[{"id":1,"verses":[{"id":1,"translation":"He innde Allah jurumdeero jormotooɗo oo"},{"id":2,"translation":"Denndaangal jettooɗe ngoodanii joom binnde."},{"id":3,"translation":"Jurumdeero jurmotooɗo"},{"id":4,"translation":"Jeyɗo ñalngu njoɓdi"},{"id":5,"translation":"Ko Aan tan min ndewata te ko Aan tan min mballintoo."},{"id":6,"translation":"Feewnu min e laawol pooctingol"},{"id":7,"translation":"Laawol ɓeen ɓe neemin-ɗaa ɓe ngonaa tikkanaaɓe te ɓe majjaani."}]},{"id":2,"verses":[{"id":1,"translation":"Alif, Laam, Miim.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ko ɗe alkule ɗe ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko wahyu ummaade e alla"},{"id":2,"translation":"Ndeen deftere sikke alaa he mayre, ko nde peewal wonande hulɓe ɓee"},{"id":3,"translation":"Ɓeen goongɗinooɓe mbirniindi eɓe ñiiɓna juulde eɓe nafga he ko Min njeɗi ɓe."},{"id":4,"translation":"E ɓeen goongɗinooɓe ko jippini dow maa e ko jippinaa ado ma, eɓe njananaa ñalaande wattan."},{"id":5,"translation":"Ɓeen dey ngoni ko e peewal iwngal e Joomii ɓe, ko kamɓe ngoni daɗooɓe."},{"id":6,"translation":"Ɓeen yedduɓe foti a jeertinii ɓe wolla a jeertinaani, fof foti he mum maɓɓe."},{"id":7,"translation":"Alla muppi ɓerɗe maɓɓe, wirngallo woni e noppi e gite maɓɓe lette mawɗe na woodani ɓe."},{"id":8,"translation":"Na woodi heen yimɓe wi'ooɓe min ngoongɗinii Alla e ñalaande wattan, tawa ɓe ngoongɗinaani."},{"id":9,"translation":"Eɓe koda Alla e goongɗinɓe ɓe, alaa mbo ɓe kodata so wonaa ko'e maɓɓe tawa ɓe tinaani."},{"id":10,"translation":"Ko ñawu woni he ɓerɗe maɓɓe, Alla ɓeydani ɓe ñawu , maa lette muusɗe njan he mum en sabu ko ɓe penannoo."},{"id":11,"translation":"So ɓe mbi'aama hoto mbonnee he lesdi ndii ɓe mbi'a minen ko min moƴƴinooɓe.[1]","footnotes":"[1] Ɓe nodditoroo peewal tawa ko bonnooɓe."},{"id":12,"translation":"Ko kamɓe tigi ngoni bonnooɓe kono ɓe tinataa ɗum."},{"id":13,"translation":"So ɓe mbi'aama ngoongɗinee wano yimɓe ɓee ngoongɗiniri nii, ɓe mbi'a mbela min ngoongɗinat wano ɗaayɓe ɓee ngoongɗiniri nii, kono ko kamɓe tigi ngoni ɗaayɓe kono ɓe nganndaa."},{"id":14,"translation":"So tawii ɓe kawrii he goonɗinɓe ɓee, ɓe mbi'a: min ngoongɗinii, so ɓe njeewdii e seyɗanooji maɓɓe ɗii ɓe mbi'a: minen ko onon min ngonndi min njalkitat tan."},{"id":15,"translation":"Alla na jalkita ɓe O ɓeydana ɓe bewre ɓe ngona e wemmbere."},{"id":16,"translation":"Ko ɓeen ngoni soodirɓe peewal majjere njulaagu maɓɓe alaa tono, te ɓe peewaano."},{"id":17,"translation":"Ɓe nanndi ko he kuɓɓuɗo jayngol nde ngol yaynii Alla nawi ooyre maɓɓe O acci ɓe e niɓɓe ɓe nji'ataa hay huunde."},{"id":18,"translation":"Ko fahɗuɓe muumɗuɓe wumɓe ɓe nduttotaako"},{"id":19,"translation":"Wolla wano toɓo iwde asamaan waɗngo niɓɓe e digaali e maje ɓe cukka noppi maɓɓe sabu kartaali (parñite) ngam reentaade maayde , Alla noon Ombo fiiltii geɗe heeferɓe."},{"id":20,"translation":"Majal ngal na ɗeɓa diftaade gite maɓɓe kala nde ngal yaynii ɓe njaha heen so niɓɓiɗii ɓe ndaroo, so Alla welano nawa nanɗe e gite maɓɓe sabu Alla ko kattanɗo kala huunde."},{"id":21,"translation":"Onon yimɓe ndewee Joom mon tagɗo on tagi adiiɓe on mbela joo kulon Alla."},{"id":22,"translation":"Oon baɗanɗo on lesdi ndi mbertu O waɗi Asamaan o mahoodi tiiɗndi O jippini ndiyam iwde e Asamaan O yaltini heen ɓiɓɓe leɗɗe woni njeɗu mon, taa mbaɗanee Alla nanndidiiɓe te oɗon nganndi goonga oo."},{"id":23,"translation":"So tawii oɗon cikkitii e Kur'aana mbo Min njippini dow jeyaaɗo Amen oo, ngaddee simoore nanndunde hembo, noddee wallidiiɓe mon gaa Alla so tawii oɗon ngoongɗi e nodditaandu mon ndu."},{"id":24,"translation":"So tawii on mbaɗaani ɗum -te on mbaɗataa ɗum - kulee jayngol kuɓɓirtengol yimɓe e kaaƴe, ngol heblanaa ko heeferɓe ɓee."},{"id":25,"translation":"Weltin ɓeen goongɗinɓe ɓe ngolli moƴƴe wonde eɓe keɓa aljannaaji caalli na ndonga les majji kala nde ɓe njeɗaa toon ɓiɓɓe leɗɗe ɓe mbi'a ko ɗee min njeɗanoo ko adii, ɓe totteeɗe he nanndal, eɓe keɓa toon rewɓe laaɓɓe ɓe ñiiɓida toon."},{"id":26,"translation":"Alla aamantaa addude yeru hay so wonii wano ɓowngu e ko ɓuri ɗum, so tawii ko goonɗinɓe eɓe nganndi ko goonga iwɗo e Joom maɓɓe, so tawii ko yedduɓe ɓe mbi'a holko Alla yiɗi he oo yeru Ombo majjina heewɓe O feewna heen heewɓe, alaa majjinteeɗo heen so wonaa yaltuɓe ɗoftaare."},{"id":27,"translation":"Ɓeen firtooɓe aadi Alla ɓaawo tiiɗneede mbo eɓe taƴa ko Alla yamiri yo jokke eɓe mbonna ka lesdi , ko kamɓe ngoni rusɓiiɓe (pertuɓe)"},{"id":28,"translation":"Holno njeddirton Alla tawi on ngoodaano O woodni on rewi heen O wara on rewa heen O wuurtina on ɓaawo ɗuum ko he Makko nduttoto-ɗon."},{"id":29,"translation":"Kanko tagani on kala ko woni he lesdi ndii ɓaawo ɗuum O fa'ndii asamaan oo fotndi mbo asamaaji jeeɗiɗi , ko o gannduɗo kala huunde."},{"id":30,"translation":"Nde Joom maa wiy maleykaaji ɗii maa Mi waɗ lomto Am he lesdi (leydi) ndii, ɓe mbi'i mbela a waɗat heen bonnoowo dufoowo ƴiiƴe , tawa minen ko Aan tan min njettata mi-ɗen cennu maa, O wi'i Miin Miɗo anndi ko on nganndaa."},{"id":31,"translation":"O anndini Aadama inɗe ɗee fof, rewi heen O holli ɗe malaykaaɓe ɓe O wi' kaalanee Kam inɗe ɓee ɗoo so tawii oɗon ngoongɗi."},{"id":32,"translation":"Ɓe mbi'i senaande woodanii Ma alaa ko min nganndi so wonaa ko nganndin-ɗaa min ko Aan tan woni ganndidɗo kala huunde ñeeñɗuɗo."},{"id":33,"translation":"O wi'i aan Aadama anndin ɓe inɗe majji nde o anndini ɓe inɗe ɗee O wi'i mbela Mi wi'aano on Miin Miɗo anndi mbirniindi asamanji e lesdi Miɗo anndi ko peññinton e ko cuuɗoton fof."},{"id":34,"translation":"Nde Min mbi'i malaykaaɓe ɓee cujjanee Aadama ɓe cujji so wonaa Ibliisa o salii o mawnikinii ndeen o jeyaa e yedduɓe."},{"id":35,"translation":"Min mbii aan Aadama yah hoɗoy aljanna aan e debbo maa ñaamee toon ko welata on kala ɗo mbela-ɗon taa ɓado-ɗee kii lekki ndeen on jeyete e tooñɓe."},{"id":36,"translation":"Seyɗaane hoomti ɓe haa yaltini ɓe e moƴƴere nde ɓe ngonndoo Min mbi'i ɓe njippo-ɗee ngonon añondirɓe keɓon ñiiɓal dow lesdi ndii e dakmitaare haa happu yonta."},{"id":37,"translation":"Aadama heɓi konngi iwde e Joom mum O accani mo ko Kanko woni jaafotooɗo jurmotooɗo."},{"id":38,"translation":"Min mbi'i njippo-ɗee toon onon fof so tawii Mi addii e mon peewal kala dewɗo peewal am ɓeen dey kulol alanaa ɓe kadi ɓe cunotaako."},{"id":39,"translation":"Ɓeen yedduɓe penni maandeeji amen ko ɓeen ngoni yimɓe jayngol ko toon ɓe ñiiɓata."},{"id":40,"translation":"Onon ɓiɓɓe Isra'iil ciftoree moƴƴere am nde mbaɗan-mi on njottinee aadi am Mi yottina aadi mon te kulon Kam Miin tan."},{"id":41,"translation":"Ngoongɗinee ko njippin-mi na goongɗini ko njogi-ɗon koo, taa ngonee adiiɓe yeddude ɗum wota on eto soodirde aayeeje am ɗee coodgu hoyngu, kulee kam Miin tan."},{"id":42,"translation":"Taa jiiɓindiree goonga he fenaande oɗon cuuɗa goonga oo tawa oɗon nganndi mbo."},{"id":43,"translation":"Ñiiɓnee juulde tottiron asakal ɗigganon njankinano-ɗon Alla."},{"id":44,"translation":"Mbela on njamirat yimɓe ɓee ɗiggere njejjiton ko'e mon tawa oɗon njannga deftere ndee, mbela on kakkilantaa ɗum."},{"id":45,"translation":"Mballitoree muñal e juulde, pellet ende saɗti so wonaa he ɓeen yankiniiɓe ɓee."},{"id":46,"translation":"Ɓeen yananaaɓe maa kawru e joom maɓɓe ko he Makko ɓe nduttotoo"},{"id":47,"translation":"Onon ɓiɓɓe Isra'iil ciftoree neemaaji am ɗi neemin-mi on, ko miin tigi ɓurni on he dow winndere dee."},{"id":48,"translation":"Kulee ñande fittaandu alaa ko waawani fittandu woɗndu , ndu jaɓantaake tefangol goɗɗo coodtiigu kadi jaɓetaake ɓe keɓataa ballo."},{"id":49,"translation":"Tuma Min ndaɗndii on he yimɓe Fir'awna, ɓe mbaɗii on lette bonɗe ɓe kirsa ɓiɓɓe mon ɓe ngoppa rewɓe mon nguura, ina he ɗuum lette mawɗe iwde ga Joom mon."},{"id":50,"translation":"Nde Min peccani on maayo ngo min ndaɗndi on min njooli yimɓe Fir'awna oɗon ndaarda gite mon ŋaas."},{"id":51,"translation":"Nde min podani Muusaa jammaaji capanɗe nayi fawii heen ndew-ɗon gool oo caggal makko, onon ko on tooñooɓe."},{"id":52,"translation":"Fawii heen min ngaccani on ɓaawo ɗuum mbela joo njetton."},{"id":53,"translation":"Nde Min ngaddani Muusa deftere ndee e seerndirde ndee mbela joo peewon."},{"id":54,"translation":"Nde Muusaa wi' yimɓe makko onon yimɓe am on tooñii ko'e mon nde ndew-ɗon gool oo, nduttoɗee to tagɗo on oo, mbarto-ɗon ɗuum ɓuri moƴƴande on to Joom mon O accana on Kanko woni gaccanoowo jurmotooɗo."},{"id":55,"translation":"Nde mbi'-ɗon Muusaa min ngoongɗitaa haa min nji'a Alla ko laaɓi ndeen hartaango (jayngol iwde asamaan) ɓami on oɗon ndaarda gite mon."},{"id":56,"translation":"Fawii heen min nguurtini on ɓaawo nde maay-ɗon mbela joo njetton."},{"id":57,"translation":"Min ɗuwdini on duule Min njippinani on njuumri ndakmundi e colli juɗaaɗi ñaamee e belɗi ko min njeɗi on, wonaa Minen ɓe tooñi ko ko'e maɓɓe ɓe tooñatnoo."},{"id":58,"translation":"Min mbi' naatee ndee sahre ñaamon heen ko mbela-ɗon mbeltoron naatee damal ngal oɗon njankinii mbi'on accan min ndeen min njaafoo on goopi mon min ɓeydana moƴƴinɓe ɓee moƴƴereeji."},{"id":59,"translation":"Tooñɓe ɓee mbayliti konngol ngol ɓe mbi'anoo ndeen min njippini dow tooñooɓe ɓee lette sabu ko ɓe ngonnoo koo faasiqeebe."},{"id":60,"translation":"Nde Muusaa toranii yimɓe mum ndiyam min mbi'i fiyu haayre ndee sawru maa nduu ndeen gite ndiyam sappo e ɗiɗi puccitii heen yimɓe ɓee fof keɓi yarde, ñaamee njaree e njeɗu Alla taa mbaɗee bonannde dow lesdi ndi."},{"id":61,"translation":"Nde mbi'-ɗon aan Muusaa min njondintaako e ñaamdu wooturu torano min Joom maa O yaltinana min puɗi lesdi gila he kappe e haakooji e Laaj e ñebbe e basalle (jabaa) mayri o, wi'i mbela on njiɗ lomtinde ko ɓuri moƴƴude koo, keɓon ko ɓuri jaasde ɗuum njippo-ɗee Misara maa on keɓ ko tori-ɗon koo ɓe pawaa koyeera e woroɗde ɓe nduttorii e tikkere Alla sabu ɓe njedduno aayeeje eɓe mbara Annabaaɓe ko aldaa e goonga ɗuum noon ko goopi e tooñe maɓɓe."},{"id":62,"translation":"Ɓeen goongɗinɓe e ɓeen yahodinɓe e nasaara en, e ɓe ngalaa diine en ,kala goongɗinɗo Alla e ñalaande wattan o golli ko moƴƴi ɓeen keɓata njoɓdi to Joom maɓɓe kulol alanaa ɓe te kamɓe ɓe cunotaako."},{"id":63,"translation":"Nde min ɓami aadi mon min ummini fello Tuur dow mon , ƴettee ko min ngddani on he semmbe ciftoree ko woni heen mbela joo kulon Alla."},{"id":64,"translation":"Fawii heen caggal ɗuum nduŋti-ɗon so wonaano ɓural Alla e yurmeende Makko dow mon maa on njeye e bonnoraaɓe."},{"id":65,"translation":"On nganndii ɓeen tooñɓe he mon ñande hoore-biir (samdi) min mbi'i ɓe ngontee baaɗi booraaɗi."},{"id":66,"translation":"Min mbaɗi ɗum woni maande teskuye wonande ɓe e aroyooɓe e tinndinoore wonande hulɓe Alla ɓe."},{"id":67,"translation":"Muusaa wi'i yimɓe makko Alla yamirii on nde kirsoton nagge ɓe mbii mbela nanngir-ɗaa min ko ɗaayɓe? o wi'i: miɗo moolii Alla jeyeede e majjuɓe."},{"id":68,"translation":"Ɓe mbi'i du'ano min Joom maa o laɓɓinana min no nge wa'i. O wi'i: ko nagge nge wonaa nayeewe wonaa ñale ko hakindiinge mbaɗee ko njamira-ɗon koo."},{"id":69,"translation":"Ɓe mbi'i torano min Joom maa o laɓɓinana min ngoobu (kulor) magge ? O wii: Oon wi'i ko sooye no feewi enge weli laarde."},{"id":70,"translation":"Ɓe mbi'i du'ano min Joom maa o laɓɓinana min no nge wa'i sabu na'i ɗii nanndirii min maa min njiytu nge."},{"id":71,"translation":"O wi'i Kanko dey o wi'i ko nagge ne'iraange golle remru ngesa, kono wonaa yarnude gese, ko hisnge nge jillaani, ɓe mbi'i jooni dey a addii goonga ɓe kirsi nge kono ɓe ɗeɓaani waɗde yamiroore ndee."},{"id":72,"translation":"Nde mbar-ɗon feɗtaandu ngon-ɗon he tuumondirde, ko Alla yaltini ko cuuɗno-ɗon."},{"id":73,"translation":"Min mbii tappindiree ɗi ko noon Alla wuurtinirta maayɓe o holla on kaawase Makko mbela joo kakkilon."},{"id":74,"translation":"Fawii heen ɓerɗe mon ɗee njoori ɓaawo ɗuum ɗe mba'i no kaaƴe maa ɓura noon, sabu kaaƴe na ngoodi jaltinooje caalli goɗɗe na peecoo njaltina ndiyam goɗɗe kadi njowtoo njana sabu hulde Alla, Alla noon yeebotaako ko ngolloton koo."},{"id":75,"translation":"Mbela oɗon ɗaminii maa ɓe ngoonɗinan on tawa na woodi e maɓɓe sete nanoowo haala Alla ɓe mbaylita ka caggal nde ɓe paami ɓe nganndi ka."},{"id":76,"translation":"So ɓe kawri e goonɗinɓe ɓee ɓe mbi'a min ngoonɗinii so ɓe njeewdii ɓe mbi'a mbela on kaalanat ɓe ko Alla udditani on, ɓe kujjoroo on ɗum to Joom mon, mbela on kakkilantaa"},{"id":77,"translation":"Mbela ɓe nganndataa wonde Alla Mbo anndi ko ɓe cuuɗta e ko ɓe ɓaŋnginta."},{"id":78,"translation":"Na woodi he maɓɓe humambinneeɓe ɓe nganndaa he deftere ndee sonaa janngugol penaale ɗe ɓe nganndinaa, ɓe ngonaani so wonaa sikkude tan."},{"id":79,"translation":"Bone woodanii ɓeen winndirooɓe deftere nde juuɗe maɓɓe eɓe mbi'a ɗum ko to Alla iwri haa ɓe coodira nde coodgu hoyngu, yoo bone wonan ɓe he ko juuɗe maɓɓe mbinndi e kala ko ɓe paggitii heen."},{"id":80,"translation":"Ɓe mbi'i jayngol memataa min sinaa balɗe seeɗa wi' ɓe mbela on keɓii fodoore Alla te Alla luutndotaako aadi Makko wolla ngon-ɗon ko haalde he Alla ko on nganndanaa."},{"id":81,"translation":"Ko goonga kala mbo faggitii bonannde bonɗi makko piilii mo, ko ɓeen ngoni yimɓe jayngol luttooɓe toon."},{"id":82,"translation":"Ɓeen goongɗinɓe ɓe ngolli moƴƴereeji ko ɓeen ngoni yimɓe aljanna luttooɓe toon."},{"id":83,"translation":"Min ɓamii fodoore he ɓiɓɓe Isra'iil taa ndewee sonaa Alla , moƴƴon he jibnaaɓe e jiidaaɓe e waayɗuɓe e waasɓe oɗon kaalana yimɓe ɓee ko moƴƴi ndarnon juulde tottiron asakal ɓaawo ɗuum cali-ɗon ɗuurni-ɗon so wonaa seeɗa he mooɗon."},{"id":84,"translation":"Nde min ƴetti fodoore mon wota on nduf ƴiiƴe mon taa on njaltin ko'e mon galleeji mon ɗii ndeen njaɓ-ɗon ceediɗon ɗum."},{"id":85,"translation":"Rewi heen onon ɓee oɗon mbara ko'e mon oɗon njaltina yimɓe e mon galleeji maɓɓe, oɗon peññina tooñe mon e maɓɓe, si ɓe arii e mon dahaaɓe coodtiɗon ɓe yaltingol ɓe na harmi he mon, mbela on goongɗinat yoga he deftere ndee njeddon yoga heen kala he mon waɗooɓe ɗum njoɓdi maɓɓe ko koyeera weejo aduna ñande darnga ɓe nduttee he lette ɓurɗe bonde Alla noon yeebotaako ko ngolloton koo."},{"id":86,"translation":"Ɓeen soodirɓe laakara nguurndam aduna ɓe koynantaake lette ɓe keɓataa ballo."},{"id":87,"translation":"Min ngaddanii Muusaa deftere nde , ɓaawo makko min ndewni heen nulaaɓe min ngaddanii Iisaa ɓiy Maryam laɓɓinale Min cemmbiniri mo wonki tedduki mbela kala nde nulaaɗo addi he mon ko welaani pittaali mon mawnikino-ɗon yoga heen njeddon ɓe yoga heen mbaron ɓe."},{"id":88,"translation":"Ɓe mbi'i ɓerɗe amen ɗee ko uddiiɗe, accu tan ko Alla huɗi ɓe sabu keefeeru maɓɓe, na famɗi ko ɓe ngoongɗinta."},{"id":89,"translation":"Nde deftere ari e maɓɓe iwde e Alla, ende nuunɗina ko ɓe njogii ado ɗuum ɓe ngonndoo ko wallitoraade ɗum dow ɓeen yedduɓe nde ko ɓe nganndi ko ari he maɓɓe ɓe njeddi ɗum, yo kuɗdi Alla won he heeferɓe."},{"id":90,"translation":"Bone wonii he koɓe coodiri ko'e maɓɓe nde ɓe njeddi -e tooñe- ko Alla jippini , Alla jippinta ɓural Makko dow mbo O welaa e jeyaaɓe Makko ɓe kaandii e tikkere mawnde, heeferɓe ɓee na keɓa lette bonɗe."},{"id":91,"translation":"Si ɓe mbi'aama ngoongɗinee ko Alla jippini koo ɓe mbi'a min ngoongɗinii ko jippinaa he amen ɓe njedda ko wonaa ɗuum te ko ɗuum woni goonga nuunɗinɗo ko ɓe njogii, wi' ɓe ko waɗi oɗon mbarannoo (mbaratnoo) annabaaɓe Alla ɓee so tawno oɗon ngoongɗini."},{"id":92,"translation":"Nde Muusaa addani on laɓɓinale njogiti-ɗon gool oo ɓaawo makko onon ko on tooñooɓe."},{"id":93,"translation":"Min ɓamii he mon fodoore min ɓamti dow mon haayre Tuur ƴettiree ko min ngaddani on koo he semmbe nanee, ɓe mbi'i min nanii min ngoopi , ɓerɗe mum en ɗe keewi dak rewde gool oo he keefeeru maɓɓe, wiy bone wonii he ko goongɗingol mon yamiri on so tawno oɗon ngoongɗini."},{"id":94,"translation":"Wi' so tawii ko onon tan keɓata aljanna to laakara njeloɗee maayde so tawii ko on goongɗuɓe."},{"id":95,"translation":"Ɓe njelotaako nde muk sabu ko juuɗe maɓɓe ngardini , Alla Ombo anndi tooñooɓe ɓee."},{"id":96,"translation":"Ma a taw ko kamɓe ɓuri reerɗude he nguurndam e ɓeen renndinɓe e Alla, gooto he maɓɓe ina yiɗi wuurde duuɓe ujunere wuurde mbo ko juuti woɗɗintaa mo lette Alla mo yi'a golle maɓɓe."},{"id":97,"translation":"Wiy kala gonɗo gaño Jibriilu yo anndu ko kanko yottini Kur'aana nder ɓernde maa e yamiroore Alla nde nuunɗini defte ɗe ɓe njogii ko nde peewal e malu goongɗinɓe."},{"id":98,"translation":"Kala gonɗo gaño Alla e malaykaaɓe Makko e nulaaɓe Makko e Jibriil e Miika'il Alla dey ko gaño heeferɓe ɓee."},{"id":99,"translation":"Min njippinii he maa maandeeji laɓɓinooji alaa jeddoowo ɗi sonaa faasigeeɓe ɓee."},{"id":100,"translation":"Wolla kala nde ɓe piɓi aadi wooda e maɓɓe firtuɓe mbo accu tan ɓurɓe heewde e maɓɓe ngoongɗinaani."},{"id":101,"translation":"Nde Nulaaɗo Alla ari e maɓɓe ombo goongɗina ko ɓe njogii koo, woodi heen sete salii rontii deftere Alla nde wa'i no ɓe nganndaa nii."},{"id":102,"translation":"Ɓe ndewi ko seyɗaneeji njannganta he laamu Suleymaan , Suleymaanu yeddaani kono ko seyɗaneeji ɗi njeddi eɗi nganndina yimɓe mbilewu he ko jippinaa dow malaykaaɓe ɗiɗo to Baabil , Haaruut e Maaruut kala nde ɓe nganndini goɗɗo ɓe mbi'a minen dey ko min fitina taa yeddu, ɓe njnnga he maɓɓe no ɓe ceerndirta neɗɗo e debbo mum, ɓe lorataa hay gooto sinaa e yamiroore Alla, eɓe njannga ko bonnanta ɓe nafataa ɓe, ɓe nganndii kala battindirɗo ɗum alaa geɗal to laakara , ndaw ko bone ko ɓe mbattiti ko'e maɓɓe tawiino ɓe nganndi."},{"id":103,"translation":"Sinndo ɓe ngoongɗiniino ɓe kuli Alla ko mbarjaari immorde he Alla ɓuri moƴƴude so ɓe ngannduno."},{"id":104,"translation":"Onon goongɗinɓe taa mbi'ee aynu min mbi'ee ndaar (fadir) min nanee, heeferɓe ɓee na keɓa lette. muusɗe."},{"id":105,"translation":"\"Ɓeen yimɓe deftere yedduɓe e renndinɓe e Alla njiɗataa joom mon jippina he mon moƴƴere, Alla noon ko mbo o welaa o heertinta yurmeend makko, Allah ko joom ɓural mawngal.\""},{"id":106,"translation":"Kala nde Min itti aaye maa min momti mbo Min ngadda ɓurɗo mbo maa wano mbo mbela a anndaa Alla mo waawi kala huunde"},{"id":107,"translation":"Mbela a anndaa wonde ko Alla jeyi laamu asamaanji e lesdi on ngalaa keedanoowo mon wolla ballo sonaa Alla."},{"id":108,"translation":"Wolla njiɗ-ɗon ko naamnaade nulaaɗo mon o wano (hono) no Muusaa naamnoranoo ko adi,i kala mbo wattiti goongɗingol keefeeru oon o majjii laawol peewngol."},{"id":109,"translation":"Heewɓe e yimɓe deftere ina njiɗi ruttude on heeferɓe ɓaawo goongɗingol mon sabu ngañgu pittaali mumen caggal nde ɓe laaɓaa goonga oo , njaafee ngaccanon haa yamiroore Alla ara , Alla ko kattanɗo kala huunde."},{"id":110,"translation":"Ñiiɓnee juulde tottiree asakal kala moƴƴere nde ngardinan-ɗon ko'e mon maa on tawnde to Alla ko Kanko Alla woni ji'oowo ko ngolloton."},{"id":111,"translation":"Ɓe mbi'i alaa naatoowo aljanna sonaa Yahuude maa nasaaraajo ɗuum woni muuyaande maɓɓe, wiy ɓe ngaddee finnde mooɗon so tawii ko on goongɗuɓe."},{"id":112,"translation":"Ko goonga kala mbo totti yeeso makko Alla o mo woni moƴƴinɗo, ina woodani mo mbarjaari ɗo joom makko, kulol alanaa ɓe ɓe cunotaako."},{"id":113,"translation":"Yahuud en mbi'i nasaara en ngonaani he hay huunde nasaara en mbii yahuud en ngonaani he hay huunde, tawa eɓe njannga deftere nde, ko hono ngol konngol ɓe nganndaa ɓee mbi'noo ko Alla ñaawata luural hakkunde maɓɓe ñande darnga."},{"id":114,"translation":"Hombo ɓuri tooñde oon kaɗoowo yoo innde Alla jante nder juulirɗe ombo daranii bonnude ɗe , ɓeen potaani naatde ɗe so wonaa e kulol, ɓe keɓa koyeera e aduna ɓe keɓa lette mawɗe to laakara."},{"id":115,"translation":"Fuɗnaange e hirnaange ko Alla woodani kala heen ɗo kuccit-ɗon, toon ko yeeso Alla, pellet Alla noon ko jaajɗo e ganngal Makko piiltingal."},{"id":116,"translation":"Ɓe mbi'i Alla mo jogitii ɓiɗɗo senaande woodanii mo, nganndee kala ko woni e asamaanji e lesdi ko Kanko woodani fof na ɗoftoo mo."},{"id":117,"translation":"Puɗɗuɗo asamaanji (ndowguuji ) ɗii e lesdi ndi, so o ñaawii huunde o wi'ata ɗum tan ko: won ɗum wona."},{"id":118,"translation":"Ɓe nganndaa ɓee mbi'a mate Alla haaldataa he min wolla o addana min maande, ko noon adinooɓe maɓɓe mbi'noo ɓerɗe maɓɓe nanndii , goonga tigi min laɓɓinii maandeeji ɗii wonande yimɓe yananaaɓe ɓee ."},{"id":119,"translation":"Minen min nelirii ma goonga ngonaa beltinoowo jeertinoowo, a naamnetaake yimɓe jayngol Jahannama."},{"id":120,"translation":"Yahuud e nasaara en mbeletaake ma haa njokkaa laawol maɓɓe , wi' ɓe nganndee ko peewal Alla woni peewal so a jokkii beleeɗe maɓɓe ɓaawo nde keɓɗaa ganndal ,ndeen woodantaa ma to Allah keedo wonaa ballo ne ."},{"id":121,"translation":"Ɓeen ɓe min ngaddani deftere ndee eɓe nde njannga no haaniri ko ɓeen tigi ngoongɗini nde, kala mbo yeddi nde ko ɓeen tigi ngoni bonnoraaɓe."},{"id":122,"translation":"Onon ɓiɓɓe Isra'iil ciftoree moƴƴereeji am ɗi mi waɗanii on, Miin tigi waɗi on ɓurɓe he winndere ndee."},{"id":123,"translation":"Kulee ñande fittaandu alaa ko waawani fittaandu woɗndu te ndu jaɓantaake coodtiigu kadi tefaneede nafataa ndu, ɓe keɓataa ballo."},{"id":124,"translation":"Nde Alla humpitori Ibrahiima konngi o timmini ɗi, o wi'i: Miin Mi waɗat ma gardotooɗo yimɓe ɓe, Ibarahiima wi'i waɗ ɗum kadi he ɓesngu am o wi'i tooñooɓe ɓee keɓataa fodoore am."},{"id":125,"translation":"Nde min mbaɗi suudu nduu ruttorde yimɓe e hoolaare , njokito-ɗee darnde Ibrahiima wona juulirde, min ngaadanii Ibrahiima e Ismaa'iila yo ɓe laɓɓin suudu am nduu ngam wanngotooɓe e ufnotooɓe e juulooɓe."},{"id":126,"translation":"Nde Ibrahiima wi'i joom am waɗan min nduu suudu leydi hoolniindi njeɗaa yimɓe mayru ɓiɓɓe leɗɗe wonande goongɗinɓe Alla e ñande wattan O wi'i kala jedduɗo mi weltina mo seeɗa fawoo heen mi fa'na mon lette jayngol e battane bonɗe."},{"id":127,"translation":"Nde Ibrahiima e Isma'iila ɓamtatnoo dosɗe suudu ndu eɓe mbi'a Jooma amen jaɓan min ko Aan woni nanoowo gannduɗo fof."},{"id":128,"translation":"Jooma amen waɗ min jebbiliiɓe mbaɗaa he ɓesngu amen leñol juulɓe yo a hollu min tinndinorɗe dewe amen njaafo-ɗaa min ko Aan tigi woni jaafotooɗo jurmotooɗo."},{"id":129,"translation":"Jooma amen waɗ e maɓɓe nulaaɗo ombo janngina ɓe aayeeje maa o anndina ɓe Kur'aana maa oo e sunna oo, o laɓɓina ɓe ko Aaan tigi woni jaaliiɗo ñeeñɗuɗo."},{"id":130,"translation":"Alaa ɗuurnotooɗo (calotooɗo) laawol Ibrahiima sonaa mbo fittaandu makko ɗaayi nganndee min cuɓiima mo he aduna kanko o jeyaa ko he moƴƴuɓe to laakara."},{"id":131,"translation":"Nde Joom mum wi'i mo jaɓan am ngonaa juulɗo o wi'i mi jaɓanii Joom binnde ɗee."},{"id":132,"translation":"Ibrahiima wagganiino ɗi ɓiɓɓe mum, Yaakuub kadi waɗi noon, onon ɓiɓɓe am Alla suɓaniima on diine ɗe taa maayee sonaa ko on juulɓe."},{"id":133,"translation":"Mbela on ceediima nde maayde arani Yaakuuba nde o wi'i ɓiɓɓe makko ɓee holko ndewoton caggal am ɓe mbi'i min ndewata ko deweteeɗo maa oo e deweteeɗo baabiraaɓe maa Ibrahiima e Isma'iila e Ishaak deweteeɗo gooto minen ko oon min njebbilanii."},{"id":134,"translation":"Ngool ko leñol jawtungol engol heɓa ko ngol fagginoo, onon ne oɗon keɓa ko paggi-ɗon on naamnetaake ko ɓe ngollatnoo."},{"id":135,"translation":"Yahuud e Nasaara en mbi'i ngonee Yahuuda maa Nasaara ndeen peewon wi': -aan annabiijo- accu dey min ngonata ko he diine Ibrahiima peewɗo oo ,etee o jeyanooka e sirkuɓe ɓee."},{"id":136,"translation":"Mbi'ee min ngoongɗinii Alla e ko jippinaa dow amen e ko jippinaa dow Ibrahiima e Isma'iila e Ishaak e Yaakuub e Asbaat e ko Muusaa e Iisaa okkaa e ko annabaaɓe ɓee okkaa iwde to joomiraawo maɓɓe min ceerndataa hay gooto e maɓɓe ko kamɓe min njebbilanii."},{"id":137,"translation":"So tawii ɓe ngoonɗinii wano (hono) ko ngoonɗin-ɗon koo ndeen tawa ɓe peewii so ɓe ɗuurniima ndeen ɓe ngoni ko he luutndaade maa Alla suran ma ɓe ko Kanko woni nanoowo ngannduɗo fof."},{"id":138,"translation":"Diine Alla neesuyaŋkeejo alaa diine ba'ɗe no diine Alla ɗee, minen ko Kanko min ndewata."},{"id":139,"translation":"Wiy mbela on njeddondirat he amen fii Alla te ko Kanko woni joome amen e joome mon, min keɓat golle amen keɓon golle mon minen ko Kanko min laaɓanta."},{"id":140,"translation":"Mbela on njiɗ wi'de wonde Ibrahiima e Isma'iila e Ishaaka e Yaakuub e Asbaat ɓe ngonndoo ko yahudeeɓe maa nasaaraɓe, wi' mbela ko onon ɓuri anndude Alla, hol mbo ɓuri tooñde oon cuuɗoowo seedanfaagu iwde he Alla, Alla noon yeebotaako ko ɓe ngollata koo."},{"id":141,"translation":"Ngool ko leñol jawtungol engol heɓa ko ngol, fagginoo onon ne oɗon keɓa ko paggi-ɗon on naamnetaake ko ɓe ngollatnoo."},{"id":142,"translation":"Maa ɓeen Yimɓe ɗaayɓe mbi': \" hol ko woppani ɓe huccitirde maɓɓe nde ɓe ngonndoo ndee , wi' ɓe : \"Ko Alla woodani (jeyi) fuɗnaange e hiirnaange, himo Feewna mo o muuyaa fa'de laawol pooctingo"},{"id":143,"translation":"Ko wano nii min mbaɗiri on leñol kakindiingol fii yo on laato seedoytooɓe e dow yimɓe ɓen, Nulaaɗo oo seeditoyoo e dow mon. Min mbaɗiraani ndee hoccotirde nde ngonndo-ɗaa he mayre si wonaa min\n ngannda oon jokkoowo Nulaaɗo oo e oon ruttotooɗo batte bonnere mu'un, hay si tawii ɗum laatike ko sattu-ɗum, si wanaa e dow ɓeen ɓe Allah feewni. Woodanaani Alla yeebaade liimanaaku mooɗon .Pellet, Allah ko Hinnotooɗo yimɓe ɓee jurmotooɗo."},{"id":144,"translation":"Tigi min njiyii baylitogol yeeso maa ngoo he ndowgu (kammu) nguu . Maa min kuccitn ma hoccotirde weloore ma , hoccotin yeeso maa ngoo bannge Juulirde Hoormaande ndee . kala ɗo ngon-ɗon, kuccinee geece (jeese) mon ɗee bannge mayre , Pellet, ɓeen rokkaaɓe defte ɓee eɓe nganndi [Al Qur'aanaare nden] ko nde goonga immorde ka (to) Joomi maɓɓe, Alla wonaa belsintooɗo ko ɓe ngollotoo koo ."},{"id":145,"translation":"Mi woondii si a addanii ɓeen rokkaaɓe deftere ndee kala maande, ɓe jokkataa (ndewataa) Qibla (huccorde) maa oo,a wonaa jokkoowo Qibla maɓɓe oo ,yoga he maɓɓe wonaanii jokkooɓe Qibla yoga.mi Woondii si a okkii beleeɗe maaɓe ɓaawo nde ari he maa e anndal, pellet, aan oon tuma a jeyaama e tooñuɓe ɓee.[1]","footnotes":"[1] Goodal Alla e kala baŋŋe, Alla ko jurmotooɗo kumpitiiɗo kala huunde."},{"id":146,"translation":"Ɓen (ɓeen) ɓe Men (min)Rokki deftere nden hiɓe nganndiri ɗum wano ɓe nganndiri ɓiɓɓe maɓɓe; pellet, fedde goo e maɓɓe hino suuɗude goonga kan hara hiɓe nganndi.[1]","footnotes":"[1] Goonɗingol na ɗaɓɓi goonɗinde Alla e nelaaɓe Makko e kala ko ɓe ngaddi iwde e Joomiraawo Toowɗo O."},{"id":147,"translation":"Goonga kan (kaa ) ko ko ummori ko Joomi maa, wata a laatodu e ɓen sikkitiiɓe.[1]","footnotes":"[1] Ko Alla fuɗɗi tagoore nde fof, so O muuyii huunde O wi'at WON tan ɗum wona."},{"id":148,"translation":"Ena woodani mo kala baŋŋe ɗe o feewtata e mun.Adondiree he moƴƴereeji,nokku kala ka laati-ɗon, Allah artiray on denndaangal mon . Pellet,Allah ko hattanɗo kala huunde."},{"id":149,"translation":"Nokku kala ka yaltirɗaa, feewtinir yeeso maa ngon (ngoo )baŋŋe Suudu Hormorteendu ndun, pellet, ɗum ko goonga ummoraade Joomi maa, Allah Wonaali (wonaani) Welsindiiɗo e kon ko gollo-ton."},{"id":150,"translation":"Nokku kala ka (ɗo) yaltir-ɗaa, feewtinir yeeso maa ngon baŋŋe Suudu Hormorteendu ndun, nokku kala ka ngonɗon, fewtiniree geece (jeece) mon ɗen baŋŋe mayru fii wata wonan yimɓe ɓen hujja e hoore mo'on - so wanaa ɓen tooñuɓe he maɓɓe. Wata non on huluɓe, Hulee Lam, fii no mi timminira neema am On (oo) e mo'on, mbele joo on feeway."},{"id":151,"translation":"Wano no men Nuliri non e mo'on Nulaaɗo ummoraade e mo'on, himo janngana on aayeeje amen,himo laɓɓina on,himo anndina on deftere nden,o anndina on ko on anndaano."},{"id":152,"translation":"Jaŋtee lam (njaŋte-ɗee kam), mi anndita on; jaarnee Lam wata on yeddam."},{"id":153,"translation":"Heey mon gomɗimɓe (goongɗinɓe), wallitoree muññaare (muñal) e juulde. Pellet, Allah Hino Wonndi he muññiiɓe ɓen."},{"id":154,"translation":"Wata on wi'an ɓen wariraaɓe fii Allah ɓen: \"ko ɓe maayɓe\". Ko woni, ɓen ko wuurɓe, kono on so'aa anndude."},{"id":155,"translation":"Ma Men njarriboro on huunde, he kulol, e heege, e ɗuytagol (ustogol) jawle, e woŋkiiji, e dimɗe; Wewlin (weltin) muññiiɓe ɓen."},{"id":156,"translation":"Ɓen ɓe nganndan-ɗaa si musiibo heɓiiɓe, ɓe wi'a: \"Menen dey ko Allah jeyi men, pellet to makko men ruttotoo\"."},{"id":157,"translation":"Ɓen ɗon, hino he dow maɓɓe toraaje e yurmeende ummoraade ka (to ) Joomi maɓɓe, ko kamɓe ngoni feewuɓe ɓen."},{"id":158,"translation":"Pellet,Safaa e Marwa ko jeyaaɗe e maandeeji [diine] Allah.Kala on hajjuɗo ka suudu [Kaaba], maa o waɗi Umra,ella woo (foo) fawaaki mo nde o wanngotoo hakkunde majji.On mo gattii moƴƴere,pellet Allah ko Jaarnoowo Annduɗo."},{"id":159,"translation":"Pellet, ɓen suuɗooɓe kon ko Men Jippini immorde he ɓanngannduyeeji (laɓɓinaaɗe) e peewal, ɓaawo nde Men Ɓannginani ɗum yimɓe ɓen ka deftere, ɓen ɗon, Allah ena Huɗude ɓe, huɗooɓe ɓen na huɗude ɓe."},{"id":160,"translation":"Si wanaa ɓen tuubuɓe ɓe moƴƴini ɓe ɓaŋngini: Mi Jaɓanay ɓen ɗon tuubuubuyee, ko miin woni Jaɓoowo tuubabuya, yurmotooɗo."},{"id":161,"translation":"Pellet, ɓen yedduɓe ɓe maayi ko ɓe heeferaaɓe, ɓen ɗon ena fawiiɓe kuɗdi Allah ndin e malaa'ika en e yimɓe ɓen denndaangal"},{"id":162,"translation":"Ko ɓe luttooɓe (saasooɓe) e magge. Ɓe hayfinaŋtaake leɓte ɗen, ɓe wonaali nennanaŋteeɓe (muñanteeɓe)."},{"id":163,"translation":"Reweteeɗo mon on ko Reweteeɗo Gooto. Reweteeɗo Alaa tanaa kanko, Jurumdeero jurmotooɗo."},{"id":164,"translation":"Pellet hino e ndeer tagugol kammuuli ɗin e leydi ndin, e luutondiral jemma e ñalorma on, e laaɗe dogooje ɗee he maaje kaaɗɗe nafugol yimɓe ɓen, e ko Allah Jippini to kammu ( ndowgu), he ndiyam, o wurniri ɗam leydi ndin ɓaawo maayugol mayri o Saakti he mayri kala daaba, e waylitugol keneeli ɗin e duule eltaaɗe ɗen hakkunde leydi e kammu, maandeeji wonannde yimɓe hakkilooɓe ."},{"id":165,"translation":"Hino he yimɓe ɓee jogitiiɓe ko woori Allah yerodiiɓe, eɓe njiɗi ɓe wano no Allah yiɗirtee, [ko] ɓen gomɗimɓe ɓuri saɗtude giggol (yiɗde) wonande Allah. Hara ɓen tooñuɓe annduno tuma ɓe nji'oyta lepte ɗen, wonde doole ɗen fof ko Allah heeranii, e wonde Allah ko saɗtuɗo lepte!."},{"id":166,"translation":"Tuma nde hisnii jokkanooɓe ɓen jokkunooɓe ɓen, ɓe nji'i lepte ɗen, jokkorɗe ɗee taƴiri ɓe."},{"id":167,"translation":"Jokkunooɓe ɓen (rewnooɓe ɓee) mbi'a: \"Hara fehre ruttagol no woodannoo men, men pottitora ɓe wano ɓe pottitori men nii\". Ko wano nii Allah Hollirta ɓe golleeji maɓɓe ɗin; hayrere e dow maɓɓe, ɓe ngonaali njaltooɓe e yiite ngen."},{"id":168,"translation":"Heey mo yimɓe! Ñaamee yoga he ko woni ka leydi koo, dagii ko laaɓi, wata on jokku juri=taaɓe (taaɓe) seytaane ɗin : Pellet, ko o gaño mo'on feeñuɗo."},{"id":169,"translation":"Anndee ko o yamirta on ko bone e paŋkare, e nde wowloton he Allah ko on anndaa."},{"id":170,"translation":"Si ɓe wi'amaa:\"Jokkee kon ko Allah Jippini\", ɓe mbi'a:\"Ko woni, men njokkay ko men tawri kon baabiraaɓe amen\"; si tawii noon baabiraaɓe maɓɓe ɓen hakkilataa hay e huunde ɓe peewataa?!"},{"id":171,"translation":"Yeru ɓen yedduɓe hono ono ewnotooɗo kon ko nanataa si wanaa noddaandu e ewnal. Ko fahɗuɓe, mumɗuɓe, wumɓe ɓe kakkiltaa."},{"id":172,"translation":"Heey mon gomɗimɓe! Ñamee immorde he laaɓuɗi ɗi men Arsiki on, jaarnon Allah si on wonii ko kanko rewoton."},{"id":173,"translation":"Anndee ko o Harminani on, ko jiibe (jiiba), e ƴiiƴam, e teewu kose, e [huunde hirsiraande] daginiraande ko woori Allah. Kala on duñaaɗo [e ñaamugol ɗum] hara wanaa ɓewɗo wanaa jaggituɗo, bakkaatu fawaaki mo. Pellet Allah ko ya'fotooɗo Yurmotooɗo."},{"id":174,"translation":"Pellet ɓen suuɗooɓe ko Allah Jippini kon e deftere nden, hiɓe soodira ɗum cogguwel famɗungel. Ɓen ɗon alaa waɗude ka deedi maɓɓe si wanaa yiite ngen; Allah haaldataa he maɓɓe ñalnde darngal, o Laɓɓiŋtaa ɓe, hino woodani ɓe lepte muusuɗe.[1]","footnotes":"[1] Anndinde wonde kala leñol e yirde heɓata ko ko golli ko."},{"id":175,"translation":"Ko ɓen ngoni soodirɓe majjere peewal, e lepte ya'fuya. kaawse ko muññoriɓe ka yiite!"},{"id":176,"translation":"Ɗuum noon, ko fii Allah Jippinirii deftere ndee goonga. pellet ɓeen luutondirɓe e deftere ndee ,eɓe he luural woɗɗungal."},{"id":177,"translation":"Dewal ngal wonaali fewtiŋgol geece mon ɗen ɓaŋnge fuɗnaange e hiirnaange. Ko woni tun dewal ngal: ko oon gomɗinɗo Alla e ñalaande sakkitiinde nden, e malaa'ika en, e deftere nden, e annabaaɓe ɓen; o okki jawdi - e hoore yiɗugol ndi- joomiraaɓe ɓadondiral, e wonduɓe ɓen, e ɓilliiɓe ɓen, e ɓii hoore-laawol, e ɓen torotooɓe, e fii rinɗinngol daaɗe; o niiɓni (ñiiɓni) juulde, o totti asakal, e ɓen hunnooɓe aadondiral maɓɓe si ɓe haldidaama, e ɓen muññitooɓe ka baasi (caɗeele ) e ka lorra, e fewndo gowole. Ko ɓen ngoni goonguɓe ɓen, ko ɓen kadi ngoni gomɗuɓe."},{"id":178,"translation":"Heey mon gomɗimɓe,njottiigu farlaama he mo'on:dimo sabu dimo, jeyaaɗo sabu jeyaaɗo,deyel sabu deyel.Kala ya'fanaaɗo goɗɗum he musiɗɗo makko,ko jokkitirogol no moƴƴiri tottira e makko no moƴƴiri.Ɗum ɗoo ko hoynaneede immorde e Joomi mo'on e yurmeende.Kala oon tooñɗo ɓaawo ɗuum,no woodani mo lepte muusuɗe."},{"id":179,"translation":"No woodani on ka (he) njoɓtiigu nguurdam, onon joomiraaɓe hakkilaaji. Mbela joo ngonon gomɗuɓe."},{"id":180,"translation":"Farlaama he mo'on:si maayde nden arii he mo'on, si o accii jawle: wasiyanagol jibinɓe mo ɓen, e ɓadondiraaɓe ɓen no moƴƴiri.Ko hannduyee he dow reentiiɓe ɓen."},{"id":181,"translation":"Kala on waylituɗo ɗum ɓaawo nde o nani ɗum , pellet bakkaatu mun on ko ɓen waylituɓe fawii. Allah ko nanoowo Annduɗo."},{"id":182,"translation":"On mo huli ooñaare immorde e wasiyiiɗo maa bakkaatu o moƴƴini hakkunde maɓɓe,bakkaatu fawaaki mo.Pellet Alla ko Yaafotooɗo Yurmotooɗo."},{"id":183,"translation":"Heey mon gomɗimɓe, koorka kan farlaama he mo'on wano ka farliranoo he ɓen (ɓeen) adinooɓe on, mbele laatoɗon gomɗuɓe."},{"id":184,"translation":"Ñalɗi limtaaɗi. Kala e mo'on (mooɗon) laatiiɗo dafaaɗo maa e hoore-jahal: ko limtugol ñalɗi goo. No fawii ɓen haɗtanɓe ka, ñammingol ɓiliiɗo. Kala on gattuɗo moƴƴere ɗum no moƴƴani mo. Ko nde hooroton ɓuri moƴƴannde on, si wonii hiɗon nganndi."},{"id":185,"translation":"Lewru koorka ndun, ndu Alqur'aanaare nden jippinaa he mu'un (mon ), ko ndu peewal wonannde yimɓe ɓen e ɓangannduyeeji (ɓannginaaɗe) immorde e peewal e serndugol. On e mo'on (kala he mon) seediiɗo lewru ndun, yo o hooru ndu. On tawɗo no nawni (faawni) maa himo e hoore-jahal, ko limtugol e ñalɗi goo. Alla no Fa'danii on neweende O Faandanaaki on saɗteende; e fii yo on timmin limoore nden e no mawninirɗon Alla no o Fewniri on, mbela joo oɗon jaarna mo."},{"id":186,"translation":"Si jeyaaɓe am ɓen lamndike lan , hary miin: Ko mi ɓaɗiiɗo. Miɗo Jaaboo toraare torotooɗo si o torike Lam. Yo ɓe nooto Lam, e yo ɓe gomɗin am, mbele joo ɓe peewa."},{"id":187,"translation":"On dagnanaama he jemma koorka yiidugol e rewɓe mon ɓen. Ko ɓe koltu mo'on ko on koltu maɓɓe. Alla anndii wonde on laatinoke jaŋfotooɓe koye mon, o Jaɓanii on tuubuubuyee o Ya'fiima on.Jooni noon,soccondiree he maɓɓe ɗaɓɓon ko Alla winndani on.Ñaamee yaron haa gaarawol danewol ngol ɓaŋngirana on ɓalewol ngol ka peeral, refti timminiron koorka kan jemma. Wata on soccondir e maɓɓe hara ko on ufniiɓe ka juulirɗe.Ɗum ko keeri Allah, wata on ɓaɗto ɗi.Ko wano nii Alla ɓaŋnginiraŋta yimɓe ɓen aayeeje makko ɗen, bela jo'o ɓe wona reentiiɓe."},{"id":188,"translation":"Wata on ñaamir jawle (jawɗeele ) mon ɗen hakkunde mon he mehre, werloron ɗe e ñaawooɓe ɓen fii yo fedde goo ñaamira e jawle yimɓe ɓen bakkaatu, hara hiɗon nganndi."},{"id":189,"translation":"Hiɓe naamno maa fii darorɗe lebbi, wi'u: \"Ɗin ko tumaaji yimɓe e fii hajju\".Dewal ngal wonaali nde naatirto cuuɗi ɗin immorde ka babbe (dame) majji, si ko woni dewal ngal: ko on (oon) gomɗuɗo.Ngardee cuuɗi ɗin ka dame majji.Hulon Allah,belaj joo male-ɗon."},{"id":190,"translation":"Haɓee fii laawol Alla ngol ɓen haɓatooɓe on, wata tooñee. Pellet, Alla yiɗaa tooñooɓe ɓen."},{"id":191,"translation":"waree ɓe nokku kala ka taw-ɗon ɓe, yaltinee ɓe nokku ka ɓe yaltiniri on: ko geddi ɗin ɓuri mawnude he dii warngo . Wota kaɓoɗee ɓe ɗo juulirde hormaande ndee haa ɓe haɓa on he mayre. Si ɓe haɓiima on haɓee he maɓɓe. Ko hono nii woni njoɓdi heeferɓe ɓen."},{"id":192,"translation":"Si ɓe haɗitike, pellet, Alla ko o Hafroowo jurmotooɗo"},{"id":193,"translation":"Kaɓoɗee ɓe haa waasa laataade fitina, diina kan laatanoo Alla. Si ɓe haɗitike, haray jaggitere alanaa si wanaa ɓen tooñooɓe"},{"id":194,"translation":"Si ɓe haɓii he mon he lewru hormaandu nduu, haɓee he maɓɓe e lewru hormaandu nduu, kormaaɗi ɗii ko njoɓtiigu. Kala tooñɗo njoɓto-ɗee fotde ko o tooñi on . Hulee Alla anndon pellet Alla no wondi he ɓen gomɗuɓe."},{"id":195,"translation":"Mbaɗee e fii laawol Alla, wata on bugor juuɗe mon ɗen fa'de he halkaare. Moƴƴinee, pellet Alla no Yiɗi moƴƴinayɓe ɓen."},{"id":196,"translation":"Timminiree hajju oo e umra oo fii Alla. Si on sakkaama: fawike on ittugol kon ko newii e kirse, wata on femmbu ko'e mon ɗen haa kirse ɗen (baraaɗi) yottoo nokku majje. Kala dafaaɗo (naawnuɗo) walla lor heɓi mo ka hoore, yo o soodtoro koorka, maa sadak maa dammol. Si on wonii he hoolaare, on mo dakmitori umra haa ka hajju: fawike mo ittugol ko newii he kirse. Mo heɓaali (heɓaani ), ko hoorugol balɗe tati ka hajju e jeeɗiɗi si on ruttike; ɗuum ko sappo timmuɗe. Ko jaŋtaa koo, ko fii on tawɗo ɓeynguure mun nden laataaki hoɗuɓe ka juulirde hormaande ndee. Hulee Alla, anndon pellet Alla ko saɗtuɗo lepte."},{"id":197,"translation":"Hajju ngun (hajju oo):ko lebbi anndaaɗi. Mo anniyike he nder majji hajju,renndugol he debbo alaa,wanaa faasoqingol wanaa kadi yeddondiro ka hajju.Kala ko mbaɗ-ɗon he moƴƴere Alla (Geno) na anndi ɗum .Yooɓee (njooɓo-ɗee),ko ɓuri moƴƴude he njooɓa, ko deentol. Hulee Lam joomiraaɓe hakkillaaji."},{"id":198,"translation":"Bakkaatu fawaaki on nde ɗaɓɓoton arsike immorde he Joomi mon. Si on iwtii 'Aarafaat, Jaŋtee innde Alla ka nokku horminannde. Njaŋte-ɗee mo wano (hono) no o feewniri on nii, hari on laatinooma ado ko on jeyaaɓe he majjuɓe."},{"id":199,"translation":"Refti yahron ka yimɓe ɓen yahri ɗon, Imsino-ɗon ɗo Alla. Pellet Alla ko Yaafotooɗo jurmotooɗo."},{"id":200,"translation":"Si on gaynii dewe hajju mon ngun, njaŋto-ɗee innde Alla wano no njaŋtorton baabiraaɓe mon, maa ko ɓuri ɗuum tiiɗude. No woodi he yimɓe ɓen wi'ooɓe: \"Joomi amen rokku men ka aduna\", alanaa mo ka (to) laakara geɗal moƴƴal."},{"id":201,"translation":"No he maɓɓe wi'ooɓe: Joomi amen, okku min moƴƴere aduna e laakara, ndanndaa min lebte jayngol"},{"id":202,"translation":"Ɓen (ɓeen) ɗoon, no woodani ɓe geɗal moƴƴal he ko ɓe faggitii. Alla ko Yaawuɗo hasboore"},{"id":203,"translation":"Jaŋtee Innde Alla he ñalɗi limtaaɗi. On yaccinɗo he nder balɗe ɗiɗi, bakkaatu fawaaki mo; on neɓtinɗo kadi, bakkaatu fawaaki mo.Wonande on deentiiɗo . Hulee Alla, nganndon pellet ɗo makko mooɓindiroyte-ɗon."},{"id":204,"translation":"No he yimɓe ɓee oon mo konngol makko haawat maa ka nguurdam aduna, himo seedna Alla ko woni he nder ɓernde makko, hara non ko kaŋko ɓuri saɗtude weejnde."},{"id":205,"translation":"Si (So) o ruŋtiima , o yaha ka leydi fii o bonna he mayri, o halka gese e geññi (geñli). Alla Yiɗaa bononnda."},{"id":206,"translation":"Si o wi'aama: \"Hulu Alla\", mawnikinaare heɓa mo sabu bakkaatu. Jahannama yonii mo, e nge bonii ndaɗɗudi!"},{"id":207,"translation":"No woodi he yimɓe ɓee oon coodtotooɗo wonki mun kii ɗaɓɓugol yarluye Alla. Alla ko Hilnotooɗo (kinnotooɗo) jeyaaɓe makko ɓen (ɓee)."},{"id":208,"translation":"Heey mon gomɗimɓe, naatee he kisal denndanngal, wata on jokku juri (taaɓe) seytaane ɗin (ɗee). On ko gaño mooɗon ɓaŋnguɗo."},{"id":209,"translation":"Si on ooñike ɓaawo ko ari on he ɓannginaaɗe (laɓɓinaaɗe), nganndee pellet, Alla ko fooluɗo Ñeeñuɗo (ñeeñɗuɗo)."},{"id":210,"translation":"Mbele wonaa ɓe padi ko haa nde Alla (Geno) ari he maɓɓe he nder niɓɓe duule wondude e Maalaa'ika en; fiyaaku nguu ñaawaama. ka (ɗo) Alla woni ruttorde fiyakuuji ɗin."},{"id":211,"translation":"Naamno ɓiɗɓe Israa'iila ko jelu men rokki ɓe e maandeeji ɓaŋnguɗi! Kala battuɗo neema Alla oo ɓaawo nde o ari he makko, pellet, Alla ko caɗtuɗo lepte"},{"id":212,"translation":"Nguurdam aduna ɗam cuɗinanaama ɓeya heeferɓe, hiɓe jalkita ɓen goongɗimɓe. Ɓen goongɗuɓe wonoyay dow maɓɓe ñalnde darngal. Alla no Arsikira on mo o Muuyi, ko aldaa e hasboore."},{"id":213,"translation":"Yimɓe ɓen laatino mofte goote. Allaahu On Nuli Annabaaɓe ɓen, wewlinooɓe e jeertinooɓe, O Jippindini e maɓɓe Deftere nden hoore goonga, fii yo o ñaawu hakkunde yimɓe ɓen kon ko ɓe luuondiri e muuɗum. Luutondiraali e muuɗum, si wanaa ɓen rokkaaɓe nde, ɓaawo kon ko ari ɓe e ɓaŋngannduyeeji; ka bewre hakkunde maɓɓe. Allah Fewniri duŋyee Makko ɓen gomɗimɓe e kon ko ɓe luutondiri e muuɗum, immorde e goonga. Alla No Fewna on Mo O Muuyi, faade e laawol focciingol."},{"id":214,"translation":"Kaa on sikku on naatay aljanna hara araali on sugu kon ko arunoo ɓen wuliiɓe on? Heɓiino ɓen saɗtteende e lorra, ɓe dillinaa haa Nulaaɗo wi'i, e ɓen goongɗinɓe wondude he makko: \"Ko honnde tuma woni ballal Alla ngal?\", hey, pellte ballal Alla ngal ko ɓaɗtiingal.[1]","footnotes":"[1] Ko jikku naafigeeɓe, feññina goonɗinal suuɗa keefeeru."},{"id":215,"translation":"Ɓe ngaray naamnaade ma ko honɗum ɓe sakkotoo, wi'u: \"Si won ko sakkiɗon e moƴƴere, ko fii jibinɓe on, e ɓadondiraaɓe ɓen, e waayɗuɓe ɓen, e ɓiliiɓe ɓen, e ɓiɗɗo laawol (ɗatniiɗo). kalako golluɗon e moƴƴere, pellet Alla ko Annduɗo ɗum\"."},{"id":216,"translation":"Hare nden farlaama e mo'on; nden non ko añaande e mo'on,no tijjaa ka añoton huunde hara ko nde moƴƴere mon, no tijjaa kadi ka yiɗoton huunde hara ko nde bone mon. Alla no Anndi onon on nganndaa."},{"id":217,"translation":"Hiɓe naamno maa fii lewru hormaŋte ndun, haɓugol e mayru, maaku: \"Haɓugol e mayru ko mawnu-ɗum. Ko sakkagol e laawol Alla ngol e yeddugol Mo e Misiide hormorde nden e yaltingol yimɓe mayre ɓen e mayre, ɓuri mawnude ka Alla. Ko shirku on kadi ɓuri mawnude dii wargol ngol; ɓe seerataa hiɓe haɓa on haa ɓe rutta on e diina mon, si ɓe haaɗtanii. Kala e mo'on yaltondirɗo e diina mu'un, o maayi ko o keefeero: ɓen ɗon, golle maɓɓe ɗen bonii aduna e laakara; ko ɓen ngoni yimɓe yiite, ɓen ko luttooɓe ton.[1]","footnotes":"[1] Yedduɓe ɓee nanndi e wonɓe e fooyre laaɓtunde tawa gite maɓɓe ko bumɗe, ɓe keddoo e niɓɓere."},{"id":218,"translation":"Pellet, ɓen goongɗimɓe e ɓen feruɓe haɓiri fii laawol Alla, ɓen ɗon no jortii Yurmeende Alla; Alla ko Ya'fotooɗo Huuɓuɗo-yurmeende"},{"id":219,"translation":"Hiɓe naamno maa fi sanngara e karte, maaku: \"No e ɗin ɗiɗi bakkaatu mawɗo e nafawoy wonannde yimɓe ɓen, ko bakkaatu majji noon ɓuri mawnude e nafawoy majji \". Hiɓe naamno maa kadi hol ko ɓe sakkotoo? Maaku: \"yaafuya , Ko wano nii Alla Ɓaŋnginiraŋta on Aayeeje ɗen, mbele joo oɗon miijitoto."},{"id":220,"translation":"Fii aduna on e laakara on, hiɓe naamno maa fii wonduɓe ɓen, maaku: \"Ko moƴƴagol e maɓɓe ɓuri moƴƴude\". Si on jillondirii e maɓɓe, ko musiɗɓe mo'on. Alla no Anndi on moƴƴinoowo e on bonnoowo. Si Alla muuyuno, O Ɓiɗtinanayno on. Pellet Alla ko Fooluɗo Ñeeñuɗo."},{"id":221,"translation":"Wata on resu ɓen rewɓe sirkayɓe haa ɓe goongɗina: Mi woondii ko korɗo goongɗinɗo ɓuri moƴƴude debbo sirkoowo hay si o haawnii on. wata on resin ɓen worɓe shirkooɓe haa ɓe gomɗina: Mi woondii ko maccuɗo gomɗinɗo ɓuri moƴƴude dimo shirkoowo hay si o haawnii on.Ɓen ɗon hiɓe nodda faade e yiite, Alla No Noddude e Aljanna e haforanal, e duŋyee makko. himo ɓaŋngina Aayeeje Makko ɗen wonannde yimɓe ɓen, belajo'o ɓe wa'ajitoto."},{"id":222,"translation":"Hiɓe naamno maa fii fiilordu, maaku: Ɗum ko nefinii ɗum; luncitee rewɓe ɓen fewndo fiilordu, wata on ɓaɗto ɓe haa ɓe laaɓa. Si ɓe laaɓii, ngaree e maɓɓe nokku ka Alla Yamiri on ɗon. Pellet Alla No Yiɗi tuubayaɓe ɓen Himo Yiɗi kadi ɓen laɓɓinotooɓe."},{"id":223,"translation":"Rewɓe mon ɓen ko gese mo'on. Ngardee e ngesa mon mbam nokku kala ka faaliraɗon, ngardinanee woŋkiiji mon ɗin. Hulee Alla, nganndon ko on kawrooɓe e makko. Weltin goongɗimɓe ɓen."},{"id":224,"translation":"Wata on waɗu Alla heedo fii ngoondooje mon ɗen; nde ɗiggoton, ndeento-ɗon hulon moƴƴinon hakkunde yimɓe ɓen. Alla ko Nanoowo annduɗo."},{"id":225,"translation":"Alla Nanngitirtaa on gardambi=bolle mehre ka ngoondooje mo'on, kono himo Nanngitira on ko ɓerɗe mon ɗen faggitii. Alla ko Hafroowo Muññiiɗo."},{"id":226,"translation":"No woodani ɓen woondirooɓe suddiiɓe mun ɓen: habbitagol lebbi nayi. Si ɓe ruttike, pellet Alla ko haforoowo jurmotooɗo.[1]","footnotes":"[1] Siwtinde yimɓe ɓee baawal Alla e moƴƴere nde O waɗani ɓe, reentinde ɓe renndinde Alla e goɗɗo."},{"id":227,"translation":"Si ɓe fellitii ceergal ngal, pellet Alla ko Nanoowo Annduɗo"},{"id":228,"translation":"Seeraaɓe ɓen yo habbiŋtin ko'e maɓɓe ɗen laaɓe tati; dagaŋtaako ɓe suuɗugol kon ko Alla Tagi ka ndeer renngaaji maɓɓe, si wonii hiɓe gomɗimɓe Alla e ñalaande sakkitiinde. Ko moodiɓɓe maɓɓe jojjidi ruttugol ɓe e ɗum, si hawrii hiɓe faalaa weldital. No woodani ɓen [rewɓe] yeru kon ko fawiiɓe, no moƴƴiri. No woodani worɓe ɓen: ɓural e dow maɓɓe. Alla ko fooluɗo ñeeñɗuɗo."},{"id":229,"translation":"Ceergal, ko laaɓi ɗiɗ: ko jogitorgol no moƴƴiri maa accitira no moƴƴiri. Dagaŋtaako on ƴettitugol huunde e kon ko rokku-ɗon ɓe, si wanaa hara ɓe hulii [kamɓe ɗiɗo] nde ɓe niiɓnataa keeri Alla ɗin. Si on hulii roŋkude ñiiɓnude keeri Alla ɗin, goopi alanaa ɓe e kon ko debbo on soktori. Ɗin ko keeri Alla, wata on jaggitu-ɗi. kala jaggituɗo keeri Alla ɗin, ko ɓen ngoni tooñooɓe ɓen"},{"id":230,"translation":"Si o seerii mo, [debbo] dagitaŋtaako mo ɓaawo ɗu'um, haa o resindira e gorko goɗɗo. Si oon [gorko] seerii mo, goopi fawaaki ɓe nde ɓe ruttondira, si ɓe fellitii ñiiɓnugol keeri Alla ɗin.Ɗin ko keeri Allah, himo ɓaŋnginana ɗi ɓen yimɓe ngannduɓe."},{"id":231,"translation":"Si on seerii rewɓe ɓen, laje maɓɓe ɗen yottike: jogitoree ɓe no moƴƴiri maa accitoron ɓe no moƴƴiri. wata on jogitor ɓe lorrugol nde jaggitoton. Kala waɗuɗo ɗum, gomɗii o tooñii hoore-makko. Wata on jogitor aayeeje Alla ɗen jalnori. Annditee neemaaji Alla ɗi O Neemini e mo'on, e ko o jippini e mo'on immorde e Deftere e Ñeeñal; himo wa'ajora ɗum. Hulle Alla, nganndon pellet Alla ko annduɗo kala huunde."},{"id":232,"translation":"Si on seerii rewɓe ɓen, laje maɓɓe ɗen yottike, wata on laagu ɓe nde moodiɓɓe maɓɓe ɓen resata ɓe; si ɓe welondirii hakkunde maɓɓe no moƴƴiri. Ɗum no waajoree on tawɗo e mo'on no gomɗini Alla e Ñalaande Sakkitiinde. Ko jaŋtanaɗon koo ɓuri moƴƴannde on, ɓuri laaɓaande. Alla No Anndi onon on nganndaa."},{"id":233,"translation":"Jibimɓe ɓen yo muynin ɓiɗɓe maɓɓe ɓen duuɓi ɗiɗi timmuɗi; wonannde on faandiiɗo timminde muyninngol ngol.No fawii jibinanaaɗo on, ñammingol holitinira [rewɓe] ɓen no moƴƴiri. Woŋkii woo fawaaka si wanaa ko ki waawata. Wata jibinɗo on lorrire sabu ɓiɗɗo makko on, wanaa jibinanaaɗo on kadi lorrirtee sabu ɓiɗɗo makko on; no fawii ronoowo on yeru ɗum. Si ɓe faandike entude e hoore yarlondiral hakkunde maɓɓe e diisondiral, bakkaatu fawaaki ɓe. Si on faandike ɗaɓɓude muyninanoowo on ɓiɗɓe mon ɓen, bakkaatu fawaakii on, si on jonnirii kon ko ɓen [muyninooɓe] hanndi e moƴƴere.hulee Alla, nganndon ko o reenuɗo kala ko golloton."},{"id":234,"translation":"Ɓen maayooɓe e mo'on ɓe acca suddiiɓe: yo ɓen habbiŋtin ko'e maɓɓe lebbi nayi e balɗe sappo. Si ɓe yottike laje maɓɓe ɗen, bakkaatu fawaaki on e kon ko ɓe waɗani ko'e maɓɓe no moƴƴiri. Alla Ko humpitiiɗo kon ko golloton."},{"id":235,"translation":"Bakkaatu fawaaki on e kon ko weeɓitoton, e sabboyde suddiiɓe ɓen, maa suuɗuɗon ɗum ka woŋkiiji mo'on. Alla No Anndi aray ka annditon fii maɓɓe, ko woni tun, wata on fodondir e maɓɓe [desal] e gunndoo: si wanaa nde wowloton koŋngol moƴƴol, wata on fellitu humugol dewgal ngal haa lajal edda ngal yottoo. Ngande pellet Alla No anndi ko woni e woŋkiiji mo'on, reŋtee e makko, nganndon pellet Alla ko haforoowo muññiiɗo"},{"id":236,"translation":"Bakkaatu fawaaki on si on seerii suddiiɓe ɓen ado on renndude e maɓɓe maa jaŋtanagol ɓe teŋe, dakmitee ɓe , no fawii galo on yeru makko, no fawii kadi baydoolo on yeru makko.Dakmitirgol ɓe no moƴƴiri. Hannduyee fawiiɗo moƴimɓe ɓen"},{"id":237,"translation":"Si on seerii suddiiɓe ɓen ado on meemude ɓe, tawa on jaŋtanike ɓe teŋe: ko feccere kon ko jaŋti-ɗon, si wanaa hara ɓe ya'afi maa on mo dewgal woni e juuɗe mu'un ya'afii. Ko nde ya'afotoɗon ɓurata ɓaɗtinnde gomɗal. Wata on yejjitu ɓural ngal hakkunde mo'on. pellet Alla ko reenuɗo kala ko golloton"},{"id":238,"translation":"Reenee juulɗe ɗen, e juulde hakkundeere nden. Daranoɗon Alla ko o toƴƴiniiɓe"},{"id":239,"translation":"Si on hulii, juulee ko on seppayɓe maa waɗɗiiɓe. Si on hoolike, jaŋtee Innde Alla nden wano no anndiniri on kon ko on nganndaano"},{"id":240,"translation":"Ɓen maayooɓe e mo'on ɓe acca suddiiɓe: ko wasiyanagol suddiiɓe ɓen dakmitorɗum haa hitaande nden timma, ko aldaa e yaltiŋgol ɓe. Si ɓe yaltii, bakkaatu fawaaki on e kon ko ɓe waɗani ko'e maɓɓe e moƴƴere. Alla ko fooluɗo ñeeñuɗo."},{"id":241,"translation":"No woodani ɓen seeraaɓe: dakamitorgol no moƴƴiri. ko goonga fawiiɗo goongɗuɓe ɓen.[1]","footnotes":"[1] Noddaandu faade dewe e hulde Alla tagɗo O kala huunde."},{"id":242,"translation":"Ko wano nii Alla Ɓaŋnginiraŋta on Aayeeje makko ɗen, mbela joo on haqqilay.[1]","footnotes":"[1] Haɗde jilɓindirde goonga e fenaande (fewre)."},{"id":243,"translation":"E a tinaali ɓen njaltunooɓe e galleeji mu'un, kamɓe ko ɓe guluuje (ujunaaji ), ngam reenagol maayde, Allaahu on daalani ɓe: \"Maayee\", refti o wuurniti ɓe? Pellet Alla ko Jom ɓural e dow yimɓe ɓen, ko woni tun, ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen njaanataa \n(njettataa) [Alla]."},{"id":244,"translation":"Haɓee fii laawol Alla ngol, nagndon pellet Alla ko nanoowo annduɗo"},{"id":245,"translation":"Ko hombo woni on ñawloowo Alla ñamaande moƴƴere, o sowitana mo nde cowalle ɗuuɗuɗe? Alla no ɓiɗttina himo Yañña, ko fa'de ka nakko ruttoto-ɗon."},{"id":246,"translation":"E a tinaali ngun mbatu ɓiɗɓe Israa'ila, ɓaawo Muusaa, tuma nde ɓe wi'annoo Annabaajo maɓɓe on: \"Imminan men lamɗo, men haɓa fii laawol Alla ngol?\" O maaki: \"Hara on tijjaaki si hare nden farlaama e mo'on nde roŋkoton haɓude?\" ɓe mbi'i: \"Ko haɗata men haɓugol e fii laawol Alla ngol, gomɗii men njaltinaama e galleeji amen e ɓiɗɓe amen?\" Nde hare nden farlanoo e maɓɓe, ɓe hucciti, si wanaa seeɗaaɓe e maɓɓe. Alla ko annduɗo tooñooɓe ɓen"},{"id":247,"translation":"Annabaajo maɓɓe on maakani ɓe:\"Alla Imminanii on Taaluuta laamɗo\". Ɓe mbi'i:\"Hol no laamu laatoraŋta mo e hoore amen,ko menen ɓuri mo haandude e laamu,o rokkaaka yaajeende jawdi?\" O maaki:\"Alla Suɓike mo e dow mo'on,O Ɓeydi mo yaajeende ka ganndal e ka ɓanndu\". Alla no rokka laamu makko ngun on mo o muuyi,Alla ko yaajuɗo [ɓural] annduɗo."},{"id":248,"translation":"Annabaajo maɓɓe on maakani ɓe: \"Nganndee naande Alla nden, ko nde arkawal ngal arata on; deeƴere no e ndeer maggal, immorde ka Joomi mo'on, e ko heddinoo ko aalo Muusaa e aalo Haaruuna en acci, hara Malaa'ika en no ronndii ngal. Pellet no e koo ko jaŋtaa ɗoo, maande wonannde on; si o laatike gomɗimɓe\"."},{"id":249,"translation":"Nde Taaluuta yaltidunoo e konu ngun, o maaki: \"Alla no Jarribora on caangol: kala yarɗo e maggol o jeyaaka e am, kala mo meɗaali ngol ko on ɗon jeyaa e am, si wanaa on ñeɗirɗo junngo mun ñeɗannde\". Ɓe yari e caangol ngol si wanaa seeɗaaɓe e maɓɓe. Nde o lummbunoo ngol, kaŋko e ɓen gomɗimɓe wonduɓe e makko, ɓen mbi'i: \"Feere alanaa en e Jaaluuta e konu mun ngun\". Ɓen fellituɓe hawray e Alla ɓen mbi'i: \"Heewii ka fedde tokosere fooliri fedde ɗuuɗunde, duŋayee Alla\". Pellet Alla No wondi e muññiiɓe ɓen."},{"id":250,"translation":"Nde ɓe feeñannoo Jaaluuta e konu mun ngun, ɓe mbi'i: \"Joomi amen, rufu muñal e dow amen, Tabiŋtinaa teppe amen, Faabo-ɗaa men e ɓee heeferɓe\"."},{"id":251,"translation":"Ɓe fooliriɓe duŋayee Alla: Daawuuda wari Jaaluuta, Alla rokki mo laamu e annabaaku, o anndini mo kon ko o muuyi. Si wanaano Ko Alla duñirnoo yimɓe ɓen yoga e dow yoga, leydi ndin bonayno. Kono Alla Ko Jom ɓural e dow winndere nden"},{"id":252,"translation":"Ɗen ko Aayeeje Alla, meɗen Jaŋnga ɗe e dow maaɗa wondude e goonga, Pellet ko a jeyaaɗo e nulaaɓe ɓen"},{"id":253,"translation":"Ɓen Nulaaɓe, men ɓurnii yoga maɓɓe e dow yoga : no he maɓɓe yeewtiduɓe e Alla, o ɓaŋti darjaaji yoga he maɓɓe; men rokki Iisaa, ɓiɗɗo Maryama on, ɓanngannduyeeji men semmbiniri mo fittaandu laaɓundu ndun. Si Alla muuyuno, womɓe ɓaawo maɓɓe ɓen wartindirtaano ɓaawo nde ɓanngannduyeeji ɗin ari maabɓe. Kono ɓe luutondiri: no he maɓɓe ɓen goongɗimɓe, no he maɓɓe yedduɓe. Si Alla muuyuno, ɓe wartindirtaano, kono Alla no waɗa kon ko o yiɗi."},{"id":254,"translation":"Heey mon goongɗimɓe, sakkee he ko men arsikii on adii ñalaande arde; nde ngeyngu alaa e mayre, wanaa sehilaaku, wanaa tefoore. Ko heeferɓe ɓen woni tooñooɓe ɓen."},{"id":255,"translation":"Alla, alaa reweteeɗo si wanaa kanko, wuurɗo ñiiɓuɗo. ŋoŋre nanngataa mo, wanaa kadi ɗoyngol. ko kanko Jeyi huunde ko woni ka kammuuli e huunde ko woni ka leydi. Ko hommbo woni on tefoowo ka makko si wanaa e duŋayee nakko? Himo anndi ko woni yeeso maɓɓe, e ko woni ɓaawo maɓɓe. Ɓe huɓindotaako huunde e anndal nakko ngal si wanaa ko o muuyi. Jullere makko nden no yaaji ɓuri kammuuli ɗin e leydi ndin. Reenugol ɗi aaninaa mo. Ko Kano woni toowuɗo mawɗo on."},{"id":256,"translation":"Doolugol (waawnere) alaa ka diina. Goongɗii peewal ngal ɓanngii immorde e majjere nden. Kala yedduɗo bewreeru ndun o goongɗini Alla, haray o jogitike ɓoggi finnde hoolaare ɗin, firtagol alanaa ɗi. Alla ko nanoowo annduɗo."},{"id":257,"translation":"Alla woni keedo goongɗinɓe ɓen: Himo yaltina ɓe he niɓɓe, o naɓa ɓe e ndaygu. Ɓeya yedduɓe, heedɓe maɓɓe ko ɗuuɗa bewreeji ɗin: Hiɗi yaltina ɓe e ndaygu naɓa ɓe e niɓɓe. Ɓen ko yimɓe yiite, luttooɓe e magge."},{"id":258,"translation":"E a yi'aali on wennjondirɗo he Ibraahiima e fii Jeyɗo mo on, fii Alla no yeɗi mo laamu, nde Ibraahiima maakunoo: \"Jeyɗo lam on, ko on wuurnata wara\". [Wennjodiiɗo on] wi'i: \"miin kadi miɗo wuurna wara\". Ibraahiima maaki: \"Pellet Alla no addira naange ngen fuɗnaange, addir nge hiirnaange\".Yedduɗo on mugaa. Alla fewnataa yimɓe tooñooɓe ɓen"},{"id":259,"translation":"Wolla ko hono oon birtiiɗo wuro yeewngo ngo mahdi mum e mbildi mum yirbi o wi'i hono Alla wuurtaninta ɗum caggal maayde mum? Alla wari mbo o lelii duuɓi teemedere o ummini mbo o daali hono foti ñiiɓɗa o wi'i ñalawma maa feccere ñalawma, o daali alaa a duumiima ɗo duuɓi teemedere ƴeew ñaamdu maa e njaram maa waylaaki ndaaru mbabba maa baa, ngam min mbaɗ ma maande wonande yimɓe, ƴeew ƴi'e ɗee no min ceŋondirta ɗe refti min muurda ɗe teewu, nde ɗuum feeñi mbo o wi'i mi anndi Alla na hattani kala huunde."},{"id":260,"translation":"Nde Ibraahiima maaki joom am hollu am na nguurtanirta maayɓe, o daali mate a goongɗinaani? o maaki oho kay kono ko haa ɓernde am deeƴa , O daali nanngu colli nay tappuɗi fa'de e maa refti mbaɗa e kala tulde feccere e colli he refti nodduɗi ɗi ngara e ma hoɗi njaha anndu Alla ko pooloowo mbo fooletaake ko o ñeeño."},{"id":261,"translation":"Yeru ɓeen nafkooɓe e laawol Alla ko hono abbere fuɗnunde butaali njeeɗiɗi ina he wutaandu fof teemedere abbere Alla na sowana mo o welaa Alla ko jaacɗo ganndo."},{"id":262,"translation":"Nafkooɓe jawdi mum en e laawol Alla refti ɓe ndewnataa e ko ɓe nafki koo wajde wolla lor woodanii ɓe njobdi mumen ka joomi mumen kulol alanaa ɓe ,ɓe ngona sunotooɓe."},{"id":263,"translation":"Konngol lobbol ɓuri moƴƴude e sadaka dewnateeɗo lorla, Alla ko galo yondaniiɗo muñoowo."},{"id":264,"translation":"Eehey mon goongɗinɓe wotee mbonniree sadakuuji mon wajde e lorlude hono oon tottirɗo jawdi mum yeengo yimɓe o goongɗinaani Alla e ñalngu cakkatiingu o wayi kono haaƴre ɗaatnde toɓo yani e mayre acci nde honde wa'i e teeleende ɓeen kattantaa hay huunde e ko ɓe paggatii koo, Alla feewnataa heefereeɓe ."},{"id":265,"translation":"Yeru ɓeen nafkooɓe jawdi mumen ngam ɗaɓɓude welu Alla e tabatinde pittaali mumen ko hono ngesa ngonba e dow tulde toɓo heewngo heewngo yani he heba , ba addi cowe ɗiɗe ko ba addatnoo si ba toɓaaka waame ba toɓee ñuur ñuur ( ñeek ñeek ) Alla no yiya ko mbaɗaton koo."},{"id":266,"translation":"Mbela gooto ve mon na yiɗi nde o dañata ngesa tamaro e inabeeje na ila e les mabba caatli te homba jogii e heba kala ɓeynaaɗe, o naywi hombo jogii ɓeyngu lohngu henndu wondundu e yiite yana e ngesa hee ba suma, ko hona nih min ɓannganirta kaawisaaji ɗii mbela miijta-ɗon."},{"id":267,"translation":"Eehey mon goongɗinɓe tottiree ko laaɓi ummaade ko paggiti-ɗon e ko min njaltinani on ka leydi, wotee pa'nde ko soɓi koo ngam nafkude heen on ngonaa nanngooɓe ɗum si wonaa on meerni heen, ngannde Alla ko yondaniiɗo mantaaɗo."},{"id":268,"translation":"Seytaane na fodana on baasal o yamira on pankare, Alla noon na fodana on yaafuya ummaade e makko e ɓural Alla ko jaajɗo ko o ganndo."},{"id":269,"translation":"Hombo totta ñeeñal mbo o welaa kala tottaaɗo ñeeñal o tottaa ma moƴƴere mawnde, siftortaa ɗum si wonaa joom hakkiillaaji en."},{"id":270,"translation":"Kala ko tottirɗ-on he nafake wolla takku-ɗon e takkere pellet Alla na anndi ɗuum, woodanaani tooñooɓe wallooɓe."},{"id":271,"translation":"Si on ɓannginii sadakeeji na moƴƴi si on cuuɗi ɗi tottu-ɗon ɗi waasɓe ko ɗuum ɓuri on moƴƴande on , o hafrana on bonɗi mon Alla na humpitii ko golloton koo."},{"id":272,"translation":"A fawaaka peewal mumen kono ko Alla feewnata mbo o faala, kala ko tottir-ɗon e moƴƴere ko ko'e mon woodani, on nafkataa si wonaa ngam Alla kala ko tottir-ɗon he moƴƴere tottitee ɗum e mba'di timmundi taw on tooñetaake."},{"id":273,"translation":"Woodanii waasɓe suraaɓe gaa e laawol Alla ɓe mbaawah yaade e leydi hee, majjuɓe na cikka koɓe alɗuɓe sabu ɗuurnaade aduna ana anndiraɓe maandeeji mum en ɓe ñaagataaka yimɓe e mbaadi cattundi kala ko tottirɗon Alla na anndi ɗum."},{"id":274,"translation":"Tottirooɓe jawdi mumen jemma e ñalawma e mba'di mbirniindi e mba'di ɓanngundi, ɓeen de woodaniiɓe njobdi mumen ummaade ka joomi mumen kulol woodanaani ɓe ɓe ngonaa sunatooɓe."},{"id":275,"translation":"ɓeen ñaamooɓe riba ɓe ummataako si wonaa no mbo seytaani memi ɗuum noon ko sabu wi'de ɓe pellet njeegu wa'i kono ribaa, Alla noon daknii njeeygu O harmini ribaa, kala mbo waaju ummmarii mbo ka Alla o acci woodanii mbo o ɓenni koo, fiyaaku makko he Alla fawii, kala duttiiɗo noon ko ɓeen ngoni joom en yiite saasooɓe he maggge haa pooma."},{"id":276,"translation":"Alla na momta riba na ɓamta sadakuuji Alla yiɗaa kala keewɗo keefeeru e bakkadinoowo sanne."},{"id":277,"translation":"ɓeen goongɗinɓe ngolli ko moƴƴi ɓe darni juulde ɓe tottiri askal woodaniiɓe njobdi mumen ummaade ko joomi mumen kulol alanaaɓe ɓe ngonaa sunatooɓe."},{"id":278,"translation":"Eehey mon goongɗinɓe kulee Alla accon ko heddii koo e ribaa si on ngonii goongɗuɓe."},{"id":279,"translation":"Si on mbaɗaani ɗuum kolliree hare ummorde e Alla e nelaaɗo makko, si on tuubii woodanii on koye jawɗeele mon, on tooñataa on tooñotaake."},{"id":280,"translation":"Si tawii o wonii he satteende yo o muñane haa e yaajeende,nde cakkorton ɓuri moƴƴude he mon si on ngonii annduɓe."},{"id":281,"translation":"Kulee ñalngu ngu nduttoto-ɗon ka Alla refti yoɓee kala fittaandu ko ndu faggitii koo , etee ɓe tooñetaake."},{"id":282,"translation":"Eehey mon goongɗinɓe si on ñamlandiri ñamaande fa'de happu dottaaɗo mbinndee nde, yo nuunɗuɗo winndu hakkunde mon, woto binndoowo sala winndude yo o winndu no Alla anndiniri mbo nih , yo o winndu yo mbo hakke woni dow mum winndu yo o hul joomiiko , woto o ustu heen hay huunde, si wonii mbo hakke woni e dow mum oo ko ɗaayɗo wolla lohɗo wollo o waawaa fidde, yo keedo makko fidir nuunɗal, ceednee seedeeɓe ɗiɗo e worɓe mon, si worɓe ɗiɗo ngalaa ko gorko e rewɓe ɗiɗo ɓe mbelete-ɗon e seedeeli ngam si gooto he maɓɓe yejjitii goɗɗo o siftirina mbo, woto seedeeli cala siɓe noddaama, wote kaaste winndude ko famɗi maa ko heewi fa'de e happu mum, ko ɗuum ɓuri nuunɗude ka Alla ɓuri fooccaade wonande seede ɓuri kadi ɓadaade waasde mon sikkitaade, si wonaa kommersaagu ngonaangu ngu yiilaton hakkunde mon, ndeen noon bakkaat alaa he mon nde mbaasaton ɗum winndude, ceednee si on yeeyandiri woto binndoowo e seede lore, si on waɗii ɗuum pellet ɗuum ko faasikaagal e mon, kulee Alla o anndina on Alla ko kattanɗo kala huunde."},{"id":283,"translation":"Si on ngonii e ɗatngal on keɓaani binndoowo tottiree jukunnde tamaande, si on koolandirii, oon tottaaɗo hoolaare yo tottit hoolaare nde, yo o hul Alla joom makko, wotee cuuɗe seedanfaagu kala cuuɗo ngu pellet oon ɓernde makko ko bakkadinnde, Alla na anndi ko ngollaton ko."},{"id":284,"translation":"Woodanii Alla ko woni ka kammuuli e ka leydi si on ɓannginii ko e pittaali mon wolla on cuuɗi ma Alla haasbu mon sabu mum, o yaafoo o lepta mbo wela, Alla ko kattanɗo kala huunde."},{"id":285,"translation":"Nulaaɗo goongɗanii ko jippinaa koo he makko ummade e Joom makko, e goonginɓe ɓee fof ɓe goongɗanii Alla e malaykaaji makko e defte makko e nulaaɓe makko, min ceerndataa hay gooto e nulaaɓe makko, ɓe wi'i min nanii min ɗoftiima hafran amen Joomi amen ko maa woni ruttorde."},{"id":286,"translation":"Alla fawataa fittaandu kondu hattanaani,woodanii ndu kondu faggii, fawiima e dow mayru kondu faggitii,Joomi amen woto nanngir min ko min njejjitii koo wollo ko min ngoopi koo, woto a faw he amen tampere hono no ndoondirna-ɗaa ɓeen adiiɓe amen, Joomi amen woto faw min ko min kattanaani, yaafa amin cuura bakkatuuJi amen njurma-ɗaa min ko aan woni keedo amin wollu min e dow yimɓe heefereeɓe ɓee."}]},{"id":3,"verses":[{"id":1,"translation":"Alif, Laam, Miim.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ko ɗe alkule ɗe ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Alla: reweteeɗo woo alaa si wanaa Kaŋko. Ko o wuurɗo, ñiiɓuɗo."},{"id":3,"translation":"O Jippinirii deftere nden dow maaɗa e goonga, goonginnde ko adii nde o Jippini Tawreeta e Linnjiila."},{"id":4,"translation":"Ko adii, fii fewnugol yimɓe ɓen, o Jippini AlQur'aana. Pellet yedduɓe aayeeje Alla ɗen, hino woodani ɓe leɓte saɗtuɗe. Alla ko fooluɗo, Joom njoɓtiigu."},{"id":5,"translation":"Pellet, Alla, huunde suuɗotaako mo ka leydi wanaa ka kammu."},{"id":6,"translation":"Ko kaŋko woni mba'dinoowo on ka renngaaji no o muuyiri. Reweteeɗo woo alaa si wanaa kaŋko, fooluɗo, ñeeñuɗo."},{"id":7,"translation":"Ko Kaŋko Woni Jippinɗo Deftere nden e maaɗa, no e mayre aayeeje ɓaŋnguɗe; ko kanje woni neene deftere nden, e goɗɗe goo nannduɗe. Ammaa ɓen ɓe ooñaare woni e nder ɓerɗe mun, hiɓe jokka ko nanndi kon e majje ɗaɓɓugol fitina e ɗaɓugol firtugol ɗe. Anndataa firo majje si wanaa Alla. Tutiiɓe ɓen e ganndal no wi'a: \"Men gomɗinii nde, kala mun ko immorde ka Joomi amen\". Waajitotaako si wanaa joomiraaɓe haqqillaaji ɓen."},{"id":8,"translation":"joomi amen, wata ooñu ɓerɗe amen ɗen ɓaawo nde fewnu-ɗaa men, yeɗu men yurmeende immorde ka maaɗa.Pellet ko aan woni dokko."},{"id":9,"translation":"Joomi amen, pellet ko a mooɓoyoowo yimɓe ɓen ñalnde nde sikke alaa he mun pellet Alla luutintaa fodoore nden."},{"id":10,"translation":"Pellet ɓen yedduɓe, jawle maɓɓe e ɓiɗɓe maɓɓe duncaŋtaaɓe leɓte Alla ɗen hay huunde. Ko ɓen woni carmale yiite ngen."},{"id":11,"translation":"Wano mbowdi yimɓe Fir'awna e ɓen adinooɓe ɓee. Ɓe fennii aayeeje amen ɗen, Alla nanngitiri ɓe bakkatuuji maɓɓe ɗin. Alla ko saɗtuɗo leɓte."},{"id":12,"translation":"Maakan ɓen yedduɓe: \"on fooloyte mooɓoye-ɗon ka jahannama\". Nge bonii ndaɗɗudi."},{"id":13,"translation":"Goongɗii laatanike on aaya e ɗin feddeejji ɗiɗi fottuɗi fii haɓugol: fedde goo no haɓa e laawol Alla, wonnde goo ko yeddunde, hiɓe yi'iraɓe yeru maɓɓe laawɓi ɗiɗi giiɗe gite. Alla no Semmbinira balla makko ngal o mo o muuyi. Pellet, no e ɗum waaju wonannde joomiraaɓe haqqillaaji."},{"id":14,"translation":"Yimɓe ɓen cuɗinanaama yiɗugol tuuyooji: immorde he rewɓe e ɓiɗɓe worɓe, e jawle tuginidiraaɗe, immorde e kaŋŋe e kaalise, e pucci ŋarɗiɗaaɗi, e neemoraaɗi, e remuru. Ɗum ɗon, ko dakamme nguurdam aduna. Alla, no ka makko moƴƴuɗum ruttorde."},{"id":15,"translation":"Maaku: \"E yo mi humpitu on ko ɓuri moƴƴude e ɗum mon?\". No woodani ɓen huluɓe ka Joomi maɓɓe, aljannaaji, no ila senngo ley majji, caalli: ko ɓe luttooɓe ton, wondude e sonnaaɓe laɓɓinaaɓe, e yerluyee immorde ka Alla. Alla ko Reŋtuɗo jeyaaɓe ɓen."},{"id":16,"translation":"Ɓen wi'ooɓe: \"Joomi amen, menen men goongɗinii, yaafa men junubaaji amen, daɗndaa men leɓte yiite\"."},{"id":17,"translation":"Muññiiɓe ɓen e goonguɓe ɓen e ɗoftiiɓe ɓen e wiŋtooɓe e nafkoobe ɓen e insinotooɓe ɓen ka weetndogaaji."},{"id":18,"translation":"Alla Seedike wonde reweteeɗo alaa si wanaa kaŋko, Malaa'ika en kadi, e joomiraaɓe ganndal ɓen, ko o daraniiɗo nunɗal. reweteeɗo alaa si wanaa Kaŋko, on fooluɗo ñeeñuɗo."},{"id":19,"translation":"Pellet diine oo to Alla, ko lislaamu o. Okkaaɓe Defte ɓen lurraali si wonaa caggal de ganndal ngal ari ema66e; ko bewre hakkunde maɓɓe. Kala jedduɗo aayeeje Alla ɗen, pellet Alla ko jaawuɗo hasboore."},{"id":20,"translation":"Si ɓe njeddandiri e ma, wii: \"Mi jebbilanii yeeso am ngo e Alla min e 6een jokku6e e am \". Wii ɓen okkaaɓe Defte e humam binne en 6e: \" E on njebbilima?\" Si ɓe njebbilima, goongo ɓe 6eewii, si ɓe ndunitiima, enee, ko fawi maa ko yottin de. Alla ko jioowo jeyaaɓe ɓe."},{"id":21,"translation":"Pellet, ɓen yeddooɓe aayeeje Alla ɗee, heɓe mbara Annabaaɓe ɓe ko aldaa e goonga, ɓe mbara ɓeen yamirooɓe nunɗal, welitinir ɓe lepte muusɗe."},{"id":22,"translation":"Ko ɓen woni ɓe golleeji mun boni ɓen ka aduna e ka laakara, ɓe alaa wallooɓe."},{"id":23,"translation":"E a yi'aali okkaaɓe geɗal e deftere nden, hiɓe noddee e deftere Alla nden fii no nde ñaawira hakkunde maɓɓe, refti fedde he maɓɓe ko ruŋtiiɓe tawi ko ɓe ɗuurniiɓe?!"},{"id":24,"translation":"Waɗi noon ɓe wi'ii: \"Yiite ngen meemataa men si wanaa ñalɗi limtaaɗi\". hoomtiiɓe he diina maɓɓe kan, huunde nde ɓe fefindotonoo."},{"id":25,"translation":"E ko hol no si men mooɓoyii ɓe e Ñalaande nde sikke alaa e mu'un, woŋkii kala hunanee ko ki faggitii kon? Tawi ɓe tooñetaake."},{"id":26,"translation":"Maaku: \"Yaa Aan Laamɗo Jeyɗo laamu, hiɗa okka laamu on mo muuyu-ɗaa, Hiɗa ɓoora laamu on mo Muuyu-ɗaa, hiɗa teddina on mo muuyu-ɗaa, hiɗa hoyna on mo muuyu-ɗaa. Moƴƴere nden ko e junngo maaɗa woni, pellet, aan e huunde kala, ko a kattanɗo:"},{"id":27,"translation":"Haɗa Naatna jehma on ndeer ñalawma he, Haɗa Naatna ñalawma o ndeer jehma he. Haɗa Yaltina ko wuuri immorde e ko maayi, yaltinaa ko maayi immorde e ko wuuri. Haɗa Arsikina on mbo Muuyɗaa ko aldaa e limoore."},{"id":28,"translation":"Wata juul6e 6e njogitor heeferɓe ɓe yiɗaaɓe ɓe ngacca gomɗimɓe ɓe. Kalo mbo waɗii ɗuum, o laataaki jeyaaɗo e diine Alla he hay e huunde, si wanaa nde kulaton e maɓɓe bone. Alla homba on Reentina Hoore-Mun. Ko faade to Alla woni ruttorde nden."},{"id":29,"translation":"Wii:Si on cuuɗii ko woni e ɓerɗe mon maa si on peññali ɗum,Alla homba ɗum anndi,Hombo Anndi ko woni ka kammuuli e ko woni e leydi Alla ko kattan-ɗo kala huunde."},{"id":30,"translation":"Ñande kala woŋkii tawata ko ki gollun ko e moƴƴere hino ɓannaa, e huunde ko ki golle e bone, ki yeloo sinno wonayno hakkunde makki e majje dumunne woɗɗuɗo. Alla no Reeentina on Hoore Mun. Alla ko jurmotooɗo jeyaaɓe ɓe."},{"id":31,"translation":"31wii si onngonii hoɗon njidi Alla, cukke e am, Alla yiɗa on yaafo mon bakkatuuji mon, Alla ko kafroowo jurmotooɗo."},{"id":32,"translation":"Wii: \"Ɗoftee Alla e Nulaaɗo on\", si ɓe huccitii to, pellet, Alla yiɗaa yedduɓe ɓen."},{"id":33,"translation":"Pellet, Alla Suɓiima Aadama e Nuuhu e yimɓe Ibraahiima ɓeen e yimɓe Imraana ɓee e hoore tagoore hee:"},{"id":34,"translation":"Jurriiya=genyol yoga e maɓɓe iwii e yoga. Alla ko Nanoowo gannduɗo."},{"id":35,"translation":"Tumo de debbo Imraana on wi'noo: \"Joomi am, min mi takkanii Ma ko woni ko nder reedu am, ko rimɗinaa ɗum, jaɓanam, pellet, An woni Nanoowo gannduɗo\"."},{"id":36,"translation":"Nde o jibinnoo mo o wi'i: \"Min mi jibinii mo ko o deyel\", ko Alla ɓuri Anndude ko O jibini, gorko laataaki wano debbo. \"Min mi innii mo Maryama, min mi moolii mbo e Maaɗa e 6esngu makko o immorde seytaane diiwaaɗo diddaaɗo o\"."},{"id":37,"translation":"Joomi makko Jaɓiani mbo jaɓannde moƴƴere,O Neiri mo needi moƴƴundi,O Halfini mo Jakariya.Tuma kala Jakariya naati e nokku makko e Mihraab,o tawda mo e arsike,o wi'a:Hey, Mariyam hol no heɓirɗaa ɗum?O jaaboo:Ɗum ko ta Alla iwri.Pellet,no Arsika on O Muuyi ko aldaa e limoore."},{"id":38,"translation":"Ko ton Jakariraa'u noddi Jooma mun o maaki: \"Joomi am, Yeɗam immorde ka Maaɗa, jurriiya laaɓuɗo, pellet, An ko A Nanoowo noddaandu\"."},{"id":39,"translation":"Maleykaji en noddi mo hawri homo darii hombo juula to ganngunal, won de: \"Alla No WewliniramaYahyaa, goonginɗo Konngol iwrungol ka Alla: koohoojo, e reenaaɗo [e tuuyo], e Annabaajo jeyaaɗo e moƴƴuɓe\""},{"id":40,"translation":"O wii: \"Joomam, hol no ɓiɗɗo laatorantoomi, gomɗii mi nawyii, debbo am on ko dimaro?\" O wii: \"Ko wano noon Alla Waɗirta ko O Muuyi [waɗde]\"."},{"id":41,"translation":"O wii: \"Joomi, Waɗanam maande\". O wii: \"Maande maa nde, ko nde a haaldotaa e yimɓe ɓe ɓalɗe tati si wonaa e joopagol. Jaŋtoɗaa Joom maaɗa ko heewi: subbunhino-ɗaa kiiki e bimmbi\"."},{"id":42,"translation":"Tuma nde Maleykaaji en mbinoo: \"Hey Maryama, pellet Alla Suɓimaa ma, O Laɓɓinii ma [O Suɓii]maa e dow rewɓe winndere he\"."},{"id":43,"translation":"Hey Maryam, toƴƴinano Joomi maa, sujjaa ndukƴƴidaa e rukƴƴooɓe ɓen."},{"id":44,"translation":"Ɗum ɗoo, ko jeyaaɗum e kumpite birniiɗe, Meɗen Wahayina ɗe e maaɗa. A tawanooka e maɓɓe nde ɓe weddotonoo kuɗi maɓɓe ɗin: ko hommbo e maɓɓe ne'ata Maryama; a tawanooka e maɓɓe kadi nde ɓe wennjaynoo."},{"id":45,"translation":"Nde Maleykaaji en mbi'noo: \"Hey Maryama, Alla no Wewlinirmaa Konngol immorde e Maako: Innde makko, ko meema-sella, Iisaa geɗal Maryama, koohoojo aduna e laakara, jeyaaɗa e ɓaɗtinaaɓe [ka Alla].\""},{"id":46,"translation":"Hombo yeewtida e yimɓe ɓe ka woofordu=tiggu e ka sagatalaaku, ko o jeyaaɗo e moƴƴuɓe ɓen."},{"id":47,"translation":"O wi'i: \"Joom am, hol no ɓiɗɗo laatoraŋta am, ɓanndiŋke meemaani kam?\". O Daali: \"Ko wano non. Alla no Taga ko O Muuyi. Si O Ñaawii fiyaake, O Daalanay mo [tun]: \"Laato! o laatoo\"."},{"id":48,"translation":"Hombo Anndina mo Deftere nde e Ñeeñal ngal e Tawreeta e Linnjiila."},{"id":49,"translation":"E Nulaaɗo faade e ɓiɓɓe Israa'iila en, wonnde: \"Gomɗii mi addanii on maande immorde ka Joomi mon. Wonnde miɗo tagana on immorde e loopal ko wa'i wa sonndu, mi wutta e muuɗum woŋtira sonndu e Duŋayee Alla. Mi wumtina bunɗo, mi sellina baadaaɗo, mi wuurnitira maayɓe e duŋayee Alla. Mi humpita on ko ñaamoton e ko maroton ka cuuɗi mon. Pellet, hino e ɗum, maande wonanannde on si on laatike gomɗimɓe,"},{"id":50,"translation":"e goonginɗo ko woni yeeso am immorde e Tawreeta, e no mi daknanana on yoga e ko harmannoo on, mi addanii on maande immorde ka Joom mon. kulee Alla ɗoftoɗon kam."},{"id":51,"translation":"Pellet, ko Alla Woni Joomi am e Joomi mon, ndewee Mo. Ko ɗum woni laawol focciingol\"."},{"id":52,"translation":"Tuma nde Iisaa so'unoo keeferaaku ngu e maɓɓe, o wii: \"Ko hommbo wallata kam e [diina] Alla [kan]?\". Hawaaruyaŋko en wi'i: \"Menen ko men wallooɓe [e diina] Alla [kan], men gomɗinii Alla, seedo won de ko men jebbiiliiɓe\"."},{"id":53,"translation":"Joomi amen, min gomɗinii ko nJipinɗaa Kon, men jokkii Nulaaɗo on, Winndu amen e seediiɓe ɓen."},{"id":54,"translation":"Ɓe pewji Alla Kadi Fewji. Ko Alla ɓuri moƴƴude e fewjooɓe ɓe."},{"id":55,"translation":"Tuma Alla winoo: \"Hey Iisaa, Min ko mi Hunnoowo ma e Ɓamtoowo ma faade ta Am, e Laɓɓinoowo ma immorde e ɓen yedduɓe, e Waɗa ɓen jokkuɓe ma e dow ɓeen yedduɓe haa Ñande Darngal. Refti ko faade ka Am woni ruttorde mon, Mi Ñaawa hakkunde mon ko luutondirayno-ɗon e muuɗum."},{"id":56,"translation":"Ammaa ɓen yedduɓe, Mi Lepta ɓe ɗon lepte muuuɗe ka aduna e ka laakara, alanaaɓe faabotooɓe."},{"id":57,"translation":"Ammaa ɓen gomɗimɓe ɓe golli golle-moƴƴe, O timminanay ɓe njo6di maɓɓe ndin. Alla Yiɗaa tooñooɓe ɓen\"."},{"id":58,"translation":"Ɗuum ɗo, Miɗen Janngana maa ɗum, immorde e Aayeeje e Jaŋtoore Ñeeñɗunde."},{"id":59,"translation":"Pellet, sifa Iisaa ka Alla, ko sifa Aadama; O Tagii mo immorde e leydi, refti O Daalani mo: \"Laato!\" o laatii."},{"id":60,"translation":"Goonga kan ko ko immori ko Joomi maa, wata a laatodo e ɓen sikkitiiɓe."},{"id":61,"translation":"Kala wennjuɗo ma fii makko ɓaawo kon ko ar e maa e ganndal, maaku: \"Aree nodden ɓiɗɓe amen e ɓiɗɓe mo'on, e rewɓe amen e rewɓe mo'on, e ko'e amen e ko'e mo'on, refti ñaagoɗen mbaɗen kuddi Alla ndin e hoore fenooɓe ɓen\"."},{"id":62,"translation":"Pellet ɗum ɗoo, ko ɗum woni fillayee goonga. Alaa deweteeɗo si wanaa Alla, pellet, Alla ko Kaŋko Woni Fooluɗo Ñeeñuɗo."},{"id":63,"translation":"Si ɓe huccitii, pellet Alla ko gannduɗo bonnooɓe ɓen."},{"id":64,"translation":"Maaku: \"Hey yimɓe Defte, aree faade e konngol fotatngol hakkunde amen e mo'on : won de en ndewataa si wanaa Alla, en kafidataa Mo e huunde, wata yoga e me'en jogito yoga joomiraaɓe ko woori Alla\". Si ɓe huccitii, wi'ee: \"Seeditee won de menen ko men jebbiliiɓe\"."},{"id":65,"translation":"Ee hey mon yimɓe deftete, ko mbeeñdaton e geɗe Ibraahiima, Tawreeta e Linnjiila njppinaaka si wonaa ɓaawo makko : e on kaqqiltaa!."},{"id":66,"translation":"Hey ko onon ɓee, on wennjii kon ko ganndal woodani on e mu'un, ko wennjaŋton ko danndal alanaa on e mu'un? Alla no Anndi onon on nganndaa."},{"id":67,"translation":"Ibraahiima laatanooki Alyahuuyaŋke wonaana kadi Annasaaraajo, si ko woni, o laatinoke ooñiiɗo [e kala diina] jebbilaniiɗo [Diina Lislaamu], o laatanooki jeyaaɗo e shirkooɓe ɓen."},{"id":68,"translation":"Pellet, ko ɓuri haadude e Ibraahiima e yimɓe ɓen : ko ɓen jokkuɓe mo, e oo Annabiijo, e ɓen gomɗimɓe. Alla ko Giɗo gomɗimɓe ɓen."},{"id":69,"translation":"Fedde goo e yimɓe Defte ɓen njidi nde ɓe majjina on, ɓe majjiŋtaa si wanaa ko'e maɓɓe ɗen ɓe so'aa anndude."},{"id":70,"translation":"Hey mon yimɓe Defte, e ko njeddaŋton Aayeeje Alla Ɗen tara onon ko on seediiɓe?"},{"id":71,"translation":"Hey mon yimɓe Defte, e ko jillaŋton goonga kan e meh-re nden hoɗon cuuɗa goonga kan tara onon hoɗon ganndi?"},{"id":72,"translation":"Fedde goo jeyaande e yimɓe Defte ɓen wi'i: \"Gomɗinee ko jippinaa kon e ɓen gomɗimɓe ka arannde ñallal, yeddon ka sakkitoode mayre, bela jo'o, ɓe ruttoo."},{"id":73,"translation":"Wato on gomɗin si wonaa on jokkuɗo diina mon kan\". Maaku: \"Pellet, ko Peewal Alla ngal woni Peewal\". [Ko kulil fii ] wata goɗɗo goo okke yeu ko okkaɗon kon maa ɓe wennjiroya on ɗum ko Joomi mon. Maaku: \"Pellet ɓural ngal ko e Junngo Alla woni, Homo weeɗa ngal on Mo O Muuyi\". Alla ko jaacɗo [ɓural] Annduɗo."},{"id":74,"translation":"Hombo Hertinana Yurmeende Makko nde on mo o muuyi. Alla ko Jom ɓuural Mawngal."},{"id":75,"translation":"No e yimɓe Defte ɓen, on mo kalfiŋtaa jawdi wonayndi KINTAAR, on jonnite ndi; hino e maɓɓe kadi, on mo kalfiŋtaa \"diinaaru\", on jonnitataa ma ndu si wanaa a darani mo daŋkaranni-ɗaa. Ɗum non, ko tawde kamɓe ɓe wi'i: \"Laatanaaki men e humammbinneeɓe ɓen laawol\"; hiɓe taƴa penaale huma e Alla hara kamɓe heɓe nganndi."},{"id":76,"translation":"Aa'a, kala kuu6nuɗo ahadi mu'un o huli, pellet, Alla no Yiɗi hulooɓe Mo ɓen."},{"id":77,"translation":"Ɓen wostoratɓe ahadi Alla ndin e goondooje maɓɓe coggeloy pamɗukoy, ɓen ɗon, geɓal alanaa ɓe ka laakara, Alla yeewtidataa e maɓɓe, O Ndaaroytaa ɓe Ñande Darngal, O Laɓɓiŋtaa ɓe, no woodani ɓe lepte muusuɗe."},{"id":78,"translation":"No e maɓɓe fedde : hiɓe ooñira ɗemɗe maɓɓe ɗen e Deftere nden no sikkiron ɗum ko jeyaaɗum e Deftere nden, ɗum le jeyaaka e Deftere nden; hiɓe wi'a : \"Ɗum ko ko iwri ka Alla\", ɗum le wanaa ka Alla iwri; hiɓe takka penaale hoore Alla hara kamɓe hiɓe ngnndi."},{"id":79,"translation":"Laatanaaki ɓanndiŋke nde Alla Okkata mo Deftere e fahmu e Annabaaku, refti o wi'ana yimɓe ɓen: \"Laatee jeyaaɓe am ko woori Alla\", si ko woni: \"Laatoree tutiiɓe-e-gannde-diina, ko laatinoɗon hiɗon janngina Deftere nden e ko laatiɗon hiɗon jannga\""},{"id":80,"translation":"Wanaa nde o yamirta on jogitorgol Maleykaaji en e Annabaaɓe ɓen reweteeɓe. E o yamiray on keeferaaku ɓaawo nde wonɗon julɓe?!"},{"id":81,"translation":"Tuma nde Alla ƴettunoo ahadi e Annabaaɓe ɓen : \"Si Mi Addanii on Deftere e fahmu, refti Nulaaɗo ari e mo'on goonginɗo kon ko jogiɗon, ma on gomɗin mo wallitoɗon mo\". O Daali: \"E on qirritike ɗum, on ƴettii e hoore mun ahadi?\". Ɓe wi'i: \"Men qirritike\". O Daali: \"Seeditee, Miɗo wondi e mo'on ka seeditiiɓe\"."},{"id":82,"translation":"On huccituɗo ɓaawo ɗum, ko ɓen woni yalu6e e dowitaare ɓen."},{"id":83,"translation":"E ko woori Diina Alla kan ɓe ɗaɓɓata? Hino woodani mo jebbilaare ɓeen won ɓe ka kammuuli e ka leydi, ɗoftaare maa waawneede, ko fa`ade ka Makko ɓe nduttotoo."},{"id":84,"translation":"Maaku: \"Men gomɗinii Alla e ko jippinaa dow amen e ko jippinaa dow Ibrahiima e Isma'iila e Ishaaqa e Yaaquuba e Taaniraaɓe ɓen e ko Muusaa e Iisaa okkaa e Annabaaɓe ɓen immorde ka Joomi maɓɓe. Men serndataa hakkunde gooto e maɓɓe, Menen wonan de Mo ko men jebbiliiɓe\"."},{"id":85,"translation":"Kala ɗaɓɓuɗo ko woori Lislaamu on Diina, o jaɓaŋtaake ɗum, on ɗon ka laakara, ko o jeyaaɗo e pertuɓe ɓen."},{"id":86,"translation":"Hol no Alla Fewnirta yimɓe yedduɓe ɓaawo gomɗinal maɓɓe ɓe seedii won de Nulaaɗo on ko goonga, ɓanngannduyeeji ɗin arii ɓe? Alla Fewnataa yimɓe tooñooɓe ɓen."},{"id":87,"translation":"Ɓen ɗon, joɓdi maɓɓe ndin, ko no fawii ɓe kuddi Alla ndin e Maleykaaji en e yimɓe ɓen ɓe denndaangal."},{"id":88,"translation":"Ko ɓe luttooɓe e magge. Ɓe hayfinaŋtaake lepte ɗen, ɓe wonaali nee6nanteeɓe."},{"id":89,"translation":"Si wonaa ɓeen tuubuɓe ɓaawo ɗuum ɓe moƴƴini. Pellet, Alla ko jaafotooɗo jurmotooɗo."},{"id":90,"translation":"Pellet, ɓeen yedduɓe ɓaawo gooŋɗinal maɓɓe, refti ɓe ɓeydorii keeferaaku, tuubugol maɓɓe jaɓetaake; ko ɓeen ɗon noni majjuɓe ɓeen."},{"id":91,"translation":"Pellet, ɓen yedduɓe ɓe maayi ko ɓe heererɓe, gooto e maɓɓe jaɓaŋtaake, leydi ndin tew kaŋŋe; hay si o sootorii ɗum. Ɓen ɗon, no woodani ɓe lepte muusuɗe, ɓe alaa wallooɓe."},{"id":92,"translation":"On keɓataa moƴƴere nden haa wiŋtoɗon e ko ɓuruɗon yiɗude kon. Kala woo ko wiŋtiɗon, pellet Alla no Anndi ɗum"},{"id":93,"translation":"Kalo ñamri laatino koko daganii ɓiɗɓe Israa'iila en, si wonaa ko Israa'iila harminanno hoore-mun ko adii Tawreeta Jippaade. Maaku: \"ngaddee Tawreetaare nden jnanngon nde, si on laatiima gooŋguɓe\"."},{"id":94,"translation":"Kala pekindiiɗo fenaande [dammbi] e Alla ɓaawo ɗum, ko ɓen ɗon woni tooñooɓe ɓen."},{"id":95,"translation":"Maaku: \"Alla gooŋɗii. Njokke diina Ibraahiima kan; ooñiika [gaa diinaaji mehre], o laatanooki jeyaaɗo e ɓen sirkooɓe."},{"id":96,"translation":"Pellet, aranndu e Suudu waɗanaandu yimɓe ɓen, ko ndun wondu Bakkata; barkinaandu e peewal wonan de Winndere nden."},{"id":97,"translation":"Ino e mayru kaawisaaji ɓannguɗe : darorde Ibraahiima nden. Kala naatuɗo e mayru, o laatoo kooliiɗo. No woodani Alla e dow yimɓe ɓen hajjugol ka Suudu [hormaandu], wona nde on hattanɗo e mayru laawol. Kala on yedduɗo, pellet, Alla ko Yonndiniiɗo e winndere nden."},{"id":98,"translation":"Maaku: \"Hey mon yimɓe Defte, e ko njeddanton Aayeeje Alla ɗiin, Alla ko ceediiɗo ko ngolloton kon?\"."},{"id":99,"translation":"Maaku: \"Hey mon yimɓe Defte, ko falotoɗon e laawol Alla ngol, on gomɗinɗo Hoɗon ɗaɓɓana ngol ooñanɗe tara ko on seediiɓe! Alla wonaali Welsindiiɗo e ko ngolloton kon\"."},{"id":100,"translation":"Hey mon gooŋɗinɓe, si on ɗoftike fedde e ɓen okkaaɓe defte, ɓe nduttay on heeferɓe ɓaawo gooŋɗinal mon."},{"id":101,"translation":"E ko honno njeddirton nde tawnoo Aayeeje Alla ɗen no janngeede e dow mooɗon, Nulaaɗo Makko on kadi no hakkunde mo'on? Kala on mooliiɗo e Alla, gomɗii o fewnaama e laawol foccii ngol."},{"id":102,"translation":"Hey mon gomɗimɓe, kuliree Alla no O Haaniri hulireede, wata on maayu dey, si wanaa hara ko on jebbiliiɓe."},{"id":103,"translation":"Jogitee ɓoggol Alla ngol on denndaangal, wata on certu. Jaŋtoɗon dokkeAlla on e dow mooɗon nde laatinoɗon ayruɓe, O Woowindiri hakkunde ɓerɗe mon ɗen woŋtirɗon e dokke Makko koo on musiɗɓe; on laatioke e tonndu ngayka yiite, O Daɗndi on e magge. ko wano nii Alla Ɓannginiraŋta on Aayeeje Makko ɗen, bela jo'o, on feeway."},{"id":104,"translation":"Yo laato e mooɗon mofte : noddooje e moƴƴere, yamirooɓe ko moƴƴi haɗooɓe ko añinii. Ko ɓen ɗon ngoni malaaɓe ɓen."},{"id":105,"translation":"Wata on laato hona ɓen sertuɓe lurri ɓaawo nde laaɓtuɗiɗin ari e maɓɓe. Ɓen ɗon, no woodani ɓe lepte muusuɗe."},{"id":106,"translation":"Ñande jeece rawnata geece goo ɓawla. Si ko ɓen ɓe jeece mu'un ɓawli : \"e on yeddu ɓaawo gomɗinal mon? Meeɗiree lepte ɗen sabu ko laatinoɗon hiɗon njedda\"."},{"id":107,"translation":"Si tawii ko ɓeen ɓe jeece mun ndanwni, ɓe ngonii e ndeer Yurmeende Alla, kamɓe ko ɓe saasooɓe toon."},{"id":108,"translation":"Ɗee ɗoo, ko Aayeeje Alla, Miɗen Janngira ɗe e dow maaɗa e goonga. Alla wonaani muuyoowo tooñde e winndere he."},{"id":109,"translation":"Ko Alla Woodani kala ko woni deer kammuuji e leydi, ko faade ka Alla woni ruttorde fiyakuuji ɗin."},{"id":110,"translation":"On laatike leñol ɓurngol moƴƴude yaltinanaangol yimɓe ɓen:hiɗon njamiraa ko moƴƴi haɗon ko kaɗo, koh bonii hoɗon goŋɗini AllaSi yimɓe Defte ɓen gooŋɗinno,ɗum laatotono moƴƴere wonannde ɓe.No e maɓɓe goŋɗinɓe, kono ko ɓuri ɗuuɗude ko e maɓɓe ko yaluɓeɗoftaare"},{"id":111,"translation":"Ɓe lorrirtaa on si wanaa lorra [ɗemɗe]. Si ɓe kaɓiimaɓii on , maaɓe nduŋtu ɓaawoo maɓɓea refti, ho ɓe mballetaake."},{"id":112,"translation":"Koyeera faŋtike ɓe nokku kala ka ɓe tawaa, si wanaa ɓe ƴettu ahadi ka Alla e ka yimɓe ɓen. Ɓe hootidi e tikkere immorde ka Alla ɓe huuɓiŋtiniraa baasal : ɗum non, ko tawde ɓe laatinoke hiɓe yedda Aayeeje Alla ɗen, ɓe wara Annabaaɓe ɓen ko aldaa e goonga. Ɗum non, ko sabu ko ɓe njeddi kon, ɓe laatii jaggitooɓe."},{"id":113,"translation":"Ɓe ngona fotatɓe. No e yimɓe defte ɓeen fedde feewunde : heɓe njannga Aayeeje Alla ɗe saangaaji jemma, heɓe cujja."},{"id":114,"translation":"Hiɓe ngooŊɗina Alla e Ñannde Sakkitiinde nden, hiɓe njamira ko moƴƴi kaɗa ko bonii, hiɓe yaccoo e moƴƴereeje. Ɓen ko jeyaaɓe e moƴƴuɓe ɓen."},{"id":115,"translation":"Huunde fof ko ɓe mbaɗi e moƴƴere, ɓe njeddantaake ɗum. Alla ko gannduɗo hulooɓe ɓen."},{"id":116,"translation":"Pellet, ɓen yedduɓe, jawɗeele maɓɓe e ɓiɓɓe maɓɓe dunncantaa- ɓe lepte Alla ɗen hay huunde. Ko ɓen ɗon woni yimɓe yiite ɓen : kamɓe ko ɓe luttooɓe ton."},{"id":117,"translation":"Sifa ko ɓe nafqata kon e ɗam nguurndam aduna; no wa'i wa henndu, no e mayru ɓuuɓol, ndu hawri e coñal yimɓe tooñooɓe, ndu halka mba[ngesa]. Alla Tooñaani ɓe, si ko woni, ko ko'e maɓɓe ɓe tooñi."},{"id":118,"translation":"Hey mon yo goŋɗinɓe, wata on jogito weldiiɓe ko woori on : ɓe raɓɓikintaako on e fii bonnugol on. Ɓe yelike nde tampoton. Gooŋɗii ngañgu ngun feeñirii ka kunndule maɓɓe, ko ko ɓerɗe maɓɓe ɗen cuuɗi kon ɓuri mawnude.Goŋɗii Men Ɓannginanii on Aayeeje ɗen, si on laatike haqqilooɓe."},{"id":119,"translation":"Onon ɓee, hiɗon yiɗi ɓe kamɓe ɓe yiɗaa on. Hiɗon goŋɗini Deftere nden fow, si ɓe hawrii e mo'on, ɓe wi'a: \"Men gooŋɗinii\", si ɓe weddike, ɓe ŋatana on kolli immorde e tikkere. Maaku: \"Maayee e tikkere mon\", pellet, Alla ko Annduɗo ko woni e ɓerɗe."},{"id":120,"translation":"Si moƴƴere heɓii on, metta ɓe, si bone kadi heɓii on, ɓe mbeltora ɗum. Si on muññike on gomɗii, pewje maɓɓe ɗen lorrataa on hay huunde. Pellet, Alla ko Huuɓitiiɗo golle maɓɓe."},{"id":121,"translation":"Tuma nde dawnoɗaa ka ɓeynguure maaɗa, haɗa werna gooŋɗuɓeɓe tommborɗe hare. Alla ko Nanoowo gannduɗo."},{"id":122,"translation":"Tuma nde feddeeji ɗiɗi e mo'on himmu no, nde cooyato, ko Alla non woni Giɗo maɓɓe. Ko Alla woni ko goŋɗimɓe ɓen haani hoolorde."},{"id":123,"translation":"Gooŋɗii Alla Wallii on ñande Badri, tawi ko on hoyɓe. Kulee Alla, belajo'o on yettay [Mo]."},{"id":124,"translation":"Nde maakanaynoɗaa gooŋɗinɓe ɓen: \"Enee, yonaŋtaa on nde Joomi mo'on ɓeydanta on Malaa'ikaaɓe guluuje tato jippinaaɓe?\"."},{"id":125,"translation":"Pellet, si on muññike on gomɗii, e arday on hawjere maɓɓe, ɗum ɗoo, Joomi mo'on no Ɓeydira on guluuje jowi Malaa'ika maandinaaɓe."},{"id":126,"translation":"Alla Waɗiraani ɗum si wanaa wewlere wonannde on, e no ɓerɗe mon ɗen ɗeeƴira ɗum. Ballal iwrataa si wanaa ka Alla, On pooluɗo, Ñeeñuɗo."},{"id":127,"translation":"Ko fii yo O tayƴu fedde e ɓen yedduɓe maa O Wirta ɓe, ɓe nduttoo ko ɓe sooyuɓe."},{"id":128,"translation":"Laatanaaki ma e fiyaake on hay e huunde : maa O Jaɓan ɓe tuubuubuyee, maa O Lepto ɓe, pellet, kamɓe ko ɓe tooñooɓe."},{"id":129,"translation":"Ko Alla Woodani kala ko woni ka kammuuli e ka leydi. Himo Haforana on mo O Muuyi, O Lepta on mo O Muuyi. Alla ko Haforoowo Yurmeteeɗo."},{"id":130,"translation":"Hey mon yo goŋɗimɓe, wata on ñaamu ribaa, cowalle sowaaɗe. Kulee Alla, belajo'o, on malete."},{"id":131,"translation":"kulee ngen yiite maranaange ɓen heeferɓe."},{"id":132,"translation":"Ɗoftee Alla e Nulaaɗo on, belajo'o, on njurmete."},{"id":133,"translation":"Yaccee faade e haforanal immorde ka Joomi mo'on e Aljanna, yaajeendi Makko ndin no fota [e yaajeendi] kammuuli ɗin e leydi ndin, o maranaama ɓen gomɗuɓe."},{"id":134,"translation":"Ɓen nafqooɓe ka neweende e ka saɗteende neweende, e ɓen suuɗooɓe tikkere, e ɓen yaafotooɓe yimɓe ɓen. Alla no Yiɗi moƴƴinooɓe ɓen."},{"id":135,"translation":"e ɓen tawɓe si ɓe mbaɗii panŋkare maa ɓe tooñii ko'e maɓɓe, ɓe nganndita Alla ɓe insinanoo jbakkatuuji maɓɓe ɗin . E ko hommbo haforata si wanaa Alla? Hara ɓe deppitaaki e ko ɓe mbaɗi kon, tawa hiɓe nganndi."},{"id":136,"translation":"Ɓen ɗon, njoɓdi maɓɓe ndin ko yaafuyee immorde ka Joomi maɓɓe, e Aljannaaji : no ila e ley majji, caatli, duumotooɓe ton. Moƴƴii mbarjaari gollooɓe ɓen."},{"id":137,"translation":"Gomɗii yawtii ado mon ɗate. Njahee ka leydi ndaaron hol no battane fennunooɓe ɓen laatornoo .!"},{"id":138,"translation":"Ɗum ɗoo, ko Ɓanngannduyee wonannde yimɓe ɓen, e peewal e waaju wonannde gooŋɗuɓe ɓen."},{"id":139,"translation":"Wata on lo'ino, wata on cuno, ko onon woni toowuɓe ɓen, si on laatike gooŋɗuɓe."},{"id":140,"translation":"Si barme heɓii on, goŋɗii barme sugu mun heɓii yimɓe ɓen. Ɗii ñalɗi, Meɗen Yiltindira ɗi hakkunde yimɓe ɓen, e fii no Alla Anndira gooŋɗinɓe ɓen, O Jogitoo e mooɗon seedatooɓe. Alla Yiɗaa tooñooɓe ɓen."},{"id":141,"translation":"e fii yo Alla Laɓɓin ɓen gooŋɗinɓe O Halka heeferɓe ɓen."},{"id":142,"translation":"Kaa on cikku on naatay Aljanna hara Alla Anndaali ɓen tiɗniiɓe e mooɗon O Annda muññiiɓe ɓen?"},{"id":143,"translation":"Gooŋɗii on laatike hiɗon yeloo maayde nden ado on hawrude e mayre, gooŋɗii on yi'ii nde hiɗon ndaara."},{"id":144,"translation":"Muhammadu wonaani si wanaa Nulaaɗo : gooŋɗii feƴƴii ko adii mo Nulaaɓe. E si o faatike maa o waraama, on waylitoto e baɗte [keeferaaku] mo'on ? Kala waylitiiɗo e baɗte mu'un, o lorrirtaa Alla hay e huunde, arma Alla Yoɓita ɓen jaarnooɓe [Mo]."},{"id":145,"translation":"Laatanaaki woŋki nde ki maayata si wanaa e duŋayee Alla. Ko winndaaɗum [waɗanaa] lajal. Mo faandike njoɓdi aduna, Men Okkay mo e mayri, mo faandi kadi njoɓdi laakara, Men Okkay mo e mayri, ma Men njoɓ jaarnooɓe ɓen."},{"id":146,"translation":"Heewii e Annabaaɓe ɓe haɓi wondude e maɓɓe jamaaji ɗuuɗuɗi, ɓe lo'inanooki sabu ko heɓi ɓe kon e laawol Alla, ɓe lo'aano ɓe jaasiŋkinaaki. Alla no Yiɗi muññotooɓe ɓen."},{"id":147,"translation":"Konngol maɓɓe laataaki si wanaa wi'ugol: \"Joomi amen, haforan men bakkatuuji amen e fantingol amen nder fiyaake amen, tabiŋtinaa teppe amen, wallaa men e dow yimɓe heeferɓe ɓen\"."},{"id":148,"translation":"Alla Okki ɓe mbarjaari aduna ndin e moƴƴere mbarjaari laakara. Alla no Yiɗi moƴƴinooɓe ɓen."},{"id":149,"translation":"Hey mon yo goŋɗimɓe, si on ɗoftike ɓen heeferɓe, ɓe ruttay on e batte [kaaferaaku] mon, waylitoɗon ko on hayruɓe(pertube)."},{"id":150,"translation":"Si ko woni, ko Alla woni Giɗo mon, ko Kaŋko woni ɓurɗo moƴƴuɗo e wallooɓe ɓe."},{"id":151,"translation":"Arma Men mberoo kulol e nder ɓerɗe ɓen heeferɓe, sabu ko ɓe kafidi Alla e kon ko O Jippinanaali hujja. Jaaƴnde maɓɓe ko ka yiite, bonii jaaƴnde ɓen tooñooɓe."},{"id":152,"translation":"Goŋɗii Alla Goonginanii on Fodoore Makko nden tuma nde waraynoɗon ɓe e Duŋayee Makko, haa nde cooyɗon lurruɗon e fiyaake ɗen, yedduɗon ɓaawo o hollii on ko yiɗuɗon. No e mon ɓen faalaaɓe aduna, no e mon kadi ɓen faalaaɓe laakara. Hooti O Yiili on e maɓɓe fii yo O Ndaarndo on. Goŋɗii O Yaafanike on. Alla ko Jom Ɓural e dow goŋɗimɓe ɓen."},{"id":153,"translation":"Tuma nde dogaynoɗon on yeƴƴitaako hay e gooto, Nulaaɗo on no noddira on ɓaawo mon. Suno e hoore suno heɓi on fii wata on cuno e kon ko laawii on wanaa e kon ko heɓi on. Alla ko kumpitiiɗo e ko. Ngolloton ko"},{"id":154,"translation":"Refti O Jippini e mo'on ɓaawo annde nden, hoolaare : ŋoŋre, hende sudda fedde e mo'on ; fedde goo, pittaali maɓɓe no aanini ɓe, hiɓe sikka Alla ko wanaa goonga ; sikke yimɓe majjere, heɓe mbia: \"mbele no woodani men e fiyaake ɗen goɗɗum ?\" Maaku: \"Pellet, fiyaake ɗen fof ko Alla woodani\". Hiɓe cuuɗa e pittaali maɓɓe ɗin ko ɓe feññinantaa ma, hiɓe mbi'a: \"Si tawno no woodannoo men e fiyaake ɗen goɗɗum, men mbaretanooke ɗoo\". Maaku: \"Hay si tawno on ngonno ka cuuɗi mon, feeñayno ɓeen ɓe Alla Winndi e dow mun maayde ka lelorɗe maɓɓe\", e fii yo O Laɓɓin ko woni ɓerɗe mon. Alla ko Annduɗo ko woni e ɓerɗe."},{"id":155,"translation":"Pellet, ɓen doknooɓe e mo'on ñande koneeli ɗin ɗiɗi fottunoo, anndu pellet, ko seytaane fergitiɓe sabu yoga e ko ɓe faggitii. Gooŋɗii Alla Yaafike ɓe. Pellet, Alla ko Yaafotooɗo Muñoowo."},{"id":156,"translation":"Hey mon yo goŋɗinɓe, wata on wa'u wa ɓen heeferɓe ɓe wi'ani siɗɓe maɓɓe ɓen : \"Si ɓe njehii ka leydi, maa ɓe laatike haɓooɓe, si ɓe laatino ka amen goo, ɓe waretanooke\", ko fii yo Alla Waɗir ɗum ɗon nimse ka ɓerɗe mo'on, Alla ko jioowo ko golloton kon."},{"id":157,"translation":"Hay si on mbara e fii laawol Alla maa on maayii, ko yaafuyee immorde ka Alla e yurmeende ɓuri moƴƴude ko ɓe mooɓata."},{"id":158,"translation":"Si on maayii maa on mbraama, pellet, ko ka Alla mooɓeteɗon."},{"id":159,"translation":"Ko sabu yurmeende imoorde ka Alla newaniɗaa ɓe. Si laatino saɗtuɗo tikka ɓerndeejo, ɓe lancotono ɓe iwa takko maa. Yaafo ɓe imsinanoɗaa ɓe, diisinoɗaa ɓe e fiyaake ɗen. Si a fellitii, fawo e Alla. Pellet, Alla no Yiɗi fawotooɓe ɓen [e Makko]."},{"id":160,"translation":"Si Alla Wallii on pooloowo on alaa., si O Hoynii on ko hommbo wallata on ɓaawo Makko? Ko e Alla woni ko goŋɗimɓe ɓen haani fawaade."},{"id":161,"translation":"Laatanaaki Annabaajo woo nde o jamfotoo. Kala jamfiiɗo o addoyay ko o jamfii kon Ñande Darngal.Hooti woŋkii kala yoɓee njoɓdi ko ki faggitii, kamɓe ɓe tooñetaake."},{"id":162,"translation":"E ko on jokkuɗo welayee Alla on wa'ata wa on duttodiiɗo e tikkere immornde ka Alla kadi jaaƴnde makko nden ko jahannama? nge bonii ruttorde."},{"id":163,"translation":"Kamɓe ko ɓe darjaaji ka Alla, Alla ko ji*oowo ko ɓe ngollata kon."},{"id":164,"translation":"Goŋɗii Alla Moƴƴike e goŋɗinɓe ɓen, tuma nde O Imminnoo e maɓɓe Nulaaɗo jeyaaɗo e maɓɓe, himo janngana ɓe Aayeeje Makko, himo laɓɓina ɓe, himo anndina ɓe Deftere nden e Ñeeñal ngal, hay si ɓe woniino adii nder majjere ɓanngunde."},{"id":165,"translation":"E nde musiiba heɓunoo on, goŋɗii on heɓiino yeru mun ɗiɗi, wi'uɗon: \"No ɗum woniri?!\" Maaku: \"Ɗum ko immorde e pittaali mo'on\". Pellet, Alla ko kaɗtanɗo kala huunde."},{"id":166,"translation":"Ko heɓi on kon ñande dente ɗen ɗiɗe fottunoo, ko e Duŋayee(sakkitoore) Alla, e fii no Alla Anndira goŋɗinɓe ɓen."},{"id":167,"translation":"e no O Anndira ɓen naafiqiiɓe, ɓe wi'anaa: \"ngaree kaɓeɗon fii laawol Alla ngol maa duñon\". Ɓe wi'i: \"Si meɗen ganndunoo hare men jokkay on\". Kamɓe nden ñande heen, ko keeferaaku ngun ɓurnoo ɓaɗtaade e dii goŋɗinal ngal : hiɓe wowlira kunnduɗe maɓɓe ko alaa e ɓerɗe maɓɓe. Ko Alla Ɓuri Anndude ko ɓe soomi."},{"id":168,"translation":"Ɓeen wi'anɓe musiɗɓe maɓɓe, ɓe njooɗii: \"Si tawno ɓe ɗoftino men, ɓe mbaretanooke\". Makku: \"Pottinee maayde nden e pittaali mo'on si on laatike gooŋɗuɓe!\"."},{"id":169,"translation":"Wata a sikku ɓen waraaɓe fii laawol Alla ngol ko maayuɓe, ko woni: ko wuuruɓe ka Joomi maɓɓe hiɓe arsikinee,"},{"id":170,"translation":"hiɓe mbeltori ko Alla Okki ɓe kon e Ɓural Makko, hiɓe mbeltina ɓen [siɗɓe] maɓɓe ɓe ɓe hawraani e mu'un ɓaawo maɓɓe, wonnde kulol alanaa ɓe, wanaa kamɓe woni ko sunoytoo."},{"id":171,"translation":"Hiɓe mbeltora( weltoro) dokke immo rde ka Alla e ɓural. E wonnde pellet, Alla yeebataako njoɓdi goŋɗinɓe ɓen."},{"id":172,"translation":"Ɓen nootiiɓe Alla e Nulaaɗo on ɓaawo nde barmeere nden heɓi ɓe. Hino woodani ɓen moƴƴinɓe e maɓɓe ɓe kulii Alla, njoɓdi mawndi."},{"id":173,"translation":"Ɓen ɓe yimɓe ɓen wi'annoo: \"Pellet yimɓe ɓen mooɓanike on, kuleeɓe\". Ɗum ɓeydi ɓe goŋɗinal, ɓe wi': \"Alla yonii men, O moƴƴii yonndinoraaɗo\"."},{"id":174,"translation":"Ɓe ruttodi e dokke immorde ka Alla e ɓural, bone hewtaali ɓe, ɓe jokki yarluyee Alla on. Alla ko Jom-ɓural mawngal."},{"id":175,"translation":"Nganndee pellet, ɗum mo'on ko seytaane : himo hulɓinira ɗum weldiiɓe makko ɓen. Wata on kul ɓe, kulee Lam, si on laatike goŋɗimɓe."},{"id":176,"translation":"Wata sunine ɓen yaccotooɓe e keeferaaku, pellet, ɓen lorrataa Alla hay huunde. Alla Yiɗi ko nde o waa-sata Waɗannde geɗal ka laakara. No woodani ɓe lepte mawɗe."},{"id":177,"translation":"Pellet, ɓen sottitoriiɓe keeferaaku ngun goŋɗinal, ɓe lorrataa Alla hay huunde. Hino woodani ɓe lepte muusuɗe."},{"id":178,"translation":"Wota ɓeen yedduɓe cikku won de ko Min Neeɓnirani ɓe kon ko moƴƴere pittaali ɗin. Anndu pellet, ko Min Neeɓirani ɓe ko no ɓe ɓeydora bakkaat. Hino woodani ɓe lepte hkynayɗe."},{"id":179,"translation":"Laatanaaki Alla nde O Accata goŋɗimɓe ɓen e hoore ko wonɗon e mun kon haa O Senndindira soɓuɗo e laaɓuɗo. Laatanaaki Alla kadi nde O Ƴelliŋta on e ko wirnii kon, si ko woni, Alla no Suɓora e Nulaaɓe Makko ɓen on mo O Muuyi. nGooŋɗinee Alla e Nulaaɓe Makko ɓen, si on goŋɗinii on goŋɗii, hino woodani on njoɓdi mawndi."},{"id":180,"translation":"Wata ɓen wuddirooɓe ko Alla Okki ɓe kon e Ɓural Makko sikku ɗum ko moƴƴere wonannde ɓe. Si ko woni, ɗum ko bone wonannde ɓe. Arma ɓe ŋannanoye ko ɓe wuddiri kon Ñande Darngal. Ko Alla woodani ndonndi kammuuli ɗin e leydi ndin. Alla ko Humpitiiɗo ko golloton."},{"id":181,"translation":"Gooŋɗii Allaahu on Nanii konngol ɓen wi'uɓe: \"Alla ko baasɗo menen ko men alɗuɓe!\". Arma Men winnda ko ɓe wowli kon e wargol ɓe ngol Annabaaɓe ɓen ko aldaa e goonga, Men Daala: \"Meeɗee lepte sunna-royta\""},{"id":182,"translation":"Ɗuym waɗirii sabu ko juuɗe mon ɗen ngardini kon. E won de pellet, Alla Wonaani tooñoowo jeyaaɓe ɓen."},{"id":183,"translation":"Ɓen wi'uɓe: \"Alla Ahodii e amen wota men goŋɗin Nulaaɗo woo haa on addana men ɓaɗtorɗum, yiite no ñaama ɗum\". Maaku: \"Goŋɗii Nulaaɓe goo ado am addaniino on ɓanngannduyeeji e kon ko wi'uɗon, e ko waranɗon ɓen si on laatike goognuɓe?\"."},{"id":184,"translation":"Si ɓe njeddii ma, gooŋɗii Nulaaɓe goo ado maa pennanooma, ɓe ngadduno e Ɓanngannduyeeji (peeñɗi) Ɗeri e Deftere jalbuunde."},{"id":185,"translation":"Kala woŋkii meeɗay maayde. Pellet, ko on hunnaŋteeɓe njoɓdiiji mon ɗin Ñande Darngal. Kala on pottinaaɗo e yiite ngen o naadaa Aljanna, goŋɗii o malaama. Nguurda aduna ɗam wonaani si wanaa dakammehun hodaykun."},{"id":186,"translation":"Ma on njarribore jawɗeele mon ɗen e pittaali mon ɗin, ma on nanir ɓen okkaaɓe Defte ɓen ado mooɗo e ɓen sirkuɓe lorra ɗuɗuka. Si on muññike on goŋɗii, pellet, nganndee ɗum, ko jeyaaɗum e pellite fiyakuuji."},{"id":187,"translation":"Jaŋtii tuma nde Alla Ƴettunoo Ahadi e okkaaɓe Deftere ɓen : \"Ma on ɓannginannde yimɓe hara on cuuɗaani nde\". Ɓe mbernii ndi ɓaawo maɓɓe ɓe sodtitori ndi coggel pamarel! Bonii ko ɓe soɗtitori!"},{"id":188,"translation":"Wata sikke ɓen weltorayɓe huunde nde ɓe okkaa, hiɓe yiɗi nde ɓe yettirtee ko ɓe mbaɗaani, wata sikku ɓen ko daɗayɓe lepte ɗen. Hino woodani ɓe lepte muusuɗe."},{"id":189,"translation":"Ko Alla Woodani Laamu kammuuli ɗin e leydi ndin. Alla ko kattanɗo kala huunde."},{"id":190,"translation":"Pellet, no e tagugol kammuuli ɗin e leydi ndin e luutondirgol jemma e ñalawma ngol, ko Aayeeje wonannde ɓen haqqilooɓe."},{"id":191,"translation":"Ɓen annditooɓe Alla ka ɓe darii e ka ɓe jooɗii e ka ɓe lelori becce maɓɓe, hiɓe miijitoo fii takgol kammuuli ɗin e leydi ndin : \"Joomi amen, A Tagiraani ɗum meere, senayee woodanii Ma, Ɗaɗndu men lepte yiite\"."},{"id":192,"translation":"Joomo amen, pellet, An, Mo Naaduɗaa yiite, goŋɗii A Hoynii mo. Alanaa tooñooɓe ɓen wallooɓe."},{"id":193,"translation":"Joomi amen, menen men nanii noddoowo no nodda e goŋɗinal wonnde : \"Goŋɗinee Joomi mon\", men gomɗini. Joomi amen, Haforan men junuubi amen, Motanaa men boneeji amen, mbarda men e ɗigguɓe ɓen."},{"id":194,"translation":"Joomi amen, Okku men ko poduɗaa men kon e dow Nulaaɓe Maa ɓen, wata A Hoynu men Ñande Darngal. Pellet, An A Lunndotaako fodoore."},{"id":195,"translation":"Joomi maɓɓe Jaabinani ɓe : Min Mi Yeebataa golle golloowo e mooɗon, woni gorko maa debbo, yoga e mooɗon iwde e yoga. Ɓen ferɓe yaltinaa ka galleeji mun,ɓe lorraa e Laawol Am ngol, ɓe kaɓaa ɓe mbaraa, ko pellet Min hafratɓe bonɗi maɓɓe ɗin, e ko pellet Mi Naatnay ɓe Aljanna ɗi caatli no ila e mun, ɗum ko njoɓdi immorde ka Alla, No ka Alla njoɓdi moƴƴundi."},{"id":196,"translation":"Wata hode yiltondirgol ɓen heeferɓe ka leydi ."},{"id":197,"translation":"dakammeyon pamaroy, hooti jaaƴnde maɓɓe nden ko jahannama, nge bonii ndaɗɗo!"},{"id":198,"translation":"Kono ɓen huluɓe Joomi maɓɓe, hino woodani ɓe Aljannaaji, hino ila ley majji caatli; ko ɓe duumotooɓe nder majji, ɗum ko jipporde immorde ka Alla. Ko woni ka Alla ɓuri moƴƴani ɗigguɓe ɓen."},{"id":199,"translation":"Pellet, no e yimɓe Defte ɓen, on goŋɗinɗo Alla e ko Jippinaa e mon kon, e ko Jippinaa e maɓɓe kon ; yaŋkinanii ɓe Alla, ɓe waɗtitirtaa Aayeeje Alla ɗen coggeloy pamaroy. Ɓen, hino woodani ɓe njoɓdi maɓɓe ndin ka Joomi maɓɓe. Pellet, Alla ko Yaawuɗo ñaawoore."},{"id":200,"translation":"Ko onon yo goŋɗinɓe, muññee, fooliron muñal, tuuntondɗon, kulon Alla, belajo'o on maloyete."}]},{"id":4,"verses":[{"id":1,"translation":"EEHEY mon yimɓe! Kulee Joomi mon On Takɗo on immorde e woŋkii goooti, O Tagi immorde e makki debbo makki, O Saaki immorde e ɓen ɗiɗo worɓe ɗuuɗuɓe e rewɓe. KUlee Alla On Mo naamnanirton sabu mun, [rentoɗon kadi] e enɗammaaje ɗen. Pellet, Alla Laatike e dow mon Deenoowo."},{"id":2,"translation":"Jonne wonduɓe ɓen jawɗeele maɓɓe ɗen. Wata on waostondir soɓe ɗen ko laaɓi. Wata on ñaamu jawle maɓɓe ɗen [waɗton ɗum] e jawle maɓɓe ɗen. Pellet, ɗum laatike bakkaatu mawɗo."},{"id":3,"translation":"Si on kulii roŋkugol nunɗude e wonduɓe ɓen, ndeesee ko laaɓani on e rewɓe, ɗiɗo e tato e nayo. Si on kulii roŋkugol nunɗude, waɗee gooto maa ɓe jeyruɗon ñaame mon ; ko ɗum ɓuri ɓaɗtaade nde on tooñu."},{"id":4,"translation":"Jonniree rewɓe ɓen teŋe maɓɓe ɗen dokkal. Si ɓe anniyanike on goɗɗum e ɗen [teŋe] e hoore laaɓal woŋkii, ñaamee ɗum, no newanii on ɓuuɓani on."},{"id":5,"translation":"Wata on jonnitu ɗayɓe ɓe jawɗele mon ɗen ɗe Alla Waɗirani on dartorɗe. Ñamminee ɓe e majje, koltinon ɓe, wowlanon ɓe konngol moƴƴol."},{"id":6,"translation":"Njarribee wonduɓe ɓen si ɓe yottike desal, si on so'ii e maɓɓe peewal, njonniteeɓe jawɗeele maɓe ɗen, wata on ñaamir ɗe faŋtinngol e heɗoo yo ɓe mawnude. On tawɗo ko o galo, yo o naŋto, on tawɗo ko o baaso, yo o ñaamir no moƴƴiri. Si on jonnitiiɓe jawle maɓɓe ɗen, seedinee e dow maɓɓe. Alla Yonii Hasboowo."},{"id":7,"translation":"Hino woodani worɓe ɓen : geɗal immorde e kon ko neene e baaba acci e ɓadondiraaɓe ɓen, hino woodani kadi rewɓe ɓen : geɗal e kon ko neene e baaba acci e ɓadondiraaɓe ɓen ; ɗuuɗi famɗi e mun, ko geɗal parlaangal."},{"id":8,"translation":"Si joomiraaɓe ɓadondiral en e wonduɓe ɓen e waasuɓe tawaama peccugol ngol okkoreeɓe e mun, wowlanon ɓe konngol moƴƴol."},{"id":9,"translation":"Yo hulu ɓen, si tawno ko kamɓe angaccunoo ɓaawo maɓɓe ngeñcudi lo'uɓe, ɓe kultana ɓen, yo ɓe kulu Alla ɓe wowla konngol sawaaba=peewngol."},{"id":10,"translation":"Pellet, ɓen ñaamirooɓe jawɗeele yimɓe ɓen e hoore tooñee, pellet ko ɓe woni ñaamude kon ɓe waɗa e deedi maɓɓe, ko yiite, arma ɓe naata huɓɓunge."},{"id":11,"translation":"Alla no Yamira on e fii ɓiɗɓe mon ɓen : hino woodani gorko yeru ngeɗu rewɓe ɗiɗo. Si ɓe laatike rewɓe ɓurɓe ɗiɗo, hino woodani ɓe tataɓe ɗiɗi e ko o acci. Si o laatike gooto, hino woodani mo feccere. Hino woodani neene e baaba makko gooto kala e maɓɓe jeegoɓal, immorde e ko o acci, si tawii himo mari ɓiɗɗo. Si o maraa ɓiɗɗo, jipnaaɓe makko ɓen roni mo, hino woodani yumma makko tataɓal. Si tawii himo mari neene-gootooɓe, hino woodani yumma makko jeegaɓal. Ɓaawo siinugol wasiyee mo o wasiyii maa yoɓugol ñamaande nde o ñamlinoo. Baabiraaɓe mon ɓen e ɓiɗɓe mon ɓen, on nganndaa ko hommbo e maɓɓe ɓuri ɓadoraade on nafoore. Ɗum ko farilla immorde ka Alla. Pellet, Alla Laatike Annduɗo Ñeeñuɗo."},{"id":12,"translation":"Hino woodani on feccere e ko rewɓe mon ngacci, si tawii ɓe maraa ɓiɗɗo. Si tawii hiɓe mari ɓiɗɗo, hino woodani on nayaɓal e kon ko ɓe aaci, ɓaawo siinugol wasiyee mo ɓe wasiyii maa yoɓugol ñamaande [maɓɓe]. Hino woodani rewɓe mon ɓen nayaɓal e kon ko ngaccuɗon, si tawii ɓiɗɗo alanaa on. Si tawii hiɗon mari ɓiɗɗo, hino woodani ɓe jeetataɓal e kon ko ngaccuɗon, ɓaawo siinugol wasiyee mo mbasiyiɗon maa yoɓugol ñamaande [mon]. Si wonii gorko no ronee (annda)debb o, hara himo mari banndiraawo \n debbo, maa musɗɗo hino woodani kala maɓɓe jeegaɓal. Si ɓe laatike ɓurɓe ɗum e ɗuuɗude, kamɓe ko hawtuɓe ka tataɓal, ɓaawo wasiyee wasiyaaɗo maa yoɓugol ñamaande nde wonaa lorraynde. Ɗum ko Wasiyee immorde ka Alla. Alla ko ganduɗo Muññiiɗo."},{"id":13,"translation":"Ɗin ko Keeri Alla. Kala ɗoftiiɗo Alla e Nulaaɗo Makko on, o naaday mo Aljannaaji, caatlii no ila e ley majji : ko ɓe duumotooɓe ton. Ko ɗum woni malal mawngal."},{"id":14,"translation":"Kala mo woopi Alla e Nulaaɗo Makko on, o taƴci Keeri Makko ɗin, O Naatnay mo yiite nge o luttata e muuɗum ; hino woodani mo lepte koynooje."},{"id":15,"translation":"Ɓen waɗooɓe paŋkare immorde e rewɓe mon ɓen, ceetnee e maɓɓe nayo jeyaaɓe e mo'on. Si ɓe ceedike, jogiteeɓe ka cuuɗi haa maayde nden waro ɓe, maa Alla Waɗane ɓe laawol [yaltirngol]."},{"id":16,"translation":"Ɓen ɗiɗo gollooɓe fijuɓe [paŋkare ɗen] e mo'on, lorree ɓen. Si ɓe tuubii ɓe moƴƴinii, ɗuurnoɗon e maɓɓe. Pellet, Alla Laatike Jaɓoowo tuubuubuyee jurmotooɗo."},{"id":17,"translation":"Ganndee tuubuubuyee on ka Alla, ko wonannde ɓen gollirooɓe bone sabu majjere, refti ɓe tuuba ka ɓadii. Ɓen ɗon, Alla Jaɓanay ɓe tuubuubuyee. Alla Laatike gannduɗo Ñeeñuɗo."},{"id":18,"translation":"Tuubuubuyee alanaa ɓen gollirooɓe bone haa tuma maayde nden arani gooto e maɓɓe o wi'a : \"Min mi tuubii jooni\", wanaa kadi ɓen maayooɓe hara kamɓe ko ɓe heeferaaɓe. Ɓen ɗon, Men keplanii ɓe lepte muusuɗe."},{"id":19,"translation":"Ko onon yo goŋɗinɓe, dakantaako on nde ronirton rewɓe ɓen e ɓur, dooleyaagu wata on l aagu ɓe fii yo on keɓtu yoga e ko okkunoɗon ɓe, si wanaa hara ɓe waɗu paŋkare ɓannguɗo. Wonndiree e maɓɓe no moƴƴiri. Si on añii ɓe, hino jortaa nde ngañoton huunde, Alla Waɗa e mayre moƴƴere ɗuuɗunde."},{"id":20,"translation":"Si on njiɗii waɗtitude debbo nokku debbo goo, hara hiɗon jonni goɗɗo e maɓɓe jawdi [heewundi], wata on jaɓitu e mayri hay e huunde. E on jaɓirayndi tooñdee bakkaatu ɓannguɗo?"},{"id":21,"translation":"Ko honno ƴettirton ndi, gooŋɗii yoga e mon yottike e yoga, ɓe jogitike e mon ahadi tekkundi?"},{"id":22,"translation":"Wata on nes ɓen ɓe baabiraaɓe mon ndesno e suddiiɓe si wanaa ɗum ko feƴƴunoo. Pellet, ɗum laatinoke paŋkare e hutaare e bonde laawol."},{"id":23,"translation":"Harminanaama on : neeniraaɓe mon ɓen, e jiwɓe mon ɓen, e banndiraaɓe mon rewɓe ɓen, e yaayiraaɓe mon ɓen, e neeniraaɓe mon ɓen ka dewol, e jiwɓe yumma gooto mon [gorko], e jiwɓe banndiraawo mon rewɓe, e neeniraaɓe mon muynimɓe on, e banndiraaɓe mon ɓen ka muynan, e neeniraaɓe ɓeynguuli mon, e njutteeɓe mon won ɓe ka cuuɗi mon iwɓe e ɓeynguuli mon ɓe naatiduɗon e suudu ; si tawii non on naatidaali e maɓɓe suudu, bakkaatu fawaaki on [e resugol ɓen], e [rewɓe] daganiiɓe ɓiɗɓe mon ɓen iwɓe ka keeci, e nde mooɓindirton hakkunde neene-gootooɓe ɗiɗo, si wanaa ɗum ko yawtunoo. Pellet, Alla Laatike Haforoowo Hinnotooɗo."},{"id":24,"translation":"E ɓeen saŋiiɓe ɓen ummorde e rewɓe, si wonaa ɓeen ɓe njeyruɗon ñaame mon. Ɗum ko Farilla Alla e dow mooɗon. Daginanaama on ko woni ɓaawo ɓen ɗon, nde ɗaɓɓirtonɓe jawɗeele mon hara ko on saŋiiɓe tawa on ngonaa jinooɓe. Kala mo ndakmitorɗon e maɓɓe desal : njonniteeɓe teŋe maɓɓe ɗen. Ko farilla. Bakkaatu fawaaki e fii ko yarlondirɗon e mun ɓaawo farilla on. Pellet, Alla Laatike gannduɗo Ñeeñuɗo."},{"id":25,"translation":"Kala e mooɗon mo hattaaaki feere resde saŋiiɓe gooŋɗinɓe, ko [resugol] ɓen ɓe njeyirɗon ñaame mon, immorde e boomi mon gooŋɗinɓe. Alla no Anndi gooŋɗinal mon ngal. Yoga e mon ko e yoga ndesireeɓe yamiroore yimɓe maɓɓe ɓen, njonniron ɓe teŋe maɓɓe ɗen no moƴƴiri. Saŋiiɓe hara wanaa jinndooɓe njaatoo. Si ɓe saŋiike ɓe ngaddii paŋkare, no fawii emaɓɓe feccere ko fawii dow saŋiiɓe rimɓe ɓen e lepte. Ɗum, ko fii on kulɗo e mo'on yanugol e jinaa. Ko nde muññotoɗon ɓuri moƴƴannde on. Alla jaafotooɗo jurmtooɗo."},{"id":26,"translation":"Allaahu O o faala Ɓann laɓɓinanade on O Feewna on e laabi ɓeya adinooɓe on, O Jaɓana on tuubuubuyee. Alla ko gannduɗo, Ñeeñɗo."},{"id":27,"translation":"Alla no Faala de O Jaɓanta on tuubuubuyee, ɓeen jokkuɓe beleeɗe faalaa de ooñorton ooñannde mawnde."},{"id":28,"translation":"Alla no Yiɗi de Hayfinanta on, neɗɗaŋke tagaama ko o lo'uɗo."},{"id":29,"translation":"Eehey yo mon gooŋɗininɓe, wata on ñaamir jawlɗeele mon ɗen hakkunde mooɗon e mehre, si wanaa hara ko e njulaaku ngu welaɗon e muuɗum. Wata on mbar pittaali mon ɗin. Pellet, Alla seerani koH innotkoooɗo on."},{"id":30,"translation":"kala golluɗo ɗum e hoore ngañngu e tooñange, aray Men Naatna mo yiite : ɗum wonii newaniiɗum Alla."},{"id":31,"translation":"Si on woɗɗitike [bakkaatu] mawɗi ɗi haɗaɗon ɗin e mun, Mein poppanat on bonɗi mon ɗin, Min Naatnira on e naatirgal teddungal."},{"id":32,"translation":"Wata on njelo ko Alla Ɓurniri yoga e mon dow yoga. Hino woodani worɓe ɓen geɗal e ko ɓe paggatii kon, hino woodani kadi rewbe begeɓal e kon ko ɓe paggatii. Tororee Alla e Ɓural Makko he. Pellet, Alla Laatima (seerani)ko gannduɗa kala huunde."},{"id":33,"translation":"Wonan de mo kala Min mbaɗanii ɗum ronooɓe [heftuɓe] e ɗum ko jipnaaɓe ɓen ngacci, e ɓadondiraaɓe ; e ɓen ɓe ahodunoɗon e mun : njonneeɓe geɗal maɓɓe ngal. Pellet, Alla Laatima (seeraani) cediiɗo e kala huunde."},{"id":34,"translation":"Worɓe ɓen ko fawaɓe [e daranaade daŋkiitag ol] rewɓe ɓen, sabu ko Alla Ɓurniri kon yoga maɓɓe e dow yoga, e sabu kon ko nafki jawɗeele maɓɓe. [rewɓe] moƴƴuɓe ɓen, ko yaŋkiniiɓe reenotooɓe ka wirnii, sabu kon ko Alla Reenini ɓe.Ɓen [rewɓe] ɓe kuloton dartagol(cuwtagol) mun : mbaajeeɓe, peronɓe ka mbalndiji, piyonɓe. Si ɓe ɗoftike on, wata on ɗɓɓir e dow maɓɓe laawol ! Pellet, Alla Laama seeraani(Toowuɗo), ko Mawɗo."},{"id":35,"translation":"Si on kulii lurral hakkunde maɓɓe, imminee ñaawoowo immorɗo ka yimɓe gorko on e ñaawoowo immorɗo ka yimɓe debbo on. Si ɓe faandike moƴƴinngol, Alla Hawrindinay hakkunde maɓɓe. Pellet, Alla Laatima gannduɗo, kumpitiiɗo."},{"id":36,"translation":"Ndewee Alla wata on kafidu e Makko hay huunde. Jibipnaaɓe mon ɓen moƴƴoɗon e maɓɓe, e joomiraaɓe ɓadondiral'en, e wonduɓe ɓen, e waasɓe ɓen, e koɗdiijo jom-ɓaɗlondiraaɗo, e koɗdiijo baŋŋe (goɗɗuɗo,) e wonndiɗɗo baŋŋe, e ɗatniino, e ɓen ɓe jeyruɗon ñaame mon. Pellet, Alla Yiɗaa kala on laatiiɗo ñaaƴoowo mantotooɗo :"},{"id":37,"translation":"Ɓen ɓe no ngorɗira, ɓe yamira yimɓe ɓen ngorɗir, ɓe suuɗa kon ko Alla okki ɓe e Ɓural Makko. Men Maranii heeferɓe ɓen lepte hoynooje."},{"id":38,"translation":"E ɓen ɓe no nafqira jawlɗeee mun ɗen ka yeengo e yimɓe ɓen, ɓe gooŋɗiŋtaa Alla wanaa Ñalaande Sakkitiinde nden. Kala on mo seytaane wonani ɗum cinndodiijo : haray o bonii cinndodiijo!"},{"id":39,"translation":"E ko honɗum fawinoo ɓe si ɓe gooŋɗinno Alla e Ñalaande Sakkitiinde nden ɓe nafqi e kon ko Alla Arsike ɓe ? Alla seeraani ko gannduɗo ɓe."},{"id":40,"translation":"Pellet, Alla Tooñataa hay fotde gabbel- jarra si wonii ko moƴƴere, O Soway nde, O Okka immorde ka Mokko njoɓdi mawndi."},{"id":41,"translation":"Ko honno si tawii Men ngaddoyii immorde e kala leñol ceeditotooɗo, Min ngadduma ha ngonaa ceeditotooɗo e dow ? Ɓee(leñolma).."},{"id":42,"translation":"Ñaɗnde, hee heeferɓe ɓee woopnooɓe ɓen Nulaaɗo on yeloto hara nun ɓe fonndeteno e leydi ndin, ɓe suuɗataa Alla hay konngol"},{"id":43,"translation":"Ee hey mon gooŋɗinɓe, wata on ɓaɗto juulde den hara ko on siwruɓe haa aganndon ko wowloton ; wanaa de ngonduɗon e janaaba, ha lootoɗon maa ko on taƴitooɓe laawol haa laɓɓinoɗon. Si on laatike nawnuɓe, maa hiɗon e hoore jahal, maa ɓaawo hoggo arii goɗɗo e mon(yaadon dow wuro), maa on soccondirii e rewɓe ɓen on heɓaali ndiyam, taamoree mbullaari(leydi) laaɓundi : mowlon geece mon ɗen e juuɗe mon ɗen. Pellet, Alla Laatike jaafotooɗo Cuhroowo"},{"id":44,"translation":"E a yi'aali faade e ɓen okkaaɓe geɗal e ɗefte ɗen, hiɓe cooda majjere nden, hiɓe faalaa nde majjoton laawol [poccingol] ngol ?"},{"id":45,"translation":"Ko Alla Ɓuri Anndude añɓe mon ɓen. Alla yonii Giɗo, Alla yonii Ballo."},{"id":46,"translation":"Hino e ɓeya alyahuudaaɓe waylooɓe konngol ngol e nokku maggol ɓe wi'a: \"Men nanii men yeddii ; heɗo ko wanaa nannateeɗo, aynu men\", ka hallugol ɗemɗe maɓɓe ɗen e yuwugol ka diina. Hara nun ɓe wi'ayno : \"Men nanii men ɗoftike nanu ndaaraa\", ko ɗum ɓuraynoo moƴƴannde ɓe, ɓura foccaade. Ko woni tun, Alla Huɗirii ɓe geddi maɓɓe ɗin, ɓe gomɗiŋtaa si wanaa seeɗaa."},{"id":47,"translation":"Eehey mon okkanooɓe Defte, gooŋɗinee ɗuum komin njippini hina gooŋɗina nden won dunde e mon, ado Men Mehude jeece [mon ɗen] Men Ruttiraɗe ɓabbe majje, maa Men meska ɓe on wano Men meskirnoo non yimɓe asewe ɓen. Fiyaake Alla on Laatke golloteeɗo."},{"id":48,"translation":"Pellet, Alla yaafotaka kafidoowo Mo e goɗɗum, Himo Yaafo ko jaasi ɗum wonan de on Mo O Muuyi. Kala on kafiduɗo Alla e goɗɗum, gooŋɗii o fekandiima bakkaatu mawɗo."},{"id":49,"translation":"E a yi'aali ɓen ɓe no laɓɓina (mbuppa)ko`e maɓɓe ? Ko woni, Ko Alla Laɓɓinta (wuppata)on mo Muuyi, ɓe tooñetaake yeru gurun tamaro."},{"id":50,"translation":"Ndaarii ko hol no ɓe woni fekindoraade e Alla fenaade ! Ɗum ɗon yonii bakkaatu feeñuɗo."},{"id":51,"translation":"E mati a yiani ɓeen okkanooɓe geɗal ka Deftere, hiɓe gooŋɗina sanamuuji e bewinayɗi ɗin, hiɓe wi'ana ɓen heeferɓe : \"Ko ɓee ɗoo ɓuri feewde laawol e dii ɓeya gooŋɗinɓe ? !\"."},{"id":52,"translation":"Ko ɓeen woni ɓe Alla Huɗi ɓe, kala mo Alla Huɗi noon, a heɓantaa mo balloowo."},{"id":53,"translation":"Kaa hinaɓe woodani geɗal e laamu ? Oon tuma, ɓe okkataa yimɓe ɓe yeru gufel tamaroore."},{"id":54,"translation":"Kaa ɓe añanat yimɓe ɓee (nelaaɗo)Alla juul e mum.\n Hisna ɗum.)koAlla Okki ɓe kon e Ɓural Makko ? Gooŋɗii Men Okkii ɓeynguure Ibraahiima nden Defte e ganndal (ñeeñal, )Men Okki ɓe Laamu Mawngu."},{"id":55,"translation":"Hino e maɓɓe on gooŋɗinɗo nde, no e maɓɓe kadi on paddiiɗo nde. Jahannama yonii kuɓɓugole."},{"id":56,"translation":"Pellet, ɓen yedduɓe aayeeje Amen ɗen, aray Men Naatnaɓe ɓe yiite : tuma kala guri maɓɓe ɗin ɓenndi, Men Waɗtitana ɓe guri goɗɗi fii no ɓe meeɗira lepte ɗen. Pellet, Alla Laatike jaaliiɗo, (elaamumum)Ñeeñuɗo."},{"id":57,"translation":"Ɓen goooŋɗinɓe ɓe golli golle moƴƴe, aray Men Naanatɓe Aljannaaji ɗi no ila e ley majji caatlii, ko ɓe duumotooɓe ndeer toon hino woodani ɓe toon rewɓe laɓɓinaaɓe Min Naatnaɓe ɓe ɗowdi duumiindi."},{"id":58,"translation":"Pellet, Alla no Yamira on tottoton koolaaje ɗen faade e joom ma je ɓen, e si on ñaaway hakkunde yimɓe ɓen nde ñaawirton nunɗal. Pellet, ko Alla Waajorta on kon labaama. Pellet, Alla Laatike Nanoowo, Yi'oowo."},{"id":59,"translation":"Eehey mon gooŋɗinɓe, ɗoftee Alla ɗoftoɗon Nulaaɗo on e joomiraaɓe fiyaake e mooɗon. Si on luutri e huunde, ruttee nde ka Alla e ka sunna Nulaaɗo on, si on laatike gooŋɗimɓe Alla e Ñalaande Sakkitiinde nden. Ko ɗum ɓuri moƴƴude ɓuri labeede battane."},{"id":60,"translation":"E a yi'aali ɓen ɓe no nodditooɓe wonnde kamɓe ɓe gooŋɗiniɗinii kon ko Jippinaa e maaɗa e kon ko Jippinaa ado maaɗa? Hiɓe faalaa nde ɓe ñaawinoytoo ka bewinayɗi ɗin, gooŋɗii heɓe njamiraama nde ɓe njeddata ɗi. Seytaane non hino faalaa majjinnde ɓe majjere woɗɗunde."},{"id":61,"translation":"Si ɓe mbiaama: \"ngaree faade e kon ko Alla Jippini e faade e Nulaaɗo on\", a yi'ay naafigee6e ɓe no paddo e maaɗa kala paddagol."},{"id":62,"translation":"Ko honno [wonirta] si tawii musiiba heɓirii ɓe sabu ko ɓe ardiniri juuɗe maɓɓe, refti ɓe ngara e maaɗa hiɓe ngooɗdira Alla : \"Min paandaaki si wanaa moƴƴinngol e kawrinndinal?!\"."},{"id":63,"translation":"Ko ɓeen ngoni ɓe Alla homba Anndi ko woni ndeer ɓerɗe maɓɓe, ɗuurnoɓe , mbaajoɗaa ɓe, kaalonaaɓe konngol jottotongol ka pittaali maɓɓe."},{"id":64,"translation":"Min Nuliraali Nulaaɗo [woo] si wanaa fii yo o ɗofte e e sakkiroore Alla. Hara nun tuma ɓe tooñunoo pittaali maɓɓe ɗin, ɓe ngarno ema ɓe imsinii e Alla, Nulaaɗo on imsinanii ɓe, ɓe tawayno Alla ko Jaɓoowo tuubuubuyee, jurmotoodo."},{"id":65,"translation":"Hey, Mi Wooɗndirii Joomi maaɗa, ɓe ngooŋɗɗntaa haa ɓe ñaawinora maa huunde ko yani hakkunde maɓɓe, refti ɓe keɓataa ɓitteende ka pittaali maɓɓe e kon ko ñaawuɗaa, ɓe njebbiloo kala jebbilagol."},{"id":66,"translation":"So tawno min parluno e maɓɓe won de : \"mbaree pittaali mon ɗin\", maa \"njalton e galleeji mon\", ɓe mbɗataano ɗum si wanaa seeɗaa e maɓɓe. Sinno kamɓe ɓe mbaɗno kon ko ɓe mbaajoranoo, ɗum laatotono moƴƴere wonan de ɓe, ɓura tiiɗude kadi tabital :"},{"id":67,"translation":"Nden tuma, min ngokkatnoɓe immorde ka amen, njoɓdi mawndi,"},{"id":68,"translation":"Min pewno ɓe laawol poƴcingol."},{"id":69,"translation":"Kala ɗoftiiɗo Alla e Nulaaɗo on : ɓeen ɗoon ngondoyta ɓeen ɓe Alla waɗi dookem dowe muen gila e annabaaɓe, ha e goonguɓe, e sahiddinnooɓe, e moƴƴube. Ɓen ɗon moƴƴii wonndiiɓe !"},{"id":70,"translation":"Ngal ɗon Ɓural ko immorde ka Alla, Alla Yonii gannduɗo !"},{"id":71,"translation":"Ee hey mon gooŋɗinɓe, njogitee deentorɗi mon ɗin, ndunnjon ko on seertuɓe maa runnjon on rentuɓe."},{"id":72,"translation":"Hino e mon neeɓnotooɓe, si musiiba heɓii on, o wi'a : \"Gooŋɗii Alla Neeminii e am, nde tawnoo mi mi wone daano e maɓɓ e ceediiɗo ! \"."},{"id":73,"translation":"Si tawii heɓii on ɓural immorde ka Alla, ma o wi'a waona si tawii meeɗaa laataade hakkunde mon giɗli: \"Ee jalla am si mi tawdano e maɓɓe ! mi malee malal manngal !\"."},{"id":74,"translation":"Yo haɓe fii laawol Alla ngol, ɓen ɓe no soottira nguurdam aduna ɗam laakara on ! Kala on kaɓaaɗo fii laawol Alla ngol o waraa maa o fooli, arma min ngokku mo njoɓdi mawndi."},{"id":75,"translation":"E ko heɓi on, on kaɓetaake fii laawol Alla ngol ? e Lo'inaaɓe ɓeen ka worɓe, e ka rewɓe, e ka sukkeɓe ɓen ɓe no mbia: \"Joom amen, Yaltin min e ndee saare nde yimɓe mun tooñi, Waɗanaa min immorde ka Maaɗa giɗo, Waɗanaa Min immorde ka Maaɗa balloowo\"."},{"id":76,"translation":"Ɓeen gooŋɗinɓe heɓe kaɓee fii laawol Alla ngol, ɓeya heeferɓe heɓe kaɓee e laawol ɓewnatɗi ɗin. Kaɓee weldiiɓe seytaane ɓeen : pellet, pewje seytaane ɗen laatike lo'uɗe."},{"id":77,"translation":"E a yi'aali ɓen wi'ananooɓe : \"curee juuɗe mon ɗen, ñiɓnon juulde, njonnon asakal\". Tuma hare nden farlanoo e maɓɓe, e ndeke fedde goo e maɓɓe hino hulira yimɓe ɓe wano no Alla hulirtee, maa ko ɓuri sattudee e kulol, ɓe mbi \"Joomi amen, ko saabi haa parluɗaa e dow amen hare ? Ko haɗnoo Neeɓtinanaa min ɗuum haa e lajal ɓattingal ?\" Maaku : \"Dakamme aduna on ko seeɗa, ko laakara on ɓuri moƴƴannde on kulɗo [Alla], on tooñetaake fotde e gufel tamaroore"},{"id":78,"translation":"Nokku wof to laatiɗon maayde nden heɓtoto on, hay si on laatike e nder tataaji mahaaɗi. Si moƴƴere heɓii ɓe, ɓe mbia \"Ɗum ɗoo ko immorde ka Alla\" Si bone heɓii ɓe, ɓe mbia :\"Ɗum ɗoo ko immorde e maaɗa !\" Maaku: \"Kala e majji ko immorde ka Alla\". E ko nanngi ɓee yimɓe ɓe ɗeɓataa faamude yeewtere?!"},{"id":79,"translation":"Huunde fofko heɓmaa e moƴƴere ko immorde ka Alla, huunde fofko heɓmaa e bone ko immorde e woŋkii maa kin. Mon Nulii ma wonan de yimɓe ɓe Nulaaɗo. Alla Yonii Seede."},{"id":80,"translation":"Kalomo ɗofti Nulaaɗo oo gooŋɗii ɗoftimo Alla. Kalo, ruŋtii noon min nuliraanima dow maɓɓe denoowo."},{"id":81,"translation":"Heɓe mbia \"ɗoftaare!\", si ɓe njaltii ka maaɗa, fedde e maɓɓe waaliday [e miijo( ngo] wonaa ngo maakuɗaa. Alla no Winnda ɗuum koɓe mbaaldata e mun. Ɗuurno ɓe pawoɗaa e Alla. Alla Yonii koolorɗo."},{"id":82,"translation":"E mati ɓe teskitortaa alqur'aana o ? Sinno mbo iwruna ɗo wonaa to Alla, ɓe tawatno e ehembo luurre ɗuuɗuɗe."},{"id":83,"translation":"Si arii ɓe e fiyaake jeyaaɗo e hoolaare, maa kulol, ɓe lollina ɗum. Sinno ɓe nduttuno ɗum e Nulaaɗo on e ɓen fewjooɓe fii maɓɓe, ɓeen ɓullitooɓe e maɓɓe ganndatno ɗum. Si wanaano ɓural Alla ngal e dow mooɗon e Yurmeende Makko nden, on njokkatno seytaane si wonaa seeɗa e mon."},{"id":84,"translation":"Haɓe e laawol Alla he, a defaaka si wonaa hoore-maa. hijin gooŋɗinɓe ɓen, arma Alla nde Surata bone heeferɓe ɓe Ko Alla ɓuri Saɗtude doole, ko Kaŋko ɓuri Saɗtude muusnugol."},{"id":85,"translation":"Kala tefniiɗo tefnoore labaande wonay mo geɗal e mayre, kala kadi on tefniiɗo tefnoore bonnde wonany mo e mayre geɗal. Alla seerani kattanɗo kala huunde."},{"id":86,"translation":"Si on calominaama salminaango, calmitoɗee ko ɓuri nduun ɗoon maa ndutton ngo. Pellet, Alla woni e dow kala huunde ko o kasboowo."},{"id":87,"translation":"Alla, deweteeɗo alaa si wonaa Kaŋko, ma o Mooɓi on ñande Darngal, sikke alaa e mayre. Alaa ɓurɗo gooŋuɗude Alla yeewtere ?"},{"id":88,"translation":"Ko waɗi on e fii ɓee naafiqiiɓe peɗle ɗiɗi ?! Ko Alla woni Ugginɗo ɓe sabu ko ɓe faggitii. E on paala feewnude oon mbo Alla Majjini ? Kala on mo Alla majjini, a heɓantaa mo laawol.peewal"},{"id":89,"translation":"Heɓe ngooɗe sinno on njedduno wano noɓe njddiri nih, laatoɗon fotɓe.e maɓɓe wota on njogito e maɓɓe weldiiɓe haa ɓe pera e laawol Alla ngol. Si ɓe nduŋitii, nanngee ɓe mbaron ɓe nokku kala ka tawɗon ɓe.Wata on njogito e maɓɓe weldiɗɗo wonaa balloowo"},{"id":90,"translation":"Si wanaa ɓen ɓe hino njokkoo faade e yimɓe ɓe ahadi woni hakkunde mon e maɓɓe, maaɗuum ɓe ngarii emon ɓerɗe maɓɓe ɗen no ɓiɗtanii kaɓagol on, maa ɓe kaɓa e yimɓe maɓɓe. Si Alla Haajuno, O Wurtayno ɓe e dow mooɗon, ɓe kaɓo on. Si ɓe pottitike on, ɓe kaɓaaki on, ɓe werlike kisal e mon, haray Alla Waɗanaali on e dow maɓɓe laawol."},{"id":91,"translation":"Arma tawon woɗɓe goo muuyɓe nde ɓe koolnorata on koolnora yimɓe maɓɓe ɓen. Tuma kala nde ɓe nduttaa e geddi ɗin,ɓe cuƴƴitee e nder majji. Si ɓe ngaccani on, ɓe mberloo kisal e mon, ɓe curi juuɗe maɓɓe ɗen, nanngee ɓe mbaron ɓe nokku kala ka tawɗon ɓe. Ko ɓen ɗon mooɗon, [woni ke Min] mbaɗani on e maɓɓe hujja ɓannguɗo."},{"id":92,"translation":"Haananaa gooŋɗinɗo nde o warata gooŋɗinɗo si wanaa [hara ko] faljere. On barɗo gooɗinɗo, yo rimɗin daande gooŋɗinnde e diya jonneteeɗo yimɓe makko ɓeen : si wonaa hara ɓen sakkii. Si wonii ko jeyaaɗo e yimɓe añɓe mon, hara kaŋko ko o gooŋɗinɗo, ko rimɗingol daande gooŋɗinnde. Si wonii ko jeyaaɗo e yimɓe ɓe ahadi woni hakkunde mon e maɓɓe, ko diya jonneteeɗo yimɓe makko ɓen, e rimɗingol daande gooŋɗinnde. On mo hebaali ko : koorgol lebbi ɗiɗi jokkondirɗi tuubuubuyee immorde ka Alla. Alla seeraani ko gannnduɗo, Ñeeñɗo."},{"id":93,"translation":"Kala mo wari gooŋɗinɗo e hoore tewaaɗe, njoɓdi makko ndin ko Jahannama, luttoowo e nder magge ; Alla Tikkanii mo, O Huɗii mo, O heplanii mo lepte mawɗe."},{"id":94,"translation":"Ee hey mon gooŋɗinɓe, si on njaahii e ɗatngal ɓannginee [tefon] wata on mbi'an on berliiɗo e mon kisal : \"Wanaa a gooŋɗinɗo\", hiɗon ɗaɓɓa jawdi nguurdam aduna, ko ka Alla konhoyri ɗuuɗundi woni. Ko wano non laatornoɗon ko adii, Alla dokkei e mon. Ɓannginee. Pellet, Alla Laatike kumpitiiɗo ko ngolloton."},{"id":95,"translation":"Goooŋɗimɓe jooɗiiɓe ɓen, hara wanaa joomiraaɓe lorra ɓen, potataa e ɓen tiiɗnortooɓe e laawol Alla ngol jawle maɓɓe ɗen e woŋkiiji maɓe ɗin. Alla ɓurnirii tiiɗnorɓe jawɗeele mun ɗen e woŋkiiji mun ɗin, e dow jooɗiiiiɓe ɓen, darja. Ɓe fow maɓɓe Alla Fodii ɓe moƴƴere, Alla ɓurnirii tiiɗnotooɓe ɓen e dow jooɗiiɓe ɓen njoɓdi mawndi."},{"id":96,"translation":"Darjaaji immorde ka Makko, e yaafuyol, e yurmeende. Alla Laatike jaafotooɗo, jurmotooɗo."},{"id":97,"translation":"Pellet, ɓen ɓe maleykaaji ɗin no mbara hara ko ɓe tooñuɓe pittaali maɓɓe ɗin, ɓe mbi'a : \"Ko e holɗum ngonnoɗon ?!\". Ɓe mbi'a : \"Min laatinoke lo'inanooɓe ka leydi\". Ɓe mbi'a : \"Leydi Alla ndin laatanooki yaajundi hanno feron e mayri ?\". Ɓen ɗon, jaaƴnde maɓɓe nden ko Jahannama, nge bonii ruttorde !"},{"id":98,"translation":"Si wanaa ɓen lo'inaaɓe immorde ka worɓe, e ka rewɓe, e ka sukaaɓe ɓe kattanaa yahdu, ɓe peewataa e laawol."},{"id":99,"translation":"Ɓen ɗon, arma Alla Yaafanoo ɓe. Alla seerani jaafotooɗo, cuhroowo."},{"id":100,"translation":"Kalomo feri e laawol Alla ngol o taway ka leydi yolɗere ɗuuɗunde e yaajeende. Kala jaltuɗo e suudu mu'un ko o perɗo faade e Alla e Nulaaɗo Makko on, maayde nden heɓti mo, gooŋɗii njoɓdi makko ndin tabitii ka Alla. Alla seeraani jaafotooɗo, jurmtooɗo."},{"id":101,"translation":"Si on njaltii, waɗoyde jahaadi bakkat alanaa on nde ngstoton juulde nde, si on kulii nde yedduɓe ɓen pitninta on. Pellet, heeferɓe ɓen ngonani on añɓe feeñɓe."},{"id":102,"translation":"Si a tawdaama e maɓɓe a darnanii ɓe julude, yo fedde goo e maɓɓe darodo e maaɗa yo ɓe jogito njogaaji maɓɓe ɗiin ; si ɓe cujjii, yo ɓe ngn ɓaawo mon, yo fedde ndeya nde juulaalni ar, yoo ɓe njuuldu e maaɗa yo ɓe njogito denetorɗi maɓɓe ɗin e kaɓorɗe maɓɓe ɗe Yedduɓe ɓe nos ngooɗe sinno on mbelsindotono e njoktaaje mon ɗe doŋle mon ɗe, ɓe ooñoo e mooɗon ooñannde wootere. bakkaat fawaaki on si ɗon ngonndi e lorra immorde e toɓo, maa on laatike Ñawɓe nde mballinton njogaaji mon ɗi. nJogitee deenorɗi mon ɗi. Pellet, Alla heplanii heeferɓe ɓen lepte koynooje."},{"id":103,"translation":"Si on gaynii juulde nde, jaŋtoree Alla e darnnde, e jonɗde e ka hoore baŋŋeeje mon. Si on ndeeƴii, ñiiɓnee juude nde Pellet, juulde nde woni e dow gooɗinɓe ɓefarilla mbo waktu dottaaɗo"},{"id":104,"translation":"Wata on lo*u e nder ɗaɓɓitgol yimɓe ɓe. Si tawii hoɗon mu'usee, kamɓe kadi heɓe mu'usee wano mu'usirteɗon, hoɗon njortii immorde e Alla ko ɓe njortaaki. Pellet, Alla seeraabi gannduɗo, Ñeeñɗo."},{"id":105,"translation":"Minen min njippinirii Deftere nde e maaɗaa e hoore goonga fii yo a ñaawir hakkunde yimɓe ɓen kon ko Alla Hollu maa. Wata on wonan jamfotooɓe ɓen beeñdoowo."},{"id":106,"translation":"Imsino e Alla. Pellet, Alla seeraani jaafotooɗo, jurmotooɗo."},{"id":107,"translation":"Wata a weeñdondire gah ɓeen jamfotooɓe pittaali muen. Pellet, Alla Yiɗaa on keeɗo jamfo, keewɗo : bakkatuuji"},{"id":108,"translation":"Heɓe cuuɗoo yimɓe ɓen ɓe cuuɗotaako Alla, Homo Wonndi e maɓɓe tuma ɓe waalaynoo fewjude kon ko O Welaaka e konngol. Alla seeraani kumpitiiɗo kon ko ɓe ngollata."},{"id":109,"translation":"Hino mon yo e on mbeñjii fii maɓɓe e ɗam nguurdam aduna, e ko hommbo weñdoyta e Alla fii maɓɓe Ñande Darngal, kaa ko hommbo laatanoytooɓe fawtiiɗo?!"},{"id":110,"translation":"Kalo golluɗo bone maa o tooñi hoore makko, refti o imsinii e Alla, o tawat Alla ko jaafotooɗo, jurmotooɗo."},{"id":111,"translation":"Kala kadi paggitiiɗo bakkaat, pellet, ko e hoore makko o woni faggitaade ɗum. Alla seeraani gannduɗo, Ñeeñɗo."},{"id":112,"translation":"Kala paggitiiɗo goopol maa bakkaa refti bugii ɗum e hoore daɗndiiɗo, gooŋɗii o ronnditike fenaande e bakkaat ɓannguɗo."},{"id":113,"translation":"Si wanaano ɓural Alla ngal e dow maaɗa e Yurmeende Makko nden, fedde goo e maɓɓe himmirayno majjinngol ma, ɓe alaa e majjinnde si wanaa pittaali maɓɓe ɗin, ɓe lorrirtaama hay e huunde. Alla Jippinii e maaɗa Deftere nden e Ñeeñal ngal, O Anndinii ma huunde nden a anndaano. ɓural Alla ngal e dow maaɗa laatike mawnungal."},{"id":114,"translation":"Moƴƴere alaa e ko heewi e ndeeyuuji maɓɓe ɗi, si wonaa oon jamirɗo sadaka, maa moƴƴere maa moƴƴiŋtingol hakkunde yimɓe ɓen. Kala baɗirɗo ɗum ɗaɓɓugol weluya Alla, arma min ngokka mo njoɓdi mawndi."},{"id":115,"translation":"Kala luutndiiɗo Nulaaɗo on ɓaawo nde paawal ngal ɓanngani mo, o jokki ko wanaa laawol gooŊɗinɓe ɓen, Men kuccintinay mo e kon ko o hucciti, min naatnɗum Jahannama, nge bonii ruttorde !"},{"id":116,"translation":"Pellet, Alla Yafatako waɗdeedel mo e goɗɗum, Homo yaafo ko jaasi ɗum wonan de on mo o muuyi. Kala denndinɗo Alla e goɗɗum, gooŋɗii o majjii majjere woɗɗoynde."},{"id":117,"translation":"Ɓe ndewaani ko woori Alla, si wonaa [sanamuuji] dewɗinaaɗi, ɓe ndwaani si wanaa seytaane canndalinɗo."},{"id":118,"translation":"Alla Huɗii mbo: owi\"mami jogito e jeyaaɓe maa ɓen geɗal ganndangal"},{"id":119,"translation":"ma mi majjinɓe, ma mi yelinoyɓe, ma mi yamirɓe, ma ɓe taƴ noppi neemoraaɗi ɗin, ma mi yamirɓe, ma ɓe mbaylu tagoore Alla nde !\". Kala jogitiiɗo seytaane giɗo ko woori Alla, gooŋɗii o perti perte ɓanngunde."},{"id":120,"translation":"Hombo ɓef odana homo yelina ɓe, seytaane fodanani ɓe si wanaa hodo.(koomte)."},{"id":121,"translation":"Ɓeen ɗon jaaƴndee maɓɓe nde ko Jahannama, ɓe keɓataa gaa nge daɗirde."},{"id":122,"translation":"Ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴe, aray Min naatantɓee Aljannaaji ɗi no ila e ley majji caatli : ko ɓe duumotooɓe nder ton poomaa. Fodoore Alla nde ko goonga. Ko alaa mo ɓuri Alla gooŋɗude konngol ?"},{"id":123,"translation":"Wonaa e yelaaji mon ɗin wanaa yelaaji joom defte en. Kala golluɗo bone o yoɓete ɗum, o heɓataa ko woori Alla giɗo wonaa balloowo."},{"id":124,"translation":"Kalo golluɗo e moƴƴi ɗin, fota ko gorko maa ko debbo, hara ko o goooŋɗinɗo, ɓeen ɗoon naatata Aljanna ɓe tooñetaake kona fota gufel [tamaroore]."},{"id":125,"translation":"Alaa ɓurɗo moƴƴude diine haa hewti on jebbilanɗo yeeso mum ngo Alla, hara ko o moƴƴinɗo, o rewi e diine Ibraahiima ooñiiiiɗo kala.diineeji ɗi peewa Alla Jogitima Ibraahiima sehil."},{"id":126,"translation":"Ko Alla Woodani kala ko woni ka kammuuli e ka leydi. Alla seeraani ko piiltiiɗo kala huunde."},{"id":127,"translation":"Heɓe naamnoma maa fii rewɓe ɓeen, maaku : \"Alla no saggitude on fii ɓe[rewɓe], e kon ko jaŋngetee e dow mooɗon ka deftere fii ɓen rewɓe wonɗuɓe, ɓe ɓe on njonnataa ɓe ɗuum ko ɓe parlanaaa, hoɗon ndeerɗa fii resde ɓe, \n e ɓen lo'inaaɓe ummorde e sukaaɓe, e nde ndarantoɗon wonduɓe ɓen e nuunɗal. Kala ko ngolluɗon e moƴƴer e, pellet, Alla seeraani ko gannduɗo ɗum."},{"id":128,"translation":"Si wonii debbo hulii moodi makko e suwtaade maa ɗuurnaare, bakkaat fawaaki ɓe nde ɓe moƴƴiŋtinirta hakkunde maɓɓe kalo moƴƴingol.Ko moƴƴingol on ɓuri moƴƴude, Pittaali ɗin tawdanaama ndeereraagu.Si on moƴƴinii on gooŋɗii, pellet Alla seeraani kumpitiiɗo ko golloton."},{"id":129,"translation":"On mbaawataa nuunɗude hakkunde rewɓe ɓen hay si on ndeerɗii. Wata on ngooño kala ooñannde, ngaccon mo wa jowaaɗo. Si on moƴƴinii on gooŋɗii, pellet, Alla seerani jaafotooɗo jurmotooɗo"},{"id":130,"translation":"Si ɓe ceetii, Alla Alɗiniroyay kala maɓɓe immorde e Yaajeende Makko nden. Alla seeraani jaacɗo [ɓural], Ñeeñɗo."},{"id":131,"translation":"Ko Alla Woodani kala ko woni ndeer kammuuji ko e ko woni ndeer leydi. Gooŋɗii Min mbasoyinoomo ɓeya okkaaɓe defte ko adi mon, e onon : \"kulee Alla !\". Si on njeddii, pellet, ko Alla Woodani kala ko woni ndeer kammuuli e ka leydi. Alla seeraani ko Galo, jettaaɗo."},{"id":132,"translation":"Ko Alla Woodani kala ko woni ndeer kammuuli e ndeer leydi. Alla Yonii Fawtiiɗo."},{"id":133,"translation":"Si o muuyii, O naɓat on, onon yo yimɓe, O Adda woɗɓe goo. Alla serani katta nɗo e dow ɗum."},{"id":134,"translation":"Kala laatiiɗo o yiɗi koa njoɓdi aduna, ko Alla jogi njoɓdi aduna e laakara woni. Alla seeraani ko nanoowo , Yi'oowo."},{"id":135,"translation":"Eehey mon goomɗinɓe ngonee, ñiiɓuɓe e nunɗal seedeeɓe Alla, hay si ko e dow pittaali mon, maa jipnaaaɓe mon ɓe maa banndiraaɓe ɓe. Si wonii ko o galo maaɗum baaso, ko Alla ɓuri Haan dude e maɓɓe. Wata on njokku mbelaaɗe,mon nde nuunɗoton. Si on mbaylii maa on ɗuurnima, pellet, Alla seeraani kumpitiiɗo ko ngolloton."},{"id":136,"translation":"Ee hey mon gooŋɗinɓe, ngooŋɗinee Alla e Nulaaɗo Makko on, e deftere nde O Jippini e Nulaaɗo Makko on, e ɗen defte ɗe O Jippini ko adii. Kala jedduɗo Alla, e maleykaaji Makko ɗi, e defte Makko ɗe, e Nulaaɓe Makko ɓe e Ñalaande Sakkitiinde nden, gooŋɗii o majjii majjere woɗɗunde."},{"id":137,"translation":"Pellet, ɓeen gooɗinɓe, refti ɓe njeddi, refti ɓe ngooŋɗini, reftiti ɓe njeddi, reftiti ɓe ɓeydorii keeferaagu, Alla wonataa mbo yaafooɓe wonaa mbo Fewnoowo ɓe e laawol.paawngol,."},{"id":138,"translation":"Weltinir naafigeeɓe ɓe, won de no woodaniɓe lepte muusɗe."},{"id":139,"translation":"Ɓeen ɓe no njogitoo heeferɓe ɓen yiɗɓe ko gah gooŋɗinɓe ɓen, e ɓe ɗaɓɓay e juuɗe maɓɓe semmbel ? Pellet, semmbe fof ko Alla woodanii."},{"id":140,"translation":"Gooŋɗii o Jippinii e mon ka nder deftere Si on nanii Aayeeje Alla ɗe no njeddee ɗe jalikitee, wata on njooɗoɗodo e maɓɓe haa ɓe jumpana yewtere woɗnde ko woori nden ɗoon, si on mbaɗii ɗuum on potii e maɓɓe\". Pellet, Alla ko denndinoowo naafigeeɓe ɓe e heeferɓe ɓe ndeerJahannama ɓe denndaangal."},{"id":141,"translation":"Ɓen habbitantooɓe on, si uddital laataniima on immorde e Alla, ɓe mbia : \"E, min ngonndaano e mo'on ?\", Si geɗal laatanike heeferaaɓe ɓen, ɓe mbia : \"E min poolnaano e mooɗon men kaɗani on immorde e gooŋɗinɓe ɓen ?\" Alla ko Ñaawoowo hakkunde mon Ñande Darngal, Alla Waɗantaa heeferɓe ɓen laawol e hoore gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":142,"translation":"Pellet, naafigeeɓeɓe ɓen heɓe njamfoo Alla, Kaŋko kadi ko jamfotooɗo ɓe. Si ɓe immiimo fa'ade , e juulde koɓe aamɓe, heɓe ngolliro ha yimɓe ɓe njia, ɓe (ye'engo) ɓe a njaŋtotaako Alla si wonaa seeɗa."},{"id":143,"translation":"Heɓe naɓa artira hakkunde ɗum, ɓe ngalaa e ɓee ɗoo ɓe ngalaa e ɓee ɗaa. Kala on mo Alla Majjini, a heɓantaa mo laawol. Peewal"},{"id":144,"translation":"Eehey mon yo gooŋɗinɓe, wata on njogitor heeferɓe ɓen weldiiɓe ko wanaa gooŋɗinɓe ɓen. E on faala nde mbɗanton Alla e dow mooɗon hujja ɓannguɗo ."},{"id":145,"translation":"Pellet, naafigeeɓeɓe ɓen no ka neaandi yiite, a heɓantaa ɓe balloowo !"},{"id":146,"translation":"Si wanaa ɓeen tuupɓe, ɓe moƴƴini, ɓe njogitii [diina] Alla ɓe laɓɓini diina maɓɓe kan : ɓen ɗon ngon di ko e gooŋɗimɓe ɓen. Arma Alla weeɗaa gooŋɗinɓe ɓen njoɓdi mawndi."},{"id":147,"translation":"Ko holɗuum Alla Waɗata e leptugol on, si on njettii [Mo] on gooŋɗinii [Mo] ? Alla seeraani Jaarnaaɗo ko gannduɗo."},{"id":148,"translation":"Alla Yiɗaa ko feeñi ko e bone immorde e koŋngol, si wanaa on tooñaaɗo. Alla seeraani ko nanoow ko gannduɗo."},{"id":149,"translation":"Si on peññinii moƴƴere, maa on cuuɗii nde maa on njaafima gah e bone, pellet, Alla seeraani jaafotooɗo kattanɗo."},{"id":150,"translation":"Pellet, ɓeen won ɓe e yeddude Alla e Nulaaɓe Makko ɓeen, heɓe paala nde ɓe ceernndata hakkunde Alla e Nulaaɓe Makko ɓeen, heɓe mbia :\"Miɗen gooŋɗina yoga min njedda yoga\", heɓe paala jogitaade hakkunde ɗuum ɗoon laawol."},{"id":151,"translation":"Ɓeen ɗoon ko kamɓe tigi ngoni yedduɓe ɓeen tigiri. Min kplalanii heeferɓe ɓe lepte koynooje."},{"id":152,"translation":"Ɓeen gooɗinɓe Alla e Nulaaɓe Makko ɓe, ɓe ceerndaani hakkunde gooto e maɓɓe, ɓeen ɗoon, arma o weeɗ ɓe njoɓdi maɓɓe ndi. Alla seeraani jaafoto oɗo jurmotooɗo."},{"id":153,"translation":"Yimɓe Defte ɓe no naamnoma nde njippintaa e dow maɓɓe deftere immorde e ka kammu ! Gooŋɗii ɓe naamninooma Muusaa ko ɓuri ɗuum mawnude : ɓe mbi'i : \"Hollu amen Alla gite\". Ŋa'as Ha'acaango ngo nanngiri ɓe sabu tooñannge maɓɓe nge. refti ɓe njogitii ngaari ndi(peeñɗi) ɓaawo nde ko ari eheɓe e ɓanngan- nduyeeji. Min njaafii gaay ɗum Min ngokki Muusaa hujja ɓannguɗo.(peeñɗo)"},{"id":154,"translation":"Min ɓamtir dow maɓɓe Tuur fello ngo sabu ahadi maɓɓe ndii, min mbiani ɓe :\"naatiree ka damal ko on naayiiɓe\", Min mbi'ani ɓe : \"Wata on njawtu(keerol) e asewe on\", min nanngi e maɓɓe ahadi tekkundi."},{"id":155,"translation":"Ko sabu firtugol ɓe ahadi maɓɓe ndi, e jeddugol ɓe Aayeeje Alla ɗee, e bargol ɓe Annabaaɓe ɓe ko aldaa e goonga e biigol ɓe :\"ɓerɗe amen ɗe no cokii\". Si ko woni, Alla notii e majje sabu keefe-raagu maɓɓe nguu -ɓe gooŋɗintaa si wanaa seeɗa"},{"id":156,"translation":"e sabu keeferaagu maɓɓe nguu, e koŋngol maɓɓe ngol dow Maryama fenaande mawnde"},{"id":157,"translation":"e bi'ugol ɓe : \"Minen min mbarii Iisaa Meme-sella, ɓiɗɗo Maryama, Nulaaɗo Alla on\". ɓe mbaraani mo, ɓe peŋaan mo, ko woni, o nanndinana ɓe. Pellet ɓeen ɓe luutondirɓe fii makko :ɓe ngonii e sikkitaare fii makko. Alanaa ɓe e fii ɗuum ganndal, si wanaa jokku- gol sikke, ɓe mbaraano mo e taƴoral(yananeede)."},{"id":158,"translation":"Accu Ko woni, Alla ɓamtu mo fa'ade e Makko. Alla seeraan pooluɗo, Ñeeñɗuɗo."},{"id":159,"translation":"Alaa hay gooto e yimɓe defte ɓeen, si wonaa o gooŋɗinat mo ko adii maayde makko nden. Ñande Dargal o laatoto ceedotooɗo e dow maɓɓe."},{"id":160,"translation":"Ko sabu tooñannge immorde e ɓeen Alyahuudaaɓe, Min karmiannooɓe laaɓɗi ɗi ɓe ndaknananoo e sabu sakkagol(paddagol)e laawol Alla ngol ko ɗuuɗi.(heewi)."},{"id":161,"translation":"e nanngugol ɓe ngol ribaa, gooŋɗii ɓe haɗaama e ɗuum, e ñaamugol jawɗeele yimɓe ɓe e hoore mehre. Min kebilanii heeferɓe ɓeen lepte mu'usɗe."},{"id":162,"translation":"Kono tutiiɓe ɓen e ganndal e maɓɓe e gooŋɗiɗinɓe ɓen, hiɓe gooŋɗini ko Jippinaa ko e maaɗa e kon ko Jippinaa ado maaɗa. E ñiiɓnooɓe juulde ɓeen, etottooɓe asakal ɓeen, e gooŋɗinɓe Alla e Ñalaande Sakkitiinde nden, ɓeen ɗoon, arma Min ngokka ɓe njoɓdi mawndi."},{"id":163,"translation":"Minen min mbahyinii e maaɗa wano no inn mbahyiniri e Nuuhu e Annabaaɓe ɓeen ɓaawo makko. Min mbahyini fa'ade e Ibraahiima, e Ismaa'iila, e Ishaaqa, e Yaaquuba, Taaniraaɓe ɓeen, e Iisaa, e Ayyuuba, e Yuunusa, e Haaruuna, e Sulaymaana. Men ngoki Daawuuda Jabuura."},{"id":164,"translation":"E Nulaaɓe ɓe min pillani maa fii muen ko adii e Nulaaɓe ɓe min poillanaaki ma fii muen. Alla Yewtidii e Muusaa kala jeeewtugol"},{"id":165,"translation":"Nulaaɓe wewlinooɓe e jertinooɓe fii wota hujja wonan yimɓe ɓen e hoore Alla ɓaawo Nulaaɓe ɓen. Alla seerani koo poolɗo, Ñeeñɗuɗo."},{"id":166,"translation":"Kono Alla no Seedii kon ko O Jippini e maaɗa, O Jippinirii ɗum ganndal Makko, maleykaaji ɗi no ceeditoo. Alla Yonii Seedee."},{"id":167,"translation":"Pellet, ɓeen yedduɓe, ɓe fpddii gah e laawol Alla ngol, gooŋɗii ɓe majjii majjere woɗɗunde."},{"id":168,"translation":"Pellet, ɓeen yedduɓe ɓe tooñi, Alla Laatataaka jafatooɗo ɓe, wanaa nde O Feewnata ɓe laawol.peewal"},{"id":169,"translation":"Si wanaa laawol Jahannama ngol, ko saasooɓe nder magge cay. ɗuum laatike newiiɗum e dow Alla."},{"id":170,"translation":"Ko onon yo yimɓe ! Gooŋɗii Nulaaɗo on ardirii e mon goonga immorde e Joomi mon, ngooŋɗinee ko moƴƴere mon. Si on njddii, pellet, ko Alla Woodani kala ko woni kammuuli e ka leydi. Alla seeraani gannduɗo, Ñeeñuɗo."},{"id":171,"translation":"Eehey mon yimɓe defte, wata on ɓurtin ka diina mon, wata on wowlu e hoore Alla si wanaa goonga. Pellet, Mema-sella Iisaa ɓiɗɗo Maryama on, ko Nulaaɗo Alla e koŋngol Makko ngol O Werni e Maryama e ruuhu immorde ka Makko. ngooŋɗinee Alla e Nulaaɗo Makko on, wata on mbi'u [Alla ko] :\"Tato\". Kaɗitee, ko ɗuum ɓuri moƴƴannde on. Ngnndee Alla ko deweteeɗo Gooto. Senayee woodanii Mo nde ɓiɗɗo laatantoo Mo ! Ko Kamko Woodani ko woni ka kammuuli e ka leydi. Alla Yonii koolorteeɗo."},{"id":172,"translation":"Mema-sella on mawnitaaki nde o laatotoo jeyaaɗa Alla, wanaa maleykaajiɗi ɓattinaaɗiɗi . Kala ɓurnitiiɗo gaa e dewugol Mo o mawnintinii, ma O Mooɓitoyɓe fa'ade ka Makko ɓe denndaangal."},{"id":173,"translation":"Si tawii ko ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli moƴƴuɗi, O Timminanay ɓe njoɓdi maɓɓe ndi, O ɓeydana e ɓural Makko ngal.. ɓeya ɓurnitiiɓe mawnintinii, O Leptayɓe lepte mu'usɗe, ɓe keɓanoytaake gah Alla, giɗo wanaa balloowo"},{"id":174,"translation":"Eehay mon yimɓe ! Gooŋɗii hujja arii e mooɗon immorde ka Joom mon, min njippinii fa'ade e mooɗon annoore ɓannguɗo.(feeñnde)."},{"id":175,"translation":"Si tawii ko ɓeen gooŋɗinɓe Alla ɓe njogiitii nde, arma o naatnu ɓe e Yurmeende immorde ka Makko e ɓural, O Fewna ɓe faade e Makko laawol po'occiingol."},{"id":176,"translation":"Heɓe faltino maa. Maaku : \"Alla no Falta on fii rone : annda si neɗɗo maayii o alaa ɓiɗɗo himo mari banndiraawo [debbo], no woodani on feccere e kon ko o acci. Kamko kadi o ronay mo si tawii o alaa ɓiɗɗo. Si ɓe laatike ɗiɗo, hino woodani ɓe tataɓe ɗiɗi e kon ko o acci. Si ɓe laatike musɗɓe worɓe e rewɓe, hino woodani gorko on geɗal rewɓe ɗiɗo. Alla no Ɓannginannde(laɓɓinana) on fii wata on majju. Alla ko gnnduɗo kala huunde\"."}]},{"id":5,"verses":[{"id":1,"translation":"Een hey y mon gooŋɗiɓe, kuuɓnee piɓe ahadiiji ɗin. One ndknanama neemoraajiɗi mummunteeji ɗii si wonaa ko ɗuume ko no dursitee dow, mon tawa wona on dakintinɓe baañugol tawa hoɗon korminii. Pellet, Alla no Ñaawa ɗuum ko o Faalaa."},{"id":2,"translation":"Eeheh mon gooŋɗinɓe, wata on ndaknu maandeeji Alla ɗi, wanaa lebbi korminaaɗi ɗi, wonaa haddiyaaji ɗin neldaaɗi, wanaa ɗin meedaaɗiɗi, waoaa ɓen fa'andiiɓe [faandii] Suudu jormanteeru ndu heɓe ɗaɓɓa ɓural immorde ka Joom maɓɓe e weluya. Si on ndaktiniima [ehajju maa e 'umra], mbaañee. Wota ngañngu yimɓe duñu on fii ɓe paddima on ga e Suudu hormateery ndun, nde njellinton. (keeri) mbaallindireee dow ɗiggere e kulol Wota on mballindir e hoore bakkaate e ngañngul. Kulee Alla. Pellet, Alla ko caɗtuɗo lepte."},{"id":3,"translation":"Harminaama e dow mooɗon : jiibe, e ƴiiƴam, e teewu ngiroowu(mbaba\nTuga) kala ko ewnoraa ko wanaa Innde Alla e kirsol, e ɗeɗɗii ngol, e luubaa(lukkangol) ngol, e pukiii ngol, e kawa ngol, e ko ñanfenji ɗin ñaami -si wanaa ko kirsuɗon, e ko hirsanaa sanamuuji ɗin, e nde ceetndinorton payanɗe ɗen. Ɗum mooɗon ko yaltude. ɗoftaare Hannde yedduɓe ɓen taƴike e diine mon o, wota on kulee ɓe, kulee kam. Hannde Mi timminanii on diine mon oo mi timminii e dow mooɗon dokkam ɗe. Mi welanaama on Lislaamu on diine. Kala on ɓittiiɗo e heege hara wanaa o jawtuɗo [ooñii] e bakkaatu on, pellet, Alla ko kafrowo, jurmotooɗo."},{"id":4,"translation":"Heɓe naamnomaa ko holɗuum ɓe ndaknanaa ? Maaku : \"on ndaknanaama laaɓɗi ɗi n, e ko ganndinɗon immorde e barminayɗi, hiɗon nganndina ɗi ko Alla Anndini on ; ñaamee e ko ɗi nanngani on, njaŋtoɗon Innde Alla e dow muuɗum. Kulee Alla. Pellet, Alla seeraani jaawuɗo hasboore."},{"id":5,"translation":"Hannde on ndagknanaama laaɓɗi ɗin. Ñaamde nde okkaaɓe defte ɓen no daganii on, ñaamde mon no daganii ɓe. E saŋiiɓe gooŋɗinɓe ɓee, e saŋiiɓe okkaaɓe defte ɓee ko adii mon, si on njonnii ɓe teŋeeji maɓɓe ɗi, [wonon] saŋiiɓe tawa wonaa jinooɓe, wonaa jogitotooɓe njaatigi. Kala yeddu- ɗo gooŋɗinal ngal, gooŋɗii golle makko ɗen mbonii, on ɗon ka laakara ko o jeyaaɗo e hayruɓe(pertube) ɓe."},{"id":6,"translation":"Eehey mon yo gooŋɗinɓe, si on ngummiima fa'adee e juulde, lootee jeece mon ɗe e juuɗe mon ɗen haa ka coɓɓuli, meskon ko'e mon ɗe e koyɗe mon ɗe haa ka kolɓule. Si on laatike won duɓe e janaaba laɓɓintoɗee. Si on laatike ñawnɓe, maa e hoore laawol,(ɗatngal )maa arii gooto e mooɗon,dow wuro maa on memondirii e rewɓe ɓen on keɓaani ndiyam, taamee e leydii laaɓndi : mashiron ndi jeece mon e juuɗe mon. Alla Fa'andaaki nde o waɗata e dow mooɗon ɓitteende, ko woni, Ko O Fa'andii, ko laɓɓingol on, e nde O timminta dokke Makko ɗed ow mooɗon, mbelejo'o, on njettat [Mo]."},{"id":7,"translation":"Nganditee dokke Alla on e dow mooɗon e Ahadi Makko ndi o aadondiri e mooɗon tuma mbii'noɗon : \"min nanii men ɗoftiima\". Kulee Alla. Pellet, Alla ko ganduɗo ko woni e ɓerɗe ɗen."},{"id":8,"translation":"Eehey mon yo gooŋɗinɓe, laatee ñiiɓuɓe wona nde Alla seedoratɓe nuunɗal. Wata tikkangol yimɓe duñ on e dow nde on nuunɗataa. Nuunɗee, ko ɗuum ɓuri ɓaɗtaade gooŋɗal ngal. Kulee Alla, pellet, Alla seeraani kumpiti iɗo kon ko ngolloton."},{"id":9,"translation":"Alla Fodiini ɓeen gooɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴe, no woodani yaafuyo e njoɓdi mawnndi."},{"id":10,"translation":"Ɓeen heeferɓe ɓe yedduɓe Aayeeje amen ɗe, ɓen ɗon, ko yimɓe Jahiimi."},{"id":11,"translation":"Eehey mon gooŋɗinɓe, njaŋtee dokke Alla on e dow mooɗon tuma nde yimɓe himmirnoo nde ɓe mbertata e dow mooɗon juuɗe maɓɓe ɗe Alla Suri juuɗe maɓɓe ɗe ga e mooɗon. Kulee Alla. Ko e Alla gooŋɗinɓe ɓen yowitotoo."},{"id":12,"translation":"Wollahi Alla Nanngi ahadi ɓiɗɓe Israa'iila ɓen, minn Immini e maɓɓe gori sappo e ɗiɗi. Allaahu On Daali : \"Min Miɗo Wonndi e mooɗon : si on ñiiɓnii juulde nden, on njonnii asakal ngal, on gooŋɗinii Nulaaɓe Am ɓen, o teddinii ɓe, on ñamlii Alla ñamaande moƴƴunde, Ma Mi heefan on bonɗi mon ɗin, Ma mi naatnuon Aljannaaji ɗi no ila e ley majji caatli. Kala on jedduɗo e mooɗon ɓaawo ɗum, gooŋɗii on majjii laawol po'oƴcingol ngol\"."},{"id":13,"translation":"Ko sabu pirtugol maɓɓe ahadi maɓɓe ndin men kuɗirnoo ɓe, min mbaɗi ɓerɗe maɓɓe ɗen jo'oruɗe : heɓe mbaylita koŋngol ngol ga e nokku maggol, ɓe njejjiti geɗal e kon ko ɓe ciftinorananoo e mum .A seerataa haɗa ƴellitoo e dow jamfa iwruka e maɓɓe, si wonaa seeɗaaɓe e maɓɓe.Yaafano ɓe laaɓanaa [ɓe]. Pellet, Alla no Yiɗi moƴƴinooɓe ɓen."},{"id":14,"translation":"E ɓeen wi'uɓe : \"minen ko min Annasaara\", min nanngii ahadi maɓɓe ndin, ɓe njejjiti kobe ɓe nganndintinanoo e mum. min ngurti hakkunde maɓɓe ngañngu e konnaagu haa Ñande Darngal. Arma Alla humpita ɓe kon ko ngollaynoo."},{"id":15,"translation":"Eehey mon yimɓe Defte, gooŋɗii Nulaaɗo Amen on arii on homo ɓannginana on ko ɗuuɗi e ko laatinoɗon hiɗon cuuɗa ka deftere, Homo Yaafoo ga e ko ɗuuɗi. Gooŋɗii arii e mooɗon Annoora, e deftere ɓanngunde. (Feeñnde)"},{"id":16,"translation":"Alla no Fewnira nde on jokkuɗo weluya makko on laabih kisal, Homo Yaltina ɓe e niɓe fa'ade e Annoora e Duŋayee(sakkitoore) Makko, O Feewnna ɓe fa'ade e laawol po'occiingol."},{"id":17,"translation":"Wollahi yeddii ɓeen wi'iɓe : \"Allaahu kamko woni Mem a-sella ɓiɗɗo Maryama on\". Maaku : \"Ko hommbo waawi e Alla huunde si o Fa'andike nde o hallkata Mema-sella ɓiɗɗo Maryama on, e yumma makko, e ko woni ka leydi kon fof ?\" Ko Alla Woodani Laamu kammuuli ɗin, e leydi ndin, e ko woni hakkunde majji. Homo Taga ko O Muuyi. Alla ko kattanɗo kala huunde."},{"id":18,"translation":"Alyahuuda e Annasaara'en mbi'i : \"minen ko min ɓiɗɓe Alla e yiɗɓe Makko\"! Maaku: \"Awa ko fii holɗum O Leptirta on bakkatuujii mon ɗin?\" Ko woni, onon ko on ɓanndiyaŋkooɓe jeyaaɓe e kon ko O Tagi\". Homo yaafo o mo O muuyi, oLepta on o muuyi. Ko Alla woodani Laamu kammuuli ɗin, e leydi ndin, e ko woni hakkunde majji kon. Ko Fa'ade ka makko woni ruttorde nde."},{"id":19,"translation":"Eehey mon yo yimɓe defte, gooŋɗii nulaaɗo amen o arii e mon hombo feññinana on e dow taƴontinnde(fatra) immorde e nulaaɓe, fii wata on mbi'i: \"Araani e amen beltinoowo, wonaa jeertinoowo\". Gooŋɗii arii e mon beltinoowo, e jeertinoowo. Alla ko kattanɗo kala huunde."},{"id":20,"translation":"Tuma nde Muusaa maakannoo yimɓe makko ɓe : \"Eehey mon yimɓe, gannditee dokke Alla e dow mooɗon, tuma nde o Waɗnoo e mooɗon Annabaaɓe, o waɗi on laamɓe, o okki on kon ko o okkaali hay gooto e winndere he"},{"id":21,"translation":"Eehey mon yimɓe, naatee ka leydi laɓɓinaandi ndi Alla winndani on, wata on njiltor ɓaawo e dow gaɗa-teppe mo'on nduttitoɗon hayruɓe(.pertuɓe)"},{"id":22,"translation":"Ɓe mbi'i : \"Pellet, hino e mayri yimɓe dunndaranke, menen men naatataa e mayri haa ɓe njalta ton, si ɓe njaltii e mayri, pellet ko min naatooɓe\"."},{"id":23,"translation":"Worɓe ɗiɗo jeyaaɓe e hulɓe, ɓe Alla waɗi e dokkem eheɓe mbi'i : \"Naatiraneeɓe ka damal, si on naatirii e maggal, pellet, onon ko o foolooɓe. Ko e Alla fawotoɗon si on laatike gooŋɗinɓe\"."},{"id":24,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Eehey ma yo Muusaa, minen min naatataa ton poomaa fodde hiɓe ton. Yah an e Joom maaɗa haɓon. Minen ɗoo ko min jooɗiiɓe\"."},{"id":25,"translation":"O Maaki : \"Joomam, min mi jeytanaa si wonaa hoore-am e mawnam Haaruuna. Seerndu hakkunde amen e ɓe yimɓe yaltuɓe ɗoftaaree\"."},{"id":26,"translation":"O Daali : \"Pellet, ndii [leydi] harminaama e dow maɓɓe duuɓi cappanɗe nayi. Heɓe mbeema ka leydi. Wata a suno e ɓeen yaltuɓe. ɗoftaare."},{"id":27,"translation":"Janngu e dow maɓɓe kumpitaol ɓiɗɓe-Aadma ɗiɗo, e goonga, nde ɓe ɓaɗtornoo ɓaɗtordi, gooto e maɓɓe jaɓanaa, goɗɗa jaɓanaaka. On wi'i : \"ma mi warma\". O wi'i : \"Anndu ka Alla Jaɓanta, ko gooŋɗuɓe ɓeen(.hulɓe Alla)"},{"id":28,"translation":"Si a fortii junngo maa ngo e am fii yo a waram, mi mi wonaali portoowo juungu am e maa fii yo mi ware. Min miɗo hula Alla Jeyɗo winndere nde."},{"id":29,"translation":"Miin miɗo yiɗi nde nduttortaa e bakkaat am on e bakkaat maa on, laatodaa e yimɓe yiite ngen. Ko ɗuum woni njoɓdi tooñooɓe ɓe."},{"id":30,"translation":"Wonkii makko kin suɗani mo bargol musiɗɗo makko neene-gooto on, o wari mo, o waɗtini jeyaaɗo e hayruɓe ɓeen.(pertuɓe ɓe)"},{"id":31,"translation":"Alla Nuli kaakaaru(Jeyyal) hino wiɗoo ka leydi fii yo ndu hollu mo honno o wirnirta ɓanndu musiɗɗo makko neene-gooto on. O wi'i : \"E bone am ! E mi ronkay wa'ade na nduu kaakaaru mi wirna ɓanndu musiɗɗam neene-gooto am on ?\". O Waɗtini jeyaaɗo e ninsuɓe ɓeen."},{"id":32,"translation":"Ko sabu ɗum min parliri e ɓiɗɓe Israa'iila ɓen, wonnde : \"Kala barɗo woŋkii awaa wanaa joftanagol- gol woŋkii maa bonni ka leydi, tawat o waɗii wa barɗo yimɓe ɓeen fof, mo wuurnii ki kadi, o wa'ii wa on guurnuɗo yimɓe ɓen fof\". Gooŋɗii Nulaaɓe amen ɓe gaddanii ɓe ɓanngannduyeeji, refti pellet, ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe ɓaawo ɗum, ko ɓe fantimɓe( ɓurtinooɓe)ka leydi."},{"id":33,"translation":"Ngandee njoɓdi ɓeen haɓooɓe Alla e Nulaaɗo Makko on, hiɓe yaha bonna ka leydi, ko nde ɓe mbaretee, maa ɓe dummbee, maa juuɗe maɓɓe ɗen e koyɗe maɓɓe ɗen taƴee luutindiree, maa ɓe ndiiwee e leydi ndin. Ɗuum ɗon, no woodani ɓe koyeera ka aduna ; no woodani ɓe kadi ka laakara, lepte mawɗe."},{"id":34,"translation":"Si wanaa ɓen tuubuɓe ko adii on heɓude feere maɓɓe. Anndee pellet, Alla ko kaforoowo, jurmotooɗo."},{"id":35,"translation":"Eeheymon yo gooŋɗimɓe, kulee Alla, ɗaɓɓiron e Makko jokkorgal, tiiɗnoɗon e Laawol Makko, mbelajo'o, on maloyte."},{"id":36,"translation":"Pellet, ɓeen yedduɓe, sinno no woodannoo ɓe denndaagal ko woni ka leydi e yeru mun wonndude e ɗum, fii yo ɓe coottor ɗum immorde e lepte Ñande Darngal, ɓe jaɓantaake. No woodani ɓe lepte mu'usɗe."},{"id":37,"translation":"Heɓe paalaa nde ɓe njaltata ka yiite, ɓe wonaani yaltooɓe e magge. Hino woodani ɓe lepte ñiiɓɗe."},{"id":38,"translation":"Gujjo [gorko] e gujjo [debbo] : taƴee juuɗe maɓ- ɓe ɗen, njoɓdi ko ɓe faggitii kon, ɗum ko lepte immorde ka Alla. Alla ko pooluɗo, Ñeeñɗo."},{"id":39,"translation":"Kala tuupɗo ɓaawo tooñe makko ɗen, o moƴƴini, pellte, Alla Jaɓanay mo tuubuubuyee. Pellet, Alla ko kafroowo, jurmtooɗo."},{"id":40,"translation":"E a anndaa won de no woodani Alla Laamu kammuuli ɗin e leydi ndin, Homo Lepta on mo O muuyi, o yaafo on mo O muuyi. Alla ko kattanɗo kala huunde."},{"id":41,"translation":"Eeheyma aan Nulaaɗo, wota ɓen yaccotooɓe e keeferaaku sunine immorde e ɓeen wi'iɓe: \"min gooŋɗinii\" kunndule maɓɓe, tawi ɓerɗe maɓɓe ɗe gooŋɗinaani E ɓeen Alyahuudaaɓe heɗitantooɓe fenaande, heɗitantooɓe yimɓe goo ɓe ngaraani e maaɗa : heɓe mbayla Koŋngolngol gaamb e nokku maggol, heɓe mbi'a: \"Si on njonnaama ɗum ɗoo ƴettee, si on njonnaaka ɗum ndeentee\". Kala mo Alla Fa'andanii fitina mo, a jeytantaa mo immorde hay e huunde immorde ka Alla. Ko ɓen ngoni ɓe Alla Faalaaka Laɓɓinnde ɓerɗe muen. Hino woodani ɓe koyeera ka aduna, hino woodani ɓe lepte mawɗe ka laakara."},{"id":42,"translation":"Heɗitantooɓe fenaande, ñaamooɓe jeeeenaari. Si ɓe ngarii ma, ñaawu hakkunde maɓɓe maa ɗuurno-ɗaa ɓe. Si a ɗuurnike ɓe, ɓe lorrataa ma hay e huunde. Si a ñaaway, ñaawir hakkunde maɓɓe nuunɗal. Pellet, Alla no Yiɗi nuunɗuɓe ɓe."},{"id":43,"translation":"E ko honno ɓe ñaawinoray maa, Tawreeta on no ka maɓɓe, no e mayre Ñaawoore Alla nden, refti ɓe ɗuurnoo ɓaawo ɗum. Ɓeen wonaani gooŋɗinɓe!"},{"id":44,"translation":"Minen min njippinii Tawreeta, hino e mayre Peewal e Annoora. Hino ñaawira nden Annabaaɓe ɓeen jebbiliiɓe, wonannde ɓeen alyahuudaa ɓe, e ɓeen rewooɓe e jannguɓe ɓeen, sabu kon ko ɓe reeninaa ka deftere Alla, ɓe laatii e dow ɗuum ko ɓe seediiɓe. Wata on kul yimɓe ɓe, kulee kam min. Wota on coottiri Aayeeje Am ɗe cogguyel pamaroy. Kala mo ñaawiraani ko Alla Jippini ko, ko ɓeen ɗon ngoni heeferɓe ɓen."},{"id":45,"translation":"Min parlii e maɓɓe ka taTawreeta : won ŋki wonkii ko woŋkii yoɓirtee, yiitere ko yiitere, hinere ko hinere, nofru ko nofru, ñi'ire ko ñi'ire, barme ɗen ko ko yoftondirtee. Kala cakkiiɗo ɗuum, ko kaffaara wonan de mo. Kala mo ñaawiraaniko Alla Jippini kon, ko ɓeen ɗon ngoni tooñuɓe ɓeen."},{"id":46,"translation":"Min ndewaniie batteeji maɓɓe Iisaa ɓiɗɗo Maryama, gooŋginɗo ɗuum ko woni yeeso makko immorde e Tawreeta. Minn okki Linjiila, hino e mayre Peewal, e Annoora, gooŋɗinnde kon ko woni yeeso mayre immorde e Tawreeta, ko nde Peewal, e Waaju wonan de gooŋɗuɓe ɓeen."},{"id":47,"translation":"Yo yimɓe Linjiila ɓen ñaawir kon ko Alla Jippini e mayre. Kala mo ñaawiraali kon ko Alla Jippini, ko ɓeen ɗon ngni fyaltuɓeɓeen. ɗoftaare"},{"id":48,"translation":"Min njippinii deftere nden e maaɗa goonga, ko nde gooŋɗinnde ko woni yeeso mayre immorde e dedfte, ko nde ƴellitiinde e dow majje. Ñaawir hakkunde maɓɓe kon ko Alla Jippini, wata a jokku belaaɗe maɓɓe ɗen ga e kon ko ari emaa e goonga. Min mbaɗanii kala e mooɗon Sari'a e Laawol. Sinno Alla Yiɗno, O Waɗayno on leñol gootol .ko woni, ko fii yo O Ndaarndo on e kon ko O Okki on. Adondiree e moƴƴi ɗin. Ko faade ka Alla woni ruttorde mon, O kumpita on kon ko luutondiraynoɗon fii mun."},{"id":49,"translation":"Ñaawir hakkunde maɓɓe kon ko Alla Jippini, wata a jokku belaaɗeɗe maɓɓe ɗen, rento ɓe nde ɓe pitinintama ga e yoga e kon ko Alla Jippini e maaɗa. Si ɓe nduŋitima ,anndu si ko woni, Alla Faala nde O Meminta ɓe sabu yoga e junuubi maɓɓe. Pellet, ko heewi e yimɓe ɓen ko yatuɓee. ɗoftaare"},{"id":50,"translation":"E ko ñaawoore majjuyanko'en ɓe ɗaɓɓata ? Ko hommbo ɓuri Alla ñaawoore wonan de yimɓe yananaaɓe ?"},{"id":51,"translation":"Eehey mon gooŋɗinɓe, wota on njogitor alyahuuda e Annasaara weldiiɓe, yoga maɓɓe ko weldiiɓe yoga. kala e mo'on belduɗo e maɓɓe, oen ɗoon ko e maɓɓe jeyaa. Pellet, Alla Fewnataa yimɓe tooñooɓe ɓe."},{"id":52,"translation":"Tan nji'a ɓeen ɓe ñawu woni e ɓerɗe mu'uen no njaaw-no e maɓɓe, heɓe mbi'a : \"min kuli nde yiiloode heɓata amen\". Ar ma Alla Adda Uddital, maa fiyaake immorde ka Makko, ɓe mbattina e kon ko ɓe cuuɗi ka pittaali maɓɓe ko ɓe nimsuɓe."},{"id":53,"translation":"Gooŋɗinɓe ɓen no mbi'a : \"E ko ɓee ɗoo ngoni ɓeen woondirnooɓe Alla hattirde woondooje maɓɓe, [wo nde] pellet, hiɓe ngnnde e mooɗon?\" Golle maɓɓe ɗen mbonii, ɓe mbattini ko ɓe hayruɓe.(pertuɓe)"},{"id":54,"translation":"Eeheymon yo gooŋɗinɓe, kala jartodinɗo e mooɗon e diine mum arma Alla Adda yimɓe ɓeo yiɗi kamɓe kadi ɓe njiɗi mo, tawa ko newaniiɓe gooŋɗinɓe ɓe, ñaaɗanɓe e heeferaaɓe ɓe, heɓe tiɗnoo e laawol Alla ngol, ɓe kulataa feloore peloowo. Ɗuum ko ɓural Alla, homo weeeɗa ngal on Mo o Muuyi. Alla ko Yaajuɗo [ɓural], nganduɗo."},{"id":55,"translation":"Ngandee giɗo mon on ko Alla e Nulaaɗo Makko on e ɓeen gooŋɗinɓe : tottirooɓe juulde, ɓe totta asakal, hara kamɓe ko ɓe gooŋɗinɓe."},{"id":56,"translation":"Kalo melduɗo e Alla e Nulaaɗo Makko e ɓeen gooŋɗinɓe : pellet, fedde Alla nden ko ɓeen ngni foolooɓe ɓe."},{"id":57,"translation":"Eehey monyo gooŋɗinɓe, wata on njogito ɓeen jogitoriiɓe diine mon o jalnorɗi e fijindaaru, immorde e ɓeen okkaaɓe defte adii mon, e heeferaaɓe ɓeen weldiiɓe. Kulee Alla si on laatike gooŋɗinɓe."},{"id":58,"translation":"Si on noddii faade e juulde, ɓe njogitora nde jalnorɗii e fijindaaru : ko waɗi ɗum, kamɓe ko ɓe yimɓe ɓe kakkiltaa."},{"id":59,"translation":"Maaku : \"Eehey mon yimɓe defte, e on njoftoto min fii min gooɗinii Alla e kon ko Jippinaa e amen, e kon ko Jippinanoo ko adii, e won de pellet, ko ɓuri ɗuuɗude e mon ko yaltuɓeɗoftaare?!\"."},{"id":60,"translation":"Maaku : \"E on ngaccata mi mi humpita on ko ɓuri ɗuum ɗon bon de mbarjaari ka Alla ? Kala mo Alla Huɗi, O Tikkani on, owaɗi e maɓɓe baaɗi e girayɗi(girji),(bamɗituga) e rewooɓe bewinayɗi ɗin. Ko ɓeen ɗon ɓuri bon de nokku, ɓuri majjude kadi laawol potondirgol ngol\"."},{"id":61,"translation":"Si ɓe ngarii e mo'on, ɓe mbi'a : \"Men gooŋɗinii\". Gooɗii non ɓe naatidii e keeferaaku ngu, tawi kamɓe ɓe njaltiino e maggu. Ko Alla ɓuri Anndude kon ko ɓe cuuɗaynoo."},{"id":62,"translation":"Haɗayi'a ko heewi e maɓɓe no yaccora e bakkaat,e ngañamtumaagu, ñaamgol ɓe njeenaari. Bonii kon ko ɓe laatinoo heɓe ngolla."},{"id":63,"translation":"Ko haɗno ɓee rewooɓe [maɓɓe], e annduɓe [maɓɓe] ɓen kaɗa ɓe gah e konngol maɓɓe bakkaat ngol e ñaamgol ɓe njeenaari ndin ? Bonii kon ko ɓe laatinoo heɓe ngolla"},{"id":64,"translation":"Alyahhuda'en mba i': \"Junngo Alla ngon ko ñobbaango Juuɗe maɓɓe ɗeen ñobbaama, ɓe kuɗiraama kon ko ɓe kaali ! Si ko woni, Juuɗe Makko ɗen [ɗiɗi] ko fortaaɗe, Homo Nafqira no O Muuyiri. Pellet, ko Jippinaa kon e maa immorde ka Joomi, ɓeyday ko heewi e maɓɓe bewre e keeferaaku. Men Wernii hakkunde maɓɓe ngañngu e konnaagu haa Ñande Darngal. Tuma kala ɓe kuɓɓi yiite fii hare, Alla Ɗannina nge. Heɓe yaha ka leydi bonnugol. Alla non Yiɗaa bonnooɓe ɓe."},{"id":65,"translation":"Sinno yimɓe defte ɓeen ngooŋɗinno ɓe kuli (Alla), min Heefanayno ɓe boneeji maɓɓe ɗin, min Naatno ɓe kadi Aljannaaji Neema."},{"id":66,"translation":"Sinno kamɓe ɓe ñiiɓnuno Tawreeta e Linjiila, e kon ko Jippinaa faade e maɓɓe immorde e Joomi maɓɓe, ɓe ñaamirayno senngo dow maɓɓe e ley koyɗe maɓɓe. No e maɓɓe leñol raɓɓindiniiɗe, ko ɗuuɗi e maɓɓe bonii ko ɓe ngollata."},{"id":67,"translation":"Eehey ma Nulaaɗo, yottin kon ko Jippinaa e maaɗa immorde ka Joomi maa, si a waɗaalni ,haray a yottinaani nulal makko ngal. Alla ko daɗndoowo ma e yimɓe ɓeen. Pellet, Alla Fewnataa yimɓe yeddooɓe ɓeen."},{"id":68,"translation":"Maaku : \"Eehey mon yimɓe defte, on ngonaa e huunde haa ñiiɓnon Tawraata e Linjiila e kon ko Jippinaa e mooɗon immorde ka Joommon\". Ko maa tun ko Jippinaa kon e maaɗa immorde ka Joomi maaɗa ɓeyda ko ɗuuɗi e maɓɓe bewre e keeferaaku. Wata a suno fii yimɓe yedduɓe ɓe."},{"id":69,"translation":"Pellet, ɓeen gooɗinɓe, e ɓen Alyahuudaaɓe, e ɓee rewooɓe koode, e Annasaara'en, kala on gooŋɗinɗo Alla e Ñalaande Sakkitiinde nden, o golli golle-moƴƴe : kulol alanaa ɓe, wanaa kamɓe cunoytoo."},{"id":70,"translation":"Wollahi minƳetii ahadi ɓiɗɓe Israa'iila ɓeen, minn Nuli e maɓɓe Nulaaɓe. Tuma kala nde Nulaaɗo addani ɓe kon ko pittaali maɓɓe ɗin mbelaaka : fedde goo ɓe njedda, fedde goo no mbara."},{"id":71,"translation":"Ɓe tamƴinii fitna laatotaako, ɓe mbumi ɓe pah'ɗi. Refti Alla Jaɓani ɓe tuubuubuyee. Refti ko heewi e maɓɓe mbumi ɓe pahaɗi. Alla ko reenuɗo kon ko ɓe ngollata."},{"id":72,"translation":"Wollahi ɓeen wi'uɓe : \"Alla ko Almasiihu ɓiɗɗo Maryama on\"ɓe keeforini. Almasiihu on maaki : \"Eeheymon ɓiɗɓe Israa'iila, ndewee Alla Joomi am e Joomi mon. Pellet, kala sirkanɗo Alla, \nanndu Alla harminanii e mum Aljanna, werde makko nden ko ka yiite. Alanaa tooñooɓe ɓeen balloowo."},{"id":73,"translation":"Willagi yeddii ɓeen wi'uɓe : \"Alla ko tatɓitɗo (Allaji)tato Alaa deweteeɗo si wanaa deweteeɗo gooto. Si ɓe kaɗitaaki gaa e ko ɓe wowlata, ko maa mema ɓeen yedduɓe e maɓɓe lepte muusuɗe."},{"id":74,"translation":"E ɓe tuubantaa Alla ɓe imsinoo Mo?! Alla ko kaforoowo, jurmotooɗo"},{"id":75,"translation":"Almasiihi ɓiɗɗo Maryama on wonaani si wonaa Nulaaɗo, gooŋɗii Nulaaɓe feƴƴiino ado makko. Neene makko ko goosguɗo, kamɓe ɗiɗo hiɓe ñaamaynoo ñaametee. Ndaaru ko honno minn Ɓannginiranta ɓe Aayeeje ɗeen, refti ndaaraa ko honno ɓe wonaa fekindoreede."},{"id":76,"translation":"Maaku : \"E on ndeway ko wonaa Alla, kon ko jeytantaa on lorra wanaa nafa?!\", Alla non ko Nanoowo, gannduɗo."},{"id":77,"translation":"Maaku : \"Eehey mon yimɓe defte, wata on ɓurtin e diina mon kan ko woori goonga, wata on njokku beleeɗe yimɓe [ɓe tawta] gooŋɗii ɓe majjii ko adii, ɓe majjini ko ɗuuɗi, ɓe majji laawol potondirngol ngol."},{"id":78,"translation":"Ɓeen yedduɓe e ɓiɗɓe Israa'iila ɓen kuɗiraama e ɗemngal Daawuda, e Iisaa ɓiɗɗo Maryama on. Ɗuum le, ko sabu koɓe mboopii kon, ɓe laatii yawtooɓe. Keeri ALLA"},{"id":79,"translation":"Ɓe kaɗindirtaano e bone mo ɓe mbaɗi. bonii kon ko ɓe ngollatnoo!"},{"id":80,"translation":"Haɗa yi'a ko ɗuuɗi e maɓɓe no mbelda e ɓeen yeddu- ɓe. bonii kon ko pittaali maɓɓe ɗin ngrdinani ɓe, nde Alla Tikkani ɓe, ko ka lepte woni kamɓe ko ɓe heddotoo.(saasooɓe)"},{"id":81,"translation":"Sinno ɓe gooŋɗinano Alla, e Annabaajo on e kon ko Jnjppinaa e makko, ɓe njgittonooko ɓen [yedduɓe] weldiiɓe. Kono ko ɗuuɗi e maɓɓe ko yaltuɓe ɗoftaare"},{"id":82,"translation":"A tawat wollahi ko ɓuri añde e yimɓe he e wonan de ɓeen gooŋɗinɓe,ko Alyahuuda'en e ɓen sirkooɓe.A taway kadi ko ɓuri ɓe ɓaɗtaade gooɗinɓe ɓen giggol, ko wi'ooɓe ɓe :\"minen ko Annasaara\".Ɗuum non,ko tawde hino e maɓɓe annduɓe e rewooɓe,e won de kamɓe ɓe mawnintintaako."},{"id":83,"translation":"Si ɓe nanii ko Jippinaa kon e Nulaaɗo on, a yi'ay gite maɓɓe ɗen no yuppoo gonɗi, sabu kon ko ɓe anndi e goonga kan. Heɓe mbia: \"Joom amen, min gooŋɗinii, Winndidu min e seediiɓe ɓen\"."},{"id":84,"translation":"E ko haɗata amen gooŋɗinde Alla e ko ari e amen kon immorde e goonga, men tamƴinoo nde Joomi amen Waɗtida men e yimɓe moƴƴuɓe ɓeen?\"."},{"id":85,"translation":"Alla Yoɓiri ɓe sabu kon ko ɓe mbi'i : Aljannaaji ɗi caatli ilata senngo ley majji, ko ɓe duumotooɓe ton. Ɗum ɗon ko njoɓdi moƴƴinɓe ɓe,"},{"id":86,"translation":"Ɓeen heeferɓe ɓe njeddi Aayeeje amen ɗeen, ɓeen ɗoon, ko yimɓe Jahiimi."},{"id":87,"translation":"Eehey mon yo gooŋɗinɓe, wota on karrmin laaɓuɗi ɗi Alla dakginani on, wata on njatu. Pe keerol, Alla Yiɗaa yawtooɓe ɓn.keeri Alla"},{"id":88,"translation":"Ñaamee e kon ko Alla Arsiki on dagiiɗi laaɓuɗi. Kulon Alla O Mo ngooŋɗinɗon."},{"id":89,"translation":"Alla Nanngitirtaa on ko faljuɗon ka gooɗndooje mon, kono Homo Nanngitira on kon ko piɓɗon e gooɗndoodooje ɗe e muuɗum. Kaffaara mum on, ko ñammingol miskineeɓe sappo immorde ko hakindii e ko ñamminton ɓeynguureeji mon, maa koltu maɓɓe, maa rimɗin gol daande. On mo heɓaali [ɗuum], ko koorgol ɓalɗe tati. Ɗuum ɗoon ko kaffaara gooɗndooje mon si on ngooɗndii. Ndeenee gooɗndooje mon ɗe .Ko nii Alla Ɓannginiranta on Aayeeje Makko ɗen, belajo'o, on njetta [Mo]."},{"id":90,"translation":"Eehey mon gooŋɗinɓe, ngannde esiwram= sanngara ɗam, e karte ɗen, e sanamuuji ɗin e payaloy koy [fow] ko soɓe jeyaaɗum e golle seytaane,ngoɗɗitee ɗum, mbelejo'o, on maloyte."},{"id":91,"translation":"Nganndee ko seytaane faalaa, ko nde o liɓata ngañgu e konnaagu(tikere)hakkunde mo'on ka siwram e ka karte, o faddoo on ga e jaŋtagol Alla e juulde nden. Hara onon ko on haɗitotooɓe ?(woppooɓe)?"},{"id":92,"translation":"Ɗoftee Alla, ɗoftoɗon Nulaaɗo o, ndeentoɗon ! Si on nduŋitiim, nganndee pellet, ko fawii Nulaaɗo Amen on, ko jottingol ɓanngina.(peeñngol ngol)."},{"id":93,"translation":"Bakkaat fawaaki ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle-moƴƴe e kon ko ɓe ñaamuno si ɓe kulii ɓe gooŋɗinii ɓe golli golle-moƴƴe, refti ɓe ndeentii ɓe gooŋɗini, refti ɓe gooŋɗi ɓe moƴƴini. Alla No Yiɗi moƴƴinooɓe ɓen."},{"id":94,"translation":"Eehey mon gooŋɗinɓe, ma Alla Jarribor on huunde e mbaroodi=raddo, hiɗon nanngira ɗum juuɗe mon ɗen e gaawe mon ɗen ; fii no Alla Anndira on kuloowo Mo e birnal. Kala jaggituɗo (jawtuɗo keerolo) ɓawa ɗuum, hino woodani mo lepte muusuɗe."},{"id":95,"translation":"Eehey mon yo gooŋɗinɓe, wota on mbar mbaroodi=raddaande hara ko on horminii ɓe. Kala barɗo ndi e mooɗon ko o tewiiɗo, njoɓdi mum, ko yeru kon ko o wari neemoraaɗi, ñaawa ɗum joomiraaɓe nuunɗal ɗiɗo e mooɗon, neldaari yottotoondi Kaaba on, maa kaffaara ñammingol miskiieeɓe, maa ko fotata ɗuum ɗoon koorka fii yo o meeɗ battane fiyaake makko on. Alla Yaafike kon ko feƴƴi ; kala duttiiɗo, Alla Yoftota e Makko. Alla ko pooluɗo, Jom-joftagol."},{"id":96,"translation":"Daginanaama on baañgol ka maayo, ñaametee mum on ko dakamme wonan de on e setotooɓe ɓe. Karminanaama on baañugol ka jeeri fodde hiɗon kormii. Kulee Alla Oon mo mooɓoyteɗon to mum."},{"id":97,"translation":"Alla Waɗii Kaaba on : Suudu Hormanteendu, ñiiɓirndu wonan de yimɓe ɓeen, e lewru hormante ndu, e neldaari ndi, e meedaaɗi ɗin. Ɗuum ɗon, ko fii yo on nganndu won de Alla no Anndi kon ko woni kammuuli e ka leydi, e wonndi Alla no Anndi kala huunde."},{"id":98,"translation":"Nganndee won de pellet, Alla ko caɗtuɗo lepte, e won de pellet, Alla ko kaforoowo, jurmotooɗo."},{"id":99,"translation":"Fawaaki Nulaaɗo on si wanaa yottingol. Alla no Anndi ko peññinton e ko cuuɗoton."},{"id":100,"translation":"Maaku : \"ko soɓi kon e ko laaɓi kon fotataa, hay si hawnii ma ɗuuɗugol ko soɓi kon\". Kulee Alla yo joomiraaɓe hakkillaaji, mbelejo'o, on maloyte."},{"id":101,"translation":"Eehey monn gooŋɗinɓe ! wata on laɓndo fii piiji, tawi si ɗi peññinanaama on, mettay on. Si on laɓndino fii majji fewndo Alqur'aanaare nden Jippotoo, ɗi peññinante on. Alla Yaafike fii majji. Alla ko kaforoowo, jurmotooɗo."},{"id":102,"translation":"Gooŋɗii yimɓe adinooɓe on laɓndinoke fii majji, refti ɓe ngontiri ɗin yedduɓe."},{"id":103,"translation":"Alla Waɗaali e jelaaɗi ɗin, wanaa accitaaɗi, wanaa jokkindirmba debbi, wanaa kalaldi-wa, kono heeferɓe ɓe no fekindoo e Alla fenaande, ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe hakkiltaa."},{"id":104,"translation":"Si ɓe mbiamaa: \"ngree e ko Alla Jippini kon e faade e Nulaaɗo on\", ɓe mbi'a:\"Yonii min ko min tawri baabiraaɓe amen ɓe\", e hay si baabiraaɓe maɓɓe ɓe ngandaa hay e huunde ɓe peewataa?!"},{"id":105,"translation":"Eeheymon gooŋɗinɓe ! Hino fawii on pittaali mon ɗin! Lorratah on majjuɗo si on peewi. Ko faade ka Alla woni ruttorde mon on denndaangal; O Humpita on kon ko ngollatnoɗon."},{"id":106,"translation":"Eeheymon yo gooŋɗinɓe ! Mbaɗee seedee hakkunde mon, si maayde nden arii goɗɗo e mon, tuma wasiyagol, [seedeeɓe] ɗiɗo nuunɗuɓe jeyaaɓe e mo'on, si tawii on yehii ka leydi masiibo maayde yanii e mon. Darnon ɓe ka batte julude, ɓe ngooɗndira Alla, si on ciikkatikm ɓe ngostotaako fii ɗuum coggu, hay si laatike joomiraawo badindiral, \"min cuuɗataa seedee Alla on, minen ontuma [si min mbaɗii ɗum], haray men njeyaama e bakkondinɓe ɓe\"."},{"id":107,"translation":"Si tawaama won de ɓe kaan di e bakkaatu, ko woɗɓe ɗiɗo darotoo darnde maɓɓe nden, hara ko jeyaaɓe e haanduɓe e hettugol , ɓe ngooɗndira Alla : \"Pellet, ko seedee amen on ɓuri jojjude seedee maɓɓe on ; min njawtaani keeri. Minen ontuma [si men mbaɗii ɗum], haray men njeyaama e tooñooɓe ɓen\"."},{"id":108,"translation":"Ko ɗum ɗoo ɓuri ɓaɗtaade nde ɓe ngaddata seedee e hoore nden ɗon, maa ɓe kula nde woondoore ruttetee ɓaawo woondoore maɓɓe nden. Alla Fewnataa yaltuɓe ɗoftaare ɓe"},{"id":109,"translation":"Ñaande Alla Mooɓoyta Nulaaɓe ɓen, O Daala: \"Ko holɗum njaabanoɗon?\" ɓe maaka: \"ganndal alanaa amen, pellet, An, ko An woni gannduɗo ko wirnii\"."},{"id":110,"translation":"Tuma nde Alla Daalunoo : \"Ko an yo Iisaa ɓiɗɗo Maryama, siftor dokkam ɗe e dow maaɗa e dow yumma maaɗa, tuma nde Mi Semmbinirno maa fittaandu laaɓunde ndun, haɗa yeewta yimɓe ɓen ka penuyaagal e ka ƴaƴƴurmayaagal. E tuma nde mi Anndinno maa binndugol ngol e ñeñƴangal ngal, e Tawreeta e Linjiila. E tuma tagaynoɗaa e loope wano mbaadi sonndu e Duŋayee An ; nguttaa e mayru ndu laatoo sonndu e Duŋayee Am Sellinaa bunɗo e ɗamaaɗo e Duŋayee Am. E tuma nde yaltinanynoɗaa maayɓe e Duŋayee Am. E tuma nde Mi Surnoo ɓiɗɓe Israa'iila ɓen e maaɗa nde ngddannoɗaa ɓe ɓanngannduyeeji (peeñɗi)ɗi,yedduɓe ɓe e maɓɓe mbi'i: \"ɗum wonaali si wanaa mbilewu peeñungu\"."},{"id":111,"translation":"Tuma nde mbahyiimi e laaɓamɓe ma ɓen, si ko woni: \"ngooŋɗinee kam in e Nulaaɗo Am o\", ɓe mbi'i: \"min gooŋɗinii, seedito won de pellet, ko min jebbiliiɓe\"."},{"id":112,"translation":"Tuma nde laaɓamɓe [ma] ɓen mbinoo: \"Ko an yo Iisaa, ɓiɗɗo Maryama, hara Joomi maa hino waawi nde O jippinanta men kooliwal immorde ka kammu?\" O maaki: \"kulee Alla, si on laatike gooŋɗinɓe\"."},{"id":113,"translation":"Ɓe mb'i: \"minn faala ñaamde e maggal, ɓerɗe amen ɗen deeƴa, min gannda gooŋɗii a goonganii amen, mn ngona e maggal jeyaaɓe e seeditiiɓe\"."},{"id":114,"translation":"Iisaa ɓiɗɗo Maryama on maaki: \"Yaa An Alla, Joomi amen, Jippinan amen kooliwal immorde ka kammu, ngal wonana men iidi wonan de aramɓe amen e sakkitiiɓe amen, e maande immorde ka Maaɗa. Arsikaa men: ko An woni Moƴƴo Arsikoowo\"."},{"id":115,"translation":"Allaahu On Daali : \"Min, ko Mi Jippinanoowo on ngal. Kono kala jedduɗo e mo'on ɓaawo ɗum, Min, Mi leptay mo lepte ɗe Mi leptataa hay gooto e tagoore nden\"."},{"id":116,"translation":"E tuma nde Alla Daaloyte : \"Ko an yo Iisaa geɗal Maryama, e ko an wi'i yimɓe ɓen : \"njogitee kam min e yumma am reweteeɓe ɗiɗo ko wanaa Alla?\" O maaka : \"Senaadee woodanii Ma! Haananaa kam nde mi yeetotooɓe ko alanaa kam e mun geɓal ! Si wonii mi wowlanii ɗum, haray pellet, A Anndii ɗum. Haɗa Anndi ko woni e woŋkii am, mi anndaa ko woni e Woŋkii Maa. Pellet, An, ko An woni gannduɗo mbirniiɗi ɗin\"."},{"id":117,"translation":"Mi wowlanaali ɓe si wanaa kon ko njamiirɗaa kam, won de : \"ndeewee Alla Joomi am e Joomi mon\". Min laatino e dow maɓɓe seeditiiɗo yeru ko mi wonnoo. ɓaawo nde hunnuɗaa mi, wonuɗaa An, Tommbiiɗo e dow maɓɓe. An ko A Seediiɗo e kala huunde."},{"id":118,"translation":"Si a leptii ɓe, pelletn kamɓe ko ɓe jeyaaɓe Maaɗa. Si A Haforanii ɓe, pellet, An, ko An woni pooluɗo, Ñeeñuɗo."},{"id":119,"translation":"Alla Daali : \"Ndee ko ñalaande nde goonga nafata gooŋɗɓe ɓen goonga maɓɓe on : hino woodani ɓe Aljannaaji no ila e ley majji caaɗi, ko ɓe duumotooɓe e majji poomaa\". Alla Welaama ɓe kamɓe kadi ɓe weltorii Mo. Ko ɗum woni polagal mawngal ngal."},{"id":120,"translation":"Ko Alla woodani laamu kammuuli ɗin, e leydi ndin e ko woni nder majji. Kanko ko O kattanɗo kala huunde."}]},{"id":6,"verses":[{"id":1,"translation":"Gjettooje ngoodanii Alla on Takɗo kammuuli ɗiin e leydi ndin,o waɗi niɓe ɗeen e annoora on.refti ɓen yedduɓe Joom maɓɓe on hobe firlito gaa mum."},{"id":2,"translation":"Ko Kamko woni Tagkɗo on immorde e loopal, refti O Ñaawi [gooto kala] lajal, e lajal innaangal ka Makko, refti onon hoɗon cikkitoo."},{"id":3,"translation":"Ko Kaŋko kadi woni Alla ka kammuuli e ka leydi. Homo Anndi ko cuuɗon e mon, homo Anndi kadi ko peññilɗon."},{"id":4,"translation":"Aaya arataa e maɓɓe immorde e Aayeeje Joomi maɓɓe, si wanaa ɓe ɗuurnoto ga e majje."},{"id":5,"translation":"Gooŋɗii ɓe njeddi goonga kan nde ka ari e maɓɓe. Arma ara e maɓɓe kumpite ɗe ɓe laatinoo heɓe njalkita."},{"id":6,"translation":"E ɓe nji'aaniɗuuɗii ko min kalkunoo ado maɓɓe, immorde e gire? Min Newinanno ɓe ka leydi ko min Newinanaano on ; min Nuliri kammu ngun e maɓɓe yuppagol, Min mbaɗi caati ɗin no ila senngo ley maɓɓe. Min kalkiri ɓe bakkatuujimaɓɓe ɗii ; min cinci ɓaawo maɓɓe gire goɗɗe."},{"id":7,"translation":"Sinno min njppinno e dow maaɗa deftere e nder ɗeri, ɓe meemiri nde juuɗe maɓɓe ɗen, yedduɓe ɓen mbayno : \"ɗum wonaanisi wanaa mbilehu ɓanngu ngu\".(peeñɗo)."},{"id":8,"translation":"Ɓe mb'i : \"Ko haɗno Maleyka jippinee e makko?\" Sinno min njippinno maleyka, fiyaaku on gasayno ; hooti (refti)ɓe neeɓantaake."},{"id":9,"translation":"Sinno minn mbaɗno mo maleyko, Men mbaɗayno mo gorko, Men njillindirayno ɓe kadi kon ko ɓe njillindirta."},{"id":10,"translation":"Gooŋɗii Nulaaɓe woɗɓe njalkitanooma adii maaɗa, jippii e ɓen jalkituɓe ko ɓe laatinoo heɓe njalkita."},{"id":11,"translation":"Maaku : \"njehee ka leydi refti ndaaron ko honno battane jeddunooɓe ɓen laatornoo\"."},{"id":12,"translation":"Maaku : \"Ko hommbo woodani ko woni ko ka kammuuli e ka leydi?\" Maaku : \"Ko Alla!\" O Waɗɗinii e Hoore-Makko yurmeende. Pellet, O Mooɓindiroyay on Ñande Darngal : nde sikke alaa e mu'm. ɓeen hayruɓe=pertinbe pittaali mu'uen, kamɓe ɓe ngooŋɗintaa."},{"id":13,"translation":"Ko Kaŋko woodani ko deeƴi nder jemma e ñalama. Ko Kaŋko woni Nanoowo, gannduɗo."},{"id":14,"translation":"Maaku : \"E ko ko woori Alla mi jogitotoo giɗo? Takɗo Kammuulu ɗin e leydi ndin, Kaŋko homo Ñammina O ñammintaake\". Maaku : \"Min, Mi yamiraama nde mi wonata arano jebbiliiɗo\". Wata a jeye dey e sirkooɓe ɓen."},{"id":15,"translation":"Maaku : \"Min miɗo huli si mi yeddii Joomi am, lepte Ñalamo Mawnɗo\"."},{"id":16,"translation":"On mo lepte ɗen firlitaa e mum nden Ñalnde, haray gooŋɗii [Alla] Yurmaama mo, ko ɗuum woni malal ɓanngu ngal."},{"id":17,"translation":"Si Alla memnii ma lorra, kuñcoowo ka alaa si wanaa Kaŋko. Si o memnii ma kadi moƴƴere, Kaŋko e dow kala huunde ko o kattanɗo."},{"id":18,"translation":"Ko Kaŋko woni poolɗo e hoore jeyaaɓe makko ɓen ; ko Kaŋko woni Ñeeño, kumpitiiɗo."},{"id":19,"translation":"Maaku : \"Ko holɗuum e huunde ɓuri mawnude seedee?\" Maaku : \"Ko Alla, Ko o Seediiɗo hakkunde am e mo'on ; ndee alqur'aanaare Wahayinaama e am, fii yo mi rentinir on nde, e kala mo nde hewti\". E onon on ceedoto won de no wonndi e deweteeɗi goɗɗo? Maaku : \"Min mi seedotaako\". Maaku : \"ngnndee pellet, Kaŋko ko O deweteeɗo bajjo\". Min ko mi kisɗoɗo kon ko kafidoton e makko."},{"id":20,"translation":"Ɓeen ɓen minn ndokki deftere nden, heɓe nganndiri (Nulaaɗo) on no ɓe ngandiri ɓiɗɓe maɓɓe ɓen. Ɓeen hayruɓe pittaali muen ɗii, kamɓe ɓe gooŋɗinta."},{"id":21,"translation":"Alaa ɓurɗo tooñude haa hewta on pekindiiɗo fenaande e hoore Alla, maa o fenni Aayeeje Makko ɗen. Si ko woni, tooñooɓe ɓen maletaake."},{"id":22,"translation":"Ñalnde min mooɓindirta ɓe denndaangal, refti men mbi'ana ɓen sirkuɓe : \"Holto kafidiiɓe mon ɓeen ɓe aaƴotonoɗon?\""},{"id":23,"translation":"Refti jaabawol maɓɓe ngol laataaki si wanaa nde ɓe mbi'i : \"Min ngooɗndirii Alla Joomi amen! Min laatanooki sirkooɓe\"."},{"id":24,"translation":"Ndaarii no ɓe peniri e pittaali maɓɓe. Ko ɓe fekindotonoo kon majjirii ɓe."},{"id":25,"translation":"Hino e maɓɓe oon keɗitotooɗo ma, Men mbaɗii ka ɓerɗe maɓɓe kiɓɓale fii wata ɓe paamu [alqur'aanaare] nden, e ka noppi maɓɓe teddeendi. Hay si ɓe njii kala Aaya, ɓe gooŋɗinta Mo. Haa si ɓe ngrii e maa, heɓe mbeeñda e maaɗa, yedduɓe ɓen mbi'a : \"Ɗum ɗoo wonaani si wanaa tinndi adinooɓe\"."},{"id":26,"translation":"Kamɓe heɓe kaɗa [yimɓe ɓen] gaa e maako, heɓe ngoɗɗioo kadi e makko. Ɓe alaa e halkude si wanaa pittaali maɓɓe ɗin, kono ɓe so'aa anndude.(ɓe tinaani)"},{"id":27,"translation":"Sinno a tinno tuma nde ɓe darnanoo ka hoore Yiite, ɓe mbi'a : \"Ee haaniinande men nduttetee, hara men njeddataa Aayeeje Joomi amen ɗen, Men njeyee e gooŋɗinɓe ɓen\"."},{"id":28,"translation":"Si ko woni, feeñanii ɓe kon ko ɓe cuuɗatnoo ko adii. Sinno ɓe nduttita [aduna], ɓe artay e kon ko ɓe kaɗanoo e mum, pellet, kamɓe ko ɓe fenooɓe."},{"id":29,"translation":"Ɓe wmb'i : \"Ɗum wonaani si wanaa nguurdam amen aduna, men wonaali immintinoyteeɓe\"."},{"id":30,"translation":"Sinno a tinno tuma nde ɓe ndarnaa yeeso Joomi amɓɓe. O Daala : \"Ɗum laataaki goonga?\" Ɓe mbi'a : \"Ko non woniri! Men woondirii Joomi amen!\". O Daala : \"Awa meeɗee non lepte ɗen sabu kon ko njeddiraynoɗon\"."},{"id":31,"translation":"Goonga hayrii ɓeen yedduɓe hawroygol e Alla. Haa si Darngal ngal arii ɓe e juhal, ɓe mbi'a : \"Ee nimse amen e kon ko men mbelsindinoo e ɗam [nguurdam aduna]\", hara heɓe ndonndorii bakkatuuji maɓɓe ɗin ka ɓabbe maɓɓe. Faamee bonii ko ɓe ndoondoytoo!"},{"id":32,"translation":"Nguurdam aduna wonaali si wanaa fijindaaru e belaaɗe. Ko galle laakara ɗen ɓuri moƴƴannde ɓeen gooŋɗuɓe. E on hakkiltaa?"},{"id":33,"translation":"Gooŋɗii Miɗen ganndi won de ko ɓe wowlata kon no sunine. Pellet, kamɓe ɓe alaa ma e fennude, kono tooñooɓe ɓen ko Aayeeje Alla ɗen woni yeddude."},{"id":34,"translation":"Gooŋɗii Nulaaɓe pennanooma adii maaɗa, ɓe muññii e kon ko ɓe pannaa, ɓe lorraa, haa ballal Amen ngal ari e maɓɓe. Alaa batitoowo Konnguɗi Alla ɗii. Gooŋɗii arii e maaɗa kumpite Nulaaɓe ɓen."},{"id":35,"translation":"Si tawii ɗuurnagol maɓɓe ngol saɗtii e maa, si a hattanii nde ɗaɓɓataa yolnde ka nder leydi, maa ɓaargal ka kammu addanaaɓe Aaya, [haray waɗu ɗum]. Si Alla Muuyuno, O Mooɓayno ɓe e hoore peewal. Wata a jeye [ko saɗti woo] e majjuɓe ɓen."},{"id":36,"translation":"Anndu ko noototoo, ko ɓeen nanooɓe. Maayɓe ɓe, Alla Immintinoyay ɓe ; refti ko ka Makko ɓe ruttetee."},{"id":37,"translation":"Ɓe mbi'i : \"Ko haɗno Aaya Jippinee e makko?\" Maaku : \"Alla ko kaɗatanɗo nde O Jippinta Aaya. Kono ɗuuɗuɓe e maɓɓe ngnndaa\"."},{"id":38,"translation":"Alaa e duɓɓoowel ka leydi, wanaa sonndu ndu hundu diwira bibje mum ɗiɗi, si wanaa ko mofte yeruuje mo'on. Min Accaani huunde ka deftere. Refti ko ka Joomi maɓɓe ɓe mooɓoytee=rentite."},{"id":39,"translation":"Ɓeen jedduɓe Aayeeje Amen ɗe ko fahɗuɓe muumɗuɓe e nder majjere. On mo Alla Muuyi majjinnde o Majjinay mo, on mo o muuyi Waɗat mo e laawol po'occiingol."},{"id":40,"translation":"Maaku : \"njeewtee kam : si lepte Alla ɗe ngarii on maa Darngal ngal arii on, e ko ko woori Alla noddoton, si on laatike gooŋɗuɓe?\"."},{"id":41,"translation":"Si ko woni, ko Kaŋko noddoton, o huñca kon ko noddirton mo e mum, si o muuyii, yejjiton ko cirkoton."},{"id":42,"translation":"Gooŋɗii min Nulii e mofte adii maa, min Nanngiri ɓe saɗteendde e lorra -beleejo'o, ɓe njakinoto."},{"id":43,"translation":"Ko haɗno nde saɗteende amen nden arnoo ɓe, ɓe njakinoo ? Kono ɓerɗe maɓɓe ɗen njo'orii, seytaane kadi cuɗinanii ɓe kon ko ngollaynoo."},{"id":44,"translation":"Nde ɓe njejjitnoo kon ko ɓe mbaajoraa, min ngdditanno ɓe dame kala huunde ; haa nde ɓe mbeltori kon ko ɓe ngokkaa, min Nanngiri ɓe juhal, e jaka ko ɓe taƴiiɓe."},{"id":45,"translation":"Asko yimɓe tooñooɓe ɓen taƴaa. Jettoore nden ngoodanii Alla, Jeyɗo Winndere nde."},{"id":46,"translation":"Maaku : \"njeetenee kam! Si Alla nanngi nanɗe mon ɗen e ji'iɗe mon ɗen, o notii e ɓerɗe mon ɗeen, ko hommbo e reweteeɓe ko woori Alla artiranta on ɗuym? Ndaarii ko holno Min pirlitirta Aayeeje ɗeen! Refti heɓe ɗuurnoo."},{"id":47,"translation":"Maaku : \"njeetnee kam! Si lepte Alla ɗe ngardirii on e juhal maa e kene, enee, hara halkete si wanaa ɓen tooñooɓe?\"."},{"id":48,"translation":"Min Nuliraali Nulaaɓe ɓe si wonaa weltinooɓe e rentinooɓe : ɓen gooŋɗinɓe ɓe moƴƴini, kulol alanaa ɓe wanaa kamɓe cunoytoo."},{"id":49,"translation":"Ɓeen jedduɓe Aayeeje Amen ɗen, lepte ɗe memirayɓe kon ko ɓe njaltunoo e ɗoftaare."},{"id":50,"translation":"Maaku : \"Mi wi'ataa on miɗo mari ngaluuji Alla ɗii, mi anndaa kadi ko wirnii, mi wi'ataa on kadi ko mi maleyko. min mi jokkaa si wanaa kon ko wahayinaa e am\". Maaku : \"Hara bumɗo e yi'oowo fotay? E on miijitotaako?\"."},{"id":51,"translation":"Rentinir ndee [Al Qur'aanaare], ɓen hulooɓe nde ɓe mooɓindiroytee ka Joomi maɓɓe, hara alanaa ɓe ko woori Mo giɗo wanaa tefoowo, belajo'o, ɓe kulat ALLA."},{"id":52,"translation":"Wata a raɗor(riddu) ɓeen noddayɓe Joom maɓɓe bimmbi e kiikiiɗe, heɓe ɗaɓɓa Yeeso makko ngon. huunde e ñaawoore maɓɓe fawaaki ma, wonaa kadi huunde e ñaawoore maa woni ko fawii ɓe sakko raɗoɗaa ɓe, jeyeɗaa e tooñooɓe ɓen."},{"id":53,"translation":"Ko wano non min njarribornoo yoga maɓɓe yoga, fii yo ɓe mbi'u : \"E ko ɓee ɗoo Alla Neemini(dokke)dow mu'en hakkunde amen?\" E Alla wonaali ɓurɗo Anndude yettooɓe [Mo] ɓen?"},{"id":54,"translation":"Si arii e maa ɓeen gooŋɗinayɓe Aayeeje Amen ɗe, maaku : \"Yo kisal won e mo'on! Joomi mon Waɗɗinii e Makko yurmeende nden : wonnde kala golluɗo e mo'on bone hara ko e majjere, refti o tuubi ɓaawo ɗuum o moƴƴini, haray ko o kafroowo, jurmotooɗo."},{"id":55,"translation":"Ko wano non min paccitirta Aayeeje ɗeen, fii no laawol bon ɓe ɓe feeñira."},{"id":56,"translation":"Maaku : \"Min mi haɗaama nde mi rewata ɓeen ɓe noddoton gah Alla\". Maaku : \"Mi jokkataa beleeɗe mon ɗen : gooŋɗii haray mi majjii, haray kadi mi wonaani e feewɓe ɓeen\"."},{"id":57,"translation":"Maaku : \"Min miɗo e ɓanngannduyee immorde ka Joomi am, on njeddi ɗum. Mi alaa ko kawjanton kon. Ñaawoore nden ko Alla woodani : Himo Fillo goonga, ko Kaŋko ɓuri moƴƴude e fensitooɓe (seerndooɓe)goona e fenaande."},{"id":58,"translation":"Maaku : \"Sinno miɗo joginoo kon ko kawjiratnoɗon, fiyaaku on gasayno hakkunde am e mo'on\". Ko Alla ɓuri Anndude tooñooɓe ɓeen."},{"id":59,"translation":"Ko kañum jogi coktirɗe ko wirnii, anndaa ɗum si wanaa Kaŋko. Homo Anndi ko woni ka jeeri e ka maayo. Kaakol yanataa si wanaa hara homo Anndi fii maggol, wanaa abbere ka niɓe leydi, wanaa keccol wanaa joorungol, si wanaa no e deftere ɓanngunde. (Feeñnde)."},{"id":60,"translation":"Ko Kaŋko woni ƴettitoowo on jemma, homo Anndi ko faggitiɗon ñalawma. refti o Immintina on ontuma fii timmine lajal innaangal. refti ko ka makko woni ruttorde mon, refti o yeetitoo on kon ko ngollaynoɗon."},{"id":61,"translation":"Ko Kaŋko woni pooluɗo e dow jeyaaɓe Makko ɓeen. Homo Nula e mo'on reenooɓe, haa si maayde nden arii goɗɗo e mo'on, nulaaɓe amen ɓen ƴettita mo, kamɓe ɓe mbelsintaako."},{"id":62,"translation":"Refti ɓe ndutte ta Alla, giɗo maɓɓe goonga on. Faamee ko Kaŋko tan ñaawoore nden woodani, ko Kaŋko ɓuri yaawude ñaawooɓe."},{"id":63,"translation":"Maaku : \"Ko hommbo daɗndata on niɓe jeeri e maayo?\" Hoɗon noddira mo yankinaare e gunndoo : \"Si o daɗndii men e ɗum ɗoo, ma men jeye e yettooɓe ɓen\"."},{"id":64,"translation":"Maaku : \"Ko Alla Daɗndata on e ɗum, e kala ngoƴo. Refti onon hoɗon cirka\"."},{"id":65,"translation":"Maaku : \"Ko O kattanɗo nulugol lepte e dow mo'on, maa ɗe iwra les koyde mon, maa o Jillindira on dente-dente, O Meeɗna yoga e mo'on lepte yoga\". Ndaaru no men pirlitita Aayeeje ɗen, mbelejo'o, ɓe paamat."},{"id":66,"translation":"Yimɓe maa ɓen njeddii ndee [Al Qur'aanaare], ko kayre le woni goonga kan. Maaku : \"Mi wonaali e dow mon pawtiiɗo\"(.jogiiɗo )"},{"id":67,"translation":"Kala kumpital no mari ñiiɓirde. Arma nganndoy."},{"id":68,"translation":"Si a yi'ii ɓen jumpayɓe e Aayeeje Amen ɗen, ɗuurno ɓe haa ɓe jumpa e yeewtere woɗnde. Si seytaane yejjintinii ma, wata a jooɗoo ɓaawo annditugol ngol, e yimɓe tooñooɓe ɓeen."},{"id":69,"translation":"Fawaaki ɓeen gooŋɗuɓe, hay huunde e ñaawoore ɓeya nden. Si ko woni, ko waaju, mbeleejo'o, ɓe kulay [Alla]."},{"id":70,"translation":"Terto ɓeen jogitoriiɓe diine muen kan fijindaaru e beleeɗe, nguurndam aduna ɗam hodi ɓe. Waajor ndee (alqur'aanaare) nde woŋkii tigintee ko ki faggitori. Alanaa ki gah Alla giɗo wanaa tefnotooɗo ; hay si ko sottorii kala cotttorgol, ki ƴettantaake ɗuum. Ko ɓeen ngoni tigintiniraaɓe kon ko ɓe paggitii. Hino woodani ɓe njaram ngulɗam e lepte muusuɗe sabu ko ko ɓe yeddatnoo."},{"id":71,"translation":"Maaku : \"E min nodday gah Alla kon ko nafataa min kadi lorrataa min? Min nduttitee e gaɗa-teppe amen ɓaawo nde Alla feewni amen, wano on mo seytaane fijiri ka leydi himo weemi, himo mari won diiɓe ɓe no nodda mo e peewal : \"Ar e amen\"? Maaku : \"Pellet, peewal Alla ngal, ko ngaal woni peewal. Min njamiraama jebbilanagol Jom-Winndere ndeen,"},{"id":72,"translation":"e wonnde ñiiɓnee juulde nde kulon Mo. Ko Kaŋko woni on mo mooɓoyteɗon ka Mum."},{"id":73,"translation":"Ko Kaŋko woni onn tagirɗo kammuuli ɗin e leydi ndin goonga. Ñande O Daaloyta : \"laato!\", ɗum laatoo, Daalol Makko ngol ko goonga. Ko Kaŋko [tan] laamu woodani Ñande wuttoytee ka alaadu. gannnduɗo ko wirnii e ko feeñi. Ko Kaŋko woni Ñeeñɗo, kumpitiiɗo."},{"id":74,"translation":"Jaŋto] tuma nde Ibraa hiima maakannoo ben makko Aazara: \"Ea jogitoto sanamuuji deweteeɗi?\" Pellet, min miɗo yi'e an e yimɓe maa ɓen,e ndeer majjere ɓanngunde!\".(feeñnd)"},{"id":75,"translation":"Ko wano noon Min kolliri Ibraahiima laamuuji kammuuli ɗiin e leydi ndi, e fii yo o jeye e yananaaɓe ɓeen."},{"id":76,"translation":"Nde jemma on niɓɓitunoo e makko, o tini hoodere, o maaki : \"Ndee ɗoo ko joomi am!\"ɓaawo nde mutii, o maaki : \"Mi yiɗaa mutooɓe ɓeen\"."},{"id":77,"translation":"Nde o yii lewru ndu no jalbi, o maaki : \"Nduu ɗoo ko joomi am!\" ɓaawo ndu mutii, o maaki : \"Si Joom am fewnaani kam, ma mi jeye e yimɓe majjuɓe ɓeen\"."},{"id":78,"translation":"Nde o yinoo naange ngen no jalbi, o maaki : \"Ngee ɗoo ko joomi am! Ko ngee ɗoo ɓuri mawnude\" ɓaawo nge mutii, o maaki : \"Ko onon yo yimɓe am, min ko mi kisɗo e kon ko cikoton\"."},{"id":79,"translation":"Min dey mi fewtinirii yeeso am ngo e on Takɗo kammuuli ɗin e leydi ndin ; ooñiiɗo=haniifiyanke, min mi jeyaaka e sirkooɓe ɓen.(renndinooɓe Alla e goɗɗum)."},{"id":80,"translation":"Yimɓe makko ɓen mbennji mo ; o maaki : \"E on mbennjay kam fii Alla, gooŋɗii le o fewnii kam? Mi hulataa kon ko kafidoton e Makko, si wanaa nde Joomi am muuyi huunde. Joomi am yaajanii kala huunde ganndal. E on mbaactotaako?"},{"id":81,"translation":"Ko holno mi kulirta kon ko kafiduɗon on kulaali onon le on kafidii Alla e huunde nde O Jippinanaali on hujja? Ko honnde e peɗle ɗiɗi ɓuri haan dude e(hoolaare) deeƴere? Si on laatike annduɓe."},{"id":82,"translation":"Ɓeen gooŋɗinɓe ɓe njilaali gooŋɗinal maɓɓe ngal e tooñe, ɓeen ɗoon no woodani ɓe hoolaare, ɓeen ko feewɓe\"."},{"id":83,"translation":"Ɗuu ko hujja Amen mo Min ngokki Ibraahiima e dow yimɓe Makko ɓen. Miɗen ɓamtana darjaaji on mo Min Muuyi. Pellet, Joomi maaɗa ko Ñeeño, gannduɗo."},{"id":84,"translation":"Min ngokki mo Ishaaqa e Yaaquuba Min peewni ɓe kala. E Nuuhu min peewni mo ko adii, hino jeyaa e geñngol makko, Daawuuda e Sulaymaana e Ayyuuba e Yuusufa e Muusaa e Haaruuna. Ko wano nii Min njoɓirta moƴƴinooɓe ɓeen."},{"id":85,"translation":"E Zakariyaa e Yahyaa e iisaa e ilyaasa, mo kala maɓɓe ko jeyaaɗo e moƴƴuɓe ɓe."},{"id":86,"translation":"E Ismaa'iila e Alyasa'a e Luutu, kala maɓɓe Men ɓurnii e winndere nden."},{"id":87,"translation":"E baabiraaɓe maɓɓe ɓen e geñɗi maɓɓe ɗin e musiɗɓe maɓɓe ɓeen, Min cuɓii ɓe, Min peewni ɓe e laawol po'occiingol."},{"id":88,"translation":"Ɗuum ko peewal Alla, himo feewnira ngal on mo O muuyi e jeyaaɓe makko ɓeen. Sinno ɓe cirkuno, mabbatno=yirbatna gaay e maɓɓe kon ko ɓe ngollaaynoo."},{"id":89,"translation":"Ko ɓeen woni ɓe min ngokki deftere nden e Ñeñƴal ngal e Annabaaku nguu. Si ɓee jeddii ɗin, gooŋɗii Min pawii ɗi yimɓe, ɓe laataaki yeddooɓe ɗi."},{"id":90,"translation":"Ko ɓeen ngoni ɓe Alla Feewni : ko peewal maɓɓe ngal ñemtintaa. Maaku : \"Mi laɓndotaako e ɗuum njoɓdi\". Nde wonaani si wonaa waaju winndere nden."},{"id":91,"translation":"Ɓe mawniniraali Alla no O haani mawninireede non tuma ɓe wmbi'noo : \"Alla Jippinaani e neɗɗanke hay huunde\". Maaku : \"Ko hommno jippini deftere nde Muusaa addi nden, ko nde annoora e peewal wonan de yimɓe ɓen? Hoɗon mbaɗa ndee ɗeri, peññinon goɗɗum e majji, cuuɗon ko heewi.ngandinaɗon ko onon ngndaano onon, wanaa baabiraaɓe mo'on. Maaku : \"Ko Alla\". Refti accaaɓe e jumpougol maɓɓe heɓe pija."},{"id":92,"translation":"Ndee ɗoo ko deftere nde min njppini : barkinaande, gooŋɗinde ko woni yeesi mayre, e fii yo a waajor nde yimɓe Makka ɓee e ɓen won ɓe takko ɗoon. Ɓen gooŋɗinɓe laakara, hino ngooŋini nde, kamɓe heɓe ndeenoo e juulde maɓɓe nde."},{"id":93,"translation":"Alaa ɓurɗo tooñde haa foti wa on pekindiiɗo e Alla fenaande maa o wi'i : \"Wahayinaama e am\", hara hay huunde wahayinaaka e makko. E on bii'ɗo : \"Mi jippinay sifa kon ko Alla Jippini\". Sinno a tinno nde tooñooɓe ɓen woni e paɗɗe maayde, hara Maleykaajiɗi heɓe porti juuɗe maɓe ɗen (no mbi'a): \"Yaltinee pittaali mon ɗin. Hannde on njoɓete lepte koynooje sabu kon ko kaalaynoɗon e Alla ko wanaa goonga, laatiɗon gaay e Aayeeje Makko ɗen hoɗon mawnintinoo."},{"id":94,"translation":"Gooŋɗii on ngardirii min telɗugol, wano min Tagirnoo on arannde laawol, on ngaccii kon ko min njeynunoo on ɓaawo mon. Min njiidaani e mon tefnotooɓe mon ɓeen ɓe ngaaƴinoɗon won de kamɓe e mooɗon ko ɓe kafiduɓe. Gooŋɗii taƴondiral waɗii hakkunde mo'on : majjirii on kon ko laatinoɗon hiɗon ngaaƴoo."},{"id":95,"translation":"Pellet, ko Alla woni peccuɗo abbere e kundin :(aalundere) himo yaltina ko wuuri e immorde e ko maayi, ko O yaltinoowo ka maayi immorde e ko wuuri. O mo'on ko Alla. Ko holno wonaɗon fefindoreede?(ferondiiɓe)ga goonga."},{"id":96,"translation":"Peccuɗo subakaaji ɗin, O waɗi jemma on deeƴirde, naange ngen e lewru ndun limirɗi. Ɗuum ko hoddiroore(eɓɓugol )On pooluɗo, gannduɗo."},{"id":97,"translation":"Ko Kaŋko woni baɗanɗo on koode ɗee fii yo on peewnitorɗe(ma'alitorɗe) ka niɓe jeeri e ka maayo. Gooŋɗii Min fensitii (pacciri)Aayeeje ɗe wonan de yimɓe anndooɓe."},{"id":98,"translation":"Ko Kanko woni puɗɗuɗo on immorde e woŋkii gooti, ko ñiiɓirde e marorde. Gooŋɗii Min fensitii Aayeeje ɗen wonande yimɓe faamooɓe."},{"id":99,"translation":"Ko Kaŋko woni oon jippinɗo ndiyam immorde ka kammu, min njltini e majjam puɗi kala huunde, min njaltini e majjam e ɗin (puɗi) keccum, miɗen njaltina e mum gabbe fawondirɗe ; e ka tamrooje immorde e piindi majje on dukke ɓattiiɗe, e gese immorde e inabuuje e nebbanteeje e rummaanaaje, nannduɗe e ɗe nanndaa. Ndaaree dimɗe(ɓesnooj) mun ɗeen si ɗe rimii e ɓenndugol mum. Pellet, no e ɗum ɗoon mooɗon, kaawisaaji wonan de yimɓe gooŋɗinooɓe."},{"id":100,"translation":"Ɓe mbaɗanii Alla jinnaaji kafidiiɗi, tawi le o tagii ɓe. ɓe mbaɗani Mo ɓiɗɓe worɓe e rewɓe ko aldaa e ganndal! Senaare woodanii Mo, O Woɗɗike (diwi)gah e ko ɓe sifotoo koon."},{"id":101,"translation":"Puɗɗuɗo kammuuli ɗin e leydi ndin. Ko holno woodiranta Mo ɓiɗɗo O maraa debbo?! O tagii kala huunde, Kaŋko ko O gannduɗo kala huunde."},{"id":102,"translation":"Oon mon ko Alla, Joomi mon! deweteeɗo alaa (e goonga) si wanaa Kaŋko, Takɗo kala huunde. ndewee Mo. Kaŋko e dow kala huunde ko O fawtiiɗo.(deenɗo)."},{"id":103,"translation":"Giiɗe ɗen kuɓindotaako Mo, Kaŋko himo Huɓindoo giiɗe ɗeen. Ko Kaŋko woni Newiiɗo, kumpitiiɗo."},{"id":104,"translation":"Gooŋɗii hujjaaji ngrii e mon immorde ka Joom mon : kala jaɓuɗo yi'ide ko hoore-makko [o yi'ani], kala kadi bumkiniiɗo ko hoore-makko [o wumanii]. Mi wonaani e dow mooɗon deenoowo."},{"id":105,"translation":"Ko wano non min pirtiirta Aayeeje ɗen, e fii no ɓe mbi'ira : \"A janngu\", e fii yo min peññinan ɗum yimɓe anndooɓe."},{"id":106,"translation":"Jokku ko Wahyinaa kon e maa immorde ka Joomi maa. Alaa deweteeɗo (e goonga) si wanaa Kaŋko. Ɗuurno gah e sirkooɓe ɓeen."},{"id":107,"translation":"Sinno Alla muuyuno, ɓe ciirkataano! min mbaɗaani ma e dow maɓɓe deewnoowo ; a wonaani kadi e dow maɓɓe pawtiiɗo.(deenoowo)"},{"id":108,"translation":"Wata on on njennu ɓeen rewooɓe gah Alla, sakko ɓe njnnira Alla yottagol ko aldaa e ganndal. Ko wano nii min Cuɗirani kala mofte, golle maɓɓe, refti ko ka Joomi maɓɓe woni ruttorde maɓɓe ; O kumpita ɓe kon ko ɓe laatinoo hiɓe ngolla."},{"id":109,"translation":"Ɓe ngooɗnirii Alla hattirde gooɗnooje maɓɓe : si Aaya arii e maɓɓe, maa ɓe gooŋɗin mo. Maaku : \"nganndee Aayeeje ɗe ko ka Alla woni\". E ko so'ini on won de si ɗe ngarii, ɓe gooŋɗintaa?"},{"id":110,"translation":"Min mbaylitiray ɓerɗe maɓɓe e jiiɗe maɓɓe, wano ɓe gooŋɗiniraani ɗe ka arannde laawol ; min ngacca ɓe e bewre maɓɓe heɓe mbeema."},{"id":111,"translation":"Sinno Minn njippinno e maɓɓe maleykaaji, maayɓe ɓeen njeewtidi e maɓɓe, min moooɓi e maɓɓe kala huunde yeeso maɓɓe ; ɓe laatotanooko gooŋɗinɓe si wonaa nde Alla Muuyi. Kono ko ɗuuɗi e maɓɓe hino majjaa."},{"id":112,"translation":"Ko woni nii min mbaɗirani kala Annabaajo gaño : seytaaneeji yimɓe e jinna ; yoga maɓɓe no wahyina e yoga, cuɗaari konngol hodo. Sinno Joomi maa muuyuno, ɓe mbaɗataana ɗum, tertodu ɓe e ko ɓe pekintoo."},{"id":113,"translation":"E fii yo heɗito ɗuum, ɓerɗe ɓen ɓe ngooŋɗinaa laakara, e fii yo ɓe mbele ɗuum, e fii yo ɓe fefindo huunde nde ɓe fefindotoo."},{"id":114,"translation":"E ko ko woori Alla mi ɗaɓɓata ñaawoowo, ko Kaŋko woni Jippinɗo e mo'on ndee deftere fensitaande? Ɓeen ɓe min ngokki defte ɓeen, heɓe anndi won de ko nde Jippinaande immorde ka Joomi maaɗa goonga. Wata a jeye e sikkitiiɓe ɓen."},{"id":115,"translation":"Konngol Joomi maaɗa ngol timmirii goonga e nuunɗal. Alaa battitoowo konnguɗi makko ɗin. Ko Kaŋko woni Nanoowo, gannduɗo."},{"id":116,"translation":"Si a ɗoftike ko ɓuri ɗuuɗude e won ɓe ka leydi ɓeen, ɓe majjinte e laawol Alla ngol : ɓe wonaani heɓe njokka si wonaa sikke, ɓe ngonaani si wanaa hottotooɓe."},{"id":117,"translation":"Pellet, ko Joomi maa ɓuri Anndude on majjuɗo laawol makko ngol, ko Kaŋko kadi ɓuri Anndude feewuɓe ɓeen."},{"id":118,"translation":"Ñaamee kon ko Innde Alla jaŋtaa e mum si on laatike gooŋɗinɓe Aayeeje Makko ɗeen."},{"id":119,"translation":"E ko haɗata on nde on ñaamataa kon ko Innde Alla jaŋtaa e mum? Gooŋɗii O Fensitanii (facciranii)on kon ko O Harmini e mon, si wanaa kon ko ɓittorɗon e mum. Pellet, ko ɗuuɗi [e sirkooɓe ɓen] hino majjira belaaɗe mu'um ko aldaa e ganndal. Pellet, ko Joomi ɓuri Anndude jaggitooɓe (jawtooɓe )keerol."},{"id":120,"translation":"Tertee ko feeñi e bakkaatu e ko wirnii e mum, Pellet, ɓeen faggitotooɓe bakkaatu, ɓe yoɓoyte kon ko laatinoo heɓe fefindoo(.fekintonoo)"},{"id":121,"translation":"Wata on ñaam kon ko Innde Alla jaŋtaaka e mum, pellet, (salagol) ɗum ko yaltude ɗoftaare. E pellet, seytaaneeji ɗin no sowonsina(woswisina) e weldiiɓe maɓɓe ɓen no ɓe mbeeñdira on. Si on ɗoftike ɓe, haray pellet, ko on sirkooɓe."},{"id":122,"translation":"E ko on laatinooɗo maayɗo, min nguurniti mbo min mbaɗani mo annoore homo yaara nde hakkunde yimɓe ɓeen, wa'ata wa on gonɗon e niɓe mo wanaa jaltoowo toon? Ko wano noon heeferɓe ɓeen cuɗiranaa ko ɓe ngollatnoo."},{"id":123,"translation":"Ko wano noon min mbaɗiri e kala hoɗo (wuro,) mawɓe bon ɓe, fii no ɓe pewjira e mayre. Ɓe ngalaa e fewjude si wanaa e ko'e maɓɓe, kono ɓe so'aa anndude(.ɓe tinata)"},{"id":124,"translation":"Si Aaya arii e maɓɓe ɓe mbi'a : \"min ngooŋɗintaa haa min ngokkee sugu ko Nulaaɓe Alla ɓen okkaa kon\". Ko Alla ɓuri Anndude nokku ɗo waɗata Nulal Makko ngal. Aray ka koyeera e lepte tiiɗuɗe heɓa ɓeen bon ɓe, sabu kon ko ɓe pewjantnoo."},{"id":125,"translation":"Kala mo Alla muuyii feewnude, o Yaññanay=yaajnat ɓernde makko nden Lislaamu. Kala kadi mo o muuyi majjinnde, o waɗat ɓernde makko nden faaɗnde ɓittunde ; hara himo wa'i wa ŋabboowo yaha ka kammu. Ko wano non Alla Waɗirta lepte ɗen e ɓeen ɓe ngooŋɗintaa."},{"id":126,"translation":"Ko ɗum ɗoo woni laawol Joomi maaɗa ngol peewngol. Gooŋɗii min Fensitii (pirlitii)Aayeeje ɗeen woan de yimɓe waactotooɓe."},{"id":127,"translation":"Hino woodanibe galle kisal ka Joomi maɓɓe. Ko Kaŋko woni keedo maɓɓe sabu kon ko ɓe ngollaynoo."},{"id":128,"translation":"Ñande Mooɓitota ɓe denndaangal : \"Ko onon yo onon yo dental jinneeji, gooŋɗii on ɗuɗɗinorii (majjingol) yimɓe ɓe\". Weldiiɓe maɓɓe ɓen ka yimɓe mbi'a : \"Joom amen, yoga amen dakmitorii yoga, men yottike ngal caatal=lajal amen ngal saatinanɗaa men\". O Daala : \"Ko Yiite nge woni jaaƴnde mon, ko on luttooɓe ton, si wanaa kon ko Alla muuyi\". Pellet, Joom maaɗa ko Ñeeñɗo, gannduɗo."},{"id":129,"translation":"Ko wano non minn ngurtirta yoga e tooñooɓe ɓen e hoore yoga ; sabu kon ko ɓe paggitonoo."},{"id":130,"translation":"Ko onon yo dental jinneeji e yimɓe, e araani e mo'on Nulaaɓe jeyaaɓe e mo'on, ɓe no pillanoo on Aayeeje Am ɗe, ɓe ndeentina on kawrugol ndee ɗoo Ñalaande mon? Ɓe mbi'a : \"min seedike e hoore pittaali amen\". Nguurndam aduna ɗam hodi ɓe ; ɓe ceeditii e hoore pittaali maɓɓe ɗin won de ɓe laatino heeferɓe."},{"id":131,"translation":"Ɗuum ko tawde Joom maa wonaana kalkoowo ce'e sabu tooñe, hara yimɓe majje ko welsindiiɓe."},{"id":132,"translation":"Hino woodani kala en darjaaji kon ko ɓe ngolli. Joomi maa wonaani belsindiiɗo e kon ko ɓe ngollata."},{"id":133,"translation":"Ko Joomi ma woni Galo Jom-Yurmeende. si o muuyii o naɓat on, o Lomtina caggal mo'on ko o muuyi ; wano O fuɗɗornoo on immorde e ɓiɗɓe yimɓe woɗɓe."},{"id":134,"translation":"Pellet, ko podaɗon kon ko aray ɗum. On ngonaa roŋkinooɓe [amen]."},{"id":135,"translation":"Maaku: \"eeymon yimɓam, ngollee e nokku mo'on, min ko mi golloowo. On nganndoyat ko hommbo (e men) laatantoo ɗum battane galle \". pellet,O malnatah tooñooɓe ɓeen."},{"id":136,"translation":"Ɓe mbaɗanii Alla geɗal e ko o tagi ko immorde e gese e neemoraaɗi, ɓe mbi'i : \"Ɗum ɗoo ko Alla -e aaƴagol maɓɓe!- Ɗum ɗoo ko kafidiiɗi amen ɗin\". Ko wanani kon kafidiiɗi maɓɓe ɗin hewtataa Alla, kono ko wonani kon Alla hewtat kadidiiɗi maɓɓe ɗin. Ko ɓe ñaawata ko bonii!"},{"id":137,"translation":"Ko wano non kafidiiɗi ko heewi e sirkooɓe ɓen cuɗirani ɓe bargol ɓiɗɓe maɓɓe, fii yo ɗi halkuɓe e fii yo ɓe njiiɓ diine maɓɓe kan. Sinno Alla Muuyuno, ɓe mbaɗataano ɗum. Tertodu ɓe e ko ɓe pekintoo."},{"id":138,"translation":"Ɓe mbi'i : \"Ɗii ɗoo ko neemoraaɗi e gese feraaɗi(kaɗaaɗi) : ñaamataa ɗi si wanaa on mo min njiɗi.\"-Ka aaƴagol maɓɓe!- E neemoraaɗi harminaaɗi ɓabbe mun, e neemoraaɗi ɗi ɓe jaŋtotaako Innde Alla e mum, fekindagol e Makko ; o oyoɓoyat ɓe kon ko ɓe fefkndotonoo. Ma Alla yobbe fekindagol mu*en ngol."},{"id":139,"translation":"Ɓe mbi'i kadi: \"Ko woni kon e deedi ɗii neemoraaɗi, ko heeranii ɗum worɓe amen, harmani rewɓe amen\". Si ɗum wonii ko jiipɗum, kamɓe ko ɓe kafooɓe ɗum. O yoɓoyat ɓe ko ɓe hanndi kon. Kaŋko ko O Ñeeñuɗo, gannduɗo."},{"id":140,"translation":"Gooŋɗii sooyii ɓeen warirɓe ɓiɗɓe mun njofoyaagal(ɗaayre) ko aldaa e ganndal, ɓe karminiri kon ko Alla Arsiki ɓe fekindagol e Alla. Gooŋɗii ɓe majjii, ɓe ngonaano feewɓe."},{"id":141,"translation":"Ko Kaŋko woni On piɗɗuɗo gese baɗaaɗe bente e ɗe mbaɗaaka bente, e tamarooje, e remuruuji certuɗi ñaamndu mu'um e nebbanteeje, e rummaana nannduɗe e ɗe nanndaa. Ñaamee e dimɗe (ɓesnooje) majje si ɗe ndimii, njonnon asakal mun ñande soñaa. Wata on ɓurtin, pellet, Kaŋko O Yiɗaa ɓurtinooɓe ɓen.(bonnooɓe)."},{"id":142,"translation":"Hino e neemoraaɗi ɗin ronndotooɗi e joltuɗi. Ñaamee e kon ko Alla Arsiki on, wata on njokku taaɓe seytaane ɗen, pellet, kaŋko ko o gaño mon peeñuɗo."},{"id":143,"translation":"[O Taganii on] nooneeji jeetati : no e baali ɗin ɗiɗi, no e be'i ɗin kadi ɗiɗi. Maaku : \"E ko gori ɗin ɗiɗi O Harmini kaa ko deyi ɗin ɗiɗi, kaa ko ko woni e nder renngaaji deyi ɗin ɗiɗi? Kumpitiree kamm ganndal si on laatike gooŋɗuɓe ;"},{"id":144,"translation":"No e geelooɓii ɗiin ɗiɗi, no e na'i ɗin kadi ɗiɗi. Maaku : \"E ko gori ɗin ɗiɗi O harmini kaa ko deyi ɗin ɗiɗi, kaa ko ko woni e nder renngaaji deyi ɗin ɗiɗi, kaa on (tawano)ceeedino tuma Alla Wasiyinoo on ɗum?(alaamo\"ɓuri) \n hommbo ɓuri ;tooñude haa fota wa on fekindiiɗo fenaande e Alla fii no o majjiniri yimɓe ɓe ko aldaa e ganndal? Pellet, Alla Fewnataa yimɓe tooñooɓe ɓen."},{"id":145,"translation":"Maaku : \"Mi tawaani e kon ko wahyinaa e am, ko harminaa e ñaamoowo mo no ñaama ɗum, si wanaa nde laatotoo ko maayi (jiibi), maa ƴiiƴam(puupe) sankotooɗam, maa teewu kose (mbaba tuga) -sabu ɗum ko soɓe- maa (ko hirsiraa) faasiqiyaagal\". Kala on ɓittiiɗo, hara wanaa bewɗo, wanaa jaggituɗo, haray pellet, Joomi maa ko jaafotooɗo, jurmotooɗo."},{"id":146,"translation":"Edow ɓeen Alyahuudaaɓe (tan) woni ko min karmini kala ko jogii peɗaali. Na'i ɗin e dammi ɗin kadi, Men karminii e maɓɓe ɓelle majji ɗen, si wanaa ko ɓabbe majji ronndii, maa tete on, maa ko jillondiri e ƴi'e. Ko ɗum minn njoɓirnoo ɓe berwre maɓɓe nden. Pellet, ko min Goonŋɗuɓe."},{"id":147,"translation":"Si ɓe njennii ma, maaku : \"Joomi mon ko Jom-Yurmeende yaacunde, lepte makko ɗen nduttetaake e yimɓe bonɓe ɓeen\"."},{"id":148,"translation":"Arma sirkuɓe ɓeen mbi'a : \"Sinno Alla Muuyuno, men cirkataano, wanaa baabiraaɓe amen ɓen, men karmintaano kadi hay e huunde\". Ko non ɓeen adinooɓe ɓe njeddirnoo haa ɓe meeɗi lepte Amen ɗen. Maaku : \"Hara ganndal no woodani on njaltinanon amen ngal? Pellet, on jokkaa si wanaa sikke, onon on ngonaani si wanaa fenooɓe\"."},{"id":149,"translation":"Maaku : \"Ko Alla woodani hujja yottiiɗo on.Sinno o muuyuno, O Fewnayno on denndaangal\"."},{"id":150,"translation":"Maaku : \"ngaddee seedeeɓe mon ɓen, ɓe seedaooɓe won de Alla Harminii ɗum ɗoo\". Si ɓe ceedike, wata a seedodo e maɓɓe. Wota a jokku mbeleeɗe ɓeen yedduɓe Aayeeje Amen ɗen e ɓen ɓe gooŋɗinaa laakara, kamɓe heɓe cirkana Joomi maɓɓe."},{"id":151,"translation":"Maaku : \"ngaree mi janngana on ko Joomi mo Harmini e mon : ko nde kafidoton e Makko huunde, mbaɗanon jipnaaɓe mon ɓen moƴƴere. Wata on mbar ɓiɗɓe mon ɓen kulol immorde e baasal. Ko minen Arsikata on e kamɓe. Wata on ɓatto pankare ɗen ko feeñi e majje e ko wirnii. Wata waru woŋkii ki Alla Harmini si wanaa e goonga. Ko ɗum mooɗon O Wasiyii on ; mbelejo'o, on hakkilat."},{"id":152,"translation":"Wata on ɓatto jawdi(alyatiim) wonduɗo si wanaa hara ko no ɓuri moƴƴirde, haa o yottoo kellefuyee makko. Timminiree ɓetirɗe ɗen e manndikirɗe= peesirde ɗen no nuunɗiri. Min pawaa woŋkii si wanaa ko ki townata. Si on wowlay nuenɗee hay si ko e hoore jom-ɓaɗtodal. Ahadi Alla ndin hunnon. Ko ɗum mooɗon woni ko O Wasiyii on; mbelejo'o, on annditat"},{"id":153,"translation":"\"E won de pellet, ɗum ɗoo ko laawol am pocciingol, njokkee ngol ; wata on njokku laawoy senndaykoy on e laawol Makko ngol\". Ko ɗum mooɗon woni ko O Wasiyii on ; mblejo'o, on ndeentoto."},{"id":154,"translation":"Refti min ndokki Muusaa deftere nden timmirnde (dokke) mo o moƴƴiniri, fensitunde kala huunde, ko nde peewal e yurmeende ; mbelejo'o, ɓe ngooŋɗinay hawroyde e Jommi maɓɓe."},{"id":155,"translation":"Ndee ɗoo ko deftere (Alqur'aana), min njippiinde ko nde barkinnde - njokkee nde, ndeetoɗon ; mbelejo'o, on njurmoyeɗon."},{"id":156,"translation":"Fii wata on mbi'oy : \"defte ɗen ko e peɗle ɗiɗi Jippinaa, adii amen, men laatinoke welsindiiɓe janngugol ɗe\"."},{"id":157,"translation":"maa ɗum mb'on : \"Sinno minen, deftere ndee Jippinano e amen, min laatotono ɓurɓe ɓe feewde\". Gooŋɗii arii on immorde to Joom mon, ɓanngannduyee(peeñɗi), e peewal, e yurmeende. Alaa ɓurɗo tooñde haa hewta on jedduɗo Aayeeje Alla ɗean o ɗuurnii ɗe. Arma Min njoɓiroya ɓeen ɗuurnotooɓe Aayeeje amen ɗeen lepte bonɗe, sabu ko ɓe laatinoo heɓe ɗuurnoo."},{"id":158,"translation":"Hara ɓee no habbii si wanaa nde maleykaaji ɗi ngara e maɓɓe? Maa Joomi maa Ara? Maa yoga e Maandeeji Joomi maa ara? Ñaande yoga e Maandeeji Joomi maa ngari, nafataa woŋkii gooŋɗinal makki, ki laatanooki gooŋɗinki ko adii, maa ki faggitii e gooŋɗinal makki moƴƴere. Maaku : \"padee! minen ko min fatndiiɓe\"."},{"id":159,"translation":"Pellet, ɓen seennduɓe diin muen o, ɓe ngonii fpeɗle, a jeyaaka e maɓɓe e huunde : ngandee fiyaaku maɓɓe ko faade ka Alla. Refti o humpita ɓe ko ɓe laatinoo heɓe ngolla."},{"id":160,"translation":"Kala gaɗduɗo e moƴƴere hino woodani mo sapdo yeru mayre ; kala kadi gadduɗo e bone o yoɓitetaake si wanaa yeru makko. Kamɓe ɓe tooñetaake."},{"id":161,"translation":"Maaku : \"Min, Joomi am Fewni kam faade e laawol pocciingol, diine ñiiɓuka, diine Ibraahiima, ooñiiɗo [e diineeji meere] ; o jeyanooka e sirkooɓe ɓeen\"."},{"id":162,"translation":"Maaku : \"Pellet, juulde am nden, e kirse am ɗeen, e nguurndam am ɗaam, e maayde am ndeen, ko All woodani, Jeyɗo Winndere ndeen."},{"id":163,"translation":"Kafidiiɗo alanaa Mo! Ko ɗum mi yamiraa, ko mi woni arano e jebbiliiɓe ɓeen\"."},{"id":164,"translation":"Maaku : \"E ko wonaa Alla mi ɗaɓɓata deweteeɗo, ko Kaŋko woni Jeyɗo kala huunde?! Kala woŋkii faggitantaako si wanaa e hoore-makki : woŋkii ronndotaako bone woŋkii goɗki. Refti ko faade ka Joomi mon woni ruttorde mon, O kumpita on kon ko luutondiraynoɗon e mum."},{"id":165,"translation":"Ko Kaŋko woni baɗɗɗo on luutiiɓe \ne leydi, o ɓamtiri yoga mon dow yoga, darjaaji ; fii yo o Jarribo on e ko o okki on. Pellet, Joomi maa ko jaawɗo lepte, Kaŋko kadi, ko o jaafotooɗo, jurmotooɗo.."}]},{"id":7,"verses":[{"id":1,"translation":"Alif, Laam, Miim,[1] Saad.firo ɗee alkule wulinoomo efuɗɗoode simoore bakharah(nagge nge).","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Ɗum de ko deftere Jippinaande e maaɗa, wata ɓitteende won e ɓernde maa e mayre ; fii yo a waajor nde, ko nde waaju wonan de gooŋɗinɓe ɓeen."},{"id":3,"translation":"Njokkee ko Jippinaa e mon kon immorde ka Joomi mon, wota on njokku gah ɗuum, weldiiɓe, famɗii ko mbaactortoɗon."},{"id":4,"translation":"Ɗuuɗii e ce'e ɗe min kalki! Lepte Amen ɗen ari e majje jemma hiɓe waalii ɗaanii, maa hara ko ɓe fo'ofiiɓe ñalawma."},{"id":5,"translation":"Noddaandu maɓɓe ndun ɓaawo lepte Amen ɗen arde ɓe, wonaano si naa bi'igol : \"Minen min laatino tooñooɓe\"."},{"id":6,"translation":"Wollahi ma min Laɓditoyo ɓeen ɓe (Min) Nulnoo e muen, Ma Min Laɓnditoyo kadi Nulaaɓe ɓe."},{"id":7,"translation":"Ma min pillanoroyo ɓe (golle maɓɓe ɗen) e ganndal. min ngonaano wirniiɓe.ɓe (tawtoraaka)"},{"id":8,"translation":"Manndakke=(pe'esirɗi )(ɓetirɗi) Ñande, ko ɗi goonga. Kala mo manndake (moƴƴi ɗen) teddi, ko ɓeen ɗoon ngoni maloyteeɓe ɓen."},{"id":9,"translation":"Kala mo manndakke (moƴƴi) mun foygitii=hoyi, ko ɓeen ɗoon ngoni sooyinirɓe pittaali mu'uen saɓu ko ɓe laatinoo heɓee njedda Aayeeje amen ɗeen."},{"id":10,"translation":"Mi wooɗniiii minn Newinanii on ke leydi, min mbaɗani on e mayri nguuree. (Kono) famɗii ko njettoton."},{"id":11,"translation":"Mi wooɗndii min tagii on, refti min mbaadini on, refti min mbi'ani maleykaaji ɗiin : \"cujjanee Aadama\", ɓe cujji, si wonaa Ibliisa, o jeyanooka e sujjuɓe ɓen."},{"id":12,"translation":"O Daali : \"Ko haɗ maa nde cujjataa nde mi yamir-maa?\" owi'i : \"miɗo ɓuri mo moƴƴude : A tagii kam immorde e Yiite, A tagii mo immorde e loopal\"."},{"id":13,"translation":"O Daali : \"Jippo toon, haananaama nde mawnintintoɗaa toon. yaltu, an ko a jeyaaɗo e hoyɓe ɓeen\"."},{"id":14,"translation":"[Ibliisa] wi'i : \"Neeɓnitanam haa ñande ɓe immintintee\"."},{"id":15,"translation":"[Alla] Daali : \"aan, ko a jeyaaɗo e neeɓinanteeɓe ɓeen\"."},{"id":16,"translation":"[Ibliisa] wi'i : \"Sabu ko mbewnirɗaa kam koo, ma mi jooɗano ɓe ka laawol maa po'ociingol.ngol"},{"id":17,"translation":"Refti mi ardiranatɓe ɓe yeeso maɓɓe e ɓaawo maɓɓe, e ka e ñaame maɓɓe e ka nane maɓɓe. a tawataa ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe ko yettooɓe [Ma]\"."},{"id":18,"translation":"[Alla] Daali : \"Yaltu toon, ko a ñiŋaaɗo diiwaaɗo. Kala jokkuɗo ma e maɓɓe, ma Mi kebbiiroye Jahannama onon denndaangal\"."},{"id":19,"translation":"\"Eeyma yo Aadama, hoɗ an e ɓeyngu maa ka Aljanna, ñaamee kala nokku ka njiiɗ-ɗon ; wota tan on ɓaɗto kii ɗoo lekki, sakko laatoɗon e tooñooɓe ɓen\"."},{"id":20,"translation":"Seytaane sowinsini ɓe, fii yo o feññinan ɓe ko suuɗaa e maɓɓe e awraaji maɓɓe, o wi'i : \"Joomi mon haɗiraani on ki lekkil si wanaa fii wata on laato maleykaaji maa laatoɗon duumotooɓe [ka Aljanna]\"."},{"id":21,"translation":"O wooɗndani ɓe o wi'i : \"miin komi eɓee laaɓanooɓe on\".deedi"},{"id":22,"translation":"O hodiri ɓe koomte. Nde ɓe meeɗnoo elekki he, awraaji maɓɓe ɗiin peeñani ɓe, ɓe mbaɗti heɓe curritora kaaki Aljanna ɗiin. Joomi maɓɓe noddi ɓe : \"E Mi haɗaano on e ki lekki, Mi wi'ani on : Pellet, seytaane ko gaño mon ɓannguɗo?!(\"peeñɗo.)"},{"id":23,"translation":"Ɓe mbi'i : \"Joomi amen, min tooñii ko'e amen. Si A yaafaakii amen njurmiɗaa amen, ma min njeye e sooyɓe ɓeen\"."},{"id":24,"translation":"[Alla] Daali : \"njippee (ka leydi), yoga mon ko añɓe yoga. Hino woodani on ka leydi ton ñiiɓirde e dakamme haa saanga\"."},{"id":25,"translation":"[Alla] Daali : \"Ko (ka leydi) ton nguuroton, ko ton kadi maayoton, ko e mayri kadi njaltinoyteɗon\"."},{"id":26,"translation":"Eehey mon yo ɓiɗɓe Aadam! Gooŋɗii min njippinii e mo'on comci cuhratɗi awraaji mon ɗin e cuɗaari. -Ko comci kulol ɗin noon ɓuri muƴƴude.- Ko ɗuum jeyaaɗum e Aayeeje Alla. mbeleejo'o, kamɓe ɓe mbaajitoto."},{"id":27,"translation":"Ko onon yo ɓiɗɓe Aadama! Wata seytaane fitinir on wano o yaltinirnoo baabiraaɓe mon ɓen ka Aljanna, homo ɓoora e maɓɓe comci maɓɓe ɗin fii yo hollu ɓe awraaji maɓɓe ɗin. Pellet, homo reeni on kaŋko e gorol makko ngol nokku ka on yi'ataa ɓe. minen min mbaɗii seytaaneeji ɗin beldiiɗi ɓeen ɓen gooɗintaa."},{"id":28,"translation":"Si ɓe mbaɗii paŋkare, ɓe mb'a : \"min tawru ɗum baabiraaɓe amen ɓeen, ko Alla yamiri min ɗum\". Maaku : \"Pellet, Alla yamirtaa paŋkare. E on wowlay e hoore Alla ko on nganndaa?!\"."},{"id":29,"translation":"Maaku : \"Joomi am yamirii nuunɗal. Ñiiɓnon jeece mon ɗeen nokku kala e ka juuloton, tororon mo laɓɓinangol mo diine kan. Ko wano o Fuɗɗori on non nduɗtorton\"."},{"id":30,"translation":"Fedde goo o fewnii, fedde goo majjere nden jojji e hoore maɓɓe. Kamɓe ɓe njogitike seytaaneeji ɗin weldiiɓe gaanin Alla, kamɓe hiɓe cikka ko ɓe feewɓe."},{"id":31,"translation":"Eey mon ɓiɗɓe Aadama, ƴettee cuɗaari mon ndin nokku kala ka njuuloton. Ñaamee njaron wota on ɓurtin. Pellet, Kaŋko o yiɗaa ɓurtinooɓe ɓeen."},{"id":32,"translation":"Maaku : \"Ko hommbo harmini cuɗaari Alla ndi O Yaltinani jeyaaɓe Makko ɓeen, e laaɓuɗi ɗin ka arsikeeji?\" Maaku : \"Ɗin ɓen gooŋɗiinɓe ka nguurndam aduna woodani, heeraniiɗi [ɓe] Ñande Darngal\". Ko wano non min pirtirta Aayeeje ɗen, wonan de yimɓe anndooɓe."},{"id":33,"translation":"Maaku : \"Joomi am ko Harmini : ko paaŋkare ɗen -ko feeñi e majje ko suuɗii-, e bakkaat, e bewrugol ko aldaa e goonga, e nde cirkanton Mo kon ko O Jippinanaani ɗuum hujja, e nde wowloton e Alla ko on nganndaa."},{"id":34,"translation":"Hino woodani kala mofte( leñol)lajal. Si lajal maɓɓe ngal arii, ɓe neeɓtitantaake saa'i gooto, ɓe ngardinantaake kadi."},{"id":35,"translation":"Ehey mon ɓiɗɓe Aadama! Si aroyii e mon Nulaaɓe jeyaaɓe e mo'on, ɓe no fillanoo on Aayeeje Am, kala kulɗo [Alla] o moƴƴini [golle], kulol alanaa ɓen ɗon, wanaa kamɓe kadi ɓe cunoytaako."},{"id":36,"translation":"Ɓeen yedduɓe Aayeeje amen ɗeen ɓe townitanii e heɗe, ko ɓen ngooni yimɓe Yiite, kamɓe ko ɓe luttooɓe toon."},{"id":37,"translation":"Alaa ɓurɗo tooñuɗo haa hewta on pekindiiɗo e Alla fenaande, maa o yeddi Aayeeje Makko ɗen? ɓeen keɓat ɓe geɗal maɓɓe ngal e binndoodi ndin ; haa si Nulaaɓe amen [warooɓe] ɓen ngarii ɓe, ɓe mbara ɓe, ɓe mbia : \"Ko hoito kon ko ndewaynoɗon gaanin Alla [woni]?!\" ɓe mbia : \"Ɗi majjirii amen\". Ɓe ceeditoo e ko'e maɓɓe, won de ɓe laatino yedduɓe."},{"id":38,"translation":"[Maleykaaji] mbi'a : \"Naate e moftaaji, gooŋɗii yawtii adii mon immorde e jinna e yimɓe ka ndeer Yiite\". Tuma kala nde leñol naati, ngol huɗa banndu ngol . Haa si ɓe tawtindirii toon ɓe denndaanal, sakkitiiɓe maɓɓe ɓeen wi'ana aramɓe maɓɓe ɓeen : \"Joomi amen! Ko ɓee majjini min : Okku ɓe lepte cowanɗe e Yiite ngen\". O Daala : \"Hino woodani kala [mon] cowanɗe, kono on ganndaa\"."},{"id":39,"translation":"Aramɓe maɓɓe ɓen mbi'ana sakkitiiɓe ɓeen : \"Alanaa on e dow amen ɓural, meeɗiree lepte ɗen sabu kon ko paggitotonoɗon\"."},{"id":40,"translation":"Pellet, ɓeen yedduɓe Aayeeje amen ɗeen, ɓe townitanii ɗe, ɓe udditantaake dame kammuuli ɗin, ɓe naatataa kadi Aljanna haa ngelooba naata e wuddere meselal. Ko wano non Men njoɓirto ɓonɓe ɓeen."},{"id":41,"translation":"Hino woodani ɓe ka Jahannama ndaɗɗudi, no dow maɓɓe kadi kippoodi. Ko wanon non min njoɓirta tooñooɓe ɓeen."},{"id":42,"translation":"Ɓeen gooɗinɓe ɓe ngolli moƴƴuɗi - min pawataa woŋkii si wanaa ko ki waawi - Ko ɓen ɗon woni yimɓe Aljanna : kamɓe ko ɓe duumotooɓe ton."},{"id":43,"translation":"Men ɓoori e ɓerɗe maɓɓe ɗen konnaagu, caatli ɗiin no ila senngo ley maɓɓe, ɓe mbi'a : \"jettoorje ngoodani Alla on peewnuɗo amen e ɗuum ɗoo, men ngonaano feewooɓe si Alla fewnaano amen. Gooŋɗii Nulaaɓe Joomi amen ɓeen ngaddii goonga\". Ɓe noddee si ko woni : \"Oon ɗon mooɗon Aljanna, on ndonnaama mo, sabu kon ko ngollatnoɗon\"."},{"id":44,"translation":"Yimɓe Aljanna ɓeen noddi yimɓe Yiite ɓen, si ko woni : \"Gooŋɗii min tawii ko Joomi amen fodi min kon ko goonga. Onon kadi on tawii ko Joom mon fodi on kon ko goonga?\" Ɓe mbi'i : \"Eyyo\". Noddoowo nodda hakkunde maɓɓe won de : Kuddi Alla ndin wonii e tooñooɓe ɓeen,"},{"id":45,"translation":"Ɓeen sakkotooɓe=falatoobe gah e laawol Alla ngol, ɓe ɗaɓɓana ngol ooñorde, kamɓe kadi ko ɓe yedduɓe laakara\"."},{"id":46,"translation":"Heedo no hakkunde maɓɓe. Hino e dow tulde La'raafi nden worɓe heɓe nganndira kala e maande mum Ɓe nodda yimɓe Aljanna ɓeen, si ko woni : \"Kisial woni e mon!\". Ɓe naataani mo kono heɓe tamƴinii."},{"id":47,"translation":"Si jiiɗe maɓɓe ɗen pewtiniraa ɓannge yimɓe Yiite ɓeen, ɓe mbi'a : \"Joomi amen! Wata A waɗtdu amen e yimɓe tooñooɓe ɓeen\"."},{"id":48,"translation":"Yimɓe La'raafi ɓen noddi worɓe, hiɓe nganndira ɓeen maandeeji maɓɓe, ɓe mbia : \"Nafaali on mooɓugol mon [jawle], e kon ko laatinoɗon hiɗon mawnintinoo!\"."},{"id":49,"translation":"E ko ɓee ɗoo woondirnoɗon [won de] Alla memintaa ɓe yurmeende?! Naatee Aljanna! Kulol alanaa on, wanaa onon ngoni ko sunoytooɓe."},{"id":50,"translation":"Yimɓe Yiite ɓeen noddi yimɓe Aljanna ɓe, si ko woni : \"njuppee e amen ndiyam, maa kon ko Alla arsiki on\". Ɓe mbi'a: \"Pellet, Alla harmini ɗin ɗiɗi e heeferɓe ɓen"},{"id":51,"translation":"Ɓeen jogitoriiɓe diine mum kan belaaɗe e fijindaaru, nguurndam aduna hodi ɓe. hannde min njejjitiray ɓe no ɓe njejjitirnoo hawrugol Ñalaande maɓɓe ndee, e kon ko ɓe njeddiranoo Aayeeje amen ɗen."},{"id":52,"translation":"Gooŋɗii min ngaddanii ɓe deftere, min fpirti nde e dow gaanndal, ko nde peewal e yurmeende ɓen yimɓe gooŋɗinooɓe."},{"id":53,"translation":"Hara heɓe kabbii si wanaa battane mum ɗen? Ñalnde battane (firo) mayre arata, yejjitunooɓe ɗum ɓeen ko adii wi'ay : \"Gooŋɗii Nulaaɓe Joomi amen ɓeen ngaddii goonga. Hara tefooɓe no woodani min ɓe tefana min? Maa min nduttee [aduna] min ngolla ko wanaa ko min ngollaatnoo?\" Gooŋɗii ɓe hayrinii wonkiiji maɓɓe ; kon ko ɓe fekinotonoo majjiriɓe."},{"id":54,"translation":"Pellet, Joomi mon ko Alla, On Takuɗo kammuuli ɗin e leydi ndin e nder balɗe jeegoo, refti O fotondiri ka hoore Arsi. Himo suddira jemma on ñalawma, hiɗi ɗaɓɓindira no yaccorii. Naange ngen e lewru ndun e koode ɗen ko eltiraaɗi yamiroore Makko. Paamee ko Kaŋko heeranii tagoore nde e yamiroore nden. Mawnii mawngu Alla, Jeyɗo Winndere ndeen."},{"id":55,"translation":"Noddiiree Joomi mon yaŋkinaare e gunndoo. Pellet, Kaŋko O Yiɗaa jaggitooɓe (ɓenyawtooɓe. Keeri)."},{"id":56,"translation":"Wata on mbonnu ke leydi ɓaawo moƴƴugol ndi. Noddiree mo kulol e ɗamam'u. Pellet, yurmeende Alla nden no ɓadii moƴƴimɓe ɓen."},{"id":57,"translation":"Ko Kaŋko woni Nuloowo keneeli ɗin welo-welo yeeso Yurmeende Makko nden. Haa si ndu ronndike duule teddunde, Men cogga nde e leydi maayndi [yoori], min njippina e mayri ndiyam, min njaltinira ɗam kala dimɗe. Ko non min njaltiniroyta maayɓe ɓen. mbeleeo'o, on mbaactoto."},{"id":58,"translation":"Leydi moƴƴiri ndin, puɗi mayri no yaltira duŋayee Joomi mayri ; ndin ndi (puɗi mum) boni, ndi yaltintaa si wanaa no saɗtiri. Ko non min ɓannginirta Aayeeje ɗeen woan de yimɓe yettooɓe [Joomi muen]."},{"id":59,"translation":"Wollahiii min nulii Nuuhu e yimɓe makko ɓen, o maaki : \"Ko onon yo yimɓe am, ndewee Alla. deweteeɗo alanaa on ko woori mo. min miɗo hulani on lepte Ñalaande mawnde\"."},{"id":60,"translation":"Hooreeɓe mbatu yimɓe makko ɓen wi'i : \"Minen mɗen ma njia e nder majjere ɓanngunde\"(.feeñnde)"},{"id":61,"translation":"O maaki : \"Eey mon yimɓe am, majjere (woo) alaa e am ; ko woni min, ko Nulaaɗo immorde ka Jeyɗo Winndere nden."},{"id":62,"translation":"Miɗo yottina e mon Nule Joomi am, miɗo laaɓana on (reedu), miɗo anndi ka Alla ko on nganndaa."},{"id":63,"translation":"E on kaawa fii waajo no ari on immorde ka Joomi mon e dow gorko jeyaaɗo e mo'on?! Fii yo o jertin on e fii yo on ndeento, mbelejo'o, on (keɓat) yurmeende [Alla]."},{"id":64,"translation":"Ɓe njeddi mo. minn ndaɗndii mo e ɓeen won duɓe e makko ka laana, min njooli ɓeen yedduɓe Aayeeje amen ɗeen. Pellet, ɓe laatino yimɓe wumɗuɓe."},{"id":65,"translation":"[min Nulii] kadi fa'ade e Aadinkooɓe ɓeen, musiɗɗo maɓɓe on Huudi. O maaki : \"Ko onon yo yimɓe am, ndewee Alla, deweteeɗo alanaa on ko woori mo. E on kulataa [Mo]?!\"."},{"id":66,"translation":"Hooreeɓe mbatu ɓen yedduɓe e yimɓe makko ɓen mbi'i : \"minen miɗen ma njia'e e ɗayre, minen miɗen cikku maa jeyaaɗo e fenooɓe ɓeen\"."},{"id":67,"translation":"O maaki : \"Eey mon yimɓe am, ɗayre (woo) alaa e am ; ko woni min, ko Nulaaɗo immorde ka Jeyɗo Winndere ndeen."},{"id":68,"translation":"Miɗo yottina e mo'on Nule Joomi am, min (non) ko mi laaɓanoo on (reedu), koolniiɗo."},{"id":69,"translation":"E kaawo fii waajo no ari on immorde ka Joomi mon e dow gorko jeyaaɗo e mo'on, fii yo o jeertin on?! ciftoree tuma nde O waɗnoo on lomtiiɓe ɓaawo yimɓe Nuuhu ɓen, O ɓeydi on ka tagoore semmbe. ciftoree dokke Alla ɗe mbelejo'o, on malete."},{"id":70,"translation":"Ɓe mbi'i : \"E a ar e amen fii yo min ndew Alla tan, min ngacca kon ko baabiraaɓe amen ɓeen ndewatnoo?! Awa addan amen ko podanɗaa men kon (e lepte) si tawii ko a jeyaaɗo e gooŋnuɓe ɓeen."},{"id":71,"translation":"O maaki : \"Gooŋɗii yanii e mon immorde ka Joomi mon soɓe (lepte) e tikkere. E on mbeeñdat e am fii inɗe ɗe innuɗon onon e baabiraaɓe mo'on, Alla Jippinaali fii majje hujja?! padee! min, won dude e mo'on, ko mi jeyaaɗo e fatɓe ɓen\"."},{"id":72,"translation":"Min ndaɗniri mo e ɓeen won duɓe e makko yurmeende amen, men taƴi ɓabbe ɓeen yedduɓe Aayeeje amen ɗeen, ɓe laatanooki gooŋɗinɓe."},{"id":73,"translation":"[Men Nulii] kadi faade e Samuuda'en, musiɗɗo maɓɓe on Saalihu, o maaki : \"Eehey mon yimɓe am, ndewee Alla. deweteeɗo alanaa on ko woori mo. Gooŋɗii arii on ɓanngannduyee immorde ka Joomi mon : mbaa ko ngeelooba Alla ma'ande wonan de on, tertee mba ñaama ka leydi Alla, wata on memir ba bone sakko lepte muusuɗe nannga on\"."},{"id":74,"translation":"Ciftoree tuma nde o waɗnoo on lomtiiɓe Aadinkooɓe ɓeen, o weernii on ka leydi hoɗon njogitoo e ndantaaji mayri kuɓeeje, hoɗon lesa pelle (waɗon) cuuɗi. Ciftoree dokke Alla ɗeen, wota on ɓurtinir ka leydi ko on bonnooɓe."},{"id":75,"translation":"Hooreeɓe mbatu mawninkiniiɓe ɓeen e yimɓe makko ɓeen mbi'ani gooŋɗinɓe lo'inaaɓe ɓen e maɓɓe : \"E hoɗon nganndi won de Saalihu ko Nulaaɗo immorde ka Joomi makko?\" Ɓe mbi'i : minen ko men gooŋɗinɓe ko o Nulidaa e mum koon\"."},{"id":76,"translation":"Ɓen mawnintiniiɓe wi'i : \"Minen, kon ko ngooŋɗinɗon, ko men yedduɓe ɗum\"."},{"id":77,"translation":"Ɓe mborii ngeelooba ban, ɓe mawninkini gah e yamiroore Joomi maɓɓe ndeen, ɓe mbi'i : \"Ko an yo Saalihu, addan amen kon ko podannaɗaa amen (e lepte) si tawii ko a jeyaaɗo e Nulaaɓe ɓeen\"."},{"id":78,"translation":"Dillaango ngon nanngi ɓe, ɓe mbaɗtini ka koɗooli maɓɓe ko ɓe jicciiɓe-ɗaanii(.jusɓe)"},{"id":79,"translation":"O ruŋtii ɓe o maaki : \"eey mon yo yimɓe am, gooŋɗii mi yottinii e mon Nulal Joomi am ngal mi laaɓanii on (reedu), konon, on njiɗaa laaɓooɓe (reedu) ɓeen."},{"id":80,"translation":"E luuti, tuma nde o maakannoo yimɓe makko ɓen : \" E o ngaray e paŋkare ɗe goɗɗo goo adaaki on e mun e Winndere ndeen?!"},{"id":81,"translation":"Onon hoɗon njottoo e worɓe ɓeen tuuyo ngaccon rewɓe ɓeen! Si ko woni, onon ko on yimɓe fantimɓe(.ɓurtinɓe)."},{"id":82,"translation":"Jaabawol yimɓe makko e ɓee wonaano si wanaa ko ɓe mbi'i : \"njaaltinee ɓe ka hoɗordemon ; kamɓe ko ɓe yimɓe laɓɓintintooɓe\"."},{"id":83,"translation":"Min daɗndi mo kaŋko e yimɓe makko ɓeen, si wonaa debbo makko on ; onɗon heddodino e (leptaaɓe) ɓeen."},{"id":84,"translation":"Min saaƴini toɓo e maɓɓe. Ndaarii ko holno battane bonɓe ɓeɗn laatornoo?"},{"id":85,"translation":"[Men Nulii] kadi faade e Madyana, musiɗɗo maɓɓe on Su'aybu, o maaki : \"eehey mon yimɓe am, ndewee Alla. deweteeɗo alanaa on ko woori mo. Gooŋɗii ɓanngannduyee arii on immorde ka Joomi mon. Timminee ɓetirɗe ɗiin e manndikke ɗeen, wata on ustan yimɓe ɓeen piiji maɓɓe ɗiin, wota on mbonnu ko leydi ɓaawo moƴƴugol ndi. Ko ɗuum mooɗon ɓuri on moƴƴannde si on laatike gooŋɗiinɓe\"."},{"id":86,"translation":"Wata on njooɗo e kala laawol, hoɗon kammba, hoɗon sakko=paddooo e laawol Alla ngol ɓeen gooŋɗinɓe Mo, hoɗon ɗaɓɓana ngol ooñaare. ngannditee tuma nde ngonndoɗon seeɗaaɓe o ɗuɗɗini on. Ndaaree holno battane bonnooɓe ɓe laatornoo."},{"id":87,"translation":"Si wonii fedde e mooɗon gooŋɗinii kon ko Nuliraa e mun, fedde goo gooŋɗinaani, muññee haa Alla ñaawa hakkunde me'n. Ko Kaŋko ɓuri moƴƴude e ñaawooɓe ɓeen."},{"id":88,"translation":"Mbatu mawnintiniingu e yimɓe makko ɓen mbi'i : \"Ko maa men yaltine an Su'aybu, e ɓeen gooŋɗinɓe won dude e maaɗa ka saare amen, maa nduttoɗon e diina amen\". -o maaki : \"Hay si tawii ko men añuɓe [ɗuum]?\"."},{"id":89,"translation":"Gooɗii (haray) min pekifindike e hoore Alla fenaande si men nduttike e diina mon ɓaawo nde Alla daɗndi men e makka. Alanaa min ndee men rnduttoo e makka si wanaa nde Alla Joomi amen muuyi. Joomi amen yaajanii kala huunde ganndal. Ko e Alla en pawii. Joomi amen, ñaawir hakkunde amen e yimɓe amen ɓen goonga, ko An woni ɓurɗo moƴƴude e ñaawooɓe ɓeen\"."},{"id":90,"translation":"Mbatu ɓen yedduɓe e yimɓe makko ɓeen mb'i : \"Pellet, si on njokkii Su'aybu, onon ontuma ko on hayruɓe\".(pertuɓe)"},{"id":91,"translation":"Dillaango ngoon nanngi ɓe, ɓe waɗtini ka koɗooli maɓɓe ko ɓe jicciiɓe-ɗaanii."},{"id":92,"translation":"Ɓeen yeddnnunooɓe Su'aybu, (ɓe kalkorino) wa si ɓe meeɗaa wuurude e ngon [hoɗo]. Ɓeen yeddunooɓe Su'aybu, ɓe laatino kamɓe woni hayruɓe ɓen."},{"id":93,"translation":"O ɗuurni ɓe, o maaki : \"eey mon yimɓe am, gooŋɗii mi njottinii e mo'on Nule Joomi am ɗeen mi laaɓanii on (reedu). E ko hoolno mi surnortoo e yimɓe yedduɓe?!\"."},{"id":94,"translation":"Men nulaali e saare hay e Annbaajo, si wanaa minn nanngirii yimɓe mayre ɓeen saɗteende e lorra mbelejo'o, ɓe yankinoto."},{"id":95,"translation":"Refti min mbaɗtitiri nokku bone on moƴƴere, haa ɓe ɗuuɗi, ɓe mbi'i : \"Gooŋɗii saɗtteende e neweende heɓiino baabiraaɓe amen ɓeen\". min nanngiri ɓe e juhal, tawi kamɓe ɓe so'aa anndude.(tinaana)."},{"id":96,"translation":"Sinno yimɓe ce'e ɓeen ngooŋɗinno ɓe kuli (Joomi maɓɓe), min udditanayno ɓe moƴƴereeji immorde ka Kammu e ka leydi. Kono ɓe njedd, min nanngitiri ɓe (lepte ɗeen) kon ko ɓe paggittoonoo."},{"id":97,"translation":"Hara yimɓe ce'e ɓene kooli nde lepte amen ɗen ngarataa ɓe jemma, hara heɓe ɗaanii?"},{"id":98,"translation":"Kaa hara yimɓe ce'e ɓeen kooli nde lepte amen ɗen ngarataa ɓe ka mbeeto, hara hiɓe pija?"},{"id":99,"translation":"E ɓe kooli pewje Alla ɗeen? Hoolotaako pewje Alla ɗeen si wanaa yimɓe hayruɓe ɓeen."},{"id":100,"translation":"E ɓannganaali ɓeen ronooɓe leydi ɓeen ɓaawo (halkagol) yimɓe mayri ɓeen, won de si min muuyuno min meminirayno ɓe [lepte ɗen] bakkatuji maɓɓe ɗin? min tappa e ɓerɗe maɓɓe ɗeen hara kamɓe ɓe nanataa."},{"id":101,"translation":"Ɗeen ce'e, miɗen fillano maa kumpite majje. Gooŋɗii nulaaɓe maɓɓe ɓen ngaddanii ɓe ɓanngannduyeeji, ɓe ngonaano gooŋɗinooɓe ko ɓe njeddi kon ko adii. Ko wano nii All notirta e ɓerɗe heeferɓe ɓeen."},{"id":102,"translation":"min tawaano ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe huuɓooɓe ahadi ; si ko men tawi, ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe ko yaltuɓe. ɗoftaare"},{"id":103,"translation":"Refti minn Nulidi ɓaawo maɓɓe Muusaa e Maandeeji amen ɗin haa e Fir'awna e mbatu mu'um, ɓe yeddi ɗi. Ndaaru ko honno battane bonnooɓe ɓeen laatornoo."},{"id":104,"translation":"Muusaa maaki : \"eeheyma Fir'awna, miin komi nulaaɗo immorde ka Jeyɗo winndere ndeen"},{"id":105,"translation":"No haand i e am nde mi wowlataa e Alla si wanaa goonga. Gooŋɗii mi addanii on ɓanngannduyee immorde ka Joomi mon. neldu e ɓiɗɓe Israa'iila ɓen."},{"id":106,"translation":"[Fir'awna] wi'i : \"Si tawii a ardii e maande, addu nde si tawii ko a jeyaaɗo e gooŋɗuuɓe ɓeen\"."},{"id":107,"translation":"O wernii weduru makko ndun, jaka ko ndu mbooɗdi=ngoolwa ɓanngundi."},{"id":108,"translation":"O yaltini junngo makko ngon, jaka yoo ko ngo ranwungo wonannde ndaarooɓe ɓen."},{"id":109,"translation":"Mbatu yimɓe Fir'awna ɓen mbi'i : \"Pellet, oo, ko mbileejo gannduɗo\"."},{"id":110,"translation":"\"O faala yaltinnde on ka leydi mo'on\". -\"Ko holɗum njamirton?\""},{"id":111,"translation":"Ɓe mbi'i : \"Neeɓnu mo e musiɗɗo makko on, nulaa e ce'e ɗeen mooɓooɓe (mbile)\".wileeɓe"},{"id":112,"translation":"Ɓe ngadane kala mbileejo gannduɗo."},{"id":113,"translation":"wileeɓe ɓeen ari Fir'awna ɓe mbi'i : \"Hara njoɓdi no woodani min, si min ngonii foolɓe ɓeen?\""},{"id":114,"translation":"O wi'i : \"Eyyo, haray on jeyaama e ɓaɗtinaaɓe ɓeen\"."},{"id":115,"translation":"Ɓe mbi'i : \"eehe yma Muusaa, si ɗa yiɗi ko nde bugotoɗaa, maa men wona (adotooɓe) bugagol\".(beddagol)"},{"id":116,"translation":"O maaki : \"Bugee(mbedde)\". Nde ɓe bugii, (mbeddi )ɓe mbilɗii gite yimɓe ɓeen, ɓe kulɓini ɓe, ɓe ngddi mbilewu mawnungu."},{"id":117,"translation":"minn mbahyini e Muusaa won de : \"Bugo tuggordu maa ndun weduru\". Jaka yoo hindi moɗa ko ɓe pepekindotonoo."},{"id":118,"translation":"Goonga on feeñi, ko ɓe ngollaynoo kon [fof] boni."},{"id":119,"translation":"Ɓe poolaa ɗoon ɓe kooti ko ɓe ja'asuɓe."},{"id":120,"translation":"Wileeɓe ɓeen nduuyi cujji."},{"id":121,"translation":"Ɓe mbi'i : \"min ngooŋɗinii Jeyɗo winndere ndeen,"},{"id":122,"translation":"Joomum Muusaa e Haaruuna\"."},{"id":123,"translation":"Fir'awna wi'i : \"On ngooŋɗini mo adii mi mi yamirde= sakkitoore on? Pellet, ɗuum ɗoo ko fewjoore nde pewjuɗon ka saare fii no njaltiniron toon yimɓe mayre. ma on nganndu."},{"id":124,"translation":"Ma mi taƴa juuɗe mon ɗen e koyɗe mon ɗeen (mi) luutindira, refti ma mi feta on denndaangal\"."},{"id":125,"translation":"Ɓe mbi'i : \"minen, ko faade ka Joomi amen woni ruttorde amen."},{"id":126,"translation":"A añiraani min si wanaa fii min ngooŋɗinii maandeeji Joomi amen, tuma nde ɗi ngarunoo amen. Joomi amen! Yuppu muñal e amen, ƴettitaa min ko min jebbilii ɓe.(juulɓe)"},{"id":127,"translation":"Mbatu yimɓe Fir'awna ngun mbi'i : \"A accat Muusaa e yimɓe mum ɓeen no bonnira ka leydi, o acce an e deweteeɗi maa ɗin?!\" o wi'i : \"ma min mbar ɓiɗɓe maɓɓe worɓe ɓeen men ngaccita ɓiɗɓe maɓɓe rewɓe ɓeen (nguura). Pellet, minen, e dow maɓɓe ko min foolooɓe\"."},{"id":128,"translation":"Muusaa maakani yimɓe makko ɓeen : \"mballinoree Alla muññoɗon. Pellet, leydi ndin ka Alla woodani, Himo ronina ndi on mo o muuyi e jeyaaɓe makko ɓeen. battane moƴƴe ɗeen ko gooŋɗinɓe ɓeen woodani\"."},{"id":129,"translation":"Ɓe mbi'i : \"min lorranooma adii a arde amen e ɓaawo nde ngarɗaa e amen\". O maaki : \"Hino jortaa nde Joomi mon halkata gaño mon O lomtina on ka leydi, O ndaara ko holno ngollirton\"."},{"id":130,"translation":"Gooŋɗii min nanngirii yimɓe Fir'awna ɓe kokke e usytagol ɓesnooje ; mbelejo'o, ɓe mbaajitoto."},{"id":131,"translation":"Si moƴƴere nden arii ɓe, ɓe mbi'a : \"miɗen kaan di e ndee ɗoo\" ; si bone on heɓii ɓe, ɓe kiitinora Muusaa e won duɓe e makko ɓeen. nganndee pellet, kiiti maɓɓe ɗin ko ka Alla iwri, kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen nganndaa."},{"id":132,"translation":"Ɓe mbi'i : \"Kala ko ngaaddan ɗaa min e kaawis fii no mbilɗoraa min ɗuum ; min wonaani gooŋɗinooɓe ma\"."},{"id":133,"translation":"Min ngurti e maɓɓe waame, e kanu, e karan=tendi, e totiiji=paabi, e ƴiiƴam, ko kaawisaaji pensitaaɗi, ɓe mawnintinii, ɓe laatii yimɓe bon ɓe."},{"id":134,"translation":"Tuma nde lepte ɗeen njannoo e maɓɓe, ɓe mbi'i : \"ko an Muusaa, torano amen Joomi maa sabu kon ko O ahodi e maaɗa. Si a huncanii amen ɗee lepte, ma men ngooŋɗine, ma min accide kadi e ɓiɗɓe Israa'iila ɓeen\"."},{"id":135,"translation":"Nde min kuŋcannoo ɓe lepte ɗeen haa e lajal ngal ɓe njottotoo, jaka yoo kamɓe ko ɓe firtooɓe (ahadi maɓɓe ndin)."},{"id":136,"translation":"Min njottii e maɓɓe ; minn njooliri ɓe ka maayo sabu ko ɓe njeddiri kon kaawisaaji amen ɗiin, ɓe laatii welsindiiɓe e majje."},{"id":137,"translation":"minn ndonnni yimɓe wonnooɓe e lo'ineede ɓeen fuɗnaange leydi ndin e hiirnaange mayri ndi min mbarkini e mu'um. Konngol Joomi maa moƴƴongol ngol timmii e ɓiɗɓe Israa'iila ɓeen sabu ko ɓe muññinoo kon. min kalki ko Fir'awna e yimɓe mum ɓeen moƴƴinanynoo, e kon ko ɓe ɓamtaynoo (e kuɓeeje)."},{"id":138,"translation":"Min lummbini ɓiɗɓe Israa'iila ɓen maayo ngon, ɓe ndewi e yimɓe ñiiɓuɓe (e dewugol) sanamuuji mu'un, ɓe mbi : \"ehey Muusaa, waɗan amen deweteeɗo wano deweteeɗi woodirani ɓe non\". O maaki : \"Pellet, onon ko on yimɓe majjooɓe\"."},{"id":139,"translation":"Pellet, ɓee ɗoo, ko ɓe ngoni e mum kon ko kalkaaɗum, kadi ko mehre woni ko ɓe ngollatnoo."},{"id":140,"translation":"E ko ko woori Alla mi ɗaɓɓanta on deweteeɗo, Kaŋko O ɓurnii on e winndere ndeen?!\"."},{"id":141,"translation":"(ciftoree) tuma nde minn ndaɗndunoo on e yimɓe Fir'awna ɓeen, heɓe meeɗna on lepte bon ɗe : ɓe mbara ɓiɗɓe mon worɓe ɓe kedda rewɓe mon ɓeen. No e ɗuum mooɗon jarrabuyee mawɗo immorde ka Joomi mon."},{"id":142,"translation":"Min haldidi e Muusaa jemmaaji cappanɗi tati, Min timminiri ɗi sappo, happu Joomi makko on timmiri jemmaaji cappanɗe nayi. Muusaa maakani musiɗɗo makko Haaruuna : \"Lomtom ka yimɓe am, moƴƴinaa (fiyaake maɓɓe), wata a jokku laawol bonnooɓe ɓeen\"."},{"id":143,"translation":"Nde Muusaa arunoo fii happu amen on Joomi makko yeewti mo, o maaki : \"Joomi, hollam mi ndaare!\" O Daali : \"A yi'ataa kam ; kono ndaar fello ngon : si ngo ñiiɓii e nokku maggo, aray ka yi'at kam\". Nde Joomi makko feeñannoo fello ngon, O waɗti ngo ɗiggu ngo, Muusaa yani faɗɗaa. Nde o ɗigtunoo, o maaki : \"Senaare woodani Ma! mi tuubanii ma, min ko mi arano e gooŋɗinɓe ɓeen\"."},{"id":144,"translation":"O Daali : \"Eehey ma Muusaa, min mi suɓii ma e yimɓe ɓeen Nule mm ɗeen e konngol am ngol. Jogito ko mi jonnu maa kon njeyeeɗaa e yettooɓe ɓeen\"."},{"id":145,"translation":"Min mbnndani mo ka alluuje kala huunde, waaju e fensitannde kala huunde. Jogitor nde doole, njamiraa yimɓe maa ɓe jogitagol ko ɓuri moƴƴude e mayre. Arma mi holla on galle yaltuɓe ɗoftaare ɓe"},{"id":146,"translation":"Mi firto ga e Aayeeje Am ɗe ɓeen mawnintinorayɓe ka leydi ko aldaa e goonga. hay si ɓe nji'i kala kaawis ɓe ngooŋɗintaa mo, si ɓe nji'ii laawol peewal ngol ɓe njogitotaako ngol laawol, si ɓe nji'ii laawol bewre ngol ɓe njogitoo ngol laawol. Ɗuum noon, ko tawde ɓe njeddii kaawniinde amen ɗe, ɓe ngoni welsindiiɓe e majje."},{"id":147,"translation":"Ɓeen yedduɓe kaawniiɗe amen ɗen e kawraangal e laakara, golle maɓɓe ɗe mbonii. Hara ɓeen njoɓoyte si wanaa kon ko ɓe ngollaynoo?"},{"id":148,"translation":"Yimɓe Muusa ɓeen njogitii ɓaawo makko cuɗaari maɓɓe ndin ngaari ɓanndinnke, hindi mari nuunaango=kuunaali. E ɓe nji'aani won de ndi yewtidataa e maɓɓe ndi fewntanaa ɓe kadi e laawol? Ɓe njogitike ndii [ngaari reweteendi], ɓe laatii tooñooɓe."},{"id":149,"translation":"Nde yantunoo e juuɗe maɓɓe, ɓe nji'i won de gooŋɗii ɓe majjii, ɓe mb'i : \"Si Joomi amen yurmaaka amen, o yaafi men, pellet, min laatoday e hayruɓe ɓen\".(pertuɓe)"},{"id":150,"translation":"Nde Muusaa ruttinoo e yimɓe makko ɓen ko o tikkuɗo, cuniiɗo, o maaki : \"Bonii kon ko lomtiɗon kam ɓaawo am. E on keñor yamiroore Joomi mon nde?!\" O weddii alluuje ɗeen o nanngi hoore (musiɗɗo) neene-gooto makko on himo fooɗa mo e makko. [Haaruuna] Maaki : \"Ko an yo ɓiɗɗo neene am, ɓee yimɓe lo'inii kam, ɓe ɗeɓi'i warde kam. Wota a weltin añɓe am, wata a waɗtidam kadi e yimɓe toonoɓe ɓe\"."},{"id":151,"translation":"O maaki : \"Joomi am, yaafom min e (musiɗɗo)neene-gooto am on, naataa min ka yurmeende aa. Ko an woni ɓurɗo yurmeede e yurmeteeɓe ɓen\"."},{"id":152,"translation":"Pellet, ɓeen jogitii ɓe ngaari ndi (reweteendi), arma tikkere heɓa ɓe immorde e Joomi maɓɓe, e koyeera ka nguurndam aduna. Ko wano non min njoɓirta fekintooɓe ɓeen."},{"id":153,"translation":"Ɓeen golluɓe boneeji, refti ɓe tuubi ɓaawo ɗuum ɓe ngooŋɗini, pellet, Joomi maa, ɓaawo ɗum, ko jafotooɗo, jurmotooɗo."},{"id":154,"translation":"Nde tikkere nden deeƴunoo e Muusaa, o ƴetti alluuje ɗen. Tawi no e binndoodi majje, peewal e yurmeende wonan de ɓeen hulooɓe Joomi muen."},{"id":155,"translation":"Muusaa suɓii e yimɓe makko ɓen worɓe cappanɗe njeeɗiɗo fii happu amen. Nde dillaango ngon nanngunoo ɓe, o maaki : \"Joomi, si a muuyuno, A halkayno ɓe adii hannde, e min kadi. E A halkiray men ko ɗaayɓe amen ɓen ngollii? Ɗum wonaani si wanaa jarrabuyee maaɗa, Haɗa majjinira ɗum on mo muuyu-ɗaa, Haɗa feewna on mo muuyu-ɗaa. Ko aan woni keeto amen, hafran amen njurme-ɗaa amen. Ko aan woni ɓurɗo moƴƴude e yaafooɓe ɓe\"."},{"id":156,"translation":"Winndan amen ka aduna ɗoo moƴƴere, e ka laakara. minen min tuubanii ma. O Daali : \"Lepte am ɗe, mi meminay ɗe on mo mi muuyi. Yurmeende am nden yaajanii kala huunde. arma mi winndana nde ɓen hulooɓe (Alla), ɓe totta zakka, e ɓen ngooŋɗinooɓe Aayeeje amen ɗe\"."},{"id":157,"translation":"Ɓeen jokkatɓe nulaaɗo on, annabaajo humammbinneejo, on mo ɓe tawta fii mum no winndaa ka maɓɓe ka Tawreeta e ka Linnjiila. Homo yamira ɓe moƴƴere, o haɗa ɓe ŋiñere, homo daginana ɓe dagiiɗi ɗi, o harminana ɓe coɓɗi ɗin, o ittana ɓe teddeelo e kolommbooje=tonngi wonunooɗe e hoore-maɓɓe. Ɓen gooŋɗinɓe mo, ɓe teddini mo, ɓe walli mo, ɓe njokki annoore Jippinaaɗo won dude e makko ; ɓen, ko kamɓe woni malaaɓe ɓeen."},{"id":158,"translation":"Maaku : \"Eey mon yimɓe, min ko mi Nulaaɗo Alla e mooɗon on denndaangal, on mo woodani ɗum laamu kammuuli ɗin e leydi ndin. deweteeɗo alaa si wanaa kaŋko. Homo wuurna wara. ngooŋɗinee Alla e nulaaɗo makko annabaajo humammbinneejo on, on ngooŋɗinɗo Alla e Konnguɗi makko ɗin. njokkee mo, mbelejo'o, on peeway\"."},{"id":159,"translation":"Hino e yimɓe Muusaa ɓeen, mofte (leñol)fewnirayɗe (yimɓe ɓen) e goonga, ko ɗuum ngoni ko ɓe nuunɗiraa."},{"id":160,"translation":"Min ceerndi ɓe gori sappo e ɗiɗi (lenol). min wahyini e Muusaa tuma nde yimɓe makko ɓeen ɗaɓɓirnoo mo yarnineede won de : \"fiyir tuggordu maa ndun haaƴre nden\". ɓulli sappo e ɗiɗi yallti e mayre. Gooŋɗii gorol kala andii yarirde mu'm. min ɗowdinirani ɓe duule, min Jippini e maɓɓe demmbe-njuuri, e teewu colli. \"Ñaamee e laaɓuɗi ɗi min arsiki on\". Ɓe tooñaani min, kono ko woŋkiiji maɓɓe ɓe tooñatnoo."},{"id":161,"translation":"Tuma nde ɓe mbi'anaa : \"koɗee e ndee saare, ñaamon e mayre nokku kala ka njiɗuɗon, mbion : ɓoran amen [goopi amen], naatiron ka damal ko on sujjuɓe, minn njaafoto on goopi mon. Arma min ɓeydana moƴƴimɓe ɓeen\"."},{"id":162,"translation":"Tooñuɓe ɓen e maɓɓe mbayliri konngol ngol ko wanaa ngol ngol ɓe mbiananoo. min njippini e maɓɓe lepte immorde ka kammu, sabu ko ɓe laatinoo heɓe tooña."},{"id":163,"translation":"Naamno ɓe fii saare wonunoonde nden ka sera maayo, tuma nde ɓe jaggitaynoo e Aseweere nden, tuma nde liƴƴi maɓɓe ɗin ngraynooɓe ñalnde Aseweere maɓɓe nden ko ɗi kuywuɗi, ñalnde woni wanaa aseweere maɓɓe ɗi ngrataa ɓe. Ko wano nii min jarriborta ɓe kon ko ɓe njaltatnooko ɗoftaare"},{"id":164,"translation":"Tuma nde dentaal jeyaaɗo e maɓɓe wi'noo : \"Ko holɗum mbaajoantoɗon yimɓe, Allaahu ko kalkoowo ɓe maa O lepta ɓe lepte sattuɗe?\" ɓe mbi'i : \"Ko [ittugol] ngantu faade ka Joomi mo'on ; e belejo'o, kamɓe ɓe ndentoto\"."},{"id":165,"translation":"Nde ɓe njejjitunoo ko ɓe mbaajanoo fii mum kon, minn ndaɗndi ɓeen haɗaynooɓe e bone on, minn nanngiri ɓeen tooñuɓe lepte sattuɗe sabu ko ɓe njalatnooko.e ɗoftaare."},{"id":166,"translation":"Nde ɓe townitaninoo e ko ɓe kaɗaa e mum kon, min mbi'ani ɓe : \"Laatee baaɗi jaasuɗi\"."},{"id":167,"translation":"siftor tuma nde Joomi maa anndinnoo (won de) ma o nulu e maɓɓe haa Ñalnde Darngal on meeɗinoowo ɓe lepte bon ɗe. Pellet, Joomi maa ko jaawuɗe lepte, pellet kadi, ko O jaafotooɗoo, jurmotooɗo."},{"id":168,"translation":"Men senndiri ɓe ka leydi dente : hino e maɓɓe moƴƴuɓe, hino e maɓɓe ko jaasi ɗum. min njarribori ɓe moƴƴuɗi e boɗɗi, mbelejo'o, kamɓe ɓe nduttoto."},{"id":169,"translation":"Lomtii ɓaawo maɓɓe lomtii ɓe (bonɓe), ɓe roni deftere nden, hiɓe ƴetta weeɓitanɗe oo aduna ɓe mbi'a : \"Aray min njaaffee\". Si weeɓitannde sugu mum arii e maɓɓe, ɓe ƴetta ɗum.hara ahadi deftere nden ƴettidaaka e maɓɓe, won de wata ɓe wowlu e Alla si wanaa goonga?! ɓe janngi ko woni e mayre. Ko galle laakara ɗen ɓuri moƴƴannde ɓen rentiiɓe. E on kakkiltaa?!"},{"id":170,"translation":"Ɓeen jogitotooɓe deftere nden ɓe ñiiɓna juulde, pellet, mien min yeebataa njoɓdi moƴƴinooɓe ɓeen."},{"id":171,"translation":"Siftor tuma nde min ɓorunoo fello ngon senngo dow maɓɓe, a sikkat ko ngo ɗowdi.ɓe pelliti ngo yanat e maɓɓe. \"njogitoree ko min ngokki on kon doole, jaŋtee ko woni e mayre, mbelejo'o, on kulon Alla\"."},{"id":172,"translation":"siftoro kadi nde Joomi maa ƴettunoo e ɓiɗɓe Aadama ɓen ka keeci maɓɓe jurriiyaaji maɓɓe ɗin, O seendintini ɓe e woŋkiiji maɓɓe ɗin : \"Wanaa kon min woni Joomi mon?\" ɓe mb'i : \"Ko non woniri, min seedike\". Ko fii (wata) on mb'oy Ñande Darngal : \"minn min ngoniino welsindiiɓe e ɗuum ɗoo\"."},{"id":173,"translation":"Maa mbi'oyon : \"woni ko baabiraaɓe amen ɓe cirkunoo ko adii, min wonti (tun) jurriiya ɓaawo maɓɓe. E A halkiray men ko bonnooɓe ɓen mbaɗi?"},{"id":174,"translation":"Ko wano nii min fensitirta Aayeeje ɗeen, e mbeleo'o kamɓe ɓe nduttoto."},{"id":175,"translation":"Janngan ɓe kumpite on mo min ngokkuno Aayeeje amen ɗen, o ɓoorii ɗe, seytaane jokki mo, e laatodii e majjuɓe ɓen(.bewɓeɓe)"},{"id":176,"translation":"Sinno min muuyuno, min ɓamtirayno mo ɗe, ko woni tun o heddike ka leydi o jokki belaaɗe makko. yeru makko ko sifa rawaandu, si a ronndii ndu ndu lahay, maa si a terti ndu du lahay. Ko ɗuum woni misal yimɓe yedduɓe Aayeeje amen ɗeen. Fillo qissaaji ɗin ; mbelejo'o, ɓe miijitoto."},{"id":177,"translation":"[Alaa ko ɓuri] bon de misal ɓeen yimɓe yedduɓe Aayeeje amen ɗen, ko woŋkiiji maɓɓe woni ko ɓe tooñaynoo."},{"id":178,"translation":"Kala mo Alla feewni, ko on feewata ; kala kadi mo O majjini, ko ɓeen hayruɓe ɓeen."},{"id":179,"translation":"Gooŋɗii min taganii Jahannama ko ɗuuɗi e jinna e yimɓe. Heɓe mari ɓerɗe, ɓe faamirtaa ɗe. Hiɓe mari gite, ɓe njiirtaa ɗe. Hiɓe mari noppi, ɓe nanirtaa ɗi. ɓeen no mb'i wa neemoraaɗi, toode ko kamɓe ɓuri majjude. Ko ɓeen ngoni welsindiiɓe ɓen."},{"id":180,"translation":"Ko Alla woodani inɗe ɓurɗe moƴƴude ɗen. Noddiree Mo ɗe, tertoɗon ɓen ooñotooɓe ka inɗe makko : arma ɓe njoɓoyee ko ɓe ngollaynoo."},{"id":181,"translation":"Hino e ɓen ɓe Men tagi, mofte (leƴƴi)feewirayɗe goonga, ko ɗum kadi ɓe nuunɗirta."},{"id":182,"translation":"Ɓeen yedduɓe Aayeeje amen ɗen, min suyniray ɓe e nokku ka ɓe anganndaa."},{"id":183,"translation":"Miɗo neeɓnana ɓe, pellet, pewje Am ɗen ko tiiɗuɗe."},{"id":184,"translation":"E ɓee miijitaaki? gonndiijo maɓɓe on aldaa e jinna : on wonaani si wanaa jeertinoowo ɓannguɗo.(peeñɗo)"},{"id":185,"translation":"E ɓe ndaaraani laamuuji kammuuli ɗin e leydi ndin, e ko Alla tagi e piiji, e haawnaaki hara lajal maɓɓe ngal ɓadike? E ko yewtere honnde ɓaawo ndee ɗoo ɓe ngooŋɗinta?!"},{"id":186,"translation":"Kala mo Alla majjini, peewnoowo mo alaa. Himo acca ɓe e bewre maɓɓe hiɓe bumam-bumannoo .(mbumo)"},{"id":187,"translation":"Hiɓe naamno maa fii darngal : \"ko honnde woni daragol maggal?\" Maaku : \" ganndal mum ko ka Joomi am woni. Alaa feññioowo waqtu maggal on si wanaa Kaŋko. Ngal teddii ka kammuuli e ka leydi. Ngal arataa e mon si wanaa e juhal\". Hiɓe laɓndo maa a sikkay ko a kuɓindiiɗo e ɗum. Maaku : \"ganndal mum ko ka Alla woni\". kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen ngnndaa [ɗum]."},{"id":188,"translation":"Maaku : \"Mi waawanaa hoore-am nafa wanaa lorra, si wanaa ko Alla muuyi. Sinno miɗo anndunoo ko wirnii, mi hebbinorayno moƴƴere, bone kadi memataano kam. mi wonaani si wanaa jeertinoowo e bewlinoowo, wonan de yimɓe gooŋɗinooɓe\"."},{"id":189,"translation":"Ko Kaŋko woni takɗo on immorde e woŋkii gooti, o waɗi e makki genndo makko, fii yo o deeƴu e makko. tuma nde o renndunoo e makko, o sowii sowannde hoyfunde, o duumodi e mun. Nde o teddidunoo [e reedu ndun], ɓe torodi Alla Joomi maɓɓe : \"Pellet, si a weeɗii amen (ɓiɗɗo) yottiiɗo, ma min njeye e yettooɓe Ma ɓeen\"."},{"id":190,"translation":"Nde O weeɗnoo ɓe (ɓiɗɗo) yottiiɗo, ɓe waɗidani Mo kafidiiɓe e kon ko o yeɗi ɓe. Alla toowii e kon ko ɓe corkata."},{"id":191,"translation":"E ɓe kafiday (mo) e kon ko tagataa hay e huunde, kamɓe tigi ko ɓe tagaaɓe?!"},{"id":192,"translation":"Ɗi waawanaa ɓe ballal, wanaa (hay) ko'e majji ɗi mballata."},{"id":193,"translation":"Si on noddii ɗi e peewal, ɗi njokkataa on. Hino fotanion , si on noddii ɗi maa hara ko on deyƴuɓe."},{"id":194,"translation":"Pellet, ɗiin ɗi noddoton gah Alla, ko jeyaaɗi yeruuji mon. Noddee ɗi, yo ɗi njaabinanii on, si on laatike gooŋɗuɓe."},{"id":195,"translation":"Hara hiɗi mari koyɗe ko ɗi yahra? kaa hiɗi mari juuɗe ko ɗi duñira? Kaa hiɗi mari gite ko ɗi nji'ira? Kaa hiɗi mari noppi ko ɗi nanira? maaku : \"Noddee kafidiiɗi mon ɗiin, refti pewjanon kam, wata on neeɓtiitanam\"."},{"id":196,"translation":"Pellet, ko Alla woni keetam on, On Jippinɗo deftetere nden, ko Kaŋko woni keet moƴƴuɓe ɓen."},{"id":197,"translation":"Ɗin ɗi noddoton gah mo, ɗi kattanaa e wallude on, wanaa kadi ko'e majji ɗi mballata."},{"id":198,"translation":"Si on noddii ɗi e peewal, ɗi nanataa. haɗa yi'a hiɗi hiɗima ndaara, (kono) kaŋji ɗi yi'ataa."},{"id":199,"translation":"Jogito yaafuyee, njamiraa moƴƴere nden ɗuurno-ɗaa e majjuɓe ɓeen."},{"id":200,"translation":"Si sowinsinoore arii heɓude ma immorde e seytaane, moolor Alla. Kaŋko ko O nanoowo, gannduɗo."},{"id":201,"translation":"Pellet, ɓeen hulɓɓe(Alla), si sowonsinoore heɓii ɓe immorde e sytaane, ɓe ngannditay [Alla] : jaka yoo kamɓe ko ɓe yi'ooɓe."},{"id":202,"translation":"Musiɓɓe maɓɓe ɓen [ka yimɓe] hino fooɗa ɓe e bewre, refti ɓe raɓɓintaako."},{"id":203,"translation":"Si a addanaani ɓe Aaya, ɓe mbi'a : \"Ko haɗnoo sincaa ɗum?\"(pekindoɗa) Maaku : \"Anndee ko jokku-mi, ko kon wahyina e am immorde ka Joomi am. Ndee ɗoo [Alqur'aanaare] ko hujjaaji (ɓannguɗi) immorde ka Joomi mon, e peewal e yurmeende wonnande yimɓe gomɗinooɓe\"."},{"id":204,"translation":"Si Alqur'aana no janngeede, keɗtee nde deƴƴiton ; mbelejo'o, on njurminte."},{"id":205,"translation":"Siftor Joomi maaɗa ka woŋkii maa, ka yankinaare e ka kulol, ko aldaa e feññingol konngol, bimmbi e kiikiiɗe, wata a laatodo e welsindiiɓe ɓen."},{"id":206,"translation":"Pellet, ɓeen [maleykaaji] won ɓe ka Joomi maa, ɓe townitantaako dewgol Mo, hiɓe subbunhinanoo Mo, ko Kaŋko woni ko ɓe cujjanta."}]},{"id":8,"verses":[{"id":1,"translation":"Heɓe laɓndo maa fii konhoyri. Maaku : \"Konhoyri ndin ko Alla e Nulaaɗo Makko on njeyi\". Kulee Alla, moƴƴinon hakkunde mon ɗoftoɗon kadi Alla e Nulaaɗo makko on si on laatike gooŋɗinɓe."},{"id":2,"translation":"Pellet, gooŋɗinɓe ɓen, ko ɓeen ɓe (tawata) si Alla jaŋtaama, ɓerɗe maɓɓe ɗen kulay. Si Aayeeje makko ɗen janngaama e maɓɓe, ɗe ɓeyda ɓe gooŋɗinal. Ko e Joomi maɓɓe (tan) ɓe pawotoo."},{"id":3,"translation":"Ɓeen ñiiɓnooɓe juulde nde e komin ngarsiki ɓe heɓe wintoo=nafqa.(tottira)"},{"id":4,"translation":"Ɓeen ɗoon, ko kamɓe ngoni gooŋɗinɓe ɓe ka goonga : hino woodani ɓe darjaaji ka Joomi maɓɓe, e yaafuye e arsike tedduɗo."},{"id":5,"translation":"Ko wano Joomi maa yaltinirno maa non ka suudu maa sabu goonga, (tawi non) pellet, fedde e gooŋɗinɓe ɓeen ko añuɓe (ɗum)."},{"id":6,"translation":"Heɓe mbeeñd maa fii goonga kan ɓaawo nde ka feeñi ; elle ko ɓe soggeteeɓe fa'ade maayde hara kamɓe heɓe ndaara (nde)."},{"id":7,"translation":"(Siftor) tuma nde Alla fodanoo on gootel e peɗle ɗiɗi, won de \"gootel e majji ko onon woodani, hoɗon njiɗa sinno ko fedde nde alaa doole nde laatantoo on, (tawi) Alla no yiɗi nde O jojjin de goonga o ekonngii makko he taƴa ɓabbe heeferaaɓe ɓeen."},{"id":8,"translation":"Fii yo o jojjoniri goonga kan o bonne fii meere nden, hay si bonɓe ɓeen njiɗaa."},{"id":9,"translation":"(Siftor) tuma nde paabinoranoɗon Joomi mon o jaabinani on : \"min ko mi ɓeydiroowo on ujunere e maleykaaji jokkondirooɓe\"."},{"id":10,"translation":"Alla waɗiraali ɗuum si wonaa weltaare-e fii no ɓerɗe mon deeƴira ɗuum. Balla wonaani si wonaa immorde ka Alla. Pellet, Alla ko pooluɗo Ñeeñɗo."},{"id":11,"translation":"E Tuma nde ŋoŋre nden hippaynoo on hoolaare immorde ka makko, Homo Jippinana on ndiyam immorde ka kammu fii yo o laɓɓinir on ɗam, O ittana on soɓe seytaane, e fii yo O tiiɗinir (ɗum) e ɓerɗe mon O tabintinira ɗam teppe [mon] ɗen.(teppe)"},{"id":12,"translation":"Tuma nde Joomi maa wahyinaynoo e maleykaajiɗi : \"Min miɗo won di e mo'on : tabintinee gooŋɗinɓe ɓen. Arma Mi bugoo ɗenƴere(kulol ) e ɓerɗe heeferɓe ɓen. Tappee dow daaɗe ɗeen tappon e maɓɓe kala wunnjere.(jokkule)"},{"id":13,"translation":"Ɗuum, ko fii kamɓe ɓe luutndike Alla e Nulaaɗo makko on. \"Kala non luutndiiɗo Alla e Nulaaɗo makko on, pellet, Alla ko caɗtuɗo lepte\"."},{"id":14,"translation":"Ɗuum mooɗon ; meeɗee ɗum ! E won de pellet, no waadani heeferɓe ɓeen lepte Yiite."},{"id":15,"translation":"Eeheymon yo gooŋɗinɓe, si on kawrii e ɓeen heeferɓe ko ɓe mooɓiiɓe, wata on nduŋton ɓe ɓabbe ɗeen(.ndogon)"},{"id":16,"translation":"Kala duŋtiiɗo ɓe nden ñande (ɓabbal mu'un), -si wonaa hara ko on keɓɓitantooɗo hare nden, maa hara ko ukkitotooɗo e fedde, -gooŋɗii haray o ruttodii e tikkere immorde ka Alla, jaaƴorde maɓɓe nden ko Jahannama nge bonii ruttorde!"},{"id":17,"translation":"On mbaraano ɓe : Ko Allaahu On wari ɓe. A werninooki tuma mberniɗaa : Ko Allaahu On wernii, e fii yo O jarribor gooŋɗinɓe ɓeen immorde ka makko jarrabuyee moƴƴuɗo. Pellet, Alla ko Nanoowo gannduɗo."},{"id":18,"translation":"Ɗuum mooɗon, ko tawde pellet, Alla ko lo'inoowo pewje heeferɓe ɓeen."},{"id":19,"translation":"Si on ɗaɓɓii uddital, gooŋɗii uddital arii on. Si on haɗitike, ko ɗuum ɓuri moƴƴannde on. Si on nduttiima, men nduttoo. Fedde mon nden nafataa on hay e huunde, hay si nde ɗuuɗii. tawde pellet, Alla no won di e gooŋɗinɓe ɓeen."},{"id":20,"translation":"Eehey mon gooŋɗinɓe, ɗoftee Alla e Nulaaɗo makko on wata on ɗuurnu mo hara hoɗon nannde (Aayeeje ɗeen)."},{"id":21,"translation":"Wata on mbano ɓeen wi'inooɓe : \"minn nanii\", tawi kamɓe ɓe alaa e nan de."},{"id":22,"translation":"Pellet, ko ɓuri bon de e ko ruugata (kulle)ɗee ka Alla, ko fa'aɗuɓe muumɗuɓe ɓe kakkiltaa."},{"id":23,"translation":"Sinno Alla annduno e maɓɓe moƴƴere, O naninayno ɓe. Hay si O naninno ɓe, ɓe nduŋtotoo hara ko ɓe ɗuurnii ɓe."},{"id":24,"translation":"Eeheymon yo gooŋɗinɓe, Nootee Alla e Nulaaɗo on si ɓe noddii on fi ko wuurnata on (e goonga), nganndee pellet, Alla no heeda hakkunde neɗɗo e ɓernde mum, e won de pellet, ko ka Makko mooɓoyteɗon."},{"id":25,"translation":"Ndentee e bone tawɗo o memataa tooñuɓe ɓeen e mooɗon tan. Nganndee pellet, Alla ko caɗtuɗo lepte."},{"id":26,"translation":"Ciftoree tuma ngonndoɗon famɗuɓe, lo'inaaɓe ka leydi, hoɗon kula nde yimɓe ɓen jilotoo on. O weerni (tappion), O semmbiniri on ballal makko ngal, O arsiki on immorde e laaɓuɗi mbelejo'o, on njettatmo e( dokke makko ɗe)."},{"id":27,"translation":"Eehey mon gooŋɗinɓe, wata on jamfo Alla e Nulaaɗo on, jamfoɗon koolaaje mon ɗen hara hiɗon nganndi."},{"id":28,"translation":"Nganndee pellet, jawɗe mon ɗen e ɓiɗɓe mon ɓen ko fitina e won de no ka Alla njoɓdi mawndi."},{"id":29,"translation":"Eehey mon gooŋɗinɓe, si on kulii Alla, O waɗanay on ceerndirɗum (goonga e meere), O heefana on bakkatuuji mon O haforana on. Alla ko Jom-ɓural mawnungal."},{"id":30,"translation":"(siftor) tuma nde heeferɓe ɓeen fewjanayno maa fii yoɓe nannguma maa, ɓe mbar maa, ɓe njaltinmaa. Heɓe pewja, Alla no fewja. Ko Alla ɓuri moƴƴude fewjooɓe ɓeen."},{"id":31,"translation":"Si Aayeeje amen ɗeen janngaama e maɓɓe, ɓe mbi'a : \"Gooŋɗii men nanii, sinno men ynjiɗnoɗuno min kaalatno yeru ɗum, ndee wonaani si wonaa tinndi adinooɓe\"."},{"id":32,"translation":"E tuma ɓe mbiunoo : \"Yaa Alla, si tawii ko ɗum woni goonga immorde ka Maaɗa, haray saaƴin kaaƴe e amen immorde ka kammu, maa addanaa men lepte mu'usuɗe\"."},{"id":33,"translation":"Alla wonaani leptoowo ɓe, hara an haɗa hakkunde maɓɓe. Alla siforaalni leptoowo ɓe, hara kamɓe heɓe imsinaade."},{"id":34,"translation":"Ko haɗata ɓe nde Alla leptataa ɓe, hara kamɓe heɓe faddade Juulirde hormante nden? Ɓe ngonaani weldiiɓe nde. Keeteeɓe mum wonaani si wonaa ɓeen gooŋɗinɓe, kono ɓurɓe ɗuuɗude e maɓɓe nganndaa."},{"id":35,"translation":"Juulde maɓɓe nden ka Suudu wonaani, si wonaa guuɗgol e kellugol : \"Meeɗiree lepte ɗen sabu ko njeddiratoɗon kon\"."},{"id":36,"translation":"Pellet, ɓeen yedduɓe, heɓe nafqira jawɗe maɓɓe ɗeen no ɓe paddora(yimɓe ɓen) e laawol Alla ngol. Maa ɓe nafqu ɗe, refti wontana ɓe nimsa, refti ɓe poolee. Ɓeen yedduɓe noon, ko ka Jahannama ɓe mooɓoytee,"},{"id":37,"translation":"Fii yo Alla senndindir soɓe ɗen e ko laaɓi kon, O waɗa soɓe ɗen yoga mum e dow yoga, O fawindira ɗum fof O waɗta ɗum ka ndeer Jahamma. ko ɓeen ɗoon ngoni hayruɓe(pertuɓe.)ɓe"},{"id":38,"translation":"Maakan ɓeen yedduɓe: si ɓe haɗitike; ɓe njaafete ko yawti. Si ɓe ndutti, haray gooŋɗii laawol (halkaare)adinooɓe ɓeen yawtii."},{"id":39,"translation":"Kaɓee ɓe haa ka tawata fitina laatotaako, diine kan fof laatanoo Alla. Si ɓe haɗitike, haray pellet, Alla ko deenɗo ko ɓe ngollata kon."},{"id":40,"translation":"Si ɓe ɗuurniima, nganndee pellet, ko Alla woni Giɗo mon. o moƴƴiii keedo mo moƴƴii Balloowo."},{"id":41,"translation":"ngandee won de kala ko hoɗon e huunde, pellet, hino woodani Alla e Nulaaɗo makko on jowaɓal mum., e jom-ɓadondiral, e won ɗuɓe (Alyatimeebe) ɓeen, e waasuɓe ɓeen, (ɗatniyaŋkooɓe)tumaraŋkuɓe si on laatike gooŋɗinɓe Alla e kon ko minn njippini e jeyaaɗo amen oon, Ñande ceertugol (goonga e fenaande): ñande dente ɗeen ɗiɗi pottunoo. Alla ko kattanɗo kala hu'unde."},{"id":42,"translation":"Nde tawnoo onon hoɗon ka baŋŋe ɓaɗtiiɗe, kamɓe (añɓe ɓen) hiɓe ka baŋŋe woɗɗitiiɗe, tawi waɗɗiiɓe ɓen no senngo ley mon. Sinno on saatondirno(,podondirno) on luutondiratno ka caate(.nokkuhe) Ko no ko fii yo Alla ñaaw fiyaaku laatinooɗo golleteeɗo, fii yo maayowo maayu e ko ɓanngi, (laaɓti)guuroowo wuura e ɓanngi.(laaɓti) E pellet, Alla ko Nanoowo gannduɗo."},{"id":43,"translation":"Tuma nde Alla hollayno maa ɓe ka ɗoyngol maaɗa ko ɓe seeɗaaɓe. Sinno O holluno ɓe ko ɓe ɗuuɗuɓe, on lo'ayno, on pooɗindiryno kadi e fiyaaku on. Kono Alla hisini. Pellet, Kaŋko ko o gannduɗo ko woni e ɓerɗe ɗeen."},{"id":44,"translation":"E tuma nde Alla hollatnoo on ɓe, nde pottunoɗon, ko ɓe seeɗaaɓe e gite mon, Homo famɗina on kadi e gite maɓɓe fii yo Alla ñaawo fiyaaku laatinooɗo golleteeɗo. Ko faade ka Alla woni ruttorde fiyakuuji ɗiin."},{"id":45,"translation":"Eeymono gooŋɗinɓe, si on pottii e fedde (añɓe ɓe), tabitee, jaŋtoɗon Alla ko ɗuuɗi=heewi; mbelejo'o, on malete."},{"id":46,"translation":"Ɗoftee Alla e Nulaaɗo makko on, wata on pooɗondir sakko lo'on doole mon njaha. muññee, pellet, Alla no won di e muññiiɓe ɓe."},{"id":47,"translation":"Wata on mbano'u wa ɓeen yaltirnooɓe ka galleeji maɓɓe townitaare e yiinagol yimɓe, heɓe paddo e laawol Alla ngol. Alla noon ko piiltiiɗo ko ɓe ngollata."},{"id":48,"translation":"E tuma nde seytaane cuɗaynnoo ɓe golle maɓɓe ɗen o wi'i: \"pooloowo on alaa hannde e yimɓe ɓe, min non ko mi kawtal mo'on\". Nde peɗle ɗiɗi njiadirnoo, o yiltorii gaɗa teppe makko o wi'i: \"min ko mi daɗndiiɗo(kisɗo) e mon. min miɗo yi'a ko on nji'ataa, miin mi hulii Alla. Alla ko caɗtuɗe lepte\"."},{"id":49,"translation":"Tuma nde naafigeeɓe ɓen e ɓen ɓe ñawu [lo'ere iimaanu] wonu e ɓerɗe mun mbi'atnoo : \"diine ɓee ɗoo kan hodii ɓe\". Kala non pawiiɗo e Alla, pellet, Alla ko pooluɗo Ñeeñuɗo."},{"id":50,"translation":"Sinno a yi'atno tuma maleykaaji ɗi mbarata heeferɓe ɓeen, ɓe piya jeece maɓɓe e ɓabbe maɓɓe (ɓe mbi'ora ɓe) : \"Meeɗee lepte cumu\"."},{"id":51,"translation":"Ɗuum (heɓirii on) sabu ko juuɗe mon ɗen ngardini ko. wonnde pellet, Alla wonaani Tooñoowo jeyaaɓe ɓeen."},{"id":52,"translation":"Wano mboowdi yimɓe Fir'awna e ɓen adinooɓe ɓe. Ɓe njeddii kaawisaaji Alla ɗin. Alla Nanngitiri ɓe bakkatuuji maɓɓe ɗin. Pellet, Alla ko Tiiɗuɗo caɗtuɗo lepte."},{"id":53,"translation":"(Ko waɗi) ɗum, ko tawde Alla wonaani bayloowo dokke mo rokki e yimɓe haa ɓe mbayla ko woni e woŋkiiji maɓɓe. E wonnde pellet, Alla ko Nanoowo gannduɗo."},{"id":54,"translation":"Wano mboowdi yimɓe Fir'awna e ɓen adinooɓe ɓe. Ɓe njeddi Aayeeje Joomi maɓɓe ɗeen. min kalkiri ɓe bakkatuuji maɓɓe ɗi, Men njooli yimɓe Fir'awna ɓeen. Kala (maɓɓe) laatino tooñooɓe."},{"id":55,"translation":"Pellet, ko ɓuri bonnde e ko ruugata kon ka Alla, ko ɓeen yedduɓe, kamɓe ɓe ngooŋɗintaa."},{"id":56,"translation":"Ɓeen ɓe ahodiɗaa e mu'm refti ɓe firta ahadi maɓɓe ndiin e kala laawol, kamɓe ɓe kulataa [Alla]."},{"id":57,"translation":"Si waawii ɓe ka hare, yagginir (sar) ɓe arooɓe ɓaawo maɓɓe. mbejo'o, ɓe mbaajitora ɓe"},{"id":58,"translation":"Ammaa si a hulii e yimɓe jamfa, bugita(werla) e maɓɓe (firtugol ahadi ndin) dow potondiral, tawde pellet, Alla yiɗaa jamfotooɓe ɓeen."},{"id":59,"translation":"Wota ɓeen yedduɓe cikku ɓe laawki. Pellet, kamɓe ɓe ronknitaa (kam)."},{"id":60,"translation":"Keplanee(heblanee) ɓe kala ko kattanɗon e doole e pucci kebilaaɗi, kulɓiniron ɗuum añɓe Alla ɓeen e añɓe mon ɓeen, e woɗɓe goo gaanin maɓɓe ɓe onon on nganndaabe Alla kañum no anndi ɓe. Kala ko nafkudon e laawol Alla ngol timminate on, onon on tooñoytaake.(hay huude)"},{"id":61,"translation":"Si ɓe naayanike kisal nagl, naayano ngal (an kadi) pawoɗaa e Alla, pellet, Kaŋko ko O nanoowo gannduɗo."},{"id":62,"translation":"Si ɓe paalaamo nde ɓe jamfoto maa, pellet, ko Alla yonay maa. Ko Kaŋko woni cemmbinirɗo ma e ballal makko ngal, e (wallitagol) gooŋinɓe ɓeen."},{"id":63,"translation":"O woowindiri hakkunde ɓerɗe maɓɓe ɗeen. Sinno a wintino(nafkuna) ko woni kon ka leydi fof, a woowindirtaano hakkunde ɓerɗe maɓɓe ɗeen; ko woni tan ko Alla woowindiri hakkunde maɓɓe. Pellet, Kaŋko ko o pooluɗo Ñeeñuɗo."},{"id":64,"translation":"Ko an yo Annabiijo, Alla yonii ma [O yoniii] kadi jokkuɓe ma e gooŋɗinɓe ɓeen."},{"id":65,"translation":"Eehey ma Annabiijo, hirjin gooŋɗinɓe ɓeen e hare. Si no e mooɗon noogayo muññiiɓe, ɓe poolay teemeɗɗe ɗiɗo; si no e mooɗon kadi teemedere, ɓe poolay ujunere e heeferɓe ɓeen; tawde ɓeen ko yimɓe ɓe paamataa."},{"id":66,"translation":"Jooni Alla hoynanii on,O anndii no e mooɗon lo'ere. Si no e mooɗon teemedere muññiiɓe, ɓe poolay teemeɗɗe ɗiɗo; si no e mooɗon kadi ujunere, ɓe poolay ujune ɗiɗo duŋaye (yamiroore) Alla. Alla no won di e muññiiɓe ɓeen."},{"id":67,"translation":"Haananaa Annabiijo nde laatantoo mo dahaaɓe haa o ɗuɗɗina waraaɓe ka leydi. Hiɗon paala jawkoy aduna, Alla kam no faalanaa (on) laakara. Alla ko pooluɗo Ñeeñuɗo."},{"id":68,"translation":"Si wanaano binndol adingol immorde e Alla, lepte mawɗe memirayno on kon ko nannguɗon. [e konhoyri ndiin]"},{"id":69,"translation":"Ñaamee e kon ko konɗon, ko dagiiɗum laaɓuɗum. kulon Alla, pellet, Alla ko kaforoowo hinnotooɗo=jurmotoodo."},{"id":70,"translation":"Eehey ma Annabiijo, maakan dahaaɓe wonuɓe e juuɗe mon ɓen : \"Si Alla no anndi moƴƴere ka ɓerɗe mon, O okkay on ko ɓuri moƴƴude ko jaɓanoɗon kon, O haforana on. Alla ko kaforoowo jurmotooɗo."},{"id":71,"translation":"Si ɓe paalaamo jamfagol ma, gooŋɗii ɓe jamfinooma Alla ko adii; O newinan (maa) e mabɓe. Alla ko gannduɗo Ñeeñuɗo."},{"id":72,"translation":"Pellet, ɓeen gooŋɗinɓe, ɓe peri ɓe tiiɗnorii jawɗe maɓɓe e woŋkiiji maɓɓe fii laawol Alla, e ɓeen weernu ɓe walli (ɓe); ɓen ɗon yoga maɓɓe ko wallooɓe yoga. Ɓeen non ngooŋɗinɓe kono ɓe peraani, alanaa on wallugol ɓe hay e huunde haa ɓe pera. Si ɓe mballinorii on ka diine, no fawii on wallitagol (ɓe), si wanaa hara ko e yimɓe ɓe ahadi woni hakkunde mon e maɓɓe. Alla ko reenuɗo ko ngolloton kon."},{"id":73,"translation":"Ɓeen yedduɓe, yoga maɓɓe ko wallooɓe yoga. Si on mbaɗaali ɗuum [ko Mi ɗaɓɓiri on wallugol gooŋɗinɓe ɓeen añra e heeferɓe ɓen], wonay fitina ka leydi e bone mawɗo."},{"id":74,"translation":"Ɓeen gooŋɗinɓe, ɓe peri ɓe tiiɗnii e laawol Alla ngol, e ɓeen weernu ɓe walli (ɓe); ko ɓen woni gooŋɗimɓe goonga ɓeen: no woodani ɓe kaforanal e arsike tedduɗo."},{"id":75,"translation":"Ɓeen gooŋɗinɓe ɓaawo (ɗuum), ɓe peri ɓe tiiɗnodii e mon, ɓen ɗon ko jeyaaɓe e mon. Joomiraaɓe enɗammaaji ɓeen (ko) yoga maɓɓe ɓuri hanndude e yoga ka Deftere Alla. Pellet, Alla ko gannduɗo kala huunde."}]},{"id":9,"verses":[{"id":1,"translation":"Alla e Nulaaɗo Makko on kisii e ɓeen sirkooɓe ɓe ahoduɗon(:ngaadondirɗon)"},{"id":2,"translation":"Njahee ka leydi lebbi nayi; nganndon pellet, onon o ngonaa ronkinooɓe Alla e won de pellet, Alla ko koynoowo heeferɓe ɓeen."},{"id":3,"translation":"E ewnaango immorde ka Alla e Nulaaɗo makko oon, haa e yimɓe ɓeen, ñalaande hajju mawnde nden, won de : Alla e Nulaaɗo makko on ko daɗndiiɓe =hisɓe e sirkooɓe ɓeen. Si on tuubii, ko ɗum ɓuri moƴƴannde on. Si on ɗuurni, nganndee pellet, on ngonaa roŋkinooɓe Alla. weltinir ɓeen yedduɓe lepte mu'usuɗe."},{"id":4,"translation":"Si wonaa ɓeen sirkooɓe ɓe ngaadondirnoɗono ɗon, refti ɓe ngustaani [e aadi he] hay e huunde, ɓe mballindiraan kadi e gooto hoore-mon : timminanee ɓeen ɗoon ahadi maɓɓe ndin haa ka dumunna maɓɓe. nganndon pellet, Alla no yiɗi gooŋɗinɓe ɓeen."},{"id":5,"translation":"Si lebbi hormante ɗin timmii, mbaree sirkooɓe ɓeen kala ka tawuɗon ɓe : nanngee ɓe, huuɓiton ɓe jooɗanoɗon ɓe e kala tommborde. Si ɓe tuubii, ɓe ñiiɓinii juulde ɓe tottii zakka, (haray) ngaccitee laawol maɓɓe ngol. Pellet, Alla ko kaforoowo jurmotooɗo."},{"id":6,"translation":"Si goɗɗo e sirkooɓe ɓeen fatike(hoddiniimo) ma, fattin(hottu) mbo haa o nana konngol Alla ngol, refti yottinoy mo nokku hisirde makko. Tawde kamɓe ko ɓe yimɓe ɓe nganndaa."},{"id":7,"translation":"Ko holno ahdi woniranta sirkooɓe ɓeen ka Alla e ka Nulaaɗo Makko on? Si wanaa ɓeen ɓe ngaadondirnoɗon ka Juulirde hormanteere. Fodde heɓe po'occanii on, po'occanee ɓe. Pellet, Alla no yiɗi gooŋɗuɓe ɓeen."},{"id":8,"translation":"Ko holno si ɓe poolii on, ɓe ndeenataa e mooɗon enɗam wanaa ahdi?! Hiɓe mbeltinira on kunnduɗe maɓɓe, ɓerɗe maɓɓe ɗen caloo; ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe kadi ko yaltuɓe ɗoftaare"},{"id":9,"translation":"Ɓe ngostotirii Aayeeje Alla ɗen coggu pamɗungu ɓe sakkii(paddii) e laawol makko ngol. Pellet, kamɓe ko ɓe ngollatnoo kon na bonii."},{"id":10,"translation":"Ɓe ndeenataa e gooŋɗinɗo enɗam wanaa ahadi. Ko ɓeen woni yawtooɓe keeri ɓeen."},{"id":11,"translation":"Si ɓe tuubii, ɓe ñiɓnnii juulde ɓe tottii zakka, haray ko ɓe siɗɓe mo'on ka diina. miɗen fensitana Aayeeje ɗen yimɓe annduɓe."},{"id":12,"translation":"Si ɓe pirtii gooɗndooje maɓɓe ɗeen ɓaawo ahdi maɓɓe ndin ɓe njuwi e diine mon kan, haray kaɓee hooreeɓe keeferaagu ɓeen -tawde kamɓe ahadi alanaa ɓe - mbelejo'o, ɓe kaɗitoto."},{"id":13,"translation":"E on kaɓataa yimɓe firtuɓe gooɗndooje maɓɓe, ɓe hkmmiri yaltinngol Nulaaɗo on, ko kamɓe kadi adii on ɗaɓɓitude? E on kulay ɓe?! Ko Alla ɓuri haan du de kuloton si on laatike gooŋɗinɓe."},{"id":14,"translation":"kaɓee e mabɓe. Alla leptira ɓe juuɗe mon ɗen, O hoyna ɓe, O walla on e dow maɓɓe, O sellina ɓerɗe yimɓe gooŋɗinɓe."},{"id":15,"translation":"O itta tikkere ɓerɗe maɓɓe. Alla no jaɓana tuubuubuyee on Mo O muuyi. Alla ko gannduɗo Ñeeñuɗo."},{"id":16,"translation":"Kaa on cikku on ngaccete, hara Alla anndaani ɓeen tiiɗniiɓe e mon, hara ɓe jogitaaki gah Alla e Nulaaɗo Makko on e gooŋɗinɓe ɓen weldiiɓe? Alla ko kumpitiiɗo ko ngolloton."},{"id":17,"translation":"Haananaa sirkooɓe ɓeen nde ɓe nguurnitata Juulirɗe Alla ɗeen, hara ko ɓe seeditaniiɓe woŋkiiji maɓɓe ɗin keeferaaku. Ɓeen ɗon golle maɓɓe ɗeen njirbii yani; ko ka Yiite woni ko ɓe luttoyta.=saasooɓe"},{"id":18,"translation":"Nganndee ko wuurnitata Juulirɗe Alla ɗen : ko on gooŋɗinɗo Alla e ñalaande Sakkitiinde nden, o ñiiɓni juulde nde, o totti zakka on hara kadi o kulaani ko wanaa Alla. Hino tijjaa ka ɓen ɗon ngodata e feewuɓe ɓeen."},{"id":19,"translation":"E on mbaɗat yarnooɓe hajjooɓɓe ɓen e wuurnitooɓe Juulirde hormanteere nden wano on gooŋɗinɗo Alla e Ñalaande Sakkitiinde O tiiɗnii e laawol Alla?! Ɓeen ɓe potataa ka Alla. Alla non fewnataa yimɓe tooñooɓe ɓeen."},{"id":20,"translation":"Ɓeen gooŋɗinɓe, ɓe peri fii laawol Alla ngol jawɗe maɓɓe e woŋkiiji maɓɓe, ɓuri mawnude darja ka Alla. Ko ɓeen ngoni malaaɓe ɓeen."},{"id":21,"translation":"Joomi maɓɓe no wewlinira ɓe yurmeende immorde ka makko, e yarluyee, e Aljannaaji, no woodani ɓe nder majji dokke Alla ñiiɓatɗe"},{"id":22,"translation":"Ko ɓe saasooɓe nder majji poomaa. Pellet, njoɓdi mawndi no ka Alla."},{"id":23,"translation":"Ko onon yo gooŋɗinɓe, wota on jogitor baabi- raaɓe mon ɓen e musiɗɓe mon ɓen weldiiɓe; si ɓe ɓurni keeferaaku e dow lgooŋɗinere. Kala e mo'on belduɗo e maɓɓe, ko ɓeen ɗoon ngoni tooñuɓe ɓen."},{"id":24,"translation":"Maaku : \"Si tawii ko baabiraaɓe mon ɓeen, e ɓiɗɓe mon ɓen, e musiɗɓe mon ɓeen, e resondiraa- ɓe mon ɓeen, e bolondaa mon oon, e jawɗeele (mon) ɗe paggitiɗon, e njulaagugu ngu kulaon faɓɓugol, ngu koɗorle ɗe mbelaɗon- (ɓurani on)yiɗeede e mon diine Alla, e Nulaaɗo makko on e tiiɗnorgol fii makko, haray patndee haa Alla adda yamiroore makko nden. Alla noon feewnataa yimɓe yaltuɓe ɗoftaare ɓeen\"."},{"id":25,"translation":"Wollahi Alla wallii on e nokkuuji ɗuuɗuɗi. [Ciftoree] kadi ñande Hunayni, tuma nde ɗuuɗal mon haawnoo on, ngal nafaani on hay e huunde, leydi ndi faaɗani on e hoore ko ndi yaaji kon fow, refti nduŋtiɗon ko on dogooɓe."},{"id":26,"translation":"Refti Alla Jippini deeƴere makko ndeen e dow nulaaɗo makko on e gooŋɗinɓe ɓeen. o jiippini kadi konu ngu on yi'aani, o lepti ɓeen yedduɓe. Ko ɗuum woni njoɓdi yedduɓe ɓeen."},{"id":27,"translation":"Refti ɓaawo ɗuum, Alla jaɓana tuubuubuyee on mo o muuyi, Alla ko kaforoowo jurmotooɗo."},{"id":28,"translation":"Eehey mon gooŋɗinɓe, ngnndee sirkooɓe ɓeen ko soɓɓe : wata ɓe ɓaɗto Juulirde hormanteere nden ɓaawo hitaande maɓɓe ndee ɗoo. Si on kulii baasal, arma Alla alɗinira on ɓural makko ngal, si on muuyii. Pellet, Alla ko gannduɗo Ñeeñuɗo."},{"id":29,"translation":"Kaɓee ɓeen ɓe ngooŋɗinaani Alla e Ñalaande sakkitiinde nden, ɓe karmintaa ko Alla e Nulaaɗo akko on karmini koon, ɓe diininortaako diine goonga, ɓeen jeyaaɓe e okkaaɓe defte, haa ɓe njonnira sagalle=lempo on juuɗe [maɓɓe], ko ɓe jaasuɓe."},{"id":30,"translation":"Alyahuuda'en mbi'i : \"Uzayru ko ɓiɗɗo Alla\", Annasara'en kadi mbi'i : \"Almasiihu ko ɓiɗɗo Alla\". Ɗuum ko konngol maɓɓe iwrungol e kunndule maɓɓe. heɓe nanndinoo konngol ɓeen yeddunooɓe ko adii. Alla huɗii ɓe. Ko honno ɓe wonaa fefindoreede (pirlitirtee) (e meere)?!"},{"id":31,"translation":"Ɓe njogitorii annduɓe maɓɓe ɓeen, e ruuɗiiɓe maɓɓe ɓen, e Almasiihu ɓiɗɗo Maryama rewetee gah Alla, ɓe njmiranooka si wanaa nde ɓe ndewa deweteeɗo gooto, deweteeɗo alaa ko wanaa Kaŋko. Senaaree woodanii mo e kon ko ɓe cirkata."},{"id":32,"translation":"Heɓe njiɗirii ñifgol Annoore Alla nde e kunndule maɓɓe ɗeen, Alla no saloo si wanaa de O timmiŋta Annoore makko on, hay si heeferɓe ɓen ngañii [ɗum]."},{"id":33,"translation":"Ko Kaŋko woni Nulirɗo Nulaaɗo makko on peewal e diina goonga, fii yo o ɓamtu ka e hoore kala diine, hay si sirkooɓe ɓeen ngañii [ɗuum]."},{"id":34,"translation":"Ehey mon goooŋɗinɓe, tabitii ko ɗuuɗuɓe e annduɓe (Alyahuuda) ɓe, e ruuɗiiɓe (Annasaara) ɓe, hino ñaamira jawɗeele yimɓe ɓen meere, heɓe paddoo e laawol Alla ngol. Ɓeen ɓe no mooɓindira kaŋŋe e kaalise hara ɓe wintortaako(nafqataaɗe) fii laawol Alla, weltinirɓe lepte muusuɗe."},{"id":35,"translation":"Ñalnde ɗeen (jawɗeele) ngulnoytee ka Yiite Jahannama, ɗe cumiree jeece maɓɓe, e becce maɓɓe e ɓabbe maɓɓe : ko ɗum ɗoo mooɓannoɗon woŋkiiji mon, meeɗee non kon ko mooɓanaynoɗon."},{"id":36,"translation":"Tabitii limoore lebbi ɗin ka Alla, ko lebbi sappo e ɗiɗi, ka Alluwal Alla (deenaangal), Ñalnde O taknoo kammuuli ɗin e leydi ndin. No e majji nayi hormanteeji : Ko ɗuum woni diine ñiiɓɗa=poociiɗo. Wata on tooñu e majji woŋkiiji mon. Kaɓee sirkooɓe fof maɓɓe wano ɓe kaɓirta on ɓe fof maɓɓe. gandon pellet, Alla na wondi e gooŋɗunɓe ɓen."},{"id":37,"translation":"Anndee neeɓnugol ngol ko ɓeydaari e keeferaaku. Ɗum no majjiniree ɓen yedduɓe : hiɓe dagintinira ɗum hitaande, ɓe harmintina ɗum hitaande, fii yo ɓe hawritoy e limoore nden nde Alla harmini, ɓe dagintina ko Alla harmini. Ɓe cuɗanaama golle maɓɓe bonɗe ɗen. Alla non fewnataa yimɓe heeferɓe ɓen."},{"id":38,"translation":"Eeymon gooŋɗinɓe, ko heɓi on, si on mbianaama : \"njaltee fii laawol Alla\"; teddintinoɗo ka leydi? E on wela nguurndam aduna e diini laakara? dakamme aduna ɗam wonaani ka laakara si wanaa seeɗa!"},{"id":39,"translation":"Si on njaltaani, O leptiray on lepte mu'usuɗe, o waɗtitira on yimɓe woɗɓe, on lorrirtaa mo huunde. Alla ko kaɗtanɗo kala huunde."},{"id":40,"translation":"Si on mballaani mo, gooŋɗii Alla walliino mo; tuma nde ɓen yedduɓe njaltinnoo mo, ɗiɗaɓo e ɗiɗooɓe, tuma nde ɓe ngnoo ka fammeere=wimmba, tuma nde o maakanaynoo gon diiɗo makko on : \"Wata a suno, pellet, Alla no won di e meeɗen\". Alla Jippini deeƴre makko nden e makko, O semmbini- niri mo konuuji ko on nji'aani, O waɗi konngol ɓeen yedduɓe lesɗungol, Konngol Alla ngol woni toowungol. Alla ko pooluɗo Ñeeñuɗo."},{"id":41,"translation":"Nduññe [ka jihaadi] ko on hoyfiraaɓe, maa teddiraaɓe, tiiɗnoron jawɗeele mon e woŋkiiji mon fii laawol Alla. Ko ɗuum mooɗon ɓuri moƴƴannde on, si on laatike annduɓe."},{"id":42,"translation":"Sinno ɗuum laatino weeɓitannde (konhoyri) ɓadiindi e setewu =ɗatngal daɓɓiɗngal= juutaani, ɓe njokketeno; kono saɗteende (yahdu ndun) woɗɗanii ɓe. Aray ka ɓe ngɗoondira Alla: \"Sinno min kattanno, min jaltidayno e mo'on\".Heɓe kalka woŋkiiji maɓɓe. Alla no anndi pellet, ko ɓe fenooɓe."},{"id":43,"translation":"Alla yaafanike ma! ko haɗɗno ngaccaa duŋagol (cakkitgol) ɓe haa ɓanngane gooŋɗuɓe ɓeen, nganndaa fenooɓe ɓe?"},{"id":44,"translation":"Ɓeen gooɗinɓe Alla e Ñalaande sakkitiinde nden duŋinortaako ma nde ɓe mbaɗata jihaadi jawɗeele maɓɓe ɗen e woŋkiiji maɓɓe ɗin. Alla ko gannduɗo gooŋɗuɓe ɓeen."},{"id":45,"translation":"Anndu ko duŋinoto maa, ko ɓeen ɓe ngooŋɗinaani Alla e Ñalaande sakkitiinde nden, ɓerɗe maɓɓe ɗeen cikkitii. Kamɓe e sikkitaare maɓɓe nden hiɓe rutti-ruttinnoo."},{"id":46,"translation":"Sinno ɓe paalano yaltugol, ɓe kebilanayno ngol hebilaare. Kono Alla añii jaltugol ɓe ngol; O aamini ɓe. Ɓe mb'anaa : \"njooɗodee e jooɗiiɓe ɓen\"."},{"id":47,"translation":"Sinno ɓe njaltiduno e mooɗon, ɓe ɓeydataano on si wanaa bone, ɓe liɓayno kadi konnaagu hakkunde mon; heɓe ɗaɓɓana on fitina. Hino e mo'on heɗitantooɗo ɓe. Alla non ko gannduɗo tooñooɓe ɓeen."},{"id":48,"translation":"Wollahii ɓe ɗaɓɓiino fitina on ko adii, ɓe mbaylitan-maa fiyaaku on haa goonga kan ari, fiyaaku Alla on feeñi tawi ko ɓe añuɓe (ɗuum)."},{"id":49,"translation":"Hino e maɓɓe bi'oowo : \"Duŋano(sakkitan) kamm (heddagol), wata a fitinam.\" Anndee ko e fitina on (tigiri) ɓe njani; pellet, Jahannama ko huuɓitaynge(fiiltii) heeferɓe ɓen."},{"id":50,"translation":"Si moƴƴere heɓii ma, metta ɓe. Si musiiba heɓii ma, ɓe mbi'a : \"Banni min nanngunoo fiyaaku amen ko adii.\" Hiɓe ɗuurnoo ko ɓe weltiiɓe."},{"id":51,"translation":"Maaku : \"Heɓataa men si wanaa kon ko Alla winndani amen. Ko Kaŋko woni Giɗo amen. Ko e Alla woni ko gooŋɗinɓe ɓe pawotoo\"."},{"id":52,"translation":"Maaku : \"Hara hoɗon kabbitori amen si wanaa gootel e moƴƴereeji ɗin ɗiɗi? minen kadi miɗen paditii e mon, nde Alla meminirta on lepte immorde ka makko, maa e juuɗe amen. Padee! minnen miɗen padi e mooɗon."},{"id":53,"translation":"Maaku : \"Wintee(nafqe) hoɗon njiɗi maa hoɗon ngañi : on njaɓantaake, onon on laatinoke yimɓe yaltuɓe\". ɗoftaare."},{"id":54,"translation":"Haɗaani ɓe jaɓeneede wintaaje maɓɓe ɗen, si wanaa ko ɓe njediri kon Alla e nulaaɗo makko on, ɓe ngarataa e juulde si wanaa hara ko ɓe aamuɓe, ɓe wintotaako si wanaa hara ko ɓe añuɓe."},{"id":55,"translation":"Wata jawɗeele maɓɓe e ɓiɗɓe maɓɓe haawne! Anndu ko Alla fa'andii ko nde O leptirta ɗe ɓe ka nguurndam aduna, woŋkiiji maɓɓe ɗin ɗoofee hara ko ɓe yedduɓe."},{"id":56,"translation":"Hiɓe ngooɗndira Alla [kamɓe naafigeeɓe'en] won de ko ɓe jeyaaɓe e mo'on; ɓe ngonaani jeyaaɓe e mo'on. Ko woni kamɓe ko ɓe yimɓe hulooɓe."},{"id":57,"translation":"Sinno ɓe keɓatno ooñorgal, maa pammeeje maa pulfa(naatirde), ɓe huccayno e ɗum hara hiɓe yaccoo."},{"id":58,"translation":"No e maɓɓe ɓen aybinooɓe ma ka senndugol sadakaaji : si ɓe njonnaama e majji, ɓe mbeltoo; si ɓe njonnaaka noon e majji, jaka yoo kamɓe hiɓe tikka."},{"id":59,"translation":"Sinno kamɓe ɓe mbeltorno kon ko Alla okki ɓe e nulaaɗo makko on, ɓe mb'i : \"Alla yonii amen. Arma Alla okkora amen e ɓural makko ngal e nulaaɗo makko on. minen ko men reerɗuɓe faade e Alla\"."},{"id":60,"translation":"nganndee sadakaaji ɗiin ko fii waasɓe ɓen, e miskiineeɓe ɓen, e gollooɓe e majji ɓeen, e woowinirteeɓe ɓerɗe mun (Lislaamu) ɓeen, e daaɗe rimɗinteeɓe, e ɓeen ñaliiɓe, e fii laawol Alla e ɗatniiɓe. tumraŋkuɓe koɗum fairilla immorde ka Alla. Alla ko gannduɗo Ñeeñuɗo."},{"id":61,"translation":"No e maɓɓe ɓen lorrayɓe annabiijo on heɓe mbi'a : \"Ko o nofel\".-Maaku : \"Ko nofel moƴƴere mon. homo gooŋɗini Alla o gooŋɗiini gooŋɗinɓe ɓeen, e yurmeende ɓeen gooŋɗinɓe e mooɗon. ɓeen lorrayɓe Nulaaɗo Alla on, hino woodani ɓe lepte mu'usuɗe."},{"id":62,"translation":"Heɓe ngooɗndirana on Alla fii yo ɓe mbeltin on. Ko Alla -e Nulaaɗo makko on- ɓuri haan dude e weltineede, si ɓe laatike gooŋɗinɓe."},{"id":63,"translation":"E ɓe nganndaa won de mo lunnduki Alla e Nulaaɗo makko on, haray no woodani mo Yiite Jahannama, ko o luttoowo e magge? Ko ɗum woni koyeera mawɗo."},{"id":64,"translation":"Naafigeeɓe ɓeen no kuli nde cortewol(simoore) Jippintee e maɓɓe ngol no humpita ɓe ko woni e ɓerɗe maɓɓe. Maaku : \"njalkitee, pellet, Alla ko yaltinoowo kon ko kuluɗon (wata jippo)\".(suhritde on)"},{"id":65,"translation":"Si a laɓndike ɓe, ɓe mbi'ay: \"nganndee men laatinoke miɗen jumpa miɗen fija.\" maaku : \"E ko Alla, e Aayeeje makko ɗeen e nulaaɗo makko on laatinoɗon hoɗon njalkita?"},{"id":66,"translation":"Wota on ngantino: gooɗii on njddii ɓaawo gooɗinal mon. Si minn njaafike fedde goo e mooɗon, minn leptat fedde woɗnde tawde kamɓe ɓe laatinoke bonnooɓe."},{"id":67,"translation":"Naafigi'en worɓe, e naafigi'en rewɓe, yoga maɓɓe no jeyaa e yaga. Heɓe njamira ŋiñere, ɓe kaɗa moƴƴere, heɓe tama juuɗe maɓɓe. ɓe yejjitii Alla, Kaŋko kadi o yejjiti ɓe. Pellet, naafigiiɓe ɓen ko kamɓe ngoni yaltuɓe. ɗoftaare."},{"id":68,"translation":"Alla fodanii naafigeeɓe'en worɓe, e naafigeeɓe rewɓe, e heeferɓe ɓeen, Yiite Jahannama, ko ɓe luttinteeɓe toon.Nge yonii ɓe. Alla huɗii ɓe, hino woodani ɓe lepte duumiiɗe."},{"id":69,"translation":"[Hiɓe mba'i] wano ɓeen adinooɓe on : ɓe laatinoke ɓurɓe on saɗtude doole, ɓurɓe on ɗuuɗude jawɗeele e ɓiɗɓe. Ɓe dakmitori [ontuma] e geɗal maɓɓe ngal dakmitorɗon geɗal mon ngal wano adinooɓe on ɓen dakmitornoo geɗal maɓɓe ngal, jnumpirɗon wano ɓe njumpirnoo. ɓeen ɗoon, golle maɓɓe ɗen poɓii(njirbii) aduna e laakara. Ko ɓeen ɗoon ngoni hayruɓe(perduɓe) ɓen."},{"id":70,"translation":"E kabaaru ɓen adinooɓe ɓe araali ɓe : yimɓe Nuuhu ɓen, e Aadi'en, e Thamuuda'en, e yimɓe Ibraahiima ɓen, e wonndiɓe Madyana ɓen e waylitanooɓe ɓen? Nulaaɓe maɓɓe ɓen addani ɓe hujjaaji ɓannguɗi.=peeñɗi Alla wonaani tooñoowo ɓe, ko woni tan ko woŋkiiji maɓɓe ɗin ɓe wonunoo tooñude."},{"id":71,"translation":"Gooŋɗimɓe worɓe ɓen e gooŋɗinɓe rewɓe ɓen yoga maɓɓe ko wallooɓe yoga. Hiɓe yamira moƴƴere, ɓe haɗa ŋiñere=bone, ɓe ñiiɓna juulde, ɓe totta zakka, ɓe ɗoftoo Alla e Nualaaɗo makko on. ɓen ɗoon, arma Alla yurmee ɓe. Pellet, Alla ko pooluɗo, Ñeeñuɗo."},{"id":72,"translation":"Alla fodanii gooŋɗinɓe worɓe ɓen e gooɗinɓe rewɓe ɓen Aljannaaji, ɗi caatli ilata e ley majji, ko ɓe duumotooɓe nder majji, e koɗooli laaɓuɗi e nder Aljanna duumal. E yarluyee=weluye Alla ɓurɗo mawnude. Ko ɗum woni malal mawnungal."},{"id":73,"translation":"Eehey ma annabiijo, haɓa heeferɓe ɓen e naafigeeɓe ɓe, caɗtinanaa ɓe; jaaƴnde maɓɓe nden ko Jahannama, nge bonii ruttorde."},{"id":74,"translation":"Hiɓe ngooɗndira Alla ɓe wowlaali, gooŋɗii le ɓe wowlii konngol keeferaaku ngol, ɓe njeddi ɓaawo silmugol maɓɓe, ɓe himmiri ko ɓe heɓaani. ɓe mettiniraani (ɓe aybiniri) si wanaa fii Alla - e nulaaɗo makko on - alɗinirii ɓe e ɓural makko ngal. Si ɓe tuubii, wonanay ɓe moƴƴere. Si ɓe nduŋtiima noon, Alla leptiray ɓe lepte muusuɗe aduna e laakara; giɗo alanaa ɓe ka leydi wanaa balloow"},{"id":75,"translation":"Hino e maɓɓe ƴettanɓe Alla ahadi : \"Si O okkorii men e ɓural makko ngal, ko ma min cakkor min laatoo jeyaaɓe e moƴƴuɓe ɓen\"."},{"id":76,"translation":"Nde O okkunoo ɓe e ɓural makko nagl, ɓe wuddiri ɗuum ɓe hucciti to ɓe ɗuurnii ɓe."},{"id":77,"translation":"O waɗtintinirani ɓe naafigaaku ka ɓerɗe maɓɓe haa Ñalnde ɓe kawroyta e makko, sabu ko ɓe lunndii Alla kon ko ɓe fodunoo mo e ko ɓe laatinoo hiɓe pena."},{"id":78,"translation":"E ɓee nganndaa won de Alla no anndi koɓe cuuɗi eko ɓe peññini (gunndo) maɓɓe e won de pellet, Alla ko gaannduɗo mbirniiɗi ɗin?"},{"id":79,"translation":"Ɓeen aybinooɓe gattooɓe jeyaaɓe e gooŋɗinɓe ɓeen ka sadakaaji e ɓen ɓe keɓataa si wanaa tiiɗnaare maɓɓe nden, heɓe njalkita ɓeen. Alla jalkitii ɓe. hino woodani ɓe lepte muusuɗe."},{"id":80,"translation":"Imsinano ɓe, maa hara a imsinanaaki ɓe -hay si a imsinanike ɓe laaɓi cappanɗe jeeɗiɗi - Alla yaafataako ɓe. Ko waɗi ɗuum, ɓeen ɓe njeddii Alla e nulaaɗo makko on. Alla feewnataa yimɓe yaltuɓe ɗoftaare ɓeen."},{"id":81,"translation":"Luutndinooɓe ɓen mbeltorii jooɗagol maɓɓe ngol lunndoo nulaaɗo Alla on, ɓe añiniri kaɓirgol jawɗeele maɓɓe ɗen e woŋkiiji maɓɓe ɗin fii laawol Alla ngol, ɓe mbi'i : \"Wata on njltu e nguleendi ndin\". Maaku : \"Ko Yiite Jahannama ɓuri tiiɗude nguleendi.\" - Sinno ɓe faamaynoo ! -"},{"id":82,"translation":"Yo ɓe njaal seeɗa ɓe ngulla buy njoɓdi ko ɓe laatinoo hiɓe paggitoo."},{"id":83,"translation":"Si Alla ruttitii ma faade e fedde jeyaande e maɓɓe ɓe duŋinani maa yaltugol, maaku : \"On njaltidataa e am poomaa, on kaɓidataa e am gaño. Onon on mbelaama jooɗagol ka laawol aranol, njooɗodee e lunndii ɓe ɓen\"."},{"id":84,"translation":"Wata a juulu e gooto maɓɓe maayɗo poomaa, wata a daro e aññeere makko. Kamɓe ɓe njeddii Alla e nulaaɗo makko on ɓe maayi ko ɓe yaltuɓe ɗoftaare"},{"id":85,"translation":"Wata jawɗeele maɓɓe e ɓiɗɓe maɓɓe haawne! anndu ko Alla fa'andii ko nde O leptirta ɗe ɓe ka aduna, woŋkiiji maɓɓe ɗin ɗo'ofee hara ko ɓe yedduɓe."},{"id":86,"translation":"Si Cortewol=simoore jippinaama : \"Si ko woni, gooŋɗinee Alla tiiɗnodon jihaadi e nulaaɗo makko on\", jom-yaajeende'en e maɓɓe duŋinoto ma ɓe mbia : \"Accu min wontida e jooɗiiɓe ɓeen\"."},{"id":87,"translation":"Ɓe mbelaama heddodugol e lunndiiɓe ɓen. notaama =tappaama e ɓerɗe maɓɓe ɗen, kamɓe ɓe paamataa."},{"id":88,"translation":"Kono Nulaaɗo on kañum e gooŋɗinɓe won duɓe e makko ɓen ɓe tiiɗnorii jawɗeele maɓɓe ɗen e woŋkiiji maɓɓe ɗin. Ɓen ɗon, hino woodani ɓe moƴƴereeji, ko ɓeen kadi ngoni malaaɓe ɓeen."},{"id":89,"translation":"Alla heblanii ɓe Aljannaaji ɗi caatli ilata senngo ley majji, ko ɓe duumotooɓe ton. Ko ɗum woni maloore mawnde ndeen."},{"id":90,"translation":"Ngantinotooɓe jeyaaɓe e yimɓe buruure ɓen nari fii yo ɓe duŋinane. een fenanɓe Alla e nulaaɗo makko on luttiti (jooɗii). Arma lepte muusuɗe mema ɓen yedduɓe e maɓɓe."},{"id":91,"translation":"Bakkaatu fawaaki e lo'uɓe ɓen, wanaa ñawɓe ɓen, wanaa ɓen ɓe keɓaani ko wintoo( nafqa) si ɓe laaɓanii Alla e Nulaaɗo makko on. Laawol feloore alanaa moƴƴimɓe ɓen. Alla ko jaafotooɗoo, jurmotooɗo."},{"id":92,"translation":"Wanaa kadi e ɓeen arooɓe ka maaɗa fii yo a waɗɗimɓe, mbi'aa : \"mi heɓaali ko mi waɗɗina on.\" Ɓe kuccita hara gite maɓɓe no njuppa gonɗi suno fii ɓe heɓaali ko ɓe wintoo nafki."},{"id":93,"translation":"Anndu ko laawol (bakkaatu) fawii, ko ɓeen duŋinotooɓe(sakkinkinotoobe) ma hara ko ɓe alɗuɓe. ɓe mbelaama nde ɓe laatoda e luutndiiɓe ɓen. Alla tapi ɓerɗe maɓɓe tawi kamɓe ɓe nganndaa."},{"id":94,"translation":"Heɓe ngantinoo e mooɗon si on nduttitike e maɓɓe. Maaku : \"Wata on ngantino : min ngooŋɗintaa on. Gooŋɗii Alla habriino amen kabaruuji moooɗon. Arma Alla yi'a golle mon ɗen, e nulaaɗo makko on. Refti ruttiteɗon e on gannduɗo ko wirnii eko feeñi, ko kumpita on kon ko laatinoɗon hoɗon ngolla."},{"id":95,"translation":"Aray ka ɓe ngooɗndirana on Alla, si on nduttitike e maɓɓe, fii yo on ɗuurno ɓe (on pelaani ɓe). Ɗuurnee ɓe. Pellet, ɓe koɓe soɓe. Jaaƴorde maɓɓe nden ko Jahannama, njoɓdi kon kobe laatinoo hiɓe paggitoo."},{"id":96,"translation":"heɓe ngooɗndirana on fii yo on mbele ɓe. Si on mblaama ɓe, pellet, Alla weletaake yimɓe yaltuɓe ɓe."},{"id":97,"translation":"Yimɓe ladde en hino ɓuri tiiɗude keeferaaku e naafiaagu, ɓe ɓuri haandude kadi nde ɓe ngandataa keeri ɗi Alla jippini e Nulaaɗo makko on. Alla ko Aganduɗo, Ñeeñuɗo."},{"id":98,"translation":"Hino e yimɓe ladde ɓen, on mo no jogitoo ko wintotoo kon sooyo, himo habbitanoo on jiilotooɗi bonɗi. Ko e dow maɓɓe jiiotooɗi bonɗi (njanata). Alla ko Nanoowo, gannduɗo."},{"id":99,"translation":"Hino e yimɓe ladde ɓen (fahin), on gooŋɗinoowo Alla e Ñalaande sakkitiinde nden, o jogitora kon ko o nafqata ɓaɗtorɗum ka Alla e [heɓugol] du'aaji nulaaɗo on. Nnganndee ɗum ko ɓadorɗum (Alla) wonan de ɓe. Aray Alla naada ɓe ka Yurmeende makko. Pellet, Alla jaafotooɗo, jurmotooɗo."},{"id":100,"translation":"Ɓeen adinooɓe [gooŋɗinal] adiiɓe e ferɓe ɓeen e weernuɓe wallitiiɓe ɓeen, e ɓen jokkuɓe e ɓeen no moƴƴiri, Alla welaama ɓe, kamɓe kadi ɓe mbelaama mo. o maranii ɓe Aljannaaji ɗi caatli ilata ley majji, ko ɓe duumotooɓe ton poomaa. Ko ɗuum woni malal mawnungal."},{"id":101,"translation":"Hino e ɓeen won ɓe banŋe mon jeyaaɓe e yimɓe ladde ɓen,naafigeeɓe,e yimɓe Madiina ɓeen kadi.ɓe candolɗinii e naafigaagu.A anndaa ɓe, minen miɗen nganndi ɓe.Aray min lepta ɓe laabi ɗiɗi,refti ɓe nduttitee e lepte mawnuɗe."},{"id":102,"translation":"E woɗɓe goo, kirliiɓe bakkatuuji maɓɓe ɗin, ɓe njilli gollal moƴƴal e goɗngal bon gal. Hino tijja nde Alla jaɓanta ɓe tuubuubuyee.Pellet, Alla ko jaafoooɗo, jurmotooɗo."},{"id":103,"translation":"Ƴettu e jawɗeele maɓɓe ɗen sadaka, laɓɓiniraaɓe lootiraaɓe mo, ndu'anoɗaa ɓe. Pellet, du'aa maa ko deeƴere wonan de ɓe. Alla ko Nanoowo, gannduɗo."},{"id":104,"translation":"E ɓe ngannda won de ko Alla no jaɓana jeyaaɓe makko ɓen tuubuubuyee, himo jaɓa sadakaaji ɗin, e won de ko Alla woni Jaɓoowo tuubuubuyee, ko jurmotooɗo."},{"id":105,"translation":"Maaku : \"ngollee, arma Alla yi'a golle mon ɗeen, e nulaaɗo makko on e gooŋɗinɓe ɓeen. Aray ruttita-ɗon ka gannduɗo ko wirni eko feeñi ɗin, O humpita on ko ngollaynoɗon\"."},{"id":106,"translation":"E woɗɓe goo ko nennanaaɓe e yamiroore Alla : immaa O lepta ɓe, maa O jaɓana ɓe tuubuubuyee. Alla ko gannduɗo, Ñeeñuɗo."},{"id":107,"translation":"Ɓeen jogitorɓe juulirde fii lorra, e keefereegu, e senndude hakkunde gooŋɗinɓe ɓeen, e tommbaade on kabuɗo Alla e nulaaɗo makko on ko adii. Pellet, heɓe ngooɗndira : \"min paandaaki si wanaa moƴƴere\" Alla no seedii won de pellet, ko ɓe fenooɓe."},{"id":108,"translation":"Wata a daro (juulugol) e mayre poomaa. Ko juulirde diidiraande kulol Alla gila ka arannde ñalaande, ɓuri jojjude nde darotoɗaa e mun [juulaa]. Hino e mayre worɓe yiɗɓe nde ɓe laɓɓinotoo. Alla no yiɗi laɓɓinotooɓe ɓen."},{"id":109,"translation":"E ko on didirɗo maadi mu'un kulol Alla e welayee makko, ɓuri moƴƴude, kaa ko on didirɗo maadi mu'un e sera ngasko yirbuka, o yirbida e mayri ka Yiite Jahannama?! Alla feewnataa yimɓe tooñooɓe ɓen."},{"id":110,"translation":"Ndin maadi maɓɓe ndi ɓe mahi seerataa ko ndi sikke ka ɓerɗe maɓɓe, si wanaa ɓerɗe maɓɓe ɗen taƴay tun. Alla ko gannduɗo, Ñeeñuɗo."},{"id":111,"translation":"Pellet, Alla sooditirii e gooɗinɓe ɓen woŋkiiji maɓɓe ɗin, e jawɗeele maɓɓe ɗen won de no woodani ɓe Aljanna. Heɓe kaɓa fii laawol Alla ngol : heɓe mbara, heɓe mbaree. Ko fodoore goonga nde O fodi ka tawreeta, e ka Linjiila e Alqur'aana. Ko hommbo ɓuri Alla huuɓngol ahdi mun? mbeltoree njeeygu mon ngu njeeeyondirɗon e mum : ko ɗuum woni malala mawnungal ngal."},{"id":112,"translation":"Ko tuubooɓe ɓeen, rewooɓe (Alla) ɓeen, yettooɓe (Mo) ɓeen, hoorooɓe ɓeen, ruƴƴooɓe ɓeen, sujjooɓe ɓeen, yamirooɓe ko moƴƴi ɓeen kaɗa ko boni, e reenotooɓe e keeri Alla ɗiin.weltin gooŋɗinɓe ɓeen."},{"id":113,"translation":"Haananaa Annabiijo on e ɓeen gooŋɗinɓe nde ɓe imsinantoo sirkooɓe ɓen, hay si ɓen laatike joomiraaɓe ɓadondiral, ɓaawo nde feeñani ɓe won de koɓe yimɓe Jahiimi."},{"id":114,"translation":"Imsinanagol Ibraahiima ngol baaaba makko wonaano si wanaa fodoore nde o fodannnoo mo. Tuma nde ɓanngannoo mo won de on ko gaño Alla, o daɗndino(hisnii) mo. Pellet, Ibraahiima ko heewuɗo yankinaare, muññiiɗo."},{"id":115,"translation":"Alla siforaali majjinoowo yimɓe ɓaawo nde o feewni ɓe, haa O ɓannginana ɓe ko ɓe kaani reentaade e mu'um. Pellet, Alla ko gannduɗo kala huunde."},{"id":116,"translation":"Pellet, Ko Alla woodani laamu kammuuli ɗin e leydi ndin. Himo wuurna, himo wara. Alanaa on gah Alla giɗo, wanaa balloowo"},{"id":117,"translation":"Wollahi Alla jaɓanii Annabiijo on tuubuubuyee, e ferɓe ɓeen e walluɓe weerni ɓen jokkuɓe e saa'a saɗtuɗo, ɓaawo nde ɓerɗe woɗɓe e maɓɓe eɓɓunoo ooñaade. refti Alla jaɓani ɓe tuubgol. Pellet, Kaŋko ko O jaafotoooɗo, jumotooɗo ɓe."},{"id":118,"translation":"[O jaɓanii tuubuubuyee on] kadi ɓeen tato luutndiooɓe, haa leydi ndin faaɗani ɓe e hoore ko ndi yaaji kon; woŋkiiji maɓɓe ɗin ɓittaniiɓe, ɓe fellitii won de moolorde e Alla aalaa si wanaa ka makko. refti o hawrindini ɓe e tuubuubuyee fii yo ɓe tuubu. Pellet, ko Alla woni jaɓoowotuubabuya, jurmotooɗo."},{"id":119,"translation":"Eeymon gooŋɗiiɓe, kulee Alla laatodon e gooŋɗuɓe ɓeen."},{"id":120,"translation":"Haananaa yimɓe Madiina ɓeen, e ɓeen wonɓe sera maɓɓe immorde e yimɓe ladde ɓen, nde ɓe luttitata ɓaawo Nulaaɗo Alla on, wanaa nde ɓe yiɗatanta ko'e maɓɓe ɓura mo.Ko waɗi, noon ko heɓataa ɓe, wanaa tampere, wanaa heege fii laawol Alla ngol, ɓe tippataa(yabbatah) e nokkuure tikkinaynde heeferɓe ɓeen, ɓe kawrataa e gaño hawrannde, si wanaa ɓe mbinndante e ɗuum gollal moƴƴal. Pellet, Alla yeebataako njoɓdi moƴƴinooɓe ɓeen."},{"id":121,"translation":"Ɓe wintotaako(nafqatah) wintaari, famɗundi maa mawnundi, ɓe taƴataa aynde(joolol)=caatngol, si wanaa ɓe mbinndante ɗuum, fii yo Alla yoɓ ɓe ko ɓuri moƴƴude e ko ɓe ngollaynoo."},{"id":122,"translation":"Haananaa gooŋɗinɓe ɓen nde ɓe njahata (jihaadi) ɓe fof maɓɓe. Ko haɗno fedde kala e maɓɓe yalta fii yo ɓe faamino ka diina, e fii yo ɓe jeertin yimɓe maɓɓe ɓe si ɓe nduttitike e maɓɓe, mbelejo'o, kamɓe ɓe ndeentoto."},{"id":123,"translation":"Eehey mon yo gooŋɗinɓe, kaɓee ɓeen ɓaɗiiɓe on immorde e heeferɓe ɓeen; yo ɓe taw e mooɗon ñaaɗre. ngnndon pellet Alla no won di e gooŋɗuɓe ɓeen."},{"id":124,"translation":"Si cortewol(simoore) jippinaama, hino e maɓɓe on wi'oowo : \"ko hommbo e mo'on woni ko ngol ɓeydi gooŋɗinal?\" Ammaa ɓeen gooŋɗinɓe, ngol ɓeydu ɓe gooŋɗinal, kamɓe heɓe mbeltoo."},{"id":125,"translation":"Ammma ɓeen ɓeen ñawu woni ka ɓerɗe muen, ngol ɓeydu ɓe soɓe e hoore soɓe maɓɓe, ɓe maayi ko ɓe heeferɓe."},{"id":126,"translation":"E ɓee njiaani won de kamɓe heɓe njarribee hitaande kala laawol maa laaɓi ɗiɗi? refti ɓe tuubataa, ɓe ngonnah waactotooɓe."},{"id":127,"translation":"Si tawii cortewol jippinaama, yoga maɓɓe ndaara yoga [ɓe mbi'a] : \"Hara goɗɗo no yi*a on?\" refti ɓe haɓana=pirlito. Alla firlitii ɓerɗe maɓɓe tawde ko ɓe yimɓe ɓe paamataa."},{"id":128,"translation":"Mi wooɗndi nulaaɗo arii e mooɗon, jeyaaɗo emon hino saɗta e makko ko tampoton, deerɗuɗo e mooɗon, newaniiɗo hinnotooɗo(yurmotoodo) gooŋɗinɓe ɓeen."},{"id":129,"translation":"Si ɓe huccitii(nduŋtiima), maaku : \"Alla yonii kam. Alaa deweteeɗo si wanaa Kaŋko. Ko e makko mi fawii; ko Kaŋko woni Jeyɗo daŋkii mawnuɗo on\"."}]},{"id":10,"verses":[{"id":1,"translation":"Alif, laam, Raa,[1] ɗeen ko aayeeje deftere ñeñaande ndeen.","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla"},{"id":2,"translation":"Kere wonan yimɓe ɓeen kaawasee, fii min wahyii- ma e gorko jeyaaɗo e maɓɓe, won´de : \"jeertin yimɓe ɓe? mbeltiniraa gooŋɗinɓe ɓe won´de no woodani ɓe nokku goongaajo ka Joomi maɓɓe? heeeferɓe ɓe mbi : \"oo ko mbileejo peeñɗo\"."},{"id":3,"translation":"Pellet Joomi mon ko Alla on takɗo kammuuli ɗin e leydi ndin ndeer balɗe jeegoo, refti o fotondiri ka dow Arsi, hombo toppitoo fiyakkuuji ɗin. Alaa woo e tefoowo si wanaa ɓaawo duŋayee makko. Ko on mo'on woni Joomi mooɗon, ndewee mbo. E on ciftorta?"},{"id":4,"translation":"Ko ka makko woni ruttorde mon on denndaangal, ko fodoore Alla gooŋuɗnde! Ko kaŋko woni fuɗɗude tagoore nde, refti o ruttita nde fii yo o yoɓa ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴe e nunɗal. ɓeen heeferɓe kan, hino woodani ɓe njaram immorde e fatayɗam, e lepte muusuɗe sabu ko ɓe laatinoo hiɓe njedda."},{"id":5,"translation":"Ko kaŋko woni baɗɗo naange ngen jalbunge e lewru ndun nurɗundu, o eɓɓani ndu jipporɗe fii yo on anndu emmbere duuɓi ɗin e limoore ndeen Alla tagiraani ɗiin si wanaa e goonga. hombo fensitana aayeeje ɗen yimɓe anndooɓe."},{"id":6,"translation":"Hino e luutindirgol jemma e ñalama ngol, e kon ko Alla tagi ka kammuuli e ka leydi, maandeeji wonan´de yimɓe gooŋɗuɓe."},{"id":7,"translation":"Ɓen ɓe njoortaaki hawrugol e amen, ɓe mbeltori nguurndam aduna ɗam, ɓe deeƴiri ɗam, e ɓeen welsindiiɓe e aayeeje amen ɗeen,"},{"id":8,"translation":"Ɓeen, jaaƴorde maɓɓe nden ko Yiite ngen, sabu ɗuum ko ɓe paggittonoo."},{"id":9,"translation":"Pellet, ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴe, joomi maɓɓe feewnayɓe e gooŋɗinal maɓɓe ngal. Caatli no ila ley maɓɓe ka aljannaaji dokke."},{"id":10,"translation":"Noddaandu maɓɓe nder ton, ko \"Ya Alla senaade woodaniima\", salminaandu maɓɓe ndu toon, ko : \"Salaam\", [kisal]. Ko woni wattannde noddaandu maɓɓe, ko : \"jettoore ngoodanii Alla, Jeyɗo Winndere ndeen\"."},{"id":11,"translation":"Sinno Alla yaccinanayno yimɓe ɓen bone wano o yacciniranta ɓe moƴƴere, lajal maɓɓe ngal timminanteno ɓe. min, ngacca ɓe ɓe tamƴinaaki kawrugol e amen e bewre maɓɓe nde heɓe bumam-bumannoo."},{"id":12,"translation":"Si lor memii neɗɗaŋke o, o nodda min ɓaŋŋe makko, maa ko jooɗiiɗo, maa ko o dariiɗo. tuma nde min kuñcini mo lor makko o, o feƴƴira wa si o noddaano min e lor memɗo mo. Ko wano noon ɓurtinooɓe ɓeen cuɗiranaa ko ko ɓe ngollaynoo."},{"id":13,"translation":"Gooŋɗii min kallkiino gire adinooɓe on nde ɓe tooñnoo, nulaaɓe maɓɓe ɓeen ngaddani ɓe ɓanngannduyeeji. ɓe wonaano gooŋɗinooɓe. Ko wana nii min njoɓirta yimɓe bonɓe ɓeen."},{"id":14,"translation":"Refti min mbaɗi on lomtotooɓe ka leydi ɓaawo maɓɓe, ha min ndaara no ngollirton."},{"id":15,"translation":"Si aayeeje amen ɓannguɗe ɗeen njanngaama e dow maɓɓe, ɓeen ɓe tamƴinaaki kawrugol e amen mbi'a: \"Addu Alqur'aanaare goo hara wanaa ndee ɗoo\" maa \"wostonde\". maaku : haananaa kam nde mi waɗtitira nde immorde e ɓaŋŋe wonkii am. mi jokkataa si wanaa kon ko wahayinaa e am. min miɗo huli si mi yeddii joomi am, lepte ñalaande mawnde\"."},{"id":16,"translation":"Maaku : \"Sinno Alla muuyuno, mi janngataano nde e dow mooɗon, mi aanndintaande mon kadi. Gooŋɗii mi ñiiɓiino e mooɗon nguurndamado may- re. e on haqqiltaa?\"."},{"id":17,"translation":"Alaa ɓurɗo tooñude haa hewta on pekifindiiɗo fenaande e hoore Alla, maa o yenni aayeeje makko ɗeen. Si ko woni, o malnatah bonɓe ɓen."},{"id":18,"translation":"Heɓe ndeewa ga Alla ɗuum ko lorrataa ɓe nafataa ɓe, heɓe mbi'a : \"Ko ɗii ɗoo ngoni tefanooj amen ɗi ka Alla\". Maaku : \"E on njweetoto Alla ko o anndaa ka kammuuli wanaa ka leydi?\" Senayee woodanii mo, O toowii gaay e ko ɓe sirkata."},{"id":19,"translation":"Yimɓe ɓe laatanooki si wanaa mofte goote. Ɓe lurri. Sinno wanaa konngol adinoo ngol immorde ka Joomi maa, ñaaweteno hakkunde maɓɓe e ɗuum ko ɓe lurraynoo."},{"id":20,"translation":"Heɓe mbia : \"Ko haɗnoo aaya njiippinee e makko immorde ka Joomi makko?\" Maaku : \"ngannde ko wirnii kon ko Alla woodanii.padee; min komi patɗo wonndude e mo'on\"."},{"id":21,"translation":"Si minn meeɗinirii yimɓe ɓe yurmeende ɓaawo lorra memnooka ɓe, jaka yoo heɓe mari pewje e aayeeje amen ɗeen. Maaku : \"Ko Alla ɓuri yaawude pewjugol\". Pellet, Nulaaɓe amen ɓen heɓe mbinnda kon ko pewjoton."},{"id":22,"translation":"Ko kaŋko woni doginoowo on ka njorndi e ka maayo, haa si on wonii ka laaɗe, ɗe ndoknira ɓe henndu laaɓndu, ɓe weltora ndu. Ara e majje henndu bippooru, mollooɗe (bempejje) ɗen ara e maɓɓe immorde e kala baŋŋe, ɓe pellita won´de kamɓe ɓe huɓindaama, ɓe toroo Alla ko ɓe laɓɓinana mo diina kan, [ɓe mbi'a]: \"Si a daɗndii amen e ɗum ɗoo, pellet, men laatoday e yettooɓe [ma] ɓeen."},{"id":23,"translation":"Ɓaawo nde o daɗndi ɓe, e jaka yoo kamɓe heɓe bewira ko leydi ko adaa e goonga. eehey mon yimɓe, ngandee bewre mon nden yantay e woŋkiiji mon. Ko dakamme nguurndam aduna. refti ko ka amen woni rutorde mon, min kaalano on ko laatino hoɗon ngolla."},{"id":24,"translation":"Nganndee misal nguurndam aduna ɗam, ko wano ndiyam ɗam minn njippini immorde ka kammu, puɗi leydi ndin jillondira e majjam ɗum ko yimɓe e neemoraaɗi ñaamata. Haa si ndi leydi ndi ƴettii cuɗaari mayri ndi cuɗike, yimɓe mayri ɓen jikka won´de ko ɓe hattamɓe (soñugol) e mayri, yami- roore amen ardira e mayri jemma maa ñalorma, minn mbaɗa (puɗi) ɗin soñaaɗi wa si tawii ɗi moƴ- ƴaano hanki mun. Ko wano nii min fensitirta aayeeje ɗe wonan´de yimɓe miijitotooɓe ɓen."},{"id":25,"translation":"Alla no nodda on faade e galle kisal, hombo fewna on mo o muyyi faade e laawol pocciingol ngol."},{"id":26,"translation":"Hino woodani ɓeen moƴƴimɓe (golle) moƴƴere e ɓeydaari. Nduggu hippataa geece maɓɓe ɗen, wanaa kadi koyeera. Ko ɓen woni yimɓe Aljanna ɓen, kamɓe ko ɓe duumotooɓe ton."},{"id":27,"translation":"Ɓeen faggitiiɓe boneeji ɗin, njoɓdi bone ko yeru makko. Koyeera hippay ɓe, Alanaa ɓe immorde ka Alla hay daɗndoowo, A sikkay jeece maɓɓe ɗen ko hippiraa ko taƴontinnde jemma niɓɓutɗo. Ko ɓeen ngoni yimɓe yiite, kamɓe ko luttooɓe toon."},{"id":28,"translation":"Ñande min mooɓindirta ɓe denndaangal, refti min mbi'ana ɓene sirkunooɓe : \"ngonee e nokku mon, onon e kafidiiɓe mon.\" min senndindira hakkunde maɓɓe, kafidiiɓe maɓɓe ɓen mbi'a : \"wonaa minen ngonoɗon e rewde\"."},{"id":29,"translation":"Alla yonii seedee hakkunde amen e mon. Si ko woni, min laatinoke welsindiiɓe ga e dewe mon ɗen."},{"id":30,"translation":"Ko ɗon woŋkii kala jarriborte ko ki ardinnoo. ɓe nduttee ka Alla giɗo maɓɓe on ka goonga; ko ɓe ngonnoo \ne fefindaande kon majjira ɓe."},{"id":31,"translation":"Maaku : \"Ko hommbo arsikata on immorde ka kammu e ka leydi? Kaa ko hommbo jeyti nanɗe ɗen e giiɗe ɗen, ko hommbo kadi yaltinta ko wuuri e ndeer ko maayi, o yaltina ka maayi e nder ko wuuri, ko hommbo kadi yiilata fiyaaku on?\" ɓe mbi'ay : \"Ko Alla\". Maaku : \"e on kulatah?\"."},{"id":32,"translation":"Ko oon ɗoon mo'on Alla, woni jeyɗo on e goonga. Ko holɗum woni ɓaawo goonga si wanaa majjere? Ko honno pirlitirte ɗon?"},{"id":33,"translation":"Ko wano nii konngol joomi maa ngol jojjiri e hoore yaltuɓe ɗoftaare ɓen :won´de pellet, ɓe ngooŋɗintah."},{"id":34,"translation":"Maaku : \"Hara no e kafidiiɓe mon ɓen oon mb no fuɗɗa tagoore refi o ruttita nde [ɓaawo maayde]?\" Maaku :\"Ko Alla fuɗɗata tagoore nde refti O ruttita nde Ko honno fefindara ɗon [faade e meere]?\""},{"id":35,"translation":"Maaku : \"Hara no e kafidiiɓe mon ɓeen on feewnoowo e goonga?\" Maaku: \"Alla no feewna e goonga. E ko on peewnoowo e goonga ɓuri haandude e jokkeede, kaa ko on mo feewanataa (hoore mon) si wanaa o feewna? Ko heɓi on sifa no ñaawirton?"},{"id":36,"translation":"Ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe jokkah si wanah sikke. Pellet sikke ɗen nafataa e goonga kan hay e huunde. Pellet Alla ko gannduɗo ko ɓe ngollata."},{"id":37,"translation":"Sellatah ka ndee Alqur'aanaa fefindiree gaanin Alla, si ko woni, ko nde gooŋginnde ko woni yeeso mayre, e fensitunde deftere, sikke alaa e mayre, ko nde immorde ka Jeyɗo winndere nden."},{"id":38,"translation":"Kaa ɓe mbiat : \"o fekindi nde?\" Maaku : \"ngaddee cortewol(simoore) yeru mayre, noddon kala mo kattanɗon ga Alla, si on laatike gooŋɓe\"."},{"id":39,"translation":"Ko woni, ɓe njeddii ko ɓe kuɓindaaki ganndal mun, [ko ɓe fenniri nde], ko nde tawnoo firo mayre araani ɓe taho. Ko wano non adinooɓe ɓen fennirnoo. Ndaaru ko honno battane tooñooɓe ɓen wa'unoo."},{"id":40,"translation":"No e maɓɓe gooŋɗinɗo nde, no e maɓɓe kadi mo gooŋɗinaa nde. Ko Joomi maa ɓuri anndude bonnooɓe ɓeen."},{"id":41,"translation":"Si ɓe njeddii ma, maaku : \"No woodani kam (njoɓdi) golle am, no woodani on (njoɓdi) golle mon. Onon ko on hisɓe ko mi gollata, min kadi ko mi kisɗo ko ngolloton\"."},{"id":42,"translation":"No e maɓɓe ɓeen heɗotooɓe ma. E ko annannta faaɗu ɓe ɓeen, hay tawii ɓe haqqiltah?"},{"id":43,"translation":"ino e maɓɓe on ndaaroowo ma. e ko aan fewnata bumɗo oon, hay si wonii ɓe nji'atah?"},{"id":44,"translation":"Pellet Alla tooñirta yimɓe ɓeen huunde, ko woni, ko yimɓe ɓe tooñata ko'e muen."},{"id":45,"translation":"Ñande o mooɓoyta ɓe, wa'ata kona si ɓe ñiiɓaano si wanaa sa'a gooto e ñalawma, heɓe nganndandira hakkunde maɓɓe. Gooŋɗii ɓeen yedduɓe kawral Alla ngal sooyii, ɓe ngonaano feewɓe."},{"id":46,"translation":"Si min kollii ma yoga e ko ko min podaniɓe, maa ɗuum min ƴettitii ma, (fow e mun), ko faade ka amen woni ruttorde maɓɓe. refti Alla ko ceediiɗo e ko ɓe ngollata ko."},{"id":47,"translation":"Hino woodani mofte kala nulaaɗo. Si nulaaɗo maɓɓe on arii, ñaawiree hakkunde maɓɓe nuunɗal, kamɓe ɓe tooñetaake."},{"id":48,"translation":"Heɓe mbi'a: \"Ko honnde tuma woni ndee fodoore, si on laatike gooŋguɓe?\""},{"id":49,"translation":"Maaku : \"mi waawanaa hoore am lorra wanaa nafa si wanaa ko Alla muuyi. Hino woodani mofte kala lajal. Si lajal maɓɓe ngal arii, ɓe neeɓnirantaake saa'a ɓe ngardinantaake kadi\"."},{"id":50,"translation":"Maaku : \"kaalaneekam, si lepte makko ɗe ngarii e mon jemma maa ñalawma, ko holɗum bonɓe ɓe hawjiranta ɗe?\""},{"id":51,"translation":"E ko tuma ɗe yani ngooŋɗin ton ɗe? e ko jooni noon, gooŋɗii on laatinoke heñaniiɓe ɗum?"},{"id":52,"translation":"Refti tooñɓe ɓen mbi'anee : \"meeɗee lepte luttugol. hara on njoɓete si wanaa kon ngonnoɗon e faggitaade?\""},{"id":53,"translation":"Heɓe kabrino maa : \"ɗuum ko goonga?\" maaku : \"Ko non, mi wooɗndirii joomi am, pellet ko ɗe goonga. on ngonaani roŋkinooɓe\"."},{"id":54,"translation":"Sinno tabitanno kala woŋkii tooñki jeyno ko woni leydi, ki sottorayno ɗum. ɓe cuuɗi nimse ɗeen ɓaawo nde ɓe nji'i lepte ɗe. ñaawiree hakkunde maɓɓe nuunɗal, kamɓe ɓe tooñetaake."},{"id":55,"translation":"Ngandee ko Alla woodani ko woni ka kammuuli e ka leydi. Ngandee pellet, fodoore Alla nde ko goonga. Kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe he ɓe nganndaa."},{"id":56,"translation":"Kaŋko Hombo wuurna hombo wara; ko faade ka makko nduttoteɗon."},{"id":57,"translation":"Eehey mon yimɓe, gooŋɗii waaju arii e mon immorde e Joomi mon, e lekki fii (ñabbuuji) ko woni e ɓerɗe, e peewal, e yurmeende wonannan´de gooŋɗinɓe ɓe."},{"id":58,"translation":"Maaku : \"[Ko addan-mi on kon] ko ɓural Alla e yurmeende makko; yo ɓe mbeltor ɗum ɗon. Ko ɗuum ɓuri moƴƴude ko ɓe mooɓata\"."},{"id":59,"translation":"Maaku : \"kaalaneekam, ɗuum ko Alla jippinani on e arsike, mbaɗɗɗon e mun ko harmi e ko dagii? -maaku : \"Ko Alla duŋanii on? kaa ko e Alla pekintoɗon (penaale)?\""},{"id":60,"translation":"Ko holɗuum woni sikke ɓeen fekindotooɓe fenaande e Alla, Ñande Darngal? Pellet, Alla ko Joom ɓural e dow yimɓe ɓen. Kono ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe njettatah (dokkem ɗe)."},{"id":61,"translation":"A wonatah e fiyaaku, a janngataa e mayre e janngannde (alqur'aana), on ngollataa e gollal si wanaa minn ngoonat seediiɓe e mooɗon tuma nde ngonoton e mun. Wirnotaako gaay e joomi maa yeru abbere jarra, wonaa ka leydi wonaa ka kam- mu; wonaa ko ɓuri ɗum famɗude, wonaa ko ɓuri mawnude si wonaa no e ndeer deftere ɓanngunde.(feeñnde).."},{"id":62,"translation":"Nganndee yimɓe Alla ɓe, kulol alanaa ɓe, ɓe ngonah sunoytooɓe."},{"id":63,"translation":"Ɓeen gooŋɗinɓe, ɓe ngoni hulooɓe [Alla]."},{"id":64,"translation":"Hino woodani ɓe welo-welo ka nguurndam aduna e ka laakara. - Alaa bayloowo konnguɗi Alla ɗin -. Ko ɗum woni malal mawngal."},{"id":65,"translation":"Wota konngol maɓɓe sunine. Pellet, teddungal ngal denndaangal ko Alla woodani. Ko kaŋko woni Nanoowo, gannduɗo."},{"id":66,"translation":"Nganndee ko Alla heeranii ɓeen wonɓe ka kammuuli e ɓeen wonɓe ka leydi. eko ɓeen noddooɓe gah Alla njokkaani e kafidiiɓe? ɓe jokkaani si wonaa sikke, ɓe ngoonaani si wonaa fenooɓe."},{"id":67,"translation":"Ko Kaŋko woni baɗanɗo on jemma on fii yo on ndeeƴ e maako, e ñalawma on jii'rɗo. Pellet, wonii e ɗum maandeeji wonann´de yimɓe nanooɓe."},{"id":68,"translation":"Ɓe mbi'i : \"Alla jogitike ɓiɗɗo\". Senaade woodanii mo! Ko Kaŋko woni galo jon diɗiiɗo on. Hino woodani mo ɗuum ko woni ka kammuuli e ɗuum ko woni ka leydi; alanah on cemmbe e ɗuum. E on wowlay Alla ko on nganndaa?"},{"id":69,"translation":"Maaku: \"Pellet, ɓeen fekindotooɓe fenaande e Alla ɓe maletaake\"."},{"id":70,"translation":"Ko dakamme ka aduna, refti ko ka amen woni ruttorde maɓɓe nde refti min meeɗina ɓe lepte cattuɗe ɗen sabu ko ɓe njeddiraynoo ko."},{"id":71,"translation":"Janngan ɓe kabaaru Nuuhu, tuma nde o maakan-no yimɓe makko ɓen: \"Ko onon yo yimɓe, si tawii ñiiɓugol am (hakkunde mon) mawnii e mon, e baa- jorgol lam Aayeeje Alla ɗe, ko e Alla woni ko mi fawii. Haray pellitee fiyaaku mon on, e kafidiiɓe mon ɓeen. refti wota fiyaaku mon on wonan on ko mugii. refti pewjanon kam (ko paalaɗon), wota on neeɓtinanam."},{"id":72,"translation":"Si on nduŋtiima, mi lamndaaki on njoɓdi, njoɓdi am ndi wonaani si wonaa ka Alla. mi yamiraama nde mi laatotoo e jebbiliiɓe ɓeen\"."},{"id":73,"translation":"Ɓe njeddi mo. minn daɗndi mo kaŋko e wondiiɓe makko ɓeen ka laana. min mbaɗi ɓe lomtotooɓe (e leydi). min njooli ɓeen yeddunooɓe Aayeeje amen ɗen. Ndaar ko honno battane jertinaaɓe (salii) ɓeen waɗi."},{"id":74,"translation":"Refti minn immini ɓaawo makko nulaaɓe haa e yimɓe maɓɓe ɓen. Ɓe ngaddani ɓe ɓanngannduyeeji. Ɓe ngonaano gooŋɗinooɓe sabu ko njeddiri ɗuum ko ko adii. Ko wano nii min notirta e ɓerɗe ɓeen jaggituɓe.(yawtuɓe keeri)."},{"id":75,"translation":"Refti minn immini ɓaawo maɓɓe Muusaa e Haaruuna haa e Fir'awna e mbatu mun, won`dude e Aayeeje amen ɗen. Ɓe mawnikini, ɓe ngoni yimɓe bonɓe."},{"id":76,"translation":"Nde goonga kan ari e maɓɓe immorde e amen, ɓe mb'i : \"ɗum ɗoo ko mbilewu peeñngu\"."},{"id":77,"translation":"Muusaa maaki: \"E on mbi'anay goonga kan tuma ka ari e mon : E nee ko mbilewu nii? Hara le wiljuɓe ɓen maletaake\"."},{"id":78,"translation":"Ɓe mbi'i : \"E a ar e amen fii yo a yiltu amen e ko min tawri ko baabiraaɓe amen ɓe, mawngu ngun laatano on onon ɗiɗo ka leydi? Minen min ngonaani gooŋɗinooɓe on\"."},{"id":79,"translation":"Fir'awna wi'i : \"ngaddanee kam kala bileejo agannduɗo\"."},{"id":80,"translation":"Nde wileeɓe ɓeen ngarnoo, Muusaa maakani ɓe : \"Bugee(mberne) ko bugotoɗon kon\"."},{"id":81,"translation":"Tuma nde ɓe buginoo, Muusaa maaki : \"Kon ko ngadduɗon ko ko mbilewu, pellet, Alla bonnay ɗum. Pellet, Alla moƴƴintah golle bonnooɓe ɓeen\"."},{"id":82,"translation":"Alla no tabintinira Goonga kan Konnguɗi makko ɗin, hay si bonɓe ɓen ngañii."},{"id":83,"translation":"Gooŋɗinaano Muusaa si wanaa geñngol( ɓesngu)e yimɓe makko ɓen, sabu kulol Fir'awna e mbatu maɓɓe ngun, nde ɓe fitinta ɓe. Pellet, Fir'awna ko townintinooɗo ka leydi, pellet, ko e fantimɓe ɓen o jeyaa."},{"id":84,"translation":"Muusaa maaki: \"Eehey mon yimɓe am, si on laatike goosɗinɓe Alla, haray ko e Makko pawotoɗon si on laatike jebbiliiɓe\"."},{"id":85,"translation":"Ɓe mb'i : \"Ko e Alla min koolori. Joomi amen, wota waɗ amen fitina wonan´de tooñooɓe ɓeen."},{"id":86,"translation":"Daɗndiraa men yurmeende maa nden e yimɓe heeferɓe ɓeen\"."},{"id":87,"translation":"Min wahayini faade e Muusaa e neene-gooto makko on, won´de: \"njippinee yimɓe mon ɓen Misra e cuuɗi, mbaɗon cuuɗi mon ɗin fewtuɗi (qibla), ñiiɓnon julde nden. mbeltinaa gooŋɗiinɓe ɓen\"."},{"id":88,"translation":"Muusaa maaki: \"Joomi amen, A okkii Fir'awna e mbatu mum ngu cuɗaari e jawɗeele ka nguurndam aduna, Joomi amen, fii yo ɓe majjin gaay e laawol Maa ngol. Joomi amen, mehu(momtu) jawɗeele maɓɓe ɗen, uddaa ɓerɗe maɓɓe ɗen, hara ɓe ngooŋɗintaa haa ɓe nji'a lepte muusɗe ɗeen\"."},{"id":89,"translation":"O daali: \"Gooŋɗii toraare mon nden jaabinaama. Ñiiɓee (e diina), wota on njokku laawol ɓeen ɓe nganndaa\"."},{"id":90,"translation":"Min lummbini ɓiɗɓe Israa'iila ɓen maayo ngon. Fir'awna konu mun ngun njokkitiri ɓe bewre e jaggitere. Haa nde joolagol ngol hewtitii mo, o wi'i: \"mi gooŋɗinii won´de deweteeɗo Alla si wonaa on mo ɓiɗɓe Israa'iila ɓen ngooŋɗini. min ko mi jeyaaɗo e jebbiliiɓe ɓeen\".(juulɓe ɓe)."},{"id":91,"translation":"E ko jooni non? Gooŋɗii a yeddiino ko ado, njeyaya-ɗaa e bonnooɓe ɓeen."},{"id":92,"translation":"Hannde minn daɗdnirte ɓanndu maa ndun, fii yo a wonan ɓeen arooɓe ɓaawo maaɗa tasakuyee. Pellet, ko ɗuuɗi e yimɓe ɓen gaay e aayeeje amen ɗen ko welsindiiɓe."},{"id":93,"translation":"Gooŋɗii minn weernii ɓiɗɓe Israa'iila ɓen weerde teddunde, min arsike ɓe immorde e laaɓuɗi. Ɓe lurraali haa nde ganndal ngal ari e maɓɓe. Pellet, Joomi maa ñaawoya hakkunde maɓɓe Ñande Darngal, e kon ko ɓe luutondiraynoo e muuɗum."},{"id":94,"translation":"Si a wonii e sikkitaare e ɗuum ko min njippinii e maaɗa, lanndii ɓen ɓe no jannga deftere nden ado maaɗa. Gooŋɗii goonga kan arii maa immorde ka Joomi maa, wata a jeye e ɓen sikkitiiɓe."},{"id":95,"translation":"Wata a jeye e ɓeen yedduɓe aayeeje Alla ɗen, laato-daa e sooyuɓe ɓeen."},{"id":96,"translation":"Pellet, ɓeen ɓen konngol Joomi maa ngol jojji e mun ɓeen ɓe ngooŋɗintah."},{"id":97,"translation":"hay si arii e maɓɓe kala aaya, haa ɓe nji'a lepte muusuɗe ɗeen."},{"id":98,"translation":"Meeɗaani laataade e hoɗo gooŋɗingo, gooŋɗinal maɓɓe nafi ɓe si wonaa yimɓe yuunusa ɓen. Nde ɓe ngooŋɗinnoo, minn kuncanno ɓe lepte koyeera ɗen ka nguurndam aduna, min dakmiti ɓe haa e saanga."},{"id":99,"translation":"Sinno Joomi maa muuyuno, wonɓe ka leydi ɓen fof ngooŋɗinayno. E an a doolay yimɓe haa ɓe ngoona gooŋɗinɓe?"},{"id":100,"translation":"Laatanaaki wooŋkii nde ki gooŋɗinta si wonaa e duŋayee Alla. Homo waɗa soɓe [lepte] ɗen e hoore ɓeen ɓe kaqqiltaa."},{"id":101,"translation":"Maaku: \"Ndaaree ko holɗum woni ka kammuuli e ka leydi\". aayeeje ɗe e jertinooje ɗe nafatah yimɓe ɓe ngooɗintaa ɓen."},{"id":102,"translation":"Hara heɓe habbii si wonaa yeru ñanɗe ɓen feƴƴunooɓe ado maɓɓe? Maaku: \"cabbitee, min miɗo wonndi e mo'on jeyaaɗo e sabbitiiɓe ɓen\"."},{"id":103,"translation":"Reft mnn ndaɗnda nulaaɓe amen ɓen e ɓeen gooŋ-ɗinɓe. Ko woni non jojjiri e amen daɗndugol gooŋɗinɓe ɓe."},{"id":104,"translation":"Maaku: \"eeheymon yimɓe, si on wonii e sikkitaare e diina am, (miin) mi rewataa ɗiin ɗi dewoton gaa nin Alla; ko mi rewata, ko Alla oon baroowo on. mi yamiraama nde mi laatotoo e gooŋɗinɓe ɓen\"."},{"id":105,"translation":"E won´de : \"Ñiiɓin yeeso maa ngon diina kan ko o ooñiiɗo, wata a wonu jeyaaɗo e sirkooɓe ɓeen\"."},{"id":106,"translation":"Wota a noddu gah Alla, ɗuum ko nafatah ma lorrataa ma. Si a waɗii (ɗuum), an dey haray a jeyaama ontuma e tooñooɓe ɓeen\"."},{"id":107,"translation":"Si Alla meminirii ma lorra, alaa kñuncoowo mo si wonaa Kaŋko. Si o faandike e maaɗa moƴƴere, alaa duttoowo ɓural makko ngal. Homo memina nde on mo o muuyi e jeyaaɓe makko ɓeen. Ko Kaŋko woni jaafotooɗo, jurmotooɗo on."},{"id":108,"translation":"Maaku : \"Eehey mon yimɓe, gooŋɗii goonga ka arii mon immorde ka Joomi mon. Kala peewuɗo, e haray ko hoore-makko o feewani; kala kaadi majju- ɗo, haray ko e makko defii. min wonaani pawaaɗo e hoore-mon."},{"id":109,"translation":"Jokku ko wona ko e wahayineede ko e maaɗa, muñño-ɗaa haa Alla ñaawa. Ko Kaŋko woni ɓurɗo moƴƴude e ñaawooɓe."}]},{"id":11,"verses":[{"id":1,"translation":"Alif, Laam, Raa,[1] ko deftere nde aayeeje mun ñeñaa refti ɗe fensitaa immorde e oon Ñeeño kumpitiiɗo.","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ko ɗe alkule tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"wota on ndw si winaa Alla.min dee komi jeertinoo jeertinoowo ummaade e makko, beltinoowo"},{"id":3,"translation":"E nde imsintoɗon Joomi mon; refti tuubanon mo. O dakmita on dakamme labaaɗo haa e lajal innangal o jonna kala jom ɓural ɓural makko ngal. Si on nduŋtiima, haray min mi hulanii on lepte ñalaande mawnde."},{"id":4,"translation":"Ko ka Alla woni ruttorde mon. Kaŋko ko O kattanɗo kala huunde."},{"id":5,"translation":"Nganndee ɓeen ɗoon ɓe cowa ɓerɗe maɓɓe ɗen fii yo ɓe cuuɗo e makko. Nganndee fewndo ɓe cuddotortnoo comci maɓɓe ɗin, Homo anndi ko ɓe cuuɗata e ko ɓe peññinta. Pellet ko O gannduɗo ko woni e ɓerɗe ɗen."},{"id":6,"translation":"Alaa e ruugayngel ka leydi si wanah ko Alla fawtii arsike maggel on, Homo anndi ñiiɓirde maggel e daakorde maggel; fof no e deftere ɓanngunde. Feeñnde"},{"id":7,"translation":"Ko Kaŋko tagi kammuuli ɗin e leydi ndin nder balɗe jeegoo, hari arsi makko kin no ka hoore ndiyam, fii yo o ndaarndo on ko hommbo e mo'on ɓurata moƴƴinnde gollal. Pellet si a wi'i: \"onon ko on ummintinteeɓe ɓaawo maayde\", maa heeferɓe ɓen mbi'u: \"ɗum wonaani si wonaa mbilewu peeñngu\"."},{"id":8,"translation":"Pellet si min neeɓaniiɓe lepte ɗen haa e dumunna limaaɗo, maa ɓe mbi'u: \"Ko tonngi ɗe?\" nganndee ñande nde arat e mabɓe, ɓe wonataa sureteeɓe e majje; jippoo e maɓɓe ɗuum ko laatinoo heɓe njalkita."},{"id":9,"translation":"Si tawii min meeɗinii neɗɗaŋke on dokke immornde ka amen, refti min ɓoori nde e makko, kaŋko ko otaƴiido, yeddoowo."},{"id":10,"translation":"Si tawii kadi minn meeɗinirii mo dokke ɓaawo lorra memɗo mo, maa o wi'oy : \"Satteende nden iwii e am\", kaŋko (ontuma) ko o beltiiɗo, ñaaƴoowo."},{"id":11,"translation":"Si wonaa ɓeen muññii ɓe, ɓe ngolli golle moƴƴe. ɓeen ɗoon, no woodani ɓe haforanal e njoɓdi mawndi."},{"id":12,"translation":"Yaamajo'o ko a accoowo yoga ko wahayinaa e maaɗa, ɓernde maa nden ɓiɗtora ɗum; fii heɓe mb'i: \"Ko haɗno ngalu jippinee e makko? maa Malaa'ika arda e makko?\" Anndu an ko a jertinoowo. Alla ko deenoowa kala huunde."},{"id":13,"translation":"Kaa ɓe mbi'at : \"O fekindi nde?\" Maaku : \"ngaddee Corteeji( cimooje) sappo yeru mayre, pekindaaɗe, noddon kala mo haɗtanɗon gaanin Alla, si on laatike gooŋɗuɓe\"."},{"id":14,"translation":"Si ɓe njaabitaaki on, ngnndee won´de ko nde jippinira ko ganndal Alla, e won´de deweteeɗo alaa si wanaa Kaŋko. Hara onon ko on jebbiliiɓe?"},{"id":15,"translation":"Kala on tawɗo ko nguurndam aduna e cuɗaari majjam faandii, min humnanay ɓe golle maɓɓe ɗen ton, hara kamɓe ɓe ustantaake ton."},{"id":16,"translation":"Ko ɓeen ngoni ɓe alanah ɗum en ka laakara si wanaa Yiite. Ko ɓe ngolli ton kon firtii, ko meere woni koɓe ngollaynoo."},{"id":17,"translation":"E ko oon laatiiɗo e ɓanngannduyee immorde ka Joomi makko, homo janngande mo seediiɗo immorde ka makko, e nde aditiinde mo [kaŋko Muhammadu], deftere Muusaa nden ardiinde e yurmeende [ɓuri moƴƴude diini ko alah hujja kon?]: Ɓen ɗon hino gooŋɗini nde; kala on jedduɗo nde e feddeeji ɗin, ko Yiite ngen woni fodoore makko. wota a laato e sikke fii mayre. Pellet ko nde goonga immornde ka Joomi maa; ko woni tun, ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen gooŋɗintaa."},{"id":18,"translation":"Alaambo ɓuri tooñde ɓuri on pekandiido fenaa- nde e Alla? ɓeen ɗoon kolliroyte ka Joomi maɓɓe, (malaleykaaji) seediiɓe ɓen mbi'a: \"Ko ɓee ɗoo pennoo e Joomi maɓɓe\". Hey, kuddi Alla ndin wonii e tooñooɓe ɓeen."},{"id":19,"translation":"Ɓeen falotooɓe ga e laawol Alla ngol, ɓe ɗaɓɓana ngol ooñorde, hara kadi ko ɓe yedduɓe laakara."},{"id":20,"translation":"Ɓeen ɓe ngonaani laawotooɓe ka leydi, laatanaaki ɓe kadi weldiiɓe gaanin Alla, heɓe cowayanee lepte ɗeen. Ɓe laatanooki hattanɓe nangol, ɓe ngonaano kadi yi'ooɓe."},{"id":21,"translation":"Ko ɓe ngoni sooyinɓe woŋkiiji mun ɗin. ɗuum ko ɓe pekintonoo majji gaay e maɓɓe."},{"id":22,"translation":"Sikke alah, won`de ɓen ɗon ka laakara, ko kamɓe ɓuroyta sooyude."},{"id":23,"translation":"Ɓeen gooŋɗinɓe, ɓe ngolli golle moƴƴe, ɓe njankinanii Joomi maɓɓe, ko ɓe ngoni yimɓe Aljanna ɓen, kamɓe ko ɓe duumotooɓe toon."},{"id":24,"translation":"Misal peɗle ɗiɗi ɗe: ko wano bumɗo e pahɗuɗo, e ji'oowo e nanoowo. E ɓee ɗoo ɗiɗi fotat e misal? E on mbaajitotaako?"},{"id":25,"translation":"Wollahi min nuliri Nuuhu e yimɓe makko ɓen: \"miin wonan´de on ko mi jertinoowo ɓannginɗo.(peeñɗo.)"},{"id":26,"translation":"won´de wota on ndew si wanah Alla. min miɗo hulani on lepte ñalaande mu´usnde\"."},{"id":27,"translation":"Mbatu ɓeen yedduɓe e yimɓe makko ɓen mbi'i: min nji'aani ma si wonah ko a ɓanndiŋke sifa amen, men nj'aani kadi ɓen jokkuɓe ma si wo- naa jaasɓe amen faaɗuɓe feere, men nji'anaani on e amen ɓural. Worin miɗen cikki ko on fenooɓe\"."},{"id":28,"translation":"O maaki: \"eehey mon yo yimɓe am, kaalnee kam si tawii miɗo e ɓanngannduyee immorde ka Joomi am, O weeɗii kam yurmeende (Annabaaku) immorde ka makko, ɗuum wumna e mooɗon, e min mbaaw- nay on nde hara ko on añɓe nde?\""},{"id":29,"translation":"Eeheymon yo yimɓe am, mi laɓndaaki on jawdi e ɗuum. Njoɓdi am wonaani si wonah ka Alla. min mi wonaani raɗotooɗo ɓen gooŋɗinɓe, kamɓe ko ɓe hawroyooɓe Joomi maɓɓe. Ko woni tun, min mi yi'ii on yimɓe majjuɓe."},{"id":30,"translation":"Eehey mon yimɓe am, ko hommbo walloytammi ka Alla si mi raɗike ɓe? E on mbaajitotaako?"},{"id":31,"translation":"Mi wi'antah on miɗo mari ngaluujii Alla, mi annah kadi ko wirnii, mi wi'ataa won´de ko mi maleyko, mi wi'antaa ɓeen ɓe gite mon ɗen yawi, Alla okkoytaa-ɓe moƴƴere; ko Alla ɓuri anndude ko woni e woŋkiiji maɓɓe. miin ontuma [si mi waɗii ɗum], haray ko mi jeyaaɗo e tooñɓe ɓeen."},{"id":32,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Ko an yo Nuuhu, gooŋɗii a wenjidii e amen, a ɗuɗɗinii yeddondiral ngal e amen. Addan men ɗuum ko pod-ɗaa amen, si a laatike jeyaaɗo e goonguɓe ɓe\"."},{"id":33,"translation":"o maaki: \"nganndee ko Alla addanta on ɗe -si o muuyii- on ngonaani roŋkinooɓe."},{"id":34,"translation":"Laaɓal-reedu am nafatah on, si mi faandike laaɓangol on, si tawii Alla no faandii bewnugol on (majjina). Ko Kaŋko woni Joomi mon, ko ka makko woni ruttorde mon."},{"id":35,"translation":"Si ko woni, ɓe mbay : o fekindi-nde. Maaku: \"Si mi fekindi nde, haray bonnere am nden no fawii kam. min no ko mi daɗndiiɗo ko mbonnoton kon\"."},{"id":36,"translation":"Wahayinaa e Nuuhu won´de : \"Gooŋɗintah e yimɓe maa ɓen si wanaa ɓen gooŋɗinnooɓe. Wota a suno e ko ɓe ngollaynoo\"."},{"id":37,"translation":"Moƴƴin laana kan e ndeenka amen e yamiroore amen. Wota a yewtidoy e am fii ɓen tooñɓe, kamɓe ko ɓe yoolotooɓe."},{"id":38,"translation":"Homo moƴƴina laana kan. Tuma kala nde dental hoorewal rewi ka o moƴƴinta ton, ɓe jalkita mo. o maaki: \"Si on jalkitii men, minen kadi min njalkitoyay on wano njalkitirton [men non]\"."},{"id":39,"translation":"Arma nde ngannduɗon ko hommbo lepte koynatɗe aroyat e muuɗum, lepte duumiiɗe njippoo e makko."},{"id":40,"translation":"Haa si yamiroore amen nden aroyii, huɓɓinirɗe ɗen fati, min daali: \"Roondo e makka kala nooneeji ɗiɗi resindirayɗi e ɓeynguure maa nden -si wanaa ɓen konngol lepte ngol adii e mu'un- e ɓen gooŋɗinɓe\". Goosɗinaano won`dude e makko si wonah seeɗaaɓe."},{"id":41,"translation":"O maaki: \"mbaɗɗee e makka e Innde Alla ka dogugol makka e daragol makko. Pellet Joomi am ko kaforoowo jurmotooɗo\"."},{"id":42,"translation":"Kan no dogida e maɓɓe e mollooɗe waaɗe wa pelle. Nuuhu noddi ɓiɗɗo makko on, hari on no serindi: \"eehey ma yo ɓinngel am, waɗɗida e amen, wata a won´du e yedduɓe ɓeen\"."},{"id":43,"translation":"O wi'i: \"Mi ƴawoyay e fello daɗndayngo kam ndiyam ɗam\". O maaki: \"Daɗoowo yamiroore Alla nden alaa hannde si wanah oon Mo O yurmini\". Molloonde nden heedi hakkunde maɓɓe, o laatodii e yoolaaɓe ɓen."},{"id":44,"translation":"Wi'a: \"eeyma leydi, moɗ ndiyam maa ɗam! eeyma kadi yo kammu, jogito [sorombooji ndiyam ɗin]!\". Ndiyam ɗam ɓeeɓi, fiyaaku on ñaawaa, [laana] kan daroyii ka dow fello juudiiy, wi'aa: \"Halkaare woodanii ɓen yimɓe tooñɓe\"."},{"id":45,"translation":"Nuuhu noddi Joomi makko, o maaki: \"Joomi am, pellet ɓiɗɗo am on ko jeyaaɗo e ɓeynguure am, pellet fodoore maa nde ko goonga. Ko aan ɓuri nuunɗude ñaawoore ñaawooɓe\"."},{"id":46,"translation":"O daali: \"Ko an yo Nuuhu, pellet on jeyaaka e ɓeynguure maa, nden (toraare) ko gollal ngal moƴƴaa. Wata a toro kam ko a alanaa ɗum ganndal. min miɗo waajo maa fii wata a jeye e majjuɓe ɓeen\"."},{"id":47,"translation":"O maaki: \"Joomi am, mi moolorike ma nde mi lanndoto maa huunde nde mi alanah ɗum ganndal. Si wanaa A hafranam yurmin Ɗaa mi, mi jeyete e hayruɓe ɓen\"(.pertuɓe)"},{"id":48,"translation":"Wi'aa: \"Ko an yo Nuuhu, jippor kisiyee immorde ka amen, e moƴƴi dow maaɗaa e mofte won´duɓe e maaɗa. Mofte goo (no ton), aray min dakmita ɓe, refti memoya ɓe immorde e amen, lepte muusɗe\"."},{"id":49,"translation":"Ɗii ɗoo ko jeyaaɗi e kabaruuji birniiɗi, miɗen wahayina ɗe e maaɗa. A anndaano ɗe an, wanaa yimɓe maa ɓen, ko adii ɗum. Muñño, pellet battane moƴƴe ɗen woanii gooŋɗuɓe ɓen."},{"id":50,"translation":"[minn Nulii] kadi faade e Aadinkooɓe ɓen, musiɗɗo maɓɓe on Huudi. O maaki : \"eeheymon yo yimɓe am, ndewee Alla, deweteeɗo alanah on ko woori mo. On ngonaani si wonaa fekindotooɓe\"."},{"id":51,"translation":"Eeheymon yimɓe am, mi laɓndaaki on e ɗuum njoɓdi. Njoɓdi am wonaani si wonaa ka on takɗo lam. En on haqqiltaa?"},{"id":52,"translation":"Eheymon yimɓe am, imsinee ka Joomi mon, refti tuubanon mo o jippina e mooɗon toɓo jokkondirn-ngo, o ɓeyda on cemmbe e hoore cemmbe mon ɗen. Wota on nduŋto ngono ko on bonɓe."},{"id":53,"translation":"Ɓe mbi'i: \"eheymaHuudu, kala ko addan-ɗaa men e ɓanngannduyee, minen men wonaani accooɓe deweteeɗi amen ɗin fii konngol maa ngol, minen min ngonaani gooŋɗinooɓe ma\"."},{"id":54,"translation":"Min mb'atah si wanaa yoga e deweteeɗi amen ɗin meminirii ma bone\". O maaki: \"Min miɗo seedina Alla -seeditee onon kadi- won´de min, ko mi daɗndiiɗo e ɗuum ko sirkoton,"},{"id":55,"translation":"ga makko. Pewjanee kam on denndaangal, refti wata on padiree kam."},{"id":56,"translation":"Min mi fawike e Alla, Joomi am e Joomi mon. Alaa e ruugayngel si wanaa ko O nannguɗo jubuuru maggel. Pellet, Joomi am no e laawol poocciingol."},{"id":57,"translation":"Si on nduŋtii, gooŋɗii mi yottinanii kon ko mi nulidaa e mooɗon. Joomi am lomtinay yimɓe goo ɓe wonaa onon, on lorrirtaa mo hay e huunde. Pellet, Joomi am ko deeno kala huunde."},{"id":58,"translation":"Nde yamiroore amen nden ari, min daɗndiri Huudi e ɓen goosɗinɓe won´duɓe e makko yurmeende amen. min daɗndi ɓe lepte tiiɗɗe."},{"id":59,"translation":"Ɓeen ko Aadinkooɓe. e njedduno aayeeje Joomi amɓɓe ɗen, ɓe yeddi Nulaaɓe maɓɓe ɓen, ɓe jokki yamiroore kala dunndaranke sanndolɗinɗo."},{"id":60,"translation":"Ɓe jokkindinaa ka aduna ɗoo, kuddi, e Ñande Darngal. ngnndee pellet, Aadinkooɓe ɓen njeddi Joomi maɓɓe. ngndee goɗɗal woodanii Aadi'en, yimɓe Huudi."},{"id":61,"translation":"[Men Nulii] kadi e Samuuda'en, musiɗɗo maɓɓe Saalih, o maaki: \"eehey monyimɓe am, ndewee Alla. deweteeɗo alanaano on ko woori mo. Ko Kaŋko fuɗɗi on ka leydi, O wuurni on e mayri. Imsinanee mo, refti tuubon ka makko. Pellet Joomi am ko ɓaɗiiɗo, jaabotooɗo\"."},{"id":62,"translation":"Ɓe mbi'i: \"eeheyma Saalihu, gooŋɗii a woniino hakkunde amen jaakoraaɗo ado ɗum ɗoo. E a haɗay amen rewugol ko baabiraaɓe amen rewatno? Minen non, min ngonii e sikke e huunde nde noddataa amen e mun (sikke) jaaliiɗe\"."},{"id":63,"translation":"O maaki: \"eeheymon yimɓe! Kaalanee kam, si mi laatike e ɓanngannduyee immorde ka Joomi am, O okkii kam immorde ka makko yurmeende, ko hommbo faabotoo mi ka Alla si mi yeddii mo? On ɓeydataa kam si wonaa hayrugol.perte"},{"id":64,"translation":"Eeheymon yimɓe am, baa ɗoo ko ngelooba wonan´de on maande. Tertee mba, mba ñaama e leydi Alla. Wata on memir-mba bone, lepte ɓaɗtiiɗe keɓa on\"."},{"id":65,"translation":"Ɓe mborii-ba. o maaki: \"ndakmitee ka galleeji mon balɗe tati! Ɗuum ko fodoore nde fennetaake\"."},{"id":66,"translation":"Nde yamiroore Alla nden arunoo, min daɗndiri Saalihu e ɓen gooŋɗinɓe won´duɓe e makko, yur-meende immorde ka amen- e koyeera nden ñande Pellet Joomi maa, ko Kaŋko woni cemmbinɗo, pooluɗo."},{"id":67,"translation":"Haacaango ngoon nanngi tooñuɓe ɓeen.Ɓe waɗtini ka galleeji maɓɓe jicciiɓe.(jusɓe)."},{"id":68,"translation":"A sikkay ɓe ñiiɓaano ɗoon. Nganndee pellet Samuudu en njedduno Joomi maɓɓe, nganndee goɗɗal yurmee- nde (Alla) woodanii Samuuda'en!"},{"id":69,"translation":"Gooŋɗii Nulaaɓe amen ɓeen nggaddanii Ibraahiima welo-welo, ɓe mbi'i: \"Kisal (e mon)\". O maaki: \"Kisal (e mon). Neeɓaani o ardi e ngaari juɗaandi."},{"id":70,"translation":"Nde o yi'noo juuɗe maɓɓe ɗeen njottaaki ndi, o faytiɓe (o sikkitii), o soomi kulol e maɓɓe. Ɓe mbi'i: \"Wota a hul, ko min nulaaɓe e yimɓe Luuti ɓeen\"."},{"id":71,"translation":"Tawi cuddiiɗo makko on no darii, o jali, min mbeltiniri mo Ishaaqa, e ɓaawo Ishaaqa, Yaaquube."},{"id":72,"translation":"[Debbo on] wi'i: \"Ee jalla am! emi jibinay e hoore ko mi nayeejo, e hino oo ɗoo gorko am ko nayeejo? Pellet ɗuum ɗoon ko huunde haawniinde!\"."},{"id":73,"translation":"Ɓe mbi'i: \"E a haawete fiyaaku Alla on? Yurmeende Alla e barkiiji makko ngonii e mon, yimɓe nduu suudu. Pellet ko O jettiniiɗo Tedduɗo\"."},{"id":74,"translation":"Nde kulol ngol iwnoo e Ibraahiima, welo-welo o ari e makko, homo yeddandira e amen fii yimɓe Luuti ɓeen."},{"id":75,"translation":"Pellet, Ibraahiima ko muññiiɗo, keewɗo jankina-gol, tuuboowo."},{"id":76,"translation":"Eheyma Ibraahiima, ɗuurno ga e ɗum; gooŋɗii yamiroore Joomi maa nden arii, e pellet, lepte aray e maɓɓe lepte ɗe nduuttetaake."},{"id":77,"translation":"Nde nulaaɓe amen ɓen ngarnoo ka Luuti, o sunanii ɓe, o ɓiɗtori fonndo makko ngon fii maɓɓe, o maaki: \"ndee ɗoo ko ñalaande saɗtunde\"."},{"id":78,"translation":"Yimɓe makko ɓeen ngari e makko e yaccoo. Ado ɗum hari heɓe ngollaynoo bonɗi. O maaki: \"Eeheymon yimɓe am, ɓee ɗoo ko jiwɓe am: ko kamɓe ɓuri laaɓannde on. Kulee Alla, wata on kersinam e hoɓ- ɓe am. E gorko peewɗo alaa e mo'on?\"."},{"id":79,"translation":"Ɓe mi'i: \"Pellet haɗa anndi haaju alanah men e jiwɓe maa ɓeen, pellet haɗa anndi kadi ko men faalaako\" koy.."},{"id":80,"translation":"O maaki: \"Sinno miɗo marunoo doole e mon! maa ɗuum mi fattinoo(moolo) e soɓɓundu sattundu(jookdu)!\"."},{"id":81,"translation":"[Hoɓɓe ɓen] mbi'i: \"eheymaLuutu, pellet ko men nulaaɓe Joomi maa. ɓe njottotaaka ema. Yaltinir ɓeynguure maa nden e taƴunnde jemma, wata gooto e mo'on yeƴƴito si wonaa cuddiiɗo maa on, ko fii heɓay mo ko heɓata ɓeya kon. Nganndon fodoore maɓɓe nden ka subaka. E subaka on laataaki ɓaɗiido?\"."},{"id":82,"translation":"Nde yamiroore amen nden arnoo, min waɗtiri dow [saare] nden ley mayre, min caaƴini e mayre kaaƴe iwruɗe loope juɗaaɗe dewondirɗe."},{"id":83,"translation":"Maandinaaɗe ka Joomi maa. ɗe ngonaani goɗɗuɗe e tooñooɓe ɓeen."},{"id":84,"translation":"[Min Nulii] kadi e Madyana'en, musiɗɗo maɓɓe on Shu'aybu, o maaki: \"eheymon yo yimɓe am, ndewee Alla; deweteeɗo alanaa on ko woori mo. Wota on ustu ɓetu ngun e manndake ɗen. min on miɗo yi'i on e moƴƴere. miin non miɗo hulani on lepte ñalaande fiiltiindede."},{"id":85,"translation":"Eeheymon yo yimɓe am, timminee ɓetu ngun e manndake ɗen nuunɗal. Wata on ustan yimɓe ɓen coggu maɓɓe ngun, wata on njahru ka leydi bonnugol."},{"id":86,"translation":"Ko keddiiɗe Alla ɗen ɓuri moƴƴannde on si on laatike gooŋɗinɓe. Mi wonaani deenoowo on\"."},{"id":87,"translation":"Ɓe mbi'i: \"eeheyma yo Shu'aybu! E ko juulde maa nden yamiru-maa nde men ngaccata rewugol ko baabiraa- ɓe amen ɓeen rewaynoo kon, maa nde men nggollata huuwata e jawle amen ɗen ko men njiɗi? Pellet an ko a muññiiɗo peewɗo\"."},{"id":88,"translation":"O maaki: \"eeheymon yo yimɓe am, kaalaneekam: si miɗo e ɓanngannduyee immorde ka Joomi am, O arsikii lam immorde ka makko arsike moƴƴo?... mi faandaaki lunndaade on e kon haɗay-mi on e muuɗum. mi faandaaki si wonaa moƴƴingol fotde yeru am on. Kawral am wonaani si wonaa ka Alla. Ko e makko mi fawii, ko ka makko mi ruttotoo\"."},{"id":89,"translation":"Eehmon yimɓe am, wata ngañngu am defu on haa heɓa on sifa ko heɓnoo yimɓe Nuuhu maa yimɓe Huudi maa yimɓe Saalih. Yimɓe Luuti ɓen kan ngoɗɗaani on."},{"id":90,"translation":"Imsinanee Joomi mon, refti tuubanon mo. Pelet Joomi am ko jurmotooɗo, Giɗo\"."},{"id":91,"translation":"Ɓe mbi'i: \"eeheyma Shu'aybu, men alah faamude ko ɗuuɗi e ɗuum ko mbi'ataa; minen miɗen ma nji'a hakku-nde amen lo'oɗo. Si wanaano gorol maa ngol, men piyirteno keeƴe. Aan a wonaani tedduɗo e amen\"."},{"id":92,"translation":"O maaki: \"E ko gorol am ngol ɓuri teddudo e mon diini Alla, on waɗtirii mo ɓaawo mon hawkaaɗo? Pellet Joomi am ko huɓindiiɗo(fiiltiido) ko ngollaton kon."},{"id":93,"translation":"Eeheymon yimɓe am, ngollee e nokku mo'on. miin kadi ko mi golloowo. Arma nde nganndoton ko hombo lepte koynooje arat e mu'm e ko hommbo woni penoowo on. (Jooni non) padee! min kadi miɗo won´di e mon patndiiɗo."},{"id":94,"translation":"Nde yamiroore amen nden arnoo, min daɗndiri Shu'aybu e ɓeen gooŋɗinɓe won´duɓe e makko yurmeende amen. Haacaango ngon nanngi ɓen tooñɓe, ɓe waɗtini ka cuuɗi maɓɓe jicciiɓe(.jusɓe)"},{"id":95,"translation":"A wi'ay ɓe ñiiɓaano ɗon. ngandee woɗɗineede yurmeende wonanii Madayana wano Samuuda'en woɗɗiniranoo."},{"id":96,"translation":"Gooŋɗii Men Nulirii Muusaa Aayeeje amen ɗeen e hujja ɓannguɗo."},{"id":97,"translation":"Ha e Fir'awna e mbatu mun. ɓe njokkii yamiroore Fir'awna nden, yamiroore Fir'awna non wanaa feewnde."},{"id":98,"translation":"O ardoyto yimɓe makko ɓeen ñande darngal, o jolna ɓe ka Yiite. (Nge)bonii jolirde jolaande."},{"id":99,"translation":"Ɓe njokkinaama kuddi e oo (aduna), e ñande Darngal. Bonii ballal ngal ɓe njokkindiranaa."},{"id":100,"translation":"Ɗuum ko jeyaaɗum e kumpite ce'e, miɗen fillano maa ɗuum: no e majje ñiiɓɗe e coñaaɗe."},{"id":101,"translation":"Min tooñaani ɓe. Ko woni, ko kamɓe tooñi ko'e maɓɓe. deweteeɗi maɓɓe ɗiin ɗiɓe ndwatnoo gah ɗin duncanaali ɓe hay e huunde, tuma nde yamiroore Joomi maa nden arnoo; ɗi ɓeydaani ɓe si wonaa hayrude."},{"id":102,"translation":"Ko wano nii nanngal Joomi maa ngal, si tawii o nanngii ce'e ɗen hara ko ɗe tooñɗe. Pellet nanngal makko ngal ko muusngal caɗtungal."},{"id":103,"translation":"Pellet tasakuyee wonii e ɗuum ɗoo wonan´de on kulɗo lepte laakara. nden ko ñalaande yimɓe en mooɓoyte e mun, nde kadi ko ñalaande seedoyteende."},{"id":104,"translation":"Min neeɓtinataa nde si wanah haa e lajal limangal."},{"id":105,"translation":"Ñalnde ngal arata, woŋkii (woo) wowlatah si wanaa e duŋayee makko. Hino e maɓɓe malkisaaɗo e malaaɗo."},{"id":106,"translation":"Si ko malkisaaɓe ɓen, ko ka Yiite; hino woodani ɓe ndeer ton ottaango e hiikaango."},{"id":107,"translation":"Ko ɓe luttinteeɓe ndeer magge fotde kammuuli ɗiin e leydi ndin no duumii, si wonah si Joomii maa muuyii; pellet Joomi maa ko baɗoowo kala ko O faandii."},{"id":108,"translation":"Si tawii non ko malaaɓe ɓen, ko ka ndeer Aljanna woni ko duumintee e mun fotde kammuuli ɗin e leydi ndin no duumii, si wanaa si Joomi maa muuyii. (Ɗum) ko dokkal ngal taƴondirtaa."},{"id":109,"translation":"Wota a won e sikke e huunde ko ɓee ndewata. ɓe rewiraani si wanaa no baabiraaɓe maɓɓe ndewiray- noo ko adii. minen non, min hunniranay ɓe geɗal maɓɓe ngal ko aldah e ustugol."},{"id":110,"translation":"Gooŋɗii min ngkkii Muusaa Deftere nden, luutondi- raa e mayre. Si wanaano konngol ardinoongol immorde ka Joomi maa, ñaaweteno hakkunde maɓɓe. Kamɓe kan heɓe e sikke sikkitiiɗo e e mayre."},{"id":111,"translation":"Wonaani kala maɓɓe si wonaa Joomi maa hunna- nay ɓe (njoɓdi) kuuɗe maɓɓe. Pellet ko O kumpitiiɗo ko ɓe ngollata kon."},{"id":112,"translation":"Ñiiɓir [e pocciingol ngol] wano njamiraɗaa non, e tuubuɓe won´duɓe e maaɗa. wota on mbew. Pellet ko O deenɗo ko ngolloton kon."},{"id":113,"translation":"Wata on ooñor e tooñuɓe ɓen sakko Yiite ngen mema on. Alanah on gah ni Alla yiɗɓe. refti on mballoytaake."},{"id":114,"translation":"Ñiiɓnu juulde nde ka seraaji ɗiɗi ñalawma e saa'iiji jemma. Pellet moƴƴi ɗin hino momta bonɗi ɗin. Ɗuum ko waaju wonan´de ɓeen waajitotooɓe."},{"id":115,"translation":"Muñño. pellet Alla yeebataa njoɓdi moƴƴinooɓe ɓeen."},{"id":116,"translation":"Ko haɗnoo wona e gire adinooɓe on ɓen, joomiraa- ɓe kedde, ɓe no haɗa e bonnugol ka leydi! si seeɗaaɓe e ɓen ɓe min ndaɗndunoo e maɓɓe. Tooñuɓe ɓen nokki e ko ɓe neeminaa e mun kon, ɓe laatii bonɓe."},{"id":117,"translation":"Joomi maa siforaani kalkiroowo ce'e e hoore tooñe tawa yimɓe maɓɓe ko moƴƴinooɓe."},{"id":118,"translation":"Sinno Joomi maa muuyiino, O waɗatno yimɓe ɓen moftal gootal. ɓe ceerataa ko ɓe luutondirooɓe."},{"id":119,"translation":"si wanaa ɓeen ɓe Joomi maa yurmaa. Ko sabu ɗuum O tagiri ɓe. Konngol Joomi maa ngol jojjii won´de: \"Pellet, Mi hebbiniray Jahannama jinna e yimɓe, ɓe denndaangal\"."},{"id":120,"translation":"Kala e mu'un, miɗen fillano maa kabaruuji Nulaaɓe, ko min tabintinra ɗuum ɓernnde maa ngon. Aranii ma e ngol (cortewol) goonga e waaju e janntoore wonan´de gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":121,"translation":"Maakan ɓeen ɓe gooŋɗinah: \"NGollee e nokku mo'on. minen kadi, ko min gollooɓe."},{"id":122,"translation":"Padee kadi. minen ko men fatndiiɓe\"."},{"id":123,"translation":"Ko Alla heeranii birniiɗi kammuuli ɗin e leydi ndin, ko ka makko fiyaaku no fow ruttetee. Awa rewu Mo, fawo-ɗaa e makko. Joomi maa wonaani belsindiiɗo e ɗuum ko ngolloton."}]},{"id":12,"verses":[{"id":1,"translation":"Alif, laam, Raa,[1] Ɗeen ko Aayeeje deftere ɓanngunde nden. feeñnde.","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ko ɗe alkule tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Minen min njippiniriinde janngeteende [e ɗemngal] Aarabu, mbelejo'o, on kaqqilay."},{"id":3,"translation":"Minen Miɗen pillano maa ko ɓuri moƴƴude e fillayee, e ɗuu ko min mbahyi e maaɗa ndee Alqur'aanaare, hay si woniino ado mayre, ko a jeyaaɗo e welsindiiɓe ɓen.b"},{"id":4,"translation":"Tuma nde Yuusufu maakannoo baabamakko: \"eehey may baaba', mi yi'ii [e koyɗol] koode sappo e go'o, naange ngen kadi e lewru ndun; mi yi'ii ɗin no cujjana kam\"."},{"id":5,"translation":"[Baaba makko] maaki: \"Eehey ma ɓinngel am, wota a fillano musiɗɓe maa ɓen koyɗol maa ngol sakko ɓe fewjane feere; pellet seytaane ko gaño aade ɓannguɗo(.peeñɗo.)"},{"id":6,"translation":"Ko wano nii Joomi maa suɓoray maa, O anndinma firo koyɗi, o timmina dokke makko on e maaɗa e ɓeynguure Yaaquuba nden, wano o timminirnoo mo e baabiraaɓe maa ɓen ɗiɗo: Ibraahiima e ishaaqa. Pellet Joomi maa ko gannduɗo Ñeeñɗo."},{"id":7,"translation":"Gooŋɗii wonii e Yuusufa e musiɗɓe makko ɓeen, taskuyeeji wonan´de laɓndotooɓe ɓen."},{"id":8,"translation":"tuma nde ɓe mbi'noo: \"Pellet ko Yuusufa e neene-gooto(musiɗɗo )mun on ɓuraa yiɗeede ka ben-men dii enen, enen le ko en jamaa ɗuuɗuɓe. Pellet baabamen wonii e majjere ɓanngunde\"."},{"id":9,"translation":"Mbaree Yuusufa maa feroɗon mo e leydi; yeeso baaba mon ngon heeranoo on, ngonton ɓaawo ɗum yimɓe moƴƴuɓe\"."},{"id":10,"translation":"Gooto e maɓɓe wi'i: \"Wota on mbarYuusufa, mbeddee mo ka niɓe woyndu yoga e seteeɓe hoccay mo, si on laatike gollooɓe\"."},{"id":11,"translation":"Ɓe mbi'i: \"eeheyma baaba amen, ko heɓu-maa a hoolotaako amen e fii Yuusufa? Minen le ko men laaɓamɓe mo reedu\"."},{"id":12,"translation":"Accitid-mo e amen o ñaama, o fija,minen ko men reenooɓe mo."},{"id":13,"translation":"O maaki: \"miin no suninat kam nde njahdoton e makko; miɗo huli nde boyeeru ndu ñaamata-mo tawa \nKo on mbelsindi-ɗoon e makko\"."},{"id":14,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Pellet si saafaandu ñaamii mo e hoore ko men jamaa ɗuuɗuɓe, haray ko men hayruɓe\"(pertuɓe.)"},{"id":15,"translation":"Nde ɓe njahdunoo e makko, ɓe fottani ukkugol mo ka niɓe woyndu, min mbahayini e makko: \"Ma a haaltayan ɓe ɗee kuuɗe maɓɓe hara ɓe so'aa anndude\".ɓe( tinaani).."},{"id":16,"translation":"Ɓe ngrti ka baaba maɓɓe kiikiiɗe heɓe woya ."},{"id":17,"translation":"Ɓe mb'i: \"Ko an yo baaben amen, minen men njehii miɗen adondira, men ngacci Yuusufa ka kaake amen saafaandu ndun ñaami mo. A hoolotaako min non, hay si min ngonii gooŋɗuɓe\"."},{"id":18,"translation":"Ɓe ngardi e dolokke makko on hino moddi ƴiiƴam fenaande. o maaki: \"si ko woni, woŋkiiji mon ɗin cuɗinanii on fiyaaku. Ko muñal moƴƴal [heddanii kam]! Ko Alla woni ballitorɗo e ko sifotoɗon kon\"."},{"id":19,"translation":"Seteeɓe ngari, ɓe nuli ƴoogoowo maɓɓe on, o jippini baagal makko ngal. O wi'i: \"Ee wel¨-welo am! E hino paykum!\" Ɓe cuuɗiri mo keyee maɓɓe. Alla non ko gannduɗo ko ɓe ngollata kon."},{"id":20,"translation":"Ɓe njeeyiri mo coggel pamɗungel: dirhamoñ limotoo-koñ. Ɓe ngoni welsindiiɓe e fii makko."},{"id":21,"translation":"Cootɗo mo on Misra wi'ani ɓeyngu makko: \"Teddin jipporde makko. Hino gasa ka o nafa en maa njogitoɗen mo ɓiɗɗo\". Ko nii min koɗniri Yuusufa ka leydi fii yo minn nganndin mo firo koyɗi. Alla ko pooluɗo e fiyaaku makko on: kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen nganndaa."},{"id":22,"translation":"Nde o yottinoo sagatalaagu makko, min ngokki mo faamu e ganndal. Ko wano nii min njoɓirta moƴƴinooɓe ɓeen."},{"id":23,"translation":"OOn [debbo] mo on woni e suudu mun ɗaɓɓiri mo hoore-makko. O soki baafe ɗen o wi'i: \"mi heblanii-mo-ma!\" o maaki: \"Moolaare Alla! Jeyɗo kam on moƴƴinii weerde am. Si ko woni, tooñooɓe ɓen maletaake\"."},{"id":24,"translation":"Gooŋɗii [debbo] on himmanii oon. Kaŋko kadi o himmanayno mo si wanaa o yi'ii hujja Joomi makko on. Ko nii [min gerdiri] fii yo min njiiltu mo e bone e paŋkare. Pellet ko o jeyaaɗo e jeyaaɓe amen laɓɓinaaɓe ɓeen."},{"id":25,"translation":"Ɓe ɗiɗo kala ɓe ngidondiri ka baafal, o seekiri dolokke oya oon ɓaawo. Ɓe tawi moodi makko ka baafal. [debbo] on wi'i: \"Ko holɗum woni njoɓdi on paalanaaɗo ɓeynguure maa nden bonki si wanaa yo soke [o leptiree] lepte muusɗe?\""},{"id":26,"translation":"[Yuusufu] maaki: \"Ko kaŋko ɗaɓɓiri kam hoore-am\". Tawanooɗo e yimɓe [debbo] on ceeditii: \"Si tawii dolokke mum on ko yeeso seekiraa, haray ko [debbo] oon gooŋɗi, kaŋko [gorko] on ko jeyaaɗo e fenɓe ɓeen."},{"id":27,"translation":"Si tawii noon dolokke makko oon ka ɓaawo seekiraa, haray [debbo] on fenii, kaŋko [gorko] on ko o jeyaaɗo gooŋɗuɓe ɓeen."},{"id":28,"translation":"Nde [moodi makko] yi'noo dolokke oon ko ɓaawo seekori, o wi'i: \"Ɗum ko jeyaaɗum e pewje mon! Pellet pewje mon ɗen ko mawɗe!\"."},{"id":29,"translation":"Yuusufa, ɗuurno gah e ɗum. Aan [debbo on], imsinano junuubi(bakkaat) maa ɗin; tawde pellet a jeyaama e woopɓe ɓeen\"."},{"id":30,"translation":"Rewɓe ɓen ka saare mbi'i: \"Debbo laamɗo on ɗaɓɓirii kurka makko o hoore-makko! Gooŋɗii yiɗde ɓurtirii mo. Minen dey miɗen nji'a oo [debbo] e majjere ɓanngunde\"."},{"id":31,"translation":"Nde o nannoo pewje maɓɓe ɗen, o nulani ɓe, o hebilani ɓe ngawluuji, o jonni gooto kala e maɓɓe laɓi, o wi'i: \"Yaltu e maɓɓe!\". Nde ɓe nji'unoo mo, ɓe mawnini mo, ɓe taƴi juuɗe maɓɓe ɗen, ɓe mbi'i: \"Kaawee Alla! Oo wanaa ɓanndiŋke, oo wonaani si wanaa malayiko tedduɗo\"."},{"id":32,"translation":"O wi'i: \"Ko oo mo'on felirɗon kamm fii mun, gooŋɗii mi ɗaɓɓirii mo hoore-makko o haɗitii. Si wonii o waɗaani ko mi yamirta mo kon, ma o soke ma o laato jeyaaɗo e hoyɓe ɓen\"."},{"id":33,"translation":"O maaki: \"Joomi am, Ko kaso oon ɓurani kam e ko ɓe noddata kam e mun kon. Si a pottinaani kam pewje maɓɓe ɗen, mi ooñoto e maɓɓe, mi jeyee e majjuɓe ɓe\"."},{"id":34,"translation":"Joomi makko jaabinani mo, O firliti e makko pewje maɓɓe ɗen. Pellet, ko Kaŋko woni Nanoowo, gannduɗo O."},{"id":35,"translation":"Refti feeñani (rewɓe) ɓen ɓaawo nde ɓe nji'i maandeeji ɗin, ma ɓe cok-mbo tigi haa e saaji."},{"id":36,"translation":"Sukaaɓe ɗiɗo naatidi e makko ka kaso. Goɗɗo e maɓɓe wi'i: \"Min mi hoyɗii hoore-am miɗo siiwa sanngara\". Oya kadi wi': \"Min mi hoyɗii hoore-am miɗo ronndii ka hoore-am cobbal, colli no ñaama e maggal\". Humpitii min firo ɗin, minen men nji'ii ma jeyaaɗo e moƴƴinooɓe ɓeen\"."},{"id":37,"translation":"O maaki: \"Ñaametee mo wonaɗon okkoreede on aratah on si wanaa mi humpitay on firo mun ado o arde on. Ɗuum mo'on ko jeyeeɗum e ko Joomi am anndini lam. Min mi ɗalii diina yimɓe ɓe ngooŋɗinaa Alla, hara kamɓe e fii laakara ko ɓe yedduɓe\"."},{"id":38,"translation":"Njookku-mi diina baabiraaɓe am ɓen: Ibraahiima e Ishaaqa e Yaaquuba. Haananaa men nde men kafidata e Alla hay e huunde. Ɗuum ko jeyaaɗum e ɓural Alla e dow amen e hoore yimɓe ɓeen; kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen ɓe njettataa."},{"id":39,"translation":"Eehey mon won´diiɓe am ɗiɗo ka kaso! E ko deweteeɗi ceertuɗi ɓuri moƴƴude, kaa ko Alla Gooto poolɗo o?"},{"id":40,"translation":"On ndewani gah mum, si wonah inɗe ɗe innuɗon ɗum, onon e baabiraaɓe mon, Alla jippinanaani ɗen hujja. Ñaawoore ndeen alanah si wanaa Alla. O yamirii wota on ndw si wanaa Kaŋko. Ko ɗuum woni diina ñiiɓuka kan; kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen ɓe nganndaa."},{"id":41,"translation":"Eehey mon won´diiɓe am ɗiɗo ka kaso! Goɗɗo e mo'on yarnay koohoo mun on sanngara; oya on, o fetee, colli ɗin ñaama ka hoore makko. Fiyaaku mo laɓndiɗon fii mun on ñaawaama."},{"id":42,"translation":"O maakani on mo o sikke daɗay e maɓɓe kamɓe ɗiɗo: \"Jaŋto lam ka koohoojo maa on\". Seytaane yejjintini mo jaŋtanagol koohoojo makko on. [Yuusufu] ñiiɓiti ka kaso yoga e duuɓi."},{"id":43,"translation":"Laamɗo on wi'i: \"Min mi yi'ii (e koyɗol) na'i jeeɗiɗi payɗi, na ñaama pooƴuɗi jeeɗiɗi ɗin, e butaali jeeɗiɗi kecci, e goɗɗi goo joorɗi. Eheymon dental, pirtanee kam ngol koyɗol am, si on laatike firtooɓe koyɗi\"."},{"id":44,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Ko jiiɓu-jaaɓu koyɗi ! min ngonaani annduɓe firo koyɗi !\"."},{"id":45,"translation":"Daɗnooɗo on e ɓeya ɗiɗo miijitii ɓaawo dumunna o wi'i: \"Min mi humpitay on firo maggol. Nulee kam\"."},{"id":46,"translation":"Yuusufu, an yo gooŋɗuɗo! haalani min fii na'i jeeɗiɗi payɗi, na ñaama pooƴuɗi jeeɗiɗi ɗin, e butaali jeeɗiɗi kecci e goɗɗi jooruɗi, mbelejo'o mi ruttoo ka yimɓe ɓen, belejo'o, ɓe ngannday\"."},{"id":47,"translation":"O maaki: \"On ndemat duuɗi jeeɗiɗi jokkondirɗi. Kala ko coñɗon, ngccon ɗum ka dukkal(butaali) mun, si wanaa seeɗa e kon ko ñaamoton\"."},{"id":48,"translation":"Refti aroyat ɓaawo ɗum, duuɓi jeeɗiɗi caɗtuɗi, ɗin (duuɓi) no ñaama ɗuum ko marnaɗon ɗi si wonaa seeɗa e ko maroton [fii awdi]."},{"id":49,"translation":"Refti aroya ɓaawo ɗuum, hitaande, ko e mayre yimɓe ɓen toɓetee, ko e mayre kadi ɓe kamata."},{"id":50,"translation":"Laamɗo on wi'i: \"ngaddanee kam on\". Nde imminaaɗo on arunoo mo, o maaki: \"Rutto ka koohoojo maa on laɓndoɗaa mo: Ko woni fiyaaku ɓen rewɓe taƴnooɓe juuɗe mun ɗen? Pellet Joomi am ko gannduɗo pewje maɓɓe ɗen\"."},{"id":51,"translation":"[Laamɗo on] wi'i: \"Ko holɗum wonnoo fiyaaku mon tuma ɗaɓɓirnoɗon Yuusufa hoore-makko?\" Ɓe mbi'i: \"Moolaare Alla! min nganndiraa mo ko boni\". Ɓeyngu laamɗo on wi'i: \"Jooni goonga kan feeñii. Ko min ɗaɓɓirnoo mo hoore-makko, pellet ko o jeyaaɗo e gooŋɗuɓe ɓen\"."},{"id":52,"translation":"\"Ɗuum ko fii yo o anndu won´de mi jamfaaki mo ka wirnii, e won´de Alla fewnatah pewje jamfotooɓe ɓen."},{"id":53,"translation":"Mi laɓɓinaa hoore-am, tawde woŋkii ko heewkii yamirde bone, si wanah kiin ki Joomi am yurmini. Joomi am ko jaafotooɗo jurmotooɗo."},{"id":54,"translation":"Laamɗo on wi'i: \"ngaddanee kam mo, mi heertinana mo hoore-am\". Nde o yewtunoo mo, o wi'i: \"Aa on hannde ka amen, ko a jom-nokku koolaaɗo\"."},{"id":55,"translation":"O maaki: \"Waɗam e hoore-ngaluuji leydi ndin: ko mi deenoowo gannduɗo\"."},{"id":56,"translation":"Ko wano nii min ñimnirani Yuusufa ka leydi, homo jippora e mayri nokku ka o yiɗi. miɗen keɓnira yurmeende amen nden on mo min muuyi, min njeebataaka njoɓdi moƴƴinooɓe ɓen."},{"id":57,"translation":"Pellet ko njoɓdi laakara ndiin ɓuri moƴƴannde ɓen gooŋɗinɓe ɓe laatii gooŋɗuɓe."},{"id":58,"translation":"-Musiɗɓe-baaba-gootooɓe Yuusufa ɓeen ngari ɓe naati ka makko. O annditi ɓe, kono kamɓe ɓe paayti mo."},{"id":59,"translation":"Tuma nde o hebllannooɓe doŋlle maɓɓe ɗeen, o maaki: \"ngaddanee kam musiɗɗo mon baaba-gooto. E on nji'aani miɗo timmina ɓetu ngun, e won´de ko mi ɓurdo moƴƴude e weernooɓe ɓen?\"(jippinooɓr)."},{"id":60,"translation":"Si on ngaddanaani kam mo, haray ɓetu alanaa on ka am ɗoo; wota on ɓado kamm kadi\"."},{"id":61,"translation":"Ɓe mb'i: \"min ɗaɓɓiray mo baba makko, minen ko men gollooɓe (ɗuum)\"."},{"id":62,"translation":"O maakani gollooɓe makko ɓen: \"mbaɗee coggeeji(njigguuji) maɓɓe ɗin ka doŋle maɓɓe: belejo'o ɓe ngannditat ɗi si ɓe nduttima ka yimɓe maɓɓe ɓen, belejo'o ɓe njiiltoto\"."},{"id":63,"translation":"Tuma nde ɓe nduuttinoo ka ben maɓɓe, ɓe mbi'i: \"eeheyma ben(baaba) amen, min skaɗaama ɓetu. neldu amen musiɗɗo amen on, men ɓetanee. Ko men reenooɓe mo\"."},{"id":64,"translation":"O maaki: \"Hara mi hooloray on e fii makko, si wonaa no mi hoolornoo on non e musiɗɗo-neene-gooto makko on ko adii? Ko Alla woni moƴƴo deenoowo, ko Kaŋko ɓuri moƴƴude yurmotooɓe ɓeen\"."},{"id":65,"translation":"Nde ɓe ngudditunoo doŋle maɓɓe ɗeen, ɓe tawi cogguuji(njigguuji) maɓɓe ɗin ruttaama e maɓɓe. Ɓe mbi'i: \"eeyma yo ben amen, ko men ɗaɓɓata [kadi]? Ɗii ko cogguuji amen, ɗi nduttaama e amen. Miɗen njiggana yimɓe amen, men ndeena musiɗɗo amen on, men ɓeydora ɓetu ngelooba; ɗuum ko ɓetu newiingu\"."},{"id":66,"translation":"O maaki: \"Mi immindintaa(neldatah) mo e mooɗon haa ƴettanon mi ahadi ka Alla, won´de on ngrtiranat kam mo si wonaa hara on kuɓinda\". Ɓaawo ɓe ƴettanii mo ahadi maɓɓe ndin, o maaki: \"Alla e dow ko wowluɗen kon, ko o deenoowo\"."},{"id":67,"translation":"O maaki: \"eeheymin ɓiɗɓe am, wota on naatiroy e damal gootal, naatiree e dame ceertuɗe. Mi dun-cantaa on e (muyɗe) Alla hay e huunde. Ñaawoore alanaa si wonaa Alla: Ko e makko mi fawii, ko e makko kadi, yo fawo fawotooɓe ɓeen\"."},{"id":68,"translation":"Nde ɓe naatirnoo nokku ka baaba maɓɓe yamirnoo ɓe ɗon, ɗum wonaano no duncana ɓe [ko iwri] ka Alla si wanaa haaju wonunooɗo e fittaandu Yaaquuba mo o gasini. Kaŋko on, ko o jom-ganndal ngal min anndini mo. Kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen ɓe nganndaa."},{"id":69,"translation":"Nde ɓe naatnoo ka Yuusufa, o maɓɓi musiɗɗo-neene-gooto makko on e makko, o maaki: \"Ko mi musiɗɗo-neene-gooto maa, wata a sunor ko ɓe ngollatnoo\"."},{"id":70,"translation":"Tuma nde o hebilannoo ɓe doŋle maɓɓe ɗen, o waɗi ɓetirgal ngal ka doŋngal musiɗɗo-neene-gooto makko on, refti ewnotooɗo eewnii: \"eeymon yo seteeɓe, Ko on wuyɓe\"."},{"id":71,"translation":"Ɓe fewtiti e maɓɓe ɓe mbi'i: \"Ko holɗuum kattiɗon?\""},{"id":72,"translation":"Ɓe mbi'i: \"minn kattike ɓetirde laamɗo on. Hino woodani kala gadduɗo ngal, doŋngal ngelooba, ko miin woni pawtiiɗo ɗuum\"."},{"id":73,"translation":"Ɓe mbi'i: \"min ngooɗndirii Alla, gooŋɗii hoɗon nganndi min ngaraani bonnugol ka leydi, min laataaki kadi wuyɓe\"."},{"id":74,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Ko wonata njoɓdi makko si tawii ko on fenooɓe?\""},{"id":75,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Njoɓdi makko: ko kala mo: [ɗuum] tawaa ka doŋngal mun, haray ko kaŋko [tigir] woni njoɓdi mun. Ko wano non min njoɓitirta tooñooɓe ɓen\"."},{"id":76,"translation":"[Yuusufu] fuɗɗori doŋle maɓɓe ɗen ado doŋngalmusiɗɗo- neene-gooto makko on; refti o yaltiniri nde ka doŋngal musiɗɗo-neene-gooto makko on. Ko wano non men fewjirani Yuusufa, [tawde] o hattantaano nanngude musiɗɗo-neene-gooto makko on ka sariya laamɗo on, si wonaa hara ko Alla muuyi. Miɗen ɓantana darajaaji on mo min muuyi. No e dow kala jom-ganndal ganndo [goo]."},{"id":77,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Si o wujjii, haray musɗo- neene-gooto makko wujjiino ko adii\". Yuusufu mari ɗum ka woŋkii makko, o feññinanaani ɓe ɗuum. o maaki: \"Ko onon ɓuri bon´de nokku! Ko Alla ɓuri anndude ko cifotoɗon\"."},{"id":78,"translation":"Ɓe mbi'i: \"heyma yo laamɗo on, oo no mari baabiraawo nawyuɗo oggos; ƴettu gooto e amen lomto makko. Menen men nji'ii ma jeyaaɗo e moƴƴinooɓe ɓeen\"."},{"id":79,"translation":"O maaki: \"Moolaare Alla nde min nanngata si wanaa oon mo men tawi doŋle amen ɗeen e juuɗe mun. Mene haray ontuma ko men tooñɓe\"."},{"id":80,"translation":"Nde ɓe taƴinoo fii hettugol mo, ɓe martiti ko ɓe gunndondirɓe. Mawɗo maɓɓe on wi'i: \"E on nganndaa won´de baaba mon ƴettodii e mo'on ahadi ka Alla, e aranun tuma belsindinoɗon e Yuusufa? Mi seerataa leydi ndin haa baaba am duŋanoo kam maa o ñaawana kam [hettugol mo], ko Kaŋko ɓuri moƴƴude e ñaawooɓe ɓeen\"."},{"id":81,"translation":"Nduttee ka baaba mon mbi'on: \"eeheyma yo baaba amen, ɓiɗɗo maa on wujjii. min ceedaaki si wonaa ko men nganndi, men wonaani reenɓe ko wirnii."},{"id":82,"translation":"Laɓndo (yimɓe) saare nden nde men ngonunoo e mun, e seteeɓe ɓen ɓe men kawrondirnoo e mun. Pellet ko men gooŋɗuɓe\"."},{"id":83,"translation":"[Yaaquuba] maaki: \"Woŋkiiji mon ɗin cuɗanii on fiyaake! Ko muñal labangal. Hino hasii ka Alla artiranta mi ɓe, ɓe denndaangal. Ko Kaŋko woni gannduɗo, Ñeeñɗo\"."},{"id":84,"translation":"O ɗuurnii ɓe o maaki: \"Ee suno am e fii Yuusufa!\" Gite makko ɗen ndanwiri suno. Ko o cuuɗɗo suno."},{"id":85,"translation":"Ɓe mb'i: \"min ngooɗdirii Alla! A seerataa haɗa jaŋtoo fii Yuusufa, haa ngonaa horsuɗo maa ngonaa jeyaaɗo e halkiiɓe ɓen\"."},{"id":86,"translation":"O maaki: \"nganndee ko e Alla mi wullitotoo ngannde am e sunaare am. Miɗo anndi ka Alla ko on nganndaa\"."},{"id":87,"translation":"\"Eeheymon ɓiɗɓe am, njehee tefon fii Yuusufa e musiɗɗo neene-gooto makko on. Wota on taƴo e yurmeende Alla. Ko fii, taƴotaako e yurmeende Alla si wanaa yimɓe yedduɓe ɓen\"."},{"id":88,"translation":"Nde ɓe naatunoo ka makko [kaŋko Yuusufa], ɓe wi'i: \"Ko an yo laamɗo, lorra heɓii men memen e ɓeynguure amen; men angadii e sil'a jaasuɗo. Huɓnan men ɓetu ngun, cakko-ɗaa e amen. Pellet, Alla yoɓay sakkotooɓe ɓeen\"."},{"id":89,"translation":"O maaki: \"Enee, on ngannditii ko mbaɗunoɗon Yuusufa e musiɗɗo neene-gooto makko on kon tuma nde ngonnoɗon majjuɓe?\""},{"id":90,"translation":"Ɓe mbii'i: \"Kere ko aan woni Yuusufa?\" O maaki: \"Ko miin woni Yuusufa. Oo ɗoo ko miñam. Gooŋɗii Alla moƴƴike e amen. Ko fii, mo gomɗii o muññike, pellet, Alla yeebataa njoɓdi moƴƴinooɓe ɓen\"."},{"id":91,"translation":"Ɓe mbi'i: \"min ngooɗndiri Alla, Alla ɓurnii ma e amen, men woniino woopɓe\"."},{"id":92,"translation":"O maaki: \"Feloore alaa e hoore-mon hannde! Yo Alla yawtan on. Ko Kano woni ɓurɗo Yurmotooɓe\"."},{"id":93,"translation":"Njehhdee e oo dolokke am ɗoo, mberloɗon mo ka yeeso baaben am: o wattinat ji'oowo. ngaddanon kam ɓeynguure mon nden ɓe denndaangal\"."},{"id":94,"translation":"Nde seteeɓe ɓen ceerti [yalti Misra]ben maɓɓe maaki: \"miin miɗo heɓa balangol Yuusufa, sinno wanaa fii yo on ɗaaytinam\"."},{"id":95,"translation":"Ɓe mbi'i: \"min ngooɗndirii Alla, an haɗa e majjere maaɗa ɓooyunde nden\"."},{"id":96,"translation":"Nde beltinoowo on arnoo, o werlii [dolokke] on ka yeeso makko, o wonti yi'oowo. O maaki: \"E mi wi'anaano on miɗo anndi ka Alla ko on nganndaa?\""},{"id":97,"translation":"Ɓe mbi'i: \"eheyma yo baaba amen, imsinano men junuubi amen. minen men ngoniino woopɓe\"."},{"id":98,"translation":"O maaki: \"Arma mi imsinano on Joomi am. Ko Kaŋko woni jaafotooɗo, jurmotooɗo\"."},{"id":99,"translation":"Nde ɓe naatnoo ka Yuusufa, o tappi ka makko [ɗoun] mawɓe makko ɓen ɗiɗo, o maaki: \"Naatiree Misra, si Alla muuyii, ko on hooliiɓe\"."},{"id":100,"translation":"O towniri mawɓe makko ɓen ɗiɗo ka belorki(daŋki), ɓe naayirani mo cujjugol. O maaki:\"eymon baaba'en, ko ɗum ɗoo woni firo koyɗol am ngol oya tuma, gooŋɗii Joomi am waɗii ngol goonga. Gooŋɗii O moƴƴike e am tuma O yaltinnoo kam ka kaso, O itti on ka ladde, ɓaawo nde seytaane bonnii hakkunde am musiɗɓe- baab-gootooɓe am ɓen. Pellet, Joomi am ko newaniiɗo ko O muuyi kon. Ko Kaŋko woni gannduɗo, Ñeeñɗo\"."},{"id":101,"translation":"Joomi am, gooŋɗii A weeɗii kam laamu, A anndinii kam kadi firo koyɗi. [Aan] Takɗo kammuuli ɗin e leydi ndin, ko Aan woni giɗo am aduna e laakara. Ƴettitam ko mi juulɗo, waɗitdaa kam e moƴƴuɓe ɓen."},{"id":102,"translation":"Ɗuum ko jeyaaɗum e kumpite wirniiɗe, miɗen wahayini ɗe e maaɗa. A tawanooka e maɓɓe tuma nde ɓe eɓɓunoo fiyaaku maɓɓe on heɓe pewja."},{"id":103,"translation":"Ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen, hay si a reerɗi, (ɓe) ngonaani gooŋɗinooɓe."},{"id":104,"translation":"A ɗaɓɓiraani ɓe e ɗuum njoɓdi. Nde wonaani si wanaa waaju wonan´de winndere nden."},{"id":105,"translation":"Ɗuuɗii e aayeeje ka kammuuli e ka leydi, heɓee ndewa e majje hara ko ɓe ɗuurniiɓe ɗe."},{"id":106,"translation":"Ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe goosɗintaa Alla, si wonaa hara ko ɓe sirkuɓe."},{"id":107,"translation":"E ɓe kooli nde hippooje arata ɓe e lepte Alla ɗee maa darngal ngal ardira ɓe juhal, hara kamɓe ɓe tinaani"},{"id":108,"translation":"Maaku: \"Ko ngo'ol woni laawol am, miɗo noddira e Alla dow hujja, min e ɓeen jokkuɓe kam. Senayee woodanii Alla! Mi wonaani jeyaaɗo e sirkooɓe ɓen."},{"id":109,"translation":"Men nulaali ado maa si wanaa worɓe jeyaaɓe e yimɓe ca'e ɗen, miɗen mbahayina e maɓɓe. E ɓee [fennooɓe ma] yiilotaako ka leydi, ɓe ndaara ko honno battane ɓeen adinooɓe ɓe w'anoo? Pellet ko saare laakara nden ɓuri moƴƴannde ɓen hulɓe [Alla]. E on haqqiltaa?"},{"id":110,"translation":"Haa si tawii nulaaɓe ɓen taƴike, (heeferɓe ɓen) fellita won´de kamɓe ɓe fennaama, ballal amen ngal ara e maɓɓe; min daɗnda on mo min muuyi, lepte amen ɗen ruttetaake gaayi e yimɓe bonɓe ɓen."},{"id":111,"translation":"Gooŋɗii wonii e fillayeeje maɓɓe ɗin tasakuyye wonan`de joomiraaɓe haqqillaaji ɓen. Nde wonaani yewtere fekidaande. Ko woni, ko nde gooŋɗinnde ɗen adinooɗe nde, e fensitunde kala huunde, e peewal e yurmeende wonan´de yimɓe gooŋɗinɓe ɓen."}]},{"id":13,"verses":[{"id":1,"translation":"Alif, Laam, Miim,[1] Raa. Ɗee ko aayeeje deftere nden; jippinaande nden e maaɗa immorde ka Joomi maa ko goonga; kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen ɓe ngooŋɗintaa.","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ko ɗe alkule tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Ko Alla woni ɓamtuɗo kammuuli ɗin doose ɗe on nji'ataa. refti O fotondiri ka dow 'Arshi, O elti naange ngeen e lewru ndun: kala majji no doga haa e lajal innaangal. Hino toppitoo fiyaakuuji ɗin, Homo fensita aayeeje ɗeen belejo'o on njanante kawwroygol e Joomi mon."},{"id":3,"translation":"Ko Kaŋko woni fontuɗo leydi ndin, O waɗi e majji pelle e caatli. E kala (noone) e dimɗe, o waɗi e majje noone ɗiɗi resindirayɗi. Homo suddira jemma on ñalawma on. Wonii e ɗuum, maandeeji wonan`de yimɓe miijitotooɓe."},{"id":4,"translation":"Hino ka leydi tummbe ɓadondirɗe, e gese 'inabu, e remuruuji, e tamarooje dukkinɗe e ɗe wonaa ɗukkinɗe, heɗe yarniree ndiyam ngootam, Miɗen ɓurna yoga majji dow yoga ka dakamme. Wonii e ɗuum, maandeeji wonan´de yimɓe haqqilooɓe."},{"id":5,"translation":"Si a ŋalɗay, -haawete-haray ko konngol maɓɓe ngol jojji ŋalɗude:-haawniinde- \"Eyoo si men wontii mbulmbuldi, mene men wontat e tagoore hesre?\" Ko ɓeen ngoni yedduɓe Joomi mun ɓen, ko ɓeen tonngoytee ka daaɗe mun, ko ɓen kadi ngoni yimɓe Yiite; kamɓe ko ɓe luttooɓe e magge."},{"id":6,"translation":"Heɓe hawjirane bone on ado moƴƴere nden. Gooŋɗii wulike ado maɓɓe [lepte] yeruuje majje. Pellet, Joomi maa ko Jom-haforanal wonan`de yimɓe ɓeen, e tooñe maɓɓe ɗeen. Pellet kadi Joomi maa, ko cɗttuɗo lepte."},{"id":7,"translation":"Ɓeen heefereɓe no wi'a: \"Ko haɗno maande jippiniree e makko immorde ka Joomi makko?\" Anndu ko an ko a jertinoowo, hino woodani yimɓe kala pewnoowo."},{"id":8,"translation":"Alla no anndi ko roondotoo kala deyel, e ko renngaaji ɗin ustata e ko ɗi ɓeydata. Kala huunde ka makko, ko eɓɓaa-ɗum."},{"id":9,"translation":"gannduɗo k owirniiɗi e feeñuɗi, mawɗo, toownitiiɗo."},{"id":10,"translation":"Hino fota [ka makko ganndugol] oon cuuɗuɗo konngol e mooɗon, e on peññinɗo ngol, on cuuɗiratɗo jemma, e on jaltiniroowo ñalawma."},{"id":11,"translation":"Hino woodani mo lomtondirooɓe yeeso makko e ɓaawo makko, heɓe ndeenira mo yamiroore Alla. Pellet Alla waylataa ko woni e yimɓe, haa ɓe mbayla ko woni kon e maɓɓe. Si Alla faandanike yimɓe bone, alaa yiltoowo mo. Alanaa ɓe gaanin makko giɗo-heftoowo."},{"id":12,"translation":"Ko Kaŋko woni kollirayɗo on maƴe ɗen kulul [ɗe] e tamƴinagol [toɓo]; O fuɗɗa ɗeen duule tedduɗe."},{"id":13,"translation":"Digge ɗeen no senina mo yettugol mo, e maleykaaji ɓen, immorde e kulol makko. o wurta parñite ɗen, O meminira ɗe on mo o muuyi. Kamɓe heɓe wennja fii Alla, Kaŋko non ko O saɗtuɗo nanngal."},{"id":14,"translation":"Hino woodani oo noddaandu goonga! Ɗiin ɗi ɓe noddata ko woori Mo, ɗi jaabotaako ɓe e huunde; si wanaa wano fontuɗo newe mun e ndiyam fii yo ɗam yotto hunnduko makko, kono ɗam wonaani joottotoo-ɗam kon (hunnduko). Noddaandu heefereɓe ɓen wonaani si wonaa e majjere."},{"id":15,"translation":"Ko Alla woni ko sujjannta, denndaangal ko woni ka kammuuji e la leydi, ɗoftaare e waawneede, e ɗowdiiji maɓɓe, bimmbi e kiikiiɗe."},{"id":16,"translation":"Maaku: \"Ko hommbo jeyi kammuuji ɗiin e leydi ndin?\" Maaku: \"Ko Alla\". Maaku: \"E on njogiti gaanin makko, keediiɗi ɗi mbaawanaa ko'e majji nafa wanaa lorra?\" Maaku: \"Hara bumɗo e ji'iiwo no fota? Kaa hara niɓe ɗen fotay e ndaygu ngu? Kaa ɓe waɗan Alla kafidiiɓe tagirɓe wano tagoore makko nde, tagoore nde nanndari ɓe? Maaku: \"Ko Alla woni takɗo kala huunde, ko Kaŋko woni bajjo, poolɗo\"."},{"id":17,"translation":"O jippinirii ka kammu ndiyam, ɗam ili e jooli=caatli =emmbere majjam. Ilol ngol roondii ngufo hummbu-ngo. No e kon ko ɓe kuɓɓata yiite e mun fii ɗaɓɓu ɗaɓɓugol cuɗaari maa nafa-hoy, ngufo sugu mun. Ko wano nii Alla waɗirta misal goonga e fenannde. Si ko ngufo ngon, ngo yahray ɓeeɓugol, ammaa ko nafata yimɓe ɓeen kon, ɗum ñiiɓa ka leydi. Ko wano nii Alla waɗirta yeruuji ɗiin."},{"id":18,"translation":"Hino woodani ɓeen nootiiɓe Joomi mun moƴƴere. Ɓeen ɓe nootaaki Mo, sinno woodaniino ɓe denndaangal ko woni kon ka leydi, e yeru mun won´dude e mu'un, ɓe soktorayno(coottorto) ɗum. Ɓeen ɗon, no woodani ɓe bonɗum hasboore, jaaƴorde maɓɓe nden ko Jahannama. Nge bonii ndaɗɗundi."},{"id":19,"translation":"E ko on gannduɗo won´de ko jippinaa ko e maaɗa immorde ka Joomi maa ko goonga, wa'ata wa on ɓumɗo? Anndu ko waajitotoo, ko joomiraaɓe-haqqillaaji ɓeen,"},{"id":20,"translation":"Ɓeen huuɓnooɓe ahadi Alla ndiin, ɓe pirtataa ahodal(hoolaare)."},{"id":21,"translation":"e ɓeen jokkooɓe ɗuum ko Alla yamiri yo jokke, heɓe kula Joomi maɓɓe, heɓe kula bon´de hasboore,"},{"id":22,"translation":"Ɓeen muññoriiɓe ɗaɓɓugol yarluyee Joomi maɓɓe, ɓe ñiiɓni julde, ɓe nafqii e kon ko min arsiki ɓe, gunndoo e kene, heɓe duñira moƴƴere ndeen bone on. Ɓeen ɗoon, no woodani ɓe battane galle,"},{"id":23,"translation":"Aljannaaji ñiiɓal, heɓe naata ɗi, e ɓeen moƴƴuɓe e baabiraaɓe maɓɓe ɓeen, e rewɓe maɓɓe ɓen, e geyngolji=ɓesnguuji =maɓɓe ɗin. Hara Maleykaaji ɗi hino naatirana ɓe kala damal:"},{"id":24,"translation":"\"Kisal wonii e mo'on, sabu muñal mon ngal. battane galle ɗeen moƴƴii\"."},{"id":25,"translation":"Ɓeen (non) firtooɓe ahadi Alla ndin ɓaawo piɓugol ndi, heɓe taƴoo e ko Alla yamiri kon yo jokke, heɓe mbonna ka leydi, ɓee ɗoo, hino woodani ɓe kuɗdi, hino woodani ɓe kadi bonɗum galle."},{"id":26,"translation":"Alla no yaññana arsike on mo o muuyi, Himo ɓittina. heɓe mbeltora nguurndam aduna, nguurndam aduna non wonaani ka laakara, si wanaa dakamme-hoy."},{"id":27,"translation":"Ɓeen yedduɓe no mbi'a: \"Ko haɗno aaya jippinee e makko immorde ka Joomi makko?\" Maaku: \"Alla majjinat tun mo o muuyi, O fewna e makko on tuubuɗo-ruttii\""},{"id":28,"translation":"Ɓeen gooŋɗinɓe, ɓe ɓerɗe mun deeƴirta jantagol Alla. Ngandee ko jaŋtagol Alla ngol ɓerɗe ɗeen ndeeƴirta."},{"id":29,"translation":"Ɓeen gooŋɗiiɓe ɓe ngolli golle moƴƴe, welo-welo woodaniiɓe e moƴƴude ruttorde."},{"id":30,"translation":"Ko wano nii min nulir-maa e mofte - gooŋɗii mofte goo yawtiino ado majje - fii yo a janngan ɓe nden nde min wahayini e maaɗa, kono heɓe yedda Yurmeteeɗo on. maaku: \"Ko Kaŋko woni Joomi am. deweteeɗo alaa si wanaa Kaŋko. Ko e makko mi fawii, ko ka makko kadi woni ruttorde am\"."},{"id":31,"translation":"Sinno janngeteende naɓirano pelle ɗe, maa leydi ndin seekiraa sabu mayre, maa nde wowliniraa maayɓe ɓen (harayno ko ndee ɗoo). Ko woni, ko Alla woodani fiyaaku on fow. E gooŋɗinɓe ɓen nganndaanii won´de, sinno Alla muuyuno, o fewnatna denndaangal yimɓe ɓen? Masiibo seeraani no heɓira yedduɓe ɓeen ko ɓe paggitii kon, maa [ngon masiibo] yana takko galle maɓɓe nden haa fodoore Alla nden ara. Pellet Alla firtataa fodoore."},{"id":32,"translation":"Goŋɗii nulaaɓe njalkitanoo ma ado maaɗa. mi muññanii ɓen yedduɓe, refti Mi nanngi ɓe. Ko honno lepte am ɗen ngonirnoo!"},{"id":33,"translation":"E hara ko oon dariiɗo e kala woŋkii ko ki faggitii kon [ɓuri hanndude e dewal?...] Ɓe mbaɗanii Alla kafidii- ɗi. Maaku: \"Innee-ɗi\" Kaa on humpitay mo ko o ngnndaa ka leydi? Kaa ko ko [tun] e konngol? Ko woni, heeferɓe ɓeen cuɗinanaa ma pewje maɓɓe ɗeen, ɓe sakkaa(pala) e laawol ngol. Kala mo Alla majjini, peewnoowo alanaa mo."},{"id":34,"translation":"Hino woodani ɓe lepte ka nguurndam aduna. Pellet ko lepte laakara ɗen ɓuri sattude, alanaa ɓe daɗndoowo (ɓe) e Alla."},{"id":35,"translation":"Sugu Aljanna mo gooŋɗuɓe ɓeen fodaa on: Caati no ila ley makko; ñaamri makko ɗi ko duumiiɗum, e ɗowdi makko ndin. Ɗuum ko battane ɓen gooŋɗuɓe, battane heeferbe non ko Yiite."},{"id":36,"translation":"Ɓeen ɓe mnn okki deftere ndeen, heɓe mbeltora ɗuum ko jippinaa e maaɗa. No e leƴƴi kon ɓen yeddooɓe yoga mayre. Maaku: \"nganndee ko yamiraa-mi, ko nde reway-mi Alla hara mi sirkanaali mo. Ko e makko nodday-mi, ko ka makko kadi woni ruttorde am\"."},{"id":37,"translation":"Ko wano nii min njippiniri nde ñaawoore (e haala) aarabu. Pellet si a jokkii mbeleeɗe maɓɓe ɗen ɓaawo nde ganndal ari e maa, alanaa ma gaanin Alla immorde e giɗo, wanaa daɗndoowo."},{"id":38,"translation":"Gooŋɗii min nulii nulaaɓe ado maa, min waɗani ɓe genndiraaɓe e geyngol. Haananaa Nulaaɗo nde o addata Aaya, si wanaa e sakkitoore Alla. Hino woodani kala lajal caati.(happu binndaɗo)"},{"id":39,"translation":"Alla no meha (momta)ko Muuyi o tabatina (ko o wela), ko ka makko yumma defte ɗeen woni."},{"id":40,"translation":"Si minn kolliima yogo e ko min fodi ɓe, maa Mmin hunnu maa (ado mun), anndu ko fawi maa ko yottingol, haasboore nde ko minen fawtii."},{"id":41,"translation":"E ɓee nji'aani won´de miɗen ngara e leydi ndin, min ustira ndi ka seraaji mayri? Alla no ñaawa, alaa wurtinoowo ñaawoore makko nden, ko o yacciiɗo (jaawɗo)ñaawoore."},{"id":42,"translation":"Gooŋɗii ɓen adinooɓe ɓe pewjaniino (Annabaaɓe maɓɓe); ko Alla non pewje ɗeen fow keeranii. Homo anndi kala woŋkii faggitotoo. Arma heefereɓe ɓeen ngannda ko hommbo battane galle (moƴƴe) woodani."},{"id":43,"translation":"Heeferɓe ɓeen heɓeo mbi'a: \"wonaa a nulaaɗo\". Maaku: \"Alla yonii seedee hakkunde am e mon, e ɓen jogitiiɓe ganndal deftere ndeen\"."}]},{"id":14,"verses":[{"id":1,"translation":"Alif, Laam, Raa.[1] (Ndee ko) deftere nde min njppini e maaɗa, fii yo yaltinir yimɓe ɓeen e niɓe faade e annoora, e duŋayee Joomi maɓɓe, haa e laawol pooluɗo, jettiniiɗo.","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Alla, oon oo woodani kala ko woni kammuuli e ka leydi. Bone woodani yedduɓe ɓeen, immorde e lepte cattuɗe."},{"id":3,"translation":"Ɓeen ɓurdinooɓe nguurndam aduna ɗam e dow laakara, ɓe paddoo e laawol Alla ngol, ɓe ɗaɓɓana ngol ooñorgal. Ɓeen ɗoon ngonii e majjere woɗɗunde."},{"id":4,"translation":"Min nuliraali nulaaɗo (woo), si wanaa e ɗemngal yimɓe makko ɓeen, fii no o ɓannginirana ɓe. Alla no majjina on mo muuyi, o fewna on Mo o muuyi. Ko Kaŋko woni pooluɗo, ñeeñuɗo."},{"id":5,"translation":"Gooŋɗii min nulirii Muusaa aayeeje amen ɗen [wi'ugol Mo]: \"Yaltin yimɓe maa ɓen e niɓe faade e annoora, nganndintinaa ɓe ñalɗi Alla ɗiin\". Pellet hino e ɗuum, tasakuyeeji kala munyoowo, jettoowo (dokke)."},{"id":6,"translation":"(Jaŋto) tuma nde Muusaa maakannoo yimɓe makko ɓen: \"ciftoree dokke Alla on e mooɗon, tuma o daɗndunoo on e yimɓe Fir'awna ɓe no defaynoo on lepte bon´ɗe. Heɓe kirsa ɓiɗɓe mon (worɓe) ɓe ngacca (ɓiɗɓe) mon rewɓe. Wonii e ɗuum mo'on, jarrabuyee mawɗo immorde ka Joomi mon\","},{"id":7,"translation":"e tuma nde Joomi maa anndinnoo: \"Pellet si on njettii, ma mi ɓeydan on. Si on njeddii non, pellet lepte am ɗeen ko caɗtuɗe\"."},{"id":8,"translation":"Muusaa maaki: \"Si on njeddii, onon e wonɓe ka leydi ɓen fow, [ngnndon] pellet Alla ko Galo jettiniiɗo\"."},{"id":9,"translation":"E kumpite ɓeen adinooɓe on araani on, yimɓe Nuuhu e Aadi, e Samuuda e ɓeen wonunooɓe ɓaawo maɓ- ɓe, anndaa ɓe si wanaa Alla? Nulaaɓe maɓɓe ɓen addanii ɓe ɓanngannduyeeji, ɓe ndutti juuɗe maɓɓe ɗeen ka kunndule maɓɓe, ɓe mbii: \"minen min yed- dii ko nulidaɗon e mun kon, minen, miɗen e cikkitii e ko noddoton men e mun sikkitiiɓe\"."},{"id":10,"translation":"Nulaaɓe maɓɓe ɓeen maaki: \"E hara sikke no e fii Alla, puɗɗuɗo kammuuli ɗiin e leydi ndin, homo nodda on fii yo O haforan on yoga e bakkatuuji mon, homo neeɓnana on haa e lajal innaangal?\" Ɓe mbi'i: \"On ngonaani si wanaa ɓanndinke yeru amen. Hoɗon faandii nde sakkotoɗon(falotodon) men e kon ko baabiraaɓe amen ndewatnoo. ngaddanee amen hujja ɓannguɗo\"."},{"id":11,"translation":"Nulaaɓe maɓɓe ɓen maakani ɓe: \"[Ko goonga], min ngonaani si wanaa ɓanndiŋkooɓe yeru mon, kono Alla no moƴƴoo e mo o muuyi e jeyaaɓe makko ɓeen. Laatanaaki min nde min ngaddana on hujja, si wanaa e duŋayee Alla. Ko e Alla gooŋɗinɓe ɓeen pawotoo."},{"id":12,"translation":"Ko haɗata men nde pawotoo e Alla, gooŋɗii o fewnii min (e) laawi amen? Ma min muñño e kon ko lorroton men. Ko e Alla gooŋɗinɓe ɓen pawotoo\"."},{"id":13,"translation":"Ɓeen yedduɓe (kadi) mbi'ani nulaaɓe mun ɓen: \"Ma min njaltin on ka leydi amen, maa nduttoɗon e diina amen\". Joomi maɓɓe wahayini e maɓɓe: \"Ma min kalku tooñuɓe ɓeen,"},{"id":14,"translation":"Ma lin koɗnu on e leydi ndin ɓaawo maɓɓe. Ɗuum ko wonan´de on kulɗo daroyagol yeeso Am, o huli kammbaa am on\".(sapporam.)"},{"id":15,"translation":"Ɓe ɗaɓɓi uddita, sooyi kala dunndaranke ƴagguɗo."},{"id":16,"translation":"Jahannama no yesso makko, himo yarniree ndiyam mbordi ƴiiƴiiri,"},{"id":17,"translation":"homo wooɓa ɗam, e ɗeɓataa ɓennugol ɗam. maayde ndeen ardana mo e kala nokku, kono o wonaani maayoowo. Hara no yeeso makko lepte cattuɗe."},{"id":18,"translation":"Ko woni sifa ɓeen yedduɓe Joomi mun, kuuɗe maɓɓe ɗen, ko wano ndoondi ndi henndu tiiɗi e mun, e ñalaande bippoore. Ɓe hettoytaa huunde e ko ɓe paggitinoo. Ko ɗuum woni majjere wonɗɗunde."},{"id":19,"translation":"E a yi'aani Alla tagirii kammuuli ɗiin e leydi ndiin goonga? Si o muuyii, o ittay on o adda tagoore hesre."},{"id":20,"translation":"ɗuum wonaani caɗtuɗum ka Alla."},{"id":21,"translation":"Ɓe peeñana Alla ɓe denndaangal. Lo'uɓe ɓen mbi'ana townitinooɓe ɓen: \"Minen min ngonanno on jokkuɓe. Taw si on nduncanat amen e lepte Alla ɗen goɗɗum?\" Ɓen mbi'a: \"Sinno Alla fewnuno amen, men pewnatno on. Hino fota e amen, si en ɗenƴi maa si en muññi; daɗirde alanaa en\"."},{"id":22,"translation":"Seytaane wi'a, tuma fiyaaku on ñaawaa: \"Pellet Alla fodiino on fodoore goonga; mi podanli on mi lunndii on. Alanaa kam e mo'on immorde e hujja, si wanaa mi nodii on, on njaabike kam. Wata on felam; pelee ko'e mon. Wanaa mi faabotooɗo on; ngoanaa on faabotooɓe kam. Mi yeddii ko kafidunoɗon mi kon [e Alla] ado (hannde)\". Pellet, tooñooɓe ɓeen, hino woodani ɓe lepte muusɗe."},{"id":23,"translation":"Gooŋɗinɓe ngolli moƴƴuɗi ɓen naatnaa e Aljannaaji, caatli hino ila ley majji, ko ɓe duumorayɓe ton e duŋayee Joomi maɓɓe. Hiwraandu maɓɓe ndun ton ko: \"Salaam\" (Kisiyee)."},{"id":24,"translation":"E a yi'aani ko honno Alla piyiri misal konngol laaɓungol, ko wano leggal welngal, binndeere maggal ko tabituɗi, caalɗi maggal no ka weeyo?"},{"id":25,"translation":"Hangal okkira dimɗe maggal on tuma kala, e duŋayee Joomi maggal. Alla no piyana yimɓe ɓen mise, belejo'o ɓe waajitoto."},{"id":26,"translation":"Ko woni kadi misal konngol coɓungol, ko wano leggal soɓungal, irtaangal ka hoore-leydi, ngal alanaa ɗuum ñiiɓirde."},{"id":27,"translation":"Alla no tabintinira gooŋɗinɓe ɓeen konngol tabitungol, ka nguurandam aduna e ka laakara. Alla no majjina tooñooɓe ɓeen. Alla no waɗa ko o muuyi."},{"id":28,"translation":"E a tinaali ɓeen waɗtitirɓe dokke Alla ɗin keeferaaku, ɓe mbeerni yimɓe ɓen galle halkaare."},{"id":29,"translation":"Jahannama, heɓe naata nge, nge bonii ñiiɓirde!"},{"id":30,"translation":"Ɓe mbaɗani Alla yerondiraaɗi fii yo ɓe majjin (yimɓe ɓen) e laawol Alla ngol. Maaku: \"ndakmitee, pellet ruttorde mon ndeen ko ka Yiite\"."},{"id":31,"translation":"Maakan jeyaaɓe am ngooŋɗinɓe ɓeen, yo ɓe ñinnu juulde ɓe wintoo e kon ko Men arsiki ɓe gunndoo e kene, ado nde arata ɓe ñalaande nde njeeygu alaa e mun wanaa weldigal."},{"id":32,"translation":"Ko Alla woni takɗo kammuuli ɗin e leydi, O jippiniri ka kammu ndiyam; o yaltiniri ɗam dimɗe arsike wonan´de on. o eltirani on laaɗe ɗen, fii yo ɗe ndogir ka maayo e duŋayee makko. O eltani on kadi caatlɗi ɗin."},{"id":33,"translation":"O eltani on naange ngeen e lewru nduun dogooji ɗiɗi. O eltani on jemma on e ñalawma on."},{"id":34,"translation":"O okki on e kala ko toriɗon mo. Si on linmii neemaaji Alla ɗiin, on moftataaɗi. Pellet neɗɗaŋke oon ko kee wɗo tooñe, keewuɗo jeddugol."},{"id":35,"translation":"(Jaŋto) kadi tuma nde Ibraahiima maakunoo: \"Joomi am, waɗu ndee saare hooliinde, ndaɗndaa kam e ɓiɗɓe am ɓen nde men ndewata sanamuuji."},{"id":36,"translation":"Joomi am, kañji (sanamuuji ɗiin), ɗi majjinii ko ɗuuɗi e yimɓe ɓen. Kala jokkuɗo kam, oon ɗoon ko jeyidaaɗo e am. Kala noon jedduɗo kam, haray Aan ko A jaafotooɗo, jurmotooɗo."},{"id":37,"translation":"Joomi amen, min mi hoɗinii yoga e ɓiɗɓe am ɓen e aynde nde wonaa remotoonde, ka Suudu Maa Hormanteeru, - Joomi amen - fii yo ɓe ñiiɓnu juulde. Waɗ ɓerɗe yimɓe ɓen no yiiloo e maɓɓe, arsikaaɓe dimɗe, belaje'o ɓe njetta."},{"id":38,"translation":"Joomi amen, pellet, Aan haɗa anndi ko min cuuɗi e ko min peññini: hay huunde suuɗotaako Alla ka leydi wonaa ka kammu."},{"id":39,"translation":"Jettooje ngoodanii Alla, oon jedduɗuɗo kam e hoore mawngu, Ismaa'iila e Ishaaqa. Pellet, Joomi am ko nanoowo du'aa."},{"id":40,"translation":"Joomi am, waɗan ñiiɓnoowo juulde e ɓeynugol am ngol. Joomi amen, jaɓ toraare am nden."},{"id":41,"translation":"Joomi amen, haforanam min e jipnaaɓe am ɓeen e gooŋɗimɓe ɓen, ñalnde ñaawoore nden dorotoo\"."},{"id":42,"translation":"Wata sikku Alla ko belsindiiɗo e ko tooñooɓe ɓeen ngollata. Anndu ko o neeɓniranta ɓe, ko haa e ñalaande nde gite saafotoo e mun."},{"id":43,"translation":"Ko ɓe heñiiɓe, ŋallimɓe ko'e maɓɓe, ndaarɗe maɓɓe ɗeen yiltotaako e maɓɓe, ɓerɗe maɓɓe ɗeen ko jeewɗe."},{"id":44,"translation":"Jeertniri yimɓe ɓen ñalaande nde lepte ɗeen arata ɓe, tooñɓe ɓeen mi'a: \"Joomi amen, neeɓnan amen haa lajal ɓaɗiingal, min nootoo noddaanndu Maa, min njokka Nulaaɓe ɓeen\". E on laatanooki on ngoondiino ado (hannde) alanaa on iwugol (tion)?"},{"id":45,"translation":"Koɗɗɗon e koɗorli ɓeen tooñuɓe ko'e mun. Ɓanngani on ko honno min mbaɗnoo ɓe, Men piyani on yeruuji"},{"id":46,"translation":"Gooŋɗii ɓe pewjii feere maɓɓe nden. Ko ta Alla feere maɓɓe ndeen woni, hay si feere maɓɓe nden ittayno (ɗoofatno) pelle ɗeen."},{"id":47,"translation":"Wata a sikku Alla ko luunndotooɗo fodoore makko (nde O fodi) nulaaɓe makko ɓeen. Pellet, Alla ko poolɗo, Jom yottagol,"},{"id":48,"translation":"ñalnde leydi ndiin waɗtitirtee leydi goo, e kammuuli ɗiin, ɓe feeñana Alla, Bajjo oon, poolɗo On."},{"id":49,"translation":"A yi'ay bonɓe ɓeen nden ñalnde, ko jokkindiraaɓe e kolombooje."},{"id":50,"translation":"Dolokkaaji maɓɓe ɗiin ko mbullam feewnira, Yiite ngeen no sudda geece maɓɓe ɗeen."},{"id":51,"translation":"Fii yo Alla yoɓitu kala woŋkii ko ko faggitii. Pellet, Alla ko jaawuɗo hasboore."},{"id":52,"translation":"Ndee (Alqur'aanaare) ko yottinoore yimɓe ɓeen fii yo ɓe waajitornde, e yooɓe nganndu kadi, won´de Kaŋko ko o deweteeɗo Gooto, e fii yo joomiraaɓe haqqillaaji ɓren waajitor."}]},{"id":15,"verses":[{"id":1,"translation":"Alif, Laam, Raa.[1] ɗeen ko aayeeje deftere e janngeteende ɓannginnde.","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Na waawi heeferɓe ɓen njeloyto sinno ɓe laatino juulɓe."},{"id":3,"translation":"Accu ɓe, ɓe ñaama ɓe dakmitoo, yela soklina ɓe; arma ɓe nganndoya."},{"id":4,"translation":"Min kalkaani saare woo, si wanaa hara no woodani nde happu ganndaaɗo."},{"id":5,"translation":"Mofte woo adotaako lajal mun, ɓe neeɓnantaake kadi."},{"id":6,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Ko aan yo mo deftere nden jippinaa e mun, an ko a peetuɗo."},{"id":7,"translation":"Ko haɗno addanaa men maleyikaaji si a laatike gooŋɗuɗo?\""},{"id":8,"translation":"Min njippinirtaa maleykaaji si wonaa fii goonga; ɓe wonataa ontuma, neeɓnanteeɓe."},{"id":9,"translation":"Minen min njippinii deftere nden, minen kadi ko min reenooɓe nde."},{"id":10,"translation":"Gooŋɗii min nuliino ado maa, e leƴƴi adinooɓe."},{"id":11,"translation":"Nulaaɗo (woo) araani e maɓɓe si wonaa ɓe njalkitay mo."},{"id":12,"translation":"Ko wano nii min naadiri ɗum e ɓerɗe bonɓe ɓeen."},{"id":13,"translation":"Ɓe ngooŋɗintaa nde, gooŋɗii sunna aramɓe ɓen yawtiino."},{"id":14,"translation":"Hay si minn udditanno ɓe damal ka kammu, ɓe mbaɗtini hiɓe ƴawra heen."},{"id":15,"translation":"ɓe mbi'ayno: \"nganndee gite amen ɗeen kippa. Wurin ko min yimɓe wilaaɓe\"."},{"id":16,"translation":"Gooŋɗii min mbaɗii ka kammu koode, min cuɗirani ɗe ndaarooɓe."},{"id":17,"translation":"Min ndeeni mbo e kala seytaane diiwaaɗo."},{"id":18,"translation":"Si wonaa oon guujjuɗo nanɗe, o jokkintina hoodere-fiɗaynnde jalɓunde."},{"id":19,"translation":"Leydi ndin, min weerti ndi min werlii e mayri pelle, min puuɗini e mayri kala huunde eɓɓaande."},{"id":20,"translation":"Min mbaɗani on e mayri wuurirɗe, e ɓeen ɓe on laatanooki arsikooɓe ɗum."},{"id":21,"translation":"Huunde alaa si wanaa marga mun ko ka amen, min njippintaa ɗuum si wanaa e eɓɓoore anndaande."},{"id":22,"translation":"Min ngurti keneeli ɗiin hawrondirooji e duule; min njippiniri ka kammu ndiyam min njarniri on ɗaam, wonaa onon mari ɗam."},{"id":23,"translation":"Ko minen kadi ngoni ko wuurnata min mbara, ko minen ngoni ronooɓe ɓeen."},{"id":24,"translation":"Gooŋɗii min nganndii adiiɓe e mon ɓen Gooŋɗii min nganndii sakkitiiɓe ɓen."},{"id":25,"translation":"Pellet, Joomi maa, ko Kaŋko mooɓoyta ɓe. Kaŋko ko o ñeeño, gannduɗo."},{"id":26,"translation":"Gooŋɗii min tagii neɗɗaŋke on e senƴayngal, e (cenlatngal) loopal-ɓalewal ɓowrungal."},{"id":27,"translation":"E jinnaaji ɗin, min tagiri ndu ko adii, e yiite ooyunge."},{"id":28,"translation":"Jaŋto tuma nde Joomi maa daalannoo maleykaji'en: \"min ko Mi tagiroowo ɓanndiŋke immorde e senƴayngal, e loopal-ɓalewal ɓowrungal"},{"id":29,"translation":"si mi fotndiii mo, mi wuttii e makko ruuhu am on, haray suuyanee mo ko on sujjuɓe\"."},{"id":30,"translation":"Maleykajien fof cujji ɓe denndaangal."},{"id":31,"translation":"si wonaa ibliisa, o salii tawdeede e sujjooɓe ɓen."},{"id":32,"translation":"O daali: \"eey ma ibliisa, e ko heɓ maa a laatodaaki e sujjuɓe ɓeen?\""},{"id":33,"translation":"O wi'i: \"mi wonatah sujjanoowo ɓanndinke mo taguɗaa immorde e senƴayngal, e loopal-ɓalewal ɓowrungal\"."},{"id":34,"translation":"O daali: \"Yaltu toon, aan o ko a diiwaaɗo,"},{"id":35,"translation":"pellet, kuddi fawike e ma haa ñande njoɓdi diina\"."},{"id":36,"translation":"O wi'i : \"joomi am, neeɓnitanam haa ñande ndeɓe immintintee\"."},{"id":37,"translation":"O daali:\"Aa,ko a jeyaaɗo e neeɓnitanteeɓe ɓen."},{"id":38,"translation":"haa e ñalaande happu ganndaaɗo\"."},{"id":39,"translation":"O wi'i: \"Joomi am, sabu ko mbewnuɗaa mi kon, ma mi cuɗinan ɓe ka leydi, ma mi bewnu ɓe fow maɓɓe,"},{"id":40,"translation":"si wanaa jeyaaɓe maa, laɓɓinaaɓe ɓen e maɓɓe\"."},{"id":41,"translation":"O daali: \"nogol ɗoo ko laawol ka am poocciingol."},{"id":42,"translation":"Pellet, jeyaaɓe am ɓen, a alanaa ɓe cemmbe, si wonaa ɓeen bewɓe jokkuɓe ma."},{"id":43,"translation":"Pellet Jahannama on wonii fodoore maɓɓe ɓe fof."},{"id":44,"translation":"Henge mari dame jeeɗiɗi; damal kala e majje no mari geɗal senndaangal."},{"id":45,"translation":"Pellet, gooŋɗuɓe ɓeen wonii e aljannaaji e ɓulli."},{"id":46,"translation":"\"Naatiree ɗi e kisial, ko on hooliiɓe\"."},{"id":47,"translation":"Min ɗoofi kala ko woni e ɓerɗe maɓɓe e konnaagu(cokotaagal): ɓe ngonti musiɗɓe fewtondirɓe e danɗe."},{"id":48,"translation":"Tampere heɓataa ɓe toon,, ɓe ngonah kadi yaltintee ɓe toon."},{"id":49,"translation":"Yeetito jeyaaɓe am ɓen, ko miin woni jaafotooɗo, jurmtooɗo On"},{"id":50,"translation":"e wonnde lepte am ɗeen, ko ɗen ngoni lepte muusɗe ɗen."},{"id":51,"translation":"haɓru ɓe kadi fii hoɓɓe Ibraahiima ɓeen,"},{"id":52,"translation":"Tuma ɓe naatunoo ka makko ɓe mbi'i: \"Salaam (Kisiyee mon)\". O maaki: \"minen ko min ɗenƴii ɓe on\"."},{"id":53,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Wota a faay, minen miɗen mbeltinirma [ɓiɗɗo] gorko ganndo\"."},{"id":54,"translation":"O maaki: \"E on mbeltiniratkam [ɗuum] e hoore ko mi naywi ko? E ko mbeltinirton mi?\""},{"id":55,"translation":"Ɓe mbi'i: \"min mbeltininirii ma goonga, wota a jeye e taƴiiɓe ɓeen\"."},{"id":56,"translation":"O maaki: \"Ko hommbo taƴotoo e yurmeende Joomi mun nden, si wonaa majjuɓe ɓeen?\""},{"id":57,"translation":"O maaki: \"Ko woni fii mon, onon ɓee imminaaɓe?\"(nuleeɓe.)"},{"id":58,"translation":"Ɓe mbi'i: \"minen min nulaa ko e yimɓe bonɓe,"},{"id":59,"translation":"si wonaa ɓeynguure Luuti nde, pellet ko min daɗndooɓe ɓe denndaangal,"},{"id":60,"translation":"si wonaa debbo makko on\". min koddirii oon ɗon ko jeyaaɗo e halketeeɓe ɓen."},{"id":61,"translation":"Nde imminaaɓe ɓen ngaruno ka ɓeynguure Luuti,"},{"id":62,"translation":"O maaki: \"onon ko on yimɓe faaytaa ɓe\"."},{"id":63,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Wurin min ngaddanii ma ko ɓe ngonnoo e sikkitaade kon."},{"id":64,"translation":"Min ngaddanii ma goonga kan, pellet ko min goonŋɗuɓe."},{"id":65,"translation":"Yahdu e ɓeynguure maa ndeen ka taƴitannde jem- ma, jokkaa ɓaawo maɓɓe; hara gooto e mo'on yeƴƴitaaki, ndewon ka njamiraɗon\"."},{"id":66,"translation":"Min anndini mo on fiyaaku: wonn´de wattannde ɓee ɗoo, ko taƴeteeɗum ka subaka."},{"id":67,"translation":"Yimɓe saare nden ngri heɓe mbeltoro."},{"id":68,"translation":"O maaki: \"ɓee ɗoo ko hoɓɓe am, wata on wirtam.(cuhritam)."},{"id":69,"translation":"Kulee Alla, wota on koynam\"."},{"id":70,"translation":"Ɓe mbi'i: \"e min kaɗaali ma [weernugol] tagoore nden?\""},{"id":71,"translation":"O maaki: \"ɓee ɗoo ko jiwɓe am, si wonii ko on waɗooɓe [goɗɗum]!\""},{"id":72,"translation":"Mi woondirii nguurndam maa! ɓe ngonii e siwrugol maɓɓe heɓe mbeemi."},{"id":73,"translation":"Haacaango ngoon nanngiri ɓe ka puɗal,"},{"id":74,"translation":"Min mbɗtiniri dow mayre on ley mayre, min saaƴini(toɓri) e maɓɓe kaaƴe iwruɗe e loope juɗaaɗe."},{"id":75,"translation":"Wonii e ɗuum, maandeeji wonan´de ɓen teskotooɓe."},{"id":76,"translation":"Pellet, ɗeen [ca'e] no e jurol(bolol) ñiiɓngol."},{"id":77,"translation":"Wonii e ɗuum, maande wonan´de ɓeen gooŋɗinɓe."},{"id":78,"translation":"Gooŋɗii yimɓe fitaare(sutu) ɓeen [kadi] ko tooñɓe."},{"id":79,"translation":"Min yoɓtii e maɓɓe. Pellet ɗeen [ca'e] ɗiɗi ngonii e laawol ɓanngungol."},{"id":80,"translation":"Gooŋɗi yimɓe (aynde) Hijiri nden njeddii nulaaɓe ɓeen."},{"id":81,"translation":"Min ngaddani ɓe aayeeje amen ɗen, ɓe laatii ɗuurniiɓe ɗe."},{"id":82,"translation":"Hari heɓe lesoynoo e pelle ɗeen cuuɗi, ko ɓe hooliiɓe."},{"id":83,"translation":"Haacaango ngoon nanngi ɓe ka subaka."},{"id":84,"translation":"Nafaaniɓe ɗuum ko ɓe laatinoo heɓe paggitoo."},{"id":85,"translation":"Min tagiraani kammuuli ɗiin e leydi ndin, e ko woni hakkunde majji kon, si wonaa e goonga. Pellet, darngal ngal ko arayngal! yaafora jaafaggol labaangol."},{"id":86,"translation":"Tabitii ko Joomi maa woni Takɗo, gannduɗo."},{"id":87,"translation":"Gooŋɗii min okkii ma jeeɗiɗi ummorde ɗimmitaa-ngol, e Alqur'aanaare mawnde nden."},{"id":88,"translation":"Wata a ɓamtu gite maa ɗen e neemaaji ɗi lin dakmiti ɓe e mum en, wata a sunu e maɓɓe, lesɗin becce maa ɗen gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":89,"translation":"Maaku: \"min ko mi jertinoowo ɓannginoowo\"."},{"id":90,"translation":"Wano min njppinirnoo e senndooɓe [defte Alla] ɓen [lepte],"},{"id":91,"translation":"Ɓeen waɗɓe Alqur'aanaare nden geɗe-geɗe."},{"id":92,"translation":"Mi wooɗndirii Joomi maa! Ma min laɓndoyo ɓe fof maɓɓe."},{"id":93,"translation":"fii ko ɓe ngonnoo e huuwude.(gollude)."},{"id":94,"translation":"Feññin ko njamira-ɗaa kon, ɗuurno-ɗaa sirkooɓe ɓeen."},{"id":95,"translation":"minen min njonii ma e ɓen jalkitooɓe."},{"id":96,"translation":"Ɓeen waɗdooɓe e Alla deweteeɗo goo. arma ka ɓe ngannda."},{"id":97,"translation":"Gooŋɗii miɗen nganndi won´de bernde maa nde na ɓiɗtora ko ɓe kaalata kon."},{"id":98,"translation":"Subbhinor yettugol Joomi maa, laato-daa e sujjooɓe ɓee."},{"id":99,"translation":"ndewaa Joomi haa yananeede (maayde) ara e maa."}]},{"id":16,"verses":[{"id":1,"translation":"Yamiroore Alla nde ari wota on hawjan nde. senaaree woodanii mo! o toowii e ko ɓe cirkata.ko."},{"id":2,"translation":"Homo jippinira maleykaaji ɗi e wayhu on e yamiroore makko, dow mo muuyi e jeyaaɓe makko ɓeen, won´de : \"Jertinree wiide deweteeɗo alaa si wonaa min. Kulee kam\"."},{"id":3,"translation":"O tagiri kammuuli ɗiin e leydi ndin goonga. o toowii e ko ɓe sirkoobe cirkata ko."},{"id":4,"translation":"O tagiri neɗɗaŋke iwde e toɓɓere (maniiyu); jaka yoo kaŋko ko wennjoowo ɓannguɗo.peeñɗo"},{"id":5,"translation":"Neemoraaɗi ɗin, o tagani on ɗi; no e majji nguli nugguki e nafooje. Ko e majji kadi ñaamoton."},{"id":6,"translation":"Hino woodani on e majji cuɗaari, tuma njofnoton ɗi e tuma oornoton ɗi."},{"id":7,"translation":"Hiɗi ndoono doŋle mon naɓa e leydi ndi on njotto- tanooko si wanaa e tampere pittaali. Pellet, Joomi mon ko O Yurmeteeɗo Hinnotooɗo."},{"id":8,"translation":"E pucci, e mbam-pucci, e mbabbi, fii yo on mbaɗɗo ɗi, e cuɗaari. Himo taga kadi ko on nganndaa."},{"id":9,"translation":"Ko Alla woodani ɓanngingol laawol poocciingol ngol, no e majji ngol feewaani. Si o muuyuno, o fewnat on denndaangal."},{"id":10,"translation":"Ko Kaŋko woni jippinirɗo ndiyam ka kammu, hino woodani on e majjam njaram, leɗɗe no (yalta) e majjam, ko e majjam kadi oornoton."},{"id":11,"translation":"Homo fuɗnirana on ɗam aawruuji, nebbanteeje, e tamarooje, e inabuuje, e kala dimɗe.ɓesnoje wonii e ɗuum, tasakuyee wonan´de yimɓe miijitotooɓe."},{"id":12,"translation":"O eltani on jemma on e ñalawma on; naange ngen e lewru nduun. Koode ɗeen kadi ko eltiraaɗe yamiroore makko. Wonii e ɗuum, tasakuyeeji wonan´de yimɓe haqqilooɓe."},{"id":13,"translation":"E ko o tagani on kon ka leydi ceertuɗum nooneeji. wonii e ɗuum, tasakuyee wonan´de yimɓe waajitoratɓe."},{"id":14,"translation":"Ko Kaŋko woni eltanɗo on maayo ngon fii yo on ñaam e maggo teewu keccu, yaltinon e maggo cuɗaari ndi ɓornotoɗon. A yi'ay laaɗe no feƴƴa e maggo, e fii yo on ɗaɓɓu e ɓural makko ngal, belejo'o, on njettat [mo]."},{"id":15,"translation":"O tuti penle ka leydi fii wata ɗe dillidu e mo'on, e caatli, e ɗate, belejo'o on peeway."},{"id":16,"translation":"e maandeeji [laawi]. Koode ɗen heɓe ɗowora ɗe."},{"id":17,"translation":"E hara tagoowo on wa'ay wa on tagataa? E on mbaactotaako?"},{"id":18,"translation":"Si on limtii doke Alla ɗe, on moftataa ɗi. Pellet, Alla ko jaafotooɗo, jurmotooɗo."},{"id":19,"translation":"Alla no anndi ko cuuɗoton e ko peññinton."},{"id":20,"translation":"Ɗiin ɗi ɓe ndewata ga ni Alla, ɗi tagataa hay huunde, kaŋji tigi ko ɗi tageteeɗi."},{"id":21,"translation":"Koɗi maayɗi ɗi nguuraani, ɓe so'aa-anndude (ɓetinaani)de ɓe mmintintee."},{"id":22,"translation":"deweteeɗo mon on ko deweteeɗo gooto. ɓeen ɓe ngooŋɗinaa laakara, ɓerɗe maɓɓe ɗen ko jedduɗe, ɓen ko townitiiɓe."},{"id":23,"translation":"Sikke alaa won´de Alla no anndi ko ɓe cuuɗata e ko ɓe peññinta. Kaŋko O yiɗaa townitiiɓe ɓen."},{"id":24,"translation":"Si ɓe mbianaama : \"Ko holɗum Joomi mon jippini?\" Ɓe mbi'a: \"Ko tinndi adinooɓe!\"."},{"id":25,"translation":"Fii yo ɓe ndoondo bakkaatuuji maɓɓe ɗiin fof ñande Darngal, e bakkaatuuji ɓeen ɓe majjinirta ko aldaa e ganndal; nganndee bonii ko ɓe ndonndoytoo."},{"id":26,"translation":"Gooŋɗii ɓeen adinooɓe ɓe pewjiino, Alla jirbiniri mahdeele maɓɓe ɗeen ka doose. Kippoodi ndin yanti e maɓɓe, lepte ɗen ardirani ɓe nokku ka ɓe so'aa-aanndude(.tinaani.)"},{"id":27,"translation":"Refti ñande darngal, O hoynoyayɓe, O wi'anaɓe: Ko holto kafidaaɗi am ɗiin ɗi haɓiraynoɗon fii mum?\" ɓeen okkaaɓe ganndal mbi'a: \"Koyeera on hannde e bone on wonii e heeferɓe ɓen\"."},{"id":28,"translation":"Ɓeen ɓen maleykaaji ɓen hunnata, tooñuɓe ko'e-mun, ɓe werloo jebbilraare, (ɓe mbia): \"min ngoonaa- no gollatnooɓe ko boni!\" -\"wonaa non woniri, pellet Alla ko nganduɗo ko huuwaynoɗon\".(ngollatnɗon.)"},{"id":29,"translation":"Naatiree dame Jahannama ɗen luttugol ton. Nge bonii ñaaƴorde wonan´de townitiiɓe ɓen."},{"id":30,"translation":"Wi'anee ɓeen gooŋɗuɓe: \"Ko holɗuum Joomi mon jippini?\" Ɓe mbi'a: \"Ko moƴƴere\". Hono woodani ɓen moƴƴinɓe aduna ɗoo moƴƴere; pellet ko saare laakara nden ɓuri moƴƴude. nde moƴƴii saare gooŋɗuɓe ɓen."},{"id":31,"translation":"Aljannaaji duumal, heɓe naati ɗi, caatli no ila ley majji. Hino woodani ɓe toon kala ko ɓe paaletee; ko wano nii Alla yoɓirta gooŋɗuɓe ɓen."},{"id":32,"translation":"Ɓeen ɓe maleykaaji ɗi mbarata hara ko ɓe laaɓɓe- ɓe mbi'an [ɓen]: \"Kisiyee wonii e mon! Naatiree Aljanna on, sabu ko ngollatnoɗon kon\".e"},{"id":33,"translation":"Hara [ɓee sirkooɓe fenna] hino habbitii si wonaa nde maleykaaji ɗi ngarata e maɓɓe, maa yami- roore Joomi maa ndeen ara? Ko wano noon ɓen adinooɓe ɓe waɗirnoo. Alla tooñaani ɓe; si ko woni, ko ko'e maɓɓe ɓe wonnoo e tooñuɓe."},{"id":34,"translation":"Boneeji ɗi ɓe huuwi ɗin memi ɓen, kon ko ɓe njalkitatnoo jippii e maɓɓe."},{"id":35,"translation":"Ɓeen sirkuɓe mbi'i: \"Sinno Alla muuyuno, men ndewataano ga ni makko hay huunde, wonaa minen wanaa baabiraaɓe amen; min karmintaa- no gaanin makko hay huunde\". Ko wano non adi- nooɓe ɓeen gerdunoo. taw si no fawiiii nulaaɓe ɓen si wonaa jottingol ɓanngina?"},{"id":36,"translation":"Gooŋɗii min imminii e kala mofte nulaaɗo, won´de ndewee Alla, ngoɗɗitoɗon bewnayɗi ɗin. Hino e maɓɓe on Mo Alla feewni, hino e maɓɓe kadi on mo majjere ndeen jojji e mum. Yiilee ka leydi, ndaaron ko honno battane yeddunooɓe ɓeen wa'unoo."},{"id":37,"translation":"Si a reerɗii e peewal maɓɓe, [anndu] pellet, Alla feewnataa on mo o majjini, alanaa ɓe kadi wallooɓe."},{"id":38,"translation":"Ɓe ngooɗndirii Alla haɗtirde gooɗndooje maɓɓe: \"Alla immintintaa on maayuɗo\". Wanaa non! Ɗuum ko fodoore goonga ka makko, ko woni tan, ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓe nganndaa."},{"id":39,"translation":"(O immintiniroyay ɓe) fii yo O ɓannginan ɓe ko ɓe luutondiratnoo e mum. e fii yo ɓeen yedduɓe anndu won´de hari ko ɓe jeddunooɓe."},{"id":40,"translation":"nganndee daalol amen wonan´de huunde, si min faandike nde, min mbianat nde tan: \"Laato\", nde laatoo."},{"id":41,"translation":"Ɓeen fernooɓe fii Alla, ɓaawo ɓe tooñaama, ma min hoɗnu ɓe ka aduna (e weerde) moƴƴere. Pellet, ko njoɓdi laakara ndin ɓuri mawnude, si tawno heɓe nganndi."},{"id":42,"translation":"Ɓeen muññiiɓe, e tuugii e Joomi maɓɓe."},{"id":43,"translation":"Min nulaani ado maaɗa si wanaa worɓe, min wahayina e maɓɓe. Lanndee yimɓe defte ɓeen si wonii on nganndaa."},{"id":44,"translation":"(Men nulirii ɓe) ɓanngudi e defte. min njippini e maaɗa janngeteende nden, fii yo a ɓannginan yimɓe ɓeen kon ko jippinaa e maɓɓe, belejo'o kamɓe ɓe miijitoto."},{"id":45,"translation":"E hara ɓeen fewjuɓe boneeji ɗiin kooli won´de Alla munnirtaa ɓe leydi ndin, maa lepte ɗeen ngardirana ɓe nokku mo ɓe so'aa-anndude,(ɓetinaani)."},{"id":46,"translation":"maa o nanngira ɓe yahdu maɓɓe, ɓe ngonaani laawotooɓe."},{"id":47,"translation":"Maa O nanngira ɓe e hoore kulol. anndu Joomi mon ko Yurmeteeɗo, jurmotooɗo."},{"id":48,"translation":"E ɓee njii'aani ko Alla tagi kon e huunde nde ɗowɗe mun yiiltondirta ñaamo e nano, sujjangol Alla, hara ko ɗi jankiniiɗi."},{"id":49,"translation":"Ko Alla woni ko sujjanta kala ko woni ka kammuuli e ka leydi, immorde e ruugayngel, e maleykaaji ɓen, kamɓe ɓe townitotaako.(mawnakintaako.)"},{"id":50,"translation":"Heɓe kulira Joomi maɓɓe, senngo dow maɓɓe, heɓe mbaɗa ko ɓe njamiraa."},{"id":51,"translation":"Alla daali: \"Wota on njogito reweteeɓe ɗiɗo. ngnndee Kaŋko ko O deeweteeɗo gooto. Ko min ngoni ko kuloton\"."},{"id":52,"translation":"Ko Kaŋko woodani kala ko woni ka kammuuli e ka leydi; ko Kaŋko ɗoftagol duumiingol tabitani. E ko ko woori Alla kuloton?"},{"id":53,"translation":"Kala ko keɓɗon e neema ko immorde ka Alla. refti si lorra memii on, ko Ka makko ngullitotoɗon."},{"id":54,"translation":"Refti si o huncanii on lorra kan, e jaka fedde goo e mo'on, ko sirkanooɓe Joomi maɓɓe."},{"id":55,"translation":"Fii yo ɓe njeddu ko min ngokki ɓe kon. Awa ndakmitee, arma nganndon."},{"id":56,"translation":"Heɓe mbaɗana huunde nde ɓe nganndaa geɗal e kon ko min arsiki ɓe. Wallaahi! On lannditete e kon ko pekindotonoɗon."},{"id":57,"translation":"Heɓe mbaɗana Alla ɓiɗɓe rewɓe. senaare woodanii mo Heɓe (waɗana) ko'e maɓɓe ko ɓe wooɗitii."},{"id":58,"translation":"Si gooto e maɓɓe weltiniraama ɓiɗɗo debbo, yeeso makko ngon waɗtina wayliingo ɓalewo e, hara ko o suuɗ-suno."},{"id":59,"translation":"Homo suuɗora yimɓe ɓeen, sabu bone mo o weltiniraa oon. E o jogitoray mo e hoore koyeera kaa o uway mo ka leydi? ngannde bonii ko ɓe ñaawata!"},{"id":60,"translation":"Hino woodani ɓeen ɓe ngooŋɗinaa laakara sifa bonɗo on. Ko Alla woodani sifa toowɗo on. Ko Kaŋko kadi woni poolɗo, ñeeñɗo."},{"id":61,"translation":"Si tawno Alla nanngitirayno yimɓe ɓeen sabu tooñe maɓɓe ɗen, O ccataano e dow mayri ruugayngel. Ko woni tun, Himo neeɓtinana ɓe haa e lajal gannda- ngal. Si lajal maɓɓe ngal arii, ɓe neeɓnantaake yonta ɓe adintinantaake."},{"id":62,"translation":"Hiɓe mbaɗana Alla ko ɓe ngañanta [ko'e-maɓɓe]. Ɗemɗe maɓɓe no cifoo fenaande, won´de no woodani ɓe moƴƴere. Sikke alaa won´de no woodani ɓe Yiite, e won´de ko ɓe ɗaliiɓe."},{"id":63,"translation":"Wallaahi! Gooŋɗii min nulii e mofte adinooɓe ma, seytaane cuɗani ɓe ngolle maɓɓe ɗen. Ko kaŋko woni giɗo maɓɓe hannde, hino woodani ɓe lepte muusɗe."},{"id":64,"translation":"Min jippiniraali deftere nden e maaɗa si wonaa fii yo a ɓannginan ɓe kon ko ɓe luutondiri e mun, kadi ko nde peewal, e yurmeende wonan´de yimɓe gooɗinɓe ɓeen."},{"id":65,"translation":"Alla jippinirii ka kammu ndiyam, O wuurnitiri ɗam leydi ndin ɓaawo ndi yoorde. wonii e ɗuum, maande wonan´de yimɓe nanooɓe."},{"id":66,"translation":"Hino woodani on e neemoraaɗi ɗiin tasakuyee: miɗen njarna on e ko woni e deedi majji, - hakkunde coowo e ƴiiƴam - ɓiraaɗam laaɓuɗam, welɗam fii yarooɓe."},{"id":67,"translation":"E dimɗe tamarooji e inabuuje, hoɗon jogitora ɗam siwran e arsike moƴƴo. wonii e ɗuum, maande wonan´de yimɓe haqqilooɓe."},{"id":68,"translation":"Joomi maa wahayini e ñaakii ngii, won´de : \"Jaggu ka pelle cuuɗi, e leɗɗe ɗen, e kon ko ɓe cañata."},{"id":69,"translation":"Refti ñaamaa e kala dimɗe ɗen, naaton e ɗate Joomi mon newinaaɗe. Hino yalta e deedi majji [kannji ñaaki ɗin], njaram seruɗam nooneeji mun, no e majjam cellal wonan´de yimɓe ɓen. Wonii e ɗuum, maande wonan´de yimɓe miijitotooɓe."},{"id":70,"translation":"Alla tagii on, refti O hunnay on. Hino e mooɗon on rutteteeɗo e jaasuɗum nguurndam, fii wata o anndu huunde ɓaawo ganndal [makko aranal]. Pellet, Alla ko gannduɗo, kattanɗo."},{"id":71,"translation":"Alla ɓurnii yoga mon e dow yoga ka arsike. Ɓurnaaɓe ɓen ngonaani ruttirooɓe arsike maɓɓe on e ɓeen ɓe jeytiri ñaame maɓɓe ɗen haa ɓe pota e mayri. E ko dokke Alla on ɓe njeddata?"},{"id":72,"translation":"Alla waɗiranii on e woŋkiiji mon ɗiin resondirɓe, o waɗirani on e resondiraaɓe mon ɓen ɓiɗɓe e taaniraaɓe, o arsiki on immorde e laaɓuɗi. E ko meere nden ɓe gooŋɗinta? E ko neema Alla on kamɓe ɓe njeddata?"},{"id":73,"translation":"Heɓe ndewa gaanin makko, huunde nde waawanaa ɓe (addude) arsike ka kammuuli e ka leydi hay huunde, ɗi kattanaaka [ɗum]."},{"id":74,"translation":"Wata on mbaɗan Alla yerodniraaɗi. Pellet, Alla ko gannduɗo, onon on nganndaa."},{"id":75,"translation":"Alla piyii misal maccuɗo jeyaaɗo, mo waawaa hay huunde, e on mo min arsiki immorde e amen arsike moƴƴo, hara on wintoo e ɗuum gunndoo e kene. Hara ɓeen no fota? Yettooree woodanii Alla! Ko woni, ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe anndaa."},{"id":76,"translation":"Alla piyi kadi misal worɓe ɗiɗo: goɗɗo e maɓɓe ko mbobo, o waawaa hay huunde, kaŋko ko o donngal e hoore jeyɗo mo on; nokku kala ka on fewtiniri mo, o addataa moƴƴere; hara on ɗon fotay e on yamiroowo nuunɗal, hara himo e laawol pocciingol?"},{"id":77,"translation":"Ko Alla woodani wirniiɗi kammmuuli ɗin e leydi ndin. Fiyaaku Darngal ngal wonaani si wonaa yeru kinƴan yiitere maa hara ko kañun ɓuri ɓaɗtaade. Pellet, Alla ko kattanɗo kala huunde."},{"id":78,"translation":"Alla yaltinii on ka deedi neeniraaɓe mon, on anndaa huunde, O waɗani on nanɗe, e giiɗe e ɓerɗe, belejo'o, on yettay [Mo]."},{"id":79,"translation":"E ɓe nji'aani colli ɗiin ko ɗi eltaaɗi ka weeyo kammu (won´de) jogitaaki ɗi si wanaa Alla? Wonii e ɗuum, maandeeji wonan´de yimɓe gooŋɗinooɓe ɓen."},{"id":80,"translation":"Alla waɗanii on e cuuɗi mon ɗin koɗorle, O waɗani on e guri neemoraaɗi ɗin tillisaaji ɗi taggoton ñande eggoton e ñande koɗtoton. No e leeɓi (baali) ɗin, e leeɓi (gelooɗi) ɗin e leeɓi (dammi) ɗiin ndaɗɗudi [suudu] e dakmitorɗi haa e saanga."},{"id":81,"translation":"Alla waɗanii on e ko o tagi kon ɗowɗe. O waɗani on e pelle ɗeen cuuɗorɗe. O waɗani on comci daɗndayɗi on nguleendi, e conci daɗndayɗi on e hare mon. Ko wano nii o timminirta dokke makko ɗeen e dow mon, mbelejo'o on njebbiloto."},{"id":82,"translation":"Si ɓe nduŋtiima, anndu ko fawi maa, ko yottingol ɓanngina (peeñngol.)"},{"id":83,"translation":"Heɓe nganndi dokke Alla ɗeen; refti ɓe njedda ɗe. Ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe ko heeferɓe."},{"id":84,"translation":"(Jaŋto) kadi ñande min immintinoyta e kala mofte seedeejo, refti ɓeen yedduɓe sakkitoyantaake (ngantinagol), wanaa kamɓe ngoni ko ɗaɓɓiroytee ruttitagol [e yarluyee Joomi maɓɓe]."},{"id":85,"translation":"Si tooñuɓe ɓeen ynj'ii lepte ɗeen, ɓe hoynantaake, lepte wanaa ɓe neeɓnitanteeɓe."},{"id":86,"translation":"Si sirkooɓe ɓeen nji*i kafidaaɓe maɓɓe ɓeen, ɓe mbi'a: \"Joomi amen, ko ɗii woni kafidaaɗi amen ɗi men ndrewaynoo gah ni ma\". [Kafidaaɗi maɓɓe] ɗiin njilta e maɓɓe konngol ngol: \"Onon ko on fenooɓe\"."},{"id":87,"translation":"Ɓe mbernoo e Alla ndeen ñalnde jebbilaare, kon ko pekindotonoo majjira ɓe."},{"id":88,"translation":"Ɓeen yedduɓe ɓe paddii e laawol Alla ngol, min ɓeydiranii ɓe lepte e hoore lepte, sabu ko ɓe bonniraynoo kon."},{"id":89,"translation":"(Jaŋto kadi) ñande minn immintinoyta e kala mofte ko seeditoo e maɓɓe, jeyaaɗo e maɓɓe, min ngadda maa [an Muhammadu] ko seeditoo e ɓee ɗoo. min njippini e maaɗa deftere nden, ko nde ɓannginoore kala huunde, e peewal, e yurmeende, e welo-welo wonan´de juulɓe ɓen."},{"id":90,"translation":"Tabitii Alla yamirii nuunɗal, e moƴƴingol, e moƴƴagol e joomiraaɓe ɓadondiral. homo haɗa gaay e pan-kare, e ko añinii, e bewre. homo waajoo on, mbeleejo'o, on mbaajitoray."},{"id":91,"translation":"kuuɓnee ahadi Alla ndiin si on ahodaama, wata on pirtu gooɗndooje ɗeen ɓaawo ɗe tenntineede, gooŋɗii on mbaɗii Alla seedaniiɗo [on e hunnugol ngol]. Pellet, ko gannduɗo ko ngolloton."},{"id":92,"translation":"Wota on ngon wano (debbo) pirtunooɗo mottawol mun ɓaawo doole firtude, hoɗon njogitora gooɗndooje mon ɗeen jamfondiro hakkunde mon, nde mofte [mon ɗen] wonata ɓurde tonaade e dii mofte goo. ngandee Alla no jarribora on ɗuum. ma o ɓanngina- na on ñande darngal, ɗuu ko luutondiratnoɗon e mum."},{"id":93,"translation":"Sinno Alla muuyuno, o waɗatno on mofte goote. Kono, Himo majjina on Mo o muuyi, O feewna on mo O muuyi. ma on lannditoye e ɗuu ko ngollatnoɗon."},{"id":94,"translation":"Wota on njogitor gooɗndooje mon jamfondiro hakkunde mon, sakko koyngal [mon] mortotoo (fergito) ɓaawo ngal tabitude, meeɗiron bone sabu ko paddiɗon ko e laawol Alla ngol. hino woodani on lepte mawɗe."},{"id":95,"translation":"Wota on mbaɗtitir ahadi Alla ndiin coggu pamɗungu. ñganndee ko ko woni ka Alla ko ɓuri moƴƴan´de on, si tawno hoɗon nganndi!"},{"id":96,"translation":"Ko marɗon kon re'ay (gasat), ko woni ka Alla ko ko keddotooɗum. ma min mbarjor ɓeen muññiiɓe njoɓdi maɓɓe ndiin ko ɓuri moƴƴude e ko ɓe ngollatnoo kon."},{"id":97,"translation":"Kala golluɗo moƴƴere, woni gorko maa debbo, hara ko o gooŋɗinɗo, maa min wuurnu mo nguur- ndam laaɓuɗam. Ma min\n mbaajor ɓe njoɓdi maɓɓe ndin, ko ɓuri moƴƴude e ko ɓe ngollatnoo kon."},{"id":98,"translation":"Si a janngay Alqur'aana, moolor Alla seytaane diiwaaɗo on."},{"id":99,"translation":"Kaŋko on, mbawdi(cemmbe) alanaa mo e ɓen gooŋɗinɓe, ɓe fawii e hoore Joomi maɓɓe."},{"id":100,"translation":"nganndee mbawdi makko ndiin, ko hoore ɓeen weldiiɓe e makko woni, e ɓeen sirkirooɓe sabu makko."},{"id":101,"translation":"Si min lomtinii aaya lomto aaya goo - Ko Alla ɓuri anndude ko O jippinta - Ɓe mbi'a: \"aan on ko a pekindiiɗo\". Si ko woni, ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe anndaa."},{"id":102,"translation":"Maaku: \"Ko jippini ndee, ko [Jibriilu] Fittaanndu Laaɓndu ndun, immorde ka Joomi maa, fii yo o tabintin ɓeen gooŋɗinɓe, e [fii yo nde won] peewal, e welo-welo wonan´de juulɓe ɓeen\"."},{"id":103,"translation":"Gooŋɗii min miɗen nganndi won´de heɓe mbi'a: \"Ko neɗɗaŋke woni mo anndinnde (Alqur'aana)\". Ɗemngal ngal ɓe ooñotoo e mun ngal ko ajami, ndee ɗoo non ka ɗemngal Aarabi ɓanngungal(.laaɓtungal.)"},{"id":104,"translation":"Pellet, ɓen ɓe ngooŋɗinaani Aayeeje Alla ɗeen, Alla feewnataa ɓe. Hino woodani ɓe lepte muusɗe."},{"id":105,"translation":"Nganndee ko fejkindotoo fenaande, ko ɓeen ɓe ngoŋɗinaani- aayee Alla ɗen; ko kamɓe ngooni fenooɓe ɓeen."},{"id":106,"translation":"Kala jedduɗo Alla ɓaawo gooŋɗinal makko ngal - si wanaa on waawnaaɗo hara ɓernde makko nden ko deeƴirnde gooŋɗinal , kono, ɓeen yaññamɓe ɓerɗe mun keeferaaku, hino fawii ɓe tikkere immorde Alla, hino woodani ɓe kadi lepte mawɗe."},{"id":107,"translation":"Ngol [murtugol maɓɓe], ko tawde ɓe cuɓiima nguurndam aduna e dow laakara, e won´de Alla kan, O feewnataa yimɓe yedduɓe ɓeen."},{"id":108,"translation":"Ko ɓeen ngoni ɓe Alla noti e ɓerɗe mum, e nanɗe mun e gite mum. Ko ɓeen ngooni welsindiiɓe ɓen."},{"id":109,"translation":"Sikke alaaa won´de ɓeen ɗoon ka laakara, ko kamɓe ngoni sooyɓe ɓeen."},{"id":110,"translation":"refti pellet Joomi maa, wonannde ɓen ferunooɓe ɓaawo nde ɓe tampinaama, hooti ɓe tiiɗnii ɓe muññii, pellet Joomi maa, ɓaawo ɗuum, Ko O jaafotooɗo, jurmotooɗo."},{"id":111,"translation":"(Janŋo) tuma ñande kala woŋkii arata, hara hiki wennja fii hoore-makki, woŋkii kala yoɓee ko ki golli kon, kamɓe ɓe tooñetaake."},{"id":112,"translation":"Alla piyii misal hoɗo: hoɗo hoolinoongo, deeƴungo; arsike maggo no ardirana ngo nokku kala e yaaj- jeende. Ɓe njeddi dokke Alla ɗe, Alla meeɗiniri ɓe kolgu heege e kulol, sabu ko ɓe ngollatnoo kon."},{"id":113,"translation":"Gooŋɗii arii e maɓɓe nulaaɗo jeyaaɗo e maɓɓe, ɓe njeddi mo. Lepte ɗeen nanngi ɓe, tawi ko ɓe tooñɓe."},{"id":114,"translation":"Ñaamee e kon ko Alla arsike on dagiiɗi laaɓuɗi, njeetton dokke Alla ɗeen, si wonii ko Kaŋko ndewoton."},{"id":115,"translation":"nganndee ko o Harminani on, ko jiiba, e ƴiiƴam (rufaaɗam), e teewu kose, e [huunde hirsiraande] daginiraande ko woori Allah. Kala on duñaaɗo [e ñaamugol ɗuum] hara wonaa ɓewɗo wonaa jaggi- tuɗo,nganndee pellet, Allah ko jaatooɗo jurmotooɗo."},{"id":116,"translation":"Wota on mbi'u ko ɗemɗe mon sifotoo e penaale: \"Ɗum ɗoo no dagii, ɗum ɗoo no harmi\", fii no pekindoron e hoore Alla fenaande. Pellet, ɓen fekindotooɓe fenaande e hoore Alla, ɓe maletaake."},{"id":117,"translation":"Ko dakamme pamɗuɗo, hino woodani ɓe lepte muusɗe."},{"id":118,"translation":"E hoore Alyahuudaaɓe ɓeen (kan), min karminno ko min fillani maa kon ko adii. min tooñaano ɓe; ko woni, ko ko'e-maɓɓe ɓe ngonnnoo e tooñude."},{"id":119,"translation":"Refti pellel, Joomi maa, wonan´de ɓeen golluɓe bone on majjere, refti ɓe tuubi ɓaawo ɗuum ɓe moƴƴini, pellet Joomi maa, ɓaawo ɗuum, ko jaafotooɗo, jurmotooɗo."},{"id":120,"translation":"Pellet, Ibraahiima woniino ɗowro koykinaniiɗo Alla, ooñiiɗo [e ɗiya diinaaji], o wonaana jeyaaɗo e sirkooɓe ɓeen."},{"id":121,"translation":"jettatnooɗo dokke makko ɗin. [Alla] suɓike mo, O feewni mo e laawol poocciingol."},{"id":122,"translation":"Min ngokki mo ka aduna moƴƴere. Kaŋko oon ka laakara, ko o jeyaaɗo e moƴƴuɓe ɓeen."},{"id":123,"translation":"Refi min mbahayini e maaɗa, won´de: \" Jokku diina Ibraahiima ka naayaaki e diinaaji mehre o jeyanooka e sirkooɓe ɓeen\"."},{"id":124,"translation":"ngandee [mawningol fii] aseweere nden ko waɗanaa, ko ɓeen luutondirɓe e mayre. Pellet, Joomi maa, ko ñaawoyoowo hakkunde maɓɓe Ñande Darngal, e ɗuum ko ɓe luutondiratnoo fii mum."},{"id":125,"translation":"Noddir e diina Joomi maa kan ñeeñal e waaju moƴƴu. Wennjiraa ɓe e noone ɓurɗo moƴƴude. Pellet, Joomi maa, ko Kaŋko ɓuri anndude on majjuɗo e laawol makko ngol, ko Kaŋko kadi ɓuri anndi feewɓe ɓeen."},{"id":126,"translation":"Si on yagginay, haray yagginiree yeru no waɗiranoɗon non. Ko si on muññike, pellet ko ɗuum ɓuri moƴƴan´de muññiiɓe ɓeen."},{"id":127,"translation":"Muñño! Muñal maa ngal ko sabu Alla tan. wota a suno fii maɓɓe. wota wonu ɓittorɗo e ɗuum ko ɓe pewjata."},{"id":128,"translation":"Pellet, Alla no won´di e ɓeen hulɓe [Mo] e ɓeen moƴƴinooɓe."}]},{"id":17,"verses":[{"id":1,"translation":"Senaare wondani oon doƴnuɗo Jeyaaɗo makko on jehma, iwde ta juulirde hormante haa ka juulirde woɗɗitiinde, nden nde min mbarkini banŋe mun,fii yo min kollu mo immorde e aayeeje amen. Pellet, Ko Kaŋko woni Nanoowo, ji’oowo."},{"id":2,"translation":"Min njnniino Muusaa deftere nden, men mbaɗi nde peewal, wonan'de ɓiɗɓe Israa’iila ɓen, won'de : \"Wata on njogito ga Am kooloraaɗo\"."},{"id":3,"translation":"[Ko onon yo] ɓiɗɓe ɓe ɓe min mbaɗɗinnoo wonnudude e Nuuhu.Pellet, o laatino jeyaaɗo yettoowo."},{"id":4,"translation":"Min mbahyinino e ɓiɗɓe Israa’iila ɓe to deftere [won'de] : \"On mbonnayat ta leydi laabi ɗiɗi, on townitoyto kadi townitaare mawnnde\"."},{"id":5,"translation":"Si fodoore gootel e ɗin ɗiɗi arii, min ngurta e mon jiyaaɓe Amen, marɓe doole tiiɗɗe, ɓe njiloo hakkunde galleeji ɗi. Ɗuum wonii fodoore huuwoyteende =golloteende."},{"id":6,"translation":"Refti min nduttitanani on n on doole ɗen e hoore maɓɓe; min Ɓeydi on jawɗe e ɓiɗɓe,min mbaɗa on gorol ɓurngol heewde."},{"id":7,"translation":"Si on moƴƴinii, ko ko'e mon moƴƴinanɗon ; si on mbonnii kadi, ko ko’e mon [bonnannɗon]. Si fodoore sakkitiinde nden arii, ko fii yo ɓe hoynu j'eece mon ɗen, e fii yo no ɓe naatiraa ka juulirde wano ɓe naatirnoo e mayre ka laawol adanol, e fii yo ɓe muncu yeru woo ko ɓe townani muncudee."},{"id":8,"translation":"Hino jortaa ka Joomi mon yurmee on.Si on fillitike (non),min fillitoo. min mbaɗanii yedduɓe ɓe Jahannama on tonngorde."},{"id":9,"translation":"Pellet, ndee Alqur’aanaare no fewnat e ko ɓuri e nuunɗude,hende wewlinira=weltanira gooŋɗinɓe,ɓen gollooɓe moƴƴuɗi ɗin, won'de, no woodani ɓe njoɓdi mawndi."},{"id":10,"translation":"E won'de pellet, ɓen ɓe gooŋɗinaa laakara on, men maranii ɓe lepte muusuɗe."},{"id":11,"translation":"Neɗɗo no toroo bone, wano o tororta non moƴƴere,neɗɗaŋke on wonii ko heñiiɗo."},{"id":12,"translation":"Min mbaɗii jemma on e ñalawma on Aayeeje ɗiɗi, min momti aaya jemma on, min mbaɗi aaya ñalawma on hentiiɗo, fii yo on ɗaɓɓu ɓural immorde e Joomi mon, e fii yo on ngandu limoore duuɓi, e hasboore. Kala huunde, min n fensitirii nde fensitudee."},{"id":13,"translation":"Kala neɗɗaŋke, min mbaɗɗinii mo talkuru makko ndun ka daande makko. Men njaltinanoyat mo Ñande Darngal, deftere, o hawra e mayre ko nde fontaande."},{"id":14,"translation":"Janngu deftere maa nden, hoore-maa yonante hannde kasboowo."},{"id":15,"translation":"Mo feewii, haray pellet, ko hoore-makko o feewani ; mo majii kadi, haray pellet, ko o majji kon yantate hoore-makko. Woŋkii ronndotaako bone wokki goo. Men ngonaani leptooɓe, haa min immina Nulaaɗo."},{"id":16,"translation":"Si min faandike halkude saare, Men y\nNjamirat neeminaaɓe mayre ɓen, ɓe faasinqinoo e mayre, konngol (lepte) ngol jojja e mayre, Men munca nde muncudee."},{"id":17,"translation":"Heewii gire ɗe min kalki ɓaawo Nuuhu! Joomi maa Yonii Humpitiiɗo, ji’oowo junuubi=bakkatuuji jeyaaɓe makko ɓen."},{"id":18,"translation":"Kala mo faala yaawnaneede, min n njaawnanat mo ton huunde ko min muuyi, wonan'de on mo min njɗi, refti min mbaɗana mo Jahannama, o naatoya nge ko o ñiŋaaɗo, goɗɗinaaɗo [yurmeende]."},{"id":19,"translation":"On paalaaɗo laakara, o gollani ɗum golle mum, hara kaŋko ko o gooŋɗinɗo ;ɓeen ɗoon, golle maɓɓe ɗen ngonii jaarnaaɗe."},{"id":20,"translation":"Kala (maɓɓe),miɗen ɓeydana ; ɓee ɗoo e ɓee ɗoo, immorde e dokkal Joomi maa. Dokkal Joomi maa ngal wonaani kaɗaa ngal."},{"id":21,"translation":"Ndaarii no min ɓurniri yoga maɓɓe e dow yoga, ko laakara on ɓuri mawnude darjaaji,ɓuri mawnude kadi ɓural."},{"id":22,"translation":"Wota a waɗan Alla deweteeɗo goɗɗo; njooɗoyoɗaa ko a ñiŋaaɗo noppaaɗo."},{"id":23,"translation":"Joomi maa yamirii :\"wota on ndew ko wonaa Kaŋko, jipnaaɓe ɓ,moƴƴagol [e maɓɓe]:si nayewu goɗɗo e maɓɓe yottike ma,maa ɗum ɓe ɗiɗo non;wota a wi’i ɓe \"eh=uf!\" wota a wikko ɓe =wota a furo,layan ɓe konngol teddungol."},{"id":24,"translation":"Njankinanoɗaa ɓe njurmeɗaa ɓe, mbi’aa: « Joomi an, yurme ɓe’e, wano ɓe ne’irnoo kam non hari ko mi tosokum »."},{"id":25,"translation":"Joomi mo'on no andi ko woni ka nder woŋkiiji mon, si tawii on ngonnno moƴƴuɓe ; pellet Kaŋko o wonanii ruttotooɓe ɓe cuhroowo."},{"id":26,"translation":"Jonnu jom ɓadondiral haqqee makko o, e ɓilliiɗo, e seteejo haqqee makko on ; wota a bonnu bonnere."},{"id":27,"translation":"Pellet bonnooɓe ɓe, ko siɗɓe seytanuuji ɗi ; seytaane non wonii jedduɗo Joomi mum."},{"id":28,"translation":"Si a ɗuurniima ɓe fii ɗaɓɓugol yurmeende immorde ka Joomi maa, nde jortiɗaa ɗum, wi'i ɓe konngol newingol."},{"id":29,"translation":"Wota a waɗ junngo maa ngo ko lmbaango, ka daande maa ; wota a fortu ngo kadi kala portugol, haa njooɗoɗaa ko a pelniiɗo, nimsuɗo."},{"id":30,"translation":"Pellet Joomi maa, no yaacnana arsike, on mo O muuyi. O ɓittina. Pellet Kaŋko O wonii kumpitiiɗo, ji’oowo jeyaaɓe makko."},{"id":31,"translation":"Wote on mbare ɓiɓɓe mon ɓen kulol ɓilla=ba'asal, ko minen ngarsikata ɓe, won'dude e mon ; pellet bargol ɓe ngol, wonii goopol manngol."},{"id":32,"translation":"Wota on ɓatto jina=fijrde nde, pellet ɗuum wonii paŋkare e laawol bon'ngol."},{"id":33,"translation":"Wota on mbar woŋkii, ki Allah harmini kin [bargol], si wonaa sabu hakkee. Mo tooñaama waraama, min waɗanii heftuɓe e makko ɓe doole wota non o fantin ka bargol. Pellet Kaŋko o wonii ballaaɗo."},{"id":34,"translation":"Wota on ɓatto jawle Alyatiim, si wonaa ɓattagol ɓurngol moƴƴude, haa sagatalaaku makko timma ; kuumnee aadi ndin; pellet, aadi ndin wonii laɓnditoytee ndi."},{"id":35,"translation":"Kuuɓnee ɓetu ngu si petat, manndikiron manndakke=peeson peese peewɗe, ko ɗum moƴƴi, ko kañum ɓuri moƴƴude battane."},{"id":36,"translation":"Wota a rewindo e ko a anndaa fii mum. Pellet nanɗe ɗen, e giiɗe ɗen e ɓernde nden, ɗiiɗoo fow ngonii laɓnditoyteeɗi ka makko."},{"id":37,"translation":"Wota a yaaru e leydi ñaaƴa bunnga, ko fii pellet an a yulataa leydi ndin, a yottotaako pelle ɗe njuuteendi."},{"id":38,"translation":"ɗe fof, bone majji on ngonii gañaaɗi to Joomi maa."},{"id":39,"translation":"Ɗuum, ko goɗɗum e ko Joomi maaɗa wahayini fa'ade e maa, immorde e Ñeeñal wota a waɗ deweteeɗo goo wond'ude e Alla, sakko mberleɗaa ka ndeer jahannama ko a pelaaɗo daɗaaɗo."},{"id":40,"translation":"E mati Joomi mon suɓani on ɓiɓɓe worɓe, O jogitoo immorde e malaa'ikaaji ɗi rewɓe? Pellet, onon hoɗon layde konngol mawnungol!"},{"id":41,"translation":"Gooŋɗii min fensitii e nder ndee Alqur'aanaare fii yo ɓe mbaactor, ɗum ɓeydaani ɓe si wonaa woɗɗitagol."},{"id":42,"translation":"\" Maaku : « Si tawno no won'di e makko, deweteeɗi wano ɓe mbi’iri ni ɗi ɗaɓɓayno laawol feewde de Jom Arsi o.\""},{"id":43,"translation":"Senaade wonanii mo, o Toowii gaayi e ko ɓe mbi'ata Toowal mawnngal."},{"id":44,"translation":"No subunhinan'de mo kammuuli ɗin jeeɗiɗi e leydi ndin e ɓe won'ɓe e majji, alaa e hay e hu'unde si wonaa hende Subunhinaade sabu Yettugol mo, kono on faamataa cubunhinaali maɓɓe ɗin, pellet, Kaŋko O wonii munñiiɗo cuhroowo."},{"id":45,"translation":"Si a janngii Alqur'aanaare nden min maɗat hakkunde maa e ɓeen ɓe mgooŋɗinaa laalara on heedo suuɗiingo."},{"id":46,"translation":"Min mbaɗi aɗi e dow ɓerɗe maɓɓe ɗeen cokooɗe fii wata ɓe paamu nde [Alqur'aanaare nden] e ka noppi maɓɓe kadi teddeele, si a jaŋtike Joomi maaɗa ka ndeer Alqur'aanaare Kaŋko Tun ɓe huccinay ɓabbe maɓɓe ɗen ko ɓe dogooɓe."},{"id":47,"translation":"Ko Minen ngnndi ko ɓe keɗotoo kon, tuma ɓe keɗotoo fa'ade e maaɗa [yo Nulaaɗo], e tuma ɓe cowndondirta=ndeeydata, tuma nde tooñooɓe ɓe mbi'ata: «On jokkaani si wonaa gorko mbilɗaaɗo=bilaaɗo»."},{"id":48,"translation":"Ndaarii [yo Nulaaɗo] ko honno ɓe piyiranay maa mise=yeruuji, ɓe majjii ɓe kattantaake [heɓde] laawol."},{"id":49,"translation":"Ɓe mbi'i: «E hara si mon mgonii ƴi'e e nguɗu, haray ko min immintinoyteeɓe tagoore hesre?»"},{"id":50,"translation":"Maaku: [yo Nulaaɗo] «ngonee kaaƴe maa jamɗe»"},{"id":51,"translation":"Ma ɗuum tagoore tawa nde mawni e ɓerɗe mon, ɓe mbi'a: 'Ko hommbo ruttata amen?\" Maaku: \"Ko On takɗo on ka laawol adanol\". Ɓe tura ko'e maɓɓe ɗe fa'ade e maa, ɓe mbi'a: \"Ɗuum ko honde tuma\"?, Maaku: 'No tijjaa nde tawata ɓadike\"."},{"id":52,"translation":"Ñannde o noddata on nootoɗon njetton mo cikkon on ñiiɓaano [ka leydi] si wonaa seeɗa."},{"id":53,"translation":"Maakan jiyaaɓe aan ɓe: \"Yoo ɓe lay ko ɓuri moƴƴude, pellet, Seytaane o bonnat hakkunde maɓɓe, pellet, Seytaane wonanii neɗɗaŋke gaño laaɓtuɗo\"."},{"id":54,"translation":"Joomi mon ko o ganndo fii mon, si o yiɗii o yurmoo on, maa ɗum si o yiɗii olepta on. Min nulaani ma e dow maɓɓe fawtiiɗo."},{"id":55,"translation":"Ko Joomi maa anndi fii ɓe wonɓe ta kammuuli e ta leydi, pellet, Min ɓurnii woɓɓe e Annabaaɓe ɓe e dow woɓɓe, Min Jonni Daawuuda Jabuura."},{"id":56,"translation":"Maaku: \"Noddee ɓe ɓe aaƴiɗon [ko deweteeɓe] gaanin makko, ɓe maraa huncugol lorra kan gaayi mo'on wonaa waylugol kadi\"."},{"id":57,"translation":"Ɓen, ɓe ɓe ngoni noddude, heɓe ɗaɓɓude ɗoworgal fa'ade e Joomi maɓɓe, ko hommbo e maɓɓe ɓuri ɓadaade, heɓe njoortii yurmende makko on heɓe kuli lepte makko ɗe, pellet, lepte Joomi maa ɗe ɗe laatike ko deentaaɗe."},{"id":58,"translation":"Alaa e saare si wonaa minen ko min halkatɓe nde ko adii ñande darngal, maa ko min leptatɓe nde lepte cattuɗe, ɗuum ɗo wonii ko winndaa ɗum to Deftere."},{"id":59,"translation":"Haɗaani min nde min nula aayeeje ɗe, si wona sabu yeddiino ɗe adiiɓe ɓen, Min okki Samuuda Ngeelooba ba yi'teemba ɓe tooñi ba, Min nuliraani Aayeeje ɗe si wonaa hulɓinirɗe."},{"id":60,"translation":"[Janto] Tuma nde min wi'anno maa: \"Pellet, Joomi maa o huɓindima yimɓe ɓe, Min mbaɗiraani nde yi'annde nde Min kollumaa si wonaa fitina wona'de yimɓe ɓe e lekki huɗaaki ki ka Alqur'aana, Miɗen kulɓina ɓe kono ɓeydataa ɓe si wonaa bewre mawnde."},{"id":61,"translation":"Nde min n Daalannoo Maleykaaji ɗi cujjanee aadama, ɓe cujji si wonaa Ibliisa o wi'i: \" mi sujjanta on mo talɗa e loopal?\"."},{"id":62,"translation":"O wi'i: \"A yi'ii oo mo teddinɗaa e dow am, pellet, si A neeɓnanii kan haa ñande darnga mi bonnat ɓiɓɓe makko ɓe si wonaa seeɗaaɓe."},{"id":63,"translation":"[Alla] Daali: \"Yahu, kala jokkuɗo ma e maɓɓe pellet, ko jahannama woni njoɓdi mon, njoɓdi yonoori\"."},{"id":64,"translation":"Dillinir on mo kattanaɗaa e maɓɓe hito maa o, pooɗa e dow maɓɓe pucci maa e seppooɓe maa, rentu e maɓɓe jawle e ɓiɓɓe foduɓe, [kono] Seytaane fodaani ɓe si wonaa hodo."},{"id":65,"translation":"Pellet, Jiyaaɓe am ɓe a maraa doole e hoore maɓɓe, Joomi maa yonii kooloraaɗo."},{"id":66,"translation":"Ko Joomi mon woni sogganatɗo on laaɗe ɗe e maayo, fii yo on ɗaɓɓu immorde e ɓural makko , pellet, Kaŋko ko O jurmotooɗo on."},{"id":67,"translation":"Si lorra heɓii on to maayo, majja ɓeen ɓe noddatno ɗon, si wonaa Kaŋko [Alla] nde danndi on ka njorndi ɗurnoɗon, neɗɗaŋke on wonii te o seeraani won'de heewuɗo jeddugol."},{"id":68,"translation":"Enee, on kooli mutintaa on ka baŋe njorndi maaɗum o nula e mon damagariire [toɓo koccu], refti heɓantaake on fawtiiɗo."},{"id":69,"translation":"Ma kooli o nduttaraa on e maggo laawol goo o accita e dow mon bippooru immorde e keneeli o yoolira on sabu ko njedduno ɗon ko, refti on keɓantaake jokkitiratɗo e dow amen cukkoowo."},{"id":70,"translation":"Gooŋɗii, min teddinii ɓiɗɓe aadama ɓe, min ronndike ɓe ka njorndi e ka maayo min arsiki ɓe immorde e laaɓuɗi min n ɓurni ɓe e dow ko heewi e ɓen ɓe min tagi ɓurnudee."},{"id":71,"translation":"Ñannde min noddiroyta kala yimɓe gardiiɗo maɓɓe on,kala on jonnitiroyaaɗo deftere makko nde ka ñaamo makko ɓe ɗon ɓe janngay deftere maɓɓe nde ɓe tooñirtaake hay yeru gaarayol hun tamaro."},{"id":72,"translation":"Kala on gon'ɗo e [ngurndan aduna] ko o bunɗo, haray kaŋko, ko ka laakara o ɓurata wumde e majjude laawol."},{"id":73,"translation":"Fii kala ɓe eɓɓii nde ɓe fitinatmaa gaayi nde hu'unde nde min n wahayini e maaɗa fii yo a fekindo e amen ko wonaa ɗun [ko min n tellini e maa] on tuma ɓe njogitoto ma sehlaajo."},{"id":74,"translation":"Si tawiino min tabintinaanoma, gooŋɗii a do'ii ooña'ade e maɓɓe hu'unde seeɗaare."},{"id":75,"translation":"On tuma min meeɗinteno cowale [lepte] ka nguurndam e cowale [lepte] kumayde refti heɓantaake ma ballo e hoore Amen."},{"id":76,"translation":"Fii kala ɓe eɓɓiino dillinngol ma ka leydi fii yo ɓe yaltine e mayri, on tuma ɓe ñiiɓataano ɓatte maa si wonaa seeɗa."},{"id":77,"translation":"Ɗum ko Sunna ɓe ɓe min n nuli ko adimaa immorde e Nulaaɓe amen, a heɓantaa Sunna amen on mbattiigu."},{"id":78,"translation":"Ñiiɓu juulde nde ka mortagol na'ange nge haa ka niɓre jemma, Juulde subaha nde, pellet, Juulde subaha nde wonii seedeteende."},{"id":79,"translation":"Ka jemma tinno e makko ko ɓeydaari maaɗa, no jortaa nde Joomi maaɗa immintinat ma e darorɗe yettiniinde."},{"id":80,"translation":"Ma'aku: \"Jooma, naadira naatirgal goonga yaltiniraa mi jaltirgal goonga, mbaɗanaa mi immorde ka maaɗa doole ballal\"."},{"id":81,"translation":"Maaku: \"goonga o arii mehre nde fuuyii, pellet, mehre nde wonii fuuyoore\"."},{"id":82,"translation":"Miɗen tellina ka Alqur'aana hu'unde nde konde cellal e yurmeende wona'nde gooŋɗinɓe ɓe, ɓeydataa tooñooɓe ɓen si wonaa hayre."},{"id":83,"translation":"Si min n neeɓnii e neɗɗaŋke on o ɗuurnoo o townaa balaaje makko, si bone heɓii mo o wona hattuɗo e taƴiiɗo."},{"id":84,"translation":"Maaku: \"mo kala yo golluɗo e laawol mum, ko Joomi mon woni gannduɗo on ɓurɗo feewde laawol\"."},{"id":85,"translation":"Heɓe laɓdo maa fii fittaandu, maaku: \"Fittaandu ndu ko e fiyaake Joomi an, on okkaaka e ganndal si wonaa seeɗaé."},{"id":86,"translation":"Mi woondii, si Miɗen njiɗnoo min naɓatno nde hu'unde nde min wahyini fa'ade e maaɗa, refti heɓantaake ma fawtiiɗo ɗum e hoore amen."},{"id":87,"translation":"Ko woni tan, ko Hinnayee immorde ka Joomi maa, pellet, ɓural makko ngal e dow maa wonii mawngal."},{"id":88,"translation":"Maaku: \"Mi woondii, si yimɓe ɓe e jinnaaji ɗi kawtitii fii yo ɓe ngaddu yeru ndee Alqur'aanaare, ɓe mgaddataa yeru mayre, hay si wonii woɓɓe maɓɓe ko wallindratɓe e woɓɓe\"."},{"id":89,"translation":"Gooŋɗii min ɓannginanii yimɓe ɓen e ndee Alqur'aanaare immorde e kala misal, ɓurɓe ɗuuɗude e yimɓe ɓe calii, si wanaa jeddugol."},{"id":90,"translation":"Ɓe mbi'i: \"min ngoŋɗintaa ma, haa ɓullitanaa men e lesdi ɓunndu\"."},{"id":91,"translation":"Mu ɗum laatano maa ngesa immorde e tamorooje e inabuuje ɓullitaa caatli ɗi hakkunde majje ɓullitugol."},{"id":92,"translation":"Ma ɗum liɓaa kammu ngu e hoore amen wano aaƴorɗaa non kunte, maa ɗum ngddaa Alla e Maleykaaji ɗi [men] kuccandira."},{"id":93,"translation":"Ma ɗum laatano maa suudu immorde e cuɗaaje [kanŋe], maaɗum ƴawaa ka kammu, men ngooŋɗintaa ƴawugol maaɗa ngol haa njippinaa e amen deftere men jannga nde. Maaku: \"Senaade Jom an, hara mi wonu, ko wonaa ɓanndinke Nulaaɗo?!\"."},{"id":94,"translation":"Haɗaani yimɓe ɓe nde ɓe ngooŋɗinta tuma nde peewalngal arnoo ɓe, si wonaa fii ɓe mbi'i i'ii: \"E hara Alla nulay ɓanndiŋke Nulaaɗo?!\""},{"id":95,"translation":"Maaku: \"Si tawiino laatinooma lesdi maleykaaji heɓe njaha ko ɓe deeƴɓe, min njippinatno e maɓɓe immorde ka kammu Malayla Nulaaɗo\"."},{"id":96,"translation":"Maaku: \"Alla yonii ceediiɗo hakkunde am e mon, pellet Kaŋko o wonii kumpitiiɗo deenɗo jeyaaɓe makko ɓen\"."},{"id":97,"translation":"Oon mo Alla feewni ko oon woni peewuɗo, ɓe o majjini ɓe a heɓantaaɓe wallooɓe ko woori mo. Min mooɓay ɓe ñande darnga e dow je'ece maɓɓe ɗe ko ɓe wumɓe e muumɗuɓe= fahdube ɓe e faaɗuɓe, ja'aƴndee maɓɓe nden ko jahannama tuma kala nge rocci min ɓeydana ɓe huɓɓunge."},{"id":98,"translation":"Ɗuum ko njoɓdi maɓɓe, sabu kamɓe ɓe njeddii aayeeje amen ɗe, ɓe mbi'i i: \"E hay si min ngonii ƴi'e e mbuɗu e hara minen ko min immintinteeɓe tagoore?!\" hesre."},{"id":99,"translation":"Enee, ɓee nji'aani, won'de Alla O Takɗo kammuuli ɗi e leydi ndi ko kattanɗo nde o tagata yeru maɓɓe, o waɗani ɓe lajal [caate] sikke alaa e maggal. Tooñooɓe ɓe calii si wonaa jeddugol."},{"id":100,"translation":"Maaku: \"Sinndo onon hoɗon marnoo ngaluuji yurmeende e Joomi am on, on tuma, on njogitotono kulol nafkugol, neɗɗaŋke on wonii nguddo\"."},{"id":101,"translation":"Gooŋɗii min n ngkkiino Muusaa aayeeje jeenay ɓannguɗe, lanndii ɓiɓɓe Israa'iila ɓen tuma nde o arnoo ɓe Fir'awna wi'ani mo: \"min dey miɗo sikkumaa ko an yo Muusaa ko a mbilɗaaɗo\"."},{"id":102,"translation":"Maaku: \"Gooŋɗii haɗa anndi jippinaani ɗee si wonaa Jeyɗo kammuuji ɗi e leydi ndi aayeeje [yi'eteeɗi]. Min dey miɗo sikkumaa ko an yo Fir'awna ko a kalkiiɗo\"."},{"id":103,"translation":"O faalaa nde o dillinta ɓe ka lesdi min n njoooli mo e ɓe won'du ɓe e makko ɓe denndaangal."},{"id":104,"translation":"Min Daalani ɓaawo makko ɓiɓɓe Israa'iila ɓe: \"Hoɗee ka leydi, si fodoore sakkitiinde nden arii, min ngaddana on ko on muuɓiiɓe=fiiliibe\"."},{"id":105,"translation":"Ko sabu Goonga min telliniri nde, ko sabu Goonga nde tellii, Min nuliraani ma si wanaa [ko a] beltinoowo=beltinoowo e jertinoowo."},{"id":106,"translation":"E Qur'aanaare min n ɓanngini nde fii yo a janngannde yimɓe ɓe e dow deeƴere, min njippini nde jippin'de."},{"id":107,"translation":"Maaku: \"ngooŋɗinee nde, maaɗum wota on ngoŋɗine, pellet, ɓen okkaaɓe ganndal ko adii nde si [nde] janngaama e taweende maɓɓe ɓe suuyiray wokkuɗe ko ɓe sujjooɓe\"."},{"id":108,"translation":"Ɓe mbi'a:Senaade woodanii Joomi amen,nde wonnoo Fodoore Joomi amen nden ko waɗoore."},{"id":109,"translation":"Heɓe suuyira wokkuɗe ɓe ngulla [Alqur'aana on] ɓasda ɓe yankinaare."},{"id":110,"translation":"Maaku: \"Noddiree mo Alla maa noddiro mo jurmotooɗo, kala no noddirɗon Mo, ko Kaŋko Inɗe Moƴƴe ɗen heeranii, wota a fenñin juulde maaɗa nden wota a suuɗnde nde ɗaɓɓu hakkunde ɗuum laawol."},{"id":111,"translation":"Maaku: jettooje ɗe ngoodanii Alla o mo jogitaaki ɓiɗɗo laatanaaki mo kafidaaɗo e Laamu laatanaaki mo tedduɗo mo o huykinantoo, Mawnin Mo Mawnin'dee."}]},{"id":18,"verses":[{"id":1,"translation":"Jettooje ngodanii Alla, On jippinɗo e dow Jeyaaɗo makko on deftere nden o waɗanaani nde ooñaare."},{"id":2,"translation":"Feewnde fii yo o [Nulaaɗo on] hulɓinir lepte cattuɗe immorde ka makko o weltinira gooŋɗinɓe ɓen, ɓe no golla Moƴƴuɗi ɗin won'de no woodani ɓe njoddi moƴƴiri."},{"id":3,"translation":"Ko ɓe ñiiɓooɓe e ndeer makko [dokke] poomaa."},{"id":4,"translation":"O reentina ɓen wi\"iɓe: \"Alla jogitike ɓiɗɗo\"."},{"id":5,"translation":"Ganndal alanaaɓe e mun, wonaa baabiraaɓe maɓɓe woodani, mawnii konngol gon'ngol e yaltude e kunnduɗe maɓɓe, ɓe kaalaani si wonaa fenaande."},{"id":6,"translation":"Mbele jo'o aan a tanpinat hoore-maa e dow batteeji maɓɓe, si ngooŋɗinaani ndee Yewtere ka suno."},{"id":7,"translation":"Minen min mbaɗii ko woni ko ka hoore leydi cuɗaari mayri, fii yo min mjarribo ɓe ko hommbo e maɓɓe ɓurata moƴƴin'de golle."},{"id":8,"translation":"Minen ko min waɗooɓe ko woni kon e hoore mayri boowol joorungal."},{"id":9,"translation":"Kaa a sikku no yimɓe fammeere=wimmba nden e binndi ɗin, ɗuum wonu immorde e aayeeje amen kaawniiɗe?"},{"id":10,"translation":"Tuma nde sukaaɓe ɓen cornoo to wimmbo, ɓe mbi'i: \"Joomi amen okku men immorde ka maaɗa Hinnayee=yurmeende newinanaa amen kadi e fiyaake amen peewal."},{"id":11,"translation":"Min piyi e dow noppi maɓɓe ɗi to ndeer wimbo he limoore duuɓi."},{"id":12,"translation":"Refti min n immintini ɓe fii yo min penñinir gonndal ko honnde e mojobe=pelle ɗen ɗiɗi ɓuri moftude [limoore] ko ɓe ñiiɓi kon dummunne."},{"id":13,"translation":"Minen Miɗen pillanaade ma kumpital fii maɓɓe e Goonga, ɓen ɗoon, ko sukaaɓe gooŋɗinɓe Joomi maɓɓe min ɓeydani ɓe Peewal."},{"id":14,"translation":"Min kaɓɓi e dow ɓerɗe maɓɓe tuma nde ɓe darinoo, ɓe mb'i: \"Joomi amen ko Jeyɗo o kammuuji ɗin e leydi ndin, men noddataa ko woori Mo deweteeɗi, gooŋɗii haray men mb'ii ontuma [konngol] pantungol."},{"id":15,"translation":"Ɓee yimɓe amen, ɓe jogitike ko woori Mo deweteeɗi, ko haaanunoo ko yo ɓe ngddu e dow maɓɓe dalil ɓannguɗo. Ko hommbo ɓuri tooñde ko foti e on pekindiiɗo fenaande o fawi e Alla."},{"id":16,"translation":"Tuma nde mgoɗɗitinoɗon ɓe e ko ɓe ndewata ko ko woori Alla, ɓe coroyi to wimbo Joomi mon fontani on e Yurmeende makko nden o newinani on e fiyaake mon neweende."},{"id":17,"translation":"Haɗa yi'a naange nge si nge ƴellitike henge naayora ka wimbo maɓɓe seŋgo ñaamo, si henge mutude nge mutirana ɓe ka seŋgo nano, kamɓe heɓe e yaajeende e ɗum, ko jeyaaɗum e kaawisaji Alla, on mo Alla feewni ko on woni peewɗo, kala mo,o majjini a heɓantaa mo keeɗo perwnoowo."},{"id":18,"translation":"Haɗa sikka ɓe ko ɓe finɓe, tawi kamɓe ko ɓe ɗaaniiɓe, Miɗen mbylitira ɓe seŋgo ñaamo e seŋgo nano, rawaandu maɓɓe ndu no fori koyɗe ndun ɗe ka dammbugal, si a ƴellitike e maɓɓe a ruŋtotono e maɓɓe ndogaa a heewatno kulol immorde e maɓɓe."},{"id":19,"translation":"Ko nii Min immintiniri ɓe fii yo ɓe laɓnondir hakkunde maɓɓe, bi'oowo wi'i e maɓɓe: \"No foti heewde ko ñiiɓɗon?\" Ɓe mbi'i: \"Min ñiiɓii ñallal maa goɗɗum e ñallal.\" Ɓe mbi'i: \"Ko Joomi mon woni ngannduɗo emmbere ko ñiiɓuɗon, nulee goɗɗo e mon won'dude e ɗii kaaki=ceede mon ɗoo ka saare, yo o ndaaru ko hommbo e maɓɓe ɓuri laaɓde ñaamitee, yo o addan on ñaametee immorde e on ɗon, yo o molto wata go'oto tin fii mon."},{"id":20,"translation":"Pellet, kamɓe si ɓe ƴellitike e mon ɓe piɗat on, ma ɓe ndutta on e laawol maɓɓe ngol, on tuma on maletaake poomaa."},{"id":21,"translation":"Ko nii min n njaltiniri fii maɓɓe, fii yo ɓe nganndu pellet, Fodoore Alla nde ko nde Goonga, Pellet, Darnga sikke alaa e maggal. Tuma nde ɓe pooɗondiratnoo hakkunde maɓɓe fiyaake maɓɓe ɗen, ɓe mbi'i'i: \"Mahee e hoore maɓɓe maadi, ko Joomi maɓɓe woni gannduɗo fii maɓɓe.\" Ɓe foolɓe e fiyaake mu'un mbi'i i: \"Min njogitoto e dow maɓɓe Juulirde.\""},{"id":22,"translation":"Aray ɓe mbi'a: \"Ko ɓe tato nayaɓo maɓɓe ko rawaandu maɓɓe ndu.\" Ɓe mbi'a kadi: \"Ko ɓe njowo njeegaɓo maɓɓe ko rawaandu maɓɓe ndu ko fampaangol e niɓe.\" Ɓe mbi'a kadi: \"Ko ɓe njeeɗiɗo njeetataɓo maɓɓe ko rawaandu maɓɓe ndun.\" Maaku: \"Ko Joomi an woni gannduɗo limoore maɓɓe, anndaa ɓe si wonaa seeɗaaɓe.\" Wata a weeñju fii maɓɓe si wonaa yewtere feeñnde, wota a lanndo fii maɓɓe hay e gooto e maɓɓe."},{"id":23,"translation":"Wota a wi'an huunde: \"Min mi mbaɗay ɗum janngo.\""},{"id":24,"translation":"Si wonaa si Alla Muuyii, janto Joomi maaɗa si a yejjitii, maaku: \"No tijjaa nde Joomi an Feewnan mi ko ɓuri ɓadaade immorde e ɗum Peewal.\""},{"id":25,"translation":"Ɓe ñiiɓi ka wimbo maɓɓe duuɓi teemeɗɗe tati, ɓe ɓeydi jeenay."},{"id":26,"translation":"Maaku: \"Ko Alla woni gannduɗo emmbere ko ɓe ñiiɓi, ko Kaŋko heeranii ko wirnii ko ka kammuuji e ka leydi kaawes ko yi'iri wa makko e ko naniri, alanaa ɓe ga makko giɗo, o kafidaa e ñaawoore makko he hay gooto."},{"id":27,"translation":"Janngu ko wahayinaa e maaɗa ko immorde e deftere Joomi maa nden, alaa wattitoowo Daaluyeeji=konngudi Makko ɗin, a heɓataa ga makko fattorde."},{"id":28,"translation":"Tabintin woŋkii maaɗa kin won'dude e ɓen noddooɓe Joomi maɓɓe ka bimmbi e ka kiikiiɗe heɓe faandii Jaati makko Kin, wota gite maa ɗe njawtu ga maɓɓe hara haɗa fa'andii cuɗaari nguurndam aduna, wota a ɗofto on mo Min mbelsindini ɓerɗe mun ga jaŋtagol Min o njokki beleeɗe makko fiyaake makko on woni halkaare."},{"id":29,"translation":"Maaku Goonga ka immorde ka Joomi mon, mono faalaa yo o gooŋɗin mono faalaa yo o yeddu, minen min n keblanii tooñooɓe ɓe Yiite no hunnditi ɓe ɗenɗe magge ɗen si ɓe ɗaɓɓii faabo, ɓe faaboree Ndiyam mba'uɗam no sila taynaaɗo ɗam juɗa je'ece ɗe, bonii njaram bonii werde."},{"id":30,"translation":"Pellet, ɓen gooŋɗinɓe ɓe ngolli moƴƴi ɗin, Minen Min njeebataa njoɓdi kala moƴƴinɗo golle."},{"id":31,"translation":"Ɓeen ɗoon no woodani ɓe Aljannaaji ñiiɓal caatli no ila ley maɓɓe, hiɓe cuɗiree ton immorde e jawɗe kanŋe ɓe ɓornoo comci haakɗuɗi ɗewluɗi e jalbuɗi ko ɓe soɓɓindiiɓe=tuugiibe ton e hoore julle, moƴƴii mbarjaari moƴƴii kadi fooftorde."},{"id":32,"translation":"fiyan ɓe yeru,worɓe ɗiɗo min mbaɗani goɗɗo e maɓɓe gese ɗiɗi inab Menhunndintini “kurliriɗe ɗe tamarooje Min mbaɗi hakkunde majje remuru."},{"id":33,"translation":"Ɗeen gese ɗiɗi kala mgaddi ñaametee majje, ɗe tooñaani hay e huunde e ɗuum, Min ce'eki hakkunde majje [gese ɗen ɗiɗi] caangol."},{"id":34,"translation":"Wonani mo dimɗe, o wi'ani gon'diijo makko on tawi himo yewtude mo: \"Miin miɗo ɓurmaa jawdi e teddude gorol\"."},{"id":35,"translation":"O naati ka ngesa makko tawi ko o tooñɗo hoore-makko, o wi'i: \"Mi sikkaani ba re'ay poomaa\"."},{"id":36,"translation":"Mi sikkaani kadai Darnga ngal daroto, mi wooɗndii si mi artira le ka Joomi am, maa mi taw sanne, waylitorde ɓurnde ba moƴƴude."},{"id":37,"translation":"Gon'diijo o makko on wi'i mo, tawi homo yewtude mo: \"Enee, a yeddii On Takɗo ma immorde mbullaari=leydi refti e toɓɓere [maniiyu] refti O fotndumaa gorko\"."},{"id":38,"translation":"Kono min ko Kaŋko Alla woni Joomi am, mi kafidataa e Joomi am hay gooto."},{"id":39,"translation":"Ko haanunoo tuma nde naatuɗaa ka ngesa maaɗa mbi'aa: \"Ko Alla muuyi ko doole alaa si wanaa Alla\". Si a yi'ii kam min miɗo ɓurmaa famɗude jawdi e ɓiɗɓe."},{"id":40,"translation":"No jortaa nde Joomi am okkoyta kam moƴƴere ɓurnde ngesa maa ba O nula e mabba lepte immorde ka kammu ba wonta boowal ɓowrungal."},{"id":41,"translation":"Maa de ndiyam mabba ɗa wonta ɓeeɓuɗam, hara a hattantaa ɗaɓɓugol ɗam."},{"id":42,"translation":"Dimɗe makko ɗen bonnaa o weeti homo waylita newe makko ɗen e dow ko o nafki kon e mabba, tawi kammba ko fukkiiba e daƴƴe mabba, homo wi'a: \"Ee haaniina,hara mi kafidaano e Joomi an hay e gooto\"."},{"id":43,"translation":"Laatanaaki mo fedde nde no walla mo ga Alla, o wonaani poolɗo."},{"id":44,"translation":"No toon Giggol Alla Goongawol ngol ko Kaŋko moƴƴi mbarjaari moƴƴi battane."},{"id":45,"translation":"Fiyan ɓe yeru nguurndam aduna ɗam no wa'i wa ndiyam Min njippiniɗam immorde ka kammu jillondiri e majjam puɗi leydi ndin, ɗi wonti munciiɗi keneeli no jarooɗi, Alla wonii ko o kattanɗo e dow kala hu'unde."},{"id":46,"translation":"Jawdi ndi e ɓiɗɓe worɓe ɓe ko cuɗaari nguurndam aduna, moƴƴi keddotooɗi ɗin ko ɗi ɓuri moƴƴude mbarjaari ka Joomi maaɗa e moƴƴude yela."},{"id":47,"translation":"Ñannde min n naɓata pelle ɗen a nji'a leydi ndin ko feeñndi, min mooɓa ɓe Min ngaccataa immorde e maɓɓe hay e gooto."},{"id":48,"translation":"Ɓe kolliree ka Joomi maa [ko ɓe] saffewol, [O Daalana ɓe] gooŋɗii on arii e amen wano min n tagirnoo on non, ka laawol adanol, ko woni on aaƴino won'de min n waɗanaani on fodoore."},{"id":49,"translation":"Deftere nde wallinee, a nj'a bonɓe ɓe ko hulɓe ko woni kon e mayre, ɓe mbi'a: \"Ee bone amen, ko heɓi ndee deftere nde ɗalataa tosokum wonaa njanum si wonaa nde moftii ɗum, ɓe tawa ko ɓe ngolli ko\n no weeɓitaa, Joomi maaɗa tooñataa hay e gooto."},{"id":50,"translation":"Tuma nde Min mb'annoo maleykaaji: \"cujjanee Aadama, ɓe cujji si wonaa Ibliisa o laatike jeyaaɗo e jinnaaji ɗin o yalti e Yamiroore Joomi makko. E on jogitoto mo e ɓiɗɓe makko ɓen yiɗɓe ga Am, hara kamɓe ko ɓe añɓe mo'on, bonanii tooñooɓe ɓe battudi."},{"id":51,"translation":"Mi tawnaani ɓe tagugol kammuuji ɗin e leydi ndi wonaa tagugol ko'e maɓɓe kadi, Mi wonaani jogitotooɗo majjinooɓe ɓe sembinooɓe."},{"id":52,"translation":"E ñannde O Daalata: \"Noddee kafidaaɓe Am ɓe, ɓen ɓe ngaaƴiɗon, ɓe nodda ɓe, ɓe njaabotaako ɓe min n mbaɗi hakkunde maɓɓe halkorde\"."},{"id":53,"translation":"Bonɓe ɓen nji'a Yiite ngen ɓe pellita won'de kamɓe ko ɓe ukketeeɓe e magge, ɓe keɓataa gaay magge yiiltorde."},{"id":54,"translation":"Gooŋɗii Min fensitanii yimɓe ɓen e ndeer ndee Alqur'aanaare immorde e kala yeru, neɗɗaŋke on wonii homo ɓuri kala huunde wennjugol."},{"id":55,"translation":"Haɗaani yimɓe ɓen nde ɓe gooŋɗinta ɓe insinanoo Joomi maɓɓe tuma nde Peewal ngal arnoo e maɓɓe, si wonaa nde arata e maɓɓe sunna aranɓe ɓen maaɗun nde arata e maɓɓe lepte ɗen ko ɗe peeñuɗe."},{"id":56,"translation":"Min Nuliraani Nulaaɓe ɓe si wonaa ko weltinooɓe e jeertinooɓe, ɓe heeferɓe heɓe wennjana meere nden fii yo ɓe fuynir nde Goonga kan, ɓe njogitii aayeeje Am ɗen e ko ɓe mjeertiniraa kon jalnori."},{"id":57,"translation":"Alaa potatɗo tooñde on waajuraaɗo aayeeje Joomi makko o ɗuurii=fali e gaayi majje o yejjiti ko juuɗe makko ɗen ardini kon. Minen Min mbaɗii e ɓerɗe maɓɓe ɗen cokooɗe fii wota ɓe faamu nde, ka noppi maɓɓe kadi pahu, hay si a noddii ɓe fa'ade e Peewal ɓe peewataa on tuma haapoomaa."},{"id":58,"translation":"Ko Joomi mon woni cuhroowo ko O Jom yurmeende e on, sinndo O nangitirno ɓe ko ɓe paggitii kon O yaccinanatno ɓe lepte ɗe, ko woni, no woodani ɓe fodoore ɓe heɓataa ga mayre fattorde."},{"id":59,"translation":"Ɗeen ca'e, Min kalkuno ɓe tuma nde ɓe tooñnoo min mbaɗani halkeede maɓɓe nden Fodoore."},{"id":60,"translation":"Tuma nde Muusaa maakannoo sagata makko on: \"Mi seerataa haa mi yottoo ka fottirde maaje ɗe\n ɗiɗi, ma de mi wuloo jamaanu."},{"id":61,"translation":"Tuma nde ɓe njottoyinoo hakkonde majje ɓe njejjiti li'ingu maɓɓe, ngu jogitii laawol maggol ka maayo wuddere."},{"id":62,"translation":"Nde ɓe lummbunoo o [Muusaa] maakani sagataa makko on: \"Addan en sojjaari=bottaari men ndi, gooŋɗii en kawrii e nduu yahdu men ɗoo tampere."},{"id":63,"translation":"O wi'i: \"A yi'ii, nde cornoɗen ka fetere, min mi yejjiti ɗoon li'ingu o yejjintinaani kam fii maggil si wonaa Seytaane nde mi anndita ngu jogitii laawol maggol nder maayo no haawnori\"."},{"id":64,"translation":"[Muusaa] maaki: \"Ko ɗoon ko ngonɗen ɗaɓɓude kon [woni], ɓe nduuttii e ɓatteeji maɓɓe fillitagol."},{"id":65,"translation":"Ɓe tawoyi jeyaaɗo immorde e jeyaaɓe Amen min n ngokki mo jurmeende immorde ka amen, min nganndini mo immorde e amen Ganndal."},{"id":66,"translation":"Muusaa maakani mo: \"Enee [a accay] mi jokkete fii yo a anndinam goɗɗum e ko ngandinaɗaa kon peewal ewal\"?"},{"id":67,"translation":"[Khadiru] maaki: \"Pellet, aan a hattantaa muñal won'dugol e an\"."},{"id":68,"translation":"Ko honno muñuirtaa e dow kon ko a huɓindoraa ɗum ganndal?"},{"id":69,"translation":"[Muusaa] maaki: \"A tawat kam n si Alla Muuyi ko mi munñiiɗo, mi yeddataa yamiroore maa\"."},{"id":70,"translation":"O maaki: \"Si a jokkat kam wota a lanndo kan gaayi hu'unde haa mi yeewte immorde e mayre jaŋta\"."},{"id":71,"translation":"Ɓe njahi haa de ɓe mbaɗɗnoo ka laana o yulika, [Muusaa] maaki: \"A yulii ka fii yo ka yoolu yimɓe makka?! gooŋɗii a addii hu'unde mawnde\"."},{"id":72,"translation":"[Khadiru] maaki: \"Enee, mi wi'aano ma pellet, an a hattantaa muñal won'dugol e am\"."},{"id":73,"translation":"[Muusaa] maaki: wota a jogoram ko mi yejjiti kon, wota a hewtinan e fiyaake am on satteende\"."},{"id":74,"translation":"Ɓe njehi haa nde ɓe pottunoo e suka o wari mo! P maakani [mo]: \"E a war woŋkii laaɓuki tanaa [yoɓtanagol] woŋkii, gooŋɗii a addii hu'unde añiinde\"."},{"id":75,"translation":"[Khadiru] wi'i: \"Enee, mi wi'aano ma pellet, an a hattantaa muñal won'dugol e am\"."},{"id":76,"translation":"[Muusaa] maaki: \"Si mi lanndike ma gaayi hu'unde ɓaawo ɗii, wata a won'dino e am, gooŋɗii a timminii ngantu e am."},{"id":77,"translation":"Ɓe njehi haa ɓe njaltiti e yimɓe saare, ɓe ɗaɓɓiri ɓe ñaametee ɓe calii wernude ɓe, ɓe tawi e ndeer mayre maadi faalaa fukkaade [Khadiru] o darnindi , o [Muusaa] maaki: \"Sinno a yiɗno a ƴettatno njoɓdi e ɗum\"."},{"id":78,"translation":"[Khadiru] maaki: \"Ko ɗum woni ceerdigal hakku- nde am e ma'a, mi yeewtu maa firo k ko a hattanaana munñaade e dow mum\"."},{"id":79,"translation":"Si ko laana ka, ka laatanike miskineeɓe ngollo- ɓe ka maayo, mi faalaa aybin'de ka, hari laatike ɓaawo maɓɓe laamɗo homo nannga kala laana o jaɓta."},{"id":80,"translation":"Si ko suka on mawɓe makko ɓe ngoni gooŋɗinɓe , min kuli wata o fawu ɓe bewre e keeferaaku."},{"id":81,"translation":"Men paalaa nde Joomi maɓɓe waɗtitanta ɓe ɓurɗo mo moƴƴude laaɓɗo e ɓurɗo ɓattaade yurmeende."},{"id":82,"translation":"Si ko maadi ndin, ndi laatanino sukaaɓe ɗiɗo won'ɗuɓe ka saare, laatii ley mayri ngalu maɓɓe kamɓe ɗiɗo, hari baaba maɓɓe laatinoke moƴƴo, Joomi maaɗa Faalaa nde ɓe njottotoo sagatalaagu maɓɓe, O yaltina ngalu maɓɓe ngu [ɗuum] ko Yurmeende immorde ka Joomi maa, mi waɗiraani ɗum e yamirooree am, ɗuum ko firo kon ko a hattanaani munñaade e dow mum."},{"id":83,"translation":"Heɓe fa'umaa laɓndaade fii Julqarnayni, maaku: \"Aray mi jannga e taweede mon e ɗum jaŋta."},{"id":84,"translation":"Minen, Min weeɓinanno mo ka leydi, Min ngokki mo immorde e kala hu'unde sabu."},{"id":85,"translation":"O jokki sabu[laawol}"},{"id":86,"translation":"Haa nde o yottinoo ka mutirde na'ange ngen o tawi henge muta e loope ɓaleeje, o tawi ton yimɓe : Min mbi'i'i: \"Ko aan yo jom galaaɗi ɗiɗi, ko si a leptay ma si a jogitoto e maɓɓe ko moƴƴi."},{"id":87,"translation":"O wi'i: Si tawii ko on tooñuɗo min lepta mo, refti o ruttee ka Joomi makko o lepta mo lepte añiiɗe\"."},{"id":88,"translation":"Si tawii ko on gooŋɗinɗo o golli ko moƴƴi no woodani mo njoɓdi moƴƴiri ndin, aray min n mbi'ana mo e fiyaake amen on neweende."},{"id":89,"translation":"Refti o jokki laawol."},{"id":90,"translation":"Haa de o yottinoo ka ƴellitorde na'ange nge, o tawi henge ƴellitoo e dow yimɓe, Min mbaɗanaani ɓe ga magge heeɗo."},{"id":91,"translation":"Ko wano nii, gooɗii Min kuɓindike ko woni kon ka makko e ganndal."},{"id":92,"translation":"92 Refti o jokki laawol."},{"id":93,"translation":"Haa nde o yottinoo hakkunde heedooji ɗi ɗiɗio tawi ga majji yimɓe ɓe ɗeɓataa faamde konngol."},{"id":94,"translation":"Ɓe mbi'i: eey ma Julqarnayni, pellet, Yaajuuja e Maajuuja ko bonnooɓe ka leydi. Enee, min waɗante njeenaari fii yo a waɗ hakkunde amen e maɓɓe heedo?"},{"id":95,"translation":"O wi'i: \"Ko Joomi am weeɓinani kan kon ɓuri moƴƴude, walliree kan doole mi waɗa hakkunde mo'on e maɓɓe heedo\"."},{"id":96,"translation":"Ngaddanee kam kunte njamɗe haa nde o feppi- ndirnoo hakkunde naɗe ɗen ɗiɗi, o wi'i: \"pifee haa nde o waɗnoo ɗum yiite, o wi'i: ngaddanee kam sila mi wancina e dow mum\"."},{"id":97,"translation":"Ɓe kattantaa ƴellitagol ndi, ɓe hattantaa kadi julgol ndi."},{"id":98,"translation":"O wi'i: ɗum ɗoo ko Yurmeende immornde e Joomi am, si Fodoore Joomi am nden arii o waɗat [heedo] ngo ɗiggungo, Fodoore Joomi am nde laatike ko nde Goonga\"."},{"id":99,"translation":"Min ɗala yoga e maɓɓe nden ñalnde no yolloo e yoga, wuttaa ka allaadu Min mooɓa ɓe mooɓudee."},{"id":100,"translation":"Min weeɓitanat(holliray) Jahannama nden ñannde yedduɓe ɓen weeɓitugol=holllirgol."},{"id":101,"translation":"Ɓeen ɓe gite mue'n laatii e wirngallo gaayi jaŋta Aan, ɓe laatiɓe kattantaa nangol."},{"id":102,"translation":"Enee, ɓen yedduɓe cikku ɓe njogoto jeyaaɓe Am ɓen ga Am, Minen Min heblanii Jahannama on fii yedduɓeɓen wona werde."},{"id":103,"translation":"Maaku: \"Taw si min kumpitay on fii ɓurɓe hayrude(pertude) golle?\""},{"id":104,"translation":"Ko ɓeen ɓe golle mu'en yeebii ka ngurdam aduna hara kamɓe heɓe cikka heɓe moƴƴin'de golle."},{"id":105,"translation":"Ko ɓeen ngoni yedduɓe aayeeje Joomi maɓɓe ɗen e kawroygol e makko, golle maɓɓe ɗen bone Min ñiiɓinantaaɓe Ñande Darngal Ɓetu."},{"id":106,"translation":"Jahannama ko ɗum woni njoɓdi maɓɓe, sabu ko ɓe njeddi kon ɓe jogitii aayeeje am ɗen e Nulaaɓe am ɓen njalkitde."},{"id":107,"translation":"Pellet, ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli moƴƴi ɗin laatanto ɓe Aljannaaji Firdawsi Werdi(jipporde)."},{"id":108,"translation":"Ko ɓe duumotooɓe ndeer ton, ɓe ɗaɓɓataa gani makko waylitorde."},{"id":109,"translation":"Maaku: \"Sinno maayo ngo laatino ndaha fii Daaluyeeji Joomi am ɗi, maayo ngo re'ayno ko adii ndee re'ata Daaluyeeji Joomi am ɗin, sinno Min addii yeru maggo e ɓeydude\"."},{"id":110,"translation":"Maaku: \"Pellet min, ko mi ɓanndiŋke yeru mon, no wahayineede e am. Pellet, deweteeɗo mon o ko deweteeɗo Gooto, kala jortiiɗo kawroyde e Joomi makko yo o gollu golle moƴƴe wota o kafidu e dewal Joomi makko hay e gooto\"."}]},{"id":19,"verses":[{"id":1,"translation":"Kaaf Haa Yaa ayn saad.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Jaŋto Yurmeende Joomi maaɗa jeyaaɗo makko on Jakariyaa."},{"id":3,"translation":"Tuma nde o noddunoo Joom makko noddaannu suuɗiindu."},{"id":4,"translation":"O maaki: \"Jooma, min dey ƴi'e ɗen lo'ii e am hoore nden ranwi puri, mi laataaki non ɗawaaɗo ka toragol ma Jooma."},{"id":5,"translation":"Min dey mi hulii lomtotooɓe ɓen ɓaawo am, cuddiiɗo am on laatike dimaro okkam immorde ka maaɗa ɓiɗɗo."},{"id":6,"translation":"O rona kam, o rona kadi e ɓeynguure Yaaquuba nde waɗaa mo Joomi weltoraaɗo."},{"id":7,"translation":"Eeyma Jakariyaa Minen Min mbeltinirii ma suka innde makko ko Yahyaa Min mbɗanaani mo ko adii tokoraajo."},{"id":8,"translation":"O maaki: \"Jooma ko honno laatoranta kam suka sonnaajo am on laatike dimaro min kadi mi yottike e nayewu yooruɗo tere?\""},{"id":9,"translation":"[Maleka on] wi'i: \"Ko nii Joomi maaɗa Daaliri: Ɗum no neewii e Am gooɗii Mi Tagiino ma ko adii, hari a laataaki huunde\"."},{"id":10,"translation":"O maaki: \"Jooma waɗanam ma'ande\". O Daali: \"ma'ande maaɗa nden ko wota a wowlidu e yimɓe ɓen jemmaaji tati potondirɗi\"."},{"id":11,"translation":"O yalti hakkunde yimɓe makko ɓen immorde ka ganngunal o joopii fa'ande e maɓɓe, ɗum woni subunhinee bimmbi e kiikiiɗe."},{"id":12,"translation":"Eeyma Yahyaa nanngir deftere nden doole, min n ngokki mo ñeeñal ko o suka."},{"id":13,"translation":"E Yurmeende immorde ka amen ko o laaɓuɗo o laatike kuloowo [Alla]."},{"id":14,"translation":"Ko o ɗigganɗo jipnaaɓe mo ɓen o wonaani ndunndarankeejo gaaƴiiɗo."},{"id":15,"translation":"Kisal e makko ñande o jibinaa e ñande o maayata e Ñande o immintintee ko o guuruɗo."},{"id":16,"translation":"Jaŋto ka deftere Mariyama tuma nde o woɗɗitinoo immorde e yimɓe makko ɓen [o yaari] e nokkuure funnaangeyaŋkoore."},{"id":17,"translation":"O jogitii ga maɓɓe wirngallo, min Nuli e makko Ruuhu amen o nanndintinanii mo e ɓanndiŋke fotondirɗo."},{"id":18,"translation":"O maaki: min mi moolorii jurmoteeɗo On immorde e maaɗa si tawii a laatike ko a kulɗo [Alla]."},{"id":19,"translation":"O wi'i: \"Pellet, min ko mi Nulaaɗo Joomi maaɗa fii yo mi okke suka laaɓɗo."},{"id":20,"translation":"O wi'i: \"Ko hono laatoranta kam suka hara ɓanndiŋke memaani kam mi laataaki kadi jeenoowo(pijoowo)\"."},{"id":21,"translation":"O wi'i: \"ko nii Joomi maaɗa Daaliri: \"Ɗuum no newii e am e fii yo min \n mbaɗ mo ma'ande fii yimɓe ɓen e Yurmeende immornde e amen ɗum laatike fiyaake Ñaawaaɗo\"."},{"id":22,"translation":"O roondii mo, o pottidodi e makko e nokkuure woɗɗitiinde."},{"id":23,"translation":"Ŋata(qatwere) on fiɗi mo e jullere tamarohi, o wi'i: \"Ee hara noon mi maayno ko adii ɗum mi laatoo hu'unde yejjitaande\"."},{"id":24,"translation":"O noddi mo immorde e ley makki, [o wi'i] wota a suno gooŋɗii Joomi maaɗa waɗii ley maaɗa caatngol."},{"id":25,"translation":"Yeƴu(dimmbu) fa'ade e maaɗa jullere tamarohi kin nde liɓa e ma,aɗa ɓennduɗe teɓeteeɗe."},{"id":26,"translation":"Ñaam yaraa ɓuɓɓinaa gite, si a yi'ii goɗɗo immorde e ɓanndiŋke wi'u: \"Miin dey mi takkanii Hinnorante(jurmotooɗo korka mi wowlidata e neɗɗaŋke hannde\"."},{"id":27,"translation":"O radi e makko ka yimɓe makko, homo tammbii mo ɓe wi'i: \"Ko an yo Mariyama gooŋɗii a addii hu'unde hawnii nde\"."},{"id":28,"translation":"Eyma banndiraawo Haaruuna baaba maa laatanooki neɗɗo bonɗo neene maaɗa kadi laataaki jinoowo."},{"id":29,"translation":"[Mariyama] joopii e makko, ɓe mbi'i:\"Ko hono min njewtirta e on sanfaajo gonɗo e woofordu(liir) gondo e tiiggu\"."},{"id":30,"translation":"[Iisaa] maaki: \"Miin dey ko mi jiyaaɗo Alla o okkii kam deftere nden o waɗii kam annabaajo\"."},{"id":31,"translation":"O waɗi kam Barkinaaɗo nokku kala ka mi woni, o wasiyii kam Juulde nden e Jakka on fodde miɗo wuuri."},{"id":32,"translation":"Ko mi ɗigganɗo yumma am, o waɗaani kam ndunndarankeejo malkisaaɗo."},{"id":33,"translation":"Kisal on wonii e am ñande mi jibinaa e ñande mi maayata e ñande mi immintintee ko mi guuruɗo."},{"id":34,"translation":"On ko Iisaa geɗal Mariyama Daalol Goongawol ngol heɓe cikkitoo fii mu'um."},{"id":35,"translation":"Haananaa Alla nde o jogitotoo ɓiɗɗo senaare e wonanii mo, si O ñaawii fiyaake o daalanay mo tan: \"Won\" o wona."},{"id":36,"translation":"Pellet, ko Alla Woni Joomi am e Joomi mon, mdewee o. Ko ɗum woni Laawol poocciingol\"."},{"id":37,"translation":"Pelle ɗe luutondiri hakkunde majji, bone wonanii ɓen yedduɓe ceedagol ñalaande mawnde."},{"id":38,"translation":"Kaawee ko nanirta yi'ira wa maɓɓe Ñande ɓe aroyta e amen, kono tooñooɓe ɓen hannde heɓe e ndeer majjere ɓanngunde."},{"id":39,"translation":"Kulɓinir ɓe ñande Nimse, tuma nde fiyaake on ñaawaa hara kamɓe hiɓe e ndeer welsindaare hara ɓe gooŋɗinaa."},{"id":40,"translation":"Minen min ndonat lesdi ndi e ɓen wonɓe e dow mayri, ko ka amen ɓe nduttetee."},{"id":41,"translation":"Jaŋto ka deftere Ibraahiima, pellet, kaŋko o laatino Goonguɗo annabaajo."},{"id":42,"translation":"Tuma nde o maakannoo bem makko: \"eeyma baaba ko holɗum ndewantaa ɗum ko nanataa yi'ataa hara duncantaa ma hay e hu'unde?"},{"id":43,"translation":"Eeyma baaba min dey gooɗii arii am immorde e Ganndal kon ko araani e maaɗa, jokkam mi fewne e Laawol po'occiingol."},{"id":44,"translation":"Eeyma baaba, wota a rew Seytaane, pellet, Seytaane laatike jedduɗo jurmotooɗo."},{"id":45,"translation":"Eeyma baaba, min dey miɗo huli wota meeme Lepte immorde ka jurmotooɗo laatanoɗaa Seytaane giɗo."},{"id":46,"translation":"[Baaba makko] wi'i: \"Enee, an a añ deweteeɗi am ɗin nee Ibraahiima, pellet, si a accaani mi fiɗete selam dummunne [juutuɗo]."},{"id":47,"translation":"[Ibraahiima] maaki: \"Kisal e maaɗa aray mi inminanomaa ka Joomi am, pellet, Koŋko O Laatike Newaniiɗo kam."},{"id":48,"translation":"Mi martoo(deestoo) on e kon ko ndewoton ga Alla, mi toroo Joomi am no gasa mi wonataa tampirɗo toragol Joomi am."},{"id":49,"translation":"Tuma nde o martinoo(deestinoo) ɓe e ko ɓe ndewata kon gaAlla, min n ngokki mo Ishaaqa e Yaaquuba kala [gooto e maɓɓe] Men waɗi [mo] Annabaajo."},{"id":50,"translation":"Min ngokki ɓe immorde e Yurmeende amen, min mbaɗani ɓe mantoore toownde."},{"id":51,"translation":"Jaŋto ka deftere Muusaa, pellet, kaŋko o laatinoke laɓɓinɗo o laatinoke kadi Nulaaɗo Annabiijo."},{"id":52,"translation":"Min noddi mo ka senŋgo ñaamo [fello] Tuuri Min ɓattini mo gunndeteeɗo."},{"id":53,"translation":"Min ngokki mo immorde e Yurmeende amen musiɗɗo makko on Haaruuna Annabiijo."},{"id":54,"translation":"Jaŋto ka defftere Ismaa'iila, pellet, kaŋko o laatinoke gooŋɗuɗo fodoore o laatinoke kadi Nulaaɗo Annabiijo."},{"id":55,"translation":"O laatino himo yamira yimɓe makko ɓen Juulde e askal on, o laatino kadi beltoraaɗo ka Joomi makko."},{"id":56,"translation":"Jaŋto ka deftere Idriisa, pellet, kaŋko o laatino goonguɗo Annabiijo."},{"id":57,"translation":"Men ɓamti mo e nokkuure Toownde."},{"id":58,"translation":"Ko ɓeen ngoni ɓeen, ɓe Alla Neemini e dow mu'en immorde e Annabaaɓe ka geɗal ɓebibbe Aadama e ɓen ɓe Men mbaɗɗinnoo wond'ude e Nuuhu e geɗalɓe Ibraahiima e Israa'iila e ɓen ɓe Min peewni min n cuɓii si janngaama e dow maɓɓe aayeeje Hinnorante ɓe fukko koɓe sujjooɓe e wullooɓe."},{"id":59,"translation":"Lomtii ɓaawo maɓɓe lomtotooɓe, ɓe njeeebi Juulde nden ɓe njokki welamuuji ɗin aray ɓe kawroya e bone."},{"id":60,"translation":"Si wonaa on tuubuɗo o gooŋɗini o golli ko moƴƴi, ɓen ɗon ɓe naatat Aljanna on ɓe tooñiroy- taake hay e huunde."},{"id":61,"translation":"Aljannaaji Adan ɗin ɗi jurmotooɗo o Fodi jeyaaɓe makko ɓen e birnagal, pellet Kaŋko, Fodoore Makko nden laatike ko aroore."},{"id":62,"translation":"Ɓe nanataa ndeer ton rayrayti si wonaa kisal no woodani ɓe arsike maɓɓe on nder ton bimmbi e kiikiiɗe."},{"id":63,"translation":"Oon Aljanna mo Men ndoninta immorde e jeyaaɓe amen ɓen, on laatiiɗo kulol [Alla]."},{"id":64,"translation":"Min njippotaako si wonaa e Yamaruyee Joomi maaɗa, no woodani mo ko woni kon hedde yeeso amen e ko woni kon ɓaawo amen e ko woni kon hakkunde ɗum, Joomi maaɗa laataaki yejjitoowo."},{"id":65,"translation":"Jooma kammuuli ɗin e lesdi ndin e ko woni kon hakkunde majji, rew mo monñitor dewal makko. Taw si haɗa anndani mo tokoraajo?"},{"id":66,"translation":"Neɗɗaŋke on no wi'a: \"Eyoo, e jaka si mi maai aroyay ka mi yaltinee tawa ko mi guurɗo?\""},{"id":67,"translation":"Enee, neɗɗaŋke on annditaani Menen Men Tagiino mo ko adii, hari o wonaali hay e hu'unde."},{"id":68,"translation":"Mi woondirii Joomi maaɗa min mooɓat ɓe sanne e Seytanuuji ɗin, refti min ngadda ɓe sara Jahannama ko ɓe jiccii ɓe."},{"id":69,"translation":"Refti min n ɗo'ofa immorde e kala fedde ko hommbo e maɓɓe ɓurnoo saɗtude dartagol e dow jurmotooɗo e o."},{"id":70,"translation":"Refti ko minen nganndi ɓeen ɓurɓe haan'dude e sumugol e magge."},{"id":71,"translation":"Alaa hay e gooto e mo'on si wanaa o joloyat e magge, ɗum laatike e dow Joomi maaɗa ko ñaawaɗum Teeŋtinaa."},{"id":72,"translation":"Refti min ndaɗna ɓen hulunooɓe [Alla] min n ɗala tooñooɓe ɓen ko ɓe jicciiɓe ndeer ton."},{"id":73,"translation":"Si janngaama e taweede maɓɓe aayeeje amen Ɓannguɗe ɗe yedduɓe ɓe mb'a gom- ɗimɓe ɓen: \"Ko honnde e feddeeji ɗi ɗiɗi ɓuri moƴƴude darnde ɓuri moƴƴude kadi batu\"."},{"id":74,"translation":"Heewii ko min kalki ado maɓɓe immorde e gire tawi ko kamɓe ɓuri fotude mirannji suudu e mba'adi."},{"id":75,"translation":"Maaku: \"On laatiiɗo e ndeer majjere nde yo jurmotooɗo fortan mo fontudee, haa si ɓe yi'ii ko ɓe fodaa kon, si tawii ko lepte ɗen maa si ko Darngal ngal, aray ɓe annda on m bonuɗo nukkuure e ɓurɗo lo'ude konu\"."},{"id":76,"translation":"Alla no ɓeydana ɓen feewɓe Peewal, Moƴƴi heddotooɗi ɗin ɓuri moƴƴude mbarjaari ka Joomi maaɗa ɓuri moƴƴude kadi ruttorde."},{"id":77,"translation":"Enee, a yi'ii on jedduɗo aayeeje amen ɗe, o wi'i: \"Maatun mi okkee jawdi e ɓiɗɗo\"."},{"id":78,"translation":"Enee o ƴelliti e ko wirnii kon, kaa jogiti ka jurmotooɗo e Aadi?"},{"id":79,"translation":"Wonaa non, aray Min mbinnda ko o wi'ata kon min ɓeydana mo immorde e Lepte ɗen ɓeydude."},{"id":80,"translation":"Min ndonna mo e ko o wi'ata ko, o ara e Amen ko o weddiiɗo(gooto)."},{"id":81,"translation":"Ɓe njogitii ga Alla deweteeɗi fii yo ɗi laatano ɓe semmbe."},{"id":82,"translation":"Wonaa non, maɓe njeddu dewugolɓe ngol, ɓe laatanoo ɓe añɓe."},{"id":83,"translation":"Enee a yiaani minen min Nulii Seytanuuji e dow yedduɓe ɓen hiɗi ƴuuna ɓe ƴuunudee."},{"id":84,"translation":"Wata a hawjan ɓe, pellat, limonayɓebe kala limugol."},{"id":85,"translation":"Ñande Min mooɓoyta hulooɓe [Alla] ɓe ka jurmotooɗo Teddinaaɓe."},{"id":86,"translation":"Men cogga bonɓe ɓe haa ka Jahannama ko ɓe jolooɓe."},{"id":87,"translation":"Ɓe maraa tefoore nden si wonaa on jogitiiɗo ka jurmotooɗo Aadi."},{"id":88,"translation":"Ɓe mbi'i: \"jurmotooɗo jogitike ɓiɗɗo\"."},{"id":89,"translation":"Gooŋɗii on mgaddii hu'unde pankarɗii nde."},{"id":90,"translation":"Kammuuli ɗin no do'a(ɗesa) se'ekaade immorde e ɗuum leydi ndin feera pelle ɗe nduuya fii unagol."},{"id":91,"translation":"fii ɓe noddanii jurmotooɗo ɓiɗɗo."},{"id":92,"translation":"Haananaa jurmotooɗo de o jogitotoo ɓiɗɗo."},{"id":93,"translation":"Alaa ko woni e kammuuli e leydi si wanaa o aray e jurmotooɗo hombo woni jeyaaɗo."},{"id":94,"translation":"Gooɗii o moftii ɓe o limii ɓe kadi e limugol."},{"id":95,"translation":"[Gooto] Kala e maɓɓe aray Mo Ñande Darngako o woddiiɗo(teeldɗo)."},{"id":96,"translation":"Pellet, ɓeen gooɗinɓe ngolli ko moƴƴi ko aray ka jurmotooɗo waɗanaɓe Giggol."},{"id":97,"translation":"Anndu ko min n newiniri nde ka ɗenngal maaɗa; ko fii yo a weltinir nde hulooɓe [Alla] ɓen njertiniraa nde yimɓe saɗtuɓe weeñre."},{"id":98,"translation":"Heewii ko min kalki ado maɓɓe e gire taw si hiɗa so'a e maɓɓe immorde e goɗɗo, maa haɗa nana ɓe hito?"}]},{"id":20,"verses":[{"id":1,"translation":"Taa Haa.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Min Telliniraani Alqur'aanaare nde e maaɗa fii yo a tampu."},{"id":3,"translation":"Si wonaa waaju wonan'de on kuloowo [Alla]."},{"id":4,"translation":"Ko Jippinaande immorde e oon takɗo leydi ndi e kammuuji toowuɗi ɗin."},{"id":5,"translation":"Jurmotooɗ o O fotii e dow Arsi he."},{"id":6,"translation":"No woodani mo o ko woni ko e kammuuji ɗin e ko woni kon e leydi ndi e ko wini kon hakkunde majji kannji ɗiɗi e ko woni ko e les leydi."},{"id":7,"translation":"Si a fenñinii konngol ngol, pellet, Kaŋko homo Anndi ko feeñi e ko o suuɗi."},{"id":8,"translation":"Alla deweteeɗo alaa si wonaa Kaŋko, no woodani mo Inɗe moƴƴe ɗe."},{"id":9,"translation":"taw si arii e maaɗa yewtere fii Muusaa."},{"id":10,"translation":"Tuma nde o yi'inoo yiite, o wi'ani ɓeynguure makko nden: \"Ñiiɓee, min de mi haynike jayngol mbele-jo'o mi addanat on immorde e maggol docotal ma mi tawa ka [moggo] yiite tinndinoowo."},{"id":11,"translation":"Tuma nde o aunoo e maggol o noddaa; \"eyma Muusaa\"."},{"id":12,"translation":"[Alla Daalano mo] Min dey ko miin Woni Joomi maaɗa poortu paɗe maa ɗen; pellet an, haɗa ka aynde(caatngol) Tuwaa Laɓɓinaande(seninangol)."},{"id":13,"translation":"Miin mi Suɓike ma Jento ko wonaa Wahyineede ko."},{"id":14,"translation":"Pellet, ko miinn Woni Alla deweteeɗo alaa si wonaa miin n rewam; ñiiɓi e Juulde nde fii Annditugol am."},{"id":15,"translation":"Pellet, Darnga ko aroowa Miɗo ɗeɓa suuɗude ngo fii yoɓe kala woŋkii ko ki gollu no."},{"id":16,"translation":"Wota faddo ma e gaayi maggal on mo gooŋ- ɗinaani ngo o jokki mbeleeɗe makko o halkii."},{"id":17,"translation":"Ko holɗuum woni ka ñaamo maaɗa an Muusaa?"},{"id":18,"translation":"O maaki: \"Ndu ko tuggordu am miɗo tuggoo ndu miɗo liwtirana ndu dammi am ɗin, miɗo mari kadi haajuuji gɗɗi e mayru\"."},{"id":19,"translation":"O Daali: \"weddo ndu, aan Muusaa\"."},{"id":20,"translation":"O weddi ndu, tawi kayru ko ndu mbooɗdi won'ndi e yahde."},{"id":21,"translation":"O Daali: \"Nanngu ndi wota a hul min ngartira ndu e mba'adi mayru araniri ndi\"."},{"id":22,"translation":"Naatnu junngo maaɗa ngo ka ndeer seŋgo maa; ngo yalta ko ngo raneewo ko aldaa e rafi ɗum ko Aaya goo."},{"id":23,"translation":"Fii yo min n kollle immorde e aayeeje amen aawɗe ɗe."},{"id":24,"translation":"Yah to Fir'awna, pellet, kaŋko o bewi."},{"id":25,"translation":"O maaki: \"Jooma Yaacnanam ɓernde am nde."},{"id":26,"translation":"Newinana am fiyaake am on."},{"id":27,"translation":"Piɓtaa fiɓnde nde e ɗemngal am."},{"id":28,"translation":"Fii yoo ɓe pahmu konngol am ngol."},{"id":29,"translation":"Mbaɗanaa kam ballo jeyaaɗo ka ɓeynguure am."},{"id":30,"translation":"[Hara ko] Haaruuna musiɗɗo am o."},{"id":31,"translation":"Semmbinir mo darnde am."},{"id":32,"translation":"Tawnaa mo e ndeer fiyaake am o."},{"id":33,"translation":"Fii yo mon cenine ko herwi."},{"id":34,"translation":"Min jaŋtomaa ko heewi."},{"id":35,"translation":"Pellet, aan a wonii kumpitiiɗo min ."},{"id":36,"translation":"O Daali: \"Gooŋɗii a okkaama toraare maaɗa nde aan Muusaa\"."},{"id":37,"translation":"Gooŋɗii n neeminiino ma e laawol goɗngol."},{"id":38,"translation":"Tuma de min mbahayinnoo fa'ade e yumma maa ko wahayinaa ko."},{"id":39,"translation":"[Men Daali] weddo mo to ndeer hontoore weddo ɗum nde kadi ka ndeer diidere, yo diidere nden kadi weddoyo mo ka maayo ; ƴetta mo gaño am e gaño makko, mi werni e maaɗa Giggol immorde ka am e fii yo a ne'e e dow ndeenka am."},{"id":40,"translation":"Tuma de banndiraawo maaɗa on yahynoo; o wi'a: \"Enee, yo mi tinndin on e on mo no ne'a mo?\" min ngartirmaa ka yumma maaɗa fii yo gite makko ɗen ɓuuɓu hara o sunaaki. Mbarɗaa woŋkii min ndaɗumaa immorde e saɗteende nde, min njarribimaa jarrabuyeeje ñiiɓɗaa duuɓi ka yimɓe Madyana refti ngarɗaa ka fodoore aan Muusaa."},{"id":41,"translation":"Miin suɓimaa fii hooram"},{"id":42,"translation":"Yah aan e musiɗɗo maa on won'dude e aayeeje am ɗe wota on derfu e jaŋtagol Lam."},{"id":43,"translation":"Njehee ka Fir'awna, pellet, kaŋko o bewi."},{"id":44,"translation":"Mbianee mo konngol newiingol mbele-jo'o kaŋko o waajitoto ma o hula."},{"id":45,"translation":"Ɓe maaki: \"Joomi amen, minen dey moɗen kuli nde murtata e hoore amen maa de o bewata\"."},{"id":46,"translation":"O Daali: \"Wota on kule, pellet, miin miɗo won'di e mooɗon miɗo Nana Miɗo Yi'a\"."},{"id":47,"translation":"Ngare ee e makko, mbi'on: \"minen ko min Nulaaɓe Joomi maaɗa, accit won'dude e amen ɓiɗɓe Israa'iila ɓe wota a leptu ɓe, gooŋɗii min ngddanii e ma aaya immorde ka Joomi maaɗa, kisal wonii e oon jokkuɗo Peewal ngal."},{"id":48,"translation":"Gooŋɗii Wahayinaama e amen; won'dema, Lepte ɗe no fawii ka jennuɗo ɗuurni."},{"id":49,"translation":"[Fir'awna] wi'i: \"eeyma o Muusaa, ko hommbo woni Joomi mooɗon?\""},{"id":50,"translation":"[Muusaa] maaki: \"Joomi amen, ko on Okkuɗo kala hu'unde tagoore mayre refti o feewni."},{"id":51,"translation":"[Fir'awna] wi'i: \"Ko holno gire arane ɗen pewndori?\""},{"id":52,"translation":"[Muusaa] maaki: \"ganndal ɗum no ka Joomi am e ndeer Deftere, Joomi am majjataa o yejjitataa\"."},{"id":53,"translation":"Oon baɗanɗo on leydi ndi weƴƴitaandi, o naadani on e ndeer mayri laabi, O jippini immorde e kammu ngu ndiyam Min njaltiniri ɗam nooneeji immorde e puɗi ceertuɗi."},{"id":54,"translation":"Ñaamee ngaynon neemoraaɗi mo'on ɗi. Pellet, no e ndeer ɗum [ko jaŋtaa ɗoo] Aayeeje fii joomiraa- ɓe kakkillaaji ɗin."},{"id":55,"translation":"Ko immorde e mayri Min Tagi on, ko e ndeer mayri Min nduttata on, ko immorde e mayri kadi Min njaltinoyta on laawol goɗgol"},{"id":56,"translation":"Gooŋɗii Min kolli mo aayeeje Amen ɗen kala majje, o jeddi i o salii."},{"id":57,"translation":"[Fir'awna] wi'i: \"enee, a ar ka amen fii yo a njaltinir min ka leydi amen mbilewu maaɗa ngun aan Muusaa?\""},{"id":58,"translation":"Maa min ngaddane mbilewu yeru maggu, waɗ fodoore hakkunde amen e maaɗa hara men lunndataako nde wonaa an kadi [lunndotoo nde] e nokkuure fotondirnde."},{"id":59,"translation":"[Muusaa] maaki: fodoore mooɗon nden ko ñande saɗɗugol ngol, yo yimɓe ɓen mooɓindire mbeetaa(fenynyaange)."},{"id":60,"translation":"Fir'awna ruŋiti o mooɓi pewje makko ɗen refti o ari."},{"id":61,"translation":"Muusaa maakani ɓe: \"On boniraama, wota on 'pekindo fenaande fawon e Alla sakko O mehira on Lepte, gooŋɗii sooyii on pekindiiɗo."},{"id":62,"translation":"Ɓe pooɗondiri fiyaake maɓɓe on hakkunde maɓɓe, ɓe vuuɗi cowndi ɗin."},{"id":63,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Pellet ɓee ɗiɗo ko wileeɓe heɓe paalaa yaltinirnde on ka leydi mon e mbilaaku maɓɓe ngu ɓe itta laawol mon ɓurngol l ngol."},{"id":64,"translation":"Mooɓitee pewje mo'on ɗe refti ngaron ko on lappol, gooŋɗii malaama hannde on poolɗo."},{"id":65,"translation":"Muusaa maaki: \"Ko si tawii ko onon mbeddotoo ma si ko minen ngonata adotooɓe weddaade.\"."},{"id":66,"translation":"[Muusaa] maaki: \"ko woni, (mbedde), tawi ɓoggi maɓɓe e cawoy maɓɓe koy no wa'itana mo sabu mbilewu maɓɓe ngun woni ko e yahde."},{"id":67,"translation":"Muusaa so'i kulol ka woŋkii makko."},{"id":68,"translation":"Min Daali: 'Wota a hul, pellet ko an woni pooloowo on."},{"id":69,"translation":"Weddo ko woni ko ka ñaamo maaɗa ɗum moɗay ko ɓe moƴƴini ko, pellet, ko ɓe moƴƴini ko ko pewje mbile bileejo on maletaake nukkuwoo ka o ardi."},{"id":70,"translation":"Wileeɓe ɓe mbernaa ko ɓe sujjuɓe, ɓe mbi'i: \"Min ngooŋɗinii Joomi Haaruuna e Muusaa\"."},{"id":71,"translation":"[Fir'awna] wi'i: Eyoo, on gooŋɗinii mo ko adii mi duŋanaade(sakkitaade) on? Pelet, ko kaŋko woni mawɗo mo'on on anndinɗo on mbilewu ngu, mi wooɗndii, maa mi taƴa juuɗe mon ɗen e koyɗe mon ɗen taƴa luutindira, maa mi feta on e julle tama aray anndon ko hommbo e amen ɓuri lepte caɗtuɗe e heddotooɗe."},{"id":72,"translation":"[wileeɓe ɓe] mbi'i: \"Min ɓurnataa ma e dow koo ko ari e amen immorde e ɓannganguyeeji, e On Takɗo min, [an Fir'awna] ñaawu ko ñaawataa ko, pellet, ko ñaawataa ko ka ngurndan aduna ɗoo\"."},{"id":73,"translation":"Minen dey, men ngooŋɗinii Joomi amen fii yo o yawtan men goopi amen e kon ko dooluɗaa men e mu'un immorde e mbilewu nguyn, ko Alla woni Moƴƴo keddotooɗo."},{"id":74,"translation":"Pellet on mo ari ka Joomi mu'un hara ko o bonɗo; haray pellet, no woodani mo Jahannama o maayataa e nder magge o wuurataa kadi ."},{"id":75,"translation":"mo ari ka makko ko o gooŋɗinɗo hara gooŋɗii o golliino moƴƴi ɗi, haray ɓen ɗon no woodani ɓe Darjaaji Toowɗi ɗin."},{"id":76,"translation":"Aljannaaji ñiiɓal no doga e ley majji caatli ɗi, ko ɓe duumotooɓe ndeer ton, ko ɗum woni njoɓdi on laɓɓiniiɗo."},{"id":77,"translation":"Gooɗii Min mbahaynii fa'ade e Muusaa roƴdu e jeyaaɓe Am ɓe waɗan ɓe laawol yooru ngol ka maayo joorngol wota a hul hewtiteede wota a hul [yoolagol]."},{"id":78,"translation":"Fir'awna jokkitiri ɓe konooli makko ɗi, suumi ɓe ka maayo ko suumi ɓe kon."},{"id":79,"translation":"Fir'awnan majjini yimɓe makko ɓe, o fewnaani [ɓe]."},{"id":80,"translation":"Eey monɓiɗɓe Israa'iila gooŋɗii Min danndiino on e gaño mon on, Min podi on kadi ka baŋŋe ñaamo [fello] Tuuri ngon, Min njippini e mooɗon Manna= ɗacce njumri e doobe ."},{"id":81,"translation":"Ñaamee immorde e laaɓɗi ko Min arsiki on kon, wota on bew e nder mu'un sakko Tikkere Am nden njippo e mo'on, on mo tikkere am jippii e mu'un gooŋɗii haray o halkike."},{"id":82,"translation":"Pellet, Min ko Mi keewuɗo Yawtanngol wonan'de on tuubuɗo o gooŋɗini o golli ko moƴƴi refti o feewi."},{"id":83,"translation":"Ko holɗum heñinmaa ga yimɓe maa ɓen aan Muusaa?"},{"id":84,"translation":"[Muusaa] maaki: \"Ɓeeɗoo, hieɓe iwtiri ɓaawo am, mi heñike ka Maaɗa Joomi fii yo A welto."},{"id":85,"translation":"[Alla] Daali: \"Pellet, Mennen gooŋɗii Men njarribike=finninii yimɓe maaɗa ɓen ɓaawo maaɗa, Saamiriiyu majjinii ɓe\"."},{"id":86,"translation":"Muusaa ruttii ka yimɓe makko ɓen ko o tikkuɗo suniiɗo; o maaki: \"Ko onon yo yimɓe, enee, Joomi mo'on Fodanaani on Fodoore Moƴƴere, kaa ko aadi ndin juutani on? Kaa on faandi nde jippotoo e mo'on Tikkere immorde ka Joomi mooɗon si lunndi ɗon fodoore am nden?\""},{"id":87,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Min lunndaaki fodoore maaɗa nde e sago amen, kono minen men ndonndinaama teddeendi e cuɗaaje yimɓe ɓen men wernii ɗe, ko nii Saamiriiyu kadi welirni\"."},{"id":88,"translation":"O yaltinani ɓe ɓanndu ngaari marn hito= huunaango, ɓe mbi'i: \"Ko ko'ol woni deweteeɗo mon e deweteeɗo Muusaa on, o yejjiti [mo ɗoo]\"."},{"id":89,"translation":"Enee, ɓee yiaani wonan'dema ruttataako e maɓɓe konngol, ndi maranaa ɓe kadi lorra wonaa fii non [pooɗugol] nafa."},{"id":90,"translation":"Gooɗii Haaruuna maakaniino ɓe ko adii: \"Ko onon yo yimɓe, pellet, on njarribora kol, pellet, Joomi mooɗon ko jurmotooɗo o jokkee kam ɗoftoɗon yamiroore am nden\"."},{"id":91,"translation":"Ɓe mbi'i i: \"Min ceerataa ko min ñiiɓuɓe e [dewal] makkol haa Muusaa ruttoo e amen\"."},{"id":92,"translation":"[Muusaa] maaki: \"eeyma Haaruuna, nde nji'iɗaa ɓe majjii ko haɗmaa,"},{"id":93,"translation":"de njokkitataa mi? Kaa a yeddii yamirooe am on?!\""},{"id":94,"translation":"[Haaruuna] maaki: \"eeyma ɓiy neene am, wota a nanngu wahre am nde wonaa hoore am nden kadi, miin dey, mi hulu wata a wi'i: Mi seerdii hakkunde ɓiɗɓe Israa'iila ɓe, mi heɗaaki konngol maaɗa ngol\"."},{"id":95,"translation":"[Muusaa] maaki: \"Ko hol ɗuum woni fiyaake maaɗa on an Saamiriiyu?\""},{"id":96,"translation":"[Saamiriiyu] wi'i: \"Mi yi'ii ko ɓe yiaani ɗum, mi nokki nokkannde e batte nulaaɗo on [Jibriila] mi wernii ɗum ko nii suɗirani lam woŋkii am."},{"id":97,"translation":"[Muusaa] maaki: \"Yahu, pellet, no woodanmaa ka ngurndam nde wowlataa wanaa meemondiral, pellet, no woodanmaa kadi Fodoore a lunndataako nde, ndaarii fa'ade e dewteeɗo maa, on mo ñalluɗaa ufinaade e hoore mun, mi woondii mi sumat mo refti mi ƴaroo mo ka maayo e ƴaragol\"."},{"id":98,"translation":"Pellet, deweteeɗo mon On ko Alla, On Mo Deweteeɗo alaa si wanaa Kaŋko, Ganndal makko Yaajanii kala hu'unde."},{"id":99,"translation":"Ko wano nii Men polloranay maa immorde e kumpital ko feƴƴunoo kon, gooŋɗii Men ngaddanii ma immorde ka Amen jaŋta."},{"id":100,"translation":"Mo ɗuurike e mayre pellet, o ronndoto Ñande Darngal teddeele [bakkaatu]."},{"id":101,"translation":"Ko o luttinteeɗo e ndeer majje, bonanii ɓe donngal Ñande Darngal."},{"id":102,"translation":"Ñaande wuttoytee ka alaadu Min mooɓa bonɓe ɓen nden Ñalnde ko mbuliiɓe [gite]."},{"id":103,"translation":"Heɓe sowndondira hakkunde maɓɓe [ɓe mbi'a] on ñiiɓaani si wonaa [balɗe] sappo."},{"id":104,"translation":"Ko Minen ngoni Annduɓe ko ɓe wowlata kon, tuma nde koohooɓe maɓɓe e laawol wi'ata: \"On ñiiɓaani si wonaa ñallal\"."},{"id":105,"translation":"Heɓe lanndaade ma fii pelle ɗen, maaku: \"Joomi am ƴaroto ɗe e ƴaragol\"."},{"id":106,"translation":"O acca [leydi] ndi ko ndi boowal ɓowrungal."},{"id":107,"translation":"A yi'ataa e mayri ooñannde wonaa tintiire.(naɗde)."},{"id":108,"translation":"Ko nden Ñande ɓe njokkata noddoowo on ko aldaa e celugol mo,, hitooji ɗi yankinanoo Hinnorante On hara a nanataa si wnaa ñu'umbaangol."},{"id":109,"translation":"Nden Ñande tefoore nden nafataa, si wonaa on mo Hinnorante On sakkiti ɗum O weltori konngol makko."},{"id":110,"translation":"Homo Anndi ko woni ko yeeso maɓɓe e ɓaawo maɓɓe ɓe kuɓindortaa ɗum ganndal."},{"id":111,"translation":"Je'ece ɗen yankinanii guruɗo Dartiiɗo On, gooŋɗii sooyii on donndiiɗo tooñe."},{"id":112,"translation":"On mo ngolli immorde e moƴƴi ɗin hara ko o gooŋɗinɗo o hulaa tooñe wonaa uytaneede kadi."},{"id":113,"translation":"Ko nii Min Telliniri nde Alqur'aanaare Aarabuure Men fensiti kadi e nder mayre immorde e kammbaaji ɗin mbela-jo'o kamɓe ɓe kulat maa nde fuɗɗanoo ɓe waaju."},{"id":114,"translation":"Alla Laamɗo Goonguɗo On Toowii, wata a heñor Alqur'aanaare nden ko adii nde timmintee e maaɗa wahayu mayre, maaku: \"Joomi ɓeydanam Ganndal\"."},{"id":115,"translation":"Gooŋɗii min ngaadondiri e Aadama ko adii o yejjiti Min keɓanaani mo pellital."},{"id":116,"translation":"Tuma Nde Men Daalannoo maleylaaji ɗi cujjanee Aadama, ɓe cujji si wanaa Ibliisa o salii."},{"id":117,"translation":"Men Daali: \"eeyma Aadama, pellet, ooɗoo ko o gaño maa aan e sonnaajo maa on, wota o yaltin on dey ka Aljanna sakko tampaa\"."},{"id":118,"translation":"Pellet, no woodanmaa nde a heegetaake nder ton a holataa kadi."},{"id":119,"translation":"Pellet, an a ɗomɗetaake nde ton e wuletaake kadi."},{"id":120,"translation":"Seytaane sonwonsini faade e makko; o wi'i: eeyma Aadama,hara yo mi tinndine e leggal luttineede ngal e laamu ngu follotaako ngu?\""},{"id":121,"translation":"Ɓe ñaami e maggal, feeñani ɓe mettefooji maɓɓe ɗin, ɓe naati e suddirgol e dow maɓɓe immorde e kaaki Aljanna o, Aadama yeddi Joomi makko o majji."},{"id":122,"translation":"Refti Joomi makko Suɓii mo, o Tuubini mo o Feewni [mo]."},{"id":123,"translation":"O Daali: \"njippee toon, onon fof yoga e mo'on ko añɓe yoga. Si tawii tun aroyii e mo'on immorde e am peewnoowo kala jokkuɗo Peewal Am ngal o majjataa o malkisataake kadi\"."},{"id":124,"translation":"Kala ɗurniiɗo gaayi jaŋtagol lam, haray pellet, no woodani mo ngurndam ɓilluɗam Men mooɓoya mo Ñalnde Darngal ko o bumɗo."},{"id":125,"translation":"O wi'a: \"Joomi, ko fii holɗum mooɓanɗaa lam ko mi bumɗo, goŋɗii mi laatinoke ji'oowo?\""},{"id":126,"translation":"O Daala: \"Ko wano nii arnoo e maaɗa Aayeeje Amen ɗen njejjituɗaa ɗe, ko wano nii kadi hannde njejjitirteɗaa\"."},{"id":127,"translation":"Ko wano nii min njoɓirta on ɓurtinɗo ɗo o gooŋɗinaa aayeeje Joomi makko ɗen, pellet, ko Lepte Laakara ɗen ɓuri saɗtude ko ɗen kadi heddotoo."},{"id":128,"translation":"Kaa hara ɓannganaali ɓe no foti hewde ko Men halki ado maɓɓe immorde e gire? Heɓe yaha e koɗooli maɓɓe, pellet, no e ɗuum aayeeje wonan'de joomiraaɓe kakkillaaji ɓen."},{"id":129,"translation":"Sinno wonaano Daalol aditii ngol immorde ka Joomi maaɗa [Lepte] ɗen laatotono duumiiɗe e lajal innaangal."},{"id":130,"translation":"Munño e dow ko ɓe kaalata ko, subuhinor jettugol Joomi maaɗa ko adii ƴellitagol naange ngen e ko adii mutugol magge e ka saa'iiji jemma subuhino e ka seraaji ñallal belajo'o a weltoto."},{"id":131,"translation":"Wota a yawtin de gite maa ɗe fa'ade k ko Min ndakmini ɗum nooneeji immorde e maɓɓe, cuɗaari ngurndam aduna fii yo Min njarribor ɓe e ɗum, Arsike Joomi maaɗa on ɓuri moƴƴude ko on kadi keddotoo."},{"id":132,"translation":"Yamir ɓeynguure maaɗa nden Juulde nden munñitoraa e ɗum, Min laɓndaaki ma arsike ko Minen arsikaymaa. Battane [moƴƴe] ɗen kadi wonanii hulooɓe Alla ɓen."},{"id":133,"translation":"Ɓe mbi'i'i: \"Ko hɗnno ara e amen Aaya immorde ka Joomi makko?\" Enee, hara araani e maɓɓe ɓanngal ko woni ko e ɗeri adani ɗin?"},{"id":134,"translation":"Sinndo Minen Min kalkirno ɓe Lepte ko adii ɗum, ɓe mbi'atno: \"Joomi amen, ko hannoo Nualaa e amen Nulaaɗo men njokka Aayeeje Maa ɗen, ko adii nde Men koyata men hesra."},{"id":135,"translation":"Maaku: \"Gooto kala [e amen] no habbitii, [onon kadi] habbitee aray anndon ko hommbo woni jom Laawol Pocciingol ngol ko hommbo kadi feewi\"."}]},{"id":21,"verses":[{"id":1,"translation":"Ɓattiimo yimɓe ɓe hasboore maɓɓe nde, te kamɓe heɓe e ndeer welsindaare ko ɓe ɗuurniiɓe."},{"id":2,"translation":"Arataa e maɓɓe waajo immorde ka Joomi maɓɓe ko fuɗɗaa si wonaa ɓe jentike nde kamɓe heɓe pija."},{"id":3,"translation":"Ɓerɗe maɓɓe ɗe ko belsandiiɗe ɓe tooñɓe suuɗa cowndi(gunndo) [wi'a] enee, h oo wonu si wanaa ɓanndiŋke yeru mo'on, kaa on ngarat ee mbilewu hara onon hoɗon nji'a (ndaara)?!"},{"id":4,"translation":"O maaki: \"Joomi am no anndi Konngol ngol ka kammu e ka Leydi Kaŋko ko o Nanoowo gannduɗo on."},{"id":5,"translation":"Ko woni, ɓe mbi'i i'u: \"Ko nde jiiɓu-jaaɓu koyɗi, toode, o fekindi nde, ko woni, kaŋko ko o jimoowo, awa yo o addan en aayewal wano aranɓe ɓen Nuliranoo non\"."},{"id":6,"translation":"Gooŋɗinaani ado maɓɓe immorde e saare Min kalki nde. Enee, hara ko kamɓe gooŋɗita?"},{"id":7,"translation":"Min Nulaani ado maaɗa si wonaa worɓe Min Wahayina e maɓɓe, lanndee yimɓe defte ɓe si tawii wonii on anndaa."},{"id":8,"translation":"Min mbaɗaani ɓe ɓalli ɓe ñaamataa ñaametee, ɓe laataaki kadi luttinteeɓe."},{"id":9,"translation":"Refti Min nGoonginani ɓe Fodoore nde Min danndi ɓe won'dude e ɓen ɓe Min Muuyi, Min kalki fantinɓe ɓen."},{"id":10,"translation":"Gooŋɗii Min njippinii fa'ade e mooɗon deftere no e ndeer mayre jaŋtawol mooɗon. Kaa on kakkiltaa."},{"id":11,"translation":"Heewii ko Min kalki immorde e saare laatinoonde ko tooñunde Min puɗɗi ɓaawo mayre yimɓe goo."},{"id":12,"translation":"Tuma nde ɓe so'unoo Lepte amen ɗen, tawi kamɓe heɓe ndoga ɗe."},{"id":13,"translation":"Wota on ndogu, nduttee fa'ade e ko neeminaɗon kon e mu'un e koɗanɗe mo'on, mbelejo'o on lannditoyte."},{"id":14,"translation":"Ɓe mbi'a: \"Eeyoo, bone amen, pellet, minen min laatinoke tooñɓe\"."},{"id":15,"translation":"Seerataa ndun noddaandu maɓɓe, haa Men mbaɗa ɓe coñateeri ko ɓe mayɓe."},{"id":16,"translation":"Min tagaani kammu ngun e leydi ndin e ko woni kon hakkunde majji ko Min fijooɓe."},{"id":17,"translation":"Sinndo Min 'a'andino nde Min njogotoo fijindaaru, Min njogitotono ɗum immorde ka Amen si tawii Min laatike waɗooɓe."},{"id":18,"translation":"Ko woni, Miɗen mberloo Goonga ka e dow mehre nden ka munca nde, tawa kayre ko nde fuuyoore, no woodani on bone kon ko cifotoɗon."},{"id":19,"translation":"Ko Kaŋko woodani ko woni ko ka kammuuji e ka leydi ɓen wonɓe ka Makko kadi ɓe mawnittaako ga rewugol Mo, ɓe hasrintaaka kadi."},{"id":20,"translation":"Heɓe cubhinoo jemma e ñaloma ɓe ngaamataa."},{"id":21,"translation":"Kaa ɓe njogiti deweteeɗi ka leydi kannji hiɗi immintina [mayɓe ɓen]."},{"id":22,"translation":"Sinndo laatino e majji [kammuuli ɗi e leydi ndi] deweteeɗi ko wonaa Alla ɗi bonayno. Senayee wonanii Alla Jom Arsi kin ga koɓe cifotoo."},{"id":23,"translation":"O laɓndetaake ko o gollata ko, kamɓe ko ɓe laɓnditoyteeɓe."},{"id":24,"translation":"Kaa ɓe njogiti gaanin makko deweteeɗi? Maaki: \"ngaddee daliili mon on, ko ndee woni jaŋta ɓe won'ɗuɓe e am e jaŋta ɓen adiiɓe kam\". Ko woni, ɓurɓe ɗuuɗude e maɓɓe ɓe anndaa Goonga kan kamɓe ko ɓe ɗurniiɓe."},{"id":25,"translation":"Min Nulaani ado maaɗa immorde e Nulaaɗo si wonaa Min mbahayinii e makko; pellet, deweteeɗo alaa si wanaa Min ndewee Kam."},{"id":26,"translation":"Ɓe mbi'i wi'i: \"jurmotooɗo O jogitike ɓiɗɗo\". Senaare woodanii mo, ko woni, [ɓen ko ɓe] jiyaaɓe teddinaaɓe."},{"id":27,"translation":"Ɓe adortaa mo konngol ngol, kamɓe ko Yamiroore makko nden ɓe ngollata."},{"id":28,"translation":"Homo Anndi ko woni ko yeeso maɓɓe e ko woni ko ɓaawo maɓɓe, ɓe tefanoytaa si wanaa on mo o Weltanii, kamɓe immorde e kulol makko ko ɓe jootuɓe."},{"id":29,"translation":"Kala e maɓɓe kadi bi'iɗo: \"min ko mi deweteeɗo gaanin makko\". On ɗo Min njoɓat mo Jahanna- ma ko wano nii Min njoɓirta tooñooɓe ɓen."},{"id":30,"translation":"Enee, ɓen yedduɓe yiaani won'dema kammuuji ɗi e leydi ndi ɗi laatinoke kippondirɗi, Min ngudditi ɗi Min mbaɗi immorde e ndiyam ɗam kala hu'unde wuuru nde. Kaa ɓe ngonɗintaa?"},{"id":31,"translation":"Min mbaɗi aɗi ka leydi pelle fii wata nde ooñodo e maɓɓe, Min mbaɗi aɗi e mayri ɗate jaacuɗe, mbelejo'o kamɓe ɓe peewat."},{"id":32,"translation":"Min mbaɗi kammu ngun kippuɗi reenaandi, kamɓe ko ɓe ɗurniiɓe ga aayeeje amen ɗe."},{"id":33,"translation":"Ko Kaŋko woni On Takɗo jemma on e ñalawma on e na'ange nge e lewru ndun kala majji hiɗi fubboo(lummboo) ka fuluku."},{"id":34,"translation":"Min mbaɗanaani ɓanndunke ado maaɗa luttineede, enee, si a maayii ko kamɓe ngoni luttinteeɓe ɓen?"},{"id":35,"translation":"Kala woŋkii meedat maayɗe nde, Min njarribora on bone on e moƴƴere nde njarrabagol, ko ka amen kadi nduttotoɗon."},{"id":36,"translation":"Si ɓen yedduɓe nji'ii ma, ɓe njogitortaa ma si wanaa jalkitde [ɓe mbi'a] \"Enee, hara ko oo woni on jaŋtotooɗo deweteeɗi mo'on ɗin?\" hara kamɓe ko ɓe yedduɓe jantagol jurmotooɗo On."},{"id":37,"translation":"NeɗɗakTagaama immorde e hawjere, aray Mi holla on Aayeeje Am ɗen wata on kawju."},{"id":38,"translation":"Heɓe mbi'a: \"Ko honnde tuma woni ndee Fodoore, si tawii ko on gooŋɗuɓe?\""},{"id":39,"translation":"Sinndo ɓen yedduɓe ngandiino tuma tawi ɓe ittataa Yiite nge ka je'ece maɓɓe wanaa kadi ka ɓabbe maɓɓe kadi, kamɓe ɓe wonaani walloyteeɓe."},{"id":40,"translation":"Ko woni, nge aray e maɓɓe e juhayee nge muga ɓe, hara ɓe kattantaake mdttugol nge, ɓe wonaani kadi neeɓnoyateeɓe."},{"id":41,"translation":"Gooŋɗii Nulaaɓe goo jalkitanooma ado maaɗa, jippii e ɓen jalkituɓe ko ɓe laatinoo heɓe njalkita."},{"id":42,"translation":"Maaku: \"Ko hommbo reenata on jemma e ñalawma immorde e jurmotooɗo On, ko woni, kamɓe gah jaŋta Joomi maɓɓe ko ɓe ɗurniiɓe."},{"id":43,"translation":"Kaa no woodani ɓe reweteeɓe ɓe no dannda ɓe gaanin Amen? Ɓe kattantaake wallude hay woŋkiiji maɓɓe, wanaa kamɓe ngoni wondateeɓe immorde e Amen."},{"id":44,"translation":"Ko woni, Min ndakmitii ɓee e baabiraaɓe maɓɓe ɓen haa ngurndam ɗam juutani ɓe. Enee, ɓee nji'aani won'de Menen Meɗen ara e leydi ndin Min ustira ndi immorde e seraaji mayri? Kaa ko kamɓe ngoni foolooɓe ɓen."},{"id":45,"translation":"Maaku: \"Anndu ko mi woni jeertinirde on ko Wahyu on, [kono] paho on nanataa noddaandu ndu, si ɓe njertinaama\"."},{"id":46,"translation":"Mi woɗndii si meemii ɓe seeɗa immorde e Lepte Joomi maa ɗen, maa ɓe mbi'a: \"Ee-yoo, bone amen pellet, minen min laatinoke tooñɓe\"."},{"id":47,"translation":"Min mbaɗa manndikirɗe(peesirɗe) Nuunɗal ngal fii Ñande Darngal hara woŋkii woo toñiroytaake hay e hu'unde, hay si laatii ko yeru gabbun pamarun Min ngaddat kum Min njonii Hasbooɓe."},{"id":48,"translation":"Gooŋɗii Min ngokkii Muusaa e Haaruuna Serndoore nden e ndayngu e jaŋta wonan'de hulooɓe ɓen."},{"id":49,"translation":"Ɓe hulayɓe Joomi maɓɓe ka wirnii hara kamɓe immorde e Darngal ngal ko ɓe kuli."},{"id":50,"translation":"Ndee [Alqur’aanaare] ko nde Jaŋta, ko nde barkinaande Min nJippiniinde. Kaa onon ko on yeddatɓe nde?"},{"id":51,"translation":"Goŋɗii Min ngkkii Ibraahiima Peewal makko ngal ko adii, Min laatike kadi Annduɓe mo."},{"id":52,"translation":"Tuma nde o maakannoo baaba makko e yimɓe makko ɓe: \"Ko holɗum woni ɗii nanndonlaaji nate mahiiɗe, ɗin ɗi ufiniɗon e [dewal] mu'un?\""},{"id":53,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Min taw baabiraaɓe amen ɓe no rewde ɗi\"."},{"id":54,"translation":"O maaki: \"Gooŋɗii on laatike onon e baabiraaɓe mon ɓe e ndeer majjere ɓanngunde ngonɗon\"."},{"id":55,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Enee, ko Goonga kan addanɗaa min, kaa an ko e fijooɓe ɓe njeyaɗaa?\""},{"id":56,"translation":"Maaku: \"Ko woni, Joomi mo'on ko Jooma kammuuji ɗin e leydi ndin oon Tagkɗoɗi, min komi jeyaaɗo e seediiɓe ɓe e dow ɗuum\"."},{"id":57,"translation":"Mi wooɗndirii Alla, maa mi fewja fii ɗii sanamuuji mo'on ɓaawo duŋtagolmo'on ko on ruŋii ɓe."},{"id":58,"translation":"O waɗi ɗi kunte, si wanaa mawndu majji ndun, mbelejo'o kamɓe ɓe nduttoto e mayru."},{"id":59,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Ko hommbo waɗi ɗu'un e deweteeɗi amen ɗin? Pellet, on ko o jeyaaɗo e tooñɓe ɓen."},{"id":60,"translation":"Ɓe mb'i: \"Min naniino suka no jaŋtoo ɗi ko Ibraahiima o wi'etaa\"."},{"id":61,"translation":"Ɓe mi'i: \"ngaddee mo yeeso gite yimɓe ɓe, belejo'o ɓe ceedoto\"."},{"id":62,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Enee, Ibraahiima ko an waɗi ɗu'um ɗoo e deweteeɗi amen ɗin?\""},{"id":63,"translation":"O maaki: \"Ko woni, ko mawndu majji ndun golle ɗum, lanndeeɗi si tawii ɗi laatike hiɗi kaala\"."},{"id":64,"translation":"Ɓe nduttii fa'ade e woŋkiiji maɓɓe, ɓe mb'i: \"Pellet, ko onon ngoni tooñɓe ɓen\"."},{"id":65,"translation":"Refti ɓe nguggini ko'e maɓɓe ɗen [ɓe mbi'i:] gooŋɗii haɗa anndi ɗi'i wonaa layatɗi."},{"id":66,"translation":"O maaki: \"Enee, on ndewat gaanin Alla kon ko nafataa on hay e hu'unde lorrataa on kadi?\""},{"id":67,"translation":"Bis mo'on e kon ko ndewoton ga Alla. Kaa on kakkiltaa?"},{"id":68,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Sunnee mo, mballee deweteeɗi mo'on ɗin, si tawii ko on gollooɓe\"."},{"id":69,"translation":"Min Daali: \"eeyma yiite, laato ɓuuɓol e kisal e dow Ibraahiima\"."},{"id":70,"translation":"Ɓe pa'andii mo pewje Min mbaɗi ɓe pertube ɓen."},{"id":71,"translation":"Min danɗdi mo [Min ndan ɗi kadi] Luutu fa'ade e ndin leydi ndi Min mbarkini e mu'un wonan'de tageefooji ɗin."},{"id":72,"translation":"Min ngkki mo Ishaaqa e Yaaquuba ka ɓeydugol, kala maɓɓe Min mbaɗi [ɓe] moƴƴuɓe."},{"id":73,"translation":"Min mbaɗi ɓe Almaamiiɓe heɓe pewna e Yamiroore Amen Min mbahayini fa'ade e maɓɓe gollugol moƴƴi ɗin e ñinnugol Julde nden e okkugol Jakka on, ɓe laatinoke ko ɓe ndewat ɓe Min."},{"id":74,"translation":"E Luutu Min ngokki mo Ñeeñal e Ganndal, Min ndanɗni mo immorde e nden Saare nde [yimɓe mu'un] laatinoo no golla soɓuɗi ɗin, pellet, kamɓe ɓe laatinoke yimɓe bon'ɓe faasiqiiɓe."},{"id":75,"translation":"Min naatni mo e ndeer Yurmeende Amen, pellet, kaŋko ko o jeyaaɗo e moƴƴuɓe ɓen."},{"id":76,"translation":"E Nuuhu tuma nde o noddunoo ko adii, Min njaabinani mo kaŋko e ɓeynguure makko nden immorde e saɗteende mawnde nden."},{"id":77,"translation":"Moen mballi mo immorde e ɓen yimɓe jedduɓe Aayeeje Amen ɗen. Pellet, kamɓe ɓe laatino yimɓe bon'ɓe, Min njooli ɓe, ɓe fof maɓɓe."},{"id":78,"translation":"E Daawuuda e Sulaymaana tuma nde ɓe ñaawatnoo fii ngesa ba tuma nde bonnunoo e ndeer mabba dammi yimɓe ɓen Men woni seediiɓe ñaawoore maɓɓe nden."},{"id":79,"translation":"Min 'aamini nde Sulaymaana [ñaawoore nden] go'oto-kala e maɓɓe Min ngokki Ñeeñel e Ganndal Min eelti wond'ude e Daawuuda pelle ɗen heɗe cubhinoo e colli ɗin kadi, Min laatike golluɓe."},{"id":80,"translation":"Min nganndini [Daawuuda] moƴƴinngol mekeñaaji fii mo'on, fii yo ɗi ndeen on immorde e hare mo'on. Taw si onon ko on jarnooɓe?"},{"id":81,"translation":"[Min eeltani] Sulaymaana henndu ndu ko ndu bippooru hindu doga e yamiroore makko, fa'ade e ndin leydi ndi Min mbarki e mu'un. Min laatike Annduɓe kala hu'unde."},{"id":82,"translation":"No e Seytanuuji ɗin, ɗin ɗi no mutana mo, ɗi ngolla golle ga ɗum. Min laatanike ɗi Reenooɓe."},{"id":83,"translation":"[Jaŋto kadi fii] Ayyuuba tuma nde o noddunoo Joomi makko, [O maaki:] \"Min dey memii kam lorra kan, ko aan woni ɓuroowo Yurmeede yurmtooɓe ɓen\"."},{"id":84,"translation":"Min njaabinani mo Min kuñci ko heɓi mo kon immorde e lorra, Min ngkkiti mo ɓeynguure makko nden e yeru maɓɓe wond'ude e maɓɓe kadi, ɗum ko Yurmeende immorde ka amen e waaju wona nde rewooɓe ɓen."},{"id":85,"translation":"[Jaŋto kadi fii] Ismaa'iila e Idriisa e Jalkifli, ɓen fow ko e muñɓe ɓen ɓe njeyaa."},{"id":86,"translation":"Min naadi ɓe e ndeer Yurmeende Amen nden, pellet, kamɓe ko ɓe jeyaaɓe e moƴƴuɓe ɓeen."},{"id":87,"translation":"[Jaŋto kadi fii] Jannuuni tuma nde o yahnoo ko o tikkuɗo o sikki won'de Min njarribtaaka e hoore makko, o noddi ka niɓe; \"Won'de deweteeɗo alaa si wanaa An Senaare wonanii Ma, min dey mi laatike jeyaaɗo e tooñuɓe ɓen\"."},{"id":88,"translation":"Min njaabinani mo, Min ndaɗndi mo immorde e suno ngo, ko wano nii kadi Min danndirta gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":89,"translation":"[Jaŋto kadi fii] fii Jakariyaa tuma nde o noddunoo Joomo makko, [o maaki:] Jooma, wota A ɗalam bajjo, ko aan woni Ɓurɗo Moƴƴude ronooɓe ɓen."},{"id":90,"translation":"Min njaabinani mo, Min ngokki mo Yahyaa, Min moƴƴinani mo sonnaajo makko on, pellet, kamɓe ɓe laatinoke hiɓe yaccoo e [gollugol] moƴƴi ɗin hiɓe nodda Min ka reerɗeende e kulol ɓe laatinoke yannkinaniiɓe Min."},{"id":91,"translation":"[Jaŋto kadi fii] oya [cuddiiɗo] deennooɗo farju makko on Min wutti e makko immorde e Fittaandu amen, Min mbaɗi mo kaŋko e geɗaljo makko on Ma'ande wona nde winndere nden."},{"id":92,"translation":"Pellet, ɗee mofte mo'on ko mofte go'ote, ko Min ngoni Joomi mo'on Rewee Lam."},{"id":93,"translation":"Ɓe taƴi fiyaake maɓɓe on hakkunde maɓɓe, ɓe fof ko fa'ade ka am ɓe nduttoytoo."},{"id":94,"translation":"Kala golluɗo immorde e moƴƴuɗi ɗin hara kaŋko ko o gooŋɗinɗo, dullugol alaa fii golle makko ɗen, pellet, Minen Min mbinndanay mo."},{"id":95,"translation":"No harmani saare nde Mon kalki ɗum, won'de kamɓe ɓe mduttataako [ton]."},{"id":96,"translation":"Haa si udditoyaama Ya'ajuuja e Ma'ajuuja, hara kamɓe immorde e kala naɗel heɓe cortoo."},{"id":97,"translation":"Fodoore Goongaare nde ɓadike, tawi kayre puttini giiɗe ɓen yedduɓe, [ɓe mbi'a:] \"Eeyoo bone amen, gooŋɗii min laatinoke e nder welsindaare immorde e ɗu'um, ko woni, men laatike tooñɓe."},{"id":98,"translation":"Pellet, onon e ko ndewoton kon ga Alla, ko on doccote Jahannama. Onon, ko on joloyayɓe e magge."},{"id":99,"translation":"Sinndo ɓee laatinoke reweteeɓe ɓe njolataano e magge. Ɓe fof maɓɓe ko ɓe luttinteeɓe e ndeer magge."},{"id":100,"translation":"No woodani ɓe e ndeer magge haraango, kamɓe ɓe nanataa ndeer ton."},{"id":101,"translation":"Pellet, ɓeen ɓe moƴƴi ɗi adanii ɗum immorde ka amen ɓeen ɗoon ko ɓe woɗɗintinteeɓe ga magge."},{"id":102,"translation":"Ɓe nanoytaa wuuɗaango magge kamɓe heɓe e ndeer ko woŋkiiji maɓɓe lokaa(wooɗa) ko, ko ɓe duumotooɓe."},{"id":103,"translation":"Suninoytaaɓe ɗenƴere mawnde nde, Maleykaaji ɓen no jaɓɓooɓe [ɓe mbia:] \"Ko ndee woni Ñalaande mo'on, nden nde laatinoɗon hoɗon podee\"."},{"id":104,"translation":"Ñande Min taggoyta kammu ngun wano taggugol ɗerol defte. Ko wano Min puɗɗori non ka arannde tagoore Min nduttirta nde, [ɗum] ko Fodoore e dow amen, pellet, Minen Min laatike gollooɓe."},{"id":105,"translation":"Gooŋɗii Min mbinndiino ka Jabuura ɓaawo Alluwal deenangal ngal, pellet, leydi ndin ko jeyaaɓe Am moƴƴuɓe ɓen ndonoyta ndi."},{"id":106,"translation":"Pellet,no e ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo] jottingol wonan'de yimɓe rewooɓe ɓen."},{"id":107,"translation":"Min Nuliraani ma si wonaa Yurmeende wonan'de winndire nde."},{"id":108,"translation":"Maaku: \"Anndu ko Wahayinaa e am, wonan'dema Deweteeɗo mon On ko O Deweteeɗo Gooto. Enee, hara onon ko on jebbiliiɓe?\"."},{"id":109,"translation":"Si tawii ɓe mduŋtiima, maaku: \"Mi anndinii on e dow potondiral, pellet, mi anndaa si no ɓadii maa ɗum si no woɗɗi ko ko podaɗon\"."},{"id":110,"translation":"Pellet, Kaŋko himo Anndi ko feeñi ko e konngol ngol, homo Anndi kadi ko cuuɗoton."},{"id":111,"translation":"Mi anndaa non, mbelejo'o ɗuum ko jarrabuyee mo'on, e dakamme haa e dummunne."},{"id":112,"translation":"Maaku: \"Jooma, Ñaawir Goonga kan ko Joomi amen jurmotooɗo o woni ballitorteeɗo On e dow ko cifotoɗon\"."}]},{"id":22,"verses":[{"id":1,"translation":"Eey monyo yimɓe, kulee Joomi mo'on, pellet, dillannde Darnga ngo ko hu'unde mawnde."},{"id":2,"translation":"Ñande nji'oton ngal, njejjitoyay kala muyninoowo ko o muyninaynoo ko, fukka kala cowiiɗo ko o sowiinoo kon, a yi'at yimɓe ɓen no manndili, hara kamɓe ɓe manndiaa, kono Lepte Alla ɗen ko saɗtuɗe."},{"id":3,"translation":"No e yimɓe ɓe on mo no wennja e fii Alla ko aldaa e ganndal, o jokka kala Seytaane canndallo."},{"id":4,"translation":"Winndaama e hoore-makko won'de pellet, kala belduɗo e makko pellet, o majjinat mo, o ɗowa mo haa ka Lepte Sa'iiri."},{"id":5,"translation":"Ey mon yimɓe, si tawii on e cikkatiima immorde e immital ngal, pellet, Minen Min Tagii on immorde e mbullaari refti e toɓɓere maniiyu, refti e heɗɗere refti e husre timmunde tagoore e nde wonaa timmunde tagoore fii yo Min ɓannginan on, Miɗen Ñiiɓina ka renngaaji ko Min Muuyi kon haa e happu innaaɗo, refti Min njaltini on ko on boobooɓe, refti fii yo on njotto sagatalaaku mo'on no e mo'on ɓen ɓe no maaya no e mo'on kadi ɓen ɓe no nduttee fa'ade ka ɓuri ja'asde e nguurndam ɗam fii wota ɓe nganndu ɓaawo ganndal hay e hu'unde. A yi'at leydi ndin ko yo'orundi si Min njippinii e dow mayri ndiyam ɗan ndi dilla ndi ƴura ndi fuɗina immorde e kala noone wooɗuɗo."},{"id":6,"translation":"Ɗum, ko tawde pellet, Alla ko Kaŋko woni Goonga kan, pellet, O wurtinat maayɓe ɓen, tawde pellet, ko O kattanɗo e dow kala hu'unde."},{"id":7,"translation":"Pellet, Darngal ngal ko aray ngal sikke alaa e maggal, won'de pellet, Alla immintinay ɓen won'ɓe ka genaale."},{"id":8,"translation":"No e yimɓe ɓen on mo no weeñdaa e fii Alla ko aldaa e ganndal wonaa peewal wonaa deftere nurɗunde(jalbunde)."},{"id":9,"translation":"Hkfɗo balaaji mu'un [mawnintiniiɗo] fii yo o majjin gah Laawol Alla ngol, no woodani mo ka aduna koyeere Min meeɗinoyay mo kadi Ñande Darngal Lepte cumoowe ngen."},{"id":10,"translation":"Ɗum ko sabu ko juuɗe maaɗa ɗen ngardini kon. E won'de pellet, Alla wonaani Tooñoowo jeyaaɓe ɓen."},{"id":11,"translation":"No e yimɓe ɓen on mo no rewa Alla e dow selindaare; si moƴƴere heɓii mo o tabitira sabu ɗuum si jarrabuyee kadi heɓii mo o waylitoo e ye'eso makko, o hayrii aduna on e La'akara on ko ɗum tigi woni hayrere ɓanngunde nden."},{"id":12,"translation":"Homo rewa gah Alla ko lorrataa mo e ko nafataa mo kadi. Ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo], ko ɗum woni majjere woɗɗunde nden."},{"id":13,"translation":"Homo rewa on mo lorra mum no ɓuri ɓadaade diini nafa mum kan, bonii welddiɗo bonii kadi wuuridaaɗo."},{"id":14,"translation":"Pellet, Alla homoo naatna ɓen gooŋɗinɓe ɓe ngolli moƴƴi ɗin Aljannaaji no ila sengo ley majji caatlii ɗi, pellet, Alla homo waɗa ko o faandii ko."},{"id":15,"translation":"On gonɗo no sikka won'de Alla wallataa mo ka aduna e ka La'akara; yo o fortu ɓoggol fa'ade ka kammu refti o taƴa ngol yo o ndaaru taw si pewje makko ɗen ittay ko tikkani ko."},{"id":16,"translation":"Ko wano nii Min nJippiniri ɗe Aayeeje ɓannguɗe. Pellet, Alla homo Feewna on Mo o muuyii."},{"id":17,"translation":"Pellet, ɓen gooŋɗinɓe e ɓen Yahuudinkooɓe e Saabi'iyaŋkooɓe e Annasaaraŋkooɓe e Majuusiŋkooɓe e ɓen sirkooɓe, pellet, Alla O ceerndoowo hakkunde maɓɓe Ñande Darngal. Pellet, Alla e dow kala hu'unde ko O Seediiɗo."},{"id":18,"translation":"Enee a yi'aali, won'dema Alla no sujjan'de Mo ɓe won'ɓe ka kammuuji e ɓe won'ɓe ka leydi, na'ange nge kadi e lewru ndun e koode ɗen e pelle ɗen e leɗɗe ɗen e daabeeji ɗin e ko ɗuuɗi immorde e yimɓe ɓen, ko ɗuuɗi kadi wajibike e mu'un Lepte ɗen. Kala mo Alla hoyni alanaa mo teddinoowo, pellet Alla homo golla ko o muuyi kon."},{"id":19,"translation":"Ɓee ɗoo ɗiɗo ko weeñdondirɓe, ɓe mbeñdondirii fii Joomi maɓɓe ɓen yedduɓe non, taƴanoyte ɓe comci immorde e Yiite fatuɗam yuppee ka dow ko'e maɓɓe."},{"id":20,"translation":"Haɗam honciniree(tayniree) ko woni kon ka deedi maɓɓe e guri ɗin kadi."},{"id":21,"translation":"No woodani ɓoonɗe e jamɗe."},{"id":22,"translation":"Tuma kala ɓe cokli jaltugol ndeer ton immorde e suno, ɓe nduttee e ndeer magge, [ɓe mbii’anee:] meeɗee Lepte cumoowe nge."},{"id":23,"translation":"Pellet, Alla naatna ɓen gooŋɗinɓe ɓe ngolle moƴƴi ɗin Aljannaaji no ila e ley majji caatɗlii ɗin, ɓe cuɗiree ndeer ton immorde jawe kanŋe e lu'ulu'uuje koltu maɓɓe on nder ton ko hariire."},{"id":24,"translation":"Ɓe peewnaama fa'ade e ko laaɓi immorde e konngol ngol, ɓe peewnaa kadi fa'ade e Laawol jettiniingol ngol."},{"id":25,"translation":"Pellet, ɓeen yedduɓe heɓe faddaade gah Laawol Alla ngol e Juulirde Horminnde nden, nden nde Min mbaɗani ɗum yimɓe ɓen, no fota ter ñiiɓuɗo on e mayre e liigotooɗo on. Kala paalaaɗo ooñorde e mayre tooñe, Min meeɗinat mo immorde e Lepte mu'usɗe."},{"id":26,"translation":"E tuma nde Min nJippinnoo Ibraahiima nokku Suudu ndun, [Min Daali:] Wota a kafidu e Am hay e hu'unde, laɓɓin Suudu Am ndun fii wanngotooɓe ɓen e darotooɓe ɓen [juula] e rukƴooɓe cujja ɓen."},{"id":27,"translation":"Noddin e yimɓe ɓen fii Hajju ngun, ɓe ngarat e maaɗa ko ɓe seppooɓe e dow kala ɗehiimba reedu, ɓe ngarat immorde e kala laawol goɗɗungol."},{"id":28,"translation":"Fii yo ɓe seedo nafoore maɓɓe, ɓe njaŋtoo Innde Alla e ndeer ñalɗi ganndaaɗi e dow ko o arsiki ɓe kon immorde e muumi neemoraaɗi, ñaamee e majji, ñamminon kadi baaso ɓilliiɗo on."},{"id":29,"translation":"Refti yo ɓe ittu tuundi maɓɓe ndi, yo ɓe kuuɓnu takke maɓɓe ɗen, yo ɓe mbanngo Suudu rimɗinaa- ndu ndu."},{"id":30,"translation":"Ɗuum [ko njamiraɗon], kala mawninɗo Hurumji Alla ɗi tawat ɗuum ko moƴƴere makko ka Joomi makko. Daginanaama on neemoraaɗi ɗin, si wonaa kon ko janngaa e taweede mo'on, ngoɗɗitee coɓɗii ɗi immorde e sanamuuji, ngoɗɗitoɗon kadi konngol fenaande ngol."},{"id":31,"translation":"Newaniiɓe Alla ɓe ngonaani sirkanooɓe Mo, kala sirkanɗo Alla no wa'ita wa si o pukkiiɗo immorde ka kammu sonndu biftoo mo ma henndu ruuyida e makko [liɓoya] e nokkure woɗɗunde."},{"id":32,"translation":"Ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo hollii] kala mawninɗo Ma'andeeji Alla ɗin, pellet ɗum, ko e kulol ɓerɗe ɗen jeyaa."},{"id":33,"translation":"No woodani on e majji nafaaji haa e dummunne innaaɗo, refti nokku majji on ko ka cuudu Ndimuru."},{"id":34,"translation":"Min mbaɗanii kala mofte laawol fii yo ɓe njaŋto Innde Alla e dow ko O arsiki ɓe kon immorde e muumi neemoraaɗi. Deweteeɗo mon on ko Deweteeɗo Gooto ko Kaŋko njebbilatoɗon, weltinir ɗoftiiɓe ɓen."},{"id":35,"translation":"Ɓeen [tawɓe] si Alla jaŋtaama ɓerɗe maɓɓe ɗen kulay, e muññiiɓe ɓen e dow kon ko heɓi ɓe e ñinnooɓe Julde nden heɓe nafka goɗɗum e ko Min arsiki ɓe kon."},{"id":36,"translation":"E gelooɓi [fayɗi] ɗin Min mbaɗanii on ɗi jeyaaɗum e Ma'andeeji Alla no woodani on e majji moƴƴere, njaŋtee Innde Alla e dow majji ko ɗi saffiniiɗi si becce majji ɗen yanii ñaamee immorde e majji ñamminon kadi yonndiniiɗo e weeɓitotooɗo, ko wano nii, Min eeltirani on ɗi mbelajo'o onon on j\nNjaarnay."},{"id":37,"translation":"Hewtoytaa Alla tebbuuli majji wonaa ƴiiƴe majji kadi, kono heewtoy mo kulol ngol immorde e mo'on. Ko wano nii O eeltani on ɗi fii yo on mawni Alla e dow ko o feewni on ko, weltin moƴƴinɓe ɓen."},{"id":38,"translation":"Pellet, Alla O solnanay(duñanat) ɓeen gooŋɗinɓe, pellet, Alla o yiɗaa kala kodoowo keewɗo jeddi."},{"id":39,"translation":"Duŋanaama ɓeen wonaaɓe haɓeede [joɓtagol] sabu kamɓe ko ɓe tooñaaɓe, pellet, Alla ko o kattanɗo e dow wallude ɓe."},{"id":40,"translation":"Ɓeen yaltinaaɓe ka galleeji mu'en ko aldaa e goo- nga si wonaa fii tun ɓe wi'ii: \"Joomi amen ko Alla\". Sinndo wonaano Alla duñirde yimɓe ɓe yoga e maɓɓe yoga, yirbinteno dewirɗi ruhbaaniyankooɓe ɓen e dewirɗi Annasaara en e dewirɗi Alyahuuda en e Juulirɗe ɗe Innde Alla jaŋtetee e ndeer mu'un ko heewi. ma Alla wallu ɓen wallooɓe mo, pellet, Alla ko o cemmbuɗo Tedduɗo."},{"id":41,"translation":"Ɓeen tawɓe si Min newinanii ɓe ka leydi ɓe ñiiɓnat Juulde nde ɓe totta askaal o ɓe njamira ko moƴƴi ko ɓe kaɗa ko boni ko Ko Alla woodani ɓattane fiyakuuji ɗi."},{"id":42,"translation":"Si ɓe njennii ma, gooŋɗii yeddiino ado maɓɓe yimɓe Nuuhu ɓe e Aadiŋkooɓe ɓe e Samuudiŋkooɓe ɓe."},{"id":43,"translation":"E yimɓe Ibraahiima ɓe e yimɓe Luutu ɓe."},{"id":44,"translation":"E yimɓe Madyana ɓe Muusaa kadi fennaama, Mi neeɓnani yedduɓe ɓen refti Mi nanngi ɓe, ko honno yagginngol Am ngol wonirnoo?"},{"id":45,"translation":"No foti hewde e ce'e ɗee Min kalki ɗum tawi ko nde tooñnde, hara hende ngajjii e kippudiiji majje, e woyndu jirbundu e kuɓeeje toowɗee [eggaande]."},{"id":46,"translation":"Enee, hara ɓee njhaani ka leydi sakko laatanooɓe ɓerɗe ɓe haqqilira ɗe, ma noppi ɓe nanira ɗi? Pellet, [ko woni kon] wonaa gite ɗe mbumi, kono ko ɓerɗe gonɗe ɗe e nder becce ɗen mbumi."},{"id":47,"translation":"Heɓe ɗaɓɓire yaccinaneede Lepte ɗe, [e ɗuum le] Alla luutndataako fodoore makko nde. Pellet ñallal ka Joomi maaɗa ko wano duuɓi wuluure no limorton non."},{"id":48,"translation":"No foti heewde e saare nde min neeɓnani ɗum hara kayre ko nde tooñude, refti Mi nannginde ko fa'ade ka Am woni ruttorde nden."},{"id":49,"translation":"Maaku: \"eymon yo yimɓe, nganndee min ko mi jeertinoowo on ɓannguɗo\"."},{"id":50,"translation":"Ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli moƴƴi ɗin no woodani ɓe haforanal e arsike tedduɗo."},{"id":51,"translation":"Ɓeen yacciiɓe [fii bonnugol] e aayeeje amen ɗen, ɓe ndoŋkintaa [Min] ko ɓen ɗon woni yimɓe Jahiimaawe ngen."},{"id":52,"translation":"Min Nulaani ado maaɗa immorde e Nulaaɗo wonaa kadi Annabaajo si wonaa si o janngii Seytaane wernoto e ndeer njangin makko kin. Alla itta ko Seytaane wernii kon, refti Alla tabintina aayeeje makko ɗen. Alla ko O ganndo Ñeeñɗo."},{"id":53,"translation":"Fii yo o waɗuko Seytaane wernotoo ko njarraboye wonan'de ɓeen ɓe nawnaare woni ka ɓerɗe mu'uen ɓe ɓerɗe mu'uen njo'ori ɓen. Pellet, tooñooɓe ɓen ɓe wonii e luural goɗɗungal."},{"id":54,"translation":"Fii yo ɓeen okkaaɓe Ganndal ngal nganndu pellet, ko [Alqur'aanaare nden woni] Goonga kan immorde ka Joomi maaɗa ɓe gooŋɗina nde, ɓerɗe maɓɓe ɗen yankinanoo ɗum. Pellet Alla Feewnat ɓen gooŋɗinɓe fa'ade e Laawol Pocciingol."},{"id":55,"translation":"Ɓeen yedduɓe ceerataa heɓe e nder sikke [fii Alqur'aana] haa Darngal ngal ara e maɓɓe e juhayee maa ɗum ara e maɓɓe Lepte Ñalaande saɗtunde."},{"id":56,"translation":"Laamu ngu nden Ñande ko Alla heeranii O Ñaawoyat hakkunde maɓɓe, ɓen gooŋɗinɓe ɓe ngolli ko moƴƴi ɗin heɓe e ndeer Aljannaaji Neemiiɗi."},{"id":57,"translation":"Ɓeen yedduɓe, ɓe penni kadi aayeeje amen ɗen, ɓen ɗon no woodani ɓe lepte koynooje."},{"id":58,"translation":"Ɓeen ferɓe e Laawol Alla refti ɓe waraa maa ɗum ɓe maayi Alla arsikoyay ɓe arsike moƴƴo. Pellet, Alla ko Kaŋko woni ɓuri Moƴƴude Arsikooɓe."},{"id":59,"translation":"Ma O naatnoyɓe naatirgal ngal ɓe welaa ɗum. Pellet, Alla ko O gannduɗo Muññiiɗo."},{"id":60,"translation":"Ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo], kala leptuɗo yeru ko o leptaa ko, refti bewaa e hoore-makko ma Alla wallu mo. Pellet, Alla ko O Yaafotooɗo cuhroowo."},{"id":61,"translation":"Ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo], ko fii pellet, Alla hono naatna jemma on e ndeer ñalorma on, hiMo naada kadi ñalawma on e ndeer jemma on. Pellet, Alla ko o Nanoowo ji'oowo."},{"id":62,"translation":"Ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo], ko fii pellet, Alla ko Kaŋko woni Goonga kan pellet, kon ko ɓe noddata gaanin makko ko ɗuum woni meere nden. Pellet, ko Kaŋko woni Toowuɗo mawnuɗo on.u"},{"id":63,"translation":"Enee, a tinaani won'dema Alla o jippinii ndiyam immorde ka kammuuji, leydi ndin wonti hecciɗundi? Pellet, Alla ko oNewiiɗo kumpitiiɗo."},{"id":64,"translation":"Ko Kaŋko woodani ko woni kon ka kammuuji e ka leydi. Pellet, Alla ko Kaŋko woni Galo jettiniiɗo on."},{"id":65,"translation":"Enee, a tinaani wonan'dema Alla eeltani on ko woni kon ka leydi, laaɗe ɗen no ndogira ka maaje Yamaruyee makko on, homo jogitii kammu ngun fii wata ngu yanu e hoore leydi ndin si wonaa e duŋayee mkko. Pellet, Alla ko o newaniiɗo yimɓe ɓen jurmotooɗo ɗo [ɓe]."},{"id":66,"translation":"Ko Kaŋko woni on guurnuɗo on refiti o wara on refti o wurnitoya on. Pellet neɗɗaŋke on ko o keewɗo jeddi."},{"id":67,"translation":"Min mbaɗanii kala mofte laawol ngol ɓe ndewata e mu'un, wata ɓe pooɗondir e maaɗa e fiyaake on, noddu fa'ade ka Joomi maaɗa. Pellet, an haɗa e hoore Laawol Pocciingol."},{"id":68,"translation":"Si ɓe mbeñdi ma, Maaku: \"Ko Alla woni gannduɗo ko ngolloton kon\"."},{"id":69,"translation":"Alla Ñaawat hakkunde mo'on Ñande Darngal fii kon ko luutondirton fii mu'um."},{"id":70,"translation":"Enee, a anndaani won'dema Alla homo Anndi ko woni kon ka kammu e ka leydi, pellet, ɗuum no e ndery Deftere. Pellet, ɗum [ko jaŋtaa ɗoo] no newanii Alla."},{"id":71,"translation":"Heɓe ndewa ga Alla kon ko Dalil jippinaaka e fii mu'um, e kon ko ganndal alanaa ɓe e mu'um. Alanaa tooñooɓe ɓen balloowo."},{"id":72,"translation":"Si jannganaama ɓe \naayeeje amen ɗeen ɓannguɗe a ngandat e je'ece ɓen yedduɓe mettinaare heɓe ɗeɓa yanude e ɓen jannganayɓe ɓe aayeeje amen ɗen. Maaku: \"Yo mi habru on ko ɓuri bon'de e ɗum mooɗon [ko jaŋtanaɗon ko] ko Yiite ngen Alla fodii nge ɓeen yedduɓe bonii ruttorde."},{"id":73,"translation":"Eey mon yimɓe, yeru fiyaama keɗtee mo, pellet ɓeen ɓe noddoton gaAlla, ɓe tagata hay mbu'ubu, hay sinndo ɓe mooɓondiriino fii ɗum. Si coongil(mbuubu)ngil jattii ɓe goɗɗum ɓe kattantaake jaɓtugol ngil ɗum. Ɗaɓɓuɗo on e ɗaɓɓaaɗo on fof no lo'i."},{"id":74,"translation":"Ɓe mawniniraani Alla no O haani Mawninirde non. Pellet, Alla ko cemmbuɗo Tedduɗo."},{"id":75,"translation":"Alla no suɓoo immorde e Maleykaaji\nɗi Nulaaɓe e yimɓe ɓen kadi. Pellet, Alla ko O Nanoowo ji'oowo."},{"id":76,"translation":"Homo Anndi ko woni kon yeeso maɓɓe e ko woni ko ɓaawo maɓɓe, ko faade ka Alla fiyakuuji ɗin ruttetee."},{"id":77,"translation":"Eey mon yo ɓen gooŋɗinɓe, ndukƴee cujjon ndewon Joomi mo'on, ngollon ko moƴƴi kon mbelejo'o onon on maloyte."},{"id":78,"translation":"Mbaɗee Jihaadi fii Alla no Jihaadi haaniri non, Kaŋko OSuɓiima on o mbaɗanaani on ɓitteende ka nder diina, diina baaba mooɗon Ibraahiima ko Kaŋko inni on juulɓe ko adii [ndee Alqur'aanaare] e nder mayre kadi, fii yo Nulaaɗo on laato seedo e hoore-mo'on onon kadi ngonon seeditoytooɓe e hoore yimɓe ɓe. Ñiiɓnee e Juulde nden totton askal on njogitee Alla, ko Kaŋko woni Giɗo mooɗon moƴƴii giɗo moƴƴii balloowo on."}]},{"id":23,"verses":[{"id":1,"translation":"Gooŋɗii malaama gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":2,"translation":"Ɓeen hulooɓe ka ndeer Juulde maɓɓe koɓe yankiniiɓe."},{"id":3,"translation":"E ɓeen ɗurniiɓe ga rayrayti( bolle mehre)."},{"id":4,"translation":"E ɓeen ittooɓe askal on."},{"id":5,"translation":"E ɓeen reenɓe farjuuji maɓɓe ɗi."},{"id":6,"translation":"Si wonaa e dow suddiiɓe maɓɓe ma ɓe ñaame maɓɓe ɗe njeyi(horbe), haray kamɓe ɓe ngonaa feleteeɓe."},{"id":7,"translation":"OOn mo ɗaɓɓi ɓaawo ɗum, haray ko ɓeen ngoni jaggitooɓe ɓen."},{"id":8,"translation":"E ɓeen aynuɓe koolaaje maɓɓe e aadiiji maɓɓe ɗi."},{"id":9,"translation":"E ɓeen ɓe kañun koɓe reenɓe e dow Juulde maɓɓe ɗen."},{"id":10,"translation":"Ɓee [siforɓe ɗii sifaaji ɗoo] ko kamɓe ngoni ronooɓe ɓen."},{"id":11,"translation":"Ɓeen ronoyatɓe Firdawsi on kamɓe ko ɓe duumotooɓe e ndeer makko."},{"id":12,"translation":"Gooŋɗii Min tagii neɗɗaŋke on immorde e lasili loopal."},{"id":13,"translation":"Refti Min mbaɗi mo toɓɓere [maniiyu] e ndeer ñiiɓirde kuɓindiinde."},{"id":14,"translation":"Refti Min Tagi toɓɓere nde heɗɗere, Min Tagi heɗɗere nden huyre, Min Tagi huyre nde ƴi'e, Min koltini ƴi'e ɗeteewu. Refti Min puɗɗanii mo Tagoore woo, barkanii Alla Moƴƴo Takɗo."},{"id":15,"translation":"Refti onon ɓaawo ɗuum ko on maayooɓe."},{"id":16,"translation":"Refti pellet, onon Ñande Darngal on imminoyte."},{"id":17,"translation":"Gooŋɗii Min Tagii dow mooɗon ɗati jeeɗiɗi, Min ngonaani kadi welsindiiɓe gaayi tagoore nde."},{"id":18,"translation":"Min njippini immorde ka kammu ndiyam e emmbere [haaju tagoore nde], Min ndewni ɗam ka leydi, pellet, Minen ko Nden Hattanɓe e dow naɓugol ɗam."},{"id":19,"translation":"Min puɗɗani on sabu majjam gese immorde e tamarooje e inabuuje, no woodani on ndeer ton dimɗe ɗuuɗuɗe ko e majje ñaamoton."},{"id":20,"translation":"E leggal ngal no yalta immorde to Tuuri Siinaa hangal fuɗina guƴam [nebban wujeteeɗam] e li'am [maafirɗam] wonan'de ñaamooɓe."},{"id":21,"translation":"Pellet, no woodani on e neemoraaɗi ɗi tasakuyee, Miɗen njarna on boɗɗum e ko woni kon ka deedi majji, no woodani on e majji nafooje keewɗe, ko immorde e majji kadi ñaamoton."},{"id":22,"translation":"Ko e hoore-majji e hoore laaɗe ɗe ndoonndeteɗon."},{"id":23,"translation":"Gooŋɗii Min Nulii Nuuhu e yimɓe makko ɓe o maaki : eey mon yo yimɓe am, ndewee Alla. Deweteeɗo alanaa on ko woori mo. Enee, on kulatah?\"."},{"id":24,"translation":"Hooreeɓe mbatu ngun mbii'ani ɓen yedduɓe immorde e yimɓe makko ɓen: \"Oo wonaani si ko o ɓanndiŋke yeru mo'on homo faalaa nde o ɓurnotoo e dow mooɗon. Sinndo Alla muuyino O jippinayno Malaa'ikaaji, min naniraani ɗum baabiraaɓe amen aranɓe ɓen\"."},{"id":25,"translation":"Kaŋko o wonaani si wonaa ko o gorko mo jinna woni e mu'um, habbitee mo tun haa seeɗa."},{"id":26,"translation":"O maaki: \"Joom am, wallam e ko ɓe njennimi kon\"."},{"id":27,"translation":"Min wahayini fa'ade e makko yo o lesu laana kan e dennka amen e Wahayu Amen, si Yamiroore amen nden arii huɓɓinirde nden pullitike [ndiyam] naatu e ndeer makka immorde e kala nooneeji ɗin ɗiɗi-ɗiɗi. E koreeji ma, si wonaa ɓeen konngol ngol aditii e mu'um, wata a haaldu e am fii ɓen tooñuɓe, pellet, kamɓe ko ɓe yooleteeɓe."},{"id":28,"translation":"Si a fotondirii aan e ɓeen won'ɗuɓe e maaɗa e dow laana kan, haray maaku: \"Yettoore ndeen ko Alla woodani, On dannduɗo Min immorde e yimɓe tooñooɓe ɓen\"."},{"id":29,"translation":"Maaku: \"Joomam, jippinam e jipporde barkinaande ko Aan woni moƴƴo Jippinoowo\"."},{"id":30,"translation":"Pellet, no e ndeer ɗum [ko jaŋtaa ɗoo] sayeeje, haysi men laatike ko min njarribotooɓe."},{"id":31,"translation":"Refti Min 'uɗɗi ɓaawo maɓɓe yiirde woɓɓe goo."},{"id":32,"translation":"Min Nulii e maɓɓe Nulaaɗo jeyaaɗo e maɓɓe, ɗum woni ndewee Alla, dewateeɗo on ko woori Mo. E on kulatah [Mo]?!\"."},{"id":33,"translation":"Batu e yimɓe makko ɓen yedduɓe ɓe penni kawroygol e Laakara on, Min neemini ɓe ka ngurdam aduna wi*i: \"Oo wonaani si wonaa ɓannduŋke yeru mooɗon homo ñaama ko ñaamoton kon homo yara kadi ko njaroton kon\"."},{"id":34,"translation":"Mi wooɗndii si on ɗoftike ɓannduŋke yeru mo'on, pellet, onon on tuma ko on hayruɓe(pertube)."},{"id":35,"translation":"Enee, o 'oton wonan'dema onon si on maayii on laatike mbullaari e ƴi'e, wonan'dema onon ko on yaltinoyteeɓe?!"},{"id":36,"translation":"Woɗndii woori kon ko podaɗon."},{"id":37,"translation":"[Ɓe mbi'i:] \"Ɗum wonaani si wonaa nguurdam amen aduna, miɗen maaya min nguura kadi, minen min ngnaani immintinoyteeɓe\"."},{"id":38,"translation":"Kaŋko o wonaani si wonaa ko o gorko pekindiiɗo fenaande fawi e Alla, minen non, min mgnaami gooŋɗinatɓe mo."},{"id":39,"translation":"O maaki: \"Joom am, wallam e ko ɓe njeddii kam kon\"."},{"id":40,"translation":"O Daali: \"Seeɗanii tan, Mi wooɗndii ɓe ngontat nimsuɓe\"."},{"id":41,"translation":"Haacaango ngon nanngi ɓe e Goonga, Min mbaɗi ɓe duuño, halkaare wonanii yimɓe tooñooɓe ɓen."},{"id":42,"translation":"Refti Min puɗɗi ɓaawo maɓɓe gire woɓɓe goo."},{"id":43,"translation":"Mofte woo lajal majje ngal adotaako ɗe, ɓe neeɓnantake kadi."},{"id":44,"translation":"Refti Min Nuli Nulaaɓe amen ɓen ko ɓe jokkondirɓe, tuma kala ari e mofte Nulaaɗo majje on ɓe njedda mo Min njokkini yoga e maɓɓe yoga, Min mbaɗi ɓe yewtereeji, woɗɗineede wonanii yimɓe ɓe gooŋɗintaa ɓen."},{"id":45,"translation":"Refti Min Nuli Muusaa e musiɗɗo makko on Haaruuna wond'ude e aayeeje amen ɗen e hujja ɓannguɗo."},{"id":46,"translation":"Fa'ade e Fir'awna e mbatu mu'um ngun, ɓe mawnintinii ɓe laatii yimɓe townitiiɓe."},{"id":47,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Enee, hara min ngooŋɗinat yimɓe ɗiɗo yeru amen, hara yimɓe maɓɓe ko maccuɓe amen?\""},{"id":48,"translation":"Ɓe njeddi ɓen ɗiɗo, ɓe laatii jiyaaɓe e halkaaɓe ɓen."},{"id":49,"translation":"Gooŋɗii Min ngokkiino Muusaa Deftere nde mbelejo'o kamɓe ɓe peewa."},{"id":50,"translation":"Min mbaɗi geɗal Mariyama on e neene makko Ma'ande, Min werni ɓe fa'ade e tulde joomiraare ñiɓrude e callungol."},{"id":51,"translation":"Eey mon yo Nulaaɓe, ñaamee immorde e laaɓuɗi ɗin ngollon ko moƴƴi, pellet Min, Miɗo Anndi ko ngolloton kon."},{"id":52,"translation":"E pellet, kaa Diina mo'on ko Diina woota, ko Min woni Joomi mo'on lulee Kam."},{"id":53,"translation":"Ɓe taƴi fiyaake maɓɓe on hakkunde maɓɓe dente, kala fedde no farnora ko woni kon ka mayre."},{"id":54,"translation":"Ɗalu ɓe e siwrere nde haa e dummunne."},{"id":55,"translation":"Enee, hara ɓe cikku wonan'dema ko Min ɓeydiri ɓe kon immorde e jawdi e ɓiɗɓe."},{"id":56,"translation":"Min njaccinana ɓe e moƴƴereeji, ko woni ɓe tin'aa."},{"id":57,"translation":"Pellet, ɓern ɓe kañum immorde e kulol Joomi maɓɓe ko ɓe hulɓe."},{"id":58,"translation":"E ɓen ɓe kañum ko ɓe gooŋɗinɓe sayeeje Joomi maɓɓe ɗen."},{"id":59,"translation":"E ɓeen ɓe kañum ɓe nhonah sirkanooɓe Joomi maɓɓe."},{"id":60,"translation":"E ɓen okkayɓe ko ɓe ngokkaa kon, hara ɓerɗe maɓɓe ɗen ko hulɗe [Alla], wonan'dema kamɓe ko fa'ade ka Joomi maɓɓe ɓe nduttoytoo."},{"id":61,"translation":"Ɓeen [sifaaɓe ɗii sifaaji ɗoo] heɓe yaccoo e moƴƴereeji ɗi, hara kamɓe ko ɓe adotooɓe e majji."},{"id":62,"translation":"Min pawaani woŋkii si wonaa fodde bawɗe makki, no ka amen Deftere wowlaynde Goonga kan, hara kamɓe ɓe tooñoytaake."},{"id":63,"translation":"Ko woni, ɓerɗe maɓɓe ɗe no e welsungo immorde e ɗum, no woodani ɓe kadi golle ga ɗuum ko kamɓe ngollate ɗe."},{"id":64,"translation":"Haa si Min nanngirii neeminaaɓe maɓɓe ɓen Lepte ɗen njaka yoo kamɓe heɓe haaca."},{"id":65,"translation":"Wata on haacu hannde, pellet onon, on wallataake immorde e amen."},{"id":66,"translation":"Gooŋɗii Aayeeje Amen ɗen no janngee e taweede mooɗon, laatiɗon hoɗon nduttoo e dow codduli mooɗon."},{"id":67,"translation":"Ko on mawnintiniiɓe sabu [jeyeede makka] hoɗon kiira haalde bonɗi."},{"id":68,"translation":"Enee, teskaaki konngol ngol, kaa hara ar e maɓɓe ko araani e baabiraaɓe maɓɓe adinooɓe ɓe?"},{"id":69,"translation":"Kaa ɓe nganndaani Nulaaɗo maɓɓe on, hara kamɓe ko ɓe faaytuɓe mo?"},{"id":70,"translation":"Kaa hara ɓe mb'ay feetere no e makko? Ko woni, o addanii ɓe Goonga kan ɓurɓe heewde e maɓɓe ko añɓe Goonga kan."},{"id":71,"translation":"Sinndo Alqur'aana jokkuno beleeɗe maɓɓe ɗen, kammuuji ɗin e leydi ndin bonayno e ɓen wonuɓe e majji, ko woni, Min addaniiɓe waaju maɓɓe ngun, kamɓe koɓe ɗurniiɓe ga waaju maɓɓe ngun."},{"id":72,"translation":"Kaa a tori ɓe njeenaari? [Awa] ko njeenaari Joomi maaɗa ndin ɓuri moƴƴude, ko Kaŋko woni Moƴƴo Arsikoowo."},{"id":73,"translation":"Pellet, an haɗa noddude fa'ade e Laawol Pocciingol."},{"id":74,"translation":"E pellet, ɓen ɓe mgooŋɗinaani Laakara on ko ɓe seluɓe e Laawol ngol."},{"id":75,"translation":"Sinndo Min Yurmino ɓe, Min hunci ko heɓi ɓe kon immorde e lorra, ɓe duumotono e ndeer bewre maɓɓe heɓe wemmboo."},{"id":76,"translation":"Gooŋɗii Min nanngirii ɓe Lepte ɗen, ɓe koykinanaaki Joomi maɓɓe ɓe yankinaaki."},{"id":77,"translation":"Haa si Min ngudditii e dow maɓɓe dammbugal marungal Lepte saɗtuɗe, e jaka, kamɓe e nyder ɗum ko ɓe taƴii ɓe."},{"id":78,"translation":"Ko Kaŋko woni On uɗɗanƊo on nanɗe ɗen e giiɗe ɗen e ɓerɗe ɗen, fanɗii ko njeettoton."},{"id":79,"translation":"Ko Kaŋko woni On Takɗo on ka leydi ko fa'ade ka makko mooɓoyteɗon."},{"id":80,"translation":"Ko Kaŋko woni on mo no wurna O wara no woodani mo luutindirgol jemma on e ñalawma on, enee, kaa on hakkiltah?"},{"id":81,"translation":"Ko woni, ɓe mbii' yeru ko aramɓe ɓe mb'inoo ko."},{"id":82,"translation":"Ɓe mb'i: \"Enee, si min maayii min ngonii mbullaari e ƴi'e, hara minen ko min immintinoyteeɓe?\""},{"id":83,"translation":"Gooŋɗii min podanooma ɗum minen e baabiraaɓe amen ko adii, ɗum wonaani si wonaa tinndi adinooɓe."},{"id":84,"translation":"Maaku: \"Ko hommbo leydi ndi woodani e ɓeen wonɓe e mayri, si tawii hiɗon nganndi?"},{"id":85,"translation":"Aray ɓe mbi'a: \"Ko Alla woodani\" maaku: \"Enee, on mbaajitotaako?\""},{"id":86,"translation":"Maaku: \"Ko hommbo woni Jom kammuuji ɗin jeeɗiɗi e Jom Arsi mawki kin?\""},{"id":87,"translation":"Aray ɓe mbi'a: \"Ko Alla\" maaku: \"Enee, on kulatah [Alla]?\""},{"id":88,"translation":"Maaku hommbo woni e Junngo Mu'um Laamu kala hu'unde hara Kaŋko homo walla O walletaake, si tawii on laatike hoɗon nganndi?"},{"id":89,"translation":"Aray ɓe mbi'a: \"Ko Alla woodani\" maaku: \"Enee, ko honno mbilirteɗon ?\""},{"id":90,"translation":"Ko woni, Min ngaddanii ɓe Goonga kan, pellet kamɓe ko ɓe fenɓe."},{"id":91,"translation":"Alla jogitaaki ɓiɗɗo, deweteeɗo laataaki wond'ude e Makko, e jaka [si waɗum waɗuno] kala deweteeɗo yaadayno e ko o tagi kon, yoga e maɓɓe townitotono e dow yoga. Senayee wonanii Alla e ga kon ko ɓe cifotoo."},{"id":92,"translation":"Gannduɗo ko wirnii kon e ko seedaa ko O Toowii e gai ko ɓe cirkata kon."},{"id":93,"translation":"Maaku: \"Jooma am si A hollii kam ko ɓe podaa kon\"."},{"id":94,"translation":"Jooma am, wota A waɗam e yimɓe tooñooɓe ɓen."},{"id":95,"translation":"Pellet, Minen fii yo Min holle ko Min fodi ɓe kon ko Min Hattanɓe [ɗum]."},{"id":96,"translation":"Duñir nden hu'unde ɓurnde moƴƴude [hu'unde] bonunde nden, ko Minen nganndi ko ɓe scfoto kon."},{"id":97,"translation":"Maaku: \"Jooma, mi moolorii ma immorde e kodooje Seytanuuji ɗi\"."},{"id":98,"translation":"Mi moolorii ma Jooma am nde ɗi tawata kam."},{"id":99,"translation":"Haa si maayde arii e goɗɗo e maɓɓe nden, o wi'a: \"Jooma am nduttee kam\"."},{"id":100,"translation":"Mbelejo'o min, mi ngollay ko moƴƴi e ndeer kon ko mi accunoo, ɗum waɗataa, ngol ko kanngol ko kaŋko wowli ngol, no hedde ɓaawo maɓɓe heedo haa Ñande nde ɓe imminoytee."},{"id":101,"translation":"Si wuttaama ka alaadu, askaaji alah hakkunde maɓɓe nden Ñande, ɓe lanndandirtah ."},{"id":102,"translation":"Kala on mo jisti(teddi) manndake (peesirgal)muuɗum, haray ko ɓen ɗon ngoni maloyteeɓe ɓen."},{"id":103,"translation":"Kala mo manndake [moƴƴi] muɗum hoytii, (hoyi)haray ko ɓen ɗon ngoni hayruɓe pittaali muuɗum, ko ka ndeer Jahannama woni ko ɓe luttintee."},{"id":104,"translation":"Yiite ngen no sunna je'ece maɓɓe ɗen, hara kamɓe e ndeer magge ko ɓe ñirɓiniiɓe."},{"id":105,"translation":"Enee, hara Aayeeje Am ɗen laataaki no janngee e taweede mo'on, laatiɗon hoɗon njedda ɗe?"},{"id":106,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Joomi amen, ko malkiso amen ngon foolii min, min laatinoke yimɓe majjuɓe.\""},{"id":107,"translation":"Joomi amen, yaltin min e magge, si min ruttike hara pellet, minen ko min tooñɓe."},{"id":108,"translation":"O Daala: \"Ñiiɓee e ndeer magge wota on kaalanam\"."},{"id":109,"translation":"Pellet, laatinoke fedde e jiyaaɓe Am ɓen hiɓe mbi'a: \"Joomi amen, min ngooŋɗinii haforan men njurmeƊaa men ko Aan ɓuri Moƴƴude Yurmeteeɓe ɓeen\"."},{"id":110,"translation":"NJogitiɗon ɓe jalnori(jalkigol), haa ɓe njejjintini on jaŋta Am, laatiɗon hoɗon njala ɓe."},{"id":111,"translation":"Min Mi yoɓii ɓe hannde sabu ko ɓe muññinoo kon, pellet, kamɓe ko kamɓe ngoni malaaɓe ɓeen."},{"id":112,"translation":"O Daali: \"No foti heewde ko ñiiɓɗon ka leydi, limoore duuɓi?\""},{"id":113,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Min ñiiɓii ñallal maaɗum yoga e ñallal, lanndo limooɓe ɓeen.\""},{"id":114,"translation":"O Daali: \"On ñiiɓaani si wonaa seeɗa, sinndo onon on laatino hoɗon nganndi.\""},{"id":115,"translation":"Enee, on cikku wonan'dema ko Min Tagiri on ko puyndan, hara onon on mduttetaake fa'ade ka Amen?!"},{"id":116,"translation":"Alla Toowii Laamɗo Goonguɗo On, dewetee- ɗo alah si wonaa Kaŋko Jooma Arsi Tedduki kin."},{"id":117,"translation":"Kala nodduɗo wond'ude e Alla deweteeɗo goo, daliil alanah mo e ɗum, anndu pellet, hasboo- re makko ko ka Joomi makko, pellet Kaŋko, O malnatah heeferɓe ɓeen."},{"id":118,"translation":"Maaku: \"Jooma am, Yaafo Yurmo ko Aan Ɓuri Moƴƴude Yurmeteeɓe ɓen.\""}]},{"id":24,"verses":[{"id":1,"translation":"Simoore, Min njippinii nde Min farlii nde, Min njippini e ndeer mayre aayeeje ɓannguɗe mbelejo'o onon on mbaajitoto."},{"id":2,"translation":"Debbo jinoowo on e gorko jinoowo on foccee gooto kala e maɓɓe paatawol(looci) teemedere, wota njurmeende maɓɓe nanngu on e fii Diina Alla ka, si tawii on laatike hoɗon ngooŋɗini Alla e Ñalaande Laakara nden. Yo seedo foccugol ɓe ngol jamaa immorde e gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":3,"translation":"Gorko jinoowo on o resataa si wonaa debbo jonoowo maaɗum cirkoowo, debbo jinoowo on resata mo si wonaa gorko jinoowo ma cirkoowo, ɗum harminaama e dow gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":4,"translation":"E ɓen ɓe no tukka rewɓe saŋiiɓe ɓen refti ɓe ngaddaani seedeeɓe nayo, piyee ɓe paatawol(lo'oci) cappanɗe jeetati. Wota on njaɓan ɓe ceedagol poomaa. Ɓen ɗon, ko kamɓe ngoni Faasiqiiɓe ɓen."},{"id":5,"translation":"Si wonaa ɓen tuubuɓe ɓaawo ɗuum ɓe moƴƴini. Pellet, Alla ko O cuhroowo jurmeteeɗo."},{"id":6,"translation":"E ɓeen ɓe no tukka sonnaaɓe maɓɓe ɓen hara laatanaaki ɓe seedeeɓe si wonaa wonkiiji maɓɓe ɗin, ko yo goɗɗo e maɓɓe seedo seedeeji nayi [o woondira] Alla pellet, kako ko e googuɓe ɓen o jeyaa."},{"id":7,"translation":"Jowaɓun ɗum, won'dema yo kuddi Alla wonu e dow makko si o laatike jeyaaɗo e fenooɓe ɓeen."},{"id":8,"translation":"Ɓe nduñira e [sonnaajo on] lepte ɗen, nde o seedotoo seedeeji nayi [o woondira] Alla, pellet [gorko on] ko e fenooɓe ɓen o jeyaa."},{"id":9,"translation":"Jowaɓum ɗum, ko nde Alla tikkata e dow makko si [gorko on] laatike ko e gooŋuɓe ɓen o jeyaa."},{"id":10,"translation":"Sinndo wonaano Ɓural Alla ngal e dow mooɗon e Yurmeende Makko nden, e wonan'dema Alla ko O jaɓoowo tuubuubuye Ñeeñɗo."},{"id":11,"translation":"Pellet, ɓeen adduɓe penaale ɗen ko ɓe jamaa jeyaaɗo e mooɗon, wota on cikku ɗum ko bone mo'on; ko woni ɗum ko moƴƴere mo'on. No woodani kala neɗɗo immorde e maɓɓe ko o faggitii kon e bakkaat, on fawtiiɗo [bakkaat on] immorde e maɓɓe, no woodani mo Lepte mawɗe."},{"id":12,"translation":"Ko haɗno oo tuma nde nanɗon ɗum, worɓe gooŋɗinɓe ɓen e rewɓe gooŋɗinɓe ɓen ɓe njananee ka wonkiiji maɓɓe ko moƴƴi, ɓe mbi'a: \"Ɗum ko penaale ɓannguɗe nii\"."},{"id":13,"translation":"Ko haɗno ko nde ɓe ngaddata e ɗum seedeeɓe nayo, si ɓe ngaddaani seedeeɓe ɓen; haray ɓeen ɗon, to Alla ko kamɓe ngoni fenooɓe ɓen."},{"id":14,"translation":"Sinndo wonaano ɓural Alla ngal e yurmeende makko nden e dow mooɗon e aduna e yo La'akara Lepte mawɗe meematno on fii kon ko ukkiɗon e muuɗum."},{"id":15,"translation":"Tuma nde werloraynoɗon ɗum ɗenmɗe mooɗon, wowliron kunnduɗe mooɗon kon ko ganndal alana on e muuɗum sikkon ɗum kadi ko newiiɗum, hara non ɗum ko mawnuɗom ka Alla."},{"id":16,"translation":"Ko haanunoo tuma nanɗon nde, mbi'on: \"Haanaa min nde min wowlata e dum, Senayee woodanii ma, ɗum ko fenaande mawnde nii\"."},{"id":17,"translation":"Alla no waajaade on fii wota on fillo sugu [ndee fenaande] poomaa, si tawii on laatike gooŋɗinɓe."},{"id":18,"translation":"Alla no ɓannginannde on Aayeeje ɗen Alla ko O ganduɗo ñeeñɗo."},{"id":19,"translation":"Pellet, ɓeen yiɗɓe yo bone ɗen sa'ako e [hoore] ɓen gooŋɗinɓe; no woodani ɓe Lepte muusɗe ka aduna e ka Laakara. Alla no Anndi, onon on nganndah."},{"id":20,"translation":"Sinndo wonaano Ɓural Alla ngal e dow mooɗon e Yurmeende makko nden e tawde pellet, Alla ko o Newiiɗo jurmotooɗo o."},{"id":21,"translation":"Eey mon ɓen gooŋ\nɗinɓe, wota on mjokku ɗate Seytaane ɗen, kala jokkuɗo ɗate Seytaane ɗen, pellet, o yamirat [mo] ko boni kon e ko añaa kon. Sinndo wonaano Ɓural Alla ngal e dow mooɗon e Yurmeende Makko nden; hay e gooto e mooɗon laaɓataano poomaa, kono Alla homo laɓɓina on mo o muuyi. Alla ko O Nanoowo gannduɗo."},{"id":22,"translation":"Wota joomiraaɓe ɓural ngal e yaajeende nde e mooɗon wooɗndu wonan'dema ɓe okkortaa ɓadondiraaɓe ɓen e ɓilliiɓe ɓen e ferɓe ɓen ka Laawol Alla, yo ɓe yaafo. Kaa on yiɗaa yo Alla yawtan on? Alla ko o jawtoowo Yurmeteeɗo."},{"id":23,"translation":"Pellet, ɓeen wonɓe tukkude [sonnaaɓe] saŋiiɓe welsindiiɓe gooŋɗinɓe, ɓe huɗaama ka aduna e ka Laakara no woodani ɓe Lepte mawɗe."},{"id":24,"translation":"Ñande seedoytoo e dow maɓɓe ɗemɗe maɓɓe ɗen e juuɗe maɓɓe ɗen e koyɗe maɓɓe ɗen, ko ɓe laatinoo kon heɓe ngolla."},{"id":25,"translation":"Nden Ñande Alla huuɓinanay ɓe [njoɓdi] Diina maɓɓe Goongaha kan, ɓe ngannda pellet, Alla ko Kaŋko woni Goonga Ɓannguka kan."},{"id":26,"translation":"Rewɓe soɓɓe ɓen ko fii worɓe soɓɓe ɓen. Worɓe soɓɓe ɓen ko fii rewɓe soɓuɓe ɓen. Rewɓe laaɓɓe ɓen ko fii worɓe laaɓɓe ɓen, worɓe laaɓuɓe ɓen ko fii rewɓe laaɓuɓe ɓen. Ɓee ɗoo ko hisnaaɓe e kon ko ɓe wowlata, no woodani ɓe haforaneede e arsike tedduɗo."},{"id":27,"translation":"Eey mon yo gooŋɗinɓe, wota on naat e cuuɗi tanaa cuuɗi mo'on ɗin haa duŋinoɗon calminon e dow yimɓe majji ɓen, ko ɗum ɓuri moƴƴannde on. Mbelejo'o jo'o onon on mbaajitoto."},{"id":28,"translation":"Si on tawaani ndeer ton goɗɗo, wota on naat toon haa duŋaneɗon, si on mbi'aama: \"Yiltee\" yiltee, ko ɗuum ɓuri laaɓannde on. Alla non homo Anndi ko ngolloton kon."},{"id":29,"translation":"Bakkaatu fawaaki on nde naatoton e cuuɗi ɗi koɗiraaka hara no e ndeer majji miranhoy mo'on, Alla non homo Anndi ko ngonɗon e feññinde e ko ngonɗon e suuɗude."},{"id":30,"translation":"Maakan worɓe gooɗinɓe ɓen yo ɓe meeru ndaarɗe maɓɓe ɗen ɓe ndeena farjuuji maɓɓe ɗin, ko ɗuum ɓurata laɓɓinnde ɓe. Pellet, Alla ko o kumpitiiɗo ko ɓe ngollata."},{"id":31,"translation":"Maakan rewɓe gooŋɗinɓe ɓen yo ɓe meernu ndaarɗe maɓɓe ɗen, ɓe ndeena farjuuji maɓɓe ɗin, wota ɓe peññin cuɗaari maɓɓe ndin si wonaa ko feeñi kon e mayri. Yo ɓe fawu tiggaaje maɓɓe ɗen ka becce maɓɓe, wota ɓe feññinan cuɗaari maɓɓe ndin si wonaa genndiraaɓe maɓɓe ɓen ma baabiraaɓe maɓɓe ma baabiraaɓe genndiraaɓe maɓɓe ma ɓiɗɓe maɓɓe, ma ɓiɗɓe genndiraaɓe maɓɓe ma musiɗɓe maɓɓe, ma ɓiɗɓe musiɗɓe maɓɓe, ma ɓiɗɓe banndiraaɓe maɓɓe, ma sonnaaɓe maɓɓe, maaɗum ɓen ɓe ɓe jeyiri ñaame maɓɓe ma ɓen worɓe jokkooɓe ɓe haaju mun alaa e rewɓe, ma boobo mo ƴellitaaki e awraaji sonnaaɓe ɓen. Wata ɓe tappindir koyɗe maɓɓe ɗen fii yo Annde ko ɓe suuɗi kon immorde e cuɗaari maɓɓe. Tuubee ruttoɗon ka Alla on fow mo'on, ko onon yo gooŋɗinɓe mbelejo'o jo'o on malete."},{"id":32,"translation":"Ndesinee ɓe ndesaani ɓeen e mooɗon e moƴƴuɓe ɓen immorde e muccuɓe mooɗon e horɓe mooɗon, si ɓe laatike waasɓe Alla alɗinat ɓe immorde e Ɓural makko ngal, Alla ko o jaacɗo gannduɗo."},{"id":33,"translation":"Ɓe keɓaani fehre desugol ɓeen yo ɓe cabbo haa Alla alɗinira ɓe Ɓural makko ngal. Ɓeen ɗaɓɓatɓe soottaade e ɓen ɓe ñaame mooɗon njeyi, coottaadede ɓe si on nganndii e maɓɓe moƴƴere, njonnee ɓe immorde e jawdi Alla ndin, ndin ndi O jonni on, wota on waawnu horɓe mooɗon ɓen e fii jeeno, si ɓe faandike saŋaade, wota on ɗaɓɓu jawkal ngurndam aduna, kala waawnuuɗo ɓe pellet, Alla ɓaawo baawnugol ɓe ko O cuhroowo jurmiteeɗo."},{"id":34,"translation":"Gooŋɗii min njippinii e mooɗon aayeeje ɓannguɗe e misal immorde e ɓeya wulinooɓe ko adii on e waaju wonan'de hulooɓe [Alla] ɓen."},{"id":35,"translation":"Ko Alla woni annoore kammuuli ɗin e leydi ndin, sifa annoore makko nde ko wano tuɗɗere hara no e mayre pitilol(lampu), pitilol ngol wona e ndeer biiniiri, biiniiri ndin hara hindi wa'i wa hoodere jalbunde hinde huɓɓa immorde e leggal barkinaangal nebbantewal ngal wonaa funnaangeyaŋkowal ngal wonaa hirnaangeyaŋkowal nebbam maggal ɗam no ɓadoo jalbude, hay si yiite memaani ɗam, annoore e hoore annoore, Alla no feewnira annoore makko nde oon mo o muuyi, Alla no piyana yimɓe ɓen mise, Alla ko o gannduɗo kala hu'unde."},{"id":36,"translation":"E nder cuuɗi ɗi Alla duŋii(sakkiti) yo darne Innde makko jaŋtee e ndeer majji Subunhinanee mo ndeer majji ka bimmbi e ka kiikiiɗe."},{"id":37,"translation":"Worɓe ɓe njulaaku e njeyngu maapintaa ɗum ga jaŋtagol Alla e ñimnugol Juulde nden e tottu- gol askal on, heɓe kuli Ñalaande nde waylitoytoo e muuɗum ɓerɗe ɗen e jiiɗe ɗen."},{"id":38,"translation":"Fii yo Alla yoɓoyɓe ko ɓuri moƴƴude ko ɓe ngollunoo kon, O ɓeydana ɓe e Ɓural makko ngal. Alla no arsika on mo O muuyi ko Aldaa hasboore."},{"id":39,"translation":"Ɓen yedduɓe, golle maɓɓe ɗen no mba'i wa merere won'nde e boowal, ɗomɗaaɗo on no sikka ko nde ndiyam, haa si o arii e mayre o tawataa hay e hu'unde, o tawa Alla ka makko O huuɓinana mo hasboore makko nden, Alla ko O jaawɗo Hasboore."},{"id":40,"translation":"Ma ko wano niɓe e maayo luggungo, no suddi ngo bempeƴƴe no dow maggo bempeƴƴe no dow majje duule, niɓe yoga e majje no e dow yoga, si o yaltinii junngo makko ngon o ɓadotaako ji'igol ngo. oon mo Alla waɗanaani annoore hara o alaa annoore."},{"id":41,"translation":"Enee, a yiaani wonan'dema Alla no subuhinanaade Mo ɓen wonɓe ka kammuuli e ka leydi e colli ɗin kadi ko saffiniiɗi? Gooto kala e ɗii gooŋɗii anndii juulde mu'um nden e subuhinaali mu'um ɗin, Alla ko O gannduɗo ko ɓe ngollata."},{"id":42,"translation":"Ko Alla heeranii Laamu kammuuli ɗin e leydi ndin, ko fa'ade ka Alla woni waɗtinirde nden."},{"id":43,"translation":"Enee, a nji'aani won'dema Alla homo sogga duulere, refti o hawtindira nde, refti o waɗa nde fawondirnde haɗa yi'a toɓo ngon no yalta e ndeer mayre, ngo jippoo immorde ka kammu, immorde e pelle no e ndeer mayre marmalle homo heewtina ɗe on mo o Muuyi, homo pottina ɗe on mo o muuyi? Ndaneeri maƴe mayre no do'a naɓde giiɗe ɗen."},{"id":44,"translation":"Alla homo waylita jemma on e ñalawma on, pellet, na wonii e ɗum tasakuyee wonan'de joomiraaɓe jiiɗe ɓen."},{"id":45,"translation":"Ko Alla tagii kala kullel immorde e ndiyam, no e majji yaarooji reedu muuɗum, no e majji yaarooji koyɗe muuɗm no e majji kadi yaarooji [koyɗe] nayi. Alla homo Taga ko o muuyi, pellet, Alla ko kattanɗo kala hu'unde."},{"id":46,"translation":"Gooŋɗii Min njippinii Aayeeje ɓannguɗe, Alla no feewna on mo O muuyii fa'ade e Laawol Pocciingol ngol."},{"id":47,"translation":"Heɓe mbia: \"Min gooŋɗinii Alla e Nulaaɗo on, min ɗoftike, refti huccita fedde goo e maɓɓe, ɓaawo ɗuum, ɓen wonaani gooŋɗinɓe\"."},{"id":48,"translation":"Si ɓe noddaama fa'ade ka Alla e Nulaaɗo makko on fii yo o ñaawu hakkunde maɓɓe, tawa fedde goo e maɓɓe ko ɓe ɗuurniiɓe."},{"id":49,"translation":"Si tawii ko kamɓe mari goonga ka, ɓe ngara e makko ko ɓe ɗoftiiɓe."},{"id":50,"translation":"Enee, ko nawnaare woni ka ɓerɗe maɓɓe, kaa ɓe sikkiti, kaa ɓe hulu wota Alla e Nulaaɗo makko on tooñu ɓe? Ko woni, ɓee ko kamɓe woni tooñooɓe ɓen."},{"id":51,"translation":"Anndu ko woni konngol gooɗinɓe ɓen si ɓe noddaama faade ka Alla e Nulaaɗo makko on fii yo o ñaawu hakkunde maɓɓe, ko nde ɓe mbi'ata: \"Min nanii men ɗoftike.\" Ɓen ɗon ko kamɓe woni malaaɓe ɓen."},{"id":52,"translation":"Kala ɗoftiiɗo Alla e nulaaɗo makko on o kuli Alla o rentii [e Lepte makko ɗen] haray ɓen ɗon ko kamɓe ngoni malaaɓe ɓen."},{"id":53,"translation":"Ɓe ngooɗndiri Alla, e hattirde goondooje maɓɓe, si a yamirii ɓe ma ɓe njaltu sanne. Maaku: \"wota on ngooɗndu, ɗoftaare no nganndaa, pellet, Alla ko kumpitiiɗo ko ngolloton\""},{"id":54,"translation":"Maaku: \"Ɗoftee Alla ɗoftoɗon Nulaaɗo on\". Si ɓe nduŋtiima anndu ko fawii mo ko, ko o roondaa kon, no fawii on ko ndoonda ɗo kon, si on ɗoftike mo on peewat, fawaaki Nulaaɗo on si wonaa jottinngol ɓanngungol."},{"id":55,"translation":"Alla Fodii ɓen gooŋɗinɓe e mooɗon ɓe ngolli moƴƴi ɗin o lomtinat ɓe ka leydi wano O lomtinirnoo non ɓen adiiɓe ɓe, ma O weeɓinan ɓe diina maɓɓe ka O welanaa ɓe, ma O wattitan ɓe ɓaawo kulol maɓɓe ngol hoolaare, Yo ɓe ndewam wota ɓe cirkanam hay e hu'unde. Kala jedduɗo ɓaawo ɗum haray ɓen ɗon ko kamɓe woni faasiqiiɓe ɓen."},{"id":56,"translation":"Ñiiɓee e Juulde totton askal on ɗoftoɗon kadi nulaaɗo on, mbela jo'o on njurmete."},{"id":57,"translation":"Wota a sikku ɓeen yedduɓe ɓe laawoto ka leydi, jaaƴorde maɓɓe nden ko ka Yiite, pellet, bonii wattnde."},{"id":58,"translation":"Eey mon yo gooŋɗinɓe, yo sakkintino e mooɗon ɓen ɓe ñaame mooɗon jeyi, e ɓen ɓe njottaaki koyɗol immorde e mooɗon, laabi tati ko adii Juulde Peeral nden, e tuma mballinton conci mooɗon ka njollooro e ka ɓaawo Juulde geeƴe ko awraaji mooɗon tati non. Bakkaatu fawaaki on fawaaki ɓe ɓaawo majji, jinndooɓe hakkunde mooɗon, yoga e mooɗon e dow yoga. Ko wano nii Alla ɓanngini- rani on aayeeje ɗen Alla ko O gannduɗo Ñeeñuɗo."},{"id":59,"translation":"Si sukaaɓe mooɗon njottike kellefuyee, yo ɓe cakkitinono wano duŋinornoo non ɓen adiiɓe ɓe, ko wano nii Alla ɓannginiranta on sayeeje makko ɗen, Alla ko O gannduɗo Ñeeñɗo."},{"id":60,"translation":"E sonnaaɓe jottiiɓe ɓen, ɓen ɓe njoortaaki desal bakkaatu fawaaki ɓe nde ɓe wallinta conci maɓɓe ɗin hara ɓe wonaa feññinɓe cuɗaari, ko nde ɓe nantotoo ɓuri moƴƴannde ɓe, Alla ko O Nanoowo gannduɗo."},{"id":61,"translation":"Bakkaat fawaaki bumɗo on, bakkaatu fawaaki laƴoowo on, bakkaat fawaaki ñawɗo on, fawaaki e wonkiiji mooɗon nde ñaamoton ka cuuɗi mooɗon maaɗum ka cuuɗi baabiraaɓe mooɗon, maaɗum ka cuuɗi neeniraaɓe mooɗon, maaɗum ka cuuɗi musiɗɓe mooɗon, maaɗum ka cuuɗi banndiraaɓe mooɗon, maaɗum ka cuuɗi bappiraaɓe mooɗon, maaɗum ka cuuɗi yaayiraaɓe mooɗon, maaɗom ka cuuɗi kaawiraaɓe mooɗon, maaɗum ka cuuɗi neeniraaɓe mooɗon ka dewol, maaɗum ɗin ɗi jogiɗon cottirɗe muuɗum, maaɗum giɗo mooɗon. Bakkaat fawaaki on nde kawtoton ñaamon maaɗum ñaamon ko on sertuɓe. Si on naatay e cuuɗi salminee e dow woŋkiiji mooɗon, salminango immorde ka Alla barkinaango laaɓngo, ko wano nii Alla ɓannguniranta on aayeeje ɗen mbelejo'o onon on kaqqilay."},{"id":62,"translation":"Anndu gooŋɗinɓe ɓen ko ɓen gooŋɗinɓe Alla e Nulaaɗo makko on, si ɓe laatike hiɓe wonndi e makko e dow fiyaake moftuɗo, ɓe njahatah haa ɓe duŋinoo e makko, pellet, ɓen ɗaɓɓirayɓe ma duŋayee ko ɓen ɗon woni gooŋɗinɓe Alla e Nulaaɗo makko on, si ɓe ɗaɓɓirii ma duŋayee fii yoga e fiyaake maɓɓe, duŋano on mo yiɗɗaa [duŋanaade] e maɓɓe, imsinanoɗaa ɓe ka Alla. Pellet, Alla ko cuhroowo jurmeteeɗo."},{"id":63,"translation":"Wota on mbaɗ noddugol Nulaaɗo on hakkunde mooɗon wano noddugol yoga e mooɗon yoga. Gooŋɗii Alla no Anndi ɓeen sortotooɓe e mooɗon e moltagol, ɓen wonɓe lunndaade yamaruyee makko on, yo ɓe rento fii wata fitina hiɓu ɓe maaɗum Lempte mu'usuɗe heɓa ɓe."},{"id":64,"translation":"Ko non woniri, pellet, ko Alla heeranii ko woni kon ka kammuuli e ka leydi gooŋɗii homo Anndi ko ngonɗon e hoore mu'um kon, Ñande ɓe nduttetee fa'ade ka makko p yeetoo ɓe ko ɓe ngollunoo kon. Alla ko O gannduɗo kala hu'unde."}]},{"id":25,"verses":[{"id":1,"translation":"Mawnii On Jippinɗo Seerndoore nden e dow jiyaaɗo makko on fii yo wonan winndire nden jeertinoowo."},{"id":2,"translation":"Oon mo woodanii ɗum Laamu kammuuji ɗin e leydi ndin, o jogitaaki ɓiɗɗo laatanaaki mo kadi kafidaaɗo ka Laamu. O tagii kala hu'unde O eɓɓindiinde e eɓɓugol."},{"id":3,"translation":"Ɓe njogitii ga makko deweteeɗi ɗi tagaani hu'unde kannji ko ɗi tagaaɗi, ɗi maranah ko'e majji lorra wonaa nafa ɗi marah maayde wonaa ngurndam wonaa ummital."},{"id":4,"translation":"Ɓeen yedduɓe mbi'i: \"Ndee [Alqur'aanaare] wonaani si wona pene ɗi o fekindii ɗum, walli mo e hoore majje yimɓe goo\". Gooŋɗii ɓe ngaddii tooñe e bagamma."},{"id":5,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Ko nde tinndi adinooɓe o mbinnditi ɗi hiɗi fidanee mo bimmbi e kiikiiɗe\"."},{"id":6,"translation":"Maaku: \"Jippinii nde on gannduɗo ngunndoo on ka kammuuli e ka leydi, pellet, Kaŋko o Laatike cuhroowo jurmeteeɗo meteeɗo\"."},{"id":7,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Ko heɓi oo Nulaaɗo, homo ñaama ñaametee homo yaha kadi ka lokooji(jeereeji)°? Ko haanunoo ko nde jippintee e makko Maleykaaji o laatoo wond'ude e makko jeertinoowo\"."},{"id":8,"translation":"Ma werlee e makko ngal, ma laatanoo mo ngesa o ñaama e mabba. Tooñooɓe ɓen mbi'i: \"on njokkaani si wonaa gorko mbilɗaaɗo.\""},{"id":9,"translation":"Ndaarii [yo Nulaaɗo] ko honno ɓe piyiranat maa mise, ɓe majjii ɓe hattantaake [heɓude] laawol."},{"id":10,"translation":"Mawnii on tawɗo si O muuyii O waɗane moƴƴere, no e ɗum gese no ila ley majje canɗe ɗen, o waɗane kadi kuɓeeje."},{"id":11,"translation":"Ko woni, ɓe njeddu Darngo ngo, Min heblorani ɓen jedduɓe Darngal ngal Yiite ooynge."},{"id":12,"translation":"Si nge yi'ii ɓe immorde e nokkuure woɗɗunde nananee nge tikkere e faraango."},{"id":13,"translation":"Si ɓe mbernaama e ndeer magge e nokkuure ɓittunde ko ɓe sinndindiraaɓe, ɓe nodda ton halakuyee."},{"id":14,"translation":"Wota on noddu hannde halkaare wootere, noddee halkaaje buy."},{"id":15,"translation":"Maaku: \"Enee, ko ɗuum ɓuri moƴƴude, kaa ko Aljanna luttoowo on, on mo hulooɓe Alla ɓen podaa? O laatanike ɓe njoɓdi e wattinirde."},{"id":16,"translation":"No woodani ɓe ndeer ton ko ɓe mbelaa, ko ɓe ñiiɓooɓe, ɗuum laatike e dow Joomi maaɗa Fodoore lannditeteende."},{"id":17,"translation":"Ñande O mooɓidoyta ɓe e ko ɓe ndewatnoo kon gaanin Alla, O Daala: \"Enee, ko onon majjini ɓee Jiyaaɓe Am, kaa ko kamɓe majji Laawol ngol?\""},{"id":18,"translation":"Ɓe mbi'a: \"Senaarre wonanii ma, haananah min nde min njogitotoo gaanin Maaɗa immorde e deweteeɗi, kono, A dakmintinii ɓe e baabiraaɓe maɓɓe ɓen haa ɓe njejjiti waajo nguo ɓe laatii yimɓe halkiiɓe.\""},{"id":19,"translation":"Gooŋɗii ɓe njeddi on, sabu ko mbi'oton kon, ɓe kattanta yiltugol [Lepte ɗen] wonaa wallude, kala tooñɗo e mooɗon Meon meeɗinat mo Lepte mawɗe."},{"id":20,"translation":"Min Nulaali ado maaɗa immorde e Nulaaɓe si wonaa kamɓe heɓe nafoo ñaametee heɓe seenoo kadi ka luumaaji, Min mbaɗi yoga e mooɗon fitina yoga, fii yo on muñño. Joomi maaɗa laatike ko o ji'oowo."},{"id":21,"translation":"Ɓen ɓe njortaaki hawroyde e amen mbi'i: \"Ko hannoo jippinee e makko Maleykaaji ɓen, ma min nji'a Joomi amen?\" Gooŋɗii ɓee mawnintinike ka wonkiiji maɓɓe, ɓe townitii townitaare mawnunde."},{"id":22,"translation":"Ñande ɓe nji'oyta Maleykaaji ɓen weltaare alanaa bonɓe ɓen nden Ñande, ɓe mbi'a: \"Heedo heedaango\"."},{"id":23,"translation":"Min ardini faade e ko ɓe ngollunoo kon immorde e gollal, Min mbaɗi ngal punndi saraandi."},{"id":24,"translation":"Yimɓe aljanna ɓe nden Ñande ɓuri moƴƴude ñiiɓirde ɓuri labeede kadi ñallirde."},{"id":25,"translation":"E Ñande nde kummu ngun seekorta duule ɗen Malaa'ikaaji ɓen njippinee jippineede."},{"id":26,"translation":"Laamu goongaawu ngun nden ñalnde ko Hinnorante On ngu woodani, laatoo ñalnde saɗtunde e dow yedduɓe ɓen."},{"id":27,"translation":"E Ñande tooñɗo on ŋatoyta junngo makko ngon, o wi'a: \"Eeh jalla min, mi jogitino wond'ude e Nulaaɗo on Laawol."},{"id":28,"translation":"Eeh bone am haaniino min, mi njogitanooki kaariijo sehilaajo."},{"id":29,"translation":"Gooŋɗii o majjinii lam gaayi deftere nden ɓaawo nde arii a am, Seytaane laatike ko o jaasinoowo neɗɗaŋke on."},{"id":30,"translation":"Nulaaɗo on maaka: \"eeyma Jooma pellet, yimɓe am ɓen ɓe njogitike ndee Alqur'aanaare wikkaande(accaande)\"."},{"id":31,"translation":"Ko wano nii, Min mbaɗirani kala Annabaajo gaño immorde e bonɓe ɓen, Joomi maaɗa yonii peewnoowo e ballo."},{"id":32,"translation":"Ɓeen yedduɓe mbi'i: \"Ko hanno Alqur'aanaare nden jippinee e makko e jumla gooto?\" Ɗuum ko wano nii, fii yo Min tabintinir nde ɓernde maaɗa nden Min rewnindira nde rewnindirgol."},{"id":33,"translation":"Ɓe ngaddantaa ma yeru, si wonaa Min ngaddanii ma Goonga kan e ko ɓuri moƴƴude firo."},{"id":34,"translation":"Ɓeen mooɓoyteeɓe e dow je'ece muuɗum fa'ade ka Jahannama, ko ɓen ɗon woni ɓurɓe bon'de nokkuure e ɓuruɓe majjude kade laawol."},{"id":35,"translation":"Gooŋɗii Min ngokkii Muusaa deftere nden, Min mbaɗi wond'ude e makko Musiɗɗo makko on Haaruuna ballo."},{"id":36,"translation":"Men Daali: \"njahee ka ɓen yimɓe fennuɓe Aayeeje Amen ɗen, Min njirbini ɓe jirbinndee\"."},{"id":37,"translation":"E yimɓe Nuuhu tuma nde ɓe njeddunoo Nulaaɓe ɓen, Min njooli ɓe Min mbaɗi ɓe Ma'ande fii yimɓe ɓe, Min keblani tooñooɓe ɓen Lepte mu'usɗe."},{"id":38,"translation":"E Aadiŋkooɓe ɓen e Samuudiŋkooɓe ɓen e yimɓe ɓunndu ndun e gire ɗuuɗuɗe hakkunde ɗuum."},{"id":39,"translation":"Gooto kala e maɓe Min piyani ɗum mise, gooto kala e maɓɓe min kalki ɗum kalkugol."},{"id":40,"translation":"Gooŋɗii ɓe ngarii e nden saare toɓaande toɓo bonngo. Kaa ɓe laataaki heɓe nji'a ɗe? Ko woni, ɓe laatinoke ɓe njoortaaki Immotal."},{"id":41,"translation":"Si ɓe nji'ii ma, ɓe njogitotaako ma si wonaa jalnori. Enee, ko oo Alla Immini Nulaaɗo?"},{"id":42,"translation":"Fii kala hari o ɓadike(ɗesi) majjinnde en gaayi deweteeɗi me'en ɗin si tawiino wonaa ko muññi ɗen kon e dow majji. Aray ɓe nganndoyat tuma ɓe nji'ata Lepte ɗen ko hommbo ɓurɗo majjude laawol."},{"id":43,"translation":"Enee, a tinii on jogitiiɗo deweteeɗo makko on beleeɗe makko ɗen. E hara ko an laatotoo e dow makko pawtiiɗo."},{"id":44,"translation":"Kaa a sikku won'de ko ɓuri heewde e maɓɓe heɓe nana ma heɓe kakkila? Anndu kamɓe ɓe ngonaani si wanaa wano neemoraaɗi, toode, ko kamɓe ɓuri majjude laawol."},{"id":45,"translation":"Kaa a tinaani fa'ade e Joomi maaɗa honno O fortiri ɗowdi ndin? Sinndo O Muuyuno O waɗatno ndi deeƴundi, refti Min mbaɗi na'ange ngen tinndinatnge e mayri."},{"id":46,"translation":"refti Min tami ndi ka amen tamannde newiinde."},{"id":47,"translation":"Ko Kako woni oon baɗanɗo on jemma on koltu e ɗoyngol ngol fooftere, O waɗi ñalama on ngal saakorɗo."},{"id":48,"translation":"Ko Kaŋko woni On gaccituɗo keni ɗin ko ɗi weltinooji hakkunde Yurmeende makko nden, Min njippini immorde ka kammu ndiyam laaɓɗam."},{"id":49,"translation":"Fii yo Min nguurnitir ɗam leydi maayndi, Min njarrnaɗam kadi kon ko Min tagi neemoraaɗi e yimɓe ɗuuɗuɓe."},{"id":50,"translation":"Gooŋɗii Min pennsitii nde hakkunde maɓɓe fii yo ɓe mbaajito, salii ɓurɓe ɗuuɗude e yimɓe ɓen si wonaa jeddugol."},{"id":51,"translation":"Sinndo min muuyuno min Nulatno e kala saare jeertinoowo."},{"id":52,"translation":"Wota a ɗofto yedduɓe ɓe haɓ e maɓɓe hare jihaadi mawnde."},{"id":53,"translation":"Ko Kaŋko woni oon jillindirɗo maaje ɗen ɗiɗi, ngooɗoo ko welngo ƴem ngooɗoo kadi ko haaɗngo tak, O waɗi wirngallo hakkunde majje, e heedo heedaango."},{"id":54,"translation":"Ko Kaŋko woni on Takɗo ɓanndunke immorde e ndiyam ɗam, O waɗi mo dammbe e esiraawo, Joomi maaɗa laatike ko o kattanɗo."},{"id":55,"translation":"Heɓe ndewa gah Alla kon ko nafataa ɓe lorrataa ɓe, jedduɗo on laatike ko o teeɗiiɗo Joomi makko."},{"id":56,"translation":"Min Nuliraali ma si wonaa ko a beltinoowo e jeertinoowo."},{"id":57,"translation":"Maaku: \"Mi naamaaki on e dow ɗum njoɓdi si wonaa on njiɗuɗo jogitaade fa'ade ka Joomi makko Laawol\"."},{"id":58,"translation":"Wakkilo e On guuruɗo mo maayataa subuhinoɗaa won'dude e jettugol mo, O yonii e ɗum kumpitiiɗo bakkatuuji jeyaaɓe makko."},{"id":59,"translation":"On Takɗo kammuuli ɗin e leydi ndin e ko woni kon hakkunde majji, e ndeer balɗe jeego'o refti O fotondiri ka dow Arsi, jurmotooɗo On lanndo Mo ko O kumpitiiɗo."},{"id":60,"translation":"Si wi'anaama ɓe: \"cujjanee jurmotooɗo On\" Ɓe mbi\"a: \"Ko hommbo woni jurmotooɗo On? Enee, hara men sujjanay kon ko yamirɗaa min?\" Ɗuum ɓeydi ɓe foɗɗitaare."},{"id":61,"translation":"Mawnii oon baɗuɗo ka kammu burjuuji(buurti) o waɗi e ndeer majji pitilol e leelewal jalbungal."},{"id":62,"translation":"Ko Kaŋko woni On baɗuɗo jemma on e ñalawma on lontondirayɗi fii on faandiiɗo annditugol maaɗum o faandii jaarnugol."},{"id":63,"translation":"E jiyaaɓe jurmotooɗo e On, ɓen yahooɓe ka leydi ko no newiri, si majjuɓe ɓeen ewnike ɓe, ɓe mbi'a: \"kisal \"."},{"id":64,"translation":"E ɓeen waalooɓe sujjannde Joomi maɓɓe e daragol [juula]."},{"id":65,"translation":"E ɓeen wi'ooɓe: \"Joomi amen woɗɗintinan men Lepte Jahannama ɗen, pellet, Lepte magge ɗen ko duumiiɗe\"."},{"id":66,"translation":"Pellet, ɗeen bonii ñiiɓirde e darorde."},{"id":67,"translation":"E ɓeen tawɓe si ɓe nafkii ɓe fantintaa ɓe ɓittintaa kadi, [ɓe] ngoni ñiiɓɓe hakkunde ɗuum."},{"id":68,"translation":"E ɓeen ɓe ndewaani wond'ude e Alla deweteeɗo goo, ɓe waraani fittaandu ki Alla harmini kin si wonaa sabu goonga, hara ɓe njinataa. Mo waɗii ɗuum o hawray e bakkaat."},{"id":69,"translation":"Sowanoyte mo Lepte ɗen Ñande Darngal, o luttinoyee e ndeer majje ko o koynaaɗo."},{"id":70,"translation":"Si wonaa ɓen tuubuɓe ɓe gooŋɗini ɓe golli golle moƴƴe, haray ɓen ɗon Allalomtinay bonɗi maɓɓe ɗin moƴƴi. Alla wonii ko O cuhroowo Jurmeteeɗo."},{"id":71,"translation":"Kala tuubuɗo o golli ko moƴƴi haray pellet, kaŋko o ruttoto ka Alla ko o jaɓanaaɗo tuubuubuyee."},{"id":72,"translation":"E ɓeen ɓe seeditotaako penaale ɗen si ɓe rewii ka rayrayti ɗin [wowletee] ɓe feƴƴay ko tedduɓe"},{"id":73,"translation":"E ɓeen tawɓe si ɓe waajoraama aayeeje Joomi maɓɓe ɗen ɓe hippotaako e dow majje ko ɓe faaɗuɓe e wumuɓe."},{"id":74,"translation":"E ɓeen wi'ooɓe: \"Joomi amen, okku men immorde e sonnaaɓe amen e geɗalɓe amen ɓuuɓendan gite, waɗaa min wonan'de hulooɓe Alla ɓen ñentinteeɓe\"."},{"id":75,"translation":"Ɓenɗon ɓe njoɓoyte huɓeere nden sabu ko ɓe muññii kon, ɓe hawroya ndeer ton e hiwraango e salminaango."},{"id":76,"translation":"Ko ɓe ñiiɓooɓe ndeer ton moƴƴii ñiiɓirde e darorde."},{"id":77,"translation":"Maaku: \"Jeyɗo lam On haajaaka e mooɗon sinndo wonaano du'aaji mo'on ɗin, gooɗii on fenniino aray ɗe laatoo duumiiɗe [Lepte laakara]."}]},{"id":26,"verses":[{"id":1,"translation":"Taa, Siin, miim.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Ɗeen ko aayeeje Deftere ɓanngunde nde."},{"id":3,"translation":"Mbelejo'o an a tampiniray hoore maaɗa kin fii ɓe laataaki gooŋɗinɓe."},{"id":4,"translation":"Si Min muuyii Min njippinat e maɓɓe immorde ka kammu aaya daaɗe maɓɓe ɗen ñalla ko ɗe yankinaniiɗe mo."},{"id":5,"translation":"Arataa e maɓɓe waaju immorde ka jurmotooɗo on fuɗɗaangu si wonaa ɓe laatike ɗuuriiɓe ngu."},{"id":6,"translation":"Gooŋɗii ɓe njeddii aroyay e maɓɓe kabaruuji ko ɓe laatinoo koɓe njalkitano."},{"id":7,"translation":"Enee, ɓe nji'aani fa'ade e leydi ndin, no foti heewde ko Min puɗini e mayri immorde e kala noone tedduɗo?"},{"id":8,"translation":"Pellet, wonii e ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo] aaya, ɓurɓe heewɓe e maɓɓe laataaki gooŋɗinɓe."},{"id":9,"translation":"Pellet, Joomi maaɗa ko Kaŋko woni tedduɗo Jurmeteeɗo On."},{"id":10,"translation":"Jaŋto tuma nde Joomi maaɗa noddunoo Muusaa, ɗum woni ar e yimɓe tooñooɓe ɓe."},{"id":11,"translation":"Yimɓe Fir'awna, kaa on kulataa"},{"id":12,"translation":"O maaki: \"Joom am , min miɗo huli wota ɓe njeddam."},{"id":13,"translation":"Ɓernde am nden ɓittoo hara ɗemngal am ngal wellitaaki, awa Nul to Haaruuna."},{"id":14,"translation":"No woodani ɓe e dow am bakkaat miɗo huli fii wota ɓe mbaram."},{"id":15,"translation":"O Daali: \"Wonaa non, njahee onon ɗiɗo, Miɗen ngon'di e mooɗon ko Min heɗiiɓe\"."},{"id":16,"translation":"Aree ka Fir'awna wi'on: \"Minen dey ko min Nulaaɓe Jooma winndere nden.\""},{"id":17,"translation":"Ɗuum woni accitu ɓiɗɓe Isra'iila ɓen wond'ude e amen."},{"id":18,"translation":"O wi'i: \"Enee, min ne'aano ma ka amin ɗoo hari ko a boobo, ñiiɓuɗaa ka amin ɗoo duuɓi e ngurndam maaɗam?\""},{"id":19,"translation":"NGolluɗaa gollal maaɗa ngal ngollunoɗaa ngal, an ko e yedduɓe ɓen njeyaɗaa."},{"id":20,"translation":"O maaki: \"Mi waɗii ɗum, ontuma min ko mi jiyaaɗo e majjuɓe ɓeen\"."},{"id":21,"translation":"Mi dogi on, tuma nde mi kulunoo on, Joomi am okkin mi Ganndal o waɗin mi jiyaaɗo e Nulaaɓe ɓen."},{"id":22,"translation":"Ɗum ko neema mo mbajitirtaa mi ɗum, fii a maccinɗinii ɓiɗɓe Israa'iila ɓen."},{"id":23,"translation":"Fir'awna wi'i: \" Ko hommbo jeyi winndere nde?\""},{"id":24,"translation":"O maaki: \"Ko Jooma kammuuji ɗin e leydi ndi e ko woni kon hakkunde majji, si on laatike yananaaɓe.\""},{"id":25,"translation":"O wi'ani ɓeen wonɓe banŋe makko: \"Enee; on leɗataako?\""},{"id":26,"translation":"O maaki: \"Joomi mooɗon e Jooma baabiraaɓe adiiɓe ɓen.\""},{"id":27,"translation":"[Fir'awna] wi'i: \"Pellet, Nulaaɗo mooɗon on Nulaaɗo fa'ade e mooɗon ko o kaangaaɗo.\""},{"id":28,"translation":"O maaki: \"Ko Jooma funna'ange e hirna'ange e ko woni kon hakkunde majji, si on laatike kakkilooɓe.\""},{"id":29,"translation":"[Fir'awna] wi'i: \"Mi wooɗndii si jogitike deweteeɗo tan am, mi waɗete jiyaaɗo dummbaaɓe ɓeen\"."},{"id":30,"translation":"O maaki: \"enee, hay si mi addanii ma hu'unde ɓanngunde?\""},{"id":31,"translation":"[Fir'awna] wi'i: \"Awa addu ɗum, si tawii ko e gooŋɗu ɓe ɓe njiyaaɗaa.\""},{"id":32,"translation":"O wernii tuggordu makko ndu, jaka ko ndu mbooɗdi (ngoolwa) ɓannguba."},{"id":33,"translation":"O yaltini junngo makko ngo, jaka yoo ko ngo ranwungo wonan'de ndaarooɓe ɓe."},{"id":34,"translation":"[Fir'awna] wi'ani mbatu ngu fee makko: \"Pellet, ooɗoo ko bileejo keewɗo ganndal\"."},{"id":35,"translation":"Homo fa'andii jaltinirgol on ka leydi mooɗon mbilewu makko ngu. Ko hulɗun njamirɗon?"},{"id":36,"translation":"Ɓe mbi'i : \"Neeɓnu mo e musiɗɗo makko on, nulaa e ca'e ɗen mooɓooɓe (wileeɓe)\"."},{"id":37,"translation":"Ɓe ngddane kala bileejo gannduɗo."},{"id":38,"translation":"Wileeɓe ɓen mooɓaa fii fodoore ñalaande anndaande."},{"id":39,"translation":"Yimɓe ɓen mbii'anaa: \"Taw si onon ko on mooɓike(ndenndi)\""},{"id":40,"translation":"Mbelejo'o lajo'o minen min njokkay wileeɓe ɓen, si ɓe laatike ko kamɓe ngoni foolɓe ɓen."},{"id":41,"translation":"Tuma nde wileeɓe ɓen ngrnoo; ɓe mbi'ani Fir'awna: \"Enee, no woodani min njoɓdi si tawii ko min ngoni foolɓe ɓe?\""},{"id":42,"translation":"O wi'i : \"Eyyo, on tuma on njeyaama e ɓaɗtinaaɓe ɓen\"."},{"id":43,"translation":"Muusaa maakani ɓe: \"mbeddee, ko mbernoton kon\"."},{"id":44,"translation":"Ɓe liɓi ɓoggi maɓɓe e cawoy maɓɓe kon, ɓe mbi'i: \"Sabu teddungal Fir'awna, ko minen ngoni foolooɓe ɓe\"."},{"id":45,"translation":"Muusaa wernii tuggordu makko ndu, tawi kayru hundu moɗa ko ɓe fekindii ko."},{"id":46,"translation":"Wileeɓe ɓe nduuyi ɓe cujji."},{"id":47,"translation":"Ɓe mbi'i : \"Min ngoŋɗinii Jeyɗo Winndere nde,"},{"id":48,"translation":"Joomum Muusaa e Haaruuna\"."},{"id":49,"translation":"[Fir'awna] wi'i: \"Enee, on ngooŋɗinat mo, ko adii mi duŋanaade on? Pellet, ko kaŋko woni mawɗo mooɗon anndinɗo on on mbilewu ngu, kono a nganndon, mami taƴ juuɗe mooɗon e koyɗe mooɗon [taƴa] luutindira. Mami fetu on, on fof mooɗon\"."},{"id":50,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Tanaa alaa, minen ko fa'ade ka Joomi amin min nduttotoo\"."},{"id":51,"translation":"Minen miɗen tamƴinii nde Joomi amin yawtani min ngoopi amin ɗin,tawde min laatike adiiɓe gooŋɗinnde ɓen."},{"id":52,"translation":"Min mbahayini fa'ade e Muusaa: \"Ɗuum woni roƴidu e Jiyaaɓe Am ɓeen. Pellet, onon ko on jokkiteteeɓe\"."},{"id":53,"translation":"Fir'awna nuli to ca'e mooɓooɓe."},{"id":54,"translation":"[O wi'i:] Pellet, ɓee ko ɓe mojobum pamarum."},{"id":55,"translation":"Pellet, kamɓe heɓe tikkinnde min."},{"id":56,"translation":"Enen non en fof ko en reentiiɓe."},{"id":57,"translation":"Min njaltini ɓe immorde e gese e caatli."},{"id":58,"translation":"E ngaluuji e ñiiɓirde teddunde."},{"id":59,"translation":"Ko wano nii, Min ndonini ɗum ɓiɗɓe Israa'iila ɓen."},{"id":60,"translation":"Ɓe njokkiɓe de puɗal."},{"id":61,"translation":"Tuma nde jamaaji ɗin ɗin yi'ndirnoo, yimɓe Muusaa ɓe mbi'i: \"Enen en hewtoyte\"."},{"id":62,"translation":"O maaki: \"Ɗuum waɗataa, pellet, Joomi am no won'di e am o feewnat kam\"."},{"id":63,"translation":"Min mbahayini e Muusaa, ɗum woni piyir tuggordu maaɗa ndu maayo ngon, ngo seekii ceekol kala seekol na foti e tulde mawnde."},{"id":64,"translation":"Min ɓanni ton heddiiɓe ɓe."},{"id":65,"translation":"Min ndaɗni di Muusaa e won'ɗuɓe e makko ɓe fof maɓɓe."},{"id":66,"translation":"Refti Min njooli heddii ɓe ɓe."},{"id":67,"translation":"Pellet, wonii e ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo] aaya, ɓurɓe heewude e maɓɓe laataaki gooŋɗinɓe."},{"id":68,"translation":"Pellet, Joomi maaɗa, ko Kaŋko woni Tedduɗo jurmeteeɗo."},{"id":69,"translation":"Janngan ɓe kumpital fii Ibraahiima."},{"id":70,"translation":"Tuma nde o wi'annoo baaba makko e yimɓe makko ɓe; ko holɗum ndewoton?"},{"id":71,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Miɗen rewde sanamuuji, min ñallat ufnanaade ɗi\"."},{"id":72,"translation":"O maaki: \"mati i hiɗi nanana on, nde noddoton\"."},{"id":73,"translation":"Maa hiɗi nafa on ma ɗi lorra on?"},{"id":74,"translation":"Ɓe mb'i: \"Ko woni, men tawii baabiraaɓe amen ɓe konii ɓe ngolliratnoo\"."},{"id":75,"translation":"O maaki: \"Enee, on nji'ii kon ko ngonɗon e rewde?\""},{"id":76,"translation":"Onon e baabiraaɓe mon adinooɓe ɓe."},{"id":77,"translation":"Pellet, kamɓe ko ɓe añɓe am, si wonaa Jooma winndire nden."},{"id":78,"translation":"On Talɗo kam, ko Kaŋko feewnata kam."},{"id":79,"translation":"On ko Kaŋko ñamminta kam O yarnan-mi."},{"id":80,"translation":"Si mi nawnii, ko Kaŋko sellinta kam."},{"id":81,"translation":"E oon barayɗo kam refti o wurnitan mi."},{"id":82,"translation":"Oon mo mi tamƴinii kadi nde O yaafatoomi goopi am ɗin Ñande [njoɓdi] Diina ka."},{"id":83,"translation":"Joomam, okkam Ganndal wattidaa mi e moƴƴuɓe ɓe."},{"id":84,"translation":"Mbaɗanaa kam jaŋto moƴƴo ka sakkitiiɓe ɓen."},{"id":85,"translation":"Mbaɗaa mi jiyaaɗo e ronooɓe Aljanna Neemaaji ɗin."},{"id":86,"translation":"Njaafɗaa baaba am, pellet, kaŋko o laatinoke jiyaaɗo e majjuɓe ɓeen."},{"id":87,"translation":"Wota A hersinoyam Ñande ɓe Immital."},{"id":88,"translation":"Ñande nde jawdi e ɓiɗɓe nafataa."},{"id":89,"translation":"Si wonaa on arduɗo ka Alla e ɓernde hisnde."},{"id":90,"translation":"Aljanna oon ɓatinanee hulooɓe Alla ɓeen."},{"id":91,"translation":"Jahiim ngeen feññinanee bewɓe ɓern."},{"id":92,"translation":"Ɓe wi'nee: \"Honto woni ko laatinoɗon kon hoɗon ndewa\"."},{"id":93,"translation":"Ga Alla? Taw si ɗi walla on ma ɗi wallat hoore majji?"},{"id":94,"translation":"Ɓe kippee e ndeer magge kamɓe e bewɓe ɓen."},{"id":95,"translation":"E konnuuji ibliisa ɗiin ɗi fof majji."},{"id":96,"translation":"Ɓe mbi'i tawi kamɓe heɓe wennjondira ndeer ton:"},{"id":97,"translation":"\"Min woondirii Alla, min woniino e ndeer majjere ɓanngunde."},{"id":98,"translation":"Tuma nde min njeddunoo on e Jooma winndere nde\""},{"id":99,"translation":"Majjinaani min si ngonaa bonɓe ɓen."},{"id":100,"translation":"Alanaa min tefooɓe."},{"id":101,"translation":"Wonaa kadi giɗo ñallamɓereejo(tigi tigi)."},{"id":102,"translation":"Sinndo no woodannoo min ndutteede, min laatoo jiyaaɓe e gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":103,"translation":"Pellet, wonii e ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo] aaya, ɓurɓe heewɓe e maɓɓe laataaki gooŋɗinɓe."},{"id":104,"translation":"Pellet, Joomi maaɗa, ko Kako woni Tedduɗo jurmeteeɗo."},{"id":105,"translation":"Yimɓe Nuuhu ɓen njeddii Nulaaɓe ɓen."},{"id":106,"translation":"Tuma nde Nuuhu musiɗɗo maɓɓe on mbiannoo ɓe: \"Enee, on kulataa [Alla]?\""},{"id":107,"translation":"Min dey, ko mi nulaaɗo e mooɗon koolaaɗo."},{"id":108,"translation":"Kulee Alla ɗoftoɗon mi."},{"id":109,"translation":"Mi toraaki on e dow ɗum njoɓdi, njoɓdi am ndin fawaaki si wonaa Jooma winndere nde."},{"id":110,"translation":"Kulee Alla ɗoftoɗon mi."},{"id":111,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Enee, hara men ngooŋɗinte, ja'asɓe ɓen no njokkumaa?\""},{"id":112,"translation":"O maaki: \"Ko holɗum woni ganndal am e ko ɓe ngonoo e gollude?\"."},{"id":113,"translation":"Hasboore maɓɓe nde fawaaki si wonaa e Joomi am, sinndo hoɗon so'aynoo."},{"id":114,"translation":"Min mi ngonaani raɗotooɗo gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":115,"translation":"Min mi ngonaani si wonaa jerrtinoowo ɓannguɗo."},{"id":116,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Min woondii si a accaani aan Nuuhu, ma a laato sanne jiyaaɗo e rajmeteeɓe ɓen\"."},{"id":117,"translation":"O maaki: \"Joom am, pellet, yimɓe am ɓen ɓe fenni kam\"."},{"id":118,"translation":"Ñaawu hakkunde am e maɓɓe ñaawoore, ndanndaa mi e ɓeen wonnduɓe e am joyaaɓe e gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":119,"translation":"Min danndi mo e ɓeen won'ɗuɓe e makko ka ndeer laana ƴoltiika(loowaaka)."},{"id":120,"translation":"Refti Min yooli ɓaawo [maɓɓe] heddiiɓe ɓen."},{"id":121,"translation":"Pellet, wonii e ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo] Aaya, ɓurɓe heewde e maɓɓe laataaki gooŋɗinɓe."},{"id":122,"translation":"Pellet, Joomi maaɗa, ko Kaŋko woni Tedduɗo jurmeteeɗo."},{"id":123,"translation":"Aadiŋkooɓe ɓen njeddiino Nulaaɓe ɓen."},{"id":124,"translation":"Tuma nde Huudu musiɗɗo maɓɓe on wi'annoo ɓe: \"Enee, on kulataa [Alla]?\""},{"id":125,"translation":"Min dey, ko mi Nulaaɗo e mooɗon koolaaɗo."},{"id":126,"translation":"Kulee Alla ɗoftoɗon mi."},{"id":127,"translation":"Mi toraaki on e dow ɗuum njoɓdi, njoɓdi am ndin fawaaki si wonaa Jooma winndere nde."},{"id":128,"translation":"Enee, on mahat Ma'ande e kala tulde hoɗon pija?"},{"id":129,"translation":"Njogitoɗon kuɓeeje a wi'ayma onon ko on luttinteeɓe [ka aduna]."},{"id":130,"translation":"Si on njaggitii, njanggiton ko ndunndarankooɓe."},{"id":131,"translation":"Lulee Alla ɗoftoɗon mi."},{"id":132,"translation":"Kulee oon ɓeydirɗo on ko ngannduɗon."},{"id":133,"translation":"O ɓeydiri on neemoraaɗi e ɓiɓɓe worɓe."},{"id":134,"translation":"E gese e canɗi.(gite)."},{"id":135,"translation":"[O maaki] min dey, miɗo hulani on Lepte Ñalaande mawnde."},{"id":136,"translation":"Ɓe mbi'i: \"No fotana min ter, si a waajike ma si a laataaki jiyaaɗo e waajotooɓe ɓeen\"."},{"id":137,"translation":"Pellet, ɗuum wonaani si wonaa jikku adinooɓe ɓeen."},{"id":138,"translation":"Minen Min ngonaani leptoyteeɓe."},{"id":139,"translation":"Ɓe njeddi mo, Min kalki ɓe. Pellet, wonii e ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo] Aaya, ɓurɓe heewude e maɓɓe laataaki gooŋɗinɓe."},{"id":140,"translation":"Pellet, Joomi maaɗa, ko Kaŋko woni Tedduɗo jurmeteeɗo."},{"id":141,"translation":"Samuudiŋkooɓe ɓeen njeddiino Nulaaɓe ɓen."},{"id":142,"translation":"Tuma nde Saalihu musiɗɗo maɓɓe on wi'annoo ɓe: \"Enee, on kulataa [Alla]?\""},{"id":143,"translation":"Min dey, ko mi Nulaaɗo e mooɗon koolaaɗo."},{"id":144,"translation":"Kulee Alla ɗoftoɗon mi."},{"id":145,"translation":"Mi toraaki on e dow ɗuum njoɓdi, njoɓdi am ndi fawaaki si wonaa Jooma winndere nde."},{"id":146,"translation":"Enee, hara on ngaccete e koo ko woni ɗoo ko on hooliiɓe?!"},{"id":147,"translation":"E ndeer gese e canɗi.(gote.)"},{"id":148,"translation":"E remuruuji e tamarooje hara dukke majje ko ɓennduɗe."},{"id":149,"translation":"Hoɗon lesa pelle ɗeen [mbaɗon] cuuɗi ko on haawitiiɓe."},{"id":150,"translation":"Kulee Alla ɗoftoɗon mi."},{"id":151,"translation":"Wota on ɗofto jamaruyee fantinooɓe ɓeen."},{"id":152,"translation":"Ɓeen bonnooɓe ka leydi hara ɓe moƴƴintaa."},{"id":153,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Pellet, an ko a jiyaaɗo wilaaɓe ɓeen\"."},{"id":154,"translation":"An a wonaani si wonaa ɓannduŋke yeru amen, awa addu aaya, si tawii a laatike jiyaaɗo e gooŋɗuuɓe ɓen."},{"id":155,"translation":"O maaki: \"baaɗoo ko naaqawa, no woodani mba yarannde, no woodani on onon kadi yarannde ñalaande anndaande\"."},{"id":156,"translation":"Wota on memir mba ko boni, sakko nannga on Lepte Ñande Mawnde."},{"id":157,"translation":"Ɓe mborii mba, ɓe ngonti nimsuɓe."},{"id":158,"translation":"Lepte ɗen nanngi ɓe. Pellet, ngonii e ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo] Aaya, ɓurɓe heewde e maɓɓe laataaki gooŋɗinɓe."},{"id":159,"translation":"Pellet, Joomi maaɗa, ko Kako woni Tedduɗo Jurmeteeɗo."},{"id":160,"translation":"Yimɓe Luutu ɓeen njeddi Nulaaɓe ɓen."},{"id":161,"translation":"Tuma nde Luutu musiɗɗo maɓɓe on wi'annoo ɓe: \"Enee, on kulataa [Alla]?\""},{"id":162,"translation":"Min dey, ko mi Nulaaɗo e mooɗon koolaaɗo."},{"id":163,"translation":"Kulee Alla ɗoftoɗon mi."},{"id":164,"translation":"Mi toraaki on e dow ɗum njoɓdi, njoɓdi am ndin fawaaki si wonaa Jooma winndere nde."},{"id":165,"translation":"Enee, on ngarat e worɓe ɓe immorde e winndere nde?!"},{"id":166,"translation":"Ɗalon ko Joomi mooɗon tagani on kon immorde e sonnaaɓe mooɗon? Ko woni, onon ko on yimɓe yawtuɓe Keerol."},{"id":167,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Min ngooɗndiri si a accaani aan Luutu, ma a laato sanne jiyaaɗo e yaltiteeɓe ɓen\"."},{"id":168,"translation":"O maaki: \"Min dey, miɗo jiyaa e añɓe ɓen golle mooɗon ɗen\"."},{"id":169,"translation":"Jooma, danndam min e ɓeynguure am ndeen kon ko ɓe ngollata."},{"id":170,"translation":"Min danndi mo e ɓeynguure makko nden, ɓe fof maɓɓe."},{"id":171,"translation":"Si wonaa jiidiraare(nayeejo debbo) nden ka halkaaɓe ɓen."},{"id":172,"translation":"Refti Min oƴƴi heddii ɓe ɓen."},{"id":173,"translation":"Min toɓini e dow maɓɓe toɓo, bonii toɓo jeertinaaɓe ɓen."},{"id":174,"translation":"Pellet, wonii e ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo] aaya, ɓurɓe heewuɓe e maɓɓe laataaki mgooŋɗinɓe."},{"id":175,"translation":"Pellet, Joomi maaɗa, ko Kako woni Tedduɗo Jurmeteeɗo."},{"id":176,"translation":"Yimɓe fitaare(sutu) nden njeddiino Nulaaɓe ɓeen."},{"id":177,"translation":"Tuma nde Su'aybu wi'annoo ɓe: \"Enee, on kulataa [Alla]?\""},{"id":178,"translation":"Min dey, ko mi Nulaaɗo e mooɗon koolaaɗo."},{"id":179,"translation":"Lulee Alla ɗoftoɗon mi."},{"id":180,"translation":"Mi toraaki on e dow ɗuum njoɓdi, njoɓdi am ndin fawaaki si wonaa Jooma winndere nde."},{"id":181,"translation":"Kumnee ɓetu ngu, wata on laato jiyaaɓe e ustooɓe ɓeen."},{"id":182,"translation":"Manndikiree(pe'esirɗe) manndikirɗe peewɗe ɗeen."},{"id":183,"translation":"Wata on ustan yimɓe ɓen piiji maɓɓe ɗin, wota on lancito ka leydi hara ko on bonnooɓe."},{"id":184,"translation":"Kulee oon Takɗo on, o tagoore adinoongu ngun."},{"id":185,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Pellet, an ko a jiyaaɗo wilaaɓe ɓen."},{"id":186,"translation":"Aan a wonaani si wonaa ɓannduŋke yeru amen, tawde miɗen cikkumaa ko a jiyaaɗo e fenooɓe ɓeen."},{"id":187,"translation":"Awa fukku e dow amen kunte kammu ngun, si tawii a laatike jiyaaɗo e gooŋɗuɓe ɓeen."},{"id":188,"translation":"O maaki: \"Ko Joomi am woni gannduɗo ko ngolloton kon\"."},{"id":189,"translation":"Ɓe njeddi mo, nanngi ɓe Lepte ñalaande ɗowdiinde nden. Pellet, ɗen laatino Lepte ñalaande mawnde."},{"id":190,"translation":"Pellet, wonii e ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo] aaya, ɓurɓe heewɓe e maɓɓe laataaki gooŋɗinɓe."},{"id":191,"translation":"Pellet, Joomi maaɗa, ko Kaŋko woni Tedduɗo Jurmeteeɗo."},{"id":192,"translation":"E pellet, kayre ko nde jippinaande Joom winndere nde."},{"id":193,"translation":"Jippinii nde ruuhu koolaaɗo oon."},{"id":194,"translation":"E ɓernde maaɗa fii yo a laato jiyaaɗo e jeertinooɓe ɓen."},{"id":195,"translation":"E ɗemngal Aarabi ɓanngungal."},{"id":196,"translation":"Pellet, kayre hende ka ɗeri aranɓe ɓeen."},{"id":197,"translation":"Enee, hara laatanaaki ɓe Ma'ande, nde tawata anndiino nde ɓiɓɓe Israa'iila annduɓe ɓen?"},{"id":198,"translation":"Sinndo Min njippinno nde e dow yoga e ajamiyaŋkooɓe ɓen."},{"id":199,"translation":"o janngi nde e dow maɓɓe, ɓe laatotaako gooɗinɓe nde."},{"id":200,"translation":"Ko wano nii Min naatniri ɗum e ɓerɗe bonɓe ɓen."},{"id":201,"translation":"Ɓe ngooŋɗintaa nde, haa ɓe nji'a Lepte mu'usuɗe ɗen."},{"id":202,"translation":"Ɗe ngara e maɓɓe e juhayee, hara ɓe so'aa."},{"id":203,"translation":"Sakko ɓe mbi'a: \"Taw si ko min neeɓnanteeɓe?\""},{"id":204,"translation":"Enee, ko Lepte amen ɗen ɓe keñorta?"},{"id":205,"translation":"A tinii si Min ndakmitii ɓe duuɓi."},{"id":206,"translation":"Refti ari e maɓɓe ko ɓe laatinoo heɓe podee."},{"id":207,"translation":"Nafaali ɓe ko ɓe laatinoo kon heɓe ndakmitoo."},{"id":208,"translation":"Min kalkatanii saare woo, si wonaa hara no woodani nde jeertinooɓe."},{"id":209,"translation":"[Ɗuum] ko waaju, Min laataaki tooñooɓe."},{"id":210,"translation":"Wonaa seytanuuji ɗin njippini nde."},{"id":211,"translation":"[Ɗuum] haananaaɗi, ɗi kattantaa ɗum kadi."},{"id":212,"translation":"Pellet, kannji ko ɗi follateeɗi ga keɗagol ngol."},{"id":213,"translation":"Wota a noddu deweteeɗo goo wond'ude e Alla, sakko laatoɗaa jiyaaɗo e Lepteteeɓe ɓen."},{"id":214,"translation":"Jeertin gorol maaɗa ɓurɓe ɓadaade ɓen."},{"id":215,"translation":"Lesɗinan balbe maaɗen, wona nde ɓen jokkuɓe ma immorde e gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":216,"translation":"Si ɓe njeddii ma, haray maaku: \"Min dey, ko mi danndiiɗo ko ngolloton\"."},{"id":217,"translation":"Hoolor On Tedduɗo Jurmeteeɗo."},{"id":218,"translation":"On jioowo ma saha de darotoɗaa."},{"id":219,"translation":"E baylitogol maaɗa e hakkunde sujjooɓe ɓeen."},{"id":220,"translation":"Pellet, ko Kaŋko woni Nanoowo gannduɗo On."},{"id":221,"translation":"Taw si mi humpitay on ko e hommbo Seytanuuji ɗin njippotoo?"},{"id":222,"translation":"Hiɗi njippoo e dow kala fekindotooɗo bakkodinɗo."},{"id":223,"translation":"Hiɗi mbernoo nanɗe ɗen, ko ɓurɓe heewude e majji ko penooji."},{"id":224,"translation":"Yimooɓe ɓeen ko jokkata ɓe, ko bewɓe ɓeen."},{"id":225,"translation":"Enee, a tinaani won'dema kamɓe heɓe yinoo e kala aynde?"},{"id":226,"translation":"E tawde kamɓe heɓe wowla ko ɓe ngollataa."},{"id":227,"translation":"Si wonaa ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴe ɓe njaŋtii Alla ko ɗuuɗi ɓe yoɓtii ɓaawo ɓe tooñaama. Aray ka ɓeen tooñuɓe annday ko honde e waylitorde ɓe mbaylitotoo."}]},{"id":27,"verses":[{"id":1,"translation":"Taa Siin,[1] ɗeen ko aayeeje Alqur'aanaare nden e deftere ɓanngunde.","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Ko nde Peewal e welo-welo wonan'de gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":3,"translation":"Ɓeen ɓe no ñiiɓa e Juulde nden ɓe totta askal on, kamɓe heɓe njananaa fii Laakara on."},{"id":4,"translation":"Pellet, ɓeen ɓe ngooŋɗinaani Laakara on, Min cuɗanii ɓe golle maɓɓe ɗen, kamɓe heɓe mbumo."},{"id":5,"translation":"Ko ɓeen ngoni ɓen, ɓe woodani ɗum Lepte bonɗe ɗen, kamɓe ka Laakara ko kamɓe ngoni hayruɓe ɓeen."},{"id":6,"translation":"E pellet, an haɗa lonnginee Alqur'aanaare nden immorde ka Ñeeño gannduɗo."},{"id":7,"translation":"Tuma nde Muusaa maakannoo ɓeynguure makko nden: \"Min dey, mi haynike yiite, mi addana on ka nge woni ɗon kumpital ma mi addana on docotal kuɓɓungal, bela jo'o onon on itwoto."},{"id":8,"translation":"Tuma nde o arnoo e magge, o noddaa: Ɗuum woni barkinaama on wonɗo ka yiite e ɓen wonɓe banŋe magge, e Senaare wonanii Alla Jooma winndere nden."},{"id":9,"translation":"Eey ma Muusaa, ko woni, ko Min woni Alla Tedduɗo Ñeeñɗo On."},{"id":10,"translation":"Liɓu tuggordu maaɗa ndun, Tuma nde o yi'unoo ndu hundu dilla, a wi'ayma kayru ko ndu mbooɗdi, o hucciti ko o doguɗo o yiltitaake. Ko an yo Muusaa: \"Wata a hul, Min dey Nulaaɓe ɓen kulataa to Am\"."},{"id":11,"translation":"Si wonaa oon tooñɗo, refti o lomtini ko moƴƴi ɓaawo bone ɗen. Pellet, Min ko Mi cuhroowo Jurmeteeɗo."},{"id":12,"translation":"Naatnu junngo ma ngon ka jiiba maaɗa, ngo yaltay ko ngo ranewo ko aldaa e bone, [ɗum no jeyaa] e ndeer aayeeje jeenay nulaaɗe e Fir'awna e yimɓe makko ɓen, pellet, kamɓe ɓe laatike yimɓe faasiqiiɓe."},{"id":13,"translation":"Tuma nde arnoo e maɓɓe Aayeeje amen ɗen ko yi'eteeɗe, ɓe mbi'i: \"Ɗu'um, ko mbilewu ɓanngungu\"."},{"id":14,"translation":"Ɓe njeddi [aayeeje ɗen], tawi wonkiiji maɓɓe ɗin no yananaa fii majje, tooñe e mawnintinaare. Ndaaru ko honno laatornoo battane yedduɓe ɓen."},{"id":15,"translation":"Gooŋɗii Min ngokkii Daawuuda e Sulaymaana Ganndal ɓe maaki: \"Yettoore nden woodanii Alla On ɓurnuɗo min e dow ɗuuɗuɓe immorde e jeyaaɓe makko gooŋɗinɓe ɓen\"."},{"id":16,"translation":"Sulaymaana roni Daawuuda, O maaki: \"eey mon yimɓe, min nganndinaama haala colli ɗin, men okkaama immorde e kala hu'unde, Pellet, ɗumɗoo ko ɗum woni ɓural ɓanngungal\"."},{"id":17,"translation":"Sulaymaana mooɓanaa koneeli makko ɗi immorde ka jinnaaji e ka yimɓe e ka colli, kamɓe ko ɓe yuɓɓinaaɓe."},{"id":18,"translation":"Haa nde ɓe ngrnoo e aynde korndolli ɗin, korndolil mbi'i i'i: \"eey mon korndolli, naatee ka koɗanɗi mooɗon, fii wata Sulaymaana e koneeli mu'um ɗin muncu on, tawa kamɓe ɓe tinaa\"."},{"id":19,"translation":"[Sulaymaana] moosi ko o jaluɗo immorde e konngol maggi ngol, o maaki: \"Jooma, lonnginam no mi yettira neema maaɗa mo neeminɗaa e dow am on, e jibibinɓe lam ɓen, e nde mi gollata ko moƴƴi mbeltoraa ɗum, naatnaami ka Yurmeende Maaɗa wond'ude e jiyaaɓe Ma moƴƴuɓe ɓe\"."},{"id":20,"translation":"O ƴewtii colli ɗin, o maaki: \"Ko heɓi kam, mi yiaani Hud-huda. Kaa ndu laati jiyaandu e wirniiɗi ɗin?\""},{"id":21,"translation":"Maa mi lepta ndu sanne lepte caɗtuɗe ma maa mi hirsandu sanne, ma ndu addana kam hujja ɓannguɗo."},{"id":22,"translation":"Ndu ñiiɓe ko woɗɗaani, ndu wi'i: \"mi huɓindike ko a huɓindaaki ɗum, mi addanii ma immorde to Saba'i kumpital yananaangal\"."},{"id":23,"translation":"Min dey, mi tawii sonnaajo no laamii ɓe homo okkaa immorde e kala hu'unde, no woodami mo kadi jullere [laamu] mawnde."},{"id":24,"translation":"Mi tawii mo kaŋko e yimɓe makko ɓen heɓe cujjana na'ange nge ga Alla; Seytaane no cuɗaniɓe golle maɓɓe ɗen o faddii ɓe ga Laawol ngol, kamɓe ɓe peewataa."},{"id":25,"translation":"Ko haɗata ɓe cujjana Alla oon jaltinoowo ko suuɗii kon ka kammuuli e ka leydi homo Anndi ko cuuɗoton e ko peñinton."},{"id":26,"translation":"Alla, Deweteeɗo alaa si wonaa Kaŋko Jooma Arsi Tedduki kin."},{"id":27,"translation":"O maaki: \"Aray min ndaara si a gooŋɗu, maaɗum si laati jiyaaɗo e fenɓe ɓen\"."},{"id":28,"translation":"Yahdu e nduu talkuru am mbernoɗaa ndu ka maɓɓe, refti kuccaa ɓe ndaaraa ko holɗum ɓe nduttata."},{"id":29,"translation":"[Sonnaajo on] wi'i: \"eey mon mbatu, min dey wernaama ka am talkuru teddundu\"."},{"id":30,"translation":"Pellet, nduu ko immorde e Sulaymaana, pellet, ko woni e mayru ko: \"Innde Alla kuuɓuɗo Yurmeende keeriiɗo Yurmeende Oon\"."},{"id":31,"translation":"Wota on townitano kam, ngaree e am ko jebbiliiɓe."},{"id":32,"translation":"O wi'i: \"eey mon mbatu, mbaɗtee kam e feere e ɗee fiyaake am, mi laataaki taƴoowo fiyaake haa tawteɗon e am\"."},{"id":33,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Enen ko en jooma doole e jooma hare caɗtuɗe, fiyaake ɗen ko ka maaɗa woni, ndaaru ko holɗum njamirtaa\"."},{"id":34,"translation":"[Debbo on] wi'i: \"Pellet, laamɓe ɓen si ɓe naatii e saare ɓe mbonnat nde, ɓe mbaɗa tedduɓe mayre ɓen hoyɓe, ko wanonii ɓe ngollirta."},{"id":35,"translation":"Awa miin, mi nulay e maɓɓe neldaari, mi ndaara ko holɗum nulaaɓe ɓen nduttodata."},{"id":36,"translation":"Tuma nde ɓe arnoo ka Sulaymaana, o maaki: \"Enee, on ɓeydiray kam jawdi, kon ko Alla okkimmi, no ɓuri moƴƴude diini kon ko O okki on, ko woni, onon hoɗon farnora neldaari mooɗon ndin\"."},{"id":37,"translation":"Rutto ka maɓɓe, mamen ngaddana ɓe koneeli ɗi ɓe maraa feere muuɗum, mamen njaltin ɓe ton ko ɓe ja'asɓe hara kamɓe ko hoyɓe."},{"id":38,"translation":"O maaki: \"eey mon mbatu, ko hommbo e mooɗon addanta kam jullere laamu makko nden, ko adii ɓe arude ka am ko ɓe jebbiliiɓe?\""},{"id":39,"translation":"Ngaari jinna ndin wi'i: \"Min, mi addante nde ko adii a immaade e darnde maaɗa nden, e pellet, min e dow ɗum ko mi cemmbuɗo koolaaɗo\"."},{"id":40,"translation":"Oon mo woni ka mu ganndal immorde ka deftere wi'i: \"Min mi anndante nde ko adii a nde ndarɗe maaɗa ɗen ruttotoo e maaɗa\". Tuma nde o yi'unoo nde ko nde ñiiɓunde ka makko, o maaki: \"Ɗum ɗoo, ko immorde e Ɓural Joomi am, fii yo o ndarndo lam si mi jarnay [mo] maaɗum si mi yeddat [mo], kala jarnuɗo anndu ko o jarni kon wonanay wonkii makko kin, kala yedduɗo kadi pellet, Joomi am ko o Galo Tedduɗo\"."},{"id":41,"translation":"O maaki: \"Faytinanee mo jullere laamu makko nden, ndaaren si on annditat, kaa o laatoto jiyaaɗo e ɓen ɓe anndittaa\"."},{"id":42,"translation":"Tuma nde o arnoo, [o] wi'aa: \"Enee, ko nii jullere maaɗa nden wa'i?\" O wi'i: \"Awi'ayma ko kayre tigi nii\". Min ndokkaama ganndal ko adii mo, min laatii jebbiliiɓe."},{"id":43,"translation":"Faddii mo, ɗum ko o laatinoo homo rewa ga Alla, pellet, kaŋko o laatinoke jiyaaɗo e yimɓe yedduɓe."},{"id":44,"translation":"Wi'anaa mo: \"Naatu ka huɓeere\". Tuma nde o yi'unoo nde o sikki ko nde duneere(tewru), o ñori dense (korle)makko ɗen. [Sulaymaana] maaki: \"Pellet, ndee ko huɓeere newɗiniraande ndaarorɗe\". [Debbo on] wi'i: \"Jooma, min dey mi tooñii woŋkii am, mi jebbilanike Alla Jooma winndire nden, wond'ude e Sulaymaana\"."},{"id":45,"translation":"Gooŋɗii Min Nulii fa'ade e Samuudinkooɓe ɓen musiɗɗo maɓɓe on Saalihu, ɗum woni rewee Alla. Tawi kamɓe ko ɓe feddeeji ɗiɗi hiɓe beeñondira."},{"id":46,"translation":"O maaki: \"Ko onon yo yimɓe am, ko fii holɗum heñornton bone ɗen ko adii moƴƴere nden?\" \"Ko haɗi imsinanao Alla mbelejo'o onon on njurminoyte\"."},{"id":47,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Min kiitinorii ma e ɓen won'ɗuɓe e maaɗa\". O maaki: \"kiite mooɗon on ko ka Alla woni, ko woni, onon ko on yimɓe fitneteeɓe\""},{"id":48,"translation":"Laatinoke ka saare ton worɓe njeenayo heɓe mbonna ka leydi ɓe moƴƴintaa."},{"id":49,"translation":"Ɓe mb'i: Ɓe ngooɗndirii Alla, ma min waalanan mo ka suudu kaŋko e ɓeynguure makko nden refti ma min wi'an jeyɓe mo ɓen; men tawaaka bargol yimɓe makko ɓen, e pellet, menen ko men gooŋɗuɓe\"."},{"id":50,"translation":"Ɓe kodi hodoore Minen kadi Min pewji fewjoore, tawi kamɓe ɓe so'ataa."},{"id":51,"translation":"Ndaaru, ko honno laatorno battane hodo maɓɓe ngon, Minen Min njirbinno ɓe kamɓe e yimɓe maɓɓe ɓen ɓe fof maɓɓe."},{"id":52,"translation":"Ɗin cuuɗi maɓɓe ko jeewuɗi sabu ko ɓe tooñunoo kon. Pellet, wonii e ɗum Ma'ande wonan'de yimɓe haqqilooɓe ɓen."},{"id":53,"translation":"Min danndi ɓen gooŋɗinɓe, ɓe ngoni hulooɓe [Alla]."},{"id":54,"translation":"E Luutu, tuma nde o wi'anno yimɓe makko ɓen: 'Enee, on aray paŋkare ɗen hara hoɗon cutii?\""},{"id":55,"translation":"Eyoo, onon on ngarat e worɓe ɓen ka tuuyo ngccon rewɓe ɓen?! Si ko woni, onon ko on yimɓe majjaaɓe."},{"id":56,"translation":"Jaabawol yimɓe makko ɓen ngonaano si wonaa ko ɓe mbi'i : \"Yaltinee yimɓe Luutu ɓen ka hoɗo (wura) mooɗon ; kamɓe ko ɓe yimɓe laɓɓintintooɓe\"."},{"id":57,"translation":"Min daɗndi mo kaŋko e yimɓe makko ɓen, si wonaa debbo makko on; [on ɗon] Min hoddiranii mo ko o jiyaaɗo e halketaaɓe ɓen."},{"id":58,"translation":"Min toɓini e dow maɓɓe toɓo, bonii toɓo jeertinaaɓe ɓen."},{"id":59,"translation":"Maaku: Yettoore nden ko Alla woodani, kisiyee wonii e jiyaaɓe makko ɓen ɓe O suɓii. Enee, ko Alla ɓuri moƴƴude, kaa ko ɗin ɗiɓe sirkanta?"},{"id":60,"translation":"Kaa ko hommbo tagi kammuuji ɗin e leydi ndin O jippinani on immorde ka kammu ndiyam? Min puɗiniri ɗam gese joomiraaje ŋari. Wonantaa on nde puɗinon leɗɗe majje. Enee, hara deweteeɗo no woodi wond'ude e Alla? Ko woni, kamɓe ko ɓe yimɓe ooñotooɓe."},{"id":61,"translation":"Kaa ko hommbo waɗi leydi ndin ñiiɓndi, O waɗi hakkunde mayri calluɗi O waɗani ndi pelle o waɗi hakkunde maaje ɗen ɗiɗi heedo?, hara na woodi deweteeɗo [goo] wond'ude e Alla? ko woni, ɓurɓe ɗuuɗude ɓen e maɓɓe ɓe nganndaa."},{"id":62,"translation":"Kaa ko hommbo jaabato ɓittiiɗo on si o noddi mo o hunca bone ɗen o waɗa on lontiiɓe ka leydi? Na woodi Koreweteeɗo goo wond'ude e Alla? Famɗii ko mbaajitoɗon."},{"id":63,"translation":"Kaa ko hommbo feewnata on ka niɓe njoorndi e ka maayo, e ko hommbo accitata keni ɗin wewlinirayɗi fii Yurmeende Makko nden? Enee, ko deweteeɗo goo wond'ude e Alla? Alla Toowii ga ko ɓe cirkata kon."},{"id":64,"translation":"Kaa ko hommbo woni puɗɗuɗo tagoore nde refti O rutta ngu, e ko hommbo arsikata on immorde ka kammu e ka leydi? Enee, ko deweteeɗo goo wond'ude e Alla? Maaku: \"Addee daliili mooɗon on si tawii ko on gooŋɗuɓe\"."},{"id":65,"translation":"Maaku: \"Anndaa ko wirnii kon ɓen wonɓe ka kammuuli e ka leydi si wonaa Alla. Ɓe so'ataa kadi ko honnde tuma ɓe immintinoytee\"."},{"id":66,"translation":"Ko woni, ganndal maɓɓe ngal hattii fii Laakara on, ko woni, kamɓe heɓe e sikke fii [Laakara], ko woni, kamɓe ko ɓe wumuɓe fii ɗum."},{"id":67,"translation":"Ɓeen yedduɓe mbi'i: \" Enee, hay si min laatike mbullaari e baabiraaɓe amen ɓen kadi, e hara minen ko min yaltinoyteeɓe?\""},{"id":68,"translation":"Gooŋɗii min podanooma ɗum minen e baabiraaɓe amen ko adii, ɗum wonaani si wonaa tinndi adinooɓe."},{"id":69,"translation":"Maaku : \"njehee ka leydi ndaaron ko honno battane bonɓe ɓen laatornoo\"."},{"id":70,"translation":"Wota a suno fii maɓɓe, wota a laato e ɓitteende immorde e ko ɓe peewjata kon."},{"id":71,"translation":"Heɓe mb'a: \"Ko honnde tuma woni ndee Fodoore, si on laatike gooŋuɗɓe?\""},{"id":72,"translation":"Maaku: \"No tijjaa de tawata ɓadanike on yoga e kon ko ɗaɓɓuɗon yaccinaneede\"."},{"id":73,"translation":"Pellet, Joomi maaɗa ko O Jom Ɓural e dow yimɓe ɓeen, kono ɓurɓe ɗuuɗude ɓen e maɓɓe ɓe njaarnataa [Alla]."},{"id":74,"translation":"Pellet, Joomi maaɗa hiMo Anndi ko ɓerɗe maɓɓe ɗen coomi e ko ɗe 'eññinta ko."},{"id":75,"translation":"Alaa e birniikum ka kammu e ka leydi si wonaa [fii makkun] no e ndeer deftere ɓanngunde."},{"id":76,"translation":"Pellet ndee Alqur'aanaare, hende filloo e dow ɓiɗɓe Israa'iila ɓen fii hu'unde nde ɓe ɓuri luutondirde nden e fii muuɗum."},{"id":77,"translation":"Pellet, kayre ko nde peewal e Yurmeende wonan'de gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":78,"translation":"Pellet, Joomi maaɗa O ñaawirat hakkunde maɓɓe Ñaawoore makko ngal, ko Kaŋko woni Tedduɗo gannduɗo."},{"id":79,"translation":"Wakkilo e Alla, pellet, an haɗa e hoore Goonga ɓannguka ka."},{"id":80,"translation":"Pellet, an a nanintaa maayɓe ɓen, a nanintaa fa'aɗuɓe ɓen noddaandu ndun si ɓe ɗuurnike ɓe nduŋitii."},{"id":81,"translation":"An a wonaani peewnoowo wumɓe ɓen e ga majjere maɓɓe nde. A nanintaa si wonaa ɓen gooŋɗinɓe Aayeeje Amen ɗen hara kamɓe ko ɓe jebbiliiɓe."},{"id":82,"translation":"Si konngol ngol yanii e dow maɓɓe, Min yaltinana ɓe daabewa immorde ka leydi himba kaalana ɓe won'nde yimɓe ɓen laatike ɓe yananaaka aayeeje Amen ɗen."},{"id":83,"translation":"E ñande Min mooɓoyta immorde e kala mofte dental jeyaaɓe e ɓen yennooɓe Aayeeje Amen ɗen hara kamɓe heɓe coggee."},{"id":84,"translation":"Haa si ɓe ngarii, O Daala: \"Eyoo, on yenniino Aayeeje Am ɗen, hara on huɓindoraali ɗi ganndal. Kaa ko holɗum wonɗon e gollude?\""},{"id":85,"translation":"Konngol [Lepte] ngol yani e maɓɓe sabu ko ɓe tooñi ko, kamɓe ɓe kaalataa."},{"id":86,"translation":"Enee, hara ɓe yiaani, Minen Min mbaɗii jemma on fii yo ɓe deeƴu e maako, e ñalawma on nji'irɗo? Pellet, wonii e ɗum Aayeeje wonan'de yimɓe gooŋɗinooɓe ɓen."},{"id":87,"translation":"E Ñande wuttoytee ka alaadu, ɗenƴoo ɓen wonɓe ka kammuuli e ɓen wonɓe ka leydi, si wonaa ɓen ɓe Alla muuyi, gooto kala e maɓɓe aray e makko hara ko ɓe hoykiniiɓe."},{"id":88,"translation":"Haɗa tina pelle ɗen, cikka ko ɗe fenndiiɗe, hara le kannje heɗe wuloo wulagol duule ɗen, ɗuum ko kuugal Alla, On ŋarɗinɗo kala hu'unde, pellet, Kaŋko ko O kumpitiiɗo ko ngolloton kon."},{"id":89,"translation":"Mo ardii e moƴƴere nden haray no woodani mo ko ɓuri nde moƴƴude, hara kamɓe ko ɓe hooliiɓe immorde e ɗenƴere nden Ñande."},{"id":90,"translation":"Mo ardii kadi e bone ɗen, j'eece maɓɓe ɗen kippete ka Yiite. Yalli on yoɓete si wonaa kon ko laatinoɗon hoɗon ngolla?"},{"id":91,"translation":"Anndu ko mi yamiraa ko yo mi rewJooma ndii leydi ndi Alla harmini ɗum, no woodani mo kala hu'unde. Mi yamiraama kadi yo mi laato jiyaaɗo e jebbiliiɓe ɓeen."},{"id":92,"translation":"E yo mi janngu Alqur'aanaare ndeen, mo feewii ko hoore-makko o feewani, mo majjii kadi maaku: \"Min dey, ko mi jiyaaɗo e jeertinooɓe ɓeen."},{"id":93,"translation":"Maaku kadi: \"jettooje nden ngoodanii Alla, aray O holla on Aayeeje makko ɗeen ngaanndon ɗe\". Joomi maaɗa wonaani belsindiiɗo ga e kon ko ngolloton."}]},{"id":28,"verses":[{"id":1,"translation":"Taa, Siin, Miim.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Ɗee ko aayeeje deftere ɓanngunde nden."},{"id":3,"translation":"Moɗen janngira e maaɗa hoore goonga, kumpital Muusaa e Fir'awna, wonan'de yimɓe gooŋɗinooɓe ɓen."},{"id":4,"translation":"Pellet, Fir'awna townitino ka leydi; o waɗi yimɓe mayri ndin pecce-pecce: homo lo'ina fedde goo e maɓɓe, o hirsa ɓiɓɓe maɓɓe worɓe ɓen o acca rewɓe maɓɓe ɓen. Pellet, ko e bonnooɓe ɓen o jiyanoo."},{"id":5,"translation":"Miɗen faandinoo moƴƴagol e lo'inanooɓe ɓen ka leydi; Min mbaɗa ɓe koohooɓe, Min mbaɗa ɓe kadi ronooɓe ɓen."},{"id":6,"translation":"Min kuɓindina ɓe e leydi ndin, Min kolla Fir'awna e Haamaana e koneeli maɓɓe ɗin, kon ko ɓe kulaynoo."},{"id":7,"translation":"Min mbhayini e yumma Muusaa, wonn'de: \"Muynin mo\". Si a hulanoyii mo, ko yo a bugoyo mo ka maayo. Wata a hulu, wata a suno; pellet, Men ruttay mo ka maaɗa, Min mbɗoya mo gooto e Nulaaɓe ɓen\"."},{"id":8,"translation":"Yimɓe Fir'awna ɓen kocci mo, fii yo laatano ɓe gaño e suno. Pellet, Fir'awna e Haamaana e koneeli maɓɓe ɗin, ɓe laatino woopɓe."},{"id":9,"translation":"Debbo Fir'awna on wi'i: \"(Kun entum ko) ɓuuɓeendi gite am e an kadi! Wota on war mo, hino gasa ka o nafata en, maa jogitoren mo ɓiɗɗo\". Hari ɓe so'aani."},{"id":10,"translation":"Ɓernde yumma Muusaa nden wonti yeewnde. Haa o eɓɓi feññin'de fii makko, si wonaano Min tabintinnde ɓernde makko nden, fii yo o laato e gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":11,"translation":"[Yumma Muusaa] wi'ani banndiraawo makko on: \"Jokkitu mo\"; o haynii mo ka de'estii, ɓe so'aa-anndude."},{"id":12,"translation":"Min karminani mo ko adii, (enɗi) muynirɗi ɗin, (banndiraawo makko on) mbi'i: \"On ngaccat mi tinndina on fii yimɓe suudu, ɓe ne'ana on mo, hara kadi ko laaɓanat ɓe mo?\""},{"id":13,"translation":"Min ndtti mo ka yumma makko, fii yo ɓernde makko ɓuuɓu, hara o sunaaki, e fii yo o anndu pellet, fodoore Alla nden, ko goonga. Kono ɓurɓe ɗuuɗude e maɓɓe ngaanndaa."},{"id":14,"translation":"Nde o yottinoo sagatalaaku makko ngun, o fotondi- ri, Min ngokki mo faamu e ganndal. Ko wano non Min njoɓirta moƴƴinooɓe ɓen."},{"id":15,"translation":"O naatiri e saare nden, feewndo welsindaare yimɓe mayre; o tawi worɓe ɗiɗo no haɓa ton: goɗɗo on ko jiyaaɗo e leñol makko, oya on ko jiyaaɗo e ayɓe makko ɓen. Jeyaaɗo e leñol makko ngol ɗaɓɓiri faabo e hoore jiyaaɗo e gaño makko on. Muusaa uttii mo, nde gayni fii makko. [Muusaa] maaki: \"Ɗum ɗoo, ko jiyaaɗum e kuuɗe seytaane. Pellet, ko o gaño, majjinoowo ɓannguɗo\"."},{"id":16,"translation":"O maaki: \"Joomi am, mi tooñii hoore-am; haforanam.\" O haforani mo. Pellet, ko Kaŋko woni Haforoowo, jurmotooɗo On."},{"id":17,"translation":"O maaki: \"Joomi am, sabu ko neeminɗaa ko e am, mi wonataa ballo bomɓe ɓe\"."},{"id":18,"translation":"O wonti kulɗo ka saare, homo habbii [nanngeede]. Tawi faabinornooɗo mo on hanki, homo faabinora mo [hannde kadi]. Muusaa maakani mo: \"Pellet, ko a bewɗo ɓannguɗo\"."},{"id":19,"translation":"Nde Muusaa faandinoo nanngugol tawɗo on ko gaño maɓɓe kamɓe ɗiɗo, o wi'i: \"ey ma yo Muusaa, a faala bargol lam, wano ittirnoɗaa woŋkii non haŋki? A faandaaki, si wonaa wonugol dunndarankeejo ka leydi, a faandaaki jeyeede e moƴƴinooɓe ɓeen\"."},{"id":20,"translation":"Gorko iwri ka ɓuri woɗɗude e saare nden, homo yaccoo, o wi'i: \"eey ma Muusaa, mbatu ngun no fewjana fii bargol maa. Yaltu (e leydi ndin). Ko mi jiyaaɗo e laaɓanooɓe ma\"."},{"id":21,"translation":"O yalti ton, ko o kulɗo, himo tijjii [nanngeede]. O maaki: \"Joomi am, danɗndam e yimɓe tooñooɓe ɓeen\"."},{"id":22,"translation":"Nde o feewtunoo hella Madyana, o maaki: \"Hino hasii ka Joomi am fewnirta lam, e laawol pocciingol ngol\"."},{"id":23,"translation":"Nde o hewtunoo ka ɓunndu Madyana, o tawi ɗon dental yimɓe, heɓe njarna [daabeeji maɓɓe], o tawi gaanin maɓɓe, rewɓe ɗiɗo, no sogga [dammi maɓɓe], o maaki: \"Ko holɗum habbi-ɗon?\" Ɓe mb'i: \"Min njarnataa haa aynooɓe ɓen nde'estoo, baaba amen, ko mawɗo nayeejo\"."},{"id":24,"translation":"O yarnani ɓe [dammi ɗin], refti o huccitiri ka ɗowdi, o maaki: \"Joomi am, min ko njippinɗaa e am woo e moƴƴere, ko mi katonjiɗo\"."},{"id":25,"translation":"Gooto e [jiwɓe] ɓen ari e makko, homo yahra hersa, o wi'i: \"Baaba am no nodde, fii yo o yoɓe njoɓdi kon ko njarnan-ɗaa men\". Tuma o hewtunoo ka [mawɗo] on, o sifanii mo fii [makko], o maaki: \"Wota a hul, a daɗii yimɓe tooñooɓe ɓen\"."},{"id":26,"translation":"Gooto e [jiwɓe] ɓen wi'i: \"Ƴettu mo golle, yo baaba. Pellet, ko ɓuri moƴƴude e mo ƴettataa golle, ko doolnuɗo koolniiɗo\"."},{"id":27,"translation":"[Mawɗo] on maaki: \"Miɗo yiɗi desingol ma gooto e jiwɓe am ɓen ɗoo ɗiɗo, e hoore yo a golla-nam duuɓi jeetati. Si a timminii sappo, haray ko e sago maa; mi faalaaka saɗtinannde ma. A tawat kam, si Alla jaɓii, ko e moƴƴinooɓe ɓen mi jeyaa\"."},{"id":28,"translation":"[Muusaa] maaki: \"Ɗum wonii hakkunde am e mon. Happu woo e majji ɗiɗi, ɗi mi huuɓni, haray ɓiɗteede alanaa e kam. En waɗii Alla pawtiiɗo e ko wowluɗen kon\"."},{"id":29,"translation":"Nde Muusaa timminnoo happu ngun, o yahdi e ɓeydnuure makko, o haynii yiite ka senngo (fello) Tuuri, o maaki ɓeunguure makko nden: \"ngonee ɗoo, min mi haynike yiite. Mbelejo'o mi addana on e magge kumpital maa te'annde(docotal) yiite ngen, mbelejo'o itworon\"."},{"id":30,"translation":"Nde o heewtunoo nge, o noddiraa ka fonngo ñaamo aynde, ka tummbere barkinaande, ka (takko) lekki, won'nde: \"eey ma Muusaa! Ko Miin woni Alla, Jeyɗo winndere nden\"."},{"id":31,"translation":"Kadi: \"Bugo tuggordu maa ndun\"; nde o tinunoo hundu dillira wa mboddi,o huccitiri dogudu, o yeƴƴitaaki. [O noddaa]: \"Ko an yo Muusaa! Artu, wota a hul; ko a jiyaaɗo e hooliiɓe ɓeen."},{"id":32,"translation":"Naatnu juungo maa ngon ka jayba maa, ngo yaltat ranewo, ko aldaa e ñawu. Bakaa e maaɗa, juuɗe maa ɗen, fii kulol ngol. Ɗiin ko hujjaaji ɗiɗi, immorde ka Joomi maa, haa e Fir'awna e dental mum, pellet, ɓeen laatike yimɓe faasiqiiɓe\"."},{"id":33,"translation":"O maaki: \"Joomi am, mi ittiino wonkii e maɓɓe, miɗo huli nde ɓe mbarata kam."},{"id":34,"translation":"Ko musiɗɗo am on Haaruuna, ɓuri kam laaɓude ɗemngal. Immindin-mo e am, ko ballitoo kam, gooŋɗiam-mi; miɗo huli nde ɓe fennata kam\"."},{"id":35,"translation":"[Alla] daali: \"Min cemmbinirat tere maa ɗen, musiɗɗo maa on, Min mbaɗana on hujja (e cemmbe); ɓe hewtirtaa on ɗiɗo, sabu aayeeje Amen ɗe [Min nuli e] mo'on, e ɓen jokkuɓe on foolɓe\"."},{"id":36,"translation":"Nde Muusaa addunoo e maɓɓe aayeeje Amen ɗen ɓannguɗe, ɓe mbi'i: \"Ɗum wonaani, si wonaa mbilewu fekindaangu. Min naniraani ɗum baabiraaɓe amen adinooɓe ɓen\"."},{"id":37,"translation":"Muusaa maaki: \"Ko Joomi am ɓuri anndude on arduɗo e peewal, immorde to makko, e on mo battane moƴƴe woodani ka La'akara. Pellet, O malnataa tooñooɓe ɓen\"."},{"id":38,"translation":"Fir'awna wi'i: \"eey mon dental, mi anndanaa on deweteeɗo, si wonaa min. Eey ma yo Haamaana, huɓɓinanam [yiite] e loopal ngal, mahiranaa kam huɓeere toownde, no gasa ka mi ƴellitoo e Deweteeɗo Muusaa On; tawde miɗo sikki mo e fenooɓe ɓen\"."},{"id":39,"translation":"O townitii ka leydi, kaŋko e koneeli makko ɗin, ko aldaa e goonga. Ɓe cikki won'de ɓe ruttitetaako ka Amen."},{"id":40,"translation":"Men nanngi mo, kaŋko e koneeli makko ɗin, Min mbugii ɓe ka maayo. Tasko, ko honno battane tooñɓe ɓen mba'unoo."},{"id":41,"translation":"Min mbaɗi ɓe ardiiɓe, noddoo ɓe e Yiite. Ñande Darngal, ɓe walletaake."},{"id":42,"translation":"Min njokkintiniri ɓe ka aduna ɗoo, kuddi. Ñalnde Darngal, ko ɓe jiyaaɓe e woɗɗintinoyteeɓe [e yurmeende Alla]."},{"id":43,"translation":"Gooŋɗii Min ngokkii Muusaa Deftere nden, ɓaawo nde Min kalkunoo gire arane ɗen, ko nde ndayginorde yimɓe ɓen, e peewal e yurmeende. Mbelejo'o, ɓe mbaajitorat."},{"id":44,"translation":"A tawanooka ka senngo hiirnaange, fewndo Min mbahyinnoo e Muusaa yamiroore nden, a jeyanooka kadi e seediiɓe ɓen."},{"id":45,"translation":"Kono Minen ngoni ni tagkɓe gire, duuɓi maɓɓe juuti. A hoɗaano kadi e yimɓe Madyana ɓen, haɗa janngana ɓe Aayeeje Amen; ko Minen ngoni nulɓe."},{"id":46,"translation":"A tawanooka ka senngo Fello Tuuri, fewndo Min noddunoo; ko yurmeende immorde ka Joomi maa [woni ko Min nulir-maa], fii no njeertiniraa yimɓe, ɓe reentinoowo araali e maɓɓe, ado maaɗa, mbelejo'o, ɓe mbaajitoto."},{"id":47,"translation":"Si wonaano fii yo lepte yanir e maɓɓe, sabu ko juuɗe maɓɓe ardini, ɓe wi'ayno: \"Joomi amen, ko haɗno imminaa Nulaaɗo e amen? Min njokka nun aayeeje Maa ɗen, men njeyee e gooŋɗimɓe ɓen\"."},{"id":48,"translation":"Nde o addirannooɓe goonga kan, immorde ka amen, ɓe mb'i: \"Ko haɗno o okkee yeru ko Muusaa okkanoo kon?\" Kere ɓe njeddaano ko Muusaa okkanoo kon ko adii? Ɓe mbi'i'i: \"Ko bileeji ɗiɗi, ɗi no wallindira!\" Ɓe mbi'i kadi: \"Ko min yedduɓe fof e mun\"."},{"id":49,"translation":"Maaku: \"ngadee deftere immorde ka Alla, hara hende ɓuri ɗee ɗiɗi feewde, mi jokkaynde, si on laatike goongunɓe\"."},{"id":50,"translation":"Si ɓe njaabaaki ma, anndu ko mbeleeɗe maɓɓe ɓe njokkata. Ko hommbo ɓuri majjude ɓuri oon jokkirɗo mbeleeɗe mun, ko aldaa e peewal immorde ka Alla? Pellet, Alla feewnata yimɓe tooñooɓe ɓen."},{"id":51,"translation":"Gooɗii Min hewtinii ɓe Konngol ngol, mbelejo'o, ɓe mbaajitora."},{"id":52,"translation":"Ɓen ɓe Min ndokki Deftere [Tawreeta] nden, ko adii [Alqur'aana] ndee, ko ɓe gooŋɗinɓe nde."},{"id":53,"translation":"Si nde janngaama e dow maɓɓe, ɓe mbi'a: \"Min ngooŋɗinii nde. Ko nde goonga immorde ka Joomi amen. Pellet min woniino jebbiliiɓe, ado mayre\"."},{"id":54,"translation":"Ɓeen ɗon, ɓe jonniroyte njoɓdi maɓɓe ndin, laabi ɗiɗi, sabu ko ɓe muñinoo kon, heɓe nduñiraynoo moƴƴere nden, bone on, e hu'unde nde Min ngarsiki ɓe nden, heɓe nafqa."},{"id":55,"translation":"Si ɓe nanii meerente, ɓe ɗuurnoo e ɗum, ɓe mbi'a: \"Ko minen golle amen ngoodani, ko onon kadi golle mon nhoodani. Kisal wonii e mo'on. Min ɗaɓɓataa wonndugol e majjuɓe ɓen\"."},{"id":56,"translation":"Pellet, an (Nulaaɗo), a feewnata mo njiɗɗaa; kono Alla no feewna on Mo O muuyi. Ko Kaŋko ɓuri anndude feewɓe ɓen."},{"id":57,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Si min njokkidii peewal ngal e maa, men biftete ka leydi amen\". E Min hoɗiniraali ɓe e nokku horminaaɗo, koolniiɗo, mo dimɗe noone kaka addetee e mun, arsike immorde ka Amen? Si ko woni, ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe, ɓe nganndaa."},{"id":58,"translation":"Ɗuuɗii ko Min kakli, e yimɓe ca'e, bewrunooɓe nguuree mum, e homo non galleeji maɓɓe ɗin, koɗiraaka ɓaawo maɓɓe, si wonaa seeɗa. Min laatii wonn'de ronooɓe ɓeen."},{"id":59,"translation":"Joomi maa siforaali won'de kalkoowo yimɓe ca'e, haa O immina e leñol maɓɓeɗen, Nulaaɗo, ko janngana ɓe aayeeje Amen ɗen. Min siforaali kadi kalkugol yimɓe ca'e, si wonaa hara yimɓe majje ko tooñuɓe."},{"id":60,"translation":"Kala ko ngokkaɗon e hu'unde, ko dakamme nguurndam aduna e cuɗaari mun; ko ko woni ka Alla kon, ɓuri moƴƴude, woni kadi ko luttata. E on haqqiltaa?"},{"id":61,"translation":"Eey mon Min podi fodaari moƴƴuri, ndi o hawrata e mu'un, wa'ata wa on mo Min ndakmitiri dakamme nguurndam aduna, refti hara kaŋko on, Ñalnde Darngal, ko e tawneteeɓe (ka Yiite) ɓen o jeyaa?"},{"id":62,"translation":"Ñande O noddoyta ɓe, O wi'a: \"Ko hoɗo kafidaaɗi am, ɗin ɗi ngaaƴoratnoɗon woni?\""},{"id":63,"translation":"Ɓen ɓe Konngol jojji e Mu'um wi'a: \"Joomi amen, ko ɓee ngoni ko min bewinnoo. Min bewinirno ɓe, wano men bewirnoo. Min daɗndinike e Maaɗa. Wonaa minen ɓe ndewatnoo\"."},{"id":64,"translation":"[Ɓe] mb'anee: \"Noddee non kafidaaɗi mon ɗin\". Ɓe nodda ɗi, kono ɗi njaabotaako ɓe. Ɓe nji'a lepte ɗen, (ɓe njeloo) sinno hara ɓe peewuno."},{"id":65,"translation":"Ñande O noddoyta ɓe, o wi'a: \"Ko holɗum njaabinoɗon Nulaaɓe ɓen?\""},{"id":66,"translation":"Lamitorɗi ɗin mbumiɗana ɓe nden ñande, ɓe lamndondirtaa."},{"id":67,"translation":"Si ko tuubuɗo, o gooŋɗini, o golli moƴƴuɗi, hino hasii ka o jeyee e malaaɓe ɓeen."},{"id":68,"translation":"Joomi maa no taga ko o muuyi, O suɓoo; suɓagol alanaa ɓe. Senaade woodanii Alla! O toowii e kon ko ɓe cirkata!"},{"id":69,"translation":"Joomi maa no anndi ko ɓerɗe maɓɓe ɗen cuuɗata, e kon ko ɓe peññinta."},{"id":70,"translation":"Ko Kaŋko Alla woni, Mo deweteeɗo alaa, si wanaa Kaŋko. Ko Kaŋko jettooje nhoodani aduna e La'akara. Hino woodani Mo ñaawoore nden. Ko ka Makko rutteteɗon."},{"id":71,"translation":"Maaku: \"njeewtee kam, Si Alla waɗiranii on jemma on, duumiiɗo haa Ñande Darngal, ko deweteeɗo hommbo, tanaa Alla, addanta on ndayngu? E on nanataa?\""},{"id":72,"translation":"Maaku: \"njeewtee kam, Si Alla waɗiranii on ñalorma on, duumiiɗo haa Ñande Darngal, ko deweteeɗo hommbo, tanaa Alla, addanta on jemma, mo deeƴoton e mun? E on nji'ataa?\""},{"id":73,"translation":"Hino jeyaa e yurmeende Makko, O waɗiranii on jemma e ñalawma; fii no deeƴiron e (jemma) on, e no ɗaɓɓiron ( e ñalawma on), ɓural makko, e no mbelajo'o njettiron [Mo] ."},{"id":74,"translation":"Ñande O noddoyta ɓe, O wi'a: \"Ko holto kadidaaɗi(renndidiiɗi) am, ɗin ɗin ngaaƴoratnoɗon ngoni?\""},{"id":75,"translation":"Min ɗoofi e kala mofte, seedotooɗo, Min mbi'a: \"ngddee hujjaajji mon ɗin\". Ɓe ngnndi wonn'de goonga kan, ko Alla woodani; ko ɓe fekindotonoo kon majjitora ɓe."},{"id":76,"translation":"Pellet,Qaaruuna ko e yimɓe Muusaa ɓen jeyanoo,kono o bewi e maɓɓe.Min ngokki mo ngaluuji tawat-ɗi coktirɗe mum,no teddana jamaa doolnuɗo.Nde yimɓe makko ɓeen,mbiatno mo:Wata a weltor townitaare.Pellet Alla yiɗaa weltortooɓe toownitaare."},{"id":77,"translation":"Ɗaɓɓir ko Alla okku-maa kon, galle laakare ɗen. Wota a yejjit geɗal maa ngal aduna. Moƴƴir no Alla moƴƴorii non e maaɗa. Wata a ɗaɓɓu bonnugol ka leydi. Anndu pellet, Alla yiɗaa bonnooɓe ɓen\"."},{"id":78,"translation":"O wi'i: \"Ko mi okkiraa ɗum, ko e hoore ganndal ngal mi jogii\". E o anndaa wonn'de gooŋɗii Alla kalkiino gire, adiiɓe mo, ɓurɓe doole, ɓuri mo ɗuuɗude jawle? Ɓe lamndoytaake fii bakkaat maɓɓe, kamɓe bomɓe ɓen!"},{"id":79,"translation":"O yaltitiri e yimɓe makko ɓen, cuɗaari makko ndin. Yiɗuɓe nguurndam aduna ɓen mbi'i: \"Hara nun min keɓayno sugu koo ko Qaaruuna okkaa. Kaŋko on, pellet, ko o jom-geɓal mawnungal\"."},{"id":80,"translation":"Okkaaɓe ganndal ɓen kan mbi'i: \"Ee bone mon! Ko mbarjaari Alla ndin ɓuri moƴƴannde on gooŋɗinɗo o golli ko moƴƴi\". Kono hawrataa e ɗuum, si wonaa muññiiɓe ɓen."},{"id":81,"translation":"Min mutindini mo e galle makko ɗen, ka leydi. Fedde woo alanaa mo, ko paaboo mo gaanin Alla, o wonaano paabotooɗo hoore-mum."},{"id":82,"translation":"Ɓen yelinooɓe nokku makko on haŋki mum, ɓe mbaɗti wiide: \"Ee bone! Alla no wertana arsike on, Mo O muuyani e jiyaaɓe Makko ɓen, O ɓiɗtinana [Mo O muuyani]. Si wonaa Alla moƴƴinoo e amen, O mutinayno men. Ee bone! Jaka O malnataa yedduɓe ɓen\"."},{"id":83,"translation":"Ɗen galle laakara, Min mbaɗanii ɗe ɓen ɓe yiɗaa townitaare ka leydi, wonaa kadi bonnugol. Battane moƴƴe ɗen, ko fii gooŋɗuɓe ɓen."},{"id":84,"translation":"Kala garduɗo e moƴƴere, hino woodani mo ko ɓuri nde moƴƴude; kala kadi garduɗo e bonannde, (yo o anndu) huuwuɓe bonɗi ɗin yoɓetaake, si wanaa ko ɓe huuwaynoo kon."},{"id":85,"translation":"Pellet, jippinɗo Alqur'aana on e maaɗa, ko duttoo-wo ma ka woowaandi maa. Maaku: \"Ko Joomi am ɓuri anndude arduɗo e peewal, e gonɗo e majjere ɓanngunde\"."},{"id":86,"translation":"A wonaano tamƴininooɗo jippineede deftere nden e maaɗa. Si wonaa tun, ko yurmeende immorde ka Joomi maa. Wota won muk, balloowo heeferɓe ɓen."},{"id":87,"translation":"wota ɓe palo ma kadi e aayeeje Alla ɗen, ɓaawo ɗe jippineede e maaɗa. Noddu (yimɓe ɓen) fa'ade e Joomi maa, wota a won muk, jiyaaɗo e sirkooɓe ɓen."},{"id":88,"translation":"Wota a rewudu e Alla, deweteeɗo goo. Deweteeɗo goo alaa, si wonaa Kaŋko. Hu'unde fof re'ay, si wonaa Jaati Maako Kin. Ko Kaŋko woodani ñaawugol; ko ka Makko kadi ndtteteɗon."}]},{"id":29,"verses":[{"id":1,"translation":"Alif, laam, miim.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"E yimɓe ɓen cikku ɓe ngaccirte nii, fii ɓe wi'ii: \"Min ngooŋɗinii!\" Hara ɓe pitninaaka?"},{"id":3,"translation":"Gooŋɗii, Min pitninii ɓen adinooɓe ɓe. Maa Alla feññin, fii gooŋɗuɓe ɓen, maa O feññin kadi, fii fenooɓe ɓen."},{"id":4,"translation":"Kaa golluɓe bonɗi ɓen cikku, won'nde ɓe laawoto Min? ko ɓe ñaawata kon bonii!"},{"id":5,"translation":"Kala tawɗo homo njortii kawroygol e Alla, ko pellet, lajal Alla ngal, ko hewtaygal. Ko Kaŋko woni Nanoowo, nganduɗo on."},{"id":6,"translation":"Kala kadi tiiɗniiɗo, ko hoore-makko o tiiɗnanii, tawde pellet, Alla ko jon'diniiɗo e tageefo ngon."},{"id":7,"translation":"Ɓeen non gooŋɗinɓe, ɓe ngolli golle moƴƴe, ma Min momtan ɓe bonɗi maɓɓe ɗin, Min njoɓitra ɓe, ko ɓuri moƴƴude e ko ɓe ngollatnoo kon."},{"id":8,"translation":"Min njamirii neɗɗaŋke on, moƴƴugol e mawɓe makko ɓen. Si ɓe ndoolii maa fii cirkangol Kam, ko a alanaa ɗum ganndal, wota a ɗofto ɓe ! Ko ka Am, woni ruttorde mon, Mi habra on, ko ngollatno ɗon."},{"id":9,"translation":"Ɓeen gooŋɗinɓe Alla, ɓe ngolli golle moƴƴe, ma Min mbaɗtiduɓe e moƴƴuɓe ɓen."},{"id":10,"translation":"Hino e jimɓe ɓen, wi'oowo: \"Min ngooŋɗinii Alla\"; hara non si o tampiniraama fii Alla, o waɗat lorra yimɓe ɓen, wano lepte Alla ɗen. Si ballal kadi immorii ka Joomi maa, pellet, ɓe mbi'ay: \"Miɗen ngo'dunoo e mo'on!\" Kere wonaa Alla ɓuri anndu'de ko woni e ɓerɗe tageefo ngon?"},{"id":11,"translation":"Ma Alla anndin fii gooŋɗinɓe ɓen, ma O feññina kadi fii naafiqiiɓe ɓeen."},{"id":12,"translation":"Heeferɓe ɓen wi'ani gooŋɗinɓe ɓen: \"Jokkee laawol amen ngol, men fawtoto fii goopi mon ɗin\". Kono ɓe ngonaani fawtotooɓe hay hu'unde e goopi maɓɓe. Pellet, ko ɓe fenooɓe."},{"id":13,"translation":"Kono maa ɓe paawtoo fii teddeendi bakkaat maɓɓe ɗin, e teddeendi goo, wond'ude e teddeendi maɓɓe ndin. Ko maa ɓe lamndoyee, Ñande Darngal, ga e kon ko ɓe fekindotonoo."},{"id":14,"translation":"Gooŋɗii Min nulii Nuuhu e yimɓe makko ɓen, o ñiiɓi hakkunde maɓɓe, duuɓi ujunere, ŋakkuɗum duuɓi cappanɗe jowi. Waame on nanngi ɓe, hari ko ɓe tooñɓe."},{"id":15,"translation":"Min ndaɗndi mo, kaŋko e yimɓe laana kan; Min mbaɗi ka kaawisa tageefo ngo."},{"id":16,"translation":"(Jaŋto) kadi Ibraahiima, nde o wi'annoo yimɓe makko ɓen: \"ndeewee Alla, kulon Mo; ko ɗum ɓuri moƴƴann'de on, si woni hoɗon nganndi\"."},{"id":17,"translation":"Anndee ko ndewoton kon ga Alla, ko sanamuuji, hoɗon taƴa fenaande. Pellet, ɗin ɗi ndewoton ga Alla, ɗi waawaa on arsikude; ɗaɓɓiree arsike on ka Alla, rewon mo, ƴetton Mo. Ko ka makko woni rutteteɗon."},{"id":18,"translation":"Si on njeddi i, haray mofte adinooɓe kadi njeddiino (Nulaaɓe mum). Alaa ko fawii e Nulaaɗo on, si wonaa yottingol ɓannginngol."},{"id":19,"translation":"E ɓee yiaani no Alla fuɗɗorta tagoore ngum, refti o ndttat ngu? Pellet, ɗum wonii ko newanii Alla."},{"id":20,"translation":"Maaku: \"Yiilee ka leydi, ndaaron no O puɗɗori tagoore. refti Alla tagoore sakkitoru ngum. Pellet, Alla ko kattanɗo kala hu'unde\"."},{"id":21,"translation":"Homo lepte mo o muuyani, o yurmo mo O muuyani; ko ka makko rutteteɗon."},{"id":22,"translation":"On wonaani laawotooɓe ka leydi, wonaa ka kammu; alanaa on ga Alla, woni giɗo, wanaa ballo."},{"id":23,"translation":"Ɓeen yedduɓe aayeeje Alla ɗen, e hawroygol e makko ngol, ɓen taƴike e yurmeende Am, ɓen ɗon, hono woodani ɓe lepte mu'usuɗe."},{"id":24,"translation":"Jaabawol yimɓe makko ɓen wonaano, si wonaa wiide ɓe: \"Waree mo, maa sunnon mo\". Kono Alla daɗndi mo e yiite ngen. Pellet, wonii e ɗum, Ma'andeeji, wonan'de yimɓe gooŋɗimɓe."},{"id":25,"translation":"O maaki: \"nganndee ko ndewoton kon ga Alla, ko sanamuuji, fii yiɗindiro hakkunde mon, ka nguurndam aduna, hooti non, Ñande Darndal, yoga mon yeddoyay yoga, yoga mon kadi huɗo yoga, hara non, jaaƴorde mon nden, ko ka Yiite, hara wallooɓe alanaa on\"."},{"id":26,"translation":"Luutu gooŋɗini mo. O maaki: \"Min on, ko mi feroowo ka Joomi am, ko Kaŋko woni Fooluɗo, Ñeeño On\"."},{"id":27,"translation":"Min njeɗi mo Ismaa'iila e Yaaquuba, Min mbaɗi e geñngol makko ngol, Annabaaku e Daftere. Min ngokki mo mbarjaari makko ndin aduna, pellet, kaŋo on ka La'akara, ko o jeyaaɗo e moƴƴuɓe ɓen."},{"id":28,"translation":"(Jaŋto) kadi luutu, nde o maakannoo yimɓe makko ɓen : \" E on aray e paŋkare, ɗe gooto e winndere nden adaaki on e mun?"},{"id":29,"translation":"E on aray jottagol e worɓe ɓen? paloɗon kadi e laawol? Ngollaton ko mbatirdu mon ko añinii?\" Kono jaabawol yimɓe makko ɓeen wonaano, si wonaa wiide ɓe: \"Addan men lepte Alla ɗen, si tawii ko a jeyaaɗo e gooŋɗuɓe ɓeen\"."},{"id":30,"translation":"O maaki: \"Joomi am, wallam e hoore yimɓe bonnooɓe ɓeen\"."},{"id":31,"translation":"Tuma nde Imminaaɓe Amen ɓen addannoo Ibraahiima welo-welo ngon, ɓe mb\"i: \"Minen, ko men halkooɓee yimɓe ndee saare. Tawde pellet, yimɓe mayre laatike tooñooɓe\"."},{"id":32,"translation":"O maaki: \"Kono Luutu no ton!\" Ɓe mbi'i: \"Ko minen ɓuri anndude fii won'ɓe ton. Ko ma men daɗndu mo, kaŋko e yimɓe makko ɓen, si wonaa debbo makko on, o jeyaama e helketeeɓe ɓeen\"."},{"id":33,"translation":"Tum nde imminaaɓe Amen ɓen keewtunoo ka Luutu, o saɗtiraa fii maɓɓe, ɓernde makko ɓiɗtorii fii maɓɓe. Ɓe mbi'i: \"Wota a hul, wota a suno. Ko men daɗndooɓe ma an e ɓeynguure maa nde, si wonaa debbo maa on, o jeyaama e halkaaɓe ɓen."},{"id":34,"translation":"Ko moen njippinooɓe lepte e yimɓe ndee saare, immorde ka kammu, sabu ko ɓe yaltunoo e ɗoftaare kon\"."},{"id":35,"translation":"Gooŋɗii Min ngaccii e nden (saare), Ma'ande ɓanngunde, wonan'de yimɓe haqqilooɓe ɓeen."},{"id":36,"translation":"(Min nuli) kadi e Madyana, musiɗɗo maɓɓe on, Shu'aybu. O maaki: \"Ko onon yo yimɓe am, ndewee Alla, jortoron Ñalannde sakkitiinde nden, wota woniri e leydi ndin, bonnooɓe\"."},{"id":37,"translation":"Kono ɓe njeddi i mo. Dillannde nden nanngi ɓe, ɓe waɗtini ka koɗooli maɓɓe, ko ɓe jicciiɓe-maayi."},{"id":38,"translation":"(Meon kalki) kadi Aadi'en, e Saamuda'en. Gooŋɗii caambbeje maɓɓe ɗin ɓannganii on. Seytaane cuɗinani ɓe, golle maɓɓe ɗen, ndu sakkii ɓe e laawol ngol; tawi le, ko ɓe reentunooɓe."},{"id":39,"translation":"(Min kalki) kadi Qaaruuna, e Fir'awna e Haamaana. Gooŋɗii le, Muusaa addanii ɓe ɓanngannduyeeji, kono ɓe toownitii ka leydi, ɓe wonaano laawotooɓe."},{"id":40,"translation":"Kala maɓɓe, Min leptirno bakkaatuuji mum ɗin: no e maɓɓe, ɓe Min ngurti henndu e mum; no e maɓɓe, ɓe haacaango kalki; no e maɓɓe, mo Min mutini ɗum ka leydi, no e maɓɓe kadi, ɓe Min yoolunoo. Kono non, Alla siforaali tooñoowo ɓe; si ko woni, ko kamɓe tooñuoo ko'e maɓɓe."},{"id":41,"translation":"Misal ɓen jogitiiɓe ga Alla deweteeɗi, ko wano marijaawowal(njomblo) saccungal suudu. Ko ɓuri lo'ode non e cuuɗi ɗin, ko suudu marijaawo. Sinno ɓe annduno!"},{"id":42,"translation":"Pellet, Alla no anndi kala hu'unde nde ɓe noddata ga makko. Ko Kaŋko woni Foolɗo, Ñeeño On."},{"id":43,"translation":"Ɗii ko yeruuji ɗe Min piyanta yimɓe ɓen; ko woni tun, paamataa ɗen, si wonaa annduɓe ɓen."},{"id":44,"translation":"Alla tagirii kammuuli ɗin e leydi ndin, e hoore goonga. Pellet, wonii ɗum, Ma'ande, wonan'de gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":45,"translation":"Janngu ɗum ko waayinaa e maaɗa ka deftere, ñiiɓaa e juulde nden. Pellet, juulde nden no haɗa paŋkare e ko añinii. Ko jantagol Alla ngol ɓuri (hu'unde kala) mawnude. Alla no anndi ko ngolloton kon."},{"id":46,"translation":"Wota on weeñir yimɓe defte ɓen si wonaa e no ɓuri e moƴƴirde, si wonaa hara ko ɓen tooñɓe e maɓɓe. Mbi'on: \"Min ngooŋɗinii nden njippinaande e amen e ɗen njippinaaɗe e mon. Deweteeɗo amen On e deweteeɗo mon On ko gooto, menen non, ko Min jebbilanii ɓe Mo\"."},{"id":47,"translation":"Ko wano non Min njippiniri e maaɗa Deftere nden. Ɓeen ɓe Min ngokki Deftere nden, heɓe mgooŋɗini nde. Hino e maɓɓe on gooŋɗinɗo nde. Yeddataa Aayeeje Amen ɗen, si wonaa heeferɓe ɓen."},{"id":48,"translation":"A wonaano haɗa janngatnoo deftere ado mayre, a winndirtaano ñaamo maa ngon. Harayno, bonnooɓe ɓen cikkittono."},{"id":49,"translation":"Si ko woni, ko nde Aayeeje ɓannguɗe e ɓerɗe ɓen okkaaɓe ganndal. Yeddataa aayeeje Amen ɗen, si wonaa tooñɓe ɓeen."},{"id":50,"translation":"Ɓe mb'i: \"Hanno jippinee e makko Ma'andeeji immorde ka Joomi makko?\" Maaku: \"aayaaji ko joomam addata, anndee min, ko mi jeertinoowo ɓannguɗo\"."},{"id":51,"translation":"Kere yonaani ɓe won'de Min njippinii e maaɗa deftere nden hende janngee e maɓɓe? Wonii e ɗuum, yurmeende e waaju wonan'de yimɓe gooŋɗinooɓe."},{"id":52,"translation":"Maaku: \"Alla yonii hakkunde am e mooɗon seedee Hino anndi ko woni kon ka kammuuli e ka leydi. Ɓen non gooŋɗimɓe meere nden ɓe yeddi Alla, ko ɓen ngoni oni sooyɓe ɓen."},{"id":53,"translation":"Heɓe kawjirane lepte ɗen. Si wonaano fii lajal innaangal, lepte ɗen ngardiratno e maɓɓe juhal, hara kamɓe ɓe so'aa-anndude."},{"id":54,"translation":"Heɓe lawjirane lepte ɗen, hara non pellet, Jahannama ko fiiltiinge heefereɓe ɓeen."},{"id":55,"translation":"Ñande lepte ɗen suddiroyta ɓe senngo dow maɓɓe e ka ley koyɗe maɓɓe, O daala[na ɓe]: \"Meeɗee ko ngollatnoɗon kon!\""},{"id":56,"translation":"Eey mon jiyaaɓe Am gooɗinɓe! Nganndee leydi Am ndin ko yaajundi. Ko Min ngoni ko ndewoton!"},{"id":57,"translation":"Kala woŋkii meeɗay maayde. refti ko ka Amen ndutteteɗon."},{"id":58,"translation":"Ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴe, ma Min koɗnu ɓe ka Aljanna e cuuɗi ɗi canɗi ilata senngo ley majji, koɓe duumotooɓe ton. Iskin(heskey)° moƴƴere njoɓdi gollunooɓe,"},{"id":59,"translation":"ɓeen muññiiɓe, ɓe tuugii e Joomi maɓɓe."},{"id":60,"translation":"Heewii e ruugatɗi ɗi yooɓotaako arsike majji! Ko Alla arsikata ɗi wond'ude e onon. Ko Kaŋko woni Nanoowo, gannduɗo."},{"id":61,"translation":"Pellet, si a laɓndiima ɓe: \"Ko hommbo tagi kammuu- li ɗiin e leydi ndin, O elti na'ange nge e lewru ndu?\" Ma ɓe mbi'u: \"Ko Alla\". Ko holno ɓe ferlitoraa (e gooŋɗingol ngol)?"},{"id":62,"translation":"Alla no yaacnana arsike on mo o muuyi e jiyaaɓe makko ɓen, Homo ɓittana mo. Pellet, Alla ko gannduɗo kala hu'unde."},{"id":63,"translation":"Pellet, si a lanndike ɓe: \"Ko hommbo jippiniri ndiyam ka kammu ɗam O wuurnitiri leydi ndin ɓaawo ndi yoorde?\", ma ɓe mbi': \"Ko Alla\". Maaku: \"Yettoore woodanii Alla!\". Si ko woni, ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe kaqqiltaa."},{"id":64,"translation":"Ɗam nguurndam aduna wonaani, si wonaa mbeleeɗe e fijindaaru. Pellet, ko hoɗo La'akara ngon woni nguurandam. Sinno ɓe annduno."},{"id":65,"translation":"Si ɓe waɗɗike ka laana, ɓe nodda Alla ɓe laɓɓinano mo noddaandu ndun. Tuma nde o daɗndi ɓe ka njoorndi, on tuma ɓe cirka."},{"id":66,"translation":"No ɓe yeddira ko Min ngokki ɓe kon, awa yo ɓe dakmito! Aray kaɓe ngannda."},{"id":67,"translation":"E ɓee nji'aani won'de Min mbaɗii hormorde hoolniinde, yimɓe ɓen no ci'ifee(mbifte) bannge maɓɓe? E ko meere nden ɓe ngooŋɗinta ɓe njedda neemaaji Alla ɗin?"},{"id":68,"translation":"E ko hommbo ɓuri tooñide wa on pekondiiɗo fenaande e hoore Alla, maa o fenni goonga kan nde ka arnoo e makko? E wonaa ka Jahannama woni jaaƴorde yedduɓe ɓen?"},{"id":69,"translation":"Ɓeen tiiɗnorɓe e (weltingol) Min, ma Min peewnirɓe e laawi Amen, ko pellet, Alla no won'di e moƴƴinooɓe ɓeen."}]},{"id":30,"verses":[{"id":1,"translation":"Alif, laam, miim.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Ruumiyaŋkooɓe ɓeen poolaama,"},{"id":3,"translation":"ka ɓuri ɓadaade e lesdi ndin, kamɓe kadi ɓaawo ɓe poola, ɓe fooloyooɓe,"},{"id":4,"translation":"e ndeer duuɓi seeɗaaji. Ko Alla woodani fiyaaku (poolal ngal) ado e ɓaawo (maggal). Nden ñalaande, gooŋɗinɓe ɓen mbeltota."},{"id":5,"translation":"ballal Alla ngal. Homo walla mo O muuyi. Ko Kaŋko woni pooloowo, jurmotooɗo."},{"id":6,"translation":"[Ɗuum] ko fodoore Alla. Alla luutndotaako fodoore makko nden. Kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen ɓe nganndaa."},{"id":7,"translation":"Heɓe nganndi ko feeñi e nguurndam aduna, kono kamɓe e fii La'akara on, ko ɓe welsindiiɓe."},{"id":8,"translation":"E ɓee miijitaaki fii ko'e-maɓɓe? Alla tagiraali kammuuji ɗin e lesdi ndin e ko woni hakkunde ɗin ɗiɗi, si wonaa goonga e lajal innaangal. Nganndee ko ɗuuɗi e yimɓe ɓeen, ko yedduɓe kawroygol e Joomi maɓɓe."},{"id":9,"translation":"E ɓee njillaani ka leydi ɓe taskoo ko honno battane ɓeen adinooɓe ɓe mbi'noo? Ɓeen ngonno ɓurɓe ɓe doole ɓe remi e leydi ndin ɓe nguuri e mayri ɓuri ko ɓee nguuri e mayri kon. Nulaaɓe maɓɓe ɓen addani ɓe ɓanngannduyeeji. Alla wonaani tooñoowo ɓe, kono non ko ko'e maɓɓe ɓe ngonno e tooñude."},{"id":10,"translation":"Refti ko wonunoo battane bonnuɓe ɓen, ko bonan'nde fii ɓe njeddii Aayeeje Alla ɗen, ɓe laatii e jalkitgol ɗe."},{"id":11,"translation":"Ko Alla fuɗɗi tagoore nde; refti o rutta nde; refti ko ka makko rutteteɗon."},{"id":12,"translation":"Ñande Darnga ngal darii, bonɓe ɓen taƴoto."},{"id":13,"translation":"Woodantaaɓe e kafidiiɗi maɓɓe ɗin tefooji, ɓe ngoniino yedduɓe kafiduɓe ɓe."},{"id":14,"translation":"Ñande Darnga ngal darii,nden ñande ɓe ceertoyat."},{"id":15,"translation":"Si ko ɓen gooŋɗimɓe ɓe ngolli golle moƴƴe, ɓen ɗon ngonoyat e beeli (Aljanna) heɓe caɗnee(mbeltine)."},{"id":16,"translation":"Si tawii non ko ɓen yedduɓe ɓe njeddi aayeeje amen ɗen e kawrugol ngol e La'akara, ɓen ɗon ko tawnoyteeɓe e lepte ɗen."},{"id":17,"translation":"Cubbunhinanee Alla, tuma kiiroton e tuma mbeetoton."},{"id":18,"translation":"Ko Kaŋko jettooje ngoodani ka kammuuji e ka leydi, e kiikiiɗe e saaga ñalloton."},{"id":19,"translation":"Homo yaltina ko wuuri e nder ko maayi, o yaltina kadi ko maayi e ndeer ko wuuri. Homo wuurnita leydi ndin ɓaawo ndi yoorde. Ko wano non yatainirte- ɗon (e genaale mon)."},{"id":20,"translation":"Hino jeyaa e Ma'andeeji makko ɗin: won'de O tagii on immorde e mbum-mbuldi, refti jaka ko on ɓanndiŋke sa'akotooɓe [e leydi ndin]."},{"id":21,"translation":"Hino jeyaa e Ma'andeeji makko ɗin : won'de O tagiranii on e woŋkiiji mon ɗin, resondirɓe, fii yo on ndeeƴ e maɓɓe, O waɗi hakkunde mon giggol e yumeende. Wonii e ɗuum, Ma'andeeji wonan'de yimɓe miijitotooɓe."},{"id":22,"translation":"Hino jeyaa e Ma'andeeji makko ɗin: tagugol kammuuji ɗin e leydi ndin, e luutondirgol ɗemɗe mon e mbaadiiji mon. Wonii e ɗuum, Ma'andeeji anduɓe ɓeen."},{"id":23,"translation":"Hino jeyaa e Ma'andeeji makko ɗin: ɗoyngol mon ngol jemma e ñalawma, e ɗaɓɓugol mon ɓural makko. Wonii e ɗum, Ma'andeeji wonan'de yimɓe nanooɓe."},{"id":24,"translation":"Hino jeyaa e Ma'andeeji makko ɗin: Homo hollira on maje ɗeen kulol e tama'u (toɓo), Homo jippinira ka kammu ndiyam, O wuurnitira ɗam leydi ndin ɓaawo ndi yo'orude. Wonii e ɗum, Ma'andeeji, wonan'de yimɓe haqqilooɓe."},{"id":25,"translation":"Hino jeyaa e Ma'andeeji makko ɗin: nde kammu ngun e leydi ndin daroto e yamiroore makko. Refti si O noddii on noddaandu ka leydi, e jaka onon hoɗon yalta (e genaale mon)."},{"id":26,"translation":"Hino ɗum woodani (Laamu, e takgoll e toppitagol) ɓeen wonɓe ka kammuuji e ka lesdi: kala maɓɓe ko ɗoftiiɓe mo."},{"id":27,"translation":"Ko Kaŋko woni puɗɗuɗo tagoore, refti O ruttita nde; ko ɗuum ɓuri newanaande mo. Homo woodani sifa ɓurɗo toowude ka kammuuji e ka leydi. Ko Kaŋko woni on poolɗo, Ñeeñɗo on."},{"id":28,"translation":"O piyanii on yeru immorde e ko'e-mon: hara no woodani on e ɓen ɓe njeyruɗon ñaame mon, immorde e kafidal e kon ko min arsiki on, hara hoɗon pota e ɗuum, hoɗon kulira ɓe wano kulirton ko'e-mon? Ko woni nii Min pensitirta Aayeeje ɗen, wonan'de yimɓe haqqilooɓe."},{"id":29,"translation":"Si ko woni, tooñɓe ɓen njokkirii beleeɗe maɓɓe ɗen ko aldaa e ganndal. Ko hommbo feewnata mo Alla majjini? Alanaa ɓe wallooɓe."},{"id":30,"translation":"Feewtinir yeeso maa ngon e diina kan ñiiɓugol [e mun]. [Ɗuum] ko tagoore Alla ngu O tagiri yimɓe ɓen e mum - waɗtitugol alaa e tagoore Alla nde -. Ko ɗuum woni diina focciika kan; kono ɓurɓe ɗuuɗude e yimɓe ɓen nganndaa."},{"id":31,"translation":"Hara ko on ruttotooɓe e makko; kulon Mo, ñinnon juulde nden, wota on njeye e sirkooɓe ɓen."},{"id":32,"translation":"(wano) ɓeya senndunooɓe diina mum kan, ɓe woni pecce-pecce, kala fedde no weltora ko woni ka mum kon."},{"id":33,"translation":"Si saɗteende memii yimɓe ɓeen, ɓe noddira Joomi maɓɓe ko ɓe ruttitiiɓe e makko; refti si o meeɗinii ɓe yumeende immorde e makko, e jaka fedde goo e maɓɓe no kafida e Joomi mun,"},{"id":34,"translation":"Yoɓe yeddu ko min ngokki ɓe kon. \"Awa dakmitee, arma nganndon\"."},{"id":35,"translation":"Kaa Min njippin e maɓɓe hujja (Deftere), hara honde yeewta fii ko ɓe cirkatnoo kon?"},{"id":36,"translation":"Si Min meeɗinirii yimɓe ɓen neema, ɓe weltoroo mo. Si bone memirii ɓe sabu ko juuɗe maɓɓe ɗen ardiniri kon, e jaka heɓe taƴoo."},{"id":37,"translation":"E ɓe nkiaani won'de Alla no yaacnana arsike on mo o muuyani, O ɓillina? Wonii e ɗuum, Ma'andeeji wonan'de yimɓe gooŋɗinooɓe."},{"id":38,"translation":"Jonnu jom-ɓadiido o hakke makko on, e ɓilliiɓe e ɓii-laawol. Ɗuum ɓuri moƴƴude wonan'de ɓeen faalaaɓe yarluyee Alla on; ko ɓeen ngoni maloyteeɓe ɓen."},{"id":39,"translation":"Kala ko njonnuɗon e riba, fii on ɓeydor e jawɗe yimɓe ɓen, ɗuum ɓeydotaako ka Alla, kala non ko ngokkuɗon e Jakka, mo faandoriɗon welayee Alla, ɓen ɗon, ko sowanoyteeɓe [njoɓdi] ɓeen."},{"id":40,"translation":"Ko Alla woni takɗo on, refti o arsiki on, refti o wara on, refti o wuurnita on. Hara no e kafidaaɗi mon ɗin waɗayɗi goɗɗum e ɗum? Senayeewoo-dani Mo! O toowii e kon ko ɓe cirkata."},{"id":41,"translation":"Bone on feeñiri ka njoorndi e ka maaje, sabu ko juuɗe yimɓe ɓen faggitii kon; fii yo O meeɗin ɓe yoga e ko ɓe ngolli; mbelajo'o, ɓe nduttoto."},{"id":42,"translation":"Maaku: \"Yiilee ka leydi, ndaaron ko honno battane adinooɓe ɓen wa'anoo. Tawno ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe ko sirkooɓe\"."},{"id":43,"translation":"Feewtinir ye'eso maa ngon e diina po'occiiɗa kan, ado ñalaande arde immorde ka Alla nde ruttetaake. Nde ñalnde, ɓe seeday:"},{"id":44,"translation":"Kala jedduɗo, haray geddi makko ɗin no fawii mo. Kala non golluɗo moƴƴere, haray ko ko'e-maɓɓe ɓe kebilani (Aljanna),"},{"id":45,"translation":"fii yo O yoɓ ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli moƴƴuɗi, e ɓural makko ngal. Kaŋko On, O yiɗaa he'eferɓe ɓen."},{"id":46,"translation":"Hino jeyaa e Ma'andeeji makko ɗin: Wurtugol Mo keneeli ɗin wewlinooji, e fii yo O meeɗin on e yurmeende makko nden, e no laaɗe ɗen dogira e yamiroore makko, e fii yo o ɗaɓɓu e ɓural makko. Mbelajo'o, on njettat[Mo]."},{"id":47,"translation":"Gooŋɗii Min nulii ado maaɗa Nulaaɓe haa e yimɓe maɓɓe ɓen, ɓe addani ɓe ɓanngannduyeeji. Min njottii e ɓen bonnuɓe; tawi no jojji e Amen paabagol gooŋɗiiɓe ɓen."},{"id":48,"translation":"Ko Alla woni nuloowo keneeɗi ɗin, ɗi cogga duule ɗen; O saakitira ɗuum ka weeyo no o yiɗiri; O waɗta ɗuum taƴe-taƴe. A yi'ay toɓo ngon no yalta hakkude mun. Si O heewtinii ngo e on mo o muuyi e jeyaaɓe makko ɓen, e jaka kamɓe heɓe weltoo."},{"id":49,"translation":"Gooŋɗii ɓe laatinoke ado (toɓo) ngon jippineede e maɓɓe, ko taƴinooɓe."},{"id":50,"translation":"Ndaarii e battane yurmeende Alla nden, no o wuurnitorta leydi ɓaawo ndi yoorude. Pellet, waɗoowo ɗuum On, ko guurnitoowo maayɓe ɓen, Kaŋko Ko O kattanɗo kala hu'unde."},{"id":51,"translation":"[Hay] si Min nulii henndu, ɓe yi'i [gese maɓɓe] ɗen no soyɗi, ɓe njokkay ɓaawo ɗuum, heɓe njedda."},{"id":52,"translation":"Pellet, an a nanintaa maayɓe ɓen, a nanintaa fa'aɗuɓe ɓeen kadi noddaandu ndun, si ɓe nduŋtiima ɓe huccinii ɓabbe (maɓɓe)."},{"id":53,"translation":"A wonaani pewnoowo wumɓe ɓen e majjere maɓɓe. A nanintaa si wonaa ɓeen gooŋɗimɓe Aayeeje Amen ɗen, hara ko ɓe jebbiliiɓe."},{"id":54,"translation":"Ko Alla woni takɗo on e lo'ere, refti O waɗi ɓaawo lo'ere nde semmbe, refti o waɗi ɓaawo cemmbe ɗen lo'ere e puri(dandanndi). Homo taga ko O muuyi, Ko Kaŋko woni gannduɗo, kattanɗo."},{"id":55,"translation":"Ñande Darngal nal darotoo, bonɓe ɓen ngooɗndat ɓe ñiiɓaani si wonaa saanga. Ko wano nii ɓe wonanoo ferliseede (e goonga)."},{"id":56,"translation":"Okkaaɓe ganndal e gooŋɗinal ɓeen mbi'a: \"Gooŋɗii on ñiiɓii e ko Alla winndi kon, haa ñande ummital. Ko ndee woni ñalaande ummital, kono onon on nganndaano\"."},{"id":57,"translation":"Nden ñande, ngantooji ɗin nafoytaa tooñuɓe ɓeen, wonaa kamɓe woni ko ɗaɓɓiretee welayee [Alla]."},{"id":58,"translation":"Gooŋɗii Min piyanii yimɓe ɓen e nde Alquraanaa- re, kala misal. Pellet, si a addanii ɓe Aaya, ɓen yedduɓe mbi'at: \"On ngonaani, si wonaa meerenteeɓe\"."},{"id":59,"translation":"Ko wano nii Alla notira e ɓerɗe ɓe ɓe nganndaa."},{"id":60,"translation":"Muñño, pellet, fodoore Alla nden, ko goonga. Wota ɓe njananaaka ɓe koyfine."}]},{"id":31,"verses":[{"id":1,"translation":"Alif, laam, miim.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Ɗee, ko aayeeje deftere ñeñaande nde.","footnotes":"(16) Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":3,"translation":"Ko nde peewal e yurmeende wonan'de moƴƴinooɓe ɓe,"},{"id":4,"translation":"ɓeen ñiiɓnooɓe juulde nden, ɓe totta askal on, hara kamɓe ko ɓe yananaaɓe (fii La'akara)."},{"id":5,"translation":"Ko ɓeen ngoni e peewal immorde e Joomi maɓɓe ɓe, ko kamɓe ngoni malaaɓe ɓen."},{"id":6,"translation":"Hino woodi e yimɓe ɓen, soodiroowo mbeleeɗe konnguɗi haa o majjira e laawol Alla ngol ko aldaa e ganndal, o jogitora (aayeeje) ɗen jalnitgol. ɓeen ɗon, hino woodani ɓe lepte koynooje."},{"id":7,"translation":"Si aayeeje Amen ɗen njanngaama e makko, o huccitira(runtora) townitaare, wa si tawii o nanaani ɗe, wa si tawii ko pahu woni e noppi makko. weltanir-mo lepte mu'usɗe."},{"id":8,"translation":"Pellet, ɓen gooŋɗinɓe ɓe golli moƴƴi ɗin, hino woodani ɓe Aljannaaji neema."},{"id":9,"translation":"Ko ɓe duumotooɓe ton, ɗuum ko fodoore Alla goongunde. Ko Kaŋko woni On poolɗo, Ñeeñɗo."},{"id":10,"translation":"O tagirii kammuuji ɗin ko aldaa e tugaale, ɗe nji'oton; o wernii ka leydi pelle fii wota ndi dillidu e mon; o saaki e mayri kala ruugayngel. Min njippiniri ndiyam ka kammu, Min puɗini e mayri kala nooneeji tedduɗi."},{"id":11,"translation":"\"Ɗuum ɗoo ko tagoore Alla. Kollee Kam ko ɗi (ndewoton ɗin) ga Makko tagi?\" Si ko woni, tooñɓe ɓeen no e majjere ɓanngunde."},{"id":12,"translation":"Gooŋɗii Min ngokkii Luqmaan ñenƴal: \"Won'de yettu Alla. Kala jettuɗo, haray ko hoore-makko o yettani; kala noon jedduɗo, anndu pellet, Alla ko Galo, jettiniiɗo\"."},{"id":13,"translation":"Jaŋto tuma Luqmaana wi'annoo geɗal makko on, hari homo waajoo mo: \"Ko an ɓinngel am, wota a sirkan Alla. Pellet, sirku on ko tooñe mawɗe\"."},{"id":14,"translation":"Min njamirii neɗɗaŋke on [ɗoftagol] jibinɓe mo ɓen; yumma makko saawirii mo lo'ere e hoore lo'ere: entugol mo ngol, ko e ndeer duuɓi ɗiɗi. \"Won'de yettam e jipnaaɓe maa ɓen. Ko ka am woni waɗtinirde nden\"."},{"id":15,"translation":"Si ɓe tiiɗnorii ma fii cirkangol Kam e ko a alanaa ɗum ganndal, wota a ɗofto ɓe; won'ndir e maɓɓe ka aduna ɗoo moƴƴere. Jokku laawol on duttiiɗo e am. Refti ko ka Am woni ruttorde mon, mi yeetitoo on, ko ngollatnoɗon."},{"id":16,"translation":"\"eeyma ɓinngel am, anndu ɗe [golle bonɗe maa moƴƴe], si fotii wa abbere, immorde e nenndi foññe, ɗum wona e fetere, maa ka kammuuji maa ka leydi, Alla artirat nde. Pellet, Alla ko Newiiɗo, kumpitiiɗo."},{"id":17,"translation":"Eey ma ɓinngel am, ñiiɓnu juulde nden, yamiraa moƴƴere, haɗaa ŋiñere(pankare), muñño-ɗaa e ko heɓu-maa. Pellet, ɗum ko jeyaaɗum e fiyakkuji mawɗi."},{"id":18,"translation":"Wota fal yimɓe ɓen ye'eso maa ngon, wota a yahru ka leydi ñaaƴagol. Pellet, Alla yiɗaa kala ñaaƴotooɗo mantoo."},{"id":19,"translation":"Hakindo e yahdu-maa ndun, joltinaa(ustu) hito maa ngon; ko ɓuri añeede e hitooji ɗin, pellet, ko lu'ukaadu bamɗi."},{"id":20,"translation":"E on nji'aani won'de Alla eeltanii on ko woni kon ka kammuuji e ka leydi? O huuɓitiri on neemaaji makko peeñuɗi e suuɗiiɗi. Hino woodi e yimɓe ɓen, on wennjiroowo e fii Alla, ko aldaa e gannndal, wonaa peewal, wonaa Deftere jalbunde."},{"id":21,"translation":"Si ɓe mbianaa:\"njokkee kon ko Allah Jippini\", ɓe mbi'a: \"Si ko woni, min njokkay ko men tawri kon baabiraaɓe amen ɓen\"; e hay si tawii seytaane wonii hino nodda ɓe e lepte dulboowe ngen!"},{"id":22,"translation":"Kala jebbilɗo ye'eso mun ngon fa'ade e Alla, hara ko o moƴƴinɗo, gooŋɗii o jaggiima e ɓoggol tiiɗungol. Ko ka Alla woni battane fiyakuuji ɗin."},{"id":23,"translation":"Kala kedduɗo, wota ke'eferaaku makko sunine. Ko ka amen woni ruttorde maɓɓe, Min kumpita ɓe ko ɓe ngollatnoo noo. Pellet, Alla ko gannduɗo jaati ɓerɗe."},{"id":24,"translation":"Min ndakmitat ɓe seeɗa, refti Min forsaɓe e lepte tekkuɗe."},{"id":25,"translation":"Pellet, si a lamndike ɓe : \"Ko hommbo tagi kammuuji ɗin e leydi ndin?\" Ma ɓe mbi'i'u: \"Ko Alla!\" Maaku: \"Jettooje ngoodanii Alla!\". Kono ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe nganndaa."},{"id":26,"translation":"Ko Alla woodani kala ko woni kammuuji e ka leydi. Pellet, Alla, ko Kaŋko woni Galo, jettiniiɗo."},{"id":27,"translation":"Hay si tawii ko woni ka hoore leydi kon e leɗɗe, [settiraama] karambi, maayo ngo ɓeydora (wontugol ndaha) ɓaawo ɗuum, yeru maaje jeeɗiɗi, konnguɗi Alla ɗin lannataa. Pellet, Alla ko poolɗo, Ñeeñɗo."},{"id":28,"translation":"Tagugol on e immintingol wonaani, si wonaa wa (takgol) woŋkii gooti. Pellet, Alla ko Nanoowo, ji'oowo."},{"id":29,"translation":"E a yiaani won'de Alla no naatna jemma on e ndeer ñalawra on, O naatna ñalawma kadi e ndeer jemma on, O eltii kadi na'ange ngen e lewru ndun, kala majji no doga haa e lajal innaangal? E won'de Alla ko kumpitiiɗo ko ngolloton kon."},{"id":30,"translation":"Ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo], ko tawde pellet, Alla ko Kaŋko woni Goonga, e won'de kon ko ɓe noddata ga makko, ko ɗuum woni mehre nden, e won'de ko Alla woni Toowɗo, Mawnɗo On."},{"id":31,"translation":"E a yiaani won'de laaɗe ɗen heɗe ndogira ka maayo e neema Alla, fii yo O hollu on maandeeji makko ɗin? Wonii e ɗuum, maandeeji, wonan'de kala keewuɗo-muñal, jettoowo (neema)."},{"id":32,"translation":"Si tawii morlooɗe(bempejje) kippiriiɓe wa duule [maa pelle], ɓe noddat Alla, hara heɓe laɓɓinani mo dewal; tuma nde o daɗndunooɓe ka njoorndi, tawi no e maɓɓe kakindiiɗo. Jeddataa Aayeeje Amen ɗen, si wonaa kala keewɗo janfa, ke'efeera."},{"id":33,"translation":"Eey mon yo yimɓe! Kulee Joomi mon, kulon ñaaande, nde baaba duncanoytaa ɓiɗɗo mun, wonaa ɓiɗɗo on kadi duncanoyta ben mun hay hu'unde. Pellet, fodoore Alla nden ko goonga. Wota nguurndam aduna hodu on, wata hodu on e Alla, (seytaane) kodoowo!"},{"id":34,"translation":"Pellet, ko ka Alla woni anndal Darngal, Homo jippina toɓo; Homo anndi ko woni ka ndeer renngaaji. Wo'kii (woo) anndaa ko ki faggitoto janngo, woŋkii (woo) kadi anndaa ko e leydi honndi maayata. Pellet, Alla ko gannduɗo, kumpitiiɗo."}]},{"id":32,"verses":[{"id":1,"translation":"Alif, laam, miim.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Jippineede deftere nden, sikke woo alaa e Mu'um, ko immorde ka Jeyɗo winndere nden."},{"id":3,"translation":"Walla ɓe mb'ay kaŋko (Muhammadu) o fekindi nde? Si ko woni, ko nde goongaare, immorde ka Joomi maa, fii yo a jerrtin yimɓe, ɓe jeertinoowo araano e mum ado maaɗa, mbelajo'o, ɓe peeway."},{"id":4,"translation":"Ko Alla woni takɗo kammuuji ɗin e leydi ndin, e kon ko woni hakkunde majji, e nder balɗe je'egoo. refti O fotondiri ka dow \"Arski\". Alanaa on gaanin makko, giɗo wonaa tefoowo. E on mbaajitotaako?"},{"id":5,"translation":"Homo fewja fiyaakuuji ɗin ka kammu haa ka leydi, refti ɗi ƴeenga ka makko, e ñalaande nde emmbere mum woni, duuɓi ujunere e ko limoton."},{"id":6,"translation":"On [fewjoowo fii ɗum on], ko gannduɗo wirniiɗi e feeñuɗi, pooluɗo, jurmotooɗo."},{"id":7,"translation":"Oon labinɗo kala hu'unde nde o tagi. o fuɗɗi tagkde neɗɗaŋke e loopal,"},{"id":8,"translation":"refti o waɗi geñngol makko ngol, e sortondiral, immorde ndihal [maniiyu] lo'oɗam;"},{"id":9,"translation":"refi o fotndindiri mo, o wutti e makko ruuhu makko on. O waɗani on nanɗe, e j'iiɗe e ɓerɗe. [Kono] famɗi ko njettonton!"},{"id":10,"translation":"Ɓe mbii': \"E nee, si min majjii ka leydi, eyoo min ngontat e tagoore hesre?\" Ko woni kamɓe e kawrugol e Joomi maɓɓe, ko ɓe yedduɓe [ɗum]."},{"id":11,"translation":"Maaku: \"warata ta on, ko malaa'ikaajo maayde on wakkilaaɗo on. Refti ko to Joomi mon ndutteteɗon\"."},{"id":12,"translation":"Sinno a yi'atno, tuma nde bonɓe ɓen ugginta ko'e-maɓɓe ka Joomi maɓɓe! [lƁe mbi'a]: \"Joomi amen, min nji'ii min nanii, rutton min, min ngolla ko moƴƴi; minen men njananaama\"."},{"id":13,"translation":"Sinno Min muuyuno, Min ngokkayno kala woŋkii peewal makki. Ko woni tun, konngol jojjii immorde e An : \"Ma Mi hebbiniray Jahannama on jinna e yimɓe, ɓe denndaangal\"."},{"id":14,"translation":"\"Meeɗiree (lepte ɗen) sabu mbelsindagol mon kawrugol e ndee ñalaande mon ɗoo. Menen (kadi) Men yejjitii on. Meeɗiree lepte luttal, sabu ko ngollatnoɗon kon\"."},{"id":15,"translation":"Nganndee ko gooŋɗinta Aayeeje Amen ɗen, ko ɓen tawɓe si ɓe mbaajoraama ɗe, ɓe cuuyiray sujjugol, ɓe subbuhinora jettugol Joomi maɓɓe, kamɓe ɓe townitotaako."},{"id":16,"translation":"Becce maɓɓe ɗen heɗe ngoɗɗitoo e lelorɗe ɗen, hiɓe noddira Joomi maɓɓe kulol e ɗamaa'mu; e kon ko Min ngarsiki ɓe, hiɓe mbintoo."},{"id":17,"translation":"Woŋkii (woo) anndaa ko maranaa ɓe e ko ɓuɓɓinta ɓernde, ɗum ko njoɓdi ko ɓe gollatnoo kon !"},{"id":18,"translation":"E on laatiiɗo gooŋɗinɗo wa'ay wa on faasiqe? (aa'aa), ɓe potataa."},{"id":19,"translation":"Si ko ɓen gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴe, hino woodani ɓe Aljannaaji weerde jipporde, sabu koɓe ngollaynoo kon."},{"id":20,"translation":"Si tawii non ko ɓe faasiqiiɓe, haray femporde ɓen ɗon nden, ko ka Yiite: Tuma kala ɓe faalaa jaltugol e magge, ɓe ruttitee e magge, ɓe wi'anee: \"Meeɗee lepte Yiite nge pennatoɗon ngen\"."},{"id":21,"translation":"Ma Min meeɗinir ɓe lepte aduna, ado lepte mawɗe ɗen (La'akara),mbelajo'o, ɓe nduttitoto."},{"id":22,"translation":"Alaa ɓurɗo tooñde wano baajoraaɗo Aayeeje Joomi mun ɗen, refti o ɗuurnii ɗe ! Pellet, Meonen, ko Men yoftotooɓe e bonɓe ɓen."},{"id":23,"translation":"Gooŋɗii Min ngokkii Muusaa deftere nden, - wota a wonu e sikke e fii hawroygol e makko -, Min mbaɗi nde ɗoworde ɓiɗɓe Israa'iila ɓeen."},{"id":24,"translation":"Min mbaɗi e maɓɓe ardiiɓe, ɗowirooɓe (yimɓe ɓen) yamiroore Amen, nde ɓe muññinoo, ɓe woni yananaaɓe e aayeeje amen ɗen."},{"id":25,"translation":"Pellet, Joomi maa, ko Kaŋko senndoyta hakkunde maɓɓe, Ñande Darngal, e kon ko ɓe luutrnoo e fii mum."},{"id":26,"translation":"E feeñanaani ɓe, no foti ɗuuɗude e ko Min kalki ado maɓɓe e gire, hiɓe yaha e koɗooli maɓɓe? Pellet, no e ɗum, tasakuyeeji ! E ɓee haqqiltaa?"},{"id":27,"translation":"E ɓe njiaani, won'de Miɗen coggira ndiyam ɗam ka leydi hokkundi, Min njaltinira ɗam remuru, ndu neemoraaɗi maɓɓe e kamɓe ñaamata e mum? E ɓe nji'ataa?"},{"id":28,"translation":"Hiɓe mbi'a: \"Ko holnde tuma woni ngal uddital, si on laatike gooŋɗɓe?\""},{"id":29,"translation":"Maaku: \"Ñande uddial ngal, ko heeferɓe ɓen gooŋɗinoyta nafoytaaɓe, wonaa kamɓe ngoni neeɓnanteeɓe !\"."},{"id":30,"translation":"Ɗuurno ɓe, kaɓɓito-ɗaa. Kamɓe , ko ɓe haɓɓitiiɓe (lepte)."}]},{"id":33,"verses":[{"id":1,"translation":"Eey ma yo Annabiijo! Hulu Alla, wota a ɗofto he'eferɓe ɓen e naafiqiiɓe ɓen. Pellet, Alla laatike gannduɗo, Ñeeñuɗo."},{"id":2,"translation":"Jokku ko wahayinaa kon e maaɗa, immorde ka Joomi maa. Pellet, Alla laatike kumpitiiɗo ko nholloton kon."},{"id":3,"translation":"Fawo e Alla. Alla yonii paweteeɗo e mum."},{"id":4,"translation":"Alla waɗanani neɗɗaŋke ɓerɗe ɗiɗi e ndeer fulkuru makko. O waɗaali kadi resondiraaɓe mon ɓen ɓe nanndinirton, neeniraaɓe mon. O waɗaani kadi nodditirayɓe on (baaba ɓen), ɓiɗɓe mooɗon. Ɗuum mooɗon, ko kongol mon [yaltungol e] kunndule mon. Alla non, no daala goonga, ko Kaŋko woni fewnoowo e pocciingol ngol."},{"id":5,"translation":"Noddiree ɓe baabiraaɓe maɓɓe ɓen: ko ɗuum ɓuri nuunɗude ka Alla. Si tawii non on nganndaa baabiraaɓe maɓɓe ɓeen, haray ko musiɗɓe mon ka diina e heftodiiɓe mon. Bakkaat fawaaki on e ko mboopoton (faayon) e mum, kono (on bakkondinay e) ko faandoriɗon ɓerɗe mon ɗen. Alla laatike kaforoowo, jurmotooɗo otooɗo."},{"id":6,"translation":"Ko Annabiijo on ɓuri hanndude e gooŋɗinɓe ɓen diini ko'e maɓɓe; suddiiɓe makko ɓen, ko neeniraaɓe maɓɓe. Joomiraaɓe enɗamaaji ɓen, ko yoga maɓɓe ɓuri hanndude yoga [e ndonndi ndin] ka deftere Alla, diini gooɗinɓe ɓen e ferɓe ɓen, si wonaa hara on waɗan weldiiɓe mon [ɓe ronataa] ɓen moƴƴere. Ɗum wonii ko winndaa ka deftere."},{"id":7,"translation":"Jaŋto tuma nde Min ƴettidunoo e Annabaaɓe ɓen ahadi maɓɓe, e ma'a an kadi, e Nuuhu, e Ibraahiima, e Muusaa e Iisaa ɓiɗɗo Maryama on: Min ƴettidi e maɓɓe ahadi tiiɗndi,"},{"id":8,"translation":"fii no [Alla] laɓndora gooŋguɓe ɓen e goonga maɓɓe kan. O hebilanii yedduɓe ɓen, lepte mu'usuuɗe."},{"id":9,"translation":"Eey mon yo gooŋɗimɓe ! Ngannditee neema Alla on e dow mooɗon, tuma nde koneeli arunoo on, Min ngurti e maɓɓe henndu e konuuli, ngu on nji'aani. Alla siforii deentuɗo ko ngolloton."},{"id":10,"translation":"Tuma nde ɓe ngardirannoo on, ka seŋgo dow mon e ka ley [saare] mon, e tuma nde gite ooñinoo, ɓerɗe ɗen lewwtiri ka lookoƴe, hoɗon cikka Alla (on tuma) sikke luutondirɗe."},{"id":11,"translation":"Ko ɗon gooŋɗinɓe ɓen njariba, ɓe dilliniraa dillere saɗtunde."},{"id":12,"translation":"Jaŋto kadi, tuma nde naafiqiiɓe ɓen, e ɓen ɓe ñawu woni e ɓerɗe mum mbi'aynoo: \"Alla e Nulaaɗo Makko on fodaali men, si wonaa hodo\"."},{"id":13,"translation":"E tuma nde fedde goo e maɓɓe wi'inoo: \"Ko eey mon yo yimɓe Yathrib ! Ñiiɓirde alanaa on (ɗoo), yiltitee [ka mon]\". Fedde goo e maɓɓe no waynitoo Annabiijo on, hiɓe mbi'a : \"Cuuɗi amen ɗin ko na huncii\", hara non wonaa ɗi hunciiɗi: ɓe faa:ndaaki, si wonaa dogugol."},{"id":14,"translation":"Hay si tawno (añɓe) ɓen naatiranno ɓe ɓannge mayre, refti ɓe lanndaa fitina (jeddugol), pellet, ɓe ngonatno e mun, ɓe leelnataano e ɗuum, si wonaa seeɗa,"},{"id":15,"translation":"hara le gooŋɗii ɓe ahodiino e Alla ko adii, won'de ɓe ndutotaako ɓabbe. Ahadi Alla ndin non, ndi laatike lannditorteendi."},{"id":16,"translation":"Maaku: \"Dokgol nafataa on, si on ngogi maayde maa hare; haray ɗuim, on ndakmitetaake, si wanaa seeɗa\"."},{"id":17,"translation":"Maaku: \"Ko hommbo woni daɗndoowo on e Alla, si o fa'andanike on bone, maa si o fa'andanike on yurmeende?\" Ɓe keɓantaa ko'e maɓɓe ga Alla, giɗo wonaa ballo."},{"id":18,"translation":"Gooŋɗii Alla no anndi falaotooɓe ɓen e mon, e ɓeen wi'anooɓe musiɗɓe maɓɓe ɓen :\"ngaree e amen\", hara non ɓe arataa e hare nden, si wonaa seeɗa."},{"id":19,"translation":"ko wuddan ɓe on. Si kulol ngol arii, a yi'at hiɓe ndaare, hara gite maɓɓe no yiilora wa mo maayde suddaa e mum. Si kulo ngol non yehii, ɓe laggora ɗemɗe muusuɗe, wuddangol moƴƴere nden. Ɓeen ɗon, ɓe ngooŋɗinaani, Alla bonnii golle maɓɓe ɗen. Ɗum wonii ko newanii Alla."},{"id":20,"translation":"Hiɓe vikka koneeli ɗin njahataa. Hay si koneeli ɗin ngartii, ɓee [naafiqiiɓe] yelotono sinno hara nun heɓe ka ladde hakkunde yimɓe ladde ɓen, hara heɓe laɓndo fii mon. Hay si ɓe tawtodano e mon, ɓe haɓataano si wonaa seeɗa nii."},{"id":21,"translation":"Gooŋɗii laatanike on e nulaaɗo Alla on, ñemtinal moƴƴal, wonan'de on joortiiɗo Alla, e Ñalaande sakkitiinde nden, o jaŋtii Alla ko ɗuuɗi."},{"id":22,"translation":"Nde gooŋɗinɓe ɓen nji'unoo koneeli ɗin, ɓe mbi'i: \"Ko ɗuum woni ko Alla e Nulaaɗo makko on fodi men; haray Alla e Nulaaɗo makko on goongii\". Ɗuum ɓeydaani ɓe, si wonaa gooŋɗinal e jebbilaare."},{"id":23,"translation":"Hino e gooŋɗinɓe ɓen, worɓe hunnuɓe ko ɓe ahodi e Alla kon : hino e maɓɓe timminɗo takke mun ɗen (haa o sahodinaa), hino e maɓɓe kadi kaɓɓitiiɗo; ɓe waɗtitaali (ahadi ndin) mbattiigu."},{"id":24,"translation":"Fii yo Alla yoɓir hunnuɓe ɓen sabu gooŋɗue maɓɓe, O lepta naafiqiiɓe ɓen, si mo yiɗi, maa o jaɓana ɓe tuubuubuyee. Tawde pellet, Alla laatike kaforoowo, jurmotooɗo ."},{"id":25,"translation":"Alla ruttidii yedduɓe ɓen e tikkere maɓɓe nden, ɓe keɓaani moƴƴere. Alla yonii gooŋɗinɓe ɓen e hare. Alla siforii Cemmbe e Poolal."},{"id":26,"translation":"O jipiini ɓen wallindirnooɓe jeyaaɓe e yimɓe defte ɓen, ka tataaji maɓɓe ɗin, O weddii ɗenƴere e ɓerɗe maɓɓe; fedde goo (e maɓɓe) hoɗon mbara, hoɗon daha kadi fede goo."},{"id":27,"translation":"O ronini on leydi maɓɓe, e galleeji maɓɓe, e jawɗe maɓɓe, e leydi ndi on tippaano e mum. Alla siforiikhattanɗo kala hu'unde."},{"id":28,"translation":"Eey ma yo Annabiijo ! Maakan suddiiɓe maa ɓen: \"Si wonii ko nguurndam aduna paalaɗon e cuɗaari majjam, haray ngaree mi dakmita on, mi seera on [on tuma] ceergal moƴƴal."},{"id":29,"translation":"Si tawii non ko Alla paalaɗon, e Nulaaɗo makko on, e galle La'akara ɗen, haray pellet, Alla maranii moƴƴimɓe ɓen e mooɗon, njoɓdi mawndi\"."},{"id":30,"translation":"Eey mon yo suddiiɓe Annabiijo on ! Kala gadduɗo e mooɗon bone ɓannguɗo, lepte ɗen cowirante mo cowalle ɗiɗi! Ɗuum wonii ko newanii Alla."},{"id":31,"translation":"Kala e mooɗon ɗoftiiɗo Alla e Nulaaɗo makko on, o golli ko moƴƴi, Min njoɓiray mo njoɓdi makko ndin laaɓi ɗiɗi, Miɗen marani mo kadi, arsike tedduɗo."},{"id":32,"translation":"Eey mon suddiiɓe Annabiijo! On mba'aa wano gooto e suddiiɓe ɓeen. Si on ngooŋɗii, haray wota on yergin konngol, sakko on mo ñawu [tuuyo] woni e ɓernde mun tamƴinoo. Wowlon konngol moƴƴol."},{"id":33,"translation":"Ñiiɓee ka cuuɗi mon; wota on 'eññinir cuɗaari mon, wano wirtaare majjere adinooɓe. Ñiiɓnee Juulde nden, totton askal on, ɗoftoɗon Alla e Nulaaɗo makko on. Nganndee ko Alla faandii, ko ittanta on e tuuɗe, onon yimɓe suudu [Annabiijo], O laɓɓinira on laɓɓingol."},{"id":34,"translation":"Njaŋtee ko wonaa e janngeede ka cuuɗi mon, immorde e aayeeje Alla, e Sunna. Pellet, Alla laatike Newiiɗo, kumpitiiɗo."},{"id":35,"translation":"Pellet, juulɓe worɓe ɓen e juulɓe rewɓe ɓen, e gomɗimɓe worɓe ɓen e gooŋɗinɓe rewɓe ɓen, e ɗoftiiɓe worɓe ɓen e ɗoftiiɓe rewɓe ɓen, e gooŋɗuɓe worɓe ɓen e gooŋɗɓe rewɓe ɓen, e muññiiɓe worɓe ɓen e muññiiɓe rewɓe ɓen, e yankiniiɓe worɓe ɓen e yankiniiɓe rewɓe ɓen, e sakkotooɓe worɓe ɓen e sakkotooɓe rewɓe ɓen, e hoorooɓe worɓe ɓen e hoorooɓe rewɓe ɓen, e worɓe reenooɓe farjuuji mum e rewɓe reenooɓe farjuuji mum, e worɓe jaŋtotooɓe Alla ko ɗuuɗi ɓen e rewɓe jaŋtotooɓe ɓen: Alla maranii ɓen, haforanal e njoɓdi mawndi."},{"id":36,"translation":"Alanaa gooŋɗiɗo gorko, wanaa gooŋɗinɗo debbo, si Alla e Nulaaɗo makko on ñaawii fiyaaku, nde suɓagol e fiyaaku maɓɓe on. Kala non kedduɗo Alla e Nulaaɗo makko on, haray o majjii majjere ɓanngunde."},{"id":37,"translation":"Jaŋto tuma maakanayno-ɗaa on mo Alla neemini e mun, moƴƴu-ɗaa e makko: \"Jogitano suddiiɗo maa on, hoore-maa, kulaa Alla\", haɗa suuɗa e fonndo maa, ko Alla feññinta. Haɗa hula yimɓe ɓen, kono ko Alla fotu-ɗaa hulude. Tuma Zaydu huntunoo e (suddiiɗo) on haaju, Min ndesin-maa mo, fii wata ɓittere wonu e gooŋɗinɓe ɓen, e (resugol) suddiiɓe nodditiraaɓe maɓɓe ɓen, si ɓen huntii e maɓɓe haaju. Yamiroore Alla nden laatike golleteende."},{"id":38,"translation":"Feloore alanaa annabiijo o, e ko Alla daginani mo, ɗum ko ñaawoore Alla e ɓeen feƴƴuɓe ado makko. Ñaawoore Alla nde wonii eɓɓaande hoddiraande."},{"id":39,"translation":"Ɓeen yottiinooɓe nule Alla ɗen, ɓe no kula mo, ɓe kula goɗɗo goo si wanaa Alla. Alla yonii kasboowo."},{"id":40,"translation":"Muhammadu wonaani baaba hay goot e worɓe mon, ko [o] woni, ko Nulaaɗo Alla e timmoode Annabaaɓe. Alla laatike gannduɗo kala hu'unde."},{"id":41,"translation":"Eey mon yo ɓen gooŋɗinɓe, jaŋtoree Alla jaŋtoore ɗuuɗunde,"},{"id":42,"translation":"Cubhinee mo bimmbi e kiikiiɗe."},{"id":43,"translation":"Ko Kaŋko woni yurmeteeɗo on, -e Malaa'ikaaɓe makko ɓen (du'orana on), - fii no o yaltinira on e niɓe fa'ade e annoora. O siforii hinnotooɗo gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":44,"translation":"Hiwrondiral maɓɓe ngal ñande ɓe kawrata e makko, ko \"Salaam\" [kisiyee], O maranii ɓe mbarjaari teddundi."},{"id":45,"translation":"Eey ma Annabiijo ! Min nulirii ma [fii yo won] seediiɗo, e wewlinoowo e jeertinoowo,"},{"id":46,"translation":"e noddoowo fa'ade e Alla, duŋayee makko; e pitilol jalɓungol."},{"id":47,"translation":"Wewlinir gooŋɗiinɓe ɓen, won'de no woodani ɓe ka Alla, ɓural mawnungal."},{"id":48,"translation":"Wata a ɗofto heeferɓe ɓen e naafiqiiɓe ɓe, ɗuurno (e) lorra maɓɓe kan, pawo-ɗaa e Alla. Sabu Alla yonii ka fawee."},{"id":49,"translation":"Eey mon yo ɓen gooŋɗinɓe ! Si resii rewɓe gooŋɗinɓe ɓen, refti on seerii ɓe ado on meemondirde e maɓɓe, haray alanaa on e maɓɓe, edda mo ɓe eddinotoo. NDakmitiree ɓe [njooɓa], ceeriron ɓe ceergal labangal."},{"id":50,"translation":"Eey ma yo Annabiijo ! Min ndaginanii ma suddiiɓe maa ɓen ɓe njonnu-ɗaa teŋe mum ɓen, e ɓeen [horɓe] ɓe njeyru-ɗaa ñaamo maa, e ɓeen [dahaaɓe] ɓe Alla neldu-maa, e jiwɓe bappa maa, e jiwɓe yaayiraaɓe maa, e jiwɓe kaawu-maa, e jiwɓe neeniraaɓe maa, - ɓeen feridunooɓe e maa, - e suddiiɗo gooŋɗinɗo, si o yeɗii hoore-makko Annabiijo on, si Annabiijo on kadi fa'andike desgol mo : ɗum ko ko heerani maa, ga gooŋɗinɓe ɓen. Gooŋɗii Miɗen nganndi ko min parli e maɓɓe kon, e fii suddiiɓe maɓɓe ɓen, e ko ɓe njeytiri ñaame maɓɓe ɗen, fii wota ɓiɗteende wonu e maaɗa. Alla laatike kaforoowo, jurmotooɗo ."},{"id":51,"translation":"Hiɗa nennintina on mo nijɗɗu-ɗaa (nennintinnde) e maɓɓe, ɓaɗtinaa e maaɗa on mo yiɗu-ɗaa. E on mo ɗaɓɓu-ɗaa (belagol ka mum) e ɓen ɓe nennitu-ɗaa, bakkaaku woo fawaaki ma. Ko ɗum ɓuri ɓadaade e ko ɓuɓɓinta ɓerɗe maɓɓe, hara ɓe sunotaako, ɓe weltora kadi ko okku-ɗaa ɓe kon, ɓe fow maɓɓe. Alla no Anndi ko woni e ɓerɗe mon. Alla laatike gannduɗo, muññiiɗo."},{"id":52,"translation":"Rewɓe ɓen ndagitantaako ma ɓaawo [ɓee ɗoo], wonaa nde waɗtitirtaa ɓe genndiraaɓe goo, hay si ŋari ɓen ɗoon kaawnii ma; si wonaa ɓe njeyru-ɗaa ñaamo maa ɓen. Alla laatike tommbiiɗo kala hu'unde."},{"id":53,"translation":"Eey mon yo ɓen gooŋɗimɓe ! Wota on naatu ka cuuɗi Annabiijo on, si wonaa hara on nodda e ñaametee, hara wonaa yo on habbito ko ɓenndi ka makko. Kono si on noddaa ma, naatee. Si on ñaamii, sentee, hara on ɗaɓɓaali haala. Anndon ɗum mooɗon, hino lorraynoo Annabiijo on, kono o hersa (haalannde) on, Alla non ɗalataa [yamirde] goonga. Si on lanndoto (suddiiɓe makko) ɓen haaju, lanndoree ɓe ɓaawo wirngallo: ko ɗum mooɗon, ɓuri laaɓannde ɓerɗe mon e ɓerɗe maɓɓe. Haananaa on nde lorroton Nulaaɗo Alla on, wanaa nde resoton suddiiɓe maɓɓe ɓen ɓaawo makko, poomaa; pellet, waɗugol mon ɗum, wonii ko mawni ka Alla."},{"id":54,"translation":"Si on peññinii hu'unde, maa on cuuɗii nde, pellet, Alla laatike gannduɗo kala hu'unde."},{"id":55,"translation":"Bakkaat fawaaki ɓe e baabiraaɓe maɓɓe ɓen, wonaa kadi ɓiɗɓe maɓɓe ɓen, wonaa banndiraaɓe maɓɓe ɓen, wonaa e ɓiɗɓe banndiraaɓe maɓɓe ɓen, wonaa e ɓiɗɓe miññiraaɓe maɓɓe rewɓe ɓen, wanaa e rewɓe maɓɓe ɓen, wonaa e ɓen ɓe ɓe jeyiri ñaame maɓɓe. Kulee Alla (yo suddiiɓe). Pellet, Alla siforii ceediiɗo kala hu'unde."},{"id":56,"translation":"Pellet, Alla e Malaa'ikaaɓe makko ɓen, heɓe du'anaade annabiijo on; ko onon yo ɓen gooŋɗinɓe, njuulee e makko, toranoɗon [mo] kisal."},{"id":57,"translation":"Pellet, ɓeen lorrooɓe Alla e Nulaaɗo makko on, Alla huɗii ɓen aduna e La'akara, O hebilanii ɓe kadi lepte koynooje."},{"id":58,"translation":"Ɓeen kadi lorrooɓe gooŋɗinɓe worɓe ɓen e gooŋɗinɓe rewɓe ɓen, e hoore ko ɓe faggitaaki, gooŋɗii ɓe ronndike fenaande e bakkaatuuji ɓannguɗi."},{"id":59,"translation":"Ko Annabiijo! Maakan suddiiɓe maa ɓeen, e jiwɓe maa ɓen, e genndiraaɓe gooŋɗinɓe ɓen, nde ɓe joltinta e maɓɓe, wutteeji maɓɓe ɗin: ko ɗuum ɓurata ɓaɗtaade, nde ɓe annditetee, hara ɓe lorraaka. Alla laatike kaforoowo, jurmotooɗo ."},{"id":60,"translation":"Pellet, si naafiqiiɓe ɓen kaɗitaaki, e ɓeen ɓe ñawu (sikkitaare) woni e ɓerɗe mum, e fena-fenta'en ka saare Madiina, ma Min ngurtite e maɓɓe, refi ɓe kawtirtaa e maaɗa ton, si wonaa seeɗa."},{"id":61,"translation":"Ko huɗaa ɓe. Kala ka ɓe tawaa, ko ɓe nanngetee ɓe, ɓe mbaree bargol:"},{"id":62,"translation":"Ɗum ko sunna Alla e ɓeen wulinooɓe ko adii. A keɓantaa laawol (sunna) Alla ngol, battiigu."},{"id":63,"translation":"Yimɓe ɓen o laɓndo maa fii Darngal. Maaku : \"ngandee ganndal daragol maggal, ko ka Alla woni\". E ko anndin maa, won'de no hasii hara Darngal ngal ɓadike?"},{"id":64,"translation":"Pellet, Alla huɗii he'eferɓe ɓen, O kammbiranii ɓe kadi dulboowe,"},{"id":65,"translation":"ko ɓe luttooɓe ton poomaa. Ɓe keɓataa giɗo, wonaa ballo."},{"id":66,"translation":"Ñalnde je'ece maɓɓe ɗen mbaylitetee ka Yiite, ɓe mbiay: \"Ee jalla amen! Hara min ɗoftino Alla, min ɗoftii Nulaaɗo on!\"."},{"id":67,"translation":"Ɓe mbi'a: \"Joomi amen, Minen Min ɗofti hooreeɓe amen e mawɓe amen, ɓe majjini min e laawol ngol."},{"id":68,"translation":"Joomi amen, tottu ɓe cowanɗe ɗiɗi e lepte ɗen, kuɗaa ɓe kuddi mawndi\"."},{"id":69,"translation":"Ko onon yo ɓen gooŋɗinɓe! Wota on wa'u wa ɓen lorrunooɓe Muusaa, Alla woɗɗini mo e ko ɓe mbi'i kon, tawde o wonii tedduɗo ka Alla."},{"id":70,"translation":"Eey mon yo ɓen gooŋɗinɓe! Kulee Alla, wowlon konngol peewungol."},{"id":71,"translation":"[Si on waɗii ɗum], O moƴƴinanay on golle mon, O haforana on bakkaat mon. Kala ɗoftiiɗo Alla e Nulaaɗo makko on, haray o maliraama maloore mawnde."},{"id":72,"translation":"Min mbeeɓitii hoolaare nden e dow kammuuji ɗin, e leydi ndin e pelle ɗen, ɗi kaɗitii ronndagol nde, ɗi kuli (battane) majji, neɗɗo on kan ronndii nde; tawde pellet, o wonii ɗuuɗuɗo-tooñde [hoore-mun], majjaaɗo [battane ɗum]."},{"id":73,"translation":"[Neɗɗo on ronndiraama ɗum], no Alla leptira naafiqiiɓe worɓe ɓen e naafiqiiɓe rewɓe ɓen, e sirkooɓe worɓe ɓen e sirkooɓe rewɓe ɓen, e (no) Alla jaɓirana gooŋɗinɓe worɓe ɓen e gooŋɗinɓe rewɓe ɓen tuububuyee. Alla laatike kafroowo, jurmotooɗo."}]},{"id":34,"verses":[{"id":1,"translation":"Jettooje ngoodanii Alla, On jeyɗo kala ko woni ka kammuuji e ka leydi. Hino woodani mo kadi jettooje ka La'akara. Ko Kaŋko woni Ñeeño, kumpitiiɗo."},{"id":2,"translation":"Homo anndi ko naatata ka leydi, e ko yaltata e mayri, ko jippotoo iwra ka kammu e ko ƴawata e maggu. Ko Kaŋko woni jurmotooɗo otoo, jaafoto."},{"id":3,"translation":"Yedduɓe ɓen mbi'i: \"Darngal ngal arataa min\". Maaku: \"aa'a! Mi wooɗndirii Joomi am! pellet, ko aray e mon. [Joomi ma] ko ganduɗo wirniiɗi. Hu'unde wirnanaaki Mo, ko fotata e abbere jarra, woni ka kammuuji maa ka leydi. Wanaa ko ɓuri ɗum famɗude, wonaa ko ɓuri ɗuum mawnude, si wonaa no e deftere feññinnde."},{"id":4,"translation":"Fii yo O yoɓoy ɓen gooɗinɓe, ɓe ngolli moƴƴuɗi. Ɓeen ɗoon, hino woodani ɓe haforaneede, e arsike tedduɗo."},{"id":5,"translation":"Ɓeen non yaccii ɓe e bonnitugol aayeeje amen ɗen, ɓen ɗon, hino woodani ɓe lepte, immorde e ɓurɗe mu'usuuɗe."},{"id":6,"translation":"Ɓeen okkaaɓe ganndal hino yi'ira jippiniraande nden e maaɗa, immorde ka Joomi maa, ko kañre woni goonga, hinde fewnira e laawol poolɗo, jettiniiɗo On."},{"id":7,"translation":"Yedduɓe ɓen kadi mbi'i: \"On ngaccay min tinndina on fii gorko, mo no kumpita on, won'de si on muncitaama kala muncitannde, on ngontoyay e tagoore hesre?"},{"id":8,"translation":"O fekindi fenaande e hoore Alla? Kaa hara ko jinna nanngi mo? Si ko woni, ɓen ɓe ngooŋɗinaa La'akara on, ɓe wonii e lepte e majjere woɗɗiinde (goonga)."},{"id":9,"translation":"E ɓee nji'aani ko woni yeeso maaɓe e ko woni ɓaawo maɓɓe immorde ka kammu e ka leydi? Si Min muuyiino, Min munnirayno ɓe leydi ndin, maa Min pukkina e maɓɓe taƴontine (lepte), immorde ka kammu. Wonii e ɗuum, Ma'ande, wonan'de kala jeyaaɗo duttotooɗo (e Joomi mum)."},{"id":10,"translation":"Gooŋɗii Min ngokkii Daawuuda ɓural, immorde e Amen. [Min mbi'i]: \"eey mon pelle e colli, cubbunhinodee e makko. Min newinani mo (tafugol) njamndi ndin."},{"id":11,"translation":"(Min mbii'ani mo won'de): \"Gollu wutteeji njamndi, eɓɓaa ka tafoodi. NGollon golle moƴƴe, pellet, ko Mi deenuɗo ko ngolloton kon\"."},{"id":12,"translation":"(Min eeltani kadi) Sulaymaana henndu ndun: dawol mayru ko yeru (yaadu) lewru, kirndol mayru kadi ko yeru (yaadu) lewu. Min koncinani mo ɓunndu sila (kire). Hino jinnaaji ɗin, golliraynooɗi ye'eso makko, e duŋayee Joomi makko. Kala ooñiingii e majji, ga e yamiroore Amen nden, Min meeɗina ngii lepte dulɓoowe nge."},{"id":13,"translation":"Hiɗi ngollana mo ko o faalaa: gila e tataaji, e nanndollaaji, e looɗe wa'iɗe wa beeli, e payanɗe feŋiiɗe. \"Gollee, onon ɓeynguure Daawuuda, njetton (Alla)\", fanɗii e jiyaaɓe Am ɓen, jettoowo (Kam)."},{"id":14,"translation":"Nde Min ñaawnoo e makko maayde nden, annditaani ɗi fii maayde makko nden, si wonaa gannguuji leydi(mooƴu) ɗin, hino ñaama tuggordu makko ndun. Nde o fukkinoo, feeñani jinnaaji ɗin, won'de si ɗi nganndunoo ko wirnii, ɗi ñiiɓataano e lepte [jeyaagu] koynooje."},{"id":15,"translation":"Gooŋɗii wonaniino yimɓe Saba'i ɓen e koɗooli maɓɓe ɗin, Ma'ande; gese ɗiɗi ka bannge ñaamo e ka nano. (Min wmbiani ɓe): \"Ñaamee e arsike Joomi mon, njetton mo Mo. Leydi ndin ko laaɓundi, e Joomiraawo jafotooɗo\"."},{"id":16,"translation":"(Kono) ɓe ɗuunii. Min ngurti e maɓɓe ndiyam waame, Min mbaɗtitani ɓe gese maɓɓe ɗen ɗiɗi, gese (goo) ɗiɗi, marɗe ñaametee kaaɗɗo, e (leɗɗe) duɓɓeeje, e hu'unde e jaaɓe seeɗaaje."},{"id":17,"translation":"Ngool (yaggingol), Min njoɓirɓe ko ɓe njeddi kon. E hara Min njoɓay si wonaa yedduɓe ɓen?"},{"id":18,"translation":"Min mbaɗi hakkune maɓɓe e koɗooli ɗi Min mbaɗi barki e mum ɗin, koɗooli feeñondirɗi, Min eɓɓi e majji yaadu. (Min mbi'ani ɓe): \"njehee ton jemmaaji e ñalawmaaji, ko on hooliiɓe\"."},{"id":19,"translation":"Ɓe mbi'i'i: \"Joomi amen, woɗɗindir hakkunde yaaduuji amen\", ɓe tooñi ko'e maɓɓe, Min mbaɗti fillitee ɓe fii mum, Min cenndindiri ɓe hattirde e senndirgol. Pellet, wonii e ɗuum, Ma'andeeji wonan'de kala keewuɗo muñal, jettoowo (neema)."},{"id":20,"translation":"Gooŋɗii Ibuliisa goonginii jikke mum ɗen e maɓɓe. Ɓe njokki mo, si wonaa fedde e gooŋɗinɓe ɓeen."},{"id":21,"translation":"E doole alanaa mo e dow maɓɓe, cemmbe (wurtugol), si wonaa tan, ko fii no Moen nganndira on gooŋɗinɗo La'akara e on gonɗo e sikke fii mum. Joomi maa non, e dow kala hu'unde, ko O deenɗo."},{"id":22,"translation":"Maaku: \"Noddee ɗin ɗi ɗaynitorɗon [ deweteeɗi] ga Alla. Ɗi njeyaa hay yeru abbere jarra, ka kammuuji wonaa ka leydi. Alanaa ɗi e ɗin (kammuuli e leydi ndin) kafidaaɗo (geɗal), alanaa mo e ɗiin, hay ballondirteeɗo\"."},{"id":23,"translation":"Tefoore nafataa ka makko, si wonaa on Mo O duŋanii. Haa si ɗenƴere nden yaltinaama e ɓerɗe maɓɓe ɗen, ɓe mbi'a: \"Ko holɗum Joomi mon daali?\" Ɓe mb'a: \"Ko goonga kan; ko Kaŋko woni Toowɗo, Mawɗo On\"."},{"id":24,"translation":"Maaku: \"Kon hombo woni arsikiroowo on ka kammuuji e ka leydi?\" Maaku: \"Ko Alla. Ko si ko minen maa si ko onon, ngoni e peewal maa e nder majjere ɓanngunde\"."},{"id":25,"translation":"Maaku: \"On laɓnditoytaake fii ko min mbonni, minen kadi men laɓnditoytaake fii ko ngolloton ton\"."},{"id":26,"translation":"Maaku: \"Joomi men renndinoyay en, refti o ñaawira hakkunde min goonga; Ko Kaŋko woni ñawoowo, gannduɗo On\"."},{"id":27,"translation":"Maaku: \"kollee Kam ɗin ɗi baɗtidu-ɗon e makko kafidiiɗi. Wonaa non woniri! Si ko woni, ko Kaŋko woni AllapFooluɗo, Ñeeñɗo On\"."},{"id":28,"translation":"Min nuliraali ma, si wonaa e yimɓe ɓen fof: wewlinoowo e jeertinoowo. Kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen, ɓe nganndaa."},{"id":29,"translation":"Heɓe mbi'a: \"Ko holnde tuma woni ndee Fodoore, si on laatike gooŋɗɓe?\""},{"id":30,"translation":"Maaku: \"Hino woodani on fodoore, nde o neeɓnitantaake e mayre fotde saa'i, on ardintinantaake nde kadi!\"."},{"id":31,"translation":"Yedduɓe ɓen mbi'i: \"Min ngooŋɗintaa ndee Alqur'aanaare muk, wonaa nden adiinde nde\". Sinno a tinayno tuma nde tooñɓe ɓen ndarnetee ka Joomi maɓɓe, hara yoga maɓɓe no rutta yoga konngol, lo'inanooɓe ɓen mbi'ana townitinooɓe ɓen: \"Si wonaano onon nun, min ngonayno gooɗinɓe\"."},{"id":32,"translation":"Townitinooɓe ɓenmbi'ani lo'inanooɓe ɓen: \"E ko minen palinoo on e peewal ɓaawo ngal arde e mon? Si ko woni, on ngoniino bonɓe\"."},{"id":33,"translation":"Lo'inanooɓe ɓen kadi mbi'ani townitinooɓe ɓen: \"Si ko woni, ko pewje (mon) jemma e ñalawma, tuma njamiraynoɗon meon yo men njeddu Alla, min mbaɗana Mo potondirɗi\". Ɓe cuuɗi nimse ɗen, nde ɓe njinoo lepte ɗen. Min mbaɗi kolombooje e daaɗe ɓen yedduɓe. Hara ɓe yoɓitete si wanaa ko ɓe ngollatnoo oo kon?"},{"id":34,"translation":"Min Nulaani jeertinoowo e yimɓe saare, si wanaa neeminaaɓe mayre ɓen mbiay: \"Minen ko men yedduɓe ko nulidaɗon kon\"."},{"id":35,"translation":"Ɓe mbi'i kadi: \"Ko menen ɓuri ɗuuɗude jawɗe e ɓiɓɓe, men wonaani kadi lepteteeɓe\"."},{"id":36,"translation":"Maaku: \"pellet, Joomi am homo weertana arsike on, mo O muuyi, O ɓillini (mo O muuyi). Kono ɓurɓe ɗuuɗude e yimɓe ɓen, ɓe nganndaa\"."},{"id":37,"translation":"Wonaa jawɗe mon, wonaa jiidi mon woni ko ɓaɗtinirta on ka Amen ɓadal. Si wonaa ɓen gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴe; ɓen ɗon, hino woodani ɓe njoɓdi sowaande, sabu ko ɓe ngolli kon, kamɓe ka soorooji, ko ɓe hooliiɓe."},{"id":38,"translation":"Ɓeen yaccotooɓe e doŋkingol (yimɓe ɓeen) e Aayeeje Amen ɗen, ɓen ɗon, ka ka ndeer lepte woni ko ɓe tawnoytee."},{"id":39,"translation":"Maaku: \"pellet, Joomi am homo weertana arsike on, mo o muuyani e jeyaaɓe makko ɓen, O ɓillini mo (O muuyi e maɓɓe). Kala non ko wintiɗon e hu'unde, Kaŋko O lomtinay nde. Ko Kaŋko woni moƴƴo Arsikoowo\"."},{"id":40,"translation":"Ñande o mooɓtindiroyta ɓe dendaangal, refti o daalana Maleykaaji ɓin: \"E ko ɓee ɗoo (yimɓe) ndewatnoo on?\""},{"id":41,"translation":"Ɓe mbi'a: \"Senayee woodanii ma! Ko Aan woni giɗo amen ga maɓɓe. Toode ko jinnaaji ɗin ɓe ndewaynoo, ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe, ko ɗin (jinnaaji) gooŋɗini\"."},{"id":42,"translation":"Hannde non, yoga mon waawanaa yoga nafa wanaa lorra. Min mbi'anoya ɓen tooñɓe: \"Meeɗee lepte Yiite nge pennatnoɗon fii mum\"."},{"id":43,"translation":"Si aayeeje amen ɓannguɗe ɗen janngaamma e maɓɓe, ɓe mbi'a: \"oo wonaani, si wonaa gorko paalaaɗo palagol on e ko baabiraaɓe mon ndewayno rewaynoo\". Ɓe mbi'i: \"Ndee (Alqur’aanaare) wonaani, si wonaa fenaande fekindaande\". Yedduɓe ɓen mb'ani goonga kan nde ka arnoo e maɓɓe: \"Ndee wonaani, si wanaa mbilewu ɓanngu ngu\"."},{"id":44,"translation":"Min ngaddanaani ɓee, defte ɗe ɓe janngata. Min meeɗaani nulude e maɓɓe, jeertinoowo ado maa."},{"id":45,"translation":"Adinooɓe ɓe ɓen [kadi] njenniino (nulaaɓe mum). [Yimɓe maa ɓen] njottaaki sappaɓal ko Min ngkkunoo ɓen kon. Ɓen njeddi Nulaaɓe Amen ɓen, taskii no lepte am ɗen mba'unoo!"},{"id":46,"translation":"Maaku: \"nganndee ko mi waajorta on, ko (hu'unde) wootere: \"Ko nde daroranton Alla ɗiɗo ɗiɗo e gooto gooto, refti miijitoɗon. (Nganndon) wondiiɗo mon on aldaa e jinna: O wonaani, si wonaa jerrtinoowo on, e ko woni yeeso (mon), e lepte caɗtuɗe\"."},{"id":47,"translation":"Maaku: \"Mi laɓndaaki on njoɓdi, ɗuum ko fii mon. Njoɓdi am ndin wonaani, si wonaa ka Alla. Kaŋko Ko o Seediiɗo e kala hu'unde\"."},{"id":48,"translation":"Maaku: \"pellet, Joomi am ko nerlortooɗo [meere nden, hujjaaji] goonga ka, timminɗo anndugol wirniiɗi\"."},{"id":49,"translation":"Maaku: \"Goonga ka arii [Iislaamu on], mehre [ke'eferaagu] ngu alaa ka feeña, kadi, nde ruttotaako\"."},{"id":50,"translation":"Maaku: \"Si mi majjii, haray ko hoore-am mi majjani; si mi feewii kadi, ko sabu ko sabu ko Joomi am wahayini e am kon, tawde pellet, ko o nanoowo, Ɓadiiɗo\"."},{"id":51,"translation":"Sinno a tinatno, tuma nde ɓe ɗeŋƴii, - laaworde alanaa (ɓe), - ɓe nanngiree e nokkuure ɓadiinde!"},{"id":52,"translation":"Ɓe mbi'a: \"Min ngooŋɗinii [Darngal] ngal\", e ko holno gooŋɗinal woonirani ɓe e nokku goɗɗuɗo?"},{"id":53,"translation":"Hara non ɓe jeddiino nde ko adii, heɓe mbernora ko wirnii e nokku goɗɗuɗo!"},{"id":54,"translation":"Heedee hakkunde e ko ɓe tuuyetee, wano golliranoo e nanndo maɓɓe ko adii, tawde ɓe ngoniino e sikke cikkiniiɗa."}]},{"id":35,"verses":[{"id":1,"translation":"Jettooje ngoodanii Alla, Takɗo kammuuji ɗin e leydi ndin, baɗɗo Malaa'ikaaji nulaaɓe, marɓe gabitanji(bibje) ɗi ɗiɗi, ɗi tati e nayi. Homo ɓesda ko o muuyi e tagu makko ngun, tawde pellet, Alla ko kattanɗo kala hu'unde."},{"id":2,"translation":"Kala yurmeende nde Alla udditani yimɓe ɓen, jogitotooɗo nde alaa; kala kadi ko o jogitii, gaccitoowo ɗum alaa ɓaawo (jogitagol) makko. Ko Kaŋko woni pooluɗo, ñeeñɗo."},{"id":3,"translation":"Eey mon yo yimɓe! Njaŋtee neema Alla on e mon. Hara tagoowo ko woori Alla no woodi, mo no arsikira on ka kammu e ka leydi? Deweteeɗo alaa si wonaa Kaŋko! E ko honno njilirteɗon [e kaa goonga]?"},{"id":4,"translation":"Si ɓe njeddii i ma, pellet Nulaaɓe (goo) yeddanooma ado maa. Ko fa'ade e Alla, woni ruttorde fiyakuuji ɗin."},{"id":5,"translation":"Eey mon yo yimɓe! Ngandee pellet fodoore Alla nden ko goonga. Wota nguurndam aduna hodu on, wota (seytaane) kodoowo on hod on e fii Alla."},{"id":6,"translation":"Pellet, seytaane ko gaño wonani on. Haray njogitoree mo gaño. Nganndee ko o noddirta fedde makko nden, ko no ɓe jeydiree e yimɓe dulɓoowe ngen."},{"id":7,"translation":"Hino woodani yedduɓe ɓen, lepte caɗtuɗe. Ɓeya gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴe, hino woodani ɓe haforaneede e njoɓdi mawndi."},{"id":8,"translation":"E ko on cuɗinanaaɗo golle mum bonɗe, hara himo yi'a ɗe moƴƴuɗe? - Tawde pellet, Alla no majjina on mo o muuyi, O feewna mo o muuyi. Wota a tampinir hoore-maa, sunagol fii maɓɓe. Pellet, Alla ko gannduɗo ko ɓe ngoni gollude."},{"id":9,"translation":"Ko Alla woni gurtuɗo keneeli ɗin, ɗi cogga duule, Min njarnira ɗum leydi yo'orundi; Min nguurnitira ɗum leydi ndin, ɓaawo ndi yo'orude. Ko wano non ummital ngal."},{"id":10,"translation":"Kala tawɗo ko teddungal faalaa (yo o ɗaɓɓir Alla), tawde ko Alla jeyi teddungal ngal fof: ko ka makko woni ko konngol laaɓungol ƴawata, golle moƴƴe ɗen ɓamta ngol. Ɓeen fewjooɓe boneeji, hino woodani ɓe lepte caɗtuɗe. Pewje ɓen ɗen, ko bonat ɗe."},{"id":11,"translation":"Ko Alla tagiri on e mbulbuldi, refti e toɓɓere (maniiyu), refti o waɗi on nooneeji. Deyel caawataa, ngel leelnataa kadi, si wonaa e anndal makko. Guurnaaɗo wuurnetaake, ɗuytetaake kadi e nguurndam makko, si wonaa no e deftere. Pellet, ɗuum ko newanii ɗum Alla."},{"id":12,"translation":"Maaje ɗen ɗiɗi potataa: [Ndiyam] goo ɗoo ɗam, ko mbelɗam, laaɓungo, newiingo njaram mum, ngoo ɗaa, ko lamɗam kaaɗuɗam. Hiɗon ñaama e kala majjam, teewu keccu, hoɗon njaltina kadi hern, cuɗaari ndi ɓoornotoɗon. Hiɗa yi'a laaɗe ɗen no awja e maggo, fii yo on ɗaɓɓiron e ɓural Makko. Mbelejo'o on njettay [Mo]."},{"id":13,"translation":"Himo naanta jemma on e deer ñalawma on, O naatna ñalawma on e ndeer jemma on. O eleti kadi na'ange ngen e lewru ndun. Kala mun no doga haa e lajal innaangal. Ko On mooɗon woni Alla, Joomi mon: Ko Kaŋko Laamu woodani. Ɗiya ɗi noddoton ga makko, ɗi jeytaa yeru gorol tamara."},{"id":14,"translation":"Si on noddu ɗi, ɗi nanataa noddaandu mon; hay si ɗi nanoy, ɗi njaabitotaako on. Ñande Darngal, ɗi njeddoyat sirku mon on. Alaa kabroowo ma, wano kumpitiiɗo On."},{"id":15,"translation":"Eey mon yo yimɓe, ko onon ngoni hatonjimɓe e Alla ɓen, Alla kan, ko Kaŋko woni Galo jettiniiɗo On."},{"id":16,"translation":"Si O yiɗii, o naɓa on, o adda tagu hesu."},{"id":17,"translation":"Ɗuum wonaani cattuɗum to Alla."},{"id":18,"translation":"Woŋki ronndotaako doŋgal woŋkii goo. Hay si teddiraaki [junuubi] kin noddii e ronndaneede, ki ronndantaake hay hu'unde, hay si ko ɓadondiraaɗo Anndu ko jeertintaa [nana waaju], ko ɓen hulirooɓe Joomi mum ka wirnii, ɓe ñiiɓi e Juulde. Kala on laɓɓiniiɗo, haray ko hoore makko o woni laɓɓinanaade. Ko ka Alla woni ruttorde nden."},{"id":19,"translation":"Bumɗo e ji'oowo potataa,"},{"id":20,"translation":"wonaa niɓe ɗen e ndaygu ngun,"},{"id":21,"translation":"wonaa ɗowdi ndi e henndu wulndu ndu."},{"id":22,"translation":"Wonaa kadi wuurɓe ɓen potata e maayɓe ɓen. Pellet, Alla no nanina on mo o muuyani. Wanaa an [Nulaaɗo], woni naninoowo, wonɓe ka genaale ɓeen."},{"id":23,"translation":"Aan a wonaani, si wonaa jerrtinoowo."},{"id":24,"translation":"Pellet, Min nulirii ma goonga, ko a beltinoowo e jeertinoowo. Alaa e mofte, si wonaa jerrtinoowo feƴƴii e maɓɓe."},{"id":25,"translation":"Si ɓe njeddii ma, hari adinooɓe ɓe ɓen njedduno (Nulaaɓe mum), feewndo ɓen Nulaaɓe maɓɓe ngaddannoo ɓanngannduyeeji, e Ɗeri e feftere ndayginoore."},{"id":26,"translation":"Refti nanngitir mi yedduɓe ɓen (halakuyee). Tesko no lepte am ɗen mbaɗtinirnoo."},{"id":27,"translation":"E a yiaani won'de Alla jippinirii ndiyam ka kammu? Min puɗiniri ɗam dimɗe ceertuɗe noone. Hino ka pelle, ɗate daneeje e boɗeeje ceertyuɗe noone, e pete ɓaleeje."},{"id":28,"translation":"Hino e yimɓe ɓen, e daabeeji ɗin, e neemoraaɗi ɗin, ɗi nooneeji mum kadi luutondiri. Anndu ko kulata Alla e jiyaaɓe makko ɓeen, ko annduɓe ɓen. Pellet, Alla ko pooluɗo, kaforoowo."},{"id":29,"translation":"Ɓeen janngooɓe deftere Alla nden, ɓe ñiiɓi e Juulde, ɓe nafqii ko Min arsiki ɓe kon gunndoo e kene, heɓe njoortii njulaaku ngu sontataa."},{"id":30,"translation":"Fii no [Alla] hunnirana ɓe njoɓdiiji maɓɓe ɗin, o ɓeyda ɓe e ɓural makko ngal. Kaŋko, ko o kaforoowo, gannditanoowo [on] ."},{"id":31,"translation":"Kon ko Min wahayini e maaɗa e deftere nden, ko ɗuum woni goonga, gooŋɗinde e ɗen won'ɗe ye'eso mayre. Pellet, Alla ko kumpitiiɗo deentuɗo jiyaaɓe makko ɓen."},{"id":32,"translation":"Refti Min ndonini deftere nden, ɓen ɓe Min cuɓii e jiyaaɓe Amen. Hino e maɓɓe tooñɓe hoore-mun, mum hino e maɓɓe hakindinɗo, hino e maɓɓe foolondirooɓe e moƴƴereeji, duŋayee Alla; ko ɗum woni ɓural mawnungal ngal."},{"id":33,"translation":"Aljannaaji ñiiɓal, ɗi naatata e mum, hara heɓe cuɗiree ton, jawe kaŋŋe e kaalise e lu’u-lu’u; comci maɓɓe ɗin ton, ko cooyi."},{"id":34,"translation":"Ɓe mbi'a: \"jettooje \nNgoodanii Alla, On ittanɗo en suno. Pellet, Joomi men, ko kaforoowo, barjotooɗo."},{"id":35,"translation":"On jippinirɗo en ɓural makko ngal, e galle ñiiɓal, tampere (woo) heɓataa en ton, wonaa roŋkere keɓata en ton."},{"id":36,"translation":"Yedduɓe ɓen kan, ko Yiite Jahannama woodani ɓen; maayde ñaawetaake e maɓɓe, sakko ɓe maaya, ɓe koynantaake kadi lepte magge ɗen. Ko wano nii Min njoɓitirta kala jedduɗo."},{"id":37,"translation":"Hara heɓe ooloo nder ton [ɓe mbi'a]: \"Joomi amen, yaltin min; min ngolla moƴƴere, hara wonah ko min ngollatnoo kon\". [O jaaboo ɓe]: \"E min wuurnaano on yeru ko waajitotooɗo waajitoranoo e mum? Jeertinoowo kadi ari e mon? Awa meeɗee, sabu faabo alanaa tooñooɓe ɓen\"."},{"id":38,"translation":"Pellet, Alla ko gannduɗo wirniiɗi kammuuji ɗin e leydi ndin. Ko O gannduɗo ko suuɗii e ɓerɗe."},{"id":39,"translation":"Ko Kaŋko woni baɗuɗo on lomtiiɓe ka leydi. Kala jedduɗo, ko e makko lorra jeddi makko yantata. Jeddugol he'eferɓe ɓen, ɓeydataa ɓe ka Joomi maɓɓe, si wanaa tikkere. Jeddugol ɓeydataa heeferɓe ɓen, si wanaa hayrere."},{"id":40,"translation":"Maaku: \"E on nji'ii rendiiɗi mon ndewoton ga Alla ɗin? Kollee Kam ko ɗi tagi ka leydi. Kaa hiɗi mari geɗal e [tagugol] kammuuji ɗin? Kaa Min addan ɓe deftere, nde ɓe woni e ɓanndannduyee mum? Si ko woni, tooñooɓe ɓen alaa e fodude yoga maɓɓe, si wanaa hodo\"."},{"id":41,"translation":"Pellet, ko Alla jogitii kammuuji ɗin e leydi ndin, fii wata ɗi dirtu. Hay si ɗi ndirtayno, hay gooto jogitotaako ɗi e ɓaawo makko. O laatike muññiiɗo, kaforoowo."},{"id":42,"translation":"Ɓe ngoodndiri Alla, hattirde e goondooje maɓɓe, won'de si jeertinoowo arii e maɓɓe, pellet, ɓe ngonay ɓurɓe feewude wootere e mofte ɗen. Nde jeertinoowo non arunoo e maɓɓe, ɗum ɓeydaali ɓe, si wonaa woɗɗitagol."},{"id":43,"translation":"[Ɓe mbaɗiri ɗum] mawnintinaare ka keydi, e pewje ɓenɗe. Pewje bonɗe ɗen non kuuɓitataa, si wonaa jom-munm en. Hara hiɓe cabbitii, si wonaa sunna (Alla) on e adinooɓe ɓen? A heɓantaa sunna Alla on battiigu, a heɓantaa sunna Alla mbaylirɗum."},{"id":44,"translation":"E ɓee njiilaaki ka leydi, ɓe taskoo ko holno battane adinooɓe ɓen wonirnoo? Hari no ɓuri ɓe tiiɗude doole. Alla siforaali won'de goɗɗum no roŋkina Mo ka kammuuji maa ka leydi. Tawde pellet, ko O gannduɗo, kattanɗo."},{"id":45,"translation":"Si tawno Alla nanngitirayno yimɓe ɓen ko ɓe paggitorii kon, o accataano ruugayngel e dow mayri. Ko woni tan, Homo neeɓnitana ɓe haa e lajal anndaa ngal. Si lajal maɓɓe ngal heewtii, [O nanngay ɓe], tawde pellet, Alla ko deenuɗo jiyaaɓe makko ɓen."}]},{"id":36,"verses":[{"id":1,"translation":"yaa-siin.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Mi wooɗndirii Al*ur'aana ñeñaande nde."},{"id":3,"translation":"Pellet, an (Nulaaɗo), ko a jiyaaɗo e nulaaɓe ɓen."},{"id":4,"translation":"E dow laawol pocciingol."},{"id":5,"translation":"Jippinannde On poolɗo, jurmotooɗo o."},{"id":6,"translation":"Fii yo a jeertinirde nde yimɓe, ɓe baabiraaɓe mum jerrtinanooka: ɓeen ko welsindiiɓe."},{"id":7,"translation":"Gooŋɗii konngol [lepte] jojjii e ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe; ɓen ɗoon gooŋɗintaa."},{"id":8,"translation":"Minen Min mbaɗii ka daaɗe maɓɓe kolommbooje, ɗen ko jottiiɗe ka bokkuɗe; hara ko ɓe ŋalliniiɓe."},{"id":9,"translation":"Min mbaɗi ye'eso maɓɓe heedo, ɓaawo maɓɓe kadi heedo, Min kippi ɓe (gite ɗen); mbaɗti ɓe nj'ataa [goonga]."},{"id":10,"translation":"Hino fota e maɓɓe, foti a jeertini ɓe, maa a jeertinaali ɓe; ɓe ngooŋɗintaa."},{"id":11,"translation":"Anndu ko njeertintaa (jaɓa), ko on jokkuɗo Jaŋtoore (Alqur'aana) nden, o kuli Jom-Yurmeende On ka wirnii. Wewlinir mo kaforaneede e mbarjaari teddundi."},{"id":12,"translation":"Ko Minen ngoni wuurnitooɓe maayɓe ɓen, Min mbinnda ko ɓe ngardini e batteeji maɓɓe. Kala hu'unde, Miɗen mofti nde e deftere ɓanngunde."},{"id":13,"translation":"Piyan-ɓe yeru, fii yimɓe saare, tuma nde Nulaaɓe ngarunoo ɓe,"},{"id":14,"translation":"Nde Min nulunoo e maɓɓe, [Nulaaɓe] ɗiɗo, ɓe njeddii i ɓen, Min cammbiniri ɓen, tataɓo, ɓe mbi'i: \"Minen, ko men Nulaaɓe e mo'on\"."},{"id":15,"translation":"[Yimɓe saare nden] wi'i: \"On ngonaani, si wanaa ko on ɓanndiŋke wano menen. Jom-hinaranke On jippinaani hay hu'unde, on wonaani, si wanaa ko on fenooɓe\"."},{"id":16,"translation":"[Nulaaɓe ɓen] mbi'i: \"Joomi amen no anndi pellet, ko min Nulaaɓe e mo'on."},{"id":17,"translation":"Fawaaki men non, si wonaa jottingol ɓanngina\"."},{"id":18,"translation":"[Yimɓe saare nden] mbi'iti: \"Min kiitori on kataa. Si tawii non on kaɗitaaki, ma min piɗu on, lepte mu'usuuɗe kadi memira on immorde e amen\"."},{"id":19,"translation":"[Nulaaɓe ɓen kadi] mb'iti: \"Kiite mon ɗin, hiɗon ngon'di e mum. Ko si on mbaajaama (kiitinoɗon)? Tigi on, ko on yimɓe fantinooɓe!\"."},{"id":20,"translation":"Gorko iwri ka ɓuri woɗɗude e saare nden, o ari homo yaccoo, o wi'i: \"eey mon yo yimɓe am, kori njokkee Nulaaɓe ɓen,"},{"id":21,"translation":"Njokkee ɓen ɓe laɓndotaako on njoɓdi, ɓen ko feewnaaɓe."},{"id":22,"translation":"E ko haɗata kam rewugol On takɗo Kam? Ko ka makko woni ruttorde mon."},{"id":23,"translation":"E mi jogtoto deweteeɗi ga makko? Si Jom-yurmeende On muuyanii kam lorra, tefoore majji duncantaali kam hay hu'unde, ɗi ndaɗandataa kam kadi."},{"id":24,"translation":"Haray miin on tuma, mi wonii e majjere ɓanngunde."},{"id":25,"translation":"Min on, mi gooŋɗinii Joomi mon, nananee kam\"."},{"id":26,"translation":"[O] wi'anaa: \"Naatu Aljanna\". O wi'i: \"Haaniino yimɓe am ɓen ngannda,"},{"id":27,"translation":"ko Joomi am haforani kam, O waɗi kam e teddinaaɓe ɓeen\"."},{"id":28,"translation":"Min njippiniraano koneeli ka kammu, e yimɓe makko ɓen, ɓaawo maako. Min ngonaanii jippinooɓe [ɗin koneeli]."},{"id":29,"translation":"(Halkeede maɓɓe) wonaani, si wonaa haacaango wooto, tawi ɓe laatii maayɓe-ɓutti."},{"id":30,"translation":"Ee hayreede jiyaaɓe [fenunooɓe]! Nulaaɗo araali e ɓɓe, si wonaa ɓe waɗtayno mo jalnori."},{"id":31,"translation":"E ɓee njiaani ɗuuɗii e gire ɗe Min kalki ado maɓɓe? Won'de ɓen ndttitotaako e maɓɓe."},{"id":32,"translation":"Ɓe fof wonaani, si wanaa ko mooɓoyteeɓe ka amen."},{"id":33,"translation":"Hino wonani ɓe Ma'ande: leydi yoorundi ndin, Min nuurniti ndi, Min njaltini gabbe e mayri, tawi ko e ɗen ɓe ñaamata."},{"id":34,"translation":"Min mbaɗi e mayri gese tamarooje e inabuuje, Min ɓulni e mayri ɓulli(ceewle)"},{"id":35,"translation":"fii no ɓe ñaamira dimɗe mun ɗen e kon ko ɓe golliri juuɗe maɓɓe ɗen. E ɓe njettataa (Alla)?"},{"id":36,"translation":"Senaade woodanii takɗo nooneeji ɗin On fof: gila e ko leydi ndin fuɗinta kon, haa e woŋkiiji maɓɓe ɗin, e kon ko ɓe nganndaa!"},{"id":37,"translation":"Ma'ande goo kadi wonanii ɓe: e jemma on, Miɗen corta e makko ñalawma on, tawa ɓe ngontii e niwre."},{"id":38,"translation":"E na'ange ngen, hinge doga haa e ñiiɓirde magge; ɗum ko eɓɓoore pooluɗo, gannduɗo On."},{"id":39,"translation":"E lewru ndun, Min eɓɓani ndu jipporde, haa ndu waɗtinira wa baaŋal tamaro kiiɗngal."},{"id":40,"translation":"Wonaa na'ange ngen woni ko haanini hewtitagol lewru ndun, wonaa jemma on woni ko aditotoo ñalaema on; kala majji non, ko e laawol mum woni dokde."},{"id":41,"translation":"Ma'ande goo wonanii ɓe, won'de Min roondike geyngol maɓɓe ngol, ka laana hebbinaaka;"},{"id":42,"translation":"Min tagani ɓe sugu makko, ko ɓe mbaɗɗoo."},{"id":43,"translation":"Si Miɗen njiɗuno, Min njoolayno ɓe; hara faabo alanaa ɓe, wanaa kadi ɓe daɗndeteeɓe,"},{"id":44,"translation":"si wonaa yurmeende immornde e amen, e dakmitagol haa e saanga."},{"id":45,"translation":"Si ɓe mbi'anaama: \"ndentee e kon ko woni yeeso mon e ɓaawo mon, mbelajo'o, on njurminte\"...!"},{"id":46,"translation":"Aaya woo e aayeeje Joomi maɓɓe ɗen araali e maɓɓe, si wanaa ɓe ɗuurnooɗe."},{"id":47,"translation":"Si ɓe mbianaama kadi: \"Wintee(nafqe) e kon Alla arsiki on\", yedduɓe ɓen mbi'ana gooŋɗinɓe ɓen: \"E men ñamminay on tawɗo si Alla muuyuno, O ñamminayno mo? On ngonaani, si wanaa e ndeer majjere ɓanngunde\"."},{"id":48,"translation":"Hiɓe mbi'a: \"Ko holnde tuma woni ndee Fodoore, si on laatike gooŋɗuɓe?\""},{"id":49,"translation":"Ɓe habbaaki, si wonaa ha'acaango wooto, nanngayngo ɓe, hara hiɓe njeddondira."},{"id":50,"translation":"Ɓe mbaawoytaa wasiyagol on tuma, wonaa ɓe ruttoytooɓe e yimɓe maɓɓe ɓen."},{"id":51,"translation":"Wutte e alaandu, ɓe njaltira e genaale ɗen, ɓe keñora ka Joomi maɓɓe,"},{"id":52,"translation":"hiɓe mbi'a: \"Ee bone amen! Ko hommbo immini men e genaale amen?\" Ko ɗum woni ko Hinaranke On fodnoo; Nulaaɓe ɓe o gooŋɗini"},{"id":53,"translation":"(Ummital) ngal wonaano, si wanaa haacaango wo'oto, tawi ɓe fof ɓe ngaaddaama ka Amen."},{"id":54,"translation":"Hannde non, woŋkii tooñirtaake hay hu'unde. On yoɓitirtaake, si wonaa kon ko ngollaynoɗon."},{"id":55,"translation":"Yimɓe Aljanna ɓe hannde, pellet, heɓe e ndeer soklio, hiɓe neeminoo;"},{"id":56,"translation":"kamɓe e genndiraaɓe maɓɓe ɓen,e ley ɗowɗe, heɓe coɓɓindii e hoore danɗe."},{"id":57,"translation":"Hino woodani ɓe toon, ɓiɗɓe leɗɗe, hino woodani kadi, ko ko ɓe noddata."},{"id":58,"translation":"\"Salaamun\", konngol [kisal], immorde e Joomiraaɗo, jurmotooɗo."},{"id":59,"translation":"\"ceertee non hande, onon ɓee bonɓe!"},{"id":60,"translation":"Mi ahodaano e mon, onon ɓiɗɓe Aadama, won'de wota on ndewu seytaane? Tawde pellet, ko o gaño mon ɓannguɗo,"},{"id":61,"translation":"[Mi yamiri on] kadi dewugol Kam. Ko ngol woni laawol pocciingol ngol."},{"id":62,"translation":"Gooŋɗii o majjinii tagu ɗuuɗungu e mon. E on wonaano haqqilooɓe?"},{"id":63,"translation":"Ko ngee woni Jahannama, nge ngonnoɗon fodaneede ngen."},{"id":64,"translation":"Naatiree nge hannde, sabu ko njeddiratnoɗon."},{"id":65,"translation":"Hannde, Min notay e kunndule maɓɓe ɗen, juuɗe maɓɓe ɗen yewta Min, koyɗe maɓɓe ɗen kadi seeditoo e kon ko ɓe ngonnoo e paggitagol\"."},{"id":66,"translation":"Si Min njiɗuno, Min mehayno gite maɓɓe ɗen, ɓe adondira e laawol ngol. Kono ko honno ɓe njiirata?"},{"id":67,"translation":"Si Min njɗuno kadi, Min montatno ɓe e nokku maɓɓe on; hara ɓe hattantaa feƴƴugol ɓe yiltotaako."},{"id":68,"translation":"Kala mo Min njuutni nguurndam mum, Men njiltitay mo e tagoore. E ɓee haqqiltaa?"},{"id":69,"translation":"Min ngaanndinaali mo (kaŋko Muhammadu) gimɗi; ɗuum haananaa mo. [Deftere] nden wonaani, si wanaa jaŋtoore e janngeteende ɓanngunde,"},{"id":70,"translation":"fii yo o jeertin nde, on gonɗo guurɗo (ɓernde), Konngol lepte ngol jojja e he'eferɓe ɓen."},{"id":71,"translation":"E ɓe yiaani, won'de Min tagiranii ɓe neemoraaɗi, e ko juuɗe Amen ngolli, hara heɓe njeyinooɗi;"},{"id":72,"translation":"Min eeltani ɓe ɗi: no e majji ɗi ɓe waɗɗotoo, no e majji ɗi ɓe ñaamata;"},{"id":73,"translation":"hino woodani ɓe toon, nafooje e njaram. E ɓee kan njettataa (Mo)?"},{"id":74,"translation":"Ɓe jogitorii ga Alla deweteeɗi, joortagol ɓe faabeedee."},{"id":75,"translation":"Ɗi kattanaa paabagol ɓe; ko ɓe konu tawneteengu e majji."},{"id":76,"translation":"Wota konngol maɓɓe sunine. Pellet, Miɗen nganndi ko ɓe cuuɗata e ko ɓe peññinta."},{"id":77,"translation":"E neɗɗaŋke on yiaani, won'de Min tagirii mo e toɓɓere maniiyu? Kono tawaa mo ko o wennjoowo ɓannguɗo!"},{"id":78,"translation":"O fiyani Min yeru, kono o yejjiti tageede makko; o wi'i: \"Ko hommbo wuurnitata ƴi'e ɗen, si ɗe ndappii?\""},{"id":79,"translation":"Maaku: \"Ko guurnitoowo ɗe, ko takɗo ɗe on ka laawol aranol. Ko Kaŋko woni gannduɗo fii kala tagoore;"},{"id":80,"translation":"On mbɗanɗo on yiite, iwde e leɗɗe kecce, tawa ko e majje kuɓɓirton nge."},{"id":81,"translation":"Kere takɗo kammuuji ɗin e leydi ndin wonaani kaɗtanɗo tagugol yeru maɓɓe? Ɗuum ko pellet! Ko Kaŋko woni Ɗuuɗuɗo tageefo, gannduɗo."},{"id":82,"translation":"Ganndon fiyaaku makko on, si o faandanike hu'unde, ko o wi'anat nde tan: \"Laato\", nde laatoo."},{"id":83,"translation":"Senaare woodanii oon mo laamateeri kala hu'unde ngoni e juuɗe Mum! Ko ka makko rutteteɗon."}]},{"id":37,"verses":[{"id":1,"translation":"Mi wooɗndirii cappniraaɗi ɗin saffaaji."},{"id":2,"translation":"Mi wooɗndirii coggirayɗi (duule) ɗin coggugol."},{"id":3,"translation":"Mi wooɗndirii janngiratɗi ɗin, ganndintinorgol:"},{"id":4,"translation":"\"Pellet, deweteeɗo mon on, ko bajjo,"},{"id":5,"translation":"Jeyɗo kammuuji ɗin e leydi ndin, e kon ko woni hakkunde ɗin ɗiɗi, Jeyɗo kadi puɗirɗe ɗen."},{"id":6,"translation":"Min cuɗirii kammu (hikkii ngu) aduna ngun: cuɗaari koode ɗeen,"},{"id":7,"translation":"e deenirgol (ngu) kala seytaane daɗaandu."},{"id":8,"translation":"Ɗi kaɗtanaaka keɗitagol mbatu [Maleykaaji toowu ngu ngun; tawde hiɗi peroree e kala baŋŋe,"},{"id":9,"translation":"ka faɗagol (ɗi). Hino woodani ɗi kadi, lepte duumiiɗe."},{"id":10,"translation":"Si wonaa ndun bifti ndu e majji, jilannde [haala], ndu rewnree hoodere tufatnde."},{"id":11,"translation":"Laɓndo ɓe: si ko kamɓe ɓuri saɗtude takde kaa ko ɓen ɓe Min tagi? Min tagirii ɓe kamɓe, loopal narnungal."},{"id":12,"translation":"Si ko woni, a haawi, heɓe njalnora!"},{"id":13,"translation":"Si ɓe mbaajaama, ɓe mbajitortaa;"},{"id":14,"translation":"si ɓe nji'ii ma'ande, ɓe njalkita,"},{"id":15,"translation":"ɓe mbii'a: \"Ɗuum wonaani, si wonaa mbilewu ɓanngu ngu."},{"id":16,"translation":"Eyoo si min maayii, min ngontii mbullaari e ƴi'e, haray ko min immintinoyteeɓe?\""},{"id":17,"translation":"Baabiraaɓe amin adinooɓe ɓeen kadi e minen?\""},{"id":18,"translation":"Maaku: \"pellet! Hara le ko on hoynaaɓe\"."},{"id":19,"translation":"Nganndon ɗum, ko wuttaandu wo'oturu pet, tawee jaka yoo, heɓe ndaara,"},{"id":20,"translation":"Ɓe mbi'a: Ee bone amen ! Ko ndee woni Ñaaande njoɓdi kuuɗe\"."},{"id":21,"translation":"\"Ko ndee woni Ñalaande ñaawoore, ko njeddatnoɗon fii mum\"."},{"id":22,"translation":"Mooɓee tooñɓe ɓen, e nandadiiɓe maɓɓe ɓen, e kon ko ɓe ngonnoo e rewde,"},{"id":23,"translation":"ko woori Alla. Coggireeɓe ka laawol Jahiimi."},{"id":24,"translation":"Ndarnon ɓe, tawde ko ɓe laɓnditeteeɓe\"."},{"id":25,"translation":"\"Ko heɓi on, on mballindirtaa?\""},{"id":26,"translation":"Ko woni kamɓe ɓe hannde, ko ɓe jebbilii ɓe,"},{"id":27,"translation":"woɗɓe e maɓɓe peewtita ɓeya, ɓe laɓndondira;"},{"id":28,"translation":"ɓe mbi'a: \"Ko onon ngoni ko ardiranaynoo men, ka ɓaŋŋe ñaamo\"."},{"id":29,"translation":"(Koohooɓe) ɓen mbi'a: \"Ko woni kon, on meeɗaano won'de gooŋɗinɓe."},{"id":30,"translation":"Doole woo min ngalanaano on. Si ko woni, on ngonno yimɓe bewɓe."},{"id":31,"translation":"Konngol Joomi men ngol, jojjii e min; pellet, ko en meeɗooɓe [lepte ɗen]."},{"id":32,"translation":"Min mbewinno on, tawde hay minen, ko min bewnooɓe\"."},{"id":33,"translation":"Kamɓe on nden ñande, ko ɓe haawtoyteeɓe ka lepte."},{"id":34,"translation":"Ko nii Minen Min ngollirtata bomɓe ɓen."},{"id":35,"translation":"Kamɓe si ɓe mbi'anooma: \"deweteeɗo alaa si wonaa Alla\", ɓe mawnintinoo."},{"id":36,"translation":"ɓe mbi'a: \"Kere men ngaccitiray deweteeɗi amen ɗin, fii yimoowo kaangaaɗo?\""},{"id":37,"translation":"Si ko woni, (Nulaaɗo) on ko goonga ardi, o goongini nulaaɓe ɓen."},{"id":38,"translation":"Pellet, ko on meeɗay ɓe lepte mu'usuuɗe ɗen."},{"id":39,"translation":"On njoɓetetaake, si wonaa yeru kon ko ngollatnoɗon."},{"id":40,"translation":"si wonaa jiyaaɓe Alla laɓɓinaaɓe ɓen,"},{"id":41,"translation":"hino woodani ɓen ɗoon, fanndaare ganndaandi:"},{"id":42,"translation":"muuyanteeɗi, kadi ko ɓe teddinteeɓe,"},{"id":43,"translation":"ka aljannaaji neeminiiɗi,"},{"id":44,"translation":"e hoore danɗe, ko ɓe feewtondirɓe."},{"id":45,"translation":"Hara kore heɗe mbannginii e maɓɓe, immorde e ɓulirde"},{"id":46,"translation":"daneeje, lewñunde, fii yarooɓe,"},{"id":47,"translation":"mu'usuuɗe hoore alaa e majjam, wonaa ɗam ciwrinirteeɓe ɗam."},{"id":48,"translation":"Hino woodani ɓe (toon): raɓɓuɓe ndaarɗe, yaaja giteeɓe,"},{"id":49,"translation":"wa'aɓe wa ɓoccooɗe maraaɗe."},{"id":50,"translation":"Woɗɓe e maɓɓe peewtita ɓeya, ɓe laɓndondira."},{"id":51,"translation":"Goɗɗo e maɓɓe wi'a: \"Min miɗo marunoo gonndiijo,"},{"id":52,"translation":"wi'atnooɗo: \"Kere ko a jiyaaɗo e gooŋɗinɓe ɓen?"},{"id":53,"translation":"Eyoo si en maayii, en wontii mbullaari e ƴi'e, tawa ko en yoɓitoyteeɓe?\""},{"id":54,"translation":"O wi'a: \"Taw si ɗon njiɗi ƴeewde?\""},{"id":55,"translation":"O ƴeewa, o haynoo oya ka leri dulbunge,"},{"id":56,"translation":"o wi'a: \"Mi wooɗndirii Alla ! A ɗeɓɓi fii no mi halkorde!"},{"id":57,"translation":"Si wonaano moƴƴere Joomi am nden, mi tawdeteno e [lepteteeɓe ɓeen]."},{"id":58,"translation":"Wonaa noon en maayataa,"},{"id":59,"translation":"si wonaa maayde men aranere nden, en wngonaani kadi lepteteeɓe?\""},{"id":60,"translation":"Pellet, ko ɗuum ɗoo woni maloore mawnude ndeen."},{"id":61,"translation":"Ko fii sugu ɗuum ɗoo, woni yo gollooɓe ngollan."},{"id":62,"translation":"Hara ko ɗuum ɓuri moƴƴude jipporde, kaa ko leggal \"Zaqquumi\" [ngal kaaɗugal]?"},{"id":63,"translation":"Min mbaɗii ngal jarrabuyee tooñɓe ɓen."},{"id":64,"translation":"Ngal, ko leggal jaltatngal ka tummbere Dulbunge."},{"id":65,"translation":"Dimɗe maggal, hono wa'i no ko'e seytanooji."},{"id":66,"translation":"Kamɓe ɓe, pellet, ko e maggal ɓe ñaamirta, ɓe kebbinira ngal deedi maɓɓe."},{"id":67,"translation":"Refti hino woodani ɓe e dow maggal, njaram patinaaɗam."},{"id":68,"translation":"Refti ruttorde maɓɓe ndeen, ko ka Dulɓoowe."},{"id":69,"translation":"Ɓe tawu baabiraaɓe maɓɓe ɓeen, ko majjunooɓe,"},{"id":70,"translation":"ɓe ngoni e yaccagol njokka baɗteeji maɓɓe."},{"id":71,"translation":"Gooŋɗii, ko ɓuri ɗuuɗude e adamɓe ɓen, majjiino, ado maɓɓe."},{"id":72,"translation":"Gooŋɗii le, Min nuluno e maɓɓe, jeertinooɓe."},{"id":73,"translation":"Kono ndaaru baɗtane ɓren jeertinanooɓe, no wa'anoo!"},{"id":74,"translation":"Si wonaa jiyaaɓe Alla, laɓɓinaaɓe ɓen."},{"id":75,"translation":"Gooŋɗii Nuuhu nodduno Min, Min moƴƴii jaabotooɓe."},{"id":76,"translation":"Min ndaɗni mo, kaŋko e yimɓe makko ɓeen, e suno mawnngo ngon,"},{"id":77,"translation":"Min mbɗi gelngol makko ngol, heddotooɓe ɓen."},{"id":78,"translation":"Min ngaccani mo mantoore, e sakkitiiɓe ɓeen."},{"id":79,"translation":"Kisal wonii e Nuuhu, e ndeer winndere nden."},{"id":80,"translation":"Ko non woni ko Min mbarjorta moƴƴimɓe ɓen."},{"id":81,"translation":"Kaŋko, ko o jeyanooɗo e jiyaaɓe Amen gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":82,"translation":"Refti Min njooli heddii ɓe ɓeen."},{"id":83,"translation":"Hino jeyanoo e jokkunooɓe mo ɓe Ibraahiima."},{"id":84,"translation":"Tuma nde ardunoo e Joomi makko, e ɓernde hisnde."},{"id":85,"translation":"Nde o maakannoo ben makko e yimɓe mum ɓeen: \"Ko holɗum ndewoton?"},{"id":86,"translation":"E ko deweteeɗi pefindaaɗi, ko wanaa Alla, paalaɗon?"},{"id":87,"translation":"Ko cikkuɗon e Joomiraawo tagoore ngon?\""},{"id":88,"translation":"O ndaariri ndaarande to koode,"},{"id":89,"translation":"o maaki: \"Ko mi ñawnɗo\"."},{"id":90,"translation":"Ɓe ngacci mo, ɓe nduŋti."},{"id":91,"translation":"O mooltii e deweteeɗi maɓɓe ɗin, o maaki: \"E on ñaamataa?"},{"id":92,"translation":"Ko heɓi on, on kaalataa?\""},{"id":93,"translation":"O naatnani, fiyirde ɗi ñaamo ngon."},{"id":94,"translation":"Ɓe peewti e makko, hiɓe njaawno."},{"id":95,"translation":"O maaki: \"E on ndeway ko lesuɗon!,cehɗon)."},{"id":96,"translation":"hara le ko Alla tagi on, e ko ngolloton?\""},{"id":97,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Mahanee mo mahdi, mbugoɗon mo ka dulɓayange\"."},{"id":98,"translation":"Ɓe pa'andanii mo feere; kono Min mbɗi ɓe sooybe ɓen."},{"id":99,"translation":"O maaki: \"Min on, ko mi peroowo ka Joomi am, aray nde O feewnata kam."},{"id":100,"translation":"Joomi am, weeɗam geɗal moƴƴuɓe\"."},{"id":101,"translation":"Min mbeltiniri mo, geɗal muññiiɗo."},{"id":102,"translation":"Nde on yottinoo e makko jahal, [Ibraahiima] maaki: \"Ko an ɓiɗɗo am, min mi yi'ii e ɗoyngol, won'de miɗo hirse. Ndaaru ko yi'iɗaa\". [Ismaa'iila] maaki: \"eey ma baaba'en, mbaɗee ko njamiraɗon kon, on tawoyay kam, si Alla jaɓii, jiyaaɗo e muñiiɓe ɓen\"."},{"id":103,"translation":"Nde ɓe jebbilaninoo (yamiroore Alla nden), o hippiri mo tiinde nde,"},{"id":104,"translation":"Men noddiri mo wi'ide: \"eey ma yo Ibraahiima !"},{"id":105,"translation":"Pellet, a gooŋɗiinii koyɗol ngol. Ko Minen Min njoɓirte moƴƴinooɓe ɓeen\"."},{"id":106,"translation":"Pellet, ko ɗuum ɗoo woni jarrabuyee ɓannguɗo oon."},{"id":107,"translation":"Min cootiri mo kirse mawɗe."},{"id":108,"translation":"Min ngaccani mo mantoore, e sakkitiiɓe ɓen."},{"id":109,"translation":"\"Kisal wonii e Ibraahiima\"."},{"id":110,"translation":"Ko wano nii Min njoɓirta moƴƴinooɓe ɓeen."},{"id":111,"translation":"Kaŋko, ko o jiyaaɗo e jiyaaɓe Amen gooɗinɓe ɓen."},{"id":112,"translation":"Min mbeltiniri Ishaaqa, Annabaajo jiyaaɗo e moƴƴuɓe ɓen."},{"id":113,"translation":"Min kebbini barki e makko e Ishaaqa. Hino e geñngol maɓɓe ngol: moƴƴinɗo, e tooñuɗo hoore-mun ɓanngini."},{"id":114,"translation":"Gooŋɗii Min moƴƴike e dow Muusaa e Haaruuna,"},{"id":115,"translation":"Min ndaɗni ɓe, kamɓe e yimɓe maɓɓe ɓeen, e ngoƴo mawnungo,"},{"id":116,"translation":"Min mballi ɓe, ɓe ngoni foolɓe ɓen."},{"id":117,"translation":"Min ngokki ɓe deftere ɓannginnde ndeen."},{"id":118,"translation":"Min peewniri ɓe, e laawol pocciingol ngol."},{"id":119,"translation":"Min ngaccani ɓe mantoore, e sakkitiiɓe ɓeen."},{"id":120,"translation":"\"Kisal woni e dow Muusaa yo Haaruuna\"."},{"id":121,"translation":"Ko wano nii Min noɓitirta moƴƴimɓe ɓen."},{"id":122,"translation":"Kamɓe ɗiɗo, ko ɓe jiyanooɓe e jiyaaɓe Amen gooɗiinɓe ɓen."},{"id":123,"translation":"Pellet, Ilyaasa kadi, ko jeyanooɗo e Nulaaɓe ɓeen."},{"id":124,"translation":"Jaŋto nde o maakannoo yimɓe makko ɓen: \"E on kulataa [Alla]?"},{"id":125,"translation":"E ko \"Ba'ala\" ndewoton, ngaccon ɓurɗo moƴƴude tagoore nde?"},{"id":126,"translation":"Woni Alla, Jeyɗo on, Jeyi baabiraaɓe mon adinooɓe ɓeen?\""},{"id":127,"translation":"Ɓe njeddii mo, awa non, ko ɓe tawnoyteeɓe (ka lepte)."},{"id":128,"translation":"Si wonaa jiyaaɓe Alla laɓɓinaaɓe ɓeen."},{"id":129,"translation":"Min ngaccani mo mantoore, e sakkitiiɓe ɓen."},{"id":130,"translation":"\"Kisal woni e dow Ilyaasiina'en\"."},{"id":131,"translation":"Ko wano nii Min njoɓirta moƴƴimɓe ɓeen."},{"id":132,"translation":"Kaŋko, ko o jeyanooɗo e jiyaaɓe Amen gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":133,"translation":"Pellet, Luutu kadi, ko jiyanooɗo e Nulaaɓe ɓeen."},{"id":134,"translation":"Jaŋto nde Min ndaɗndunoo mo, kaŋko e ɓeynguure makko nden fof,"},{"id":135,"translation":"si wonaa nayeeja debba, tawaaɗo e luttunooɓe ɓeen,"},{"id":136,"translation":"refti Min oƴƴi heddii ɓe ɓeen."},{"id":137,"translation":"Onon non, hoɗon ndewa e hoore-maɓɓe, dawol mon."},{"id":138,"translation":"e jemma. E on kaqqiltaa?"},{"id":139,"translation":"Pellet, Yuunusa kadi, ko jiyanooɗo e Nulaaɓe ɓeen."},{"id":140,"translation":"Jaŋto nde o dogirnoo ka laana hebbinaaka,"},{"id":141,"translation":"o urbinii, o jiyaa e foolaaɓe ɓeen."},{"id":142,"translation":"Liinngii ngii moɗi mo, ko o pelniiɗo."},{"id":143,"translation":"Si wonaano tawde homo jeyanoo e subbunhinotooɓe ɓen,"},{"id":144,"translation":"o ñiiɓayno e reedu maggii, ha ñalnde ummintinoytee."},{"id":145,"translation":"Min mberlii mo ka ladde, ko o ñawnɗo."},{"id":146,"translation":"Min puɗini e mayre, leggal buudi."},{"id":147,"translation":"Min nuli mo e ujune teemeder yimɓe, maa ko ɓuri."},{"id":148,"translation":"Ɓe ngooŋɗini, Min ndakmiti ɓe haa e dumunna."},{"id":149,"translation":"Laɓndii ɓe:\" E ko Joomi maa woodanta ɓiɓɓe rewɓe, kamɓe kan worɓe?"},{"id":150,"translation":"Kaa Min tagir Maley'ikaaaji dewwɗinaaɗi, hara ko ɓe seediiɓe?\""},{"id":151,"translation":"Paamee, kamɓe e pepindaale maɓɓe ɗen, hiɓe mbi'a:"},{"id":152,"translation":"\"Allah jibinii\"; pellet, ɓe penat"},{"id":153,"translation":"Hara O cuɓay ɓiɓɓe rewɓe ɓen e dow worɓe ɓen?"},{"id":154,"translation":"Ko heɓi on, si ɗon ñaawira noon?"},{"id":155,"translation":"E on miijtottaako?"},{"id":156,"translation":"Kaa hoɗon njogii hujja ɓannguɗo?"},{"id":157,"translation":"Haray ngaddee deftere mon nden, si wonii ko on gooŋɗuɓe!\"."},{"id":158,"translation":"Ɓe mbaɗi hakkunde makko e Maleykaaji, asko; hara non, Maleykaaji no nganndi, ɓen ko tawnoyteeɓe (ka lepte)."},{"id":159,"translation":"Senaare woodani Allah, e ko ɓe cifotoo!"},{"id":160,"translation":"Si wonaa jiyaaɓe Allah laɓɓinaaɓe ɓen."},{"id":161,"translation":"Nganndon onon e ko ndewoton kon,"},{"id":162,"translation":"on ngonaani majjinooɓe ɗuum [goɗɗo goo],"},{"id":163,"translation":"si wonaa tawɗo on ko naatoowo ka Dulɓaynge."},{"id":164,"translation":"[Maleykaaji mbi'i'i]: \"Alaa e amen, mo alanaa ɗum, darorɗe ganndaande;"},{"id":165,"translation":"Ko minen ngoni oni saffinaaɓe ɓeen;"},{"id":166,"translation":"Ko minen kadi ngoni subbunhinotooɓe ɓen."},{"id":167,"translation":"Ɓe ngoniino e bii'gol:"},{"id":168,"translation":"\"Hara deftere iwnde e adinooɓe ɓeen, no woodannoo min,"},{"id":169,"translation":"min ngonayno jiyaaɓe Allah laɓɓinaaɓe."},{"id":170,"translation":"Ɓe njeddi nde, kono aray ɓe nganndoya !"},{"id":171,"translation":"Gooŋɗii Konngol Amen ardinoke, fii jiyaaɓe Amen, Nulaaɓe ɓen,"},{"id":172,"translation":"won'de pellet, ko kamɓe ngoni walleteeɓe ɓen,"},{"id":173,"translation":"e won'de ko konu Amen ngun, woni foolooɓe ɓen."},{"id":174,"translation":"Ɗuurno ɓee, ha e saanga;"},{"id":175,"translation":"ndaaraa ɓe, ɓe aray nji'a!"},{"id":176,"translation":"E hara ko lepte amen men ɗen ɓe keñorta?"},{"id":177,"translation":"Si ɗe njippike ka tannde (dingiral)maɓɓe, haray bimmbi waajonooɓe ɓeen bonii !"},{"id":178,"translation":"Ɗuurno ɓee, ha e saanga;"},{"id":179,"translation":"ndaaraa, ɓe aray nji'a!"},{"id":180,"translation":"Senaare woodanii Joomi maa, Jeyɗo teddungal, e ko ɓe cifotoo !"},{"id":181,"translation":"Kisal wonii e Nulaaɓe ɓen,"},{"id":182,"translation":"Jettooje ngoodani Allah, Jeyɗo winndere nden!"}]},{"id":38,"verses":[{"id":1,"translation":"Saad.[1] Mi wooɗndirii Alqur'aana, jom waa.","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu e Alla."},{"id":2,"translation":"Si ko woni, yedduɓe ɓe ngonii e townitaare e lurral !"},{"id":3,"translation":"Ɗuuɗii e gire ɗen Min kalki, ado maɓɓe, ɓe noddi faabo, kono tawi ko bonatno bonii."},{"id":4,"translation":"Ɓe ŋalɗi, nde jeertinoowo jiyaaɗo e maɓɓe, arata ɓe. Yedduɓe ɓen mbi'i: \"Oo, ko bileejo keewuɗo fenaande,"},{"id":5,"translation":"Kere o waɗay deweteeɗi ɗin, deweteeɗo gooto? Pellet, ɗum ko hu'unde haawniinde non\"."},{"id":6,"translation":"Mbatu maɓɓe ngun huccitiri wiide: \"Yehee, tabiton e deweteeɗi mon ɗin. Ɗuum ɗoo, ko hu'unde eɓɓanaande."},{"id":7,"translation":"Min nanaali fii ɗum, e diina sakkitiika kan. Ɗum wonaani, si wonaa ko fefkindaa."},{"id":8,"translation":"Kere ko e makko Jaŋtoore nden jippotoo hakkunde amen?\" Si ko woni, ɓe ngonii e cikkitagol Jantoore am nden. Wurin, ko fii ɓe meeɗaali taho, lepte am ɗen!"},{"id":9,"translation":"Kaa ɓe njogiti ngaluuji yurmeende Joomi maa, pooluɗo, Dokko O?"},{"id":10,"translation":"Kaa ko kamɓe woodani laamagol kammuuji ɗin e leydi ndin e ko woni hakkunde majji? Haray yo ɓe ƴeenŋu ɓe ƴawa!"},{"id":11,"translation":"Ko ɓe konu hoyngu no, foolet e 'peɗle ɗen!"},{"id":12,"translation":"Ado maɓɓe, yimɓe Nuuhu ɓen njedduno, e Aadi'en e Fir'awna jom-peme,"},{"id":13,"translation":"e Samuuda'en, e yimɓe Luutu ɓe, e yimɓe pitaaji ɓen; ko ɓeen ngoni fedde (fennuɓe) ɓeen."},{"id":14,"translation":"Kala ɓee wonaani, si wonaa o njeddi ii Nulaaɓe ɓen. Lepte Am ɗen jojji e maɓɓe!"},{"id":15,"translation":"Ɓee cabbaaki, si wonaa ha'acaango gooto, ngo alaa ruttorde."},{"id":16,"translation":"Ɓe mbii': \"Joomi amen, yaccinan min geɗal lepte amen, ado Ñalaande hasboore nden\"."},{"id":17,"translation":"Muñño e kon ko ɓe mbi'ata; annditaa jiyaaɗo Amen on, Daawuuda, joom doole. Ko o ɗuuɗunooɗo tuubugol."},{"id":18,"translation":"Min eeltii pelle ɗen, hiɗe cubbunhinoda e makko, ka kiikiiɗe e ka bimmbi."},{"id":19,"translation":"e colli ɗin, hiɗi mooɓindiraa, kala e majji no tuubana mo."},{"id":20,"translation":"Min cemmbini laamu makko ngun, Min yeɗi mo Annabaaku e fasinteegal."},{"id":21,"translation":"Hara kumpital wenooɓe ɓen arii maa, nde ɓe ƴawunoo ka ganngunal !"},{"id":22,"translation":"Nde ɓe naatunoo ka Daawuuda, o ɗenƴii ɓe. Ɓe mbi'i: \"Wota a hul ! Ko wennjuɓe ɗiɗo; goɗɗo e amen tooñii oya. Ñaawir goonga hakkunde amen, wota a tooñ, tinndinaa min e laawol Pocciingol ngol."},{"id":23,"translation":"Oo ko musiɗɗo am: homo jogii baali cappanɗe jeenay e jeenay, miin miɗo jogii baalii gootii. O wi'i: \"Henndinam ngii\"; o foolimi e yeewtere."},{"id":24,"translation":"O maaki: \"Pellet, o tooñirii ma laɓndagol baalii maa ngii, waɗtugol e baali makko ɗin\". Ɗuuɗii ko hawtuɓe tooñindirta hakkunde maɓɓe, si wonaa ɓen gooŋɗiinɓe, ɓe ngolli moƴƴuɗi - ɓen non no fanɗi. - Daawuuda felliti, won'de Min njarribike mo. O imsinanii Joomi makko, o suuyiri sujjugol, o tuubi."},{"id":25,"translation":"Min njaafanii mo ɗum. Pellet non, hino woodani mo ko amen, ɓadal e moƴƴude ruttorde."},{"id":26,"translation":"Eey ma Daawuuda, Min mbaɗii ma lomto ka leydi. Ñaawir goonga hakkunde yimɓe ɓen, wota a jokku mbeleeɗe, sakko ɗe majjine e laawol Allah ngol\". Pellet, ɓen majjooɓe e laawol Allah ngol, hino woodani ɓe lepte tiiɗuɗe, sabu ko ɓe yejjitiri kon, Ñalaande hasboore nden."},{"id":27,"translation":"Min tagiraali kammu ngun e leydi ndin e ko woni hakkunde majji kon, meere. Ɗum ko sikke yedduɓe ɓen. Bone woodanii ɓen yedduɓe, e Yiite ngeen!"},{"id":28,"translation":"Ka Min mbɗay ɓen gooŋɗinɓe ɓe ngolli moƴƴi, wano bonnooɓe ɓen ka hoore leydi? Kaa Min mbaɗay gooŋɗuɓe ɓen, wano faajireeɓe ɓeen?"},{"id":29,"translation":"Ko deftere barkinaande, woni ko Min njippini e maaɗa, fii no ɓe taskora aayeeje mayre, e ko joomiraaɓe haqqille ɓen mbaajitora."},{"id":30,"translation":"Min njeɗi Daawuuda Sulaymaana, - jiyaaɗo moƴƴo - Ko o ɗuuɗuɗo tuubugol-ruttoo."},{"id":31,"translation":"Jaŋto nde o hollanoo kiikiiɗe, pucci yooɗuɗi yaawuɗi,"},{"id":32,"translation":"o maaki: \"Min ɓurnorii joɗgol jawdi, dii ko mi jaŋtotoo Joomi am kon, haa [na'ange] ngen mutoyii."},{"id":33,"translation":"Nduttee kam ɗi\". O woni e sodugol ɗi ka taape e ka daaɗe."},{"id":34,"translation":"Gooɗii Min njarribike Sulaymaana, Min mbernii e jullere makko nden ɓanndu. refti o tuubi."},{"id":35,"translation":"O maaki: \"Joomi am, haforanam, yeɗaa kam laamu, ngu heertantaako goɗɗo goo, ɓaawo am. Pellet, ko an woni jeɗoowo On\"."},{"id":36,"translation":"Min eeltani mo henndu ndun, tawi hindu wifira e sago makko, neweende, nokku kala to o yiɗi."},{"id":37,"translation":"E seytanuuji ɗiin, mahaynooɗi e mutaynooɗi."},{"id":38,"translation":"Goɗɗi ɗi, ko dummbaaɗi e peŋɗe."},{"id":39,"translation":"\"Ɗuum ko dokkal Amen. Okkitir, maa njogitoraa ko aldaa e laɓnditoreede\"."},{"id":40,"translation":"Ko pellet, hino woodani mo ka amen, ɓadal e moƴƴude ruttorde."},{"id":41,"translation":"Jaŋto kadi jiyaaɗo Amen on Ayyuuba, nde o noddunoo Joomi makko, won'de : \"Seytaane memirii lam tampere e muuseendi\"."},{"id":42,"translation":"[Allah wi'ani mo]: \"Latir tunndawal maa ngal [ka leydi]: Ɗam ɗoo, ko lootorɗam, ɓuuɓɗam e njaram\"."},{"id":43,"translation":"Min njeɗi mo ɓeynguure makko nden, e yeru maɓɓe tawti ɓe, yurmeende immorde e amen, e waaju wonan'de marɓe haqqille ɓen."},{"id":44,"translation":"\"Nanngir sookewo maa ngon, tamere huɗo, piyiraa ɗum [cuddiiɗo maa on], fii wata a firtu (woondoore nden)\". Min tawu mo, muññiiɗo. O moƴƴii jiyaaɗo. Pellet, ko o ɗuuɗuɗo tuubugol-ruttoo."},{"id":45,"translation":"Jaŋto kadi, jiyaaɓe Amen ɓen, Ibraahiima e Ishaaqa e Yaaquuba, joomiraaɓe semmbe e yi'anɗe."},{"id":46,"translation":"Min keertinanii ɓe heertinannde, annditugol galle (laakara) ɗen."},{"id":47,"translation":"E kadi ɓee ka amen, ko jiyaaɓe e suɓaaɓe moƴƴuɓe suɓaaɓe."},{"id":48,"translation":"Jaŋto kadi Ismaa'iila, e Yuusa'u, e Zal-Kifli, kala maɓɓe, ko jiyaaɓe e suɓaaɓe."},{"id":49,"translation":"Ɗum ko waaju. Ko pellet, hino woodani gooŋɗuɓe ɓen, ruttorde moƴƴunde."},{"id":50,"translation":"Ɗuum ko Aljannaaji ñiiɓal, ɗi ɓe udditanaa dame mum,"},{"id":51,"translation":"hara ko ɓe soɓɓindii ɓe ton, heɓe nodda ton muuyanteeɗi ɗuuɗuɗi e njaram."},{"id":52,"translation":"Hino woodani ɓe (ton): raɓɓuɓe ndaarɗe, goreeɓe."},{"id":53,"translation":"Ko ɗum woni ko podaɗon, fii Ñalaande hasboore ndeen."},{"id":54,"translation":"Pellet, ɗum ko arsike amen, gasugol alanaa mo."},{"id":55,"translation":"Ɗuum, [ko njoɓdi maɓɓe]. Pellet, hino woodani kadi bewɓe ɓeen, ko ɓuri bonnde e ruttorde,"},{"id":56,"translation":"woni Jahannama, nge ɓe naatoyta. Nge bonii ndaɗɗudi!"},{"id":57,"translation":"Ɗuum, ko yo ɓe meeɗ: ko fatata, e ƴiƴƴiri,"},{"id":58,"translation":"Woɓɓe ɓen, nannduɗe e majje, ko nooneeji."},{"id":59,"translation":"E hino dental naatiroyat ngal doole e mon, toolii alanaa ɓe; tawde ko ɓe naatooɓe Yiite !"},{"id":60,"translation":"Ɓeen mbia: bismilla alanaa mon, ko onon ndefi min ɗum\". Nge bonii ñiiɓirde."},{"id":61,"translation":"Ɓe mbi'a: \"Joomi amen, defuɗo min ɗuim on, ɓeydan mo leptte cowalle ka Yiite\"."},{"id":62,"translation":"Ɓeya mbi'i: \"Ko haɗi men jiugol worɓe, ɓe min limtaynoo e boonɓe ɓen?"},{"id":63,"translation":"Hara min njogitorno ɓe toon jalnori, kaa ko gite (amen) yawti ɓe?\""},{"id":64,"translation":"Pellet, ka goonga, ko ɗuum woni yeddondiral yimɓe Yiite ɓeen."},{"id":65,"translation":"Maaku: \"Anndee ko mi jeertinoowo. Deweteeɗo woo alaa, si wonaa Allah Gooto, pooluɗo On,"},{"id":66,"translation":"Jeyɗo kammuuji ɗin e leydi ndin, e kon ko woni hakkunde ɗin ɗiɗi, pooluɗo, kaforoowo On\"."},{"id":67,"translation":"Maaku: \"(ndee Alqur'aanaare), ko nde kabaaru mawɗo,"},{"id":68,"translation":"kono hoɗon ɗuurnii ɗum."},{"id":69,"translation":"Ganndal alanaano kam, e fii mbatu ngun dowrowu, tuma nde ɓe weeñidaynoo."},{"id":70,"translation":"Wahayinaaka e am, si wanaa won'de min on, ko mi jeertinoowo ɓanngina\"."},{"id":71,"translation":"Jaŋto nde Joomi maa daalannoo Malaa'ika'en: \"Min mi tagiroowo ɓanndiŋke, immorde loopal."},{"id":72,"translation":"si mi fotindirii mo, Mi wuttii e makko ruuhu am on, haray suuyanee mo cujjon\"."},{"id":73,"translation":"Malaa'ika'en fof cujji ɓe denndaangal."},{"id":74,"translation":"si wonaa Ibuliisa, o mawnintinii, o woni jiyaaɗo e yedduɓe ɓen."},{"id":75,"translation":"(Allah) daali: \"eey ma yo Ibuliisa, ko haɗu maa sujjangol ko Mi tagiri juuɗe am? A mawnintini kaa a jeya e townitiiɓe ɓeen?\""},{"id":76,"translation":"O wi'i: \"Ko min ɓuri mo moƴƴude. A tagirii lam e yiite, A tagirii mo kaŋko e loopal\"."},{"id":77,"translation":"O daali: \"Yaltu ton, aan, ko a diiwaaɗo;"},{"id":78,"translation":"pellet, kuddi sm ndin fawike ma haa Ñande njoɓdi diina\"."},{"id":79,"translation":"(Ibuliisa) wi'i : \"Joomi am, neeɓnitanam, haa ñande nde ɓe immintintee\"."},{"id":80,"translation":"O daali: \"A jeyaama e neeɓnitanteeɓe ɓen,"},{"id":81,"translation":"haa e ñalaande happu ganndaaɗo\"."},{"id":82,"translation":"O wi'i: \"Mi wooɗndirii mawngu maa ngun ! Ma mi bewnuɓe fof maɓɓe,"},{"id":83,"translation":"si wonaa jiyaaɓe Maa, laɓɓinaaɓe ɓen e maɓɓe\"."},{"id":84,"translation":"(Allah) daali: \"Mi wooɗndirii goonga, ko goonga mi wowlata,"},{"id":85,"translation":"ma Mi hebbinire Jahannama, e ɓen jokkuɓe ma fof e maɓɓe\"."},{"id":86,"translation":"Maaku: \"Mi laɓndaaki on njoɓdi e fii ɗum; mi wonaali jeyaaɗo e sincooɓe(deftatoobe)."},{"id":87,"translation":"Ndee [Alqur’aanaare] wonaani, si wonaa waaju tageefo ngon."},{"id":88,"translation":"Ma on nganndu (fii) kabaaru mayre, ko neeɓaa !\"."}]},{"id":39,"verses":[{"id":1,"translation":"Jippagol deftere nden, ko immorde ka Allah, pooluɗo, ñeeño oon."},{"id":2,"translation":"Min njippiniirii deftere nden e maaɗa, e hoore goonga. rewu allah, laɓɓinanaa mo diina ka."},{"id":3,"translation":"Ngaanndee, ko Allah woodani diina laaɓuka kan. Ɓeen non ɓe ɓeya nogitori yiɗɓe ga makko (hara hiɓe wi'a): \"Min ngaalaa rewirde ɗi, si wonaa tun no ɗi ɓannira min ka Allah, ɓadal\". Pellet, Allah Ñaawoyat hakkunde maɓɓe, e kon ko ɓe woni lurrude e mun. Pellet, Allah feewnata on gonɗo fewnoowo, ɗuuɗuɗo jeddugol."},{"id":4,"translation":"Sinno Allah yiɗno, nde o siforta ɓiɗɗo, O suɓayno ko o yiɗi woo, e ko o tagi kon. Senaare woodanii mo ! Ko Kaŋko woni Allah, Bajjo, pooluɗo on."},{"id":5,"translation":"O tagirii kammuuji ɗiin e leydi ndin, goonga.Homo suddira jemma on ñalaema oon, O suddira ñalawma on jemma on. O eelti na'ange ngen e lewru ndun, kala majji no doga haa e lajal taƴaangal. Nganndee, ko Kaŋko woni pooluɗo, kaforoowo On."},{"id":6,"translation":"O tagii on e fittaandu wooturu, refi Owaɗi e ndun, genndo mayru. O jippinani on e neemoraaɗi ɗin, nooneeji jeetati. Homo taga on ka teege yumma mon en, tagu ɓaawo tagu, e ndeer niɓe tati. Ko On mooɗon Allah, woni Joomi mon ! Ko Kaŋko laamu woodani. Deweteeɗo alaa, si wonaa Allah. Ko honno perlitoraɗon [e dewugol Mo]?"},{"id":7,"translation":"Si on njeddii, anndon Allah, ko jondiniiɗo e mon. O jaɓantaa jiyaaɓe makko ɓeen, ke'eferaaku. Si on njettii Mo noon, O weltanoo on ɗuum.Hay gooto roondantaako goɗɗo woo donngal mum. Refti ko ka Joomi mon, woni ruttorde mon; O yeetitoo on, fii kon ko gollatnoɗon. Pellet, ko O gannduɗo, ko woni e ɓerɗe."},{"id":8,"translation":"Si loraa memii neɗɗo on, o noddira Joomi makko, ruttagol e makko. Refti si O okkii mo moƴƴere, immorde ka makko, o yejjita ko o noddatno kon ado ɗuum, o waɗana Allah kafidiiɗi, fii no o majjinira (yimɓe ɓeen) e laawol makko ngol. MaAku: \"Dakmitor keeferaaku maa ngun, seeɗa. Pellet, ko a jiyaaɗo e yimɓe Yiite ɓeen\"."},{"id":9,"translation":"Kaa ko on yankinotooɗo tummbo jemma, ko o cujjoowo, darotooɗo (naafe), hara homo La'akara, homo joortii yurmeende Joomi makko nden... Maaku: \"Hara annduɓe ɓen fotay e ɓe nganndaa ɓen?\" Anndu ko waajitotoo, ko joomiraaɓe haqqille ɓeen."},{"id":10,"translation":"Maaku: \"eey mon yo jiyaaɓe Am gooŋɗinɓe, kulee Joomi mon\". Hino woodani moƴƴimɓe (golle) ɓen e oo aduna, mbarjaari. Leydi Allah ndin ko yaajundi. Nganndee muññiiɓe ɓeen timminirante njoɓdi maɓɓe ndin, ko aldaa e limoore."},{"id":11,"translation":"Maaku: \"Miin mi yamiraama dewugol Allah, laɓɓinana mo diina kan,"},{"id":12,"translation":"Mi yamiraa kadi, gongol arano e jebbiliiɓe ɓeen\"."},{"id":13,"translation":"Maaku : \"Miin miɗo huli, si mi yeddii Joomi am, lepte Ñalaande Mawnde\"."},{"id":14,"translation":"Maaku: \"Ko Allah mi rewata, mi laɓɓinan mo diina am."},{"id":15,"translation":"ndewee ko njiɗuɗon onon, hara wonaa Kaŋko. Maaku: \"Ko woni hayruɓe ɓen, ko ɓeen ɓe tawata Ñande Darngal, ɓe hayrinii ko'e maɓɓe, e ɓeynguureeji maɓɓe\". Nganndee ko nden woni hayrere ɓanngunde ndeen."},{"id":16,"translation":"Hino woodirani ɓe seŋgo dow maɓɓe, kippoodi Yiite, e kippoodi senngo ley maɓɓe. Ko ɗum woni ko Allah hulɓinirta jeyaaɓe Makko ɓen. Ko onon yo jiyaaɓe Am, kori kulee Kam!"},{"id":17,"translation":"Ɓeen woɗɗitorɓe rewugol bewnooji ɗi, ɓe nduttii e Allah, welo-welo no woodani ɓe. Wewlinir jiyaaɓe am ɓeen,"},{"id":18,"translation":"nanooɓe Konngol ɓeen, ɓe njokka ko ɓuri moƴƴude e maggol. Ko ɓeen woni ɓe Allah feewni ɓen, ko ɓen ngoni joomiraaɓe haqqille ɓeen."},{"id":19,"translation":"E ko on mo konngol lepte jojji e mum... E ko aan daɗndata gonɗo ka Yiite?"},{"id":20,"translation":"Si ko ɓen hulɓe Joomi mun, hino woodani ɓe kuɓeeje [ka Aljanna] e kuɓeeje mahaaɗe dow majje, hara canɗi no ila ley majje. Ko fodoore Allah ! Allah non firtataa fodoore."},{"id":21,"translation":"E a yiaani, won'de Allah saaƴinirii ndiyam ka kammu, o naadi ɗam e ndeer ɓulli ka leydi; refti o yaltinira ɗam remuru seedundu noone, refti ndu ɗayɗa, yi'aa hindu soyɗi; refti O waɗa ɗum ko muncaa. Pellet, wonii e ɗuum, waaju, wonan'de joomiraaɓe haqqille ɓeen."},{"id":22,"translation":"E ko on mo Allah yaññani ɓendre mum nden, fii lislaamu, hara homo e ndaygu immorde ka Joomi makko... Bone woodanii ɓen yooruɓe ɓerɗe mum, e jantagol Allah. Ɓeen ngonii e majjere ɓanngunde."},{"id":23,"translation":"Allah jippinii ko ɓuri moƴƴude e yeewtere, deftere nanndunde [ñaawooje], ɗimmitunde. Nde guri ɓen hulooɓe Joomi muyn riɓirta (nanugol nde), refti guri e ɓerɗe maɓɓe deeƴira jaŋtoore Allah nden. Ko ɗuum woni peewal Allah ngal O feewnira on mo muuyani. Kala non mo Allah majjini, haray peewnoowo mo alaa."},{"id":24,"translation":"E ko on reentariiɗo yeeso mun ngon, e lepte bonɗe ɗen Ñande Darngal... Tooñuɓe ɓen mbi'anee on tuma: \"Meeɗee kon ko ngonnoɗon faggitanaade\"."},{"id":25,"translation":"Adinooɓe ɓen njeddiino, lepte ɗeen ardirani ɓe, ka ɓe tinaani."},{"id":26,"translation":"Allah meeɗiniri ɓe koyeera, ka nguurndam aduna. Pellet non, ko lepte La'akara ɗen noon, ɓuri mawnude, si tawno heɓe nganndunoo!"},{"id":27,"translation":"Gooɗii Min piyanii yimɓe ɓeen, e ndee Alqur'aanaare, kala misal, mbelejo'o, ɓe mbaajitora."},{"id":28,"translation":"Alqur'aanaare (janngeteende) e haala aarabi, nde aldaa e ooñaare, fii no ɓe ngooŋɗira."},{"id":29,"translation":"Allah waɗii yeru, gorko mo lurruɓe hawti ɗum, heɓe pooɗondira mo, e gorko laaɓanɗo gorko [goo]: Hara ɓen ɗiɗo fotay e misal? Yettoore woodanii Allah! Kono ɓurɓe ɗuuɗude e maɓɓe, ɓe nganndaa."},{"id":30,"translation":"Pellet, aan ko a maayoowo, kamɓe kadi ko ɓe maayooɓe;"},{"id":31,"translation":"refti onon, Ñande Darngal, ko to Joomi mon, njeddondiroyton."},{"id":32,"translation":"E ko hommbo ɓuri tooñde wa on jedduɗo ɗo e hoore Allah, maa o yeddi goonga kan nde ko arunoo e makko? E wonaa Jahannama woni jaaƴorde yedduɓe ɓeen?"},{"id":33,"translation":"Oon noon garduɗo e goonga, o goongini ɗuum, ko ɓen ngoni gooŋɗuɓe ɓeen."},{"id":34,"translation":"Hino woodani kala ko ɓe paaletee, ka Joomi maɓɓe; ko ɗuum njoɓdi moƴƴinooɓe ɓeen."},{"id":35,"translation":"fii no Allah yaawtirana ɓe, ko ɓuri bon'de e ko ɓe golli kon, O yoɓitira ɓe njoɓdi maɓɓe ndiin, ko ɓuri moƴƴude e ko ɓe ngollaynoo kon."},{"id":36,"translation":"Allah siforaali yonugol jiyaaɗo makko on? Heɓe kulɓinire ɗin ɗi wonaa mo. Kala mo Allah majjini, haray Feewnoowo alanaa mo."},{"id":37,"translation":"Kala non mo Allah feewni, majjinoowo mo alaa. Allah siforaali won'de pooluɗo, Jom lepte?"},{"id":38,"translation":"Pellet, si a laɓndike ɓe: \"Ko hommbo tagi kammuuji ɗin e leydi ndin?\", ma ɓe mbi'u: \"Ko Allah\". Maaku: \"Yeewtee kam fii ɗin ɗi ndewoton ga Allah, si Allah faandanike lam lorra, hara ɗi huncanay kam lorra makko kan? Maa si \no faandanike lam yurmeende, taw si ɗi haɗay kam yurmeende makko nden? Maaku: \"Allah yonii kam, ko e makko hoolnotooɓe ɓen tuuginotoo\"."},{"id":39,"translation":"Maaku: \"eey mon yimɓe am, ngollee e laawol mon, min ko e [laawol am] mi ngollirta. Aray ka nganndon."},{"id":40,"translation":"ko hommbo lepte koynayɗe ngaroyat e muuɗum, lepte duumiiɗe njippoo e makko."},{"id":41,"translation":"Min njippinirii deftere nden e maaɗa, fii yimɓe ɓeen, e hoore goonga. Kala peewuɗo, ko hoore makko [o feewani]; kala kadi majjuɗo, ko hoore makko o majjani. A wonaani wakiil e dow maɓɓe."},{"id":42,"translation":"Allah homo ƴettita pittaali ɗin, saanga maayde majji, e ɗin ɗi maayaani, ka ɗoyngol majji. O jogitoo ɗiin ɗi ñaawani maayde, O accita ɗiya, haa e lajal taƴaangal. Pellet, Ma'andeeji ngoni e ɗuum, wona nde yimɓe miijitotooɓe."},{"id":43,"translation":"Kaa ɓe njogiti tefooji, ga Allah? Maaku: \"Hay si tawii ɗi jiyaa hu'unde, ɗi haqqiltaa kadi?\""},{"id":44,"translation":"Maaku: \"Tefoore nden fow, ko Allah heeranii. Ko Kaŋko woodani laamagol kammuuji ɗiin e leydi ndin. refti ko ka makko ndutteteɗon\"."},{"id":45,"translation":"Si fii Allah tun jaŋtaama, ɓerɓe ɓen ɓe ngooŋɗinaa La'akara ɓen, tamoo. Si fii ɗiya, ɗi wonaa Mo [Kaŋko Allah] jaŋtaama, e jaka yoo, heɓe wewla."},{"id":46,"translation":"Maaku: \"Yaa Allah, puɗɗuɗo kammuuji ɗiin e leydi ndin, gannduɗo birniiɗi e peeñɗi, ko Aan ñaawata hakkunde jiyaaɓe Maa ɓeen, ko ɓe luutondiraynoo e mum\"."},{"id":47,"translation":"Si tawno no woodanno tooñɓe ɓeen, ko woni kon ka leydi fow, e yeru mum, wond'ude e mum, ɓe sottorayno ɗum, bone lepte ɗen, Ñande Darngal; feeñirana ɓe ka Allah, kon ko ɓe tijjanooki."},{"id":48,"translation":"boneeji ɗi ɓe paggitinoo ɗin peñana ɓe, ko ɓe njalkitaynoo kon huuɓita ɓe."},{"id":49,"translation":"Si lorra heɓii neɗɗo on, o nodda Min. Refti si Min ngokkii mo neema, immorde ka amen, o wi'a: \"nganndee ko e ganndal [am] mi okkiira ɗum\". Ɗuum ko jarrabuyee kan; kono ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe, ɓe anndaa."},{"id":50,"translation":"Gooŋɗii ɓeen adinooɓe ɓe mbi'iino ɗum. Kono kon ko ɓe paggitotonoo, nafaani ɓe."},{"id":51,"translation":"boneeji ɗi ɓe paggitotonoo ɗiin memi ɓe. Tooñɓe ɓeen e maɓɓe, kon ko ɓe wonnoo e paggitagol, memoyat ɓe, ɓe wonaani laawotooɓe."},{"id":52,"translation":"E ɓe nganndaa won'de Allah no yaññana arsike on mo o muuyani, O ɓillina [mo o muuyani]? Pellet, Ma'andeeji ngonii e ɗum, wona nde yimɓe gooŋɗinooɓe."},{"id":53,"translation":"Maaku: eey mon yo jiyaaɓe Am fantimɓe e hoore mum, wota on taƴo yurmeende Allah nden. Pellet, Allah ko kaforoowo junubaajo ɗin fof. Ko Kaŋko woni kaforoowo, jurmotooɗo On\"."},{"id":54,"translation":"Tuubee nduttoɗon ka Joomi mon, jebbilanoɗon mo, ado lepte ɗen arde e mon, hara on paabetaake."},{"id":55,"translation":"Njokkee ko ɓuri moƴƴude e ko jippinaa e mon, immorde ka Joomi, ado lepte ɗen ado de on, juhal, hara on so'aa anndude."},{"id":56,"translation":"fii wota woŋkii wi'oy: \"Ee nimse am, e ko mi welsindii e fii Allah. Pellet, mi jeyano e ɓeen jalkitooɓe\"."},{"id":57,"translation":"maa ki wi'a: \"Si Alah feewnuno kam, mi wonanyno jiyaaɗo e gooŋɗuɓe ɓen\"."},{"id":58,"translation":"Maa ki wi'a, tuma ki yi'ata lepte ɗen: \"Si fehre ruttagol no woodannoo kam, mi jeyee e moƴƴinooɓe ɓeen\"."},{"id":59,"translation":"\"Gasataa ! Tawde aayeeje Am ɗen aruno e maaɗa, njedduɗaa ɗe, mawnintiniɗaa, laatiɗaa jiyaaɗo e yedduɓe ɓeen\"."},{"id":60,"translation":"Ñande Darngal, a yi'oya fennonooɓe e hoore Allah ɓen, hino ɓawli je'ece. Wonaa ka Jahannama woni jaaƴorde mawnintiniiɓe ɓeen?"},{"id":61,"translation":"Allah na daɗndira gooŋɗuɓe ɓeen, sabu maloore maɓɓe nden. Bone memataa ɓeen, wonaa kamɓe ngoni sunoytooɓe."},{"id":62,"translation":"Ko Allah woni Takɗo kala hu'unde, ko Kaŋko kadi woni pawtiiɗo kala hu'unde."},{"id":63,"translation":"Ko Kaŋko sottirɗe kammuuji ɗin e leydi ndin woodani. Yedduɓe aayeeje Allah ɓeen non, ko ɓen ngoni hayruɓe(pertuɓe) ɓen."},{"id":64,"translation":"Maaku: \"E ko woori Allah, njamirton mi, yo mi rew, onon ɓee majjuɓe?\""},{"id":65,"translation":"Gooŋɗii wahayinaama e maaɗa, e ɓen adinooɓe ma: \"Si a sirkii, pellet, golle maa ɗeen bonay njeyiɗaa e hayruɓe ɓeen."},{"id":66,"translation":"Alah rew Allah, njeyeɗaa e yettooɓe (Mo) ɓen."},{"id":67,"translation":"Ɓe mawniniraani Allah, no O foti maninireede, hara le, leydi ndin fof, ko tamannde makko, Ñande Darngal, kammuuji ɗin kadi taggiree ñaamo makko. Senayee woodanii Mo ! O toowii e kon ko ɓe cirkanta mo."},{"id":68,"translation":"Wuttee ka Allaandu, kala ko woni ka kammuuji e ka leydi kon faɗɗee, si wonaa ɓen ɓe Allah muuyani [daɗugol]. refti wuttee e mayru ɗiɗaɓol, tawa ko ɓe dariiɓe cabbitii."},{"id":69,"translation":"Leydi ndin jalbira ndaygo Jeydo ndi On; taalkuru nduun wallinee, Annabaaɓe e seedeeɓe maɓɓe ɓen addee; goonga ñaawiree hakkunde maɓɓe, wonaa ɓe tooñeteeɓe;"},{"id":70,"translation":"woŋki kala yoɓee ko golli kon. Ko Kaŋko [Allah] ɓuri anndude ko ɓe ngollata."},{"id":71,"translation":"Yedduɓe ɓen coggiroyee ka Jahannama dente-dente. Haa si ɓe heewtii nge, dame magge udditee, reenuɓe nge ɓen mbi'ana ɓe: \"E Nulaaɓe jiyaaɓe e mo'on heewtaano on, janngaynooɓe aayeeje Joomi mon, e mooɗon, ɓe rentina on hawrugol e ndee ñalaande mon?\" Ɓe mbi'a: \"Ko non tigiri, kono Konngol lepte ngol, jojjiino e yedduɓe ɓeen\"."},{"id":72,"translation":"[Ɓe] mbi'anee: \"Naatiree dame Jahannama ɗen lutton ton. Nge bonii jaaƴorde mawnintiniiɓe ɓeen !\"."},{"id":73,"translation":"Hulooɓe Joomi mun ɓen kadi ɗowitiree ka Aljanna, dente-dente. Haa si ɓe heewtii mo, dame makko udditee, reenuɓe mo ɓen mbi'ana ɓe: \"Kisal wonii e mon, on laaɓii, naatiree mo, duumagol\"."},{"id":74,"translation":"Ɓe mbi'a ontuma: \"Jettooje ngoodanii Allah, laatinanɗo men fodoore Mum, O ronini min leydi [Aljanna] ndin, meɗen weerira e Aljanna on, kala ka min njiɗi\". Mbarjaari gollunooɓe moƴƴere ɓeen moƴƴii."},{"id":75,"translation":"Yi'oyaa Malaa'ikaen, heɓe taarii Arsi kin, heɓe cubbunhinora yettugol Joomi maɓɓe. Goonga ñaawiree hakkunde maɓɓe. Wi'ee on tuma: \"Yettoore woodanii Allah, Jeyɗo tagoore\"."}]},{"id":40,"verses":[{"id":1,"translation":"Haa, miim.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Jippagol deftere nde, ko immorde e Allah, poolɗo, ganndo oon."},{"id":3,"translation":"Kaforoowo bakkatuuji ɗin, Jaɓoowo tuubuubuyee, caɗtuɗo lepte, Joom yaajeende. Deweteeɗo alaa, si wonaa kaŋko. Ko ka makko woni ruttorde nden."},{"id":4,"translation":"Alaa ko weeñdata e aayeeje Allah ɗen, si wonaa yedduɓe ɓen. Wota a hoditor ko ɓe dillirta kon ka leydi."},{"id":5,"translation":"Ado maɓɓe, yimɓe Nuuhu ɓeen e peɗle ɓaawo maɓɓe, yedduno (Nulaaɓe mum ɓeen), mofte kala himmiri nanngugol Nulaaɗo mun oon. Ɓe njeddiri meere, fii no bonnitira (goonga) kan. Kono Min nanngi ɓe. Taskii no nanngal am ngal waɗtinirnoo !"},{"id":6,"translation":"Ko wano nii Konngol Joomi maa ngol, jojjiri e yedduɓe ɓeen : \"Won'de pellet, ko ɓe yimɓe Yiite\"."},{"id":7,"translation":"Ɓeen (Malaa'ikaaɓe) roondiiɓe Arsiki kin, e wonɓe bannge makki ɓen, hiɓe cubbunhinora yettugol Joomi maɓɓe, ɓe ngooŋɗina mo, ɓe insinorana gooŋɗinɓe ɓen (wiide): \"Joomi amen, A yaññirii kala hu'unde, yurmeende e ganndal. Yawtan ɓen tuubuɓe, ɓe njokki laawol Maa ngol, daɗndaa ɓe kadi lepte Dulɓoowe ngeen."},{"id":8,"translation":"Joomi amen, naaduɓe ka Aljannaaji ñiiɓal, ɗin ɗi poduɗaa ɓe, e kala moƴƴuɗo e baabiraaɓe maɓɓe, e genndiraaɓe maɓɓe, e geñngol maɓɓe. Pellet, ko Aan woni pooluɗo, Ñeeñɗo Oon."},{"id":9,"translation":"Daɗndaaɓe [kuuɗe] e bonɗe ɗen. Kala mo daɗnduɗaa [kuuɗe] mum bonɗe ɗen nden Ñande, haray pellet, A yurmiii mo\". Ko ɗum woni maloore mawnunde ndeen."},{"id":10,"translation":"Yedduɓe ɓeen noddiroyte: \"Ko tikkere Allah nden ɓuri mawnude, e dii ko tikkanɗon ko'e mon ɗum, tuma noddetenoɗon e gooŋɗinal, njeddon."},{"id":11,"translation":"Ɓe mbi'a: \"Joomi amen, A warii min laawi ɗiɗi, nguurnuɗaa min laawi ɗiɗi: min qirrike bakkaat amen ɗin. Taw si laawol jaltirngol hino woodi?\"."},{"id":12,"translation":"\"Ɗuum mooɗon, ko tawde si Allah tan noddanooma, on njeddon; si O kafidaama, ngooŋɗinon. Ñaawoore nden ko Allah heeranii, Toowɗo, Mawɗo On\"."},{"id":13,"translation":"Ko Kaŋko woni kolloowo on Ma'andeeji makko ɗin, o jippinirana on toɓo ka kammu. Kono taskotaako, si wonaa nduttotooɗo [e Allah]."},{"id":14,"translation":"Rewiree Allah, laɓɓinirangol mo diina kan, hay si he'eferɓe ɓeen njɗaa."},{"id":15,"translation":"Ko o toowuɗo darjaaji, Jeyɗo Arsi kin. Homo jippiniria wahayu oon, yamiroore makko, e on mo o muuyani e jiyaaɓe makko ɓeen, no o jeertinirde ñalnde Kawral ngal,"},{"id":16,"translation":"ñande ɓe feeñoyta. Hu'unde suuɗotaako Allah, e fee maɓɓe. Ko hommbo laamu woodani hannde? Ko Allah Bajjo, pooluɗo On."},{"id":17,"translation":"Hannde, woŋkii kala yoɓete ko faggitii. Tooñe woo alaa hannde, pellet, Allah ko ñaawɗo ñaawoore."},{"id":18,"translation":"Jeertnirtɓe, ñalaande dillere nden, tuma ɓerɗe ɗen ƴawtirta ka konondi, hara heɓe (heewuɓe) ngoƴo. Giɗo woo alanaa tooñooɓe ɓeen, wonaa tefoowo jaɓanteeɗo."},{"id":19,"translation":"Homo anndi njamfa gite, e ko ɓerɗe ɗeen cuuɗi."},{"id":20,"translation":"Allah ko goonga ñaawirta. Ɗi ɓe ndeewata ɗiin non, gaanin makko, hay hu'unde ɗi ñaawirtaa. Pellet, ko kaŋko woni Nanoowo, ji'oowo On."},{"id":21,"translation":"Hara ɓee njiilaaki ka leydi, ɓe ndaara no battane ado mabbe ɓen wa'unoo? Ɓeen le no ɓurunoo tiiɗude doole e batteeji, ka leydi. Allah nanngitiri ɓe bakkaauuji maɓɓe ɗiin, ɓe heɓaano daɗndoowo ɓe e (lepte) Allah ɗeen."},{"id":22,"translation":"Ko waɗi ɗuum, ko tawde Nulaaɓe maɓɓe ɓen ngaddatno ɓe ɓanngannduyeeji, ɓe njedda. Allah halki ɓe. Pellet, ko O Doolnuɗo, caɗtuɗo lepte."},{"id":23,"translation":"Gooŋɗii Min nulirii Muusaa aayeeje Amen ɗen, e hujja ɓannguɗo."},{"id":24,"translation":"haa e Fir'awna, e Haamaana, e Qaaruuna. Kono ɓe mbi'i: \"Ko bileejo, ɗuuɗuɗo penaande!\"."},{"id":25,"translation":"Nde o addannoo ɓe goonga ka, immorde e amen, ɓe mb'iti: \"mbaree ɓiɗɓe worɓe gooŋɗinɓe ɓen e makko, accon rewɓe maɓɓe ɓen\". Pewje he'eferɓe ɓen wonaani, si wonaa e majjere."},{"id":26,"translation":"Fir'awna wi'i: \"ngccee mi wara Muusaa. Yo o noddu Joomi makko ! Miɗo huli nde o waylata diina mon kan, maa o feññina bonnere e leydi\"."},{"id":27,"translation":"Muusa maaki: \"Mi moolorii Jeyɗo kam on, jeyi on, e bone kala mawnintiniiɗo, mo gooŋɗinaa ñalaande hasboore\"."},{"id":28,"translation":"Gorko gooŋɗinɗo goo, jiyaaɗo e yimɓe Fir'awna ɓen - cuuɗunooɗo gooŋɗinal mum - :\"E on waray gorko, fii o wi'i: \"Joomi am ko Allah?\" Hara le o addanii on ɓanngannduyeeji, immorde ka Joomi mon. Si tawii o fenu, haray fenaande makko ko kaŋko fawii; si tawii kadi o goongu, haray yoga e kon ko kammbirani on, heɓay on\". Pellet, Allah feewnata on fantinoowo yeddoowo!"},{"id":29,"translation":"Eey yo yimɓe am, laamu no woodani on hanndi, ko on foolɓe ka leydi. Kono ko hommbo wallata en, e lepte Allah ɗen, si ɗe ngarii e men?\" Fir'awna wi'i: \"Mi hollataa on, si wanaa ko mi yi'i kon. Mi tindintaa on kadi, si wonaa e laawol peewal ngol\"."},{"id":30,"translation":"Gooŋɗinɗo on wi'iti: \"eey mon yo yimɓe am, min on miɗo hulani on, sugu ñalaande heɓunoonde peɗle ɗin."},{"id":31,"translation":"Sugu mbowka yimɓe Nuuhu ɓeen, e Aadi'en, e Samuuda'en, e arnooɓe ɓaawo maɓɓe ɓen\". Allah faandanaaki tooñde jiyaaɓe ɓen."},{"id":32,"translation":"Eey mon yimɓe am, miin miɗo hulani on, Ñalaande noddindirton"},{"id":33,"translation":"Ñalnde nduŋtindroyton, hoɗon ndoga, hara daɗndoowo on alanaa on e Allah\". Kala mo Allah majjini, haray peewnoowo alanaa mo."},{"id":34,"translation":"Gooŋɗii Yuusufu ardanii on e ɓannganduyeeji, ko adii, on seeraani e sikkitagol kon ko o addani on. Haa nde o faatinoo, mbiuɗon: \"Allah nultataa Nulaaɗo goo, ɓaawo makko\". Ko non majjinirta kala gonɗo fantinoowo cikkitiiɗo."},{"id":35,"translation":"Ɓeen weeñirooɓe e aayeeje Allah ɗen ko aldaa e hujja arɗo ɓe, [kuuɗe maɓɓe ɗen] mawnii tikkere ka Allah, e ka gooŋɗiiɓe ɓen. Ko wano non Allah notirta e ɓernde kala mawnintiniiɗo dundarankeejo."},{"id":36,"translation":"Fir'awna wi'i: \" eey ma yo Haamaana, mahanam sooro, no gasa mi yottoo ɗate ɗen."},{"id":37,"translation":"ɗate kammuuji ɗin, mi ƴeewoya Deweteeɗo Muusaa On; sabu mi sikki mo penoowo\". Ko wano non Fir'awna duɗiranaa, golle makko bonɗe ɗen; o sakkaa e laawol (peewal) ngol. Feere Fir'awna nden wonaano, si wonaa e hayrere."},{"id":38,"translation":"[Gorko] gooŋɗinɗo on wi'i: \"eey mon yo yimɓe am, njokkee kam, mi fewna on e laawol peewal ngol."},{"id":39,"translation":"Eey mon yo yimɓe am, nganndee ɗam nguurndam aduna, ko ndakamme-hun tun, ko La'akara on woni, galle ñiiɓal ɗen."},{"id":40,"translation":"Mo gollii bone, o yoɓitetaake, si wonaa yeru makko; mo gollii kadi moƴƴere, foti ko gorko maa debbo, hara ko o gooŋɗinɗo, ɓeen ɗoon naatay Aljanna, ɓe arsikoyee ton, ko aldaa e limoore."},{"id":41,"translation":"Eey mon yo yimɓe am, ko waɗi si miɗo nodda on e daɗal, hoɗon nodda kam e Yiite?"},{"id":42,"translation":"Hiɗon nodda kam e jeddugol Allah, sirkana mo e ko mi alanaa ɗum ganndal, hara non, min miɗo nodda on e poolɗo, cuhuroowo bakkaat Oon."},{"id":43,"translation":"Sikke alaa, won'de ko noddoton kam e mum kon, dewal alanaa ɗum aduna, wonaa La'akara. E won'de ruttorde men nden, ko ka Allah, e won'de ko fantimɓe ɓeen, ngoni Yiite ngen."},{"id":44,"translation":"Aray nde nganndoton, ko mi yewtata on kon; mi fawa fiyaaku am on e Allah. Pellet, Allah ko deenɗo jiyaaɓe ɓen\"."},{"id":45,"translation":"Allah daɗndi mo, boneeji ɗi ɓe pewjunoo, o fiiltii yimɓe Fir'awna ɓeen, ko ɓuri bon'de e lepte."},{"id":46,"translation":"Yiite ngen, ɓe mbeeɓitoyte e magge, bimmbi e kiikiiɗe. Ñande darnga daroytoo (wi'oyte): \"Naatee yimɓe Fir'awna ɓeen, ka ɓuri saɗtude e lepte\"."},{"id":47,"translation":"Jaŋto tuma ɓe yeddondiroyta ka Yiite, lo'unooɓe ɓen wi'ana townitinooɓe ɓeen: \"Minen, ko onon men jokkuunoo, taw si on duñanay men geɗal e Yiite ngeen?\""},{"id":48,"translation":"Townitinooɓe ɓeen mbi'a: \"En fof, hiɗen e magge. Gooŋɗii Allah ñaawii hakkunde jiyaaɓe ɓen\"."},{"id":49,"translation":"Wonɓe ka Yiite ɓen kadi mbi'ana ayninaaɓe Jahannama ɓen: \"Toranee min Joomi mon, O hoynana men, ñalaande (wootere) e lepte ɗen\"."},{"id":50,"translation":"Ɓe mbi'a: \"Nulaaɓe mon ɓen ardanaano on e ɓanngannduyeeji?\" Ɓe mbi'a: \"oo'owoye !\" [Ayninaaɓe] ɓen wi'a: \"Awa toree, onon tigiri !\" Kono toraare he'eferɓe ɓen ngonaani, si wanaa e majjere."},{"id":51,"translation":"Pellet, Min mballay Nulaaɓe Amen ɓen, e gooŋɗiinɓe ɓen, ka nguurndam aduna, e Ñalnde seedeeɓe ɓeen daroytoo,"},{"id":52,"translation":"ñalnde de ngantinagol nafoytaa tooñnooɓe ɓeen, hara kuddi hino woodani ɓe, e galle bonɗe."},{"id":53,"translation":"Gooŋɗii Min ngokkii Muusaa ganndal [Tawreeta] ngal, Min ndonini ɓiɗɓe Israa'iila ɓen, deftere nden."},{"id":54,"translation":"ko nde peewal e waaju, wona nde joomiraaɓe haqqille ɓeen."},{"id":55,"translation":"Muñño tan, pellet, fodoore Allah nden ko goonga, imsinano bakkaatuuji maa ɗiin, subbunhinanoɗaa Joomi maa, kiikiiɗe e bimmbi."},{"id":56,"translation":"Pellet, weeñinirooɓe e aayeeje Allah ɗeen, ko aldaa e dalil arɗo e maɓɓe, alaa e ɓerɗe ɗen, si wonaa mawnintinagol. Ɓe yottotaako noon, e ɗuum. Moolor Allah, Ko Kaŋko woni Nanoowo, ji'oowo On."},{"id":57,"translation":"Pellet, ko takde kammuuji ɗin e leydi ndin, ɓuri mawnude e dii tageendi yimɓe ɓeen. Kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen, ɓe nganndaa."},{"id":58,"translation":"Bumɗo e ji'oowo potataa, gooŋɗiinɓe ɓeen kadi ngolli moƴƴuɗi, potataa e bonɗo. Famɗii ko mbajitorton !"},{"id":59,"translation":"Pellet, Darnga, ko ko arata, sikke alaa e mu'um. Kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓeen, ɓe ngoŋɗinaa."},{"id":60,"translation":"Joomi mon daali: \"Toree Kam, Mi jaabinana on. Mawtinantooɓe dewugol Lam ɓeen, ko pellet, ɓe naatoyay Jahannama, ko ɓe hoyɓe\"."},{"id":61,"translation":"Ko Allah waɗirani on jemma on, ka fowtoɗon e mum, e ñalawma on, yi'inoowo. Pellet, Allah ko Jom ɓural e yimɓe ɓen, kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen, ɓe njettataa (neema)."},{"id":62,"translation":"Ko oon mooɗon Allah Joomi mon, woni Takɗo kala huunde. Reweteeɗo alaa, si wanaa Kaŋko. Ko honno pirlitortaɗon (e ɗuum?)"},{"id":63,"translation":"Ko noon ɓeya yeddatnooɓe aayeeje Allah ɗeen, perlisortenoo."},{"id":64,"translation":"Ko Allah woni baɗiranɗo on leydi ndin, ñiiɓirde, kammu ngun, kippoodi, O mbaadini on - O moƴƴini mbaadiiji mon -, O arsiki on e laaɓuɗi. Ko oon mooɗon woni Allah Joomi mon; senaare woodanii Allah, Jeyɗo winndere nden !"},{"id":65,"translation":"Ko Kaŋko woni guurɗo Oon. Deweteeɗo alaa, si wonaa Kaŋko. Ndewee Mo kisan; laɓɓinano mo diina kan. Jettooje ngoodanii Allah, Jeyɗo winndere ndeen !"},{"id":66,"translation":"Maaku: \"Miin mi haɗaama dewugol ɗiin ɗi noddoton ga Allah, tuma nde ɓannganduyeeji ɗin ari e am, immorde e Joomi am, mi yamiraama kadi, nde mi jebbilantoo, Jeyɗo winndere ndeen\"."},{"id":67,"translation":"Ko Kaŋko woni takɗo on e mbumbuldi, refti e toɓɓere (maniiyu), refti e heɗɗere, refti o yaltiniri on penuuɓe fii no njottoron cemmbe mon, e no laatoron nayeeɓe, - no e mo'on, ƴettiteteeɓe ado ɗuum, - haa no njottoron lajal kappaangal, mbelajo'o, on kaqqilay."},{"id":68,"translation":"Ko Kaŋko woni guurnoowo e waroowo. Si O haajii e fiyaaku, ko O wi'anat mo tan: \"Laato\", o laatoo."},{"id":69,"translation":"E a tinaani, ɓeen yeddondirteeɓe e aayeeje Allah ɗeen, ko honno ɓe pirlitoraa?"},{"id":70,"translation":"Ɓeen yedduɓe deftere ndeen, e kon ko Min nuliri nulaaɓe Amen ɓeen; ɓe ngaray anndude,"},{"id":71,"translation":"tuma kolombooje ɗen mbaɗoyaa e daaɗe maɓɓe, e jolokooje(callalle) ɗeen, hara heɓe ndaasiree"},{"id":72,"translation":"ka ndeer ngulɗam; refti ɓe huɓɓoyee ka ndeer Yiite."},{"id":73,"translation":"refti ɓe mbi'anee: \"Ko holto woni ɗin ɗi kafidatnoɗon?"},{"id":74,"translation":"Ko aldah e Allah?\" Ɓe mbi'a: \"Ɗi majjitike min. Wurin, min ngonaano ko adii, e dewugol hay hu'unde\". Ko hona nih Allah majjinirta he'eferɓe ɓen."},{"id":75,"translation":"Ko waɗi on ɗuum, ko ko mbeltoratnoɗon kon ka hoore leydi, ko aldaa e goonga, e ko mbliratnoɗon kon."},{"id":76,"translation":"Naatiree dame Jahannama ɗeen, luttugol ton. nge bonii jaaƴorde wona'de mawnintiniiɓe ɓeen!."},{"id":77,"translation":"Muñño. Pellet, fodoore Allah nden, ko goonga. Ko si Min hollete yoga e ko Min podi ɓe kon, maa hara Min ƴettite (ado mum) ko ka Amen ɓe ruttirtee."},{"id":78,"translation":"Gooŋɗii Min imminii Nulaaɓe ado maa. Hino e maɓɓe, ɓe Min cifani maa fii mum; hino maɓɓe, ɓe Min cifanaaki ma fii mum. Haananaa Nulaaɗo, addugol aaya, si wonaa e duŋayee Allah. Si yamiroore Allah nden arii, goonga ñaawirte meerente'en sooya nden ñalnde."},{"id":79,"translation":"Ko Allah woni waɗiranɗo On neemoraaɗi ɗin ko mbaɗɗoron, ñaamon kadi e majji."},{"id":80,"translation":"nafooje kadi hino ngoodani on e majji, e no njottoron e majji, haaju hittuɗo e berde mon. Ko e hoore majji e hoore laaɗe ɗeen, woni ko ndonndeteɗon."},{"id":81,"translation":"Himo holla on maandeeji makko ɗin. Ko holɗum e Ma'andeeji Allah ɗin, woni ko njeddoton?"},{"id":82,"translation":"E ɓee yiilaaki ka leydi, ɓe ndaara ko holno battane ɓeya ado maɓɓe mbattinirnoo? Ɓen no ɓurunoo ɓe ɗuude e saɗtude doole e batteeji [waɗaaɗi] ka leydi. Kono kon ko ɓe paggotonoo, duncanaano ɓe."},{"id":83,"translation":"Nde Nulaaɓe maɓɓe ɓen addannooɓe ɓanngannduyeeji ɗin, ɓe wewliri ganndal ko woni ka maɓɓe kon. Ɓe kuuɓitiraa kon ko ɓe njalkitaynoo."},{"id":84,"translation":"Nde ɓe nii'unoo lepte Amen ɗen, ɓe mbi'i: \"Min ngooŋɗinii Allah tan, min yeddii kon ko men wonunoo e cirkannde\"."},{"id":85,"translation":"Kono ngooŋɗinal maɓɓe wonaano ko nafata ɓe, feewndo ɓe nji'unoo lepte Amen ɗeen; ɗum ko laawol Allah non, gooŋɗii ɗun yawtiino e jiyaaɓe makko ɓeen. Yedduɓe ɓen sooyi ɗon nden ñalnde."}]},{"id":41,"verses":[{"id":1,"translation":"Haa, miim.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋkere aarabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Ko jipporiinde immorde ka Jurmeteeɗo, Hinnotooɗo on."},{"id":3,"translation":"Deftere fensitaande aayeeje mum, janngeteende e ɗemngal aarabu, wonan,de yimɓe anndooɓe."},{"id":4,"translation":"wewlinaynde jeertinaaɓe. Kono ɓurɓe ɗuuɗude ɓen e maɓɓe, ɗuurnii, ɓeen ɓe nanataa."},{"id":5,"translation":"Ɓe mb'i: \"Ɓerɗe amen no ommbanii ko noddataa men e mum kon, noto hino e noppi amen, heedo kadi hino hakkunde amen e maa. Haray wonu e golle maa ; menen kadi miɗen e golle amen\"."},{"id":6,"translation":"Maaku: \"nganndee ko neɗɗanke yeruujo mon. Wahayinaama e am, won'de Deweteeɗo mon on, ko Deweteeɗo gooto. Ñiiɓee e ɗum, insinanoɗon mo\". Bone woodanii sirkooɓe ɓen."},{"id":7,"translation":"ɓe njonnataa ɓeen askal, hara kadi hiɓe njeddi fii La'akara."},{"id":8,"translation":"Pellet, ɓeen gooŋɗiinɓe ɓe ngolli moƴƴi ɗin, hino woodani ɓe njoɓdi ndi taƴondirtaa."},{"id":9,"translation":"Maaku: \"Eey mon on njedda oon takɗo leydi ndin ndeer balɗe ɗiɗi, mbaɗanon mo goreeɓe? Awa ko oon woni Jeyɗo winndere ndeen."},{"id":10,"translation":"O waɗi pelle e dow mayri, O hebbini barki e mayri, O eɓɓi nguureeji mayri ɗin e ndeer balɗe nayi timmuɗe, wonan'de lamndotooɓe ɓeen."},{"id":11,"translation":"Refti o fotondiri ka kammu, fewndo ka ngu curkinnoo, O daalidani ngun kanngu e leydi ndin: \"ngrdiree ɗoftaare, maa karheede\". Ɗi wi'idi: \"Min ngarii ko min ɗoftii ɓe\"."},{"id":12,"translation":"O timminiri ɗi kammuuji jeeɗiɗi ndeer balɗe ɗiɗi, O yamiri kala kammu, fiyaaku maggu. Min cuɗiniri kammu aduna ngun, koode e reenirɗum. Ɗum ko eɓɓoore pooluɗo, gannduɗo On."},{"id":13,"translation":"Si ɓe ɗuurnike, haray wi'u ɓe: \"Min nejertinirii on haacaangu, sugu ha'acaango Aadi'en e Samuuda'en."},{"id":14,"translation":"nde Nulaaɓe ɓren ardirannooɓe, ye'eso maɓɓe e ɓaawo maɓɓe, won'de: \"Wata on ndewu dey, si wonaa Allah\", ɓe mb'i: \"Si Joomi amen haajuno, ko Malaa'ika O jippinaynoo. Awa minen, ko min yedduɓe ko nulaɗon mum kon\"."},{"id":15,"translation":"Aadii'en kan, ɓe mawnintini ka hoore leydi, ko aldaa e goonga, ɓe mbi'i: \"Hara ko hommbo ɓuri min doole?\" E ɓee yiaani, won'de Allah takɗo ɓe On no ɓuri ɓe tiiɗude doole? Ɓe ngoni e yeddugol Aayeeje amen ɗen."},{"id":16,"translation":"Min ngurti henndu ɓuuɓundu e maɓɓe e ñalaaɗe hiitaaɗe, fii no Min meeɗinira ɓe lepte koyeera ɗen ka nguurndam aduna. Pellet, ko lepte La'akara ɗen ɓuri won'de koyeera, kadi ɓe faaboytaake."},{"id":17,"translation":"Samuuda'en kan, Min ɓannginanno ɓe; kono ɓe suɓii bumɗam ɗam e dow peewal ngal. Dillere lepte hoynooje ɗen nanngiri ɓe, sabu ko ɓe paggitotonoo kon."},{"id":18,"translation":"Min ndaɗndi gooŋɗimɓe ɓe woniina hulnooɓe ɓen."},{"id":19,"translation":"Ñalnde noon ayñɓe Allah ɓeen mooɓiroytee faade ka Yiite... Hara heɓe ñoƴƴindiree."},{"id":20,"translation":"Haa si ɓe hewtii nge, nannɗe maɓɓe ɗeen, e giiɗe maɓɓe ɗen, e guri ɓalli maɓɓe ɗin seeditoo e dow maɓɓe, kon ko ɓe gollatnoo."},{"id":21,"translation":"Ɓe wi'ana guri maɓɓe ɗen: \"Ko fii honlɗum seeditaniɗon e amin?\" Ɗe wi'a: \"Ko Allah wowlinɗo kala hu'unde On, wowlini men. Ko Kaŋko tagunoo on gila ka laawol aranol, ko ka makko kadi rutteteɗon\"."},{"id":22,"translation":"On ngonaani hiɗon cuuɗora, fii wata nanɗe mon, e giiɗe mon, e guri mon seedito e mon. Kono on cikkuno, won'de Allah anndaa ko ɗuuɗi e ko ngolloton."},{"id":23,"translation":"Ko ɗuum mooɗon, cikkunoɗon Joomi mon, ɗuum halki on. Waɗtinɗon jeyyaaɓe e pertuɓe ɓeen."},{"id":24,"translation":"Hay si ɓe muññike, ko Yiite ngen wonata jaaƴorde maɓɓe; si ɓe ɗaɓɓii feleede ngaccitee, ɓe wonaani feleteeɓe accitee."},{"id":25,"translation":"Min ngurtani ɓe wondiiɓe, ɓeen cuɗinani ɓe ko woni ye'eso maɓɓe, e ko woni ɓaawo maɓɓe. Konngol [lepte] ngol jojji e maɓɓe, won'dude e mofte yawtunooɗe ado maɓɓe, immorde e jinna e yimɓe. Pellet, ɓe laatino hayruɓe."},{"id":26,"translation":"Yedduɓe ɓeen mb'i: \"Wota on jentito ndee Alqur'aanaare, sonkee e mayre (tuma nde janngetee) mbelajo'o, on foolay\"."},{"id":27,"translation":"Ma Min meeɗiniroy yedduɓe ɓeen, lepte saɗtuɗe, Min njoɓira ko ɓuri bon'de e ko ɓe ngollatnoo noo kon."},{"id":28,"translation":"Ko ɗum woni njoɓdi añɓe Allah ɓeen: Ko Yiite ngen. Ko galle luttugol woodani ɓe ton, njoɓdi kon ko ɓe yeddiraynoo aayeeje amen ɗen."},{"id":29,"translation":"Yedduɓe ɓen mbi'a: \"Joomi amen, hollii min majjinnooɓe min ɓeen ka jinna e ka yimɓe, min yaaɓa ɓe min fuga, haa ɓe wona e ɓurɓe joltude ɓen\"."},{"id":30,"translation":"Pellet, wi'uɓe ɓeen : \"Joomi amen ko Allah\", refti ɓe tabiti; Malaa'ika'en hino jippoo e maɓɓe (wiide): \"Wota on hulu, wota on suno; wewliree Aljanna, on mo wonanoɗon fodeede."},{"id":31,"translation":"Ko minen ngoni ni wallooɓe on ɓeen ka nguurndam aduna e ka La'akara. Hino woodani on ton, kala ko woŋkiiji mon wooɗetee, hino woodani ton, kala ko noddoton,"},{"id":32,"translation":"ko maraari, immorde e kaforoore, Hinnotooɗo\"."},{"id":33,"translation":"Hara ko hommbo ɓuri moƴƴude konngol, wano on nodduɗo e fii Allah, o golli moƴƴere, o wi'i: \"miin, ko e juulɓe ɓen mi njiyaa?\"."},{"id":34,"translation":"Moƴƴere ndeen fotataa e bone on. Duñir (golle bonɗe ɗen) kon ko ɓuri moƴƴude; e jaka yoo, on mo ngayngu woni hakkunde maa e mum, himo wa'ita wa giɗo saɗtuɗo giggol."},{"id":35,"translation":"Kono hawrataa e ɗuum, si wonaa muññiiɓe ɓen; hawrataa e ɗuum, si wonaa jom geɗal mawnungal."},{"id":36,"translation":"Si sowinsinoore arii heɓude ma immorde e seytaane, moolor Allah. Kaŋko ko O Nanoowo, gannduɗo."},{"id":37,"translation":"Hino jiyaa e Ma'andeeji makko ɗin, jemma on e ñalawma on, e na'ange ngen e lewru ndun. Wota on cujjan na'ange ngen wonaa kadi lewru ndun. Cujjanee Allah, takɗo ɗi On, si wonii ko Kaŋko ndewoton."},{"id":38,"translation":"Si ɓe townitike, ɓeen wonɓe ka Joomi maa kan, hiɓe cubbunhinorana mo jemma e ñalawma, hara ɓe haaɓataa."},{"id":39,"translation":"Hino jeyaa e Ma'andeeji makko ɗin, tawde a nji'ay leydi ndin no yoori. Si wonii Min njippinii ndiyam toɓo e mayri, ndi dilla ndi fontoo. Awa nguurnituɗo ndi on, pellet, ko wuurnitoowo maayɓe ɓen, tawde pellet, ko O kattanɗo haka hu'unde."},{"id":40,"translation":"Pellet, ooñotooɓe ɓeen e aayeeje Amen ɗeen, ɓe vuuɗotaako Min. E ko feroyteeɗo on ka Yiite ɓuri moƴƴude kaa ko aroyoowo on Ñalnde Darngal hino hoolii? NGollee ko paalaɗon, ko pellet, Homo reeni ko ngolloton kon."},{"id":41,"translation":"Yedduɓe ɓeen Alqur'aana tuma nde arnoo e maɓɓe, pellet noon, ko nde deftere teddunde [foolnde];"},{"id":42,"translation":"mehre iwrantaa nde ye'eso mayre, wonaa ɓaawo mayre. Ko jipporiinde immorde ka Ñeeño, jettiniiɗo On."},{"id":43,"translation":"A wi'aaka si wonaa ko Nulaaɓe adinooɓe ma ɓen mbi'anoo. Pellet, Joomi maa, ko O Jom yaafuyee, e Jom lepte mu'usuuɗe."},{"id":44,"translation":"Si Min mbaɗuno nde janngeteende e haala ajami, ɓe wi'atno: \"Ko haɗno aayeeje mayre ɗen fensitee? E nde wonat e haala ajami, [Nulaaɗo] on wona aarabuujo?\" Maaku: \"Kayre wonan'de gooŋɗinɓe ɓen, ko nde peewal e cellal\". Ɓe ngooŋɗinaa ɓen kan, noto hino e noppi maɓɓe ɗin, kayre ko nde niɓe e dow maɓɓe; ɓen hino noddiree e nokku woɗɗuɗo."},{"id":45,"translation":"Gooŋɗii Min ngokkii Muusaa Deftere ndeen, nde luutondira e mayre. Si wonaano Konngol ardinoongol immorde ka Joomi maa, hakkunde maɓɓe ñaaweteno. Kamɓe kan, pellet, hiɓe e sikke sikkitiiɗo nde."},{"id":46,"translation":"Kala golluɗo ko moƴƴi, ko fii hoore-makko; kala kadi bonnuɗo, yantat e makko. Joomi maa ciforaani won'de, tooñoowo jiyaaɓe ɓen."},{"id":47,"translation":"Ko ka makko woni ko ganndal Darngal nduttetee. Dimɗe yaltataa e coomɗi mum, deyel (woo) saawataa,ngel jibintaa si wanaa e ganndal makko.Ñande O noddiroyta ɓe:\"Ko honto woni kafidaaɗi am ɗin?\", ɓe mbi'a:\"Min nganndinii Ma, alah e amen seedotooɗo [ɗum]\""},{"id":48,"translation":"Ɓe majjira e ko ko ɓe ndewatnoo ko adii; ɓe yananee won'de daɗirgal alanaa ɓe."},{"id":49,"translation":"Neɗɗaŋke on kaaɓataa toragol moƴƴere. Si bone memii mo, ko o taƴotooɗo, jonndiniiɗo."},{"id":50,"translation":"Si Min meeɗinir mo moƴƴere immorde ka Amen, ɓaawo nde lorra memi mo, ko pellet o wi'ay: \"Ɗuum ɗoo ko min ! Mi pellitaani si Darnga daroto. Si mi nduttaama ka Joomi am, ko pellet, moƴƴere hino woodani lam ka makko\". Ma Min kumpitu yedduɓe ɓeen, fii ko ɓe huuwi kon, ko ma Min meeɗinoy ɓe lepte saɗtuɗe."},{"id":51,"translation":"Si Min neeminii e neɗɗaŋke on, o ɗuurnoo o toowna balaaje makko; si bone non heɓii mo, o wona jom toraare jaaynde."},{"id":52,"translation":"Maaku: \"Yeetee kam, si wonii le ko ka Allah nde iwri, refti njedduɗon nde; haray ko hommbo ɓuri majjude on gonɗo e lurral woɗɗungal?\""},{"id":53,"translation":"Aray Min kolla ɓe Ma'andeeji Amen ɗin ka tatteeji e maɓɓe tigi, haa ɓanngana ɓe won'de ko nde goonga. E yonaani won'de Joomi maa, ko O ceediiɗo kala hu'unde?"},{"id":54,"translation":"Ganndee heɓe e cikke fii hawroygol e Joomi maɓɓe. Ganndee non, ko O huɓindiiɗo kala hu'unde."}]},{"id":42,"verses":[{"id":1,"translation":"Haa, miim.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Ain, siin, qaaf."},{"id":3,"translation":"Ko wano nii woni ko Allah Teɗɗuɗo, Ñeeño oon wahayiniri e maa, e ɓeen adinooɓe maa."},{"id":4,"translation":"Ko Kaŋko woodani kala ko woni ka kammuuji e ka leydi. Ko Kaŋko kadi woni Toowuɗo, mawɗo oon."},{"id":5,"translation":"Kammuuji ɗiin no eɓɓa seekorgol dow majji, hara Malaa'ika'en no subbunhinanora yettugol Joomi maɓɓe, ɓe imsinanoo wonɓe ka leydi ɓeen. Ngandee pellet, ko Allah woni kaforoowo, jurmotooɗo otooɗo On."},{"id":6,"translation":"Ɓeen non jogitiiɓe yiɗɓe goo ga Makko, Allah ko deenuɗo ɓe. A wonaani deenoowo ɓe."},{"id":7,"translation":"Ko wano noon Min wahayniri e maaɗa, janngeteende e aarabu, fii yo a jeertin yimɓe neene ca'e ɗen e wonɓe takko mayre ɓeen, jerrtinaa fii ñalnde dental nden, - nde sikke alaa e mu'um - Fedde goo ka Aljnna, fedde goo kadi ka Yiite."},{"id":8,"translation":"Si Allah haajuno, O waɗayno ɓe mofte goote. Kono himo oon mo O muuyi ka Yurmeende makko. Tooñooɓe ɓeen non, giɗo alanaa ɓe, wonaa ballo."},{"id":9,"translation":"Kaa ɓe njogiti yiɗɓe goo ga makko? Awa ko Allah woni Giɗo on, ko Kaŋko wuurnitata maayɓe ɓeen; ko Kaŋko kadi woni kaɗtanɗo kala hu'unde."},{"id":10,"translation":"Kala ko luutondirɗon e fii mun, haray ñaawoore mum nden ko ka Allah woni. Ko on mooɗon Allah, woni Joomi am; ko e makko mi fawii, ko ka makko kadi mi ruttorta [tuubugol]."},{"id":11,"translation":"Puɗɗuɗo kammuuji ɗin e leydi ndin. O waɗiranii on e pittaali mon ɗin genndooɓe, ka neemoraaɗi kadi nooneeji; Homo ɗuɗɗinira on ɗum. Hay hu'unde yerondiraa e makko; ko Kanko woni Nanoowo, ji'oowo On."},{"id":12,"translation":"Ko Kaŋko heerori soktirɗe kammuuji ɗiin e leydi ndin. Homo weertana arsike on mo o muuyani, O ɓiɗtinana (mo O muuyani). Pellet, ko O gannduɗo kala hu'unde."},{"id":13,"translation":"O sar'inanii on e diina kan, koŋko ko o yamirnoo nuuhu, e kon ko Min wahayini e maaɗa, e kon ko Min njamirnoo Ibraahiima, e Muusaa e Iisaa, won'de: \"Ñiɓnee diina kan; hara on ceertaani e makka\". Kono Ko noddotaa sirkooɓe ɓen e mum kon, mawnii e dow maɓɓe. Allah non hino suɓanoo ɗum, mo O muuyani, O fewna e makko, kala tuuboowo."},{"id":14,"translation":"Ɓe seertaano, si wonaa ɓaawo nde ganndal ngal arde e maɓɓe, sabu bewre hakkunde maɓɓe. Si wonaano fii Konngol ardinoongol, immorde ka Joomi maa, haa e lajal taƴaangal, ñaaweteno hakkunde maɓɓe. Ko pellet, roninaaaɓe deftere nden ɓaawo maɓɓe, hino e sikke fii mayre sikkitiiɓe."},{"id":15,"translation":"Noddu (yimɓe ɓen) kisan; ñiiɓiraa no yamiraɗaa non, wota a jokku mbeleeɗe maɓɓe ɗeen, maakaa: \"Mi gooŋɗinii ko Allah jippini kon (fof) e defte, mi njamiraama kadi, nunɗugol hakkunde mon. Allah woni Joomi amen e Joomi mon. Ko minen golle amen woodani, ko onon kadi golle mon woodani. Yeddondiral woo alaa hakkunde amen e mon. Allah mooɓoyay e denndaandal. Ko ka makko woni ruttorde nden\"."},{"id":16,"translation":"Ɓeen weeñirooɓe e diina Allah kan, ɓaawo ka jaɓaneede, hujja maɓɓe on ko mehre, tikkere no fawii e maɓɓe, hino woodani ɓe kadi lepte caɗtuɗe."},{"id":17,"translation":"Ko Allah woni jippiniri deftere nden goonga, e manndakke ɗen. E ko anndin maa? Hino gasa hara darnga ngal ko ko ɓadii?"},{"id":18,"translation":"Ɓeya ɓe gooŋɗinaani ngal ɓeen, hiɓe heñoringal; gooŋɗinɓe ɓen kan, ko ɓe hulu fii maggal, e hoore hiɓe felliti won'de ko ngal goonga. Awa anndee wonɓe yeddondireede ɓen fii Darngal, ko pellet, ɓe ngonii e ndeer majjere woɗɗunde."},{"id":19,"translation":"Allah ko newaniiɗo jiyaaɓe makko ɓen. Homo arsike on mo o muuyani. Ko Kaŋko woni Doolnuɗo, poolɗo On."},{"id":20,"translation":"Kala tawɗo ko baraaje ndun laakara o faalaa, Men ɓeydanay mo mbarjaari makko ndin; kala kadi tawɗo ko jayru ndun aduna o yiɗi, Min ngokkay mo ɗum, hara non o alaa ka kaalara (ton) geɗal."},{"id":21,"translation":"Kaa hara denndaaaaɗi hino woodani ɓe, sar'inanɗi ɓe e diina kan, ko ko Allah duŋaaki fii mum? Si wonaano fii Konngol [happunoongol] ngol fii senndugol [hakkunde maɓɓe], ñaaweteno hakkunde maɓɓe. Ko pellet, hino woodani tooñuɓe ɓen, lepte muusɗe."},{"id":22,"translation":"A yi'at tooñɓe ɓen hino huli e ko ɓe fggitii kon, ɗum le ko yantayɗum e maɓɓe. Gooŋɗinɓe ɓen, ɓe ngolli golle moƴƴe, hiɓe e dinngire naakooji, hara hino woodani ɓe ka Joomi maɓɓe, kala ko ɓe faaletee. Ko ɗuum tigiri, woni ɓural mawnungal ngal."},{"id":23,"translation":"Ko ɗuum woni ko Allah wewlinirta jiyaaɓe makko gooŋɗiiɓe ɓen, ɓe ngolli golle moƴƴe. Maaku: \"Mi lamndaaki on njoɓdi e ɗum, si wonaa tun giggol enɗam ɗam\". Kala paggitiiɗo moƴƴere, Min ɓeydanay mo moƴƴere e hoore mayre. Pellet, Allah ko kaforoowo, mantoowo."},{"id":24,"translation":"Kaa ɓe mbi'ay o fefindor nde e hoore Allah fenaande. Si Allah haajuno, O notatno e ɓernda maa nden. Alla no meha meere nden, O tabintinira goonga kan Daalol makko ngol. Pellet, ko O gannduɗo gunndooji ɓerɗe ɗeen."},{"id":25,"translation":"Ko Kaŋko woni jaɓanoowo jiyaaɓe makko ɓeen tuubuubuyee, O yaafoo bonɗi ɗin, e hoore Himo anndi ko ngolloton kon."},{"id":26,"translation":"Himo jaabinana gooŋɗinɓe ɓeen, ɓe ngolli moƴƴuɗi, O ɓeydana ɓe e ɓural makko ngal. Heeferɓe ɓen non, hino woodani ɓe lepte caɗtuɗe."},{"id":27,"translation":"Si tawno Allah yaññanno jiyaaɓe Makko ɓeen [fof] arsike, pellet, ɓe bewayno ka leydi; kono Homo jippinira emmbere ko O muuyi. Pellet, ko O kummpitiiɗo, yioowo jeyyaaɓe makko ɓeen."},{"id":28,"translation":"Ko Kano woni jippinoowo toɓo ngoon ɓaawo ɓe taƴaade, O saaka yurmeende makko nden. Ko Kaŋko kadi woni Giɗo, jettiniiɗo On."},{"id":29,"translation":"Hino jeyaa e Ma'andeeji makko ɗiin: tagugol kammuuji ɗiin e leydi ndin, e ruugayɗi ɗi O saaki ɗin hakkunde majji. Kaŋko e fii mooɓindiroygol ɓe ngool, si O haajii, ko O kattanɗo."},{"id":30,"translation":"Kala ko heɓi on e masiibo, ko sabu ko juuɗe mon ɗeen faggitii kon. Himo ya'afoo noon, ko ɗuuɗi."},{"id":31,"translation":"OOn wonaani laawotooɓe ka leydi ; alanaa on ga Allah, giɗo, wanaa ballo."},{"id":32,"translation":"Hino jiyaa e Ma'andeeji makko ɗiin: dogayɗe ɗen ka maayo, wa'aɗe wa pelle."},{"id":33,"translation":"Si O haajii, O deeƴinay henndu ndun, ndu waɗtinira tabitndu e hoore maggo. Wonii e ɗuum, Ma'andeeji, wona 'de kala muññotooɗo, jettoowo."},{"id":34,"translation":"Maa yooliraɗe sabu ko ɓe paggitii kon. Himo ya'afoo noon ko ɗuuɗi."},{"id":35,"translation":"Wennjooɓe ɓeeen e aayeeje Amen ɗen, hino anndi ɓe alaa laaworde."},{"id":36,"translation":"Kala ko ngokkaɗon e hu'unde, ko dakamme nguurndam aduna; ko ko woni ka Allah koon, ɓuri moƴƴude woni kadi ko heddotoo wonan'de gooŋɗinɓe ɓeen fawotooɓe e Joomi maɓɓe."},{"id":37,"translation":"woɗɗitotooɓe bakkaatuuji mawɗi ɗiin e paŋkare ɗeen, si wonii ɓe tikkii, hara ɓe yaafoto,"},{"id":38,"translation":"ɓeen nootiiɓe Joomi maɓɓe, ɓe ñiɓni juulde nden, ɓe tawata fiyaaku maɓɓe on ko diisondiral hakkunde maɓɓe, nafqooɓe e ko ko Min ngarsiki ɓe,"},{"id":39,"translation":"e ɓeen tawɓe si bewre heɓii ɓe, ɓe njottoto."},{"id":40,"translation":"Njoɓdi bonnere, ko bone yeru mum. Kala non yaafiiɗo o moƴƴintini, haray njoɓdi makko ndin ko ka Allah woni. Pellet non, O yiɗaa tooñooɓe ɓeen."},{"id":41,"translation":"Kala noon yottiiɓe ɓaawo ɓe tooñeede, ko ɓen woni ɓe laawol [nanngitireede] fawaaki e mum."},{"id":42,"translation":"Ko laawol [nanngitireede] fawii e mum, ko tooñooɓe yimɓe ɓeen, hara hiɓe bewira e leydi ndin ko aldaa e goonga: ɓe ɗoon, hino woodani lepte mu'usuuɗe."},{"id":43,"translation":"Muññiiɗo on kadi o yaafii, ko pellet, ɗuum no jiyaa e pellital fiyakuujI."},{"id":44,"translation":"Kala mo Allah majjini, haray giɗo (goo) alanaa mo ɓaawo ɗum. A tinay tooñɓe ɓeen, tuma ɓe nji'i lepte ɗeen, hiɓe mbi'a: \"Hara laawol ruttorde no woodi?\"."},{"id":45,"translation":"A tinay ɓe kadi, heɓe mbeeɓitee e magge, hara heɓe njankinii koyeera on, heɓe ndaarira ndaarɗe leppagol. Gooŋɗinɓe ɓen mbi'aya: \"Ko woni hayru ɓe ɓeen, ko ɓen hayrimɓe ko'e mun e ɓeynguureeji maɓɓe ɗin Ñalnde Darngal\". Nganndee pellet, tooñuɓe ɓeen no e lepte duumiiɗe."},{"id":46,"translation":"Yiɗɓe alanaa ɓe, ko wallitoo ɓe, hara wonaa Allah. Kala noon mo Allah majjini, haray laawol alanaa mo."},{"id":47,"translation":"Nootee Joomi mon, ado ñalaande arde, nde ruttoowo alaa ɗuum ka Allah. Nden ñalnde, faaborde alanaa on, jeddugol kadi alanaa oon."},{"id":48,"translation":"Si ɓe ɗuurnike non, haray min nuliraali ma, aynoowo ɓe: fawaaki ma, si wonaa joottingol. Si wonii Min meeɗiniri neɗɗanke on neema immorde e Amen, o wewlira mo; si ko bone non heɓi ɓe, sabu kon ko juuɗe maɓɓe ɗen ardiniri, a taway pellet, neɗɗo on ko jedduɗo sanne !"},{"id":49,"translation":"Ko Allah woodani laamagol kammuuji ɗin e leydi ndin. Himo taga ko o muuyi. Homo yeɗa mo o muuyani ɓiɓɓe rewɓe, O yeɗa kadi mo O muuyani ɓiɗɓe worɓe."},{"id":50,"translation":"maa O jillira ɓe worɓe e rewɓe; Homo waɗa dimaro, on mo o muuyani. Pellet, ko O ganduɗo, kattanɗo."},{"id":51,"translation":"Sellantaa neɗɗaŋke, nde Allah yeewtata mo, si wonaa wahayu, maa e ɓaawo heedo, maa o immina Nulaaɗo (Malaa'ikaajo), on wayahina e duŋayee(sakkitoore) makko, ko ko O haaji. Pellet, ko O toowuɗo, Ñeeñɗo."},{"id":52,"translation":"Ko wano non Min mbayayinir e maaɗa, ruuhu on [Alqur'aana] e yamiroore Amen. A anndaano ko woni deftere, maa gooŋɗinal; si ko woni, Min mbaɗunde ndaygu, ngu Min peewwnirta on mo Min muuyani e jiyaaɓe Amen ɓen. Pellet, ko a feewnoowo e laawol Pocciingol,"},{"id":53,"translation":"laawol Allah, On jeyɗo ko woni kammuuji e ka leydi. ganndee, ko ka Allah, fiyakuuji ɗin nduttotoo."}]},{"id":43,"verses":[{"id":1,"translation":"Haa, miim.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Mi wooɗndirii defere ɓanngunde ndeen !"},{"id":3,"translation":"Min maɗii nde janngeteende [e ɗemngal] aarabu, mbelajo'o, on kaqqilay."},{"id":4,"translation":"Pellet, hende woni ka Amen gaa, ka yumma defte, toownde, ñeñaande."},{"id":5,"translation":"E Min ngacciray njippinangol on jantoore ndeen, ɗuurngal on, fii on ngonii yimɓe fantinɓe?"},{"id":6,"translation":"Ɗuuɗii e Annabaaɓe ɓe Min nuli e adinooɓe ɓeen."},{"id":7,"translation":"Annabaajo araali e maɓɓe, si wonaa ɓe njalkitay mo."},{"id":8,"translation":"Min kalki ko ɓuri ɓe saɗtude doole ! Toode mise adinooɓe ɓeen jawtiino."},{"id":9,"translation":"Ko pellet, si a lamndike ɓe: \"Ko hommbo tagi kammuuji ɗin e leydi ndin?\" Ɓe mbi'ay: \"Ko pooluɗo, gannduɗo on tagi ɗii\"."},{"id":10,"translation":"Oon mbaɗiranɗo on leydi ndin weertaandi, O waɗani on ɗate e mayri, fii no ɗoworon."},{"id":11,"translation":"Oon jippinrɗo toɓo ka kammuu, yeru haaju, Min nguurnitiri ngo leydi maayndi. Ko noon yaltinirteɗon."},{"id":12,"translation":"On takɗo nooneeji ɗin fow, O waɗirani on e laaɗe ɗen e neemoraaɗi ɗiin, ko mbaɗɗoron,"},{"id":13,"translation":"fii yo on potondir e hoore majji, refti ngannditon neema Joomi mon on, tuma potondirɗon e majji, mb'on on tuma: \"Senaare woodanii eeltanɗo min ɗuum On, min ngonaano taaqanaaɓe ɗum."},{"id":14,"translation":"minen noon, ko ka Joomi amen woni ko min nduttotoo\"."},{"id":15,"translation":"Ɓe mbaɗani mo geɗal e jiyaaɓe Makko ɓeen ! Pellet, on neɗɗaŋke ko jedduɗo ɓannguɗo."},{"id":16,"translation":"Kaa woo O jogiti ɓiɗɓe rewɓe e ko O tagi kon, O heertinani on ɓiɗɓe worɓe ɓeen?"},{"id":17,"translation":"Si goɗɗo e maɓɓe wewliniraama ko o waɗirani kon Hinaranke On misal, ye'eso makko ngon niɓɓita metteendi hombo suuɗi."},{"id":18,"translation":"E ko on ne'eteeɗo e cuɗaari, hara kaŋko on ka yeddondiral, wonaa o ɓannginoowo haala?"},{"id":19,"translation":"Ɓe mbaɗi Malaa'ikaaɓe tawɓe ɓeen ko jiyaaɓe Joom yurmeende oon, rewɓe ! Kere ɓe seedino tageede ɓeen? Awa fii seedagol maɓɓe ngol winndete, ɓe lamnditoyee."},{"id":20,"translation":"Ɓe mbi'iti: \"Si Joom yurmeende On haajuno, min ndewataano ɓe\". Ɓe alanaa ɗuum hay e ganndal; ɓe ngonaani, si wonaa hiɓe pena."},{"id":21,"translation":"Kaa ko defftere Min ngaddani ɓe ado ndee ɗoo, hara ko nden woni ko ɓe njogitii?"},{"id":22,"translation":"Si ko woni, ɓe mbi'iu: \"Minen Min tawu baabiraaɓe amen ɓeen e diina, haray ko e batteeji maɓɓe min peewirta\"."},{"id":23,"translation":"Ko wano non, Min nulaali jeertinoowo aditaade ma e saare woo, si wonaa hooreeɓe maɓɓe neemiiɓe mbi'ay: \"Minen Min tawu baabiraaɓe amen ɓen e diina, ɗum non ko batteeji maɓɓe ɗin men ñermtinta\"."},{"id":24,"translation":"O maaki: \"Hay si mi addan on ko ɓuri feewude kon ko tawruɗon baabiraaɓe mon ɓen?\" Ɓe mbi'i: \"Minen dey, ko min jedduɓe ko nulidaɗon e mum koon\"."},{"id":25,"translation":"Min njottii e maɓɓe. ndaare no battande fennuɓe ɓeen mba'unoo."},{"id":26,"translation":"Jaŋto tuma Ibraahiima maakannoo been makko e yimɓe makko ɓeen: \"Min on ko mi daɗndiiɗo e kon ko ndewoton,"},{"id":27,"translation":"si wanaa On takɗo lam, Kaŋko oon, O feewnay kam\"."},{"id":28,"translation":"O waɗi ngool konngol heddotoongol ɓaawo makko, mbelajo'o, ɓe nduttoto."},{"id":29,"translation":"Si ko woni, Mi dakmitii ɓee ɗoo e baabiraaɓe maɓɓe ɓeen, haa nde goonga kan ngarnoo e maɓɓe, e Nulaaɗo ɓannguɗo."},{"id":30,"translation":"Nde goonga kan arnoo e maɓɓe, ɓe mbi'i: \"Ɗuum ko mbilewu, minen ko min njedduɓe ɗuum\"."},{"id":31,"translation":"Ɓe mb'iti: \"Ko haɗno ndee Alqur'aanaare jippinee e gorko mawɗo ca'e ɗen ɗiɗi?\""},{"id":32,"translation":"E ko kamɓe senndata yurmeende Joomi maa ndeen? Awa ko Minen ngoni ko senndi nguureeji maɓɓe ɗiin hakkunde maɓɓe, ka nguurndam aduna. Min ɓamti yoga maɓɓe e hoore ɓeya, darjaaji, fii no yoga maɓɓe jogitora yoga eeltane. Haray ko yurmeende Joomi maa ndeen, ɓuri moƴƴude e ko ko ɓe mooɓata."},{"id":33,"translation":"Si wonaano fii wata yimɓe ɓeen ngon mofte goote, Min mbaɗayno e cuuɗi kala jedduɗo Hinnaranke Oon: kiɓɓe kaalisi e ŋabbirɗe ka ɓe ƴawra;"},{"id":34,"translation":"(Min mbaɗayno kadi) e cuuɗi maɓɓe ɗiin, dame e ndaɗɗude ka ɓe soɓɓindoo,"},{"id":35,"translation":"e cuɗaari. Kono ɗuum fow wonaani, si wonaa dakamme nguurndam aduna. Ko La'akara on ka Joomi maa, woni fii gooŋɗinɓe ɓeen."},{"id":36,"translation":"Kala ɗuurniiɗo e jaŋtoore Hinaranko On, Min nguurta mo e seytanuuru, hara ko ndun woni ko o coowodata."},{"id":37,"translation":"Ɗiin (awaseeji) noon, ko sakkorayɗi ɓe e peewal ngal, haa ka ɓe cikkata hiɓe peewi."},{"id":38,"translation":"Haa si o aroyii e Amin, o wi'a: \"Ee bone ! hara hakkunde am e maa woɗɗirayno goɗɗal puɗɗirɗe ɗen ɗiɗi woɗɗiri ! A bonii cinndadiiɗo !\"."},{"id":39,"translation":"[Ɗuum] nafataa on hannde - nde tawnoo on tooñii - won'de ko ka lepte kaawtuɗon."},{"id":40,"translation":"E ko an naninta paaɗuɗo maa feewnaa bunɗo e on wonɗo e ndeer majjere ɓanngunde?"},{"id":41,"translation":"Si Min ngar ƴettitude ma, ko Min yoɓottotooɓe e maɓɓe."},{"id":42,"translation":"maa hara Men holle ko Min kammbirani ɓeen kon, haray noon ko Min gaynooɓe fii maɓɓe."},{"id":43,"translation":"Jogito kon ko wahayinaa e maaɗa. Pellet, hiɗa jokki laawol pocciingol."},{"id":44,"translation":"Ndee non [Alqur'aanaare], ko nde teddungal maa an e yimɓe maa ɓeen. Aray nde laɓnditeeɗon."},{"id":45,"translation":"Lamndii e ɓeen Nulaaɓe Amen ɓe Min nulunoo ado maa, si Min mbaɗuno ko wanaa Hinnaranke On, deweteeɗi goo?"},{"id":46,"translation":"Gooŋɗii Min immindinii Muusaa e aayeeje Amen ɗeen, haa e Fir'awna e mbatu mun ngun, o maaki: \"Ko mi Nulaaɗo Jeyɗo tagoore\"."},{"id":47,"translation":"Nde o addannooɓe aayeeje Amen ɗren, e jaka yoo hiɓe njalaɗi."},{"id":48,"translation":"Min hollaali ɓe aaya, si wonaa haray on ɓuri adiiɗo mo on mawnude. Min nanngiri ɓe lepte ɗeen, mbelajo'o, ɓe nduttoto."},{"id":49,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Ko an yo mbileejo! Torano min Joomi maa, ko O ahodi kon e maaɗa. Pellet, ko min feewooɓe\"."},{"id":50,"translation":"Nde Min huncannooɓe lepte ɗeen, e jaka yoo, hiɓe pirta [ahadi]."},{"id":51,"translation":"Fir'awna noddi e yimɓe ɓeen, o wi'i: \"Ko onon yo yimɓe am, wanaa miin jey laamu Misra? E hino ɗii canɗi no ila e ley kuɓeeji am? E on nji'ataa?"},{"id":52,"translation":"Kaa mi ɓuraa teddude oo koyɗo mo eɓɓataa laɓɓinnde haala?"},{"id":53,"translation":"Awa ko hanno jawe kaŋŋe mbrnee e makko? Ma Malaa'ika'en arda e makko, na jokkondiri?\""},{"id":54,"translation":"O ɗaytini yimɓe makko ɓen, ɓe ɗowtii mo. Pellet, ɓeen ɗon laatino yimɓe faasiqiiɓe."},{"id":55,"translation":"Nde ɓe tikkinnoo Min, Min yottii e maɓɓe; Min njooli ɓe fof."},{"id":56,"translation":"Min mbaɗi ɓe ardiiɓe e yeru, wonan'de sakkiitiiɓe ɓeen."},{"id":57,"translation":"Tuma nde geɗal neene Maryama on piyiranoo misal, tawaa yoo, yimɓe maa ɓeen no sooƴira ɗuum."},{"id":58,"translation":"ɓe mbi'i: \"Ko deweteeɗi amen ɗin ɓuri moƴƴude, kaa ko Kaŋko?\" Ɓe piyiranaali ma ngal (misal), si wonaa fii wennjugol. Wurin, ko ɓe yimɓe saɗtuɓe mbeñe."},{"id":59,"translation":"Awa (Iisaa) wonaani, si wanaa jiyaaɗo mo Min neemini e mum, Min mbaɗi mo yeru wonan'de ɓiɗɓe Israa'iila ɓeen."},{"id":60,"translation":"Si Moen kaajuno, Min waɗtitirayno on Malaa'ika, ko lomtoo ka leydi."},{"id":61,"translation":"Pellet non, ko o anndinorde Darngal. Wota on cikkito fii maggal. Jokkee kam, ko ɗuum woni laawol Pocciingol ngol."},{"id":62,"translation":"Wota seytaane falo on ! tawde pellet, ko o gaño mon ɓannguɗo."},{"id":63,"translation":"Nde Iisaa ardunoo e ɓannguɗi ɗin, o maaki: \"Gooŋɗii mi ardanii on e ñeeñal, e no mi ɓannginirana on yoga e ko luutondirɗon e muuɗum. Haray kulee Allah, ɗoftoɗon mi."},{"id":64,"translation":"Pellet, ko Alla Woni Joomi am e Joomi mon. Ndewee Mo. Ko ɗuum woni laawol pocciingol ngol\"."},{"id":65,"translation":"Feddeeji ɗiin luutondiri hakkunde majji. Bone woodanii ɓen yedduɓe, immorde e lepte ñalaande mu'usuuɗe !"},{"id":66,"translation":"Hara ɓe habbi si wpnaa nde Darngal ngal ardata ɓe e juhal, hara ɓe so'aa anndude?"},{"id":67,"translation":"Welduɓe ɓeen, nden ñalnde, yoga maɓɓe ko ayrooɓe yoga; si wonaa gooŋɗuiɓe ɓeen."},{"id":68,"translation":"Ko onon yo jiyaaɓe Am ! Kulol alanaa on hannde; wonaa on sunotooɓe kadi."},{"id":69,"translation":"ɓeen gooŋɗinɓe Aayeeje Amen ɗeen, ɓe ngoni jebbiliiɓe,"},{"id":70,"translation":"naatee ka Aljanna, onon e nannduɓe e mon, hoɗon saɗnee\"."},{"id":71,"translation":"[Gollooɓe] hino wannginee e maɓɓe, mirannji kaŋŋe e yedduɗe; hino ton kadi: kala ko wonkii muuyetee, gite dakmitoo. Hara le, ko on duumotooɓe toon."},{"id":72,"translation":"Ko on ngoni Aljanna mo roniniraɗon, sabu ko ko ngollaynoɗon."},{"id":73,"translation":"Hino woodani on toon, muuyanteeɗi ɗuuɗuɗi, ɗi ñaamoton e mum."},{"id":74,"translation":"Pellet, bonɓe ɓen, ko ka lepte Jahannama ɓe luttoyta,"},{"id":75,"translation":"ɓe koynantaake, tee hara ko ɓe taƴiiɓe toon."},{"id":76,"translation":"Min tooñaani ɓe few, si ko woni, ko kamɓe woni tooñuɓe ɓeen."},{"id":77,"translation":"Ɓe nodda: \"Ko an yo Maaliku ! Yo Joomi maa gaynu fii amen !\" O wi'i: \"Pellet, ko on luttooɓe [toon] !\""},{"id":78,"translation":"\"Gooŋɗii Min ngaddanii on goonga kan ; kono ɗuuɗuɓe e mon, ko añɓe goonga\"."},{"id":79,"translation":"Kaa ɓe eɓɓu fehre ? Doo ko Min fewjooɓe !"},{"id":80,"translation":"Maa hara ɓe cikku Min nanataa gunndooji maɓɓe e sirru maɓɓe? Oo’owoye! Nulaaɓe Amen ɓeen hino maandina takko maɓɓe."},{"id":81,"translation":"Maaku: \"Si Hinaranko on no njogitii ɓiɗɗo, ko miin adotonoo rewude oon\"."},{"id":82,"translation":"Senaare woodanii Jeyɗo kammuuji ɗin e leydi ndin, Jeyɗo Arsi kin; laaɓuɗo e kon ko ɓe cifrotta mo."},{"id":83,"translation":"Accuɓe ɓe jumpa, ɓe pija haa ɓe hawroya e ñalaande maɓɓe ndeɓe fodaa."},{"id":84,"translation":"Ko Kaŋko woni On deweteeɗo ka kammu e deweteeɗo ka leydi, ko Kaŋko kadi woni Ñeeño, gannduɗo On."},{"id":85,"translation":"Barke heewanii on mo woodani ɗum, laamu kammuuji ɗin e leydi ndin e ko woni hakkunde majji. Ko ka makko anndal fii Darngal woni. Ko ka makko kadi ndutteteɗon."},{"id":86,"translation":"Ɗi ɓe ndewata ɗin ga makko jeyah tefoore, si wonaa seediiɓe goonga ɓeen, hara heɓe nganndi."},{"id":87,"translation":"Ko pellet, si a lamndike ɓe, ko hommbo woni ko tagi ɓe? Ɓe mbi'ay: \"Ko Allah\". Ko holno non ɓe njiiliraa?"},{"id":88,"translation":"[Himo anndi kadi] fii ko (Nulaaɗo) oon maakunoo kon: \"Ko an yo Joomi, pellet, ɓee ko yimɓe ɓe ngooŋɗintaa\"."},{"id":89,"translation":"Yaafo ɓe, maakaa: \"Kisal !\" Aray ndebe ngannda."}]},{"id":44,"verses":[{"id":1,"translation":"Haa, miim.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Mi wooɗndirii defere ɓanngunde nde !"},{"id":3,"translation":"Min njippinirii nde e jemma barkinaaɗo, Min siforii won'de jeertinooɓe."},{"id":4,"translation":"Ko e on (jehma) woni ko seerndetee kala fiyaaku ñeñaaɗo."},{"id":5,"translation":"Ɗuum ko yamiroore immorde ka amen. Min siforii won'de Nulooɓe."},{"id":6,"translation":"yurmeende immornde ka Joomi maa. Pellet, ko Kaŋko woni Nanoowo, gannduɗo oon."},{"id":7,"translation":"Jeyɗo kammuuji ɗiin e leydi ndiin e ko woni kon hakkunde majji, si wonii ko on yananaaɓe."},{"id":8,"translation":"Deweteeɗo goo alaa, si wanaa Kaŋko. Homo wuurna, Himo wara. Jeyɗo on Jeyi baabiraaɓe mon aramɓe ɓeen."},{"id":9,"translation":"Ko woni tan, ɓe wonii e sikke, heɓe pija."},{"id":10,"translation":"Habbito ñande kammu ngun ardata e curki feeñuuki,"},{"id":11,"translation":"suddayki yimɓe ɓen. [Ɓe mbi'anee]: \"Ɗuum ko lepte mu'usuuɗe\" !"},{"id":12,"translation":"\"Joomi amen, huncan min lepte ɗeen. Minen ko men gooŋɗinɓe\"."},{"id":13,"translation":"Ko honno ɓe mbaajitorta, ko goongo Nulaaɗo ɓannginɗo ariino ɓe?"},{"id":14,"translation":"Refti ɓe nduŋti, ɓe mb'i: \"Ko tinndinaaɗo, kaangaaɗo\"."},{"id":15,"translation":"Awa ko Min ittooɓe lepte ɗen seeɗa; kono pellet, ko on ruttitotooɓe."},{"id":16,"translation":"Ñande Min nanngiroyta bippannde mawnde nden, pellet, ko Min yoɓtoytooɓe."},{"id":17,"translation":"Gooŋɗii Min njarribinoke ado maɓɓe, yimɓe Fir'awna ɓen, Nulaaɗo tedduɗo ari e maɓɓe,"},{"id":18,"translation":"won'de: \"mbaɗee e juuɗe am, jiyaaɓe Allah ɓeen. Min ko mi Nulaaɗo e mon, koolniiɗo."},{"id":19,"translation":"E won'de wota on townitano Allah, tawde mi addanay on hujja ɓannguɗo."},{"id":20,"translation":"Min kadi noon, mi moolorii Jeyɗo kam oon Jeyi on, nde piɗotonmi kaaƴe."},{"id":21,"translation":"Si on ngooŋɗinaa kam, haray celee kam\"."},{"id":22,"translation":"O noddi Joomi makko, won'de: \"Ɓee ɗoo, ko yimɓe bonɓe\"."},{"id":23,"translation":"\"Yaadir e jiyaaɓe Am ɓen jehma; nganndon ko on sukketeeɓe."},{"id":24,"translation":"Ngaccaa maayo ngoon deeƴa [si on lummbii] ɓeya kan, ko konu yooleteengu\"."},{"id":25,"translation":"Ɗuuɗii ko ɓe ngacci e gese e ɓulli,"},{"id":26,"translation":"e remuruuji e koɗan'de tedduɗe,"},{"id":27,"translation":"e dokke ɓe ngonnoo e neeminireede."},{"id":28,"translation":"Ko wano noon. Hooti Min ndonini ɗi yimɓe woɓɓe."},{"id":29,"translation":"Kammu nguun toɓaali ɓe, wonaa leydi ndin, ɓe ngonaani kadi muñanteeɓe."},{"id":30,"translation":"Gooŋɗii Min ndaɗndii ɓiɗɓe Israa'iila ɓeen e lepte koyneeje;"},{"id":31,"translation":"immorde e Fir'awna, tawde o laatino townitiiɗo, jiyaaɗo e fantimɓe ɓeen."},{"id":32,"translation":"Gooŋɗii Min cuɓorike ɓe e dow ganndal e hoore winndere ndeen,"},{"id":33,"translation":"Min ngokki ɓe Ma'andeeji, ɗi jarrabuyee ɓannguɗo woni e mum."},{"id":34,"translation":"Ɓee kan no mbi'a:"},{"id":35,"translation":"\"Ndee wonaani, si wonaa maayde amen aranere nden tan. Min wonatah immintinoyteeɓe."},{"id":36,"translation":"Awa artiree baabiraaɓe amen ɓeen, si wonii ko on gooŋɗuɓe\"."},{"id":37,"translation":"Kere ko kamɓe ɓuri moƴƴude kaa ko yimɓe \"Tubba'in\" ɓeen e ɓeya adinooɓe ɓe? Min kalkuno ɓeen, tawde hari ko ɓe bonɓe."},{"id":38,"translation":"Min tagiraali kammuuji ɗin e leydi ndin e ko woni hakkunde majji kon, fijooɓe."},{"id":39,"translation":"Min tagiraali ɗin ɗiɗi, si wonaa e goonga. Kono ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe, ɓe nganndaa."},{"id":40,"translation":"Pellet, ko Ñalaande Seerndindiro ngon, woni ko ɓe saatinanaa, kamɓe fof."},{"id":41,"translation":"Ñalnde nde giɗo duncanoytaa giɗo [mum] hay hu'unde; ɓe wonaani kadi walloyteeɓe,"},{"id":42,"translation":"si wonaa mo Allah yurmaa woo. Pellet, ko Kaŋko woni pooluɗo, jurmotooɗo On."},{"id":43,"translation":"Pellet, lekki Zaqquumi Kini."},{"id":44,"translation":"ko ñaametee bakkodinɓe ɓeen."},{"id":45,"translation":"A sikkay ko taayinaa ; hino fata ka ndeer deedi."},{"id":46,"translation":"Wano ngulɗam fatirta."},{"id":47,"translation":"Nanngee mo pooɗiron ka hakkunde dulɓatnge."},{"id":48,"translation":"refti njuppon ka hoore makko, lepte patinaaɗe ɗeen."},{"id":49,"translation":"Meeɗu noon ! Asn [sikkunooɗo] ko a poolɗo, tedduɗo."},{"id":50,"translation":"Awa ko ɗuum woni kon ko cikkitiɗon e mum."},{"id":51,"translation":"Pellet, gooŋɗuɓe ɓren ngonii e weerde koolniinde,"},{"id":52,"translation":"e ndeer gese e ɓulli,"},{"id":53,"translation":"heɓe ɓoornoo ko ɗaati e ko tekki, hara hiɓe peewtondiri."},{"id":54,"translation":"Ko wano noon. Min ndesini ɓe kadi yaacɓe gite."},{"id":55,"translation":"Hiɓe nodda toon, kala muuyanteeɗi, hara ko ɓe hooliiɓe."},{"id":56,"translation":"Ɓe meeɗataa toon maayde, si wonaa maayde aranere nden. O daɗnda ɓe lepte Jahiimi ɗeen."},{"id":57,"translation":"ko dokkal noon, immorde ka Joomi maa. Awa ko ɗuum woni maloore mawnde ndeen."},{"id":58,"translation":"Ko Min newiniri nde e ɗamngal maaɗa, ko no ɓe mbaajitora."},{"id":59,"translation":"Habito. Kamɓe ne ko ɓe habbitiiɓe."}]},{"id":45,"verses":[{"id":1,"translation":"Haa, miim.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Jippagol deftere nde, ko immorde ka Allah, pooluɗo, Ñeeño O."},{"id":3,"translation":"Pellet, hino e tagugol kammuuji ɗiin e leydi ndin, Ma'andeeji wonan'de gooŋɗinɓe ɓeen."},{"id":4,"translation":"Hino e takgol oon ngol kadi, e kon ko O saaki e ruugayɗi, ko Ma'andeeji wonan'de yimɓe yananaaɓe ɓeen."},{"id":5,"translation":"E luutondirgol jehma e ñalawma ngol, e kon ko Allah jippiniri ka kammu, immorde e toɓo, O wuurnitiri ngo leydi ndin ɓaawo ndi yo'orude, e firlitagol keneeli ɗin, ko Ma'andeeji wonan'de yimɓe haqqilooɓe ɓen."},{"id":6,"translation":"Ɗiin ko Ma'andeeji Allah ɗi Min njanngirante hoore goonga. E ko holɗum e yewtere ɓe gooŋɗinta, ɓaawo [yewtere] Allah nden e Aayeeje makko ɗeen?"},{"id":7,"translation":"Bone woodanii kala penoowo bakkodin'ɗo !"},{"id":8,"translation":"Mo no nana Aayeeje Allah ɗen hino janngee e dow makko, refti o hedditora e toownitaare, wa si tawii o nanaani ɗe. Awa weltinir mo lepte mu'usuuɗe."},{"id":9,"translation":"Si o anndii goɗɗum e aayeeje Amen ɗeen, o jogitora ɗum jalnori. Ɓeen ɗoon, hino woodani lepte koynooje:"},{"id":10,"translation":"Jahannama hino caggal maɓɓe. Ko ɓe paggitinoo duncanoytaaɓe hay hu'unde, wonaa kon ko ɓe jogitinoo yiɗɓe ko wonaa Allah. Hino woodani ɓe lepte mawɗe."},{"id":11,"translation":"Ndee [deftere]ko peewal. Ɓeen yedduɓe noon aayeeje Joomi maɓɓe ɗen, hino woodani lepte coɓɗe mu'usuuɗe."},{"id":12,"translation":"Ko Alla oon woni ko eeltanta mon maaya ngam laaɗe ndoga e hengo e dow yamiroore makko, ngam ɗaɓɓon e ɓural makko e yaama joo njetton."},{"id":13,"translation":"O eeltani on ko woni e kammuuji e ka leydi fof, wonii e ɗuum kaawisaaji wonan'de yimɓe miijatooɓe."},{"id":14,"translation":"Maakan ɓeen goonɗinɓe yooɓe njaafa ɓeen ɓe tijjaaki nyalɗi Alla ngam O yoɓa ɓe yimɓe koɓe paggittono ko."},{"id":15,"translation":"Kalo golluɗo ko moƴƴi,ko fii hoore-makko; kala kadi bonnuɗo, yantat e makko refti ko ka Joomi maa woni ruttorde mon."},{"id":16,"translation":"Min tottii banii Israa*iil deftere e ñeeñal e annabaagal Min njeɗiɓe e dagiiɗi Min ɓurniɓe ko heewi e binnde he."},{"id":17,"translation":"Min totti dallillaaji ɓannginooji ɓe luuraani si wonah caggal nde ganndal ari e mum en sabu bewre hakkunde maɓɓe pellet Jooma na ñaawa hakkunde maɓɓe ñande darnga koɓe njeddandiratnoo ko."},{"id":18,"translation":"Refti min mbaɗma e laawol e yamiroore amen, woto rew belaaɗe ɓeen ɓe ngannda."},{"id":19,"translation":"Pellet ɓeen ɓe nafataama gaa e Alla hay hu'unde pellet tooñooɓe yogo e mum en ko weldiiɓe, Alla woni keeda hulɓe ɓe."},{"id":20,"translation":"O quraana kombo gite e peewal e yurmeende wonan'de yananaaɓe ɓe."},{"id":21,"translation":"Mbele ɓeen waɗɓe boneeji na nanndi e gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle lobbe hoɓe fota e nguurndam mum en e maayde maɓɓe bonii koɓe ñaawata."},{"id":22,"translation":"Alla tagrii kammuuji e leydi goonga ngam kala fittaandu yoɓee kondu fagginoo ko kamɓe ɓe tooñetaake."},{"id":23,"translation":"Mbele a yiaani oon jaggirɗo belaaɗe makko deweteeɗo Alla majjini mbo e dow ganndal O uddi nanɗe makko e ɓernde makko, o waɗi e gite makko hee cuddi ko hombo feewnata oon caggal Alla mate on miictaaka."},{"id":24,"translation":"He'eferɓe mbii ɗum wona si wona nguurndam aduna min maaya min nguura, halkataa min si wona jamaanu, ɓe ngalana ɗuum ganndal ɓe cikkita tan."},{"id":25,"translation":"Si aayeeje amen ɓannguɗe njanngaama e mum en hujja maɓɓe wonata si wona ngaddee baabiraaɓe amen si on ngonii gooŋɗuɓe."},{"id":26,"translation":"Maaku ko alla wuurnata on refti o wara on refti renndina on fa'ade ñalawma darnga mbo sikke alah e mum, kono ko ɓuri heewde e yimɓe ngannda."},{"id":27,"translation":"Woodanii Alla laamu kammuuji e leydi, ñande darnga darii ñande heen meerenteeɓe ɓe perta."},{"id":28,"translation":"Haɗa yiya -aan nulaaɗa- kala leñol na gurfanii e koppi mum,kala leñol na noddiree deftere mum hannde woni ko njoɓeteɗon ko ngollatnaɗon e ndeer aduna."},{"id":29,"translation":"Ndee ko deftere amen honde wowla goonga, min ngoniina min ceeraani won'de emin njamira nde winndate ko ngollatna ɗon."},{"id":30,"translation":"Tawi ko ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle lobbe O naatnatɓe e yurmeende makko, ko ɗuum woni mala ɓanngungal."},{"id":31,"translation":"Tawi ko ɓeen he'efareeɓe mbele aayeeje am ɗe njanngetanooke e dow mon mawnikiniɗon laatiɗon yimɓe bonɓe."},{"id":32,"translation":"Si ɓe mbiaama pellet fodoore Alla ko goonga sikke alah heen mbi'on min ngannda ko woni darnga, min cikkiti cikkitagol min ngonaani yananaaɓe."},{"id":33,"translation":"boneeji ɗi ɓe paggitinoo ɗiin feñana ɓe, ko ɓe njalkitatnoo kon fiiltoo ɓe."},{"id":34,"translation":"ɓe mbi'ana hannde min njejjita mon hono no njejjitirɗon pottal ñangu mon hannde ngu, ko yiite woni hoɗorde mon on ndañata walladiiɓe."},{"id":35,"translation":"ɗuum noon ko sabu on njaggarii aayeeje Alla ɗe njalkito nguurndam aduna hoomti on,hannde ɓe njaltata e yiite ɓe nduttataaka aduna ɓe ngolla golle lobbe haa Alla weleeɓe."},{"id":36,"translation":"Woodanii Alla jettooje nder kammuuji e leydi Jom binnde."},{"id":37,"translation":"Na woodani mbo manngu ndeer kammuuji e leydi ko Kaŋko woni mbo gooto foolata ñeeñɗo."}]},{"id":46,"verses":[{"id":1,"translation":"Haa, miim.[1]","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum tafra ɗemngal arabi tafori tinndi ni roŋker arabi addude yeru mum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla."},{"id":2,"translation":"Jippagol deftere nden, ko immorde ka Allah, pooluɗo, ñeeño on."},{"id":3,"translation":"Min tagiraali kammuuji ɗin e leydi ndin e ko woni hakkunde majji, si wonaa e goonga e lajala happaangal [fii mum]. Yedduɓe ɓen ko ɗuurniiɓe e ko ɓe ndentiniraa kon."},{"id":4,"translation":"Maaku: \"On nji'ii ko ndewoton kon hara wonaa Allah, kollee Kam ko ɗi tagi e leydi ndiin? Kaa hara hiɗi mari geɗal e [tagoore] kammuuji ɗiin? Awa ngaddanee lam deftere jippinaande ado ndee ɗoo ma batte ganndal, si wonii ko on gooŋɗuɓe !\"."},{"id":5,"translation":"Ko hommbo ɓuri majjude, wa on dewoowo ko wanaa Allah, ko jaabotaako mo haa Ñande Darngal? Hara ɗin [deweteeɗi] ko welsindiiɗi e dewal majji."},{"id":6,"translation":"Si yimɓe ɓen mooɓoyaama [ka Darngal], ɗi ngontanoyat ɓe añɓe, ɓe ngona e jeddugol ko ɓe ndewaynooɗi kon."},{"id":7,"translation":"Si aayeeje Amen ɓannguɗe ɗen janngaama e maɓɓe, yedunooɓe goonga ɓen tuma nde arnoo e maɓɓe ɓen mbi'a: \"Ɗuum ko mbilewu ɓanngu ngu\"."},{"id":8,"translation":"Kaa ɓe wi'at woni :\"O pekindi nde?\" Awa maaku: \"Si taw mi pefkndi nde, awa doo on duncantaa lam hu'unde e [lepte] Allah ɗen. Ko Kaŋko ɓuri anndude oon, tuma nde jumpoton e mayre. O yonii seedee hakkunde am e mon. Ko Kaŋko woni kaforowo, jurmotooɗo On."},{"id":9,"translation":"Maaku: \"Mi wonaa adano e Nulaaɓe ɓeen; mi anndaa kadi ko waɗetee mi, maa ko waɗeteɗon. Mi jokkaa si wonaa ko wahayinaa kon e am; mi laataaki si wonaa jeertinoowo ɓanngina\"."},{"id":10,"translation":"Maaku: \"Yeetee kam, si tawii le konde iwrunde ka Allah, njedduɗon ɗum, seedotooɗo e ɓiɗɓe Israa'ila ɓen ceedii e [sellugol] ɗum, o gooŋɗini, onon kan townitiɗon...Pellet, Allah feewnata yimɓe tooñooɓe ɓeen."},{"id":11,"translation":"Yedduɓe ɓen wi'ani gooŋɗinɓe ɓen: \"Si tawno ɗuum ko moƴƴere, ɓeen (waasuɓe) adototaako men e mum\". Nde wonunoo ɓe fewnoraani nde, ma ɓe mbi'u: \"Ndee ko fenaande neeɓunde!\"."},{"id":12,"translation":"Hino aditiinde, deftere Muusaa nden, ɗowornde e yurmeende. Ndee ɗoo kadi, ko deftere gooŋɗinir- nde [ɗeya defte] e ɗemngal aarabu, fii yo jeertinir (nde) tooñooɓe ɓen e weltinirnde moƴƴinooɓe ɓeen."},{"id":13,"translation":"Pellet, wi'uɓe ɓeen: \"Ko Allah woni Joomi amen\", refti ɓe tabiti (e gooŋɗinal), kulol alanaa ɓeen, wonaa kamɓe cunoytoo."},{"id":14,"translation":"Ko ɓeen ngoni yimɓe Aljanna ɓeen duumotooɓe ton, njoɓdi ko ɓe ngollatnoo kon."},{"id":15,"translation":"Min njamirii neɗɗaŋke on moƴƴagol e jibimɓe mo ɓen: Jiido makko soworike mo saɗteende, o njibiniri mo kadi saɗteende; soweede mo e enteede mo ko lebbi cappanɗe tati, haa ka o si o yottike cagatalaaku makku nguun o timminii duuɓi cappanɗe nayi, o wi'a: \"Joomi, longinam jettugol neema Ma mo neeminirɗaa mi miin e jibimɓe kam, e nde mi ngollata moƴƴuɗi weltinayɗe Ma, moƴƴinanaa kam geñngol am ngol. Mi tuubanii Ma, ko mi jiyaaɗo e jebbiliiɓe ɓeen\"."},{"id":16,"translation":"Ko ɓeen ngoni ɓe Min njaɓanta ko ɓuri moƴƴude e ko ɓe ngolli, Min njawtana ɓe bonɗi maɓɓe, (ɓe jeyaama) e yimɓe Aljanna ɓen. Ɗuum ko fodoore goonga nde ɓe podanoo."},{"id":17,"translation":"Kala noon bi'anɗo jipnaaɓe mum ɓeen: \"Uf mo'on ! Kere on poday kam immintineede hara le gooŋɗii mofte yawtiino ado kam?\" Hara ɓen ɗiɗo no faabtinora Allah [wiide mo]: \"Ee bone maa, Gooŋɗin ! Pellet, fodooree Allah nde ko goonga\". O wi'a: \"Ɗuum wonaani, si wonaa tinndi adinooɓe ɓen\"."},{"id":18,"translation":"Ko ɓeen woni ɓe Konngol ngol jojji e mum, (ɓe jiyaama) e mofte yawtunooɗe ado maɓɓe, immorde e jinna e yimɓe. Pellet, ɓe laatino sooyɓe."},{"id":19,"translation":"Hino woodani kala [fedde e maɓɓe]: darjaaji e ko ɓe ngolli ko, fii no O hunnirana ɓe njoɓdi golle maɓɓe ɗeen; e hoore ɓe tooñetaake."},{"id":20,"translation":"Ñande he'eferɓe ɓeen weeɓitoytee e Yiite ngeen (ɓe mbi'anee): \"On naɓii moƴƴi mon ɗin ka nguurndam mon aduna, ndakmitorɗon ɗi. Hannde noon, on njoɓitirte lepte koynooje, sabu ko townitoraynoɗon ko ka hoore leydi, ko aldaa e goonga, e ko ngollatnoɗon noɗon kon faasiqaaku\"."},{"id":21,"translation":"Jaŋto fii musiɗɓe Aadi (Huudi) ɓeen, nde o jertinirnoo yimɓe makko ɓen aynde nden - gooŋɗii hari jeertinooji yawtiino ye'eso makko e ɓaawo makko - won'de: \"Wota on rew si wonaa Allah. Miin miɗo hulani on lepte ñalaande mawnde\"."},{"id":22,"translation":"Ɓe mbi'i: \"E a aru min fii yo a firliaa min e dewetee- ɗi amen ɗiin? Awa addan min ko kammbiranɗaa min kon, si wonii ko a jiyaaɗo e gooɓe ɓeen\"."},{"id":23,"translation":"O maaki: \"Ganndal ngal ko ka Allah woni. Miin mi yottinanat on tun woni, ko mi nulaa kon. Ko woni tun mi yi'ii ko on yimɓe majjaaɓe\"."},{"id":24,"translation":"Nde ɓe nji'unoo ruulde honde weeɓitii fewtiri ayɗe maɓɓe ɗen, ɓe mbi'i: \"Ndee ko duulere toɓatnde e men\". Ko nden kan woni ! ko kawjirnoɗon kon : ko henndu, ndu lepte mu'usuuɗe woni e mum."},{"id":25,"translation":"hindu muncira kala hu'unde, yamiroore Joomi mayru\". Ɓe mbaɗtini, tawi yi'etaake si wonaa koɗooli maɓɓe ɗin. Ko wano nii Min njoɓitirta yimɓe bonnooɓe ɓen."},{"id":26,"translation":"Gooŋɗii Min njeɗiino ɓe, e ko ko Min njeɗaali on e mum. Min mbaɗani ɓe nanɗe, e ji'iɗe e ɓerɗe. Kono ɗeen nanɗe maɓɓe, e j'iiɗe maɓɓe e ɓerɗe maɓɓe (fof) duncanaani ɓe goɗɗum, tawde ɓe laatino yeddooɓe aayeeje Allah ɗen. Ko ɓe njalkitatnoo ko jippii e maɓɓe."},{"id":27,"translation":"Gooŋɗii Min kalkiino ca'e wonnooɓe sera mon; Min pirlitiri aayeeje ɗeen, mbelajo'o ɓe nduttoto."},{"id":28,"translation":"Ko haɗno ɗin ɗi ɓe njogitornoo deweteeɗi ɓaɗtinorɗi ga Allah, faaboo ɓe? Tigi on, ɗiin majjirii ɓe; ko ɗum wonnoo fenaande maɓɓe e ko ɓe pekindotonoo. Mo"},{"id":29,"translation":"Jaŋto tuma nde Min imminnoo fedde jinna e maaɗa, hiɗi heɗoo Alqur'aana. Nde ɗi tawanoo ɗum, ɗi mbi'i: \"Heɗee\"...Nde [janngin kin] timmunoo, ɗi huccitiri ka yimɓe majji, jeertinooji."},{"id":30,"translation":"Ɗi mbi'i: \"eey mon yo mbatu amen, min nanii deftere jippinaande ɓaawo Muusaa, goonginnde ɗen adiiɗe nde. Hinde feewna e goonga e laawol Pocciingol."},{"id":31,"translation":"Eey mon yo mbatu amen, nootee noddoowo e Allah on, ngooŋɗinon mo. [On tuma] O haforanat on bakkatuuji ɗiin, O daɗnda on lepte mu'usuuɗe."},{"id":32,"translation":"Kala mo nootaake noddoowo e Allah on, o wonaa laawotooɗo ka leydi, o alaa kadi giɗo ga makko. Ko ɓen ngoni e ndeer majjere ɓanngunde\"."},{"id":33,"translation":"E ɓee nji'aani won'de ko Allah tagi kammuuji ɗiin e leydi ndin, O ronkiraani tagugol ɗi, won'de ko O kattanɗo wuurnitugol maayɓe ɓen? Ko non woniri. Pellet, ko O kaɗtanɗo kala hu'unde."},{"id":34,"translation":"Ñande he'eferɓe ɓeen weeɓitoytee e Yiite ngen, [ɓe mbi'anee]: \"Wonaa goonga nii?\" Ɓe mbi'a : \"Ko non woniri! Min ngoɗondirii Joomi amen!\". O Daala : \"Awa meeɗiree non lepte ɗeen, sabu ko njeddiratnoɗon\"."},{"id":35,"translation":"Muññor muñal joomiraaɓe pellital ɓeen ka Nulaaɓe; wota a hawjan ɓe. Ñande ɓe nji'oyta ko ɓe kammbiranaa kon, ɓe mba'oyat wa si ɓe ñiiɓaano [ka leydi] si wonaa dumunna-hun ñalawma. Ɗun ko yottinal. Ko homɓe halketee si wonaa yimɓe faasiqiiɓe ɓeen?"}]},{"id":47,"verses":[{"id":1,"translation":"Ɓeen yedduɓe ɓe falii laawol Allah ngol, O bonnii golle maɓɓe ɗeen."},{"id":2,"translation":"Gooŋɗinɓe ɓen ɓe ngolli golle moƴƴe, ɓe ngooŋɗini ko jippinaa kon e Muhammad - on goonga immorɗo e Joomi maɓɓe - O yawtanii ɓe bonɗi maɓɓe ɗin, O moƴƴinii fiyaaku maɓɓe oon."},{"id":3,"translation":"Ko waɗi ɗuum, ko tawde yedduɓe ɓen njokkii mehre nden, gooŋɗiinɓe ɓen kan njokki goonga kan immorde e Joomi maɓɓe on. Ko wano nii Allah fiyiranta yimɓe ɓen yeru maɓɓe ɗen."},{"id":4,"translation":"Si on kawri e yedduɓe ɓeen (ka hare), ko soppugol daaɗe ɗeen. Haa si on ɗuɗɗinii bargol ɓe, kaɓɓon koyɗe ɗen. Ko si on moƴƴora e maɓɓe ngaccitugol ɓe ɓaawo ɗuum, maa si ko soktiigu, haa hare ndeen wallina jogaaji mayre. Ko non ñaawiraa, si Allah no muuyunoo, O wallitotono on e maɓɓe, ko woni tan, ko no O jarribora yoga mon e dow yoga. Waraaɓe fii Allah ɓeen, pellet, O yeebataa golle maɓɓe ɗeen."},{"id":5,"translation":"Arma O feewna ɓe, O moƴƴina fiyaaku maɓɓe,"},{"id":6,"translation":"O naatnya ɓe Aljanna, mo O anndini ɓe fii mum."},{"id":7,"translation":"Eey mon yo gooŋɗiinɓe, si on ngonii wallooɓe fii Allah, O wallat on, O tabintina teppe mon ɗen."},{"id":8,"translation":"Yedduɓe ɓee kan, halkaare woodanii ɓe, O majjinii kadi golle maɓɓe ɗeen."},{"id":9,"translation":"Ɗuum le ko tawde ɓe añii ko Allah jippini kon, O bonni golle maɓɓe ɗeen."},{"id":10,"translation":"E ɓee njiilaaki e leydi ndin, ɓe teskoo ko honno battane adinooɓe ɓeen wa'unoo? Allah halkuno fii maɓɓe. sugu mum kadi hino woodani yedduɓe ɓeen."},{"id":11,"translation":"Ko waɗi ɗum, ko tawde ko Allah woni giɗo gooŋɗiinɓe ɓeen; hara non yedduɓe ɓen, giɗo (woo) alanaa ɓe."},{"id":12,"translation":"Pellet, Allah naatnoyat gooŋɗiinɓe ngolli moƴƴuɗi ɓen, Aljannaaji ɗi canɗi ilata ley (kuɓeeje) majje. Yedduɓe ɓeen kan, heɓe ndakmitoo, ɓe ñaamira wano neemoraaɗi ɗiin ñaamirta; hara noon ko Yiite nge woni jaaƴorde maɓɓe."},{"id":13,"translation":"Ɗuuɗii e ca'e, ɓurnooɓe tiiɗude semmbe, e dii ndeen saare maa raɗiinde ma, ɓe Moen kalki, ballo alanaa ɓe."},{"id":14,"translation":"Kere ko on gonɗo e ɓanngannduyee immorde ka Joomi mum, wa'i wa ɓeen cuɗinanaaɓe kuuɗe mun bonɗe ɗen, ɓe jokki beleeɗe maɓɓe?"},{"id":15,"translation":"Ko woni sifa Aljanna podaaɗo on gooŋɗuɓe ɓeen: ina toon canɗi ndiyam ɗi dakamme mum waylaaki, e caatli ɓira ɗi waylataa dakamme mum, e caatli konnjam mbelayɗam yarooɓe, e caatlii njuuri laɓɓinaandi. Hino woodani ɓe kadi ton: kala dimɓe, e haforaneede immorde e Joomi maɓɓe. [Ɓeen wa'oyay] wa luttinoyteeeɓe ɓen ka Yiite, ɓe njarnee ndiyam fatayɗam, ɗam taƴa tekteki maɓɓe ɗin?"},{"id":16,"translation":"Hino e maɓɓe heɗitotooɓe ma. Kono ko haa si ɓe yaltii ka maaɗa, ɓe wi'ana okkaaɓe ganndal ɓeen: \"Ko holɗum dee, o wi'unoo naanen?\" Ko ɓen woni ɓe Allah noti e ɓerɗe mum ɗeen, ɓe njokki mbeleeɗe maɓɓe ɗeen."},{"id":17,"translation":"Feewuɓe ɓeen kan, O ɓeydu ɓe peewal O okkiɓe gooŋniɗal maɓɓe."},{"id":18,"translation":"Hara ɓee no kabbbii si wonaa Darngal ngal nde ardata ɓe e juhal? Gooŋɗii le Ma'andeeji maggal arii. Ko holno ɓe mbaajitoroyta, si ngal ardanii ɓe (juhal)?"},{"id":19,"translation":"Awa anndu pellet, deweteeɗo alaa si wonaa Allah, imsinanoɗaa bakkati maa ɗin, e gooŋɗiinɓe worɓe ɓeen e gooŋɗiinɓe rewɓe ɓen. Allah no anndi ñallirde mon e hiirirde mon."},{"id":20,"translation":"Gooŋɗinɓe ɓen hino mbi'a: \"Hara non cortewol (simoore) jippotono!\" Si tawii le cortewol ñeñaangol jippinaama, fii hare jaŋtaama e maggol, a tinay ɓen ɓe ñawu woni e ɓerɗe mum hino ndaare, ndaarɗe mo maayde faɗɗini. Ko haanannoo ɓe,"},{"id":21,"translation":"ko ɗoftagol e konngol moƴƴol. Si fiyaaku o fellitii, ɓe ngooŋɗinno Allah, ko ɗuum ɓuratnoo moƴƴannde ɓe."},{"id":22,"translation":"E on tamƴinaaki, si wonii on ɗuurnima nde mbonnoton e leydi ndin, taƴon enɗamaaji mon?"},{"id":23,"translation":"Ko ɓeen ngoni ɓe Allah huɗi ɓeen, O fa'aɗini ɓe, O wumini giiɗe maɓɓe ɗeen."},{"id":24,"translation":"E ɓee tasktaako Alqur'aana, ka ko cokirɗe woni woni e ɓerɗe mum en?"},{"id":25,"translation":"Pellet, ɓeen ruttorɓe ɓabbe mum ɓaawo nde peewal ngal ɓanngannoo ɓe, ko seytaane cuɗinani ɓe, o hodi ɓe."},{"id":26,"translation":"Ko tawde ɓe mbi'anii ɓeen añuɓe ko Allah jippini kon: \"Min ɗoftoto on e yoga e piiji\". Allah non no anndi gunndooji maɓɓe ɗiin."},{"id":27,"translation":"Ko honno (ɓee mba'oyta) tuma nde Malaa'ika'en timmini fii maɓɓe, hara hiɓe bantoo j'eece maɓɓe e dote maɓɓe?"},{"id":28,"translation":"Ko tawde ko ɓe njokkii ko tikkinta Allah, ɓe añii welayɗi Mo ɗiin, O bonni fii golle maɓɓe ɗeen."},{"id":29,"translation":"Kaa ɓeen ɓe ñawu woni e ɓerɗe mum sikuu won'de Allah yaltintaa ngaynguuji maɓɓe?"},{"id":30,"translation":"Sinno Min kaajuno, Min kolleteno ɓe. Ganndiraa ɓe Ma'andeeji maɓɓe ɗiin; ko pellet, a nganndiratno ɓe ka konngol belngol. Allah non hino anndi golle mon ɗeen."},{"id":31,"translation":"Ma Min njarribo on, haa Min ngannda tiiɗniiɓe ɓen e mon, e muññiiɓe ɓeen. Min njarriboo kadi kabaruuji mon."},{"id":32,"translation":"Pellet, yedduɓe ɓeen ɓe paddi laawol Allah ngol, ɓe lunndii Nulaaɗo on ɓaawo nde peewal ngal ɓanngannde ɓe, ɓeen lorrataa Allah hay hu'unde. Ma O bonnu fii golle maɓɓe ɗeen."},{"id":33,"translation":"Eey mon yo gooŋɗinɓe! ɗoftee Allah, ɗoftoɗon Nulaaɗo on, wata on mbonnu golle mon ɗeen."},{"id":34,"translation":"Pellet, ɓeen yedduɓe ɓe sakkii e laawol Allah ngol, hooti ɓe maayi ko ɓe he'eferɓe, Allah haforanoytaa ɓe."},{"id":35,"translation":"Wota on lo'inkino, noddon e beldal, ko onon woni fooluɓe ɓeen, Allah no wonndi e mon, O ustantaa on njoɓdi golle mon ɗeen."},{"id":36,"translation":"Ganndee nguurndam aduna ko fijindaaru e mbeleeɗe tan; hara le si on ngooŋɗiii, on kulii [Allah], O yeɗay on njoɓdi mon ndiin, o lamndotaako on jawle mon ɗeen."},{"id":37,"translation":"Si O aru laɓndaade on fii majje, haa O duñii on (e mum), nguddon, O feññina noon konnaagu mon ngun."},{"id":38,"translation":"Hey mon onon ɗoo, hoɗon noddee e nafqugol fii laawol Allah ngol. Hino e mo'on wuddatɓe. Kala non gudduɗo, haray ko hoore-makko o wuddani. Ko Allah woni Galo On, onon ngoni wa'asuɓe ɓeen. Si on nduŋtii, O waɗtitira on woɓɓe goo, hara non ɓeen mba'ataa wano mon."}]},{"id":48,"verses":[{"id":1,"translation":"Min ngudditanii ma uddital ɓanngungal,"},{"id":2,"translation":"fii no Allah yaafoma ko ngardinɗaa e bakkaat, e ko sakkitii, e fii no O timminira neema makko on e maaɗa, O feewne e laawol po'occiingol."},{"id":3,"translation":"e no Allah wallirma ballal tiiɗngal."},{"id":4,"translation":"Ko Kaŋko woni jippinɗo deeƴere nden e ɓerɗe gooŋɗinɓe ɓen, fii no ɓe ɓeydora gooŋɗinal e dow gooŋɗinal maɓɓe ngal. Ko Allah woodani koneeji kammuuji ɗiin e leydi ndin; Allah siforii won'de gannduɗo, Ñeeñɗo,"},{"id":5,"translation":"e fii no O naadira gooŋɗinɓe worɓe ɓen e gooŋɗinɓe rewɓe ɓen, Aljannaaji ɗi canɗi ilata ley mum, ko ɓɗe duumotooɓe e majji, e no O montira-naɓe banɗi maɓɓe ɗin. Ɗuum wonii ka Allah, malal mawnungal."},{"id":6,"translation":"E no O leptira naafiqiiɓe worɓe ɓeen e naafiqiiɓe rewɓe ɓeen, e sirkooɓe worɓe ɓen e sirkooɓe rewɓe ɓen, sikkooɓe Allah sikke bonɗe. Yiiloonde bonɗi ngonii e dow maɓɓe. Allah tikkaniiɓe kadi, O huɗii ɓe, O hebilanii ɓe Jahannama. Nge bonii ruttorde !"},{"id":7,"translation":"Ko Allah woodani konuuji kammuuli ɗiin e leydi ndin. Allah siforii won'de 'oolɗo, Ñeeñɗo."},{"id":8,"translation":"Min nulirii ma seedotooɗo, wewlinoowo, e jeertinoowo,"},{"id":9,"translation":"fii no gooŋɗiniron Allah e Nulaaɗo makko on, mawninon mo, teddinon mo, subbunhinanoɗon mo bimmbi e kiikiiɗe."},{"id":10,"translation":"Pellet, ɓeen wonɓe ahodude e maaɗa, anndu ko Allah ɓe woni e ahodude. Junngo Allah ngon no dow juuɗe maɓɓe ɗen. Kala non pirtuɗo, haray ko hoore makko o firtani; kala kadi hunnuɗo ko o ahodi kon e Allah, nde o okkata mo njoɓdi mawnundi."},{"id":11,"translation":"Aray nde tultuɓe jiyaaɓe e yimɓe ladde ɓen mbi'ane: \"Jawle amen ɗeen e ɓeynguureeji amen ɗin sokolinii min. Insinano min\". Hiɓe wowlira ɗemɗe maɓɓe, ko alaa e ɓerɗe maɓɓe. Maaku: \"Ko hommbo waawani on ka Allah, si O faandanike on lorra maa hara O faandani on nafa? Wurin Allah siforiino won'de kumpitiiɗo ko mgollaynoɗon kon."},{"id":12,"translation":"Wurin on cikkuno Nulaaɗo on e gooŋɗinɓe ɓen ngartataano fes ka ɓeynguureeji maɓɓe. Ɗuum siɗinaa e ɓerɗe mon; cikkuɗon sikke bonɗe, laatiɗon yimɓe halkaaɓe."},{"id":13,"translation":"Kala dee mo gooŋɗinaani Allah e Nulaaɗo makko on, haray Moɗen keblani yedduɓe ɓeen (Yiite) dulbaynge."},{"id":14,"translation":"Ko Allah heeranii laamagol kammuuji ɗiin e leydi ndiin. Himo haforana mo o muuyani, o lepta mo o muuyani. Allah siforii won'de kaforoowo, jurmotooɗo."},{"id":15,"translation":"Aray nde luttuɓe ɓen mbi'a, tuma fokkitanoyton henndagol konu-hoyri ndin: \"ngaccee min njokka on\". Hiɓe faalaa waɗtitugol daalol Allah ngol. Maaku: \"On njokkataa min fes. Ko wano mon nii Allah daalirnoo oya tuma\". Ma ɓe mbi'u: \"On añanat min tun woni\". Tigi on, ɓe faamataano si wonaa seeɗa."},{"id":16,"translation":"Maakan tultuɓe ɓen e yimɓe ladde ɓeen: \"Arma nde noddeteɗon e yimɓe joomiraaɓe doole tiiɗuɓe. Hoɓon ɓe maaɗum ɓe silma. Si on ɗoftike, Allah okkat on mbarjaari moƴƴundi; si on nduŋtii ii no huccitirnoɗon oya tuma, O leptira lepte mu'usuuɗe\"."},{"id":17,"translation":"Bakkaatu fawaaki e hoore ɓumɗo on, wonaa e laƴoowo on wonaa kadi e nawnuɗon bakkaatu fawii. Kala ɗoftiiɗo Allah e Nulaaɗo makko on, O naadoyay mo Aljannaaji ɗi canɗi ilata senngo ley mum. Kala kadi ɗuurniiɗo, O leptiray mo lepte mu'usuuɗe."},{"id":18,"translation":"Gooŋɗii Allah welano gooŋɗinɓe ɓen, tuma ɓe ahondiraynoo e maaɗa ka ley lekki kin. O anndi ko woni kon ka ɓerɗe maɓɓe, O jippini deeƴere nden e maɓɓe, O warjoriiɓe uddital ɓadiingal,"},{"id":19,"translation":"e konu-heyri ɗuuɗundi ndi ɓe keɓɓitotoo. Allah siforii won'de poolɗo, Ñeeñɗo."},{"id":20,"translation":"Allah fodii on konu-heyri ɗuuɗundi ndi keɓɓitoɗon, O yaccinani on ndii ɗoo, o suri juuɗe yimɓe ɓeen e mo'on, fii yo wonu Ma'ande wonan'de gooŋɗinɓe ɓen, O fewnira on laawol Pocciingol."},{"id":21,"translation":"E woɗndi goo ndi on haɗtanaali taho, Allah kan no huɓindii ndi. Allah siforii won'de kaɗtanɗo kala hu'unde."},{"id":22,"translation":"Hay si yedduɓe ɓeen haɓiino on, ɓe huccintinayno ɓabbe maɓɓe ɗen, refti ɓe keɓataano giɗo wonaa ballao."},{"id":23,"translation":"Ɗuum ko sunna Alla peƴƴunooɗo ko adii. A heɓantaa laawol Alla ngol, mbattiigu."},{"id":24,"translation":"Ko Kaŋko woni curanɗo on juuɗe maɓɓe ɗen e mo'on, e curɗo juuɗe mon ɗen e maɓɓe, ka aynde Makka, ɓaawo O foolni on e maɓɓe. Allah siforii won'de deenɗo ko ngolloton kon."},{"id":25,"translation":"Ko ɓeen ngoni ko jeddi, ɓe paddii on e Juurlirde Hormorde ndeen, [ɓe haɗi] neldaari ndin nde ndi yottotoo nokku mayri. Si wonaano sabu worɓe gooŋɗinɓe e rewɓe gooŋɗinnɓe ɓe on nganndataano haa kaɓon ɓe, bakkaatu heɓa on e fee maɓɓe, ko aldaa e ganndugol... fii yo Allah naatnu e yurmeende makko nden, on mo O muuyani. Si ɓe seetndondir-no [e gooŋɗinɓe ɓen], ko pellet, Min leptirayno yedduɓe ɓen e maɓɓe, lepte mu'usuuɗe."},{"id":26,"translation":"Tuma nde ɓeya yedduɓe mbaɗnoo ka ɓerɗe maɓɓe jinngo, jinngo majjiyaŋkooɓe...Allah jippini deeƴere makko nden e dow Nulaaɗo makko on e gooŋɗinɓe ɓen, O fawi ɓe konngol gooŋɗal, ɓe woni ɓurɓe jojjude e hanndude e maggol. Allah siforii ganndugol kala hu'unde."},{"id":27,"translation":"Gooŋɗii Allah goonginiranii Nulaaɗo makko on, koyɗol ngol e hoore goonga : Ko maa naaton e juulirde Hormorde ndeen si Allah muuyii, hara ko on hooliiɓe, femmbuɓe ko*e mon maa ɗuytuɓe (cukuli), on hulataa. Himo anndi ko on nganndaa. O waɗi ko wonaa ngol (naatugol makko) ɗon, uddital ɓadiingal."},{"id":28,"translation":"Ko Kaŋko woni Nulirɗo Nulaaɗo makko on peewal e diina goonga, fii yo o fawaka ka e hoore kala diina. Allah yonii seedee."},{"id":29,"translation":"Muhammdu ko Nulaaɗo Allah. Won'ɗuɓe e makko ɓeen ko ñaaɗuɓe e yedduɓe ɓeen, yurmondirɓe hakkunde maɓɓe. A yi'at ɓe hiɓe ruƴƴa, hiɓe cujja, hiɓe ɗaɓɓira Allah ɓural e welayee. Ma'andeeji maɓɓe ɗin no ka j'eece maɓɓe batte cujjugol ngol. Ko ɗuum woni ko ɓe ciforaa ka Tawreeta. No ɓe ciforaa ka Linjiila kan, ko wano remuru yaltingu puɗi mayru, ngu ɓanngini ɗi, ɗi tekki, ɗi fotondiri e binndeeje majji, hara ɗuum no haawna remooɓe, fii no [Allah] tikkinira ɓe yedduɓe ɓen. Allah fodii e maɓɓe ɓen gooŋɗinɓe ɓe ngolli moƴƴuɗi ɗin, haforanal e njoɓdi mawnundi."}]},{"id":49,"verses":[{"id":1,"translation":"Eey mon yo ɓen gooŋɗinɓe ! wota on adito ye'eso Allah e Nulaaɗo makko on. Hulee Allah. Pellet, Allah ko Nanoowo, Ji'oowo."},{"id":2,"translation":"Eey mon yo ɓen gooŋɗinɓe ! wota on toownu hitooji mon e dow hito Annabaajo on, wota on ewnor mo kadi konngol, wano no yoga mon ewnorta yoga, sakko golle mon ɗen mbonata, hara on so'aa-anndude."},{"id":3,"translation":"Pellet, ɓeen joltinooɓe hotooji maɓɓe ɗin ka Nulaaɗo Allah on, ko ɓen ngoni ɓe Alla jarabii ɓerɗe mum ɗen gooŋɗal. Hino woodani ɓe haforanal e njoɓdi mawndi."},{"id":4,"translation":"Pellet, ɓeen ɓe no noddire ka ɓaawo cuuɗi, ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe, wonaa haqqilooɓe."},{"id":5,"translation":"Sinno ɓe muññino haa njaltaa e maɓɓe, ko ɗuum ɓuraynoo moƴƴannde ɓe. Allah ko kaforoowo, jurmotooɗo."},{"id":6,"translation":"Eey mon yo ɓen gooŋɗinɓe ! Si faasiqiijo ardanii on e kumpital, tefee fii wota on keɓor e yimɓe sabu majjeede, ngonton nimsuɓe e kon ko mbaɗɗɗon."},{"id":7,"translation":"Nganndee won'de Nulaaɗo Allah on hino hakkunde mon. Si o tewtino on e ko ɗuuɗi e fiyakuuji, on tampayno. Kono Allah yiɗini on gooŋɗinal, O suɗini ngal e ɓerɗe mon; O añini on ke'eferaaku, e faasiqaaku e jeddi. Ko ɓeen ngoni feewɓe ɓen,"},{"id":8,"translation":"ɗuum ko ɓural immorde ka Allah e neema. Allah ko gannduɗo, Ñeeñɗo."},{"id":9,"translation":"Si peɗle ɗiɗi e gooŋɗinɓe ɓen haɓii, moƴƴintinee hakkunde maɓɓe. Si fedde goo bewii e hoore ndeya, ko kaɓugol won'de e bewude nden, haa nde ruttoo e yamiroore Allah nden. Si nde ruttike, moƴƴintiniree hakkunde maɓɓe nunɗal. Nunɗee, tawde pellet, Allah no yiɗi nuunɗooɓe ɓeen."},{"id":10,"translation":"Nganndee gooŋɗinɓe ɓen ko jeyduɓe. Haray moƴƴinee hakkunde jeydal mon ngal, kulon Allah, mbelajo'o on njurminte."},{"id":11,"translation":"Eey mon yo ɓen gooŋɗinɓe ! Wota yimɓe jalnor yimɓe : hino gasa hara ɓen (jalaaɓe) hino ɓuri ɓe moƴƴude. Wanaa rewɓe ngoni ko jalnorta rewɓe : hino gasa hara ɓeen no ɓuri ɓe moƴƴude. Wata on aybidnir ko'e-mon, wota on bugondir jammooje (bonɗe). Innde faasiqaaku nden bonii ɓaawo nde gooŋɗinal nden. Kala mo tuubaali, ko ɓeen ngoni tooñuɓe ɓen."},{"id":12,"translation":"Eey mon yo ɓen gooŋɗinɓe ! Woɗɗitee e ko ɗuuɗi e sikke. Pellet, yoga e sikke ko bakkaatu. Wota on wiɗondir, wata yoga mon ño'u yoga. Hara gooto e mo'on njiɗay ñaamugol teewu musiɗɗo mum maayɗo? Hiɗon añi ɗum. Kulee Allah. Pellet, Allah ko Jaɓoowo tuubuubuyee, jurmotooɗo."},{"id":13,"translation":"Eey mon yo yimɓe ! Min tagiriii on immorde e gorel e deyel, Min mbaɗiri on leƴƴi e gori, fii yo on anndindir. Pellet, ɓurɓe teddude e mon ɓen ka Allah, ko ɓurɓe gooŋɗude ɓen e mon. Pellet, Allah ko gannduɗo, kumpitiiɗo."},{"id":14,"translation":"Yimɓe ladde ɓen mbi'i: \"Min ngooŋɗinii\". Maaku: \"On ngooŋɗinaani taho. Mbii'ee kan : Min silmii. Gooŋɗinal ngal naataali taho ka ɓerɗe mon. Si on ɗoftike Allah e Nulaaɗo makko on, O ɗuytantaa on hu'unde e golle mon ɗeen\". Pellet, Allah ko kaforoowo, jurmotooɗo."},{"id":15,"translation":"Gooŋɗinɓe (tigi) ɓeen, ko ɓen gooŋɗinɓe Allah e Nulaaɗo makko on, refti ɓe cikkitaaki, ɓe tiiɗnori kadi jawle e pittaali maɓɓe ɗin fii laawol Allah ngol. Ko ɓen ngoni gooŋɗɓe ɓen."},{"id":16,"translation":"Maaku: \"Kere on nganndinay Allah diina mon kan, hara non Allah no anndi kala ko woni kammuuji e ka leydi?\" Allah ko ganduɗo kala hu'unde."},{"id":17,"translation":"Hiɓe mbaj Ma fii ɓe silmii. Maaku: \"Wata on mbajitam silmugol mon. Si ko woni, ko Allah wajitata on fii O feewnirii on e gooŋɗinal, si wonii ko on gooŋɗuɓe\"."},{"id":18,"translation":"Pellet, Allah no anndi wirniiɗi kammuuji ɗiin e leydi ndin. Allah ko deenɗo ko ngolloton kon."}]},{"id":50,"verses":[{"id":1,"translation":"Qaaf.[1] Mi wooɗndirii Alqur'aanaare teddunde ndeen!","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla"},{"id":2,"translation":"Si ko woni, ɓe ŋalɗu ko tawi kon jeertinoowo arii ɓe iwɗo e maɓɓe ; he'eferɓe ɓen mbi'i: \"Ɗuum ɗoo ko hu'unde haawniinde."},{"id":3,"translation":"Kere si min maayii, min ngoontii mbulmbuldi...? Ɗuum ɗon ko duttitagol goɗɗungol noon !\""},{"id":4,"translation":"Gooŋɗii miɗen nganndi ko leydi ndin ñaamata kon e maɓɓe ; hino ka Amen gaa deftere reennde."},{"id":5,"translation":"Si ko woni, ɓe njeddu goonga kan tuma nde ka arnoo e maɓɓe, hiɓe e ndeer fiyaaku jilɓuɗo."},{"id":6,"translation":"E ɓee ndaaraani kammu ngun dow maɓɓe, ko honno Min mahiri ngun Min cuɗini ngu ; hara perɗi alanaa ngu?"},{"id":7,"translation":"Leydi ndin kadi, Min mbeerti ndi Min mberlii e mayri pelle, Min puɗini e mayri kala nooneeji [puɗi] gooɗuɗi."},{"id":8,"translation":"fii tasakuyee e waaju wonan'de kala jiyaaɗo duttotooɗo."},{"id":9,"translation":"Min njippini kadi ndiyam mbarkinaaɗam ummaade ka kammu, Min puɗiniri ɗam gese e gabbe coñeteeɗe."},{"id":10,"translation":"e leɗɗe tamaro juutɗe gon'dude e piindi fawondirndi,"},{"id":11,"translation":"ko arsike jeyaaɓe ɓen. Min nguurnitiri ɗam kadi leydi yoorundi. Awa ko noon woni fii ummital ngal."},{"id":12,"translation":"Ado maɓɓe, yimɓe nuuhu ɓen, e yimɓe Ɓunndu ɓeen e Samuuda'en [fof] f\nNjedduno,"},{"id":13,"translation":"e 'Aadi'en, e Fir'awna e musiɗɓe Luutu ɓeen."},{"id":14,"translation":"e yimɓe fitaare nden, e yimɓe Tubba' ɓeen. Kala maɓɓe jedɗuno Nulaaɓe ɓeen, kammbaa am on jojji."},{"id":15,"translation":"Kere Min ndoŋkuno fii tagoore ado nde? Ko woni kamɓe, hiɓe e jiɓaare fii tagiteede laawol kesol."},{"id":16,"translation":"Gooŋɗii Min tagii neɗɗaŋke on, Meɗen nganndi ko woŋkii makko kin sowinsinirta mo. Ko Minen ɓuri ɓadaade mo e dii ɗaɗol (makko) daande ngol."},{"id":17,"translation":"tuma nde jaɓɓoytooɓe ɓeen ɗiɗo jaɓɓoroytoo [golle makko ɗeen] ñaamo e nano, hara hiɓe njooɗii."},{"id":18,"translation":"O wowlataa konngol, si wonaa hino takko makko binndoowo tawaaɗo."},{"id":19,"translation":"Ɗeɗɗere maayde nden ardi e goonga : \"Ko ɗuum wonnnoo ko ndogaynoɗaa\"."},{"id":20,"translation":"Wuttee ka alaandu ; ko nden woni Ñalaande kammbaa ndeen."},{"id":21,"translation":"Woŋkii kala ara, hara hiki won'di e coggoowo e ceedotooɗo."},{"id":22,"translation":"\"Gooŋɗii a laatinoke belsindiiɗo e ndee. Min kunci wirngallo maa ngon kisan; gite maa ɗeen hannde ko ceeɓɗe\"."},{"id":23,"translation":"Gonndiijo makko on wi'a: \"Ko ɗuum ɗoo woni ka am ɗoo, maandinaa-ɗum\"."},{"id":24,"translation":"Bugee ka Jahannama onon ɗiɗo, kala jedduɗo canndallo."},{"id":25,"translation":"Kaɗoowo moƴƴere, jaggitoowo, cikkitiiɗo,"},{"id":26,"translation":"on baɗiduɗo e Allah deweteeɗo goo. Bugee mo ka ndeer lepte caɗtuɗe\"."},{"id":27,"translation":"Cinndadiijo makko (seytaane) on wi'i: \"Joomi amen, mi bewinaali oo; si ko woni, ko e majjere woɗɗunde o wonnoo e mum\"."},{"id":28,"translation":"[Allah] daala : \"Wota on njeddondir ka Am ɗoo ! Nde tawnoo Mi ardiniino e mon kammbaa."},{"id":29,"translation":"Konngol waɗtitetaake ka am ɗoo ; Mi siforaa kadi tooñoowo jiyaaɓe ɓen\"."},{"id":30,"translation":"Ñande Min mbi'anoyta Jahannama o : \"E a heewii?\" Nge wi'a: \"Ko ɓeydee hino woodi?\""},{"id":31,"translation":"Aljanna on ɓaɗtinanee gooŋɗuɓe ɓen, hara wonaa ka woɗɗi."},{"id":32,"translation":"\"Ko ɗum ɗoo woni ko podaɗon, wonan'de kala duttiiɗo [e Joomi mun] deeniiɗo."},{"id":33,"translation":"oon kuluɗo Joom Hinaranke oon ka wirnii, o ardi e ɓernde laaɓunde."},{"id":34,"translation":"Naatiree mo e jam\". Ko nden woni ñalaande luttaynde ndeen."},{"id":35,"translation":"Hino woodani ɓe toon kala ko ɓe faaletee, hara kadi ɓeydaari hino ka Amen."},{"id":36,"translation":"Ɗuuɗii e gire ɗen Min kalki ado maɓɓe, ko ɓeen ɓurnooɓe doole, ɓeen mbanngorii e leydi ndiin, ndaarugol taw si ɓe keɓay laaworde."},{"id":37,"translation":"Pellet, woni e ɗuum, waajo wonan'de kala jom ɓernde, maa tuɗuɗo noppi hara ko tawaaɗo."},{"id":38,"translation":"Gooŋɗii Min tagii kammuuji ɗiin e leydi ndin e kon ko woni hakkunde majji, ndeer balɗe jeegoo, tampere woo heɓaani Min."},{"id":39,"translation":"Muñño e ko ɓe kaalata kon, subbunhinanoɗaa Joomi maa ado puɗal na'ange ngen e ado mutal ngal."},{"id":40,"translation":"Jemma on kadi, subbunhinanoɗaa mo e ka battane [juluɗe] farlaaɗe."},{"id":41,"translation":"Heɗo, ñande noddoowo o noddoyta e nokkuure ɓattiinde,"},{"id":42,"translation":"ñande ɓe naniroyta ha'acaango ngon e hoore goonga. Ko ndeen woni Ñande yaltugol ngol [ka genaale]."},{"id":43,"translation":"Pellet, ko Monen nguurnata Min mbara, ko ka amen kadi woni ruttorde nde."},{"id":44,"translation":"Ñalnde leydi ndiin seekotoo [ɓe njaltira] keñagol; ko nde woni mooɓirde newaniinde Min."},{"id":45,"translation":"Ko Minen ɓuri anndude ko ɓe kaalata kon. A wonaa dooloowoɓe. Haray waajor Alqur'aanaare nden, kala kuloowo kammbaa an on."}]},{"id":51,"verses":[{"id":1,"translation":"Mi wooɗndirii keneeli jarorayɗi (leydi) jaragol !"},{"id":2,"translation":"Mi wooɗndirii duule donndotooɗe toɓo tiiɗngo !"},{"id":3,"translation":"Mi wooɗndirii laaɗe dogirayɗe newaare !"},{"id":4,"translation":"E peccooji e yamiraande."},{"id":5,"translation":"ko podete ɗon ko, ko ɗum goongo."},{"id":6,"translation":"Haasbeede ko ko wonata.(e goonga)."},{"id":7,"translation":"Mi wooɗndirii kammu jom ɗate nguun !"},{"id":8,"translation":"Pellet, hoɗon e konngol luurrangol."},{"id":9,"translation":"Hino yiltee e makko kala firlitaaɗo e gooŋɗinal."},{"id":10,"translation":"Fenooɓe ɓeen kuɗaama."},{"id":11,"translation":"ɓeen yolliiɓe e majjere welsindiiɓe."},{"id":12,"translation":"Heɓe laɓndoo : \"Ko honnde woni Ñalaande njoɓdi kuuɗe?\""},{"id":13,"translation":"Ñalaande nde ɓe leptoyteeɓe ta Yiite :"},{"id":14,"translation":"\"Meeɗee lepte mon ɗeen; ko ɗum woni ko keppatnoɗon ko\"."},{"id":15,"translation":"Pellet, gooŋɗuɓe ɓen wonii e aljannaaji e ɓulli."},{"id":16,"translation":"Jaggitooɓe ko Joom maɓɓe okkiɓe ɓe ko adii ɗuum koɓe moƴƴinatnooɓe."},{"id":17,"translation":"Heɓe pamɗuno koɓe ɗaanatoo jehma."},{"id":18,"translation":"E saanga ndoogu heɓe toro yaafeede."},{"id":19,"translation":"Ina e jawɗe mu'en hakke wonan'de ñaagatooɓe e ɓe ñaagataako."},{"id":20,"translation":"Ina e ndeer leydi he Ma'andeeji wonan'de yananaaɓe."},{"id":21,"translation":"E ndeer pittaali mon mate on teskataaka."},{"id":22,"translation":"Ina e kammu arsuka mon e ko podante ɗon ko."},{"id":23,"translation":"E Joom kammu e leydi ko ɗum goongo hono no kaalirton nih."},{"id":24,"translation":"Mbele arii e maa yeewtere hoɗɓe Ibraahiima teddinaaɓe ɓe."},{"id":25,"translation":"Tuma ɓe naatnoo ka makko ɓe mbi'i: \"Salaam (Kisal mon)\". O maaki: \"Minen ko men ɗenƴii ɓe on\"."},{"id":26,"translation":"O naayii fa'ade e koreeji makko o addori ngaari payndi."},{"id":27,"translation":"O ɓadaniɓe ndi o wii on ñaamata?"},{"id":28,"translation":"O so*i e mu,'en kulol, ɓe mii woto hul, ɓe mbeltiniriɓe cuklel."},{"id":29,"translation":"Jom suudu makko ari hombo wulla o hellii ye'esa makko, o wii nayeejo dimara.?."},{"id":30,"translation":"Maleykaaji ɗi mbii ko hono nih Joom ma daali ko Kaŋko woni ñeeño Ganndo."},{"id":31,"translation":"[Annabai Ibraahiima] maaki: \"Ko ho ɗum woni fii mon, onon ɓee nelaaɓe?\""},{"id":32,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Minen Min nela e yimɓe bonɓe ɓen,"},{"id":33,"translation":"fii yo min ngaccitu e maɓɓe, kaaƴe iwɗe e loope (juɗaaɗe),"},{"id":34,"translation":"maandiniraaɗe ka Joomi maa, fii fantinooɓe ɓeen\"."},{"id":35,"translation":"Min njaltini toon kala gooŋɗinɓe wonunooɓe toon."},{"id":36,"translation":"Min tawaano ton, si wonaa suudu juulɓe wo'oturu."},{"id":37,"translation":"Min ngacci ton Ma'ande, wonan'de ɓen hulooɓe lepte mu'usuuɗe ɗen."},{"id":38,"translation":"[Min ngacci kadi ma'ande] e Muusaa, tuma nde Min nulunoo mo e Fir'awna, wond'ude e hujja ɓannguɗo."},{"id":39,"translation":"Kono o ɗuurnodii e semmbe makko, o wi'i [Muusaa]: \"Ko bileejo maa feetuɗo\"."},{"id":40,"translation":"Min nanngi mo kaŋko e koneeli makko ɗin, Min bugodii ɓe ka maayo, tawde ko o pelniiɗo."},{"id":41,"translation":"E 'Adi'en, tuma Min ngurtunoo henndu bonndu ndun e maɓɓe."},{"id":42,"translation":"ndu accataa hay hu'unde nde ndu arani, si wonaa ndu waɗtay nde wa ndoondi."},{"id":43,"translation":"E Samuuda'en kadi, tuma nde ɓe mbi'ananoo : \"ndakmitee haa seeɗa !\""},{"id":44,"translation":"Ɓe townitanii yamiroore Joomi maɓɓe nden, ha'acaango ngon nanngi ɓe, tawi heɓe ƴeewa."},{"id":45,"translation":"Ɓe mbaawaano daragol (laawoo), ɓe wonaano kadi faabaaɓe."},{"id":46,"translation":"Ko noon kadi yimɓe Nuuhu ɓeen ko adii[ɓe]. Ɓen ko yimɓe faasiqiiɓe ngonnoo."},{"id":47,"translation":"Kammu ngun, Min mahir ngu doole Amen. Pellet, ko Min yaññuɓe."},{"id":48,"translation":"Leydi ndin kan, Min mbeertundi. Min moƴƴii weertuɓe."},{"id":49,"translation":"E kala hu'unde, Min tagii noone ɗiɗi; mbelajo'o on mbaajitoray."},{"id":50,"translation":"\"Awa ndogee kisan fa'ade e Allah. Min, wonan'de on immorde ka makko, ko mi jeertinoowo ɓannguɗo."},{"id":51,"translation":"Wota on mbaɗidane Allah deweteeɗo goo. Min, wonan'de on immorde ka makko, ko mi jeertinoowo ɓannguɗo\"."},{"id":52,"translation":"Ko wano non. Nulaaɗo araani e ɓeen adinooɓe ɓe, si wonaa ɓe mbi'ay : \"Ko bileejo maa feetuɗo!\"."},{"id":53,"translation":"Hara ɓe mbasondir e ɗuum? Ko woni kon, ɓee ko yimɓe bewɓe."},{"id":54,"translation":"Ruŋto ɓe, a felnaaki [e fiiaɓɓe."},{"id":55,"translation":"Waajo tan; sabu baajagol ngol, hino nafa gooŋɗinɓe ɓen."},{"id":56,"translation":"Mi tagiraali jinna e yimɓe, si wonaa fii yo ɓe ndewam"},{"id":57,"translation":"Mi ɗaɓɓiraa ɓe arsike; mi ɗaɓɓaa yo ɓe ñamminam."},{"id":58,"translation":"Pellet, ko Allah woni garsikoowo on, Jom semmbe tiiɗuɗe."},{"id":59,"translation":"Haray hino woodani ɓen tooñɓe, bakkaat yeru bakkaat nanndo maɓɓe'en, wota ɓe hawju."},{"id":60,"translation":"Bone woodanii ɓeen yedduɓe, e nde Ñalaande maɓɓe nde ɓe kammbanaa!"}]},{"id":52,"verses":[{"id":1,"translation":"Mi wooɗndirii [Fello] Tuuri ngo!"},{"id":2,"translation":"E deftere winndaande nde,"},{"id":3,"translation":"e ɗeer portaaɗi!"},{"id":4,"translation":"E Suudu wuurnraandu ndu!"},{"id":5,"translation":"E Kippoodi (mboodi)toowundi ndi"},{"id":6,"translation":"E maayo heewno ngo!"},{"id":7,"translation":"Pellet, lepte Jooma ɗe ko janooje."},{"id":8,"translation":"Ala duñoowo ɗe."},{"id":9,"translation":"Ñande kammu ngu dillirta dillere,"},{"id":10,"translation":"pelle ɗeen njaha e jahgol,"},{"id":11,"translation":"haray nden ñande, bone woodanii yedduɓe ɓe."},{"id":12,"translation":"ɓeen wonɓe e jumpugol, heɓe pija."},{"id":13,"translation":"Ñande ɓe duñiroytee doole e Yiite Jahannama duñannde,"},{"id":14,"translation":"[Ɓe mbi'anee] : \"Ko ngee Yiite woni ko njeddtnoɗon."},{"id":15,"translation":"E ko mbilewu nii? Kaa hara on ngla yi'ide?"},{"id":16,"translation":"Cumee e magge! Muññiɗon ma on muññaaki, fof no fota e mon. Nganndee ko njoɓeteɗon, ko ko ngollaynoɗon\"."},{"id":17,"translation":"Pellet, gooŋɗuɓe ɓeen hino e Aljannaaji e neemaaji,"},{"id":18,"translation":"ko ɓe dakimitotooɓe ko Joomi maɓɓe okki ɓe, Joomi maɓɓe daɗndi ɓe lepte Jahiimi ɗeen."},{"id":19,"translation":"[Ɓe mbi'anee] : \"Ñaamee njaron, ko newi moɗdeum, sabu koko ngollaynoɗon."},{"id":20,"translation":"hara ko on soɓɓindiiɓe e hoore danɗe weertindiraaɗe\", Min ndesina ɓe kadi yooɗa e yaaJa gite en"},{"id":21,"translation":"Ɓeen gooŋɗinɓe, geñngol maɓɓe ngol kadi jokki ɓe e gooŋɗinal, Min tawtindinay ɓe e geñngol maɓɓe ngol. Min istantaa ɓe hu'unde e golle maɓɓe ɗeen; neɗɗo kala ko faggitii kon no tiginaa."},{"id":22,"translation":"Min ɓeydani ɓe muuyanteeɗi e tebbeeli kala ko ɓe tuuyetee."},{"id":23,"translation":"Heɓe njaɓondira toon, ñedduɗe ɗe jillaa mehre wonaa ko bakkondinta."},{"id":24,"translation":"Sukaaɓe no eeltanaaɓe hino wanngoo hakkunde maɓɓe, wa'aɓe wa kaŋŋe maraaɗe."},{"id":25,"translation":"Yoga maɓɓe feewtita yoga, ɓe laɓndondira;"},{"id":26,"translation":"ɓe mbi'a: \"Pellet, min laatino ado [hannde], hulnooɓe [lepte ɗeen] hakkunde yimɓe amen\";"},{"id":27,"translation":"Allah moƴƴii e amen, O daɗni meon lepte Norngal."},{"id":28,"translation":"Min laatino ado [hannde], torotonooɓe Mo. Pellet, ko Kaŋko woni moƴƴo, jurmotooɗo tooɗo on\"."},{"id":29,"translation":"Anndintin tan, sabu neema Joomi maa oon, a wonaa ndureejo wonaa a kaangaaɗo."},{"id":30,"translation":"Kaa ɓe mb'ay won'de : \"Ko jimoowo ! Min habbitani mo tan jikke maayde\"."},{"id":31,"translation":"Maaku : \"kabbitee ! Miin kadi miɗo habbitodi e mon\"."},{"id":32,"translation":"Kaa ko haqqille maɓɓe ɗeen yamirɓe ɗuum? Kaa hara ko ɓe yimɓe bewɓe tan?"},{"id":33,"translation":"Kaa ɓe mbi'ay won'de : \"O sincu nde?\" Si ko woni, wonaa ɓe gooŋɗinooɓe."},{"id":34,"translation":"Yoo ɓe ngaddu yeewtere sugu mayre, si wonii ko ɓe gooŋɗuɓe."},{"id":35,"translation":"Kaa ɓe tagira ɓaawo takɗo? Kaa ko kamɓe ngoni tagooɓe ɓen?"},{"id":36,"translation":"Kaa (ko) kamɓe tagi kammuuji ɗin e leydi ndin? Ko woni kon, ɓe njananaaka."},{"id":37,"translation":"Kaa ɓe njogiti ngaluuji Joomi maa ɗiin? Kaa ko kamɓe ngoni huɓindiiɓe ɓeen?"},{"id":38,"translation":"Kaa ɓe njogiti ɓargal ngal ɓe njentorta? yoo keɗitiiɗo e maɓɓe oon addu hujja ɓannguɗo !"},{"id":39,"translation":"Maa ko ɓiɗɓe rewɓe ngoodanta mo, onon kam worɓe ɓeen?"},{"id":40,"translation":"Kaa a laɓndi ɓe njoɓdi, hara joɓugol ndi no teddani ɓe?"},{"id":41,"translation":"Kaa ɓe nganndu fii wirniiɗi ɗiin, hara heɓe mbinnda?"},{"id":42,"translation":"Maa ɓe paala fewjoore? ko yedduɓe ɓeen, woni fooleteeɓe pewje ɓen."},{"id":43,"translation":"Kaa heɓe mari deweteeɗo ko woori Allah? Senaare woodanii Allah, e kon ko ɓe cirkata !"},{"id":44,"translation":"Si ɓe nji'ii taƴatine immornde ka kammu no yani, ɓe mbi'a: \"Ko duule pawondirɗe\"."},{"id":45,"translation":"Terto ɓe, haa ɓe kawroya e ñalaande maɓɓe nde ɓe leptoytee e mum;"},{"id":46,"translation":"Ñande nde pewje maɓɓe duncanoytaa ɓe hay hu'unde, ɓe ngonaa kadi walloyteeɓe."},{"id":47,"translation":"Ko pellet, hino woodani tooñɓe ɓeen, lepte goo ko wonaa ɗen ɗon. Ko ko ɓuri ɗuuɗude kon e maɓɓe, ɓe nganndaa."},{"id":48,"translation":"Muñño ñaawoore Joomi maa ndeen. Tawde pellet, haɗa e ndenka amen. Seniniraa yettugol Joomi maa, tuma ɓaŋotoɗaa."},{"id":49,"translation":"Jehma on kadi, subbunhinanoɗaa mo e ka mutugol koode."}]},{"id":53,"verses":[{"id":1,"translation":"Mi wooɗndirii hoodere si konde fukkiima"},{"id":2,"translation":"Gondiijo mon majjaani o bewaani."},{"id":3,"translation":"O haalata kadi belaaɗe."},{"id":4,"translation":"Ndee [Alqur’aanaare] wonaani, si wonaa waajo bahyateeɗo."},{"id":5,"translation":"Ko joom semmbe janngini ɗum mbo."},{"id":6,"translation":"Joom mbaadi yooɗndi o fotondiri."},{"id":7,"translation":"Hombo woni e jookli toowɗi."},{"id":8,"translation":"refti o ɓadi o ɓattii."},{"id":9,"translation":"O woni ɓadiiɗo fotde lahñe ɗiɗe wolla ko ɓuri ɓadaade."},{"id":10,"translation":"O wahyii e maccuɗo makko ko o wahyii ko."},{"id":11,"translation":"ɓernde mum fennaani e ko o yi'i ko."},{"id":12,"translation":"mbele hoɗon njeddandira e mum ko yi'i."},{"id":13,"translation":"Ko noon tigi o yi'i Jibriir laawol goɗngol."},{"id":14,"translation":"ka lekki jaaɓi njani sanne(haaɗtirdi)."},{"id":15,"translation":"ko kiin lekki woni aljanna koɗirɗo."},{"id":16,"translation":"Nde muurata e lekki jaaɓi-he ko naatata."},{"id":17,"translation":"Gite ɗe oonñaaki nde njawtaani keerol."},{"id":18,"translation":"Ko goonga o yi'i e kaawsaaji Alla ɓurɗi he mawnide."},{"id":19,"translation":"Onon he'eferɓe mbelr on nji'i laata e ujjaa."},{"id":20,"translation":"E manaata tataɓiija goɗɗo oon ne."},{"id":21,"translation":"Mbele hina woodani on gorko na woodani Mbo debbo."},{"id":22,"translation":"ɗuum de wadde ko peccugol ngol nuunɗaani."},{"id":23,"translation":"ɗi ngonah si wonah inɗe ɗe innuɗon onon e baabiraaɓe mon Alla jippinaani heen daliil ɓe ndewaani si wona sikke e mbelamme pittaali ko goongo peewal arii e maɓɓe ummaade to Joom mu'en."},{"id":24,"translation":"wolla mbele na woodani neɗɗo ko o wooɗa ko."},{"id":25,"translation":"Ko Alla woodani ko sakkati e ko adii ko."},{"id":26,"translation":"Heewii e maleykaaji e ndeer kammuuji ɗi tefoore majji nafatah hu'unde tawi wonah caggal de Alla sakkitani wonan'de mbo O wela O."},{"id":27,"translation":"Pellet ɓeen ɓe ngoonɗinaani La'akara hoɓe innira maleykaaji inɗe rewɓe."},{"id":28,"translation":"Woodanaani ɓe ganndal, alah koɓr ndewata si wona sikke, pellet sikke nafatae goonga hay hu'unde."},{"id":29,"translation":"ɗuurno oon nduntiiɗa jikru amen mbo yiɗah si wona nguurndam aduna."},{"id":30,"translation":"Ko ɗoon ganndal mum en haaɗi, pellet ko Alla ɓuri anndude oon majjuɗo laawol makko, ko Kaŋko kadi ɓuri anndude oon peewɗo."},{"id":31,"translation":"Ko Alla woodani kala ko woni e kammuuji e leydi ngam o yoɓa ɓeen bonnuɓe koɓe mbonni ko, o yoɓa kadi moƴƴinɓe moƴƴoore."},{"id":32,"translation":"ɓeen woɗɗitotooɓe bakkatuuji mawɗi ɗin e paŋkare [ɓe paggitotaako] si wonaa tokoosi ɗin. Pellet, Joomi maa ko jaacɗo yaafuyee. Ko Kaŋko ɓuri anndude on gila O puɗɗunoo on ummaade e leydi, e nde ngonnoɗon fuƴƴannde ka deedi neeniraaɓe mon. Wota on mantu ko'e mon; ko Kaŋko ɓuri anndude gooŋɗuɓe ɓren."},{"id":33,"translation":"E a tinaali ɗuurniiɗo oon,"},{"id":34,"translation":"hino okkira seeɗaa, hooti o ɗawa?"},{"id":35,"translation":"Kere o jogi ganndal mbirniiɗi ngal o yi'irta?"},{"id":36,"translation":"Kaa o humpitaaka ko woni kon e ɗeri Muusa ɗiin"},{"id":37,"translation":"e [ka ɗeri] Ibraahiima kuuɓnuɗo [ahadi yottini]"},{"id":38,"translation":"won'de woŋkii [woo] ronndotaako doŋgal (bakkaat) woɗkii goo,"},{"id":39,"translation":"e won'de alanaa neɗɗanke, si wonaa ko o golli kon;"},{"id":40,"translation":"e won'de golle makko ɗeen, aray ka yi'ee,"},{"id":41,"translation":"Refti o yoɓire ɗe njoɓdi timmundi,"},{"id":42,"translation":"e wonan'de ko ka Joomi ma woni haattirde ndeen."},{"id":43,"translation":"e won'de ko Kaŋko woni beltinoowo gullinoowo"},{"id":44,"translation":"ko Kaŋko kadi woni barooro Wuurnita,"},{"id":45,"translation":"e won'de O tagii resindirayɗi ɗin ɗiɗi : gorel e deyel,"},{"id":46,"translation":"immorde e toɓɓere maniiyu si yuppaama,(e raŋŋa)."},{"id":47,"translation":"e wonnode ko Kaŋko woodani tagitugol ɗimmum."},{"id":48,"translation":"e won'de ko Kaŋko woni galɗinɗo e gokkuɗo,"},{"id":49,"translation":"e won'de ko Kaŋko woni Jeyɗo hoodere Si'ira ndeen,"},{"id":50,"translation":"e won'de ko Kaŋko halki Aadi'en adinooɓe,"},{"id":51,"translation":"e Samuuda'en, o heddaano hay e gooto,"},{"id":52,"translation":"Ko non kadi yimɓe Nuuhu ɓeen ko adii[ɓe], pellet, ɓeen laatino ɓurɓe tooñude e bewde."},{"id":53,"translation":"e yimɓe fitaare ɓeen (ɓe) o waylitunoo:"},{"id":54,"translation":"O hippiri ɗe ko ko o hippiri."},{"id":55,"translation":"Ko holɗum e neemaaji Joomi ma ɗiin cikkitotoɗaa?"},{"id":56,"translation":"Oo ko jeertinoowo jiyaaɗo e jeertinooɓe adinooɓe."},{"id":57,"translation":"Darngal ngal noon ɓadiima."},{"id":58,"translation":"Duñoowo ngal ko woori Allah, ala."},{"id":59,"translation":"E ko ndee yeewtere [Alqur'aana] kaawetoɗon?"},{"id":60,"translation":"Hoɗon njala, on ngullataa?"},{"id":61,"translation":"Te ko on welsindiiɓe?"},{"id":62,"translation":"Kooni cujjanee Allah, ndewon [mo]."}]},{"id":54,"verses":[{"id":1,"translation":"Darngal ngal ɓattiima, lewru ndun kadi se'ekiima"},{"id":2,"translation":"Si ɓe nji''ii Ma'ande, ɓe ɗuurnoo ɓe mbi'a: \"Ko mbilewu jokkondirngu\"."},{"id":3,"translation":"Ɓe njeddi, ɓe njokki mbeleeɗe maɓɓe. Hara le hu'unde kala no mari ñiiɓirde."},{"id":4,"translation":"Gooŋɗii kumpite arii e maɓɓe, ɗe kaɗitorɗum woni e mum;"},{"id":5,"translation":"[Ɗuum] ko ñeñƴal jottiingal. Kono jeertingol ngol nafaani."},{"id":6,"translation":"Sel ɓe. Ñande noddoowo on noddoyta e hu'unde añiniinde."},{"id":7,"translation":"ja'asɓe ndaarɗe, hiɓe njaltira e genaale ɗeen wano kanuuji caratooɗi."},{"id":8,"translation":"heñaniiɓe noddoowo on. He'eferɓe ɓeen mbi'a: \"Ndee ko ñalaande saɗtunde\"."},{"id":9,"translation":"Ado maɓɓe, yimɓe nuuhu ɓeen yedduno. Ɓe njedfi jiyaaɗo Amen on, ɓe wi'i : \"Ko jinnaaɗo!\", o kammbanaa."},{"id":10,"translation":"O torii Joomi makko, won'de : \"Miin on ko mi poolaaɗo, faabo [kam]\"."},{"id":11,"translation":"Min ngudditiri dammbuɗe kammu ngun, ndiyam wanncoojam,"},{"id":12,"translation":"Min puccitiri leydi ndin ɓulli. Ndiye ɗern fottiri e yamiroore hoddiranoonde."},{"id":13,"translation":"Min ndoondori mo e [laana] lesaaka marka alluwe e peŋe,"},{"id":14,"translation":"hika dogira e ndenka amen. Ɗuum ko njoɓdi [Nuuhu] jeddanooɗo oon."},{"id":15,"translation":"Gooŋɗii Min ngaccirii [kon ko Min mbaɗi ɓe] tasakuyee. Taw si woodi baajitorayɗo?"},{"id":16,"translation":"Tesko ko hono lepte Am e jeertingol (am) wa'anoo?"},{"id":17,"translation":"Gooŋɗii Min newinirii Alqur'aanare nden baajitorgol. Hara wooday baajitorɗo?"},{"id":18,"translation":"Aadi'en njedduno. Taskee ko hono lepte am e jeertingol (sm) wa'anoo?"},{"id":19,"translation":"Min ngurtu e maɓɓe henndu saɗtundu, e ñalaande hiitaande, duumiinde;"},{"id":20,"translation":"hindu bippitira yimɓe ɓeen, wa si tawii ko ɓe daƴƴe tamaro irtaaɗe."},{"id":21,"translation":"Taskee ko hono lepte am ɗen e jertingol (am) ngol wa'anoo?"},{"id":22,"translation":"Gooŋɗii Min newinirii Alqur'aanare nden sabu baajitorgol. Hara wooday baajitorɗo?"},{"id":23,"translation":"Samuuda'en njedduno waajo ngo,"},{"id":24,"translation":"ɓe mb'i: \"Kere ko neɗɗo gooto e amen woni ko min njokkata? Haray min ngonii on tumba e nderr majjere e tamperere."},{"id":25,"translation":"Hara ko e makko jaŋtoore nden wernaa hakkunde amen? Si ko woni, ko penoowo nii, townitiiɗo\"."},{"id":26,"translation":"Aray ɓe ngaannda (Ñalnde) Janngo, ko hommbo woni penoowo toownitiiɗo on."},{"id":27,"translation":"Ko Min wurtirooɓe ngelooba ndewa ba ngam, jarribagol ɓe. Aynitu ɓe, muññoɗaa."},{"id":28,"translation":"Humpitu ɓe won'de ndiyam ɗam ko sennndaaɗam hakkunde maɓɓe [e ngelooba ba]; kala yaray geɗal mum."},{"id":29,"translation":"Ɓe noddi gon'diijo maɓɓe, o jonni [kaafa kan], o sodi [ba]."},{"id":30,"translation":"Teskii ko hono lepte am ɗeen e jeertingol (am) ngol wa'anoo?"},{"id":31,"translation":"Ko ha'acaango wooturu tun Min ngurti e maɓɓe, ɓe mba'i wa ledde yo'orude muncaaɗe."},{"id":32,"translation":"Gooŋɗii Min newinirii Alqur'aanare nden baajitorgol. Hara wooday baajitorɗo?"},{"id":33,"translation":"Yimɓe Luutu ɓen njedduno jeertine ɗeen."},{"id":34,"translation":"Min ngurtuno henndu kaaƴe e maɓɓe, si wonaa e ɓeynguure Luutu nden, Min daɗndirno ɓeen ka wenndo,"},{"id":35,"translation":"moƴƴere immorde e Amen. Ko non Min nkoɓitirta kala kettuɗo [neema Allah on]."},{"id":36,"translation":"Gooŋɗii le o jeretinirno ɓe nanngal amen cattungal ngal. Kono ɓe cikkitii jeertinol ngol."},{"id":37,"translation":"Gooŋɗii ɓe ɗaɓɓirno mo [bonidugol e hoɗɓe makko ɓeen]. Min mehi gite maɓɓe ɗeen. \"Meeɗee lepte ɗeen e jeertingol am ngol\"."},{"id":38,"translation":"Gooŋɗii ko bimmbi law, woni ko lepte duumiiɗe ndawirani ɓe."},{"id":39,"translation":"\"Meeɗee lepte e jeertingol am\"."},{"id":40,"translation":"Gooŋɗii Min newinirii Alqur'aanare nden baajitorgol. Hara wooday baajitorɗo?"},{"id":41,"translation":"Gooŋɗii jeertinaango ngon arii e yimɓe Fir'awna ɓeen."},{"id":42,"translation":"Ɓe njeddi aayeeje amen ɗen fof. Min nanngiri ɓe, nanngal pooluɗo kattanɗo."},{"id":43,"translation":"Ko he'eferɓe mon ɓen ɓuri ɓeya moƴƴude? Kaa ko daɗgol woodani on ka Ɗeri?"},{"id":44,"translation":"Kaa hara ɓe mbi'ay : \"Minen ko min dental wallindirooɓe\"?"},{"id":45,"translation":"Aray nde dental [maɓɓe] ngal foolee, ɓe ndunntina ɓabbe maɓɓe."},{"id":46,"translation":"Wurin ko Darnga ngo woni kammbaa maɓɓe on, Ko Darnga noon ɓuri mawnude e haaɗude."},{"id":47,"translation":"Pellet, bonɓe ɓen ngonii e majjere e ooyunge."},{"id":48,"translation":"Ñande ɓe daasiroytee je'ece maɓɓe ɗeen ka nder Yiite, (ɓe mbi'anee): \"Meeɗee meemugol Saqara\"."},{"id":49,"translation":"Minen Min tagir hu'unde kala e eɓɓoore,"},{"id":50,"translation":"Yamiroore amen wonaani, si wonaa [konngol] gootol pet, [yaawira] wa hinƴaango yiitere."},{"id":51,"translation":"Gooŋɗii Min kalkiino yeradiiɓe mon. Hara wooday baajitorayɗo?"},{"id":52,"translation":"Kala hu'unde nde ɓe ngolli no ka ndeer ɗeri,"},{"id":53,"translation":"kala kadi toksum e mawnukum, ko binndaa ɗum."},{"id":54,"translation":"Pellet, gooŋɗuɓe ɓren ngonii e Aljannaaji e caatli,"},{"id":55,"translation":"e toolorde goonga, ka Laamɗo kattanɗo."}]},{"id":55,"verses":[{"id":1,"translation":"Joom yurmeende e on."},{"id":2,"translation":"O anndinii alqur'aana."},{"id":3,"translation":"O tagi neɗɗaŋke o."},{"id":4,"translation":"O anndini mo ɓanngingol.(laɓɓin'gol)"},{"id":5,"translation":"Nayange ngen e lewru ndun [hiɗi ndogira] limoore,"},{"id":6,"translation":"koode ɗeen kadi e leɗɗe ɗeen, hino cujjude."},{"id":7,"translation":"Kammu ngun, o toowni ngu. O waɗi nunɗal ngal,"},{"id":8,"translation":"fii wota on mbewu ka pe'esirɗe."},{"id":9,"translation":"Ñinniron petgol ngol no nunɗiri. Wata on ustu pe'esirɗe ɗeen."},{"id":10,"translation":"Leydi ndiin, O waɗanndi tagoore ndeen:"},{"id":11,"translation":"Muuyanteeɗi hino e mayri, e leɗɗe tamaro marɗe poƴƴi."},{"id":12,"translation":"e gabbe marɗe ña'ande, e uurngol."},{"id":13,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin woni ko njeddoton?"},{"id":14,"translation":"O tagiri neɗɗo on immorde e loopal, ba'ngal e ko juɗaa."},{"id":15,"translation":"O tagiri jinnaaji ɗiin, immorde e lew lewndu yiite laaɓuki."},{"id":16,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗiin njeddoton?"},{"id":17,"translation":"Jeyɗo fuɗirɗe ɗeen ɗiɗi Jeyi kadi mutirɗe ɗeen ɗiɗi."},{"id":18,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":19,"translation":"O Tuppindiri maaje ɗeen ɗiɗi, hiɗe potta."},{"id":20,"translation":"heedo hino hakkunde majje, ɗe njillondirtaa."},{"id":21,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":22,"translation":"Hino yalta e ɗeen [maaje] ɗiɗi: kaŋŋe \"Lu'lu'u\" e \"marjaan\"."},{"id":23,"translation":"E ko holɗi e neemaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":24,"translation":"Ko Kaŋko woodani dogooje lesaaɗe ka ndeer maayo, ba'aɗe na pelle."},{"id":25,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":26,"translation":"Kala ko woni e hoore mayri ko ko re'oyta,"},{"id":27,"translation":"heddoo Jaati Joomaa Kiin, Jom mawngu e teddungal."},{"id":28,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":29,"translation":"Ɓeen ngonɓe ka kammuuji e ka leydi hino naamnoo mo. Ñande woo, Himo e fiyaaku."},{"id":30,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗiin njeddoton?"},{"id":31,"translation":"Aray nde Min fa'andii hasbude on, onon yo tedda ko'e en ɗiɗo en.."},{"id":32,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":33,"translation":"Eey mon yo dental jinna e yimɓe ! Si on kattanii wuɗɗirgol ka seraaji kammuuji e ka leydi, haray nguɗɗee. On wuɗɗirtaa si wonaa e doole."},{"id":34,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗiin njeddoton?"},{"id":35,"translation":"Hino wurtee e mon - [onon jinna e yimɓe] - ɗemngal yiite e curki [maa sila taayuɗo], on paabondirtaa."},{"id":36,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":37,"translation":"Si wonii kammu nguun seekiima, ngu wojjirii wa piindi hono pentiir boɗe."},{"id":38,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":39,"translation":"Nden ñande, wonaa neɗɗo maa jinne woni ko laɓnditetee fii bakkaat mum."},{"id":40,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":41,"translation":"Bonɓe ɓeen hino ngaannditiree Ma'andeeji maɓɓe ɗiin. Ɓe nanngiroyee ka njubuuji-tin tinɗi- e ka koyɗe."},{"id":42,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin woni ko njeddoton?"},{"id":43,"translation":"Ko ngee woni Jahannama nge bonɓe ɓen njeddynoo fii mum."},{"id":44,"translation":"Hiɓe mbanngoo hakkunde magge e fatayɗam kattuɗam wulde."},{"id":45,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":46,"translation":"Hino woodani kala kulɗo daragol ye'eso Joomi mum, aljannaaji ɗiɗi;"},{"id":47,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":48,"translation":"(joomiraji)marɗe calɗi ɗiɗi dukke."},{"id":49,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":50,"translation":"Ɓulli ɗiɗi hino e ndeer majji, ilayɗi."},{"id":51,"translation":"E ko holɗi e neemaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":52,"translation":"Hino e ndeer majji kala muuyanteeɗi ɗiin, noone ɗiɗi."},{"id":53,"translation":"E ko holɗi e neemaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":54,"translation":"Hara ko ɓe soɓɓindiiɓe e ndaɗɗule tekkirɗe ndeer, dimɗe majje ɗeen ɗiɗi ko ɓadiiɗe."},{"id":55,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":56,"translation":"(Rewɓe) ɗaɓɓiɗa ndaarɗeɓe hino toon, ɓe neɗɗo memaani ado maɓɓe wonaa kadi jinna."},{"id":57,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":58,"translation":"[Labiraaɓe] hono kaŋŋe yaaquutu e marjaan."},{"id":59,"translation":"E ko holɗi e neemaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":60,"translation":"Hara njoɓdi moƴƴere no woodi, si wonaa moƴƴere?"},{"id":61,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗiin njeddoton?"},{"id":62,"translation":"Hino ga ɗiin ɗiɗi, aljannaaji ɗiɗi kadi."},{"id":63,"translation":"E ko holɗi e neemaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":64,"translation":"Kecciɗɗi ɗiɗi."},{"id":65,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗiin njeddoton?"},{"id":66,"translation":"Ɓulli ɗiɗi hino e ndeer majji, ɓulayɗi."},{"id":67,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":68,"translation":"Hino e majji : muuyanteeɗi, e leɗɗe tamarooje e rummaana."},{"id":69,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":70,"translation":"Hino e ɗiin ɗiɗi : rewɓe suɓaaɓe (labaaɓe)."},{"id":71,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":72,"translation":"huurul'ayniiɓe(yaaja gite), soomaaɓe e tillisooji,"},{"id":73,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":74,"translation":"neɗɗo memaani ɓen ado maɓɓe, wonaa kadi jinna."},{"id":75,"translation":"E ko holɗi e neemaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":76,"translation":"Ko ɓe soɓɓindotooɓe e dow ngawluuji haakooji, e ndaɗɗule abqari labaaɗe."},{"id":77,"translation":"E ko holɗi e ne'emaaji Joomi mon ɗin njeddoton?"},{"id":78,"translation":"Barkinii innde Jooma nden, Jom mawngu e teddungal !"}]},{"id":56,"verses":[{"id":1,"translation":"Si ko darotoongal ngal dariima,"},{"id":2,"translation":"alanaa daragol maggal ngol pennoowo."},{"id":3,"translation":"Koyfinɗinatngal (yedduɓe), ɓamtatngal (gooɗiiɓe)."},{"id":4,"translation":"Si lesdi ndiin dilliniraama dillannde,"},{"id":5,"translation":"pelle ɗeen munciroyee muncannde,"},{"id":6,"translation":"ɗe ngonta collaari ruuynatndi,"},{"id":7,"translation":"Mbattinon nooneeji tati :"},{"id":8,"translation":"Ko wontirooɓe ñaamo ɓeen - iskin ɓeen yimɓe ñaamo !"},{"id":9,"translation":"e wontirooɓe nano ɓeen, bis e ɓeen yimɓe nano !"},{"id":10,"translation":"Ko adondiratnooɓe ɓeen (e moƴƴere ka aduna), adoytee (naatneede Aljanna)."},{"id":11,"translation":"Ko ɓeen ngoni badnitaaɓe ɓeen."},{"id":12,"translation":"ka Aljannaaji ne'eminiiɗi,"},{"id":13,"translation":"dental jeyaangal e [mofte] adinooɓe ɓeen,"},{"id":14,"translation":"e seeɗaaɓe jiyaaɓe e [mofte] sakkitiiɓe ɓeen,"},{"id":15,"translation":"heɓe e hoore danɗe yuɓɓiraaɗe [kaŋŋe],"},{"id":16,"translation":"hara heɓe soɓɓindii e majje, feewtondirɓe."},{"id":17,"translation":"Sukaaɓe duuminaaɓe hino mbanngoo hakkunde maɓɓe,"},{"id":18,"translation":"wonndude e ñedduɗe, e cataloy, e koroy e [hebbiniraakoy] beere ilatnde,"},{"id":19,"translation":"ɓe muusetaake ko*e ndeer toon, ɓe ciwritaa;"},{"id":20,"translation":"e muuyanteeɗi ɗi ɓe cuɓotoo,"},{"id":21,"translation":"E teewu colli ngu ɓe tuuyatee."},{"id":22,"translation":"E huurul'ayniiɓe -yaaja gite en ɓeen."},{"id":23,"translation":"nannduɓe e kaŋŋe lu'lu'u maraaɗe;(coomaaɗe)."},{"id":24,"translation":"njoɓdi ko ɓe ngollatnoo koon."},{"id":25,"translation":"Ɓe nanataa ndeer ton haala mhere, wonaa ko bakkondiŋta;"},{"id":26,"translation":"si wonaa wi'aneede : \"Salaaman! Salaaman!\" [Saɗi mon! saɗi mon!]."},{"id":27,"translation":"E wontirooɓe ñaamo ɓeen, ko ngoni ɓeen yimɓe ñaamo?"},{"id":28,"translation":"[Ɓe ngonat] e leɗɗe jaaɓe neewɗuɗe,"},{"id":29,"translation":"E banaanaje pawandirɗe."},{"id":30,"translation":"E ɗowdi duumiindi,"},{"id":31,"translation":"E ndiyam juuratɗam,"},{"id":32,"translation":"e ɓiɓɓe leɗɗe ɗuuɗuɗe"},{"id":33,"translation":"ɗe taƴondirtaa ɗe kaɗetaake."},{"id":34,"translation":"E danɗe ɓamtaaɗe."},{"id":35,"translation":"Ko minen tagi puɗɗi ɓe (puɗɗagol)."},{"id":36,"translation":"Min mbaɗi ɓe curbaaɓe-boomi-."},{"id":37,"translation":"yiɗuɓe worɓe mum, goreeɓe."},{"id":38,"translation":"[Min marani ɓe] yimɓe ñaamo ɓeen."},{"id":39,"translation":"Dental jiyaaɓe e [mofte] adinooɓe ɓeen,"},{"id":40,"translation":"E seeɗaaɓe jiyaaɓe e [mofte] sakkitiiɓe ɓeen."},{"id":41,"translation":"E wontirooɓe nano ɓeen. Ko homɓe nhoni ɓeen yimɓe nano?"},{"id":42,"translation":"[Ɓeen] no e nguleendi e patatɗam,"},{"id":43,"translation":"E ɗowdi curki ɓawluki,"},{"id":44,"translation":"wonaa ɓuuɓndi, wonaa teddundi."},{"id":45,"translation":"Ado ɗuum, hari ko ɓe neeminaaɓe."},{"id":46,"translation":"ɓe laatino heɓe deppitoo e bakkaat mawɗi ɗiin,"},{"id":47,"translation":"heɓe mbi'atnoo: \"Enee, si min maayii, min ngontii mbullaari e ƴi'e, hara ko min immintinoyteeɓe?"},{"id":48,"translation":"hay baabiraaɓe amen adinooɓe ɓeen?\""},{"id":49,"translation":"Maaku : \"pellet, aramɓe e sakkitiiɓe ɓe."},{"id":50,"translation":"ko mooɓoyteeɓe e ñalaande anndaande waktu mum."},{"id":51,"translation":"refti pellet, onon ɓee majjuɓe yedduɓe [ummital],"},{"id":52,"translation":"ko on ñaamoyayɓe e leggal \"Zaqquumi\" ngal"},{"id":53,"translation":"kebbiniron ngal deedi,"},{"id":54,"translation":"njariron ngal kadi patatɗam,"},{"id":55,"translation":"Njariron wa jargol ngelooba ɗomɗaamba\"."},{"id":56,"translation":"Ko ɗuum woni ko ɓe kottiigu !u! en ñalnde njoɓdi diina."},{"id":57,"translation":"Ko Minen ngoni ko tagi on. Haɗi ngooŋɗion [Min immintinat on]?"},{"id":58,"translation":"On nj'ii on maniiyu mo ndufoton?"},{"id":59,"translation":"Ko onon tagata mo? Kaa ko minen ngoni tagooɓe [ɗum]?"},{"id":60,"translation":"Ko Minen koddiri maayde ndeen hakkunde mon. Min ngonaani adateeɓe"},{"id":61,"translation":"E battitugol yeruuɓe mon, Min puɗɗira on e ko on ngannda."},{"id":62,"translation":"Gooŋɗii hoɗon nganndi tageede aranun ɗum. Ko haɗi mbaajitoɗon?"},{"id":63,"translation":"On nji'ii ko ko ndemoton?"},{"id":64,"translation":"Ko onon puɗinta ɗum? Kaa ko Minen ngoni fuɗinooɓe ɓeen?"},{"id":65,"translation":"Si min kaajuno, pellet, Min mbaɗayno ndu foron. Mbattinon hiɗon kaawoo [mbi'a] :"},{"id":66,"translation":"\"Minen ko min lepteteeɓe perte ko min nafqi ko."},{"id":67,"translation":"wurin ko min haɗaaɓe!\"."},{"id":68,"translation":"On yi'ii ndiyam ɗam njaroton ɗam?"},{"id":69,"translation":"E ko onon njippiniri ɗam ka duule? Kaa ko minen njippini [ɗam]?"},{"id":70,"translation":"Si Min kaajuno, Min mbaɗayno ɗam kaaɗɗam. Ko haɗi njetton [Allah]?"},{"id":71,"translation":"On nj'ii yiite nge kuɓɓoton ngen?"},{"id":72,"translation":"E ko onon woodini waɗi leɗɗe mum? Kaa ko Minen ngoodini [ɗe]?"},{"id":73,"translation":"Min mbaɗir ngen [yiite] waaju, e nafitor nge setotooɓe."},{"id":74,"translation":"Subbunhinor innde Joomi maa, mawɗo oon!"},{"id":75,"translation":"Mi wooɗndirii mutirɗe koode ɗeen."},{"id":76,"translation":"Pellet, ɗuum ko woondoore mawnde, si hoɗon nganndunoo."},{"id":77,"translation":"Pellet nee ko alqur'aanaare konde teddunde,"},{"id":78,"translation":"won'de e deftere reenaande"},{"id":79,"translation":"meemataa nden si wonaa laɓɓinaaɓe ɓeen;"},{"id":80,"translation":"ko jippiniraande ka Jeyɗo winndere ndeen."},{"id":81,"translation":"E ko ndee yeewtere woŋki ko njeddoton onon?"},{"id":82,"translation":"Hoɗon mbaɗa arsike mon (toɓo ngon) ko on yeddooɓe [arsikuɗo On]?"},{"id":83,"translation":"Ko haɗata nde woŋkii yottii ka lookoƴere,"},{"id":84,"translation":"hara onon hoɗon ndaara on tumba,"},{"id":85,"translation":"hara non ko Minen ɓuri on ɓadaade mo, kono on nji'ataa."},{"id":86,"translation":"Ko haɗata on, si tawiino on njoɓetaake."},{"id":87,"translation":"Ndutton kin [woŋkii], si tawii ko on goonguɓe?"},{"id":88,"translation":"Si tawii on ko jiyaaɗo e ɓattinaaɓe ɓeen,"},{"id":89,"translation":"haray ko foftere, e moƴƴere, e Aljannaaji ne'ema (woodani mo)."},{"id":90,"translation":"Si tawii kadi ko jiyaaɗo e yimɓe ñaamo ɓeen,"},{"id":91,"translation":"haray [o jaɓɓoroyte] : \"Kisal maa\" e ɓaŋge yimɓe ñaamo ɓeen."},{"id":92,"translation":"Si tawii noon ko jiyanooɗo e yedduɓe majjuɓe ɓeen,"},{"id":93,"translation":"haray hoɗtorde makko on ko patayɗam,"},{"id":94,"translation":"E sumeede Jahiimi."},{"id":95,"translation":"Pellet, ko ɗum woni goonga jananaaɗo oon."},{"id":96,"translation":"Subbunhinor innde Joomi maa, mawɗo oon!"}]},{"id":57,"verses":[{"id":1,"translation":"Kala ko woni ka kammuuji e ka leydi seninii Allah. Ko Kaŋko woni pooluɗo, Ñeeño on."},{"id":2,"translation":"Ko Kaŋko heeranii laamu kammuuji ɗiin e lesdi ndin. Himo wuurna Himo wara, Kanŋko O kattanɗo kala hu'unde."},{"id":3,"translation":"Ko Kaŋko woni arano e cakkitiiɗo, peeñuɗo e birniiɗo, Kaŋko ko O gannduɗo kala hu'unde."},{"id":4,"translation":"Ko Kaŋko tagi kammuuji ɗiin e leydi ndiin ndeer balɗe jeegoo, refti O fotondiri ka dow \"Arsi\"; Himo anndi ko mutata kon ka leydi, e ko ƴawata e mayri, e ko jipporta ka kammu e ko ƴawata e maggu. Homo wonndi e mon kala ka ngonɗon. Allah no reeni ko ngolloton kon."},{"id":5,"translation":"Ko Kaŋko heeranii laamu kammuuji ɗin e leydi ndin. Ko ka Allah fiyakuuji ɗin nduttirtee."},{"id":6,"translation":"Himo naadia jemma on e ndeer ñalawma on, o naadira ñalama on kadi e ndeer jemma on. Kaŋko ko O gannduɗo ko woni e ndeer ɓerɗe."},{"id":7,"translation":"Gooŋɗinee Allah e nulaaɗo makko on, nafqon kon ko o waɗiri on lomtinaaɓe e mum. Gooŋɗinɓe ɓeen e mon, ɓe nafqi [jawle maɓɓe ɗen], hino woodani ɓeen njoɓdi mawnundi."},{"id":8,"translation":"E ko heɓi on, on ngooŋɗintaa Allah? E hino Nulaaɗo on hino nodda on e gooŋɗingol Joomi mon. Gooɗii [Allah] ƴettii e mon ahadi, si on laatike gooŋɗinɓe."},{"id":9,"translation":"Ko Kaŋko jippinta e jeyaaɗo makko on aayeeje ɓannguɗe, fii no o njaltinira on e niɓe fa'ade e ndaygu. Pellet, Allah ko jurmotooɗo on, jaafotooɗo."},{"id":10,"translation":"E ko heɓi on, on cakkotaako fii laawol Allah ngol, e hino le ko Allah woodani ronugol kammuuji ɗiin e leydi ndin? Fotataa e mon, ɓen sakkinooɓe ado uddital ngal ɓe haɓidaa; ko ɓeen ɓuri mawnude darja e dii ɓeen sakkiiɓe ɓaawo ɗum ɓe haɓidaa. Ɓe fof maɓɓe noon, Allah fodii ɓe moƴƴere. Allah no humpitii ko ngolloton kon."},{"id":11,"translation":"Ko hommbo ñamlirta Allah ñamaande labaande, o sowana mo nde, hara no woodani mo njoɓdi teddundi?"},{"id":12,"translation":"Ñande nji'oytaa gooŋɗinɓe worɓe ɓeen e gooŋɗinɓe rewɓe ɓeen, hara annoora maɓɓe yaara ye'eso maɓɓe e ñaamo maɓɓe (ɓe mbi'anee): \"Weltaare mon hannde ko Aljannaaji, ɗi canɗi ilata senngo ley mum, ko on duumotooɓe ndeer ton\". Ko ɗum woni malal mawngal ngal."},{"id":13,"translation":"Ñalnde naafiqiiɓe worɓe ɓeen e naafiqiiɓe rewɓe ɓen mbi'anoyta gooŋɗinɓe ɓeen: \"kabbee min, min njalbinora annoora mon on\". Ɓe mbi'anee : \"Yiltoree ɓaawo mon, ɗaɓɓoyon annoora\". Heedo waɗee hakkunde maɓɓe, ngo damal ngal yurmeende woni e nder mum, ɓaawo maggal noon, ko lepte woni e bannge mum."},{"id":14,"translation":"Hiɓe nodda ɓe : \"E min ngondaano e mon?\" Ɓe mbi'a : \"Ko non nhoniri. Ko woni tun, on fitinno ko'e mon, habbitaniɗon [gooŋɗinɓe ɓen bone], cikkitiɗon, yelaaji hodi on haa yamiroore Allah nden ari. Hodoowo on hodi on e moƴƴere Allah ndeen."},{"id":15,"translation":"Hannde noon, on njaɓantaake coktorɗum wonaa e ɓeen yedduɓe. Depporde mon nden ko ka Yiite : ko ngen woni ko hannduɗon. Nge bonii ruttorde."},{"id":16,"translation":"E yontaani gooŋɗiiɓe ɓen nde ɓerɗe maɓɓe ɗen deeƴirta jantoore Allah nden e kon ko jippii immorde e goonga? Hara ɓe wa'aani wa ɓeen okkanooɓe defte ɓen ko adii, dumunna on juutani ɓeen, ɓerɗe maɓɓe ɗen njo'ori, ko ɗuuɗunoo e maɓɓe ko ko faasiqiiɓe."},{"id":17,"translation":"Nganndee pellet, Allah wuurnitay lesdi ndiin ɓaawo ndi yo'orii. Gooŋɗii Min ɓannginiranii on aayeeje ɗeen, fii no haqqiliron."},{"id":18,"translation":"Pellet, sakkotooɓe (jawɗe mum ɓeen) ka worɓe e ka rewɓe ɓe ñami Allah ñamaande labaande, ɓe sowanoyte (mbarjaari) hara no woodani ɓe njoɓdi mawndi."},{"id":19,"translation":"Ɓeen gooŋɗinɓe Allah e Nulaaɗo makko on, ko ɓen woni goongiyaŋke en. Sahodinɓe ɓen ka Joomi mun, hino woodani ɓen njoɓdi maɓɓe e annoora maɓɓe. Ɓeen noon yedduɓe ɓe njeddi aayeeje Amen ɗeen, ko ɓeen ngoni yimɓe Jahiimi ngen."},{"id":20,"translation":"Ngnndee won'de nguurndam aduna ɗam ko fijindaaru, e mbeleeɗe, e cuɗaari, e ɓurondiro hakkunde mon e jawɗe e ɓiɓɓe. Wano toɓo haawnungo remooɓe ɓen puɗi mum, refti ngo yo'ora, yi'aa hingo soyɗi; refti ngo wonta munciiɗum. Hino ka laakara, lette caɗtuɗe, e yaafuyee immorde e Allah e yarluyee. Nguurndam aduna ɗam wonaani, si wonaa dakammehoy hodo."},{"id":21,"translation":"Ngadondiree e (golle) yaafaawuya ka Joomi mon, e Aljanna mo yaajeendi mun wa'i yaajeendi kammu ngun e leydi ndin, on maranaama ɓren gooŋɗinɓe Allah e Nulaaɓe makko ɓen. Ɗuum ko ɓural Allah ngal o okkata on mo O muuyani. Allah ko Joim ɓural mawnungal."},{"id":22,"translation":"Bone woo heɓataa [on] e lesdi ndiin ma e pittaali mon ɗiin, si wonaa ɗuum woniino e deftere ado min tagude ndee [tagoore]. Pellet, ɗuum ko ko newanii Allah."},{"id":23,"translation":"Ko fii wota on cuno e ko laawii on kon, ngonaa kadi weltorgol ko o okki on kon. Allah yiɗaa kala ñaaƴoowo, mantiiɗo."},{"id":24,"translation":"Ɓeen wuddooɓe ɓe njamira yimɓe ɓeen nguddam... kala ɗuurniiɗo, pellet, Allah kan ko Galo, jettiniiɗo."},{"id":25,"translation":"Gooŋɗii Min nulirii Nulaaɓe amen ɓeen ɓanngannduyeeji, Min njippindinani ɓe defte e sariyaare, fii no yimɓe ɓeen ñiiɓira e nunɗal. Min njippini kadi njamndi ndiin, ndi doole tiiɗuɗe woni e mum e nafooje wonan'de yimɓe ɓeen, e no Allah feññinira ɓeen wallooɓe mo e Nulaaɗo makko on ka wirnii. Pellet, Allah ko Jom demmbe, pooluɗo."},{"id":26,"translation":"Gooŋɗii Min nulii Nuuhu e Ibraahiima, Min maɗi e geñngol maɓɓe ngol Annabaaku e defte. Hino e maɓɓe feewuɓe, ko ɗuuɗi kon e maɓɓe ko faasiqiiɓe."},{"id":27,"translation":"Refti Min njokkindini e batteeji maɓɓe ɗin, nulaaɓe amen [goo], Min njokkintiniri [ɓe] Iisaa geɗal Maryama on, Min ngokki mo Linjiila, Min mbaɗi e ɓerɗe jokkuɓe mo ɓen : yurmeende e giggol. Labbeyaagal ngal ɓe sinci ngal, Minen Min mbaɗɗinaa ngal e maɓɓe. [Min lamndaaki] si wonaa ɗaɓɓugol welayee Allah. Kono ɓe ayniraali ɗum no haani aynireede. Min ngokki njoɓdi goiŋɗinɓe ɓeen e maɓɓe. Ko ɗuuɗunoo kon e maɓɓe ko faasiqiiɓe."},{"id":28,"translation":"Eey mon yo gooŋɗiiɓe! Kulee Allah, ngooŋɗinon Nulaaɗo makko on; O yeɗay on geɗe ɗiɗi e mbarjaari makko ndiin, O waɗana on annoora mo ndayginorton, O haforana on. Pellet, Allah ko kaforoowo, jurmootooɗo."},{"id":29,"translation":"Fii no yimɓe defte ɓeen ngnndira won'de ɓe kattanaa hay hu'unde e ɓural Allah ngal, e won'de ɓural ngal ko e juuɗe Allah woni; Himo yeɗa ngal mo O muuyani. Pellet, Allah ko Joom ɓural manngal."}]},{"id":58,"verses":[{"id":1,"translation":"Ko goonga Alla nani konngol oon duttondiroowo e ma haala ko faati e joom galle makko hombo wullito fa'ade e Alla; Alla na nana yeewtere mon nde pellet Alla ko nanoowo ji'oowo"},{"id":2,"translation":"Ɓeen nanndinooɓe suddiiɓe mum en e yummiraaɓe maɓɓe, ɓeen ɓe ngona yummiraaɓe maɓɓƴe, woni yummiraaɓe mum en ko ɓeen jibinɓe ɓe pellet hoɓe kaala paŋkare e penaande e pellet Alla ko jaafatooɗo jarlotooɗo bakkatuuji."},{"id":3,"translation":"Ɓeen nanndinooɓe rewɓe mum en refti ɓe ndutto ko ɓe mbiino ko yoɓe ndimɗin daande ko adi ndeɓe memandirta ko ɗum woni ko mbaajete ɗon ko, alla na kumpati ko ngollaton ko."},{"id":4,"translation":"Kala mbo dañaani yo o hoor lebbi ɗiɗi dewandirɗi ko adii ndeɓe mandirta kala mbo kattanaani yo o ñammin miskineeɓe capanɗe njeegom, ɗuum ko ngam ngoonɗinon Alla e nelaaɗo makko ko ɗuum woni keerol Alla woodanii he'eferɓe lepte cattuɗe."},{"id":5,"translation":"Pellet ɓeen luundotooɓe Alla e nelaaɗo makko ɓe koynaama hono no adiiɓe ɓe koynirano, min tellinii aayeeje peeñɗe, woodani he'eferɓe lepte koynooje."},{"id":6,"translation":"Ñande o ummini ɓe kamɗe fof o holla ɓe koɓe ngolluno ko, o tonngii ɗuum ɓe njejji ɗuum Alla na seedii kala hu'unde."},{"id":7,"translation":"Mbele a annda won'de Alla na anndi ko woni e ndeer kammuuji e ko woni e ndeer leydi, gunndo wonata hakkunde tata si wona o nayɓitaɓe ngo wonata hakkunde noyo si wona o wona jeegoɓo ngo wonata ko ja'asi ɗuum si wona o won'da e mum en toɓe mbaawi won'de fof, refti o habraɓe ko ɓe ngolli ñande darnga, pellet Alla na anndi kala hu'unde."},{"id":8,"translation":"Mbele a yiyaani ɓeen kaɗaaɓe ndeeyu refti ɓe nduttoo koɓe kada ko ɓe ndeeyandira e bakkatuuji e añanaagal e woopde nelaaɗo, siɓi ngarii e ma ɓe calmanir ma na Alla salminiraani ma nih ɓe mbiya e pittaali mum en ko haɗi Alla leptira min ko min kaalata ko, yoniiɓe jahannama hoɓe naatne heen bonii wattannde."},{"id":9,"translation":"Eey mon mon gooŋɗinɓe si on ndeeydii e nelaaɗo wotee ndeeyde e makko e bakkaat e añanaagal e woopde nelaaɗo, ndeeydee e ɗiggere e kulol Alla mbo mooɓoyteɗon to makko."},{"id":10,"translation":"Pellet gunndo ko e seytaane ngam o sunina ɓeen gooɗinɓe o lorotaaɓe hay ndiga si wona e sakkitoore Alla, e dow Alla woni ko gooŋɗiɓe mbakkilto."},{"id":11,"translation":"Eey mon mon gooŋɗinɓe si on mbiyaama yaacne e joɗle yaacne Alla njaajnana mon, si on mbi'aama umme, ummɗon Alla ɓamta ɓeen gooŋɗin ɓe e mon e joman en ganndal darajaaji, Alla na kumpatii ko ngolloton ko."},{"id":12,"translation":"Eey mon gooŋɗinɓe si on ndeeydii e nelaaɗo tottire e ndeeyu mon sadak, ko ɗuum ɓuri moƴƴude e mon ko ɗuum ɓuri laaɓde, si on keɓaani Alla de ko jaafatooɗo jurmotooɗo."},{"id":13,"translation":"Mbele on kul tottirde sadaka saanga ndeeydaton e nelaaɗo, si on tottiraani Alla jaɓani on tuubuubuya, ndarnee juulde toottiron askal ɗoftoɗon Alla e nelaaɗo makko, Alla na kumpatii ko ngolloton ko."},{"id":14,"translation":"Mbele a yii'aani ɓeen heedninɓe aade en ɓe Alla tikkani ɓe njeyaaka e mon ɓe njeyaako e maɓɓe, hoɓe ngooɗndira penaale te hoɓe nganndi."},{"id":15,"translation":"Alla heblaniiɓe lepte caɗtuɗe pellet bonii koɓe ngolluno ko."},{"id":16,"translation":"ɓe nanngarii goonɗdooje mum en ɗe heedo, ɓe palii laawol Alla ngol, woodaniiɓe lepte koynooje."},{"id":17,"translation":"Pellet, ɓeen yedduɓe, jawle maɓɓe ɗen e ɓiɗɓe maɓɓe ɓen duncantaaɓe e lepte Alla ɗen hay hu'unde. Ko ɓeen ɗoon ngoni yimɓe yiite ɓeen, kamɓe ko ɓe luttooɓe toon."},{"id":18,"translation":"Ñande Alla umminiɓe kamɓe fof, ɓe ngooɗndana mbo hono noɓe ngooɗndaranta mon nih, hoɓe cikka won koɓe ngoni e dow mum, ɓe tigi ngoni fenooɓe ɓe."},{"id":19,"translation":"Seytaane tehriiɓe o yejjitini ɓe jaŋtaade Alla ko ɓee tigi ngoni fedde seytaane, pellet ko fedde seytaane woni pertuɓe."},{"id":20,"translation":"Ɓeen haɓatooɓe Alla e nelaaɗo makko,ko ɓeen ɓuri hoyde."},{"id":21,"translation":"Alla ñaawi ma ni fool miin e nelaaɓe am, pellet Alla ko cemmbuɗo tedduɗo."},{"id":22,"translation":"A heɓatah yimɓe gooŋɗinɓe e ñalawma cakkatiiɗo na njiɗandira e luundiiɓe Alla e nelaaɗo makko haysi ɓe ngonii baabiraaɓe mum en wolla ɓiɓɓe wolla musiɓɓe, wolla gorol mum en, ko ɓe ɓerɗe mum en mbinnda iimaan O semmbiniɓe e ruuhu ummade e makko, O naatnaɓe aljannaaji na dogo ley majji caatli ɓe duumo toon haa pooma, Alla weleeɓe ɓe mbele Alla, ko ɓeen ngoni fedde Alla, ko fedde Alla tigi woni malaaɓe."}]},{"id":59,"verses":[{"id":1,"translation":"Kala ko woni ka kammuuji e ka leydi seninii Allah. Ko Kaŋko woni pooluɗo , Ñeeño on."},{"id":2,"translation":"Ko Kaŋko yaltini ɓeen he'efareeɓe joom en defte en e galleeji mum en e mooɓdu adanuru ndu, on cikkaana maɓe njaltu, ɓe cikki galli mum en ɗi ndeenatɓe e Alla, O ardiɓe ɗoɓe cikkaana, O werlii e ɓerɗe mum en kulol, hoɓe njirbinira galleeji maɓɓe juuɗe mum en e juuɗe gooŋɗinɓe, teskee onon joman en kakkillaaji."},{"id":3,"translation":"Si alla farlaana e mum en yaltineede ma o leptuɓe e aduna woodanaɓe lepte yiite."},{"id":4,"translation":"Ɗuum, ko fii kamɓe ɓe lunndike Alla e nulaaɗo makko on. \"Kala noon lunndiiɗo Alla e nulaaɗo makko on, pellet, alla ko caɗtuɗo lepte\"."},{"id":5,"translation":"Kala ko taƴɗon e tamaroowi wolla ngaccuɗonki hoki dari e pooɓe makki, ko e yamiroore alla ngam o hoyna faasiqeeɓe."},{"id":6,"translation":"Ko Alla rutti fa'ade e nelaaɗo makko ummaade e mum en, on keñaraaki e mum pucci wolla geloobi, kono Alla na wuurta nelaaɓe makko e dow mbo o wela, Alla na hattani kala hu'unde."},{"id":7,"translation":"Ko Alla neemini e nelaaɗo mum e yimɓe gure dow, na woodani Alla e nelaaɗo makko e ɓadiiɓe nelaado e alyatitm en e miskineeɓe e ɓiy laawol ngam ɗum wa'asa yiilaade hakkunde alɗuɓe mon, ko nelaaɗo totti on ɓame ko o haɗi on ngacce, ndeene Alla, pellet Alla ko caɗtuɗo lepte."},{"id":8,"translation":"Woodani wa'asɓe yaltinaaɓe galleeji mum en e jawɗeele mum en hoɓe ɗaɓɓa ɓural ummaade e Alla e weluya hoɓe mballa Alla e nelaaɗo makko, ko ɓeen de ngoni gooŋɗuɓe tigi."},{"id":9,"translation":"E ɓeen telliiɓe e madiina e iimaan ko adii ɓe, hoɓe njiɗi oon perɗo fa'ade e maɓɓe ɓe keɓatah e ɓerɗe mum en tikkere koɓe totta ko, hoɓe ɓurna e dow ko*e mum en haysi hoɓe ngondi e ba'asal, kala mbo Alla reeni fittaandu mum e ɗawre, ko ɓeen de ngoni malaaɓe ɓe."},{"id":10,"translation":"E ɓeen arɓe caggal mu'en na mbi'a joomo amen yaafa amen minen e musiɓɓe amen adiiɓe amen e iimaan wota waɗ e ɓerɗe amen cokotaagal wonan'de ɓeen gooŋɗinɓe,joomi amen ko aan woni enɗiiɗo jurmotooɗo."},{"id":11,"translation":"Mbelr a yiaani ɓeen naafaqinɓe wiiɓe musibbe mum en yedduɓe jiyaaɓe e yimɓe defte, si on njaltii pellet ma min njaltid e mon, min ɗototaako e dow mon hay gooto, si on kaɓaama ma min mballu mon Alla na seedo koɓe fenooɓe."},{"id":12,"translation":"Siɓe njaltinaama ɓe njaltidtah e mum en si ɓe kaɓaama ɓe mballataa ɓe siɓe mballiiɓe maɓe ndunta refti ɓe mballetaake."},{"id":13,"translation":"Ko onon ɓuri sattu kulo e ɓerɗe maɓɓe ga ni e Alla, waɗi noon koɓe yimɓe ɓe paamatah."},{"id":14,"translation":"ɓe kaɓatah e mon si wonah hoɓe e gure taartinaaɗe galli wolla caggal mahdeele bone maɓɓe hakkunde mu'en na satti haɗa sikka koɓe gootum kono ɓerɗe maɓɓe na ceerti waɗi noon koɓe yimɓe ɓe kakkiltah."},{"id":15,"translation":"Hona yeru ɓeen adiiɓe ɓe ko ɓadii ɓe meeɗi lepte fiyaaku mum en woodaniiɓe lepte caɗtuɗe."},{"id":16,"translation":"Ko hono seytaane de wi'i neɗɗaŋke o yeddu, nde o yeddi o wi'i miin komi kisɗo e ma, miin mbiɗo huli Alla joom binnde o."},{"id":17,"translation":"Laati batte mu'en kanɓe ɗiɗa ko yiite saasooɓe toon, ɗuum ko njoɓdi tooñooɓe."},{"id":18,"translation":"Eehey mon gooŋɗinɓe ndeente Alla, yo fittaandu ndaar kondu ardinani jannga kule alla pellet alla ko kumpatiiɗo ko ngolloton ko."},{"id":19,"translation":"Wote ngone hono ɓeen yejjitɓe Alla, o yejjitini ɓe pittaali mum'en ko ɓeen ngoni faasiqeeɓe."},{"id":20,"translation":"Yimɓe yiite e yimɓe aljanna potaanih, ko yimɓe aljanna ngoni foolɓe."},{"id":21,"translation":"Si min tellinna o alquraana e dow hooseere ma a yiinde honde luli honde fetta ngam hulde Alla ɗi tinndi emin piyaniɗi yimɓe ko ngam ɓe miijo."},{"id":22,"translation":"Ko Kaŋko woni deweteeɗo deweteeɗo e goonga alah si wonah Kaŋko, ganndo ko wirni e ka wirnaaki kaŋko woni joom yurmeende huftadinnde e yurmeende heeriinde."},{"id":23,"translation":"Ko Kaŋko Alla mbo deweteeɗo e goonga alah si wonah Kaŋko laamɗo ceniiɗo kisɗo gooŋɗiɗo kiilndiiɗo tedduɗo cemmbinɗo mawɗo senaare woodanii Alla e koɓe ndenndinta mbo ko."},{"id":24,"translation":"Ko Kaŋko woni Alla takɗo gootnuɗo mbaadinɗo tagu woodanii mbo inɗe ɓurɗe moƴƴude, woodanii mbo ko woni e ndeer kammuuji e leydi ko Kaŋko woni pooloowo mbo hay gooto foolatah Ñeeñƴuɗo."}]},{"id":60,"verses":[{"id":1,"translation":"Eehey mon gooŋɗinɓe wote njaggire añɓe mi e añɓe mon heetɓe hoɗon mberno e mum en gilli te koɓe yedduɓe goongo garɗo o e mon, hoɓe njaltina nelaaɗo e onon sabu tan on ngooŋɗanii Alla joomi mon, tawde on njalti sabu jihaadi e laawol am e ɗaɓjude weluya am, hoɗon cuurtanaɓe kabaruuji juulɓe ngam ɓe mbele mon, mbiɗa anndi ko cuuɗoton e ko ɓanngiɗon, kala e mon baɗɗo ɗuum o majji laawol peewngol."},{"id":2,"translation":"Siɓe peewnatiima e mon ɓe ngonana mon añɓe ɓe mberta juuɗe maɓɓe e ɗemɗe mu' en e mbaadi mbonndi ɓe njiɗiina nde ngonaton heefereeɓe."},{"id":3,"translation":"Nafatah on enɗameeje mon wona ɓiɓɓe mon ñande darnga O seernda hakkunde mon Alla na yi'a ko ngolloton ko."},{"id":4,"translation":"Woodanii on ñeemtinirde moƴƴere e Ibraahiima e ɓeen wonduɓe e mum nde ɓe mbi'i pellet ko min hisɓe e mon e ko ndewaton ko wona Alla ko, min njeddii on feeñi hakkunde men ngañngu e tikkere haa pooma haa ngooŋɗinon Alla gooto o, si wona konngol Ibraahiima wonan'de baaba makko pellet ma mi yaafnano ma, mi alanaama hay hu'unde ka Alla, joomi amen min mbakkaliima e ma ko e ma min ndutti e ko e ma woni wattande."},{"id":5,"translation":"joomi amen wota waɗ min fitina wonan'de ɓeen yedduɓe, yaafa amen joomi amen pellet ko aan woni tedduɗo mbo fooletaake ñeeñɗuɗo."},{"id":6,"translation":"Gooŋɗi,woodani mon e maɓɓe ñeemtanirgal moƴƴal wonan'de oon joortiiɗo e Alla e ñalngu La'akara, oon ɗuurniiɗo noon pellet Alla ko gala jettaaɗo."},{"id":7,"translation":"Yaama nde Alla waɗata hakkunde mon e ɓeen ɓe ngañandirɗon e mu'en gilli, Alla ko kattanɗo Alla ko kafroowo bakkatuuji jurmotooɗo."},{"id":8,"translation":"Alla haɗataa mon ɓeen ɓe kaɓaani e mon e diine ɓe njaltinaani on e galleeji mon nde ɗiggantonɓe nuunɗon fa'ade e maɓɓe pellet Alla ko jiɗɗo nuun'ɗuɓe."},{"id":9,"translation":"Kono Alla haɗata on ko ɓeen haɓatooɓe on e diine yaltinooɓe on galleeji mon ɓe mballandiri e yaltinde on, nde keetnaton ɓe kala baɗɗo ɓe keeda ko ɓeen ngoni tooñooɓe."},{"id":10,"translation":"Eehey mon gooŋɗinɓe si gooŋɗinɓe rewɓe ngarii e mon njaribeeɓe Alla na anndi iimaan mu'en, si on nganndii koɓe gooŋɗinɓe wotee ndutteeɓe e he'eferɓe ɓe ndaganaaki he'eferɓe ɓe heeferɓe ɓe kadi ndaganaaki ɓe, totteeɓe koɓe nafqi ko bakkaat ala e mon nde ndesaton ɓe si on tottii ɓe teŋe maɓɓe wote nanngite piɓle rewɓe he'eferɓe naamnee ko nafquɗon kamɓe ne yo ɓe naamna ko ɓe nafqi ko, ko ɗuum woni ñaawoore Alla hakkunde mon Alla ko gannda ñeeñɗuɗo."},{"id":11,"translation":"Si hu'unde faatiima mon e rewɓe mon fa'ade e he'efareeɓe leptuɗon ɓe tottee ɓeen ɓe rewɓe mu'en njahi fotde koɓe tottirno kulee Alla mbo ngoonŋɗin ɗon O."},{"id":12,"translation":"Eehey ma annabi si rewɓe juulɓe ngari e ma hoɓe coodandira e ma nde ɓe ndenndinta Alla e hay gooto,ngujjata njinata, mbarata sukaaɓe mu' en,ngaddata fenaande fekindaande hakkunde juuɗe mu' en e koyɗe mum en,ɓe ngoopataa ma e moƴƴere ndeen de soodandir e mum\n'en, yaafnanoɓe Alla, pellet Alla ko jaafatooɗo jurmotooɗo"},{"id":13,"translation":"Eehey mjon goooŋɗiɓe wote keetne yimɓe ɓe Alla tikkani e dow mu'en, ɓe piɓtiima e La'akara hono no he'eferɓe piɓtari e yimɓe genaale."}]},{"id":61,"verses":[{"id":1,"translation":"Kala ko woni ka kammuuli e ka leydi seninii Allah. Ko Kaŋko woni pooluɗo, Ñeeño oon."},{"id":2,"translation":"Eehey mon gooŋɗinɓe ko waɗi hoɗon kaala ko on mbaɗata."},{"id":3,"translation":"Mawni tikkere ka Alla nde kaalaton ko on ngollata."},{"id":4,"translation":"Pellet Alla na yiɗi ɓeen haɓateeɓe e laawol Alla heɓe ngoni saffeeji hono maadi fotndaandi."},{"id":5,"translation":"Tumo nde o maakani yimɓe makko, yimɓe am holko taki hoɗon lora mi te hoɗon nganndi komi nelaaɗo Alla fa'ade e mon, ndeɓe ooñi Alla ooñi ɓerɗe maɓɓe Alla feewnata yimɓe faasiqeeɓe."},{"id":6,"translation":"E nde Iisa ɓiy Maryama maaki ehey mon ɓiɓɓe Israa'iil komi nelaaɗo Alla tigi fa'ade e mon gooŋɗinɗo ko woni ko e ye'esam am Tawreet e beltinoowo nelaaɗo garoowo caggal hombo wiyee Ahmadu, nde o anndani ɓe hujjaaji laaɓɗi ɓe mbi'ii ɗum ko mbilewu ɓanngungu."},{"id":7,"translation":"Alah ɓurɗa tooñde oon pekandiiɗo e dow Alla te hombo noddee e islaam, Alla feewnata tooñooɓe."},{"id":8,"translation":"Hoɓe paala ñifrude annoore Alla nde kunduɗe maɓɓe, Alla ko timminoowo annoore makko nde haysi he'efareeɓe ngañii."},{"id":9,"translation":"Ko Kanoko woni Nulirɗo Nulaaɗo makko on peewal e diina goonga, fii yo o ɓamtu ka e hoore kala diina, hay si sirkooɓe ɓen ngañii [ɗum]."},{"id":10,"translation":"Ehey mon gooŋɗinɓe mbele mi tinndinta on njulaagu ndaɗnatngu on e lepte mu'usɗe."},{"id":11,"translation":"Ngooŋɗinon Alla e nelaaɗo makko mbaɗiron jihaadi e laawol makko jawdi mon e pittaali mon ko ɗuum ɓuri on moƴƴande si on ngonii annduɓe."},{"id":12,"translation":"Alla hafrana on bakkatuuji mon, O naatna on aljannaaji ɗi caatli ndogata ley mum e koɗorɗe belɗe ka aljanna adan ko ɗuum woni malal manngal."},{"id":13,"translation":"E goɗɗum ko njiɗɗon ballal ummaade e Alla e uddital ɓadingal weltin juulɓe ɓe."},{"id":14,"translation":"Ehey mon gooŋɗinɓe ngonee wallooɓe Alla hono no Iisa Ibnu Mariya maaki suɓaaɓe mum hombo wallata mi fa'ade e Alla suɓaaɓe mum mbii ko minen ngoni wallooɓe Alla, heen fedde e Banii Isra'iil goonɗini won'de nde yeddi min cemmbini gooŋɗinnde nde e dow añɓe mum en ɓe ngonti foolɓe."}]},{"id":62,"verses":[{"id":1,"translation":"Kala ko woni nder kammuuji e leydi hino seninnde Allah, Laamɗo, ceniiɗo, Pooluɗo, Ñeeño on."},{"id":2,"translation":"Ko Kaŋko nuli e humammbinneeɓe ɓeen Nulaaɗo jiyaaɗo e maɓɓe, himo janngana ɓe Aayeeje makko ɗen, o laɓɓina ɓe, o anndina ɓe deftere nden e Sunna on, hay si tawiino ko adii ɗuum, ɓe laatino e majjere ɓanngude."},{"id":3,"translation":"(O nuli mo) kadi e woɗɓe goo e maɓɓe, ɓe hawrondiraali e ɓeen taho. Ko Kaŋko woni pooluɗo, Ñeeño on."},{"id":4,"translation":"Ɗuum ko ɓural Allah, Homo okka ngal mo o muuyani. Allah ko Jom ɓural mawnngal."},{"id":5,"translation":"Misal ronndinaaɓe Tawreeta ɓeen refti ɓe nigolliraali nde, no wa'i wa mbabba ronndii mba defte. Yeru yimɓe yeddooɓe aayeeje Alla ɗeen bonii. Allah feewnataa yimɓe tooñooɓe ɓeen."},{"id":6,"translation":"Maaku: \"Ko onon yo Huudiŋkooɓe ! Si on aaƴike wonan'de ko on yiɗaaɓe Allah ko wanaa yimɓe heddiiɓe ɓen, haray njelee maayde, si tawii ko on ngoonguɓe\"."},{"id":7,"translation":"Ɓe njelotaako nde muk, sabu ko juuɗe maɓɓe ɗen ngardini kon. Allah ko gannduɗo tooñooɓe ɓeen."},{"id":8,"translation":"Maaku: \"Ndee maayde nde ndogoton, pellet, ko nde hawraynde e mon. Refti ndutteɗon to oon gannduɗo ko wirnii e ko feeñi, O kumpita on ko ngollaynoɗon kon\"."},{"id":9,"translation":"Ko onon yo gooŋɗinɓe ! Si juulde nden noddinanaama ñalnde Juma, njaccee e jaŋtagol Allah, ngacciton njeengu. Ko ɗuum ɓuri moƴƴannde on, si tawno ko on annduɓe !"},{"id":10,"translation":"Si juulde nden gasii, haray ca,akitee ka leydi, ɗaɓɓon ɓural Allah ngal [woni arsike], jaŋtoron innde Allah ko ɗuuɗi, mbelajo'o on maloyte."},{"id":11,"translation":"Si ɓe nji'ii njeeyngu maa fijindaaru, ɓe hammira toon, ɓe ngaccama hiɗa darii. Maaku: \"Ko ko woni ka Allah kon ɓuri moƴƴude beleeɗe e njulaaku. Ko Allah ɓuri moƴƴude e arsikooɓe ɓeen\"."}]},{"id":63,"verses":[{"id":1,"translation":"Si naafiqiiɓe ɓeen ngrii e maa, ɓe mbi'a: \"Miɗen ceedii won'de ko a Nulaaɗo Allah\". Allah no anndi won'de pellet, ko a Nulaaɗo makko; Allah no seedii won'de pellet, naafiqiiɓe ɓeen ko fenooɓe."},{"id":2,"translation":"Ɓe njogitorri goondooje maɓɓe ɗeen heedo, ɓe paddii laawol Allah ngol. Pellet, fii ko ɓe ngollaynoo kon bonii!"},{"id":3,"translation":"Ɗuim noon ko tawde ɓe gooŋɗinii, refti ɓe njeddi, ɓerɗe maɓɓe ɗen notaa e mum; kamɓe on ɓe paamataa."},{"id":4,"translation":"Si a yi'ii ɓe, ɓalli maɓɓe welete; si ɓe wowlii, a nana konnguɗi maɓɓe ɗin. Hiɓe mba'i wa pecce ɓaaraaɗe, hiɓe cikka kala eewnaango ko e hoore maɓɓe. Ko ɓeen tigi ngoni añɓe ɓen, reenoɓe. Allah huɗii ɓe ! Ko honno ɓe nkiiltiratool (e goonga) !"},{"id":5,"translation":"Si ɓe mbianaama: \"ngaree Nulaaɗo Allah on imsinanoo on\", ɓe hayla ko'e maɓɓe ɗeen, nji'aa hiɓe ɗuurnoo hara ko ɓe townitiiɓe."},{"id":6,"translation":"Hino fota e maɓɓe, foti a imsinani ɓe maa hara a imsinanaaki ɓe: Allah yaafotaako ɓe fes, pellet, Allah feewnataa yimɓe faasiqiiɓe ɓeen."},{"id":7,"translation":"Ko ɓeen ngoni wiooɓe wote nafqee wonɓe e sera nelaaɗà haa ɓe ceerta na woodani Alla moftirɗi kammuuji e leydi kono tan naafiqeeɓe ɓe paamatah."},{"id":8,"translation":"Hoɓe mbia si en nduttiima Madiina ma ɓurɓe teddude njaltin ɓurɓe hoyde ɓe, woodanii Alla teddungal e nelaaɗo makko e gooŋɗinɓe ɓe, kono tan naafige en nganndah."},{"id":9,"translation":"Eehey mon gooŋɗinɓe woto sokli mon jawɗeele mon e ɓiɓɓe mon gaa e innude Alla kala baɗɗo ɗuum ko ɓeen ngoni pertuɓe ɓe."},{"id":10,"translation":"Nafqe ko Alla arsakini on ko, ko adii nde maayde arata e gooto e mon o wi'a joom am a leelnantaa kam haa e happu ɓadiiɗo mi sakkoro mi wona e moƴƴuɓe ɓe."},{"id":11,"translation":"Alla neeɓnantah hay fittaandu wo'oturu si happu manndu arii Alla na humpatii ko ngolloton ko."}]},{"id":64,"verses":[{"id":1,"translation":"Ina subhinanoo Alla kala ko woni e kammuuji e ka lesdi, na woodani mbo laamu na woodani mbo jettooje ko O kattanɗo kala hu'unde."},{"id":2,"translation":"Ko Kaŋko tagi on ina e mon ke'efeera ina e mon gooŋɗinɗo Alla na yi'a ko ngolloton ko."},{"id":3,"translation":"O tagrii kammuuji e leydi goongo o mbaadini on o moƴƴini mbaadiili mon ko e makko woni battane mon."},{"id":4,"translation":"Hombo anndi ko woni e kammuuji e leydi hombo anndi ko mbirnaton e ko ɓannginton Alla na anndi ko woni e ɓerɗe."},{"id":5,"translation":"Mbela araani e mon kabaruuji ɓeen yeddunooɓe ko adi,ɓe meeɗi lepte fiyakuuji mum en woodaniiɓe lepte mu'usɗe."},{"id":6,"translation":"Woni sabu ɗeen lepte noon ko nelaaɓe mum en na ngaddanatnoo ɓe dallillaaji ɓannguɗi ɓe mbi'a ee ko ɓanndiyankooɓe peewnata min,ɓe njeddi, Alla yon'danii,Alla ko galo jettaaɗo."},{"id":7,"translation":"He'eferɓe ɓe ɓe aaƴiima ɓe ummintaake,maaku oho kay ma on ummine mi wooɗndirii joom am ma on ummine,refti ma on kumpite ko ngolluuɗon, ɗuum na newanii Alla."},{"id":8,"translation":"Ngooŋɗinee Alla e nelaaɗo makko e annoore nde o tellini pellet Alla ko kumpatiiɗo ko ngolloton ko."},{"id":9,"translation":"ñande o renndi mon ñalngu denndingol oon woni ñalngu basandiral, ka gooŋɗinɗo Alla o golli ko lobbi o momtone boneeji mum, o naatna mbo aljanaaji ɗi caatli ndogata les majji ɓe caasa toon haa pooma, ko ɗuum woni malal manngal."},{"id":10,"translation":"Ko ɓeen yedduɓe ɓe njeddi aayeeje amen ngoni yimɓe yiite saasooɓe e henge, nge bonii battane."},{"id":11,"translation":"Musiiba heɓata hay gooto si wona e sakkitoore Alla, kala gooŋɗinɗo Alla O feewna ɓernde makko, Alla na anndi kala hu'unde."},{"id":12,"translation":"Ɗoftee Alla, ɗoftoɗon Nulaaɗo on, ndeentoɗon ! Si on nduŋitii, nganndee pellet, ko fawii nulaaɗo Amen on tan, ko jottingol ɓanngina."},{"id":13,"translation":"Allaahu alah deweteeɗo e goongo si wona Kaŋko, ko e dow makko goonɗinɓe mbakkilato."},{"id":14,"translation":"Eehey mon gooŋɗinɓe pellet ina e yogo e suddiiɓe mon e ɓiɓɓe mon ko añɓe mon ndeenteeɓe, si on njaafiima on njarliima noon Alla ko jaafatooɗo jurmotooɗo."},{"id":15,"translation":"Ngandee pellet, jawɗe mon ɗeen e ɓiɗɓe mon ɓeen ko fitina ina ka Alla njoɓdi mawndi."},{"id":16,"translation":"Kulee Alla ko kattanɗon nanee ɗoftaɗon nafqe ko ɗuum ɓuri moƴƴan'de pittaali mon, oon deenaaɗo fittaandu makko e ɗawre, ko ɓeen ngoni malaaɓe ɓe."},{"id":17,"translation":"Si on ñamlii Alla ñamaande moƴƴere o sowana ɗuum en nde, o yaafoɓe Alla ko jettoowo ko muñɗo."},{"id":18,"translation":"Gannduɗo mbirniiɗi e feeñuɗi, mawɗo, ñeeñɗo."}]},{"id":65,"verses":[{"id":1,"translation":"Eehey ma annabi si on ceerii suddiiɓe ceereeɓe e edda mu' en tonnge edda o, kulee Alla joomon wotee njaltineeɓe e cuuɗi mu'en wotoɓe njaltu si wona ɓe mbaɗ paŋkare peeñɗe ko ɗiin ngoni keeri Alla kala jawtuɗo keerol Alla o tooñi hoore makko, a anndah yaama de Alla waɗata caggal ɗuum fiyaaku."},{"id":2,"translation":"Si ɓe njottinii edda mu'en nanngireeɓe no moƴƴi wollo ceerdonɓe no moƴƴi,ceednon seedeeji ɗiɗi ummaade e mon ndarnee seedanfaagal fii Alla ko ɗuum woni ko waajete wonan'de oon gooŋɗinɗo Alla e ñalnde sakkatiinde kala deentiiɗo Alla,Alla waɗana mbo yaltirde."},{"id":3,"translation":"O arsikina mbo to o sikkaana, kala bakkaliiɗo e Alla yonii mbo, pellet yamiroore Alla nde ko yottotoonde, Alla waɗani kala hu'unde fotde mum."},{"id":4,"translation":"ɓeen suddiiɓe mon fiɓtiiɓe fiilayru si on cikkatiima edda mu'en ko lebbi tati e ɓeen ɓe piilataako edda mu' en ko lebbi tati, debadeedi en noon edda maɓɓe gasata ko nde ɓe njibini, kala kulɗo Alla o waɗana mbo newaare e fiyaaku makko."},{"id":5,"translation":"ɗuum ko ñaawoore Alla o tellaniinde e mon, kala kulɗo Alla o hafrana mbo bakkatuuji makko, o mawninana mbo njoɓdi."},{"id":6,"translation":"Koɗneeɓe ɗo koɗɗon fotde kattane mon wotee loreeɓe ngam ɓittinan'deɓe, nafqeeɓe ha ɓe keɓto tawde koɓe korinoo ɓe, si wonii ɓe muyninanii on njonnee ɓe njoɓdi mu' en njandire moƴƴere hakkunde mon, si on cattiraama yo goɗɗo muynin mbo."},{"id":7,"translation":"Yo nafqu gala e ngalu makko he, oon paaɗaaɗo noon yo nafqu e ko Alla totti mbo ko,Alla fawata hay fittaandu si wona ko tottindu ko, ma Alla waɗ caggal satteende newuya."},{"id":8,"translation":"Heewii saare saliinde yamiroore joom mum e nelaaɓo mum, min kaasbii nde haasboore saɗtunde Min leptinnde lepte bon'ɗe."},{"id":9,"translation":"Nde meeɗi e lepte golle mayre laati batte fiyaaku mayre ko perte."},{"id":10,"translation":"Alla heblaniɓe lepte caɗtuɗe kulee Alla onon joom en kakkillaaji ɓeen gooŋɗinɓe, Alla tellinii e mu' en ko siftinta."},{"id":11,"translation":"Nelaaɗo taratooɗo e mon aayeeje ɓannguɗe ngam o yaltina ɓeen gooŋɗin ɓe ngolluɓe golle lobbe ummaade e niwre fa'ade e annoore, kala gooŋɗinɗo Alla golli ko moƴƴi O naatna mbo aljannaaji ɗi caatli ilata les majji ɓe nduumo toon, ko goongo Alla moƴƴinanii mbo arsuka."},{"id":12,"translation":"Alla talɗo kammuuji jeeɗiɗi e leydi yeru majji, yamiroore Alla na tello hakkunde majji ngam nganndon wonde Alla ko kattanɗo kala hu'unde Alla fiiltariima kala hu'unde e ganndal."}]},{"id":66,"verses":[{"id":1,"translation":"Ehey ma annabi ko taki ana harmina ko Alla daknan ma sabu ɗaɓɓude welnaade suddiiɓe ma, Alla ko jaafatooɗo jurmotooɗo."},{"id":2,"translation":"Alla farlii e mon daktinde gooɗndooje mon Alla ko keedo mon ko kaŋko woni ganndo Ñeeñɗo."},{"id":3,"translation":"Tuma nde annabi deeyi fa'ade e yogo e suddiiɓe makko yeewtere, nde o habri yeewtere nde, Alla feññinani mbo o anndini yogo e yeewtere he, o falii heen yogo, nde o habri mbo ɗum o wi'i hombo habru ma ɗuum o maaki habrii kam Gannda Kumpatiiɗo."},{"id":4,"translation":"Si on tuubi fa'ade e Alla sabu ɓerɗe mon ɗe ooñinooma si on mballandirii e dow makko, ko Alla woni ballo makko e jIbriil e gooŋɗinɓe moƴƴuɓe e Malaeyka en caggal ɗuum koɗi ballooji."},{"id":5,"translation":"Yaama de joom makko si o ceeriiɓe nde o wostantoo mbo ɓurɓe mon moƴƴude juulɓe gooŋɗinɓe ɗoftiiɓe tuubooɓe rewooɓe Alla hoorooɓe Seemedɓe e boomi."},{"id":6,"translation":"Ehey mon gooŋɗinɓe ndeene ko'e mon e koreeji mon e yiite docate mannge ko yimɓe e kaaƴe ina e dow henge maleykaaji tekkuɗi cattuɗi ɗi ngoopata ko Alla yamariɗi te hoɗi ngolla ko Alla yamiriɗi."},{"id":7,"translation":"Ehey mon he'eferɓe wote ngantinee hannde njoɓeteɗon tan koko ngollatna ɗon ko."},{"id":8,"translation":"Ehey mon gooŋɗinɓe tuubee fa'ade e Alla tuubgol laaɓngol yaama joomi mon hafrana on bonɗi mon o naatna mon aljannaaji na ila ley majji caatli, ñande Alla hoynata annabi e ɓeen gooŋɗinɓe wond'ude e mum, annoore mum en na yaha ye'esa mum en e ñaama mu' en hoɓe mbiya joomi amen timminan amen annoore amen yaafa min pellet ko a kattanɗo kala hu'unde."},{"id":9,"translation":"Ehey ma annabiijo, haɓ e he'eferɓe ɓen e naafiqiiɓe ɓen, saɗtinanaa ɓe; weerde maɓɓe nden ko Jahannama, nge bonii ruttorde."},{"id":10,"translation":"Alla fiyani yeru wonan'de ɓeen yedduɓe soknaaja Nuuhu e luutu ɓe ngoniina e les jiyaaɓe amen ɗiɗo moƴƴuɓe ɓe njanfiiɓe ɗuum nafaaniɓe ka Alla hay hu'unde,ɓe mbi'e naatee yiite wond'ude e naatɓe ɓe."},{"id":11,"translation":"Alla fiyani yeru gooŋɗinɓe ɓe debbo fir'awna nde o wiino joom am mahanam ka ma suudu ka aljanna ndaɗndaa mi e fir'awna e golle mum, daɗndam e yimɓe tooñooɓe."},{"id":12,"translation":"E Maryama ɓiy imraana oon deenɗo hoore makko e jina min ngutti heen ruuhu amen o gooŋɗini konngi joomiiko e defte makko o tawa e ɗoftiiɓe ɓe."}]},{"id":67,"verses":[{"id":1,"translation":"Mo laamu woni e juuɗe mum mawnii, ko Kaŋko woni kattanɗo kala hu'unde."},{"id":2,"translation":"Oon tagirɗo maayde e nguurndam, fii ndaarndagol on ko hommbo e mo'on ɓuri moƴƴude golle. Ko Kaŋko woni pooluɗo, kaforoowo on."},{"id":3,"translation":"On takɗo kammuuji jeeɗiɗi pawondirɗi. A yi'ataa ɓura-ɓurda e tagoore jom hinaraŋke On. Yiiltu ndaarɗe maa ɗen (daaraa). Taw si a yi'ay ce'ekol?"},{"id":4,"translation":"Refti nduttaa ndaarɗe ɗen laaɓi ɗiɗi, gite maa ɗeen nduttoto e maaɗa hara ko ɗe hoyɗe, taƴiiɗe."},{"id":5,"translation":"Gooŋɗii Min cuɗinirii kammu aduna nguun [koode] pitilli, Min mbaɗi ɗe fiɗirɗe seytanuuji, Min kebilani ɓe lette huɓɓunge nge."},{"id":6,"translation":"Hino woodani ɓeen yedduɓe Joomi mum, lette Jahannama. Nge bonii ruttorde !"},{"id":7,"translation":"Si ɓe mbeddaama e ndeer magge, ɓe nanirat nge ha'acaango, hara henge fata."},{"id":8,"translation":"Henge eɓɓa fultagol, sabu tikkere ndeen. Tuma kala nde dental bugaa e magge, ayninaaɓe nge ɓeen lamndoo ɓe : \"E hara jeertinoowo araano e mo'on?\""},{"id":9,"translation":"Ɓe mbi'a: \"Pellet ! Jeertinoowo arno e amen tigi, kono min njeddi min mbi'i: Allah jippinaani hay e hu'unde, on ngonaani si wonaa e ndeer majjere mawnde\"."},{"id":10,"translation":"Ɓe mbi'ita : \"Si miɗen nanaynoo maa hara meɗen haqqilaynoo, min njeyetanooke e yimɓe Huɓɓunge ngeen\"."},{"id":11,"translation":"Ɓe qirritii bakkatuuji maɓɓe ɗin. Halakuyee woodanii joom en Huɓɓaynge ngen."},{"id":12,"translation":"Pellet, hulooɓe Joomi mum ɓeen ka wirnii, hino woodani ɓen haforaneede e njoɓdi mawndi."},{"id":13,"translation":"Cuuɗee konnguɗi mon maa ɓanninon ɗum. Kaŋko on ko o gannduɗo ko woni e ndeer ɓerɗe."},{"id":14,"translation":"E hara takɗo oon anndaa? Ko Kaŋko le woni newiiɗo, kumpitiiɗo oon."},{"id":15,"translation":"Ko Kaŋko waɗani on leydi ndin eeltaandi : haray njehee e seraaji mayri, ñaamon e arsike makko. Ko ka makko woni ummital ngal."},{"id":16,"translation":"E on kooli on gon'ɗo ka kammu nde o munnataa e mo'on leydi ndin, tawa yoo hindi dilla?"},{"id":17,"translation":"Kaa on kooli On gon'ɗo ka kammu nde Oo wurtataa e mon henndu bippooru? Aray nde anndon ko honno woni jeertinaango am ngon."},{"id":18,"translation":"Sellii adinooɓe ɓeen ɗoon ɓen njeddiino. Taskii ko honno leɓte an ɗen mbattinirnoo!"},{"id":19,"translation":"E ɓee nji'aani colli ɗiin dow maɓɓe, hiɗi fonta gabitannji ɗi ñobba? [Won'de] jogitaaki ɗin si wonaa Joom hinaraŋke on. Pellet, ko o deenɗo kala hu'unde."},{"id":20,"translation":"E ko hommbo woni on konuujo mum wallata on hara wonaa Jom hinaraŋke on? Tigi on, he'eferɓe ɓeen ngonaani si wonaa e ndeer hodo."},{"id":21,"translation":"E ko hommbo woni arsikoowo on, si o jogitike arsike makko on? si ko woni, ɓe duumike e ƴaggere e goɗɗitagol."},{"id":22,"translation":"Kere ko on jahoowo no hippi ye'eso mum ɓuri feewde? Kaa ko on jahoowo no fotondiri e laawol pocciingol?"},{"id":23,"translation":"Maaku: \"Ko Kaŋko woni ko fuɗɗi oon, O waɗani on nanɗe e giiɗe e ɓerɗe\". Kono famɗii ko njettoton [neema]."},{"id":24,"translation":"Maaku: \"Ko Kaŋko woni ca'aktuɗo on leydi, ko ka makko kadi woni ko mooɓitoyteɗon\"."},{"id":25,"translation":"Heɓe mbi'a: \"Ko honnde tuma woni ndee fodoore, si tawii ko on gooŋɗuɓe?\""},{"id":26,"translation":"Maaku : \"nganndee anndugol [fii Darnagl] ko ka Allah woni. Miiin on ko Mi jeertinoowo [tan] ɓanngina\"."},{"id":27,"translation":"Nde ɓe nji'oyta (leɓte) ɗen ka ɓadii, j'eece yedduɓe ɓen suni j'eece he'eferɓe, [ɓe] mbi'anee : \"Ko ɗuum ɗoo woni ko ɗaɓɓatnoɗon\"."},{"id":28,"translation":"Maaku : \"Yeetee kam, si Allah ƴettitii kam miin e wonndiiɓe am maa o yurmaama min, ko hommbo daɗndata he'eferɓe ɓeen lepte mu'usuuɗe?\""},{"id":29,"translation":"Maaku : \"Ko Kaŋko Joom hinaraŋke oon. Min ngooŋɗinii mo, ko e makko kadi men fawii. Aray nde nganndon ko hommbo woni e majjere ɓanngunde\"."},{"id":30,"translation":"Maaku : \"njeewtee kam , si ndiyam mon ɗam wattinii ɓeeɓuɗam, ko hommbo addanta on ndiyam ilatɗam?\""}]},{"id":68,"verses":[{"id":1,"translation":"Nuun.[1] Mi wooɗndirii kuɗol e ko ɓe mbinndirta ko!","footnotes":"[1] Ɗe alkule taƴaaɗe e arwan'de cimooje ɗe njoopiiima won'de alkur'aana no roŋkina ɗum yani dikkaade sirkooɓe ɓe ndoŋki aarnaade ɗum wond'ude e pasintaagal maɓɓe waɗde alkur'aana ko ɗum wahyu ummade e alla"},{"id":2,"translation":"Aan a wonaa, sabu neema Joommaa o, kaangaaɗo."},{"id":3,"translation":"Ko pellet, hino woodani-ma njoɓdi ndi taƴondirtaa."},{"id":4,"translation":"E ko pellet, haɗa e jikku mawɗo."},{"id":5,"translation":"Aray nde nji'aa, ɓe nji'a kamɓe kadi"},{"id":6,"translation":"ko hombo e mon woni kaangaaɗo oon."},{"id":7,"translation":"Pellet, ko Joommaa ɓuri anndude majjuɗo on laawol makko ngol, ko Kaŋko kadi ɓuri anndude feewɓe ɓe."},{"id":8,"translation":"Wota a tefto yeddooɓe ɓen."},{"id":9,"translation":"Heɓe njiɗi si a newantono (ɓe), ɓe newano-(maa)."},{"id":10,"translation":"Wota a tefto kadi kala ɗuuɗuɗo woondugol, koyɗo."},{"id":11,"translation":"ɗuuɗuɗo ño'ougol, ɗuuɗuɗo yaarugol baɗdi."},{"id":12,"translation":"ɗuuɗuɗo kaɗgol moƴƴere, jaggitoowo, bakkodi'ɗo."},{"id":13,"translation":"yo'ora-ɓerndeejo e hoore ɗum, keɓiraaɗo nii(.ɓiy jina)."},{"id":14,"translation":"fii o wonii joom jawdi e ɓiɗɓe."},{"id":15,"translation":"Si aayeeje amen ɗeen janngaama e [tawnde] makko, o wi'a: \"Ko tinndi adinooɓe\"."},{"id":16,"translation":"Aray nde min maandina mo e hoore kinal."},{"id":17,"translation":"Min njarribor ɓe wano Min njarribornoo jeyɓe ngesa mba : fewndo ɓeen ngooɗndunoo pellet, ɓe coñat ba subaka ko ɓe dawɓe."},{"id":18,"translation":"ɓe itti tinaani [wi'ide] :\"Si Allah jaɓii\"."},{"id":19,"translation":"Jayngol immori ka Joomi maa ari huuɓiti ba tawi heɓe ɗaanii."},{"id":20,"translation":"Ba wa'iti wa jemma ɓaleejo."},{"id":21,"translation":"Ɓe noddindiri bimmbi oon :"},{"id":22,"translation":"\"Kori ndawee ta ngesa mon, si tawii ko on soñooɓe\"."},{"id":23,"translation":"Ɓe pokkiti heɓe ɗuumbo."},{"id":24,"translation":"Won'de \"miskiino woo naatataa e mabba hannde\"."},{"id":25,"translation":"Ɓe ndawidi e ɗawugol [wa'asuɓe ɓeen] ko ɓe eɓɓuɓe."},{"id":26,"translation":"Nde ɓe nji'unoo ba, ɓe mbi'i: \"Pellet, min majjii [laawol ngol]\"."},{"id":27,"translation":"wurin ko min ɗawaaɓe!\"."},{"id":28,"translation":"Ɓurɗo ɓe moƴƴude oon wi'i: \"mi wi'anaano on : haanii ko cubbunhinoɗon?\""},{"id":29,"translation":"Ɓe mb'i: \"Senaare woodanii Joomi amen ! Pellet, hari ko min tooñɓe\"."},{"id":30,"translation":"Woɗɓe e maɓɓe feewtiti ɓeya, heɓe pelindira."},{"id":31,"translation":"Ɓe mbi'i: \"Ee bone amen ! Pellet, hari ko min bewɓe."},{"id":32,"translation":"Hino gasa ka Joomi amen wattitana min ɓuri baan ɗon moƴƴude. Ko ka Joomi amen ko min reerɗube e [ya'afeede] ."},{"id":33,"translation":"Ko noon tigi woni leɓte ɗeen; ko lette La'akara ɗeen non ɓuri manude, sinno heɓe nganndunoo !"},{"id":34,"translation":"Pellet, hino woodani gooŋɗuɓe ɓeen ka Joomi maɓɓe, Aljannaaji ne'ema."},{"id":35,"translation":"Kere Min mbaɗay jebbiliiɓe ɓeen wano bonɓe ɓeen?"},{"id":36,"translation":"Ko heɓi on, si ɗon ñaawira noon?"},{"id":37,"translation":"Kaa hoɗon mari deftere, nde janngoton e mum?"},{"id":38,"translation":"Pellet, ko woodani on e mayre, ko ko cuɓotoɗon."},{"id":39,"translation":"Ka ko podooje woodani on e amen, koolniiɗe haa Ñande Darngal, won'de pellet, hino woodani on ko ñaawoton kon?"},{"id":40,"translation":"Laɓndii ɓe ko hommbo e maɓɓe fawtaniiɓe ɗuum?"},{"id":41,"translation":"Kaa ko kafidiiɓe woodani ɓe? yoo ɓe ngaddu kafidiiɓe maɓɓe ɓen, si tawii ko ɓe gooŋuɓe !"},{"id":42,"translation":"Ñande belenru ñoroytee, ɓe noddee e cujjugol kono ɓe mbaawataa."},{"id":43,"translation":"Hara gite maɓɓe ɗeen no heli, koyeera no suddi ɓe. Ko tawde ɓe noddeteno e cujjugol fewndo ka ɓe mbaawunoo...!"},{"id":44,"translation":"Accidam e kala jedduɗo ndee yeewtere; aray nde Min suynira ɓe nokku ka ɓe nganndaa."},{"id":45,"translation":"Miɗo neeɓnan ɓe. Pellet noon, pewje am ɗen ko tiiɗɗe."},{"id":46,"translation":"Kaa a laɓndi ɓe njoɓdi, hara ko yoɓugol ndi teddani ɓe?"},{"id":47,"translation":"Kaa ɓe nganndu fii wirniiɗi ɗiin, hara hiɓe mbinndira [ɗim hujjaaji maɓɓe]?"},{"id":48,"translation":"Muññor ñaawoore Joommaa nden, hara a wa'aali wa wonndiiɗo linngii ngii fewndo o noddunoo [Joom makko] homo sunii."},{"id":49,"translation":"Si tawno moƴƴere immorde e Joomi makko hewtitanooki mo, ko pellet, o bugeteno e wulaa hara ko o pelniiɗo."},{"id":50,"translation":"Joomi makko suɓii mo, o waɗi mo e moƴƴuɓe ɓeen."},{"id":51,"translation":"Hay yedduɓe ɓeen eɓɓiinoo yuwirgol ma gite maɓɓe ɗeen, nde ɓe nanunoo Jaŋtoore nden, hiɓe mbi'a: \"on ko kaangaaɗo!\"."},{"id":52,"translation":"Ndee [Alqur’aanaare] wonaani, si wonaa waajo winndere nde!"}]},{"id":69,"verses":[{"id":1,"translation":"Darnga ngo."},{"id":2,"translation":"Anndinat ma ko woni darnga?"},{"id":3,"translation":"Ko honɗum anndin maa ko woni Darngal?"},{"id":4,"translation":"Samuudu e Aadi en njeddii duɗɗugol Darnga."},{"id":5,"translation":"Si ko Samuuda en, ɓe kalkira ha'acaango."},{"id":6,"translation":"Aadi en kan, ɓe kalkira henndu bippooru hattinndu tiiɗude."},{"id":7,"translation":"O eelti ndu e hoore maɓɓe jehmaaji jeeɗiɗi e ñalawmaaje jeetati jokkondirɗe; nji'aa yimɓe ɓeen no pukkii e ɗiin [koɗooli] wa si tawii ko ɓe daƴƴe tamaro irtiiɗe."},{"id":8,"translation":"Taw si a yi'anat ɓe ko keddii?"},{"id":9,"translation":"Fir'awna e adinooɓe mo e ca'e junnitanooɗe ɗeen ngardi e goopi."},{"id":10,"translation":"ɓe njeddi nulaaɗo Joomi maɓɓe on, \no nanngiri ɓe nanngal cattungal."},{"id":11,"translation":"Ko Minen nhoni, fewndo ndiyam ɗam hummbunoo, Min ndoondi on ka dogayka"},{"id":12,"translation":"fii no Mon mbaɗirana ɗum waajo, nofru nanatndu nana ɗum."},{"id":13,"translation":"Si wuttaama ka allaandu wuttaande wo'otere,"},{"id":14,"translation":"leddi ndiin e pelle ɗeen ɓamtee moññe mo ɓññannde wo'otere."},{"id":15,"translation":"Ndeen ñande, Darnga ngo daroto,"},{"id":16,"translation":"Kammu ngun se'ekoo, hara ko ngu lo'ungu ndeen ñande."},{"id":17,"translation":"Hara Malaa'ika'en ngontira ka seraaji maggu, njeetato [e maɓɓe] ronndoo Arsi Joomi maa kiin e hoore maɓɓe ndeen ñande."},{"id":18,"translation":"Ndeen ñande ko on weeɓitetee; hay hu'unde e fii mon suuɗotaako."},{"id":19,"translation":"Si ko jonnitiroyaaɗo talkuru mum ndun ka ñaamo mum, o wi'oyay : \"njaɓee ! Janngon talkuru am nduun."},{"id":20,"translation":"Miin mi fellitno mi kawroygol e hasboore am moƴƴere ndeen\"."},{"id":21,"translation":"Hara himo e nguurndam mbelɗam :"},{"id":22,"translation":"E ndeer Aljanna toowɗo"},{"id":23,"translation":"mo dimɗe mum ɓadii."},{"id":24,"translation":"\"Ñaamee yariron no newori, sabu ko ngardin-ɗon kon e ñalaaɗe feƴƴuɗe\"."},{"id":25,"translation":"Si tawii noon ko jonntiiroyaaɗo talkuru mum nduun ka nano mum, on wi'oyay : \"Haaaniino kam hara mi jonnitaaka talkuru am nduun !"},{"id":26,"translation":"Hara mi anndaani ko woni ñaawoore am."},{"id":27,"translation":"Hara [maayde] ndeen wononu timmoode [am]."},{"id":28,"translation":"Jawdi am ndiin duñcanaani kam."},{"id":29,"translation":"Mbaawko am koon halkirii kam!\"."},{"id":30,"translation":"\"Nanngee mbo kolmbon bmo."},{"id":31,"translation":"Refti naatnon mbo Jahiimi,"},{"id":32,"translation":"Refti naatnon mbo e jolokooje-callale- ɗe juuteendi mum woni cogone cappanɗe jeeɗiɗi."},{"id":33,"translation":"Tawde o gooŋɗinaano Allah mawɗo on."},{"id":34,"translation":"O reerɗintaano e ñammin'ngol miskiino."},{"id":35,"translation":"Giɗo alana ɗum ɗo hannde."},{"id":36,"translation":"Wonaa ñaamde, si wonaa e ƴiƴƴiƴiri\"."},{"id":37,"translation":"Ñaamata ndin, si wonaa bakkondinɓe ɓeen\"."},{"id":38,"translation":"Mi wooɗndirii ko nji'oton kon,"},{"id":39,"translation":"E ko on nji'ataa kon,"},{"id":40,"translation":"won'de pellet, [Alqur'aana] ko konngol nulaaɗo tedduɗo,"},{"id":41,"translation":"wonaa nde konnguɗi yimoowo; kono famɗii ko ngooŋɗinton."},{"id":42,"translation":"wonaa kadi nde konnguɗi bileejo, kono famɗii ko mbaajitotoɗon."},{"id":43,"translation":"ko jippinaande immi e Jeyɗo einndere nde."},{"id":44,"translation":"Si tawno o fekindino e amen yoga e konnguɗi,"},{"id":45,"translation":"ko pellet, min nanngirayno mo doole."},{"id":46,"translation":"Hooti Min taƴayno e makko ɗaɗol ɓernde ngol."},{"id":47,"translation":"Alaa e mo'on hay gooto kaɗoowo Min e makko."},{"id":48,"translation":"Pellet, nde [Alqur'aanaare] konde baajitorgol gooɗuɓe ɓen."},{"id":49,"translation":"Haray kadi, Miɗen nganndi ina e mon yeddooɓe [nde] ."},{"id":50,"translation":"ko pellet noon, ɗuum ko nimse e hoore yedduɓe ɓeen."},{"id":51,"translation":"pellet kadi, ko nde goonga jananaaɗo."},{"id":52,"translation":"Haray subbunhinor innde Joom maa, mawɗo on!"}]},{"id":70,"verses":[{"id":1,"translation":"Torotooɗo toriima lepte janatɗe,"},{"id":2,"translation":"wonan'de he'eferɓe ɓen, alaa duñanoowo ɓe ɗe,"},{"id":3,"translation":"ko immorde e Allah, joom ƴawruɗe."},{"id":4,"translation":"Maleykaaji wond'ude e Jibriilu hiɗi ƴawa fa'ade e makko, e ndeer ñalaande nde eɓɓoore mum woni duuɓi ujune cappanɗe jowi."},{"id":5,"translation":"Muñño tan, muñal labangal."},{"id":6,"translation":"Kamɓe heɓe nji'a (lepte) ɗen ko goɗɗuɗe."},{"id":7,"translation":"Miɗen nji'a ɗe minen ko ɓadiiɗe,"},{"id":8,"translation":"Ñande kammu nguun wa'oyta wa ko taaynaa."},{"id":9,"translation":"pelle ɗeen mba'oya wa hottolle kardaako,"},{"id":10,"translation":"ka ɓadondiraaɗo laɓdotaako fii jeydaaɗo mum,"},{"id":11,"translation":"Hiɓe kollindiree. Bonɗo on yeloto sottorde lepte ɗen nden ñande, ɓiɗɓe makko ɓeen."},{"id":12,"translation":"e gennda makko, e musiɗɗo neene gooto makko on."},{"id":13,"translation":"E gorol makko ngol moolatngol mo."},{"id":14,"translation":"e kala wonɓe e lesdi ɓeen, fii no ɗuum daɗndira mo."},{"id":15,"translation":"Ɗuum gasataa. Ngen [Yiite] ko uuyunge,"},{"id":16,"translation":"ɓoltatnge guri hoore."},{"id":17,"translation":"Henge nodda oon ɗuurniiɗo o ruŋiti,"},{"id":18,"translation":"o mooɓi (jawɗe) o mari e marirgel."},{"id":19,"translation":"Pellet, neɗɗo o tagaama ko o ɗenƴotooɗo;"},{"id":20,"translation":"si bone memi mo, o faaya."},{"id":21,"translation":"Si ko mo moƴƴere nde heɓi mo, o salora."},{"id":22,"translation":"Si wonaa juulooɓe ɓeen."},{"id":23,"translation":"ɓeen tawɓe ko ɓe duumiiɓe e juulde maɓɓe ndeen."},{"id":24,"translation":"E ɓeen tawɓe hino ka jawɗe maɓɓe haqqee ganndaaɗo,"},{"id":25,"translation":"wonan'de torotooɗo e ɗawaaɗo."},{"id":26,"translation":"e\nE ɓeen gooŋɗinɓe ñalaande njoɓdi nde,"},{"id":27,"translation":"E ɓeen tawɓe ko ɓe huluɓe lepte Joomi maɓɓe ɗen"},{"id":28,"translation":"Tawde pellet, lepte Joomi maɓɓe ɗen ngonaa koolniiɗe,"},{"id":29,"translation":"E ɓeen tawɓe ko reenɓe farjuuji maɓɓe ɗiin"},{"id":30,"translation":"si wonaa e rewɓe maɓɓe maa ɓeen horɓe maɓɓe ɓe ɓe jeyiri ñaame maɓɓe, ɗoon on ɓe peletaake."},{"id":31,"translation":"Kala noon ɗaɓɓuɗo [ka dakmitora] caggal ɗuum, haray ko ɓeen ngoni jaggituɓe ɓeen."},{"id":32,"translation":"E ɓeen tawɓe ko aynituɓe koolaaje e aadiiji maɓɓe ɗiin."},{"id":33,"translation":"E ɓeen tawɓe ko ñiiɓuɓe e seedeeji mum."},{"id":34,"translation":"E ɓeen tawɓe ko reenooɓe e juulde maɓɓe ndeen."},{"id":35,"translation":"Ɓeen ɗoon ko teddinoyteeɓe e aljannaaji."},{"id":36,"translation":"E ko heɓi yedduɓe ɓeen takko maaɗa, heɓe keñora."},{"id":37,"translation":"To nano e ka ñaamo, ko ɓe dentoñ-dentoñ?"},{"id":38,"translation":"Hara go'oto kala e maɓɓe tamƴinoto naatoygol aljanna ne'emaaji?"},{"id":39,"translation":"Ɗum waɗataa ! Min tagiriɓe ko ɓe nganndi."},{"id":40,"translation":"Mi wooɗndirii Jeyɗo fuɗirɗe e mutirɗe on, pellet, ko Min hattanɓe."},{"id":41,"translation":"wattitirgol ɓe ko ɓuri ɓe moƴƴude, Min siforaa ronkugol [ɗuum]."},{"id":42,"translation":"Accuɓe ɓe njumpa, ɓe pija ha ɓe kawroya e ñalaande maɓɓe nde ɓe kammbirananoo."},{"id":43,"translation":"ñalnde ɓe njaltiroyta e genaale ɗren heñaare, wa si tawii ko kaaƴe (sanamu) ɓe ngoni wugganaade."},{"id":44,"translation":"Hara gite maɓɓe no keli, koyeera no cuddi ɓe. Ko nden ñalaande woni ko ɓe kammbirananoo!"}]},{"id":71,"verses":[{"id":1,"translation":"Min nulii Nuuhu haa e yimɓe makko ɓeen, won'de : \"Jeertin yimɓe ma ɓen, ado lette mu'usuuɗe arde e maɓɓe\"."},{"id":2,"translation":"O maakani [ɓe] : \"ehey yimɓe am, miin ko mi jeertinoowo on ɓannguɗo."},{"id":3,"translation":"won'de yo on ndewu Allah, kulon mo, ɗoftoɗon kam."},{"id":4,"translation":"O haforanat on bakkatuuji i mon ɗin, O neeɓna on haa e lajal taƴaangal. [Ko woni tan] lajal Allah ngal si hewtii, ngal neeɓnetaake, si tawii hoɗon nganndunoo!\"."},{"id":5,"translation":"O maaki : \"Joomi am, miin mi noddirii yimɓe am ɓeen jehma e ñalawma,"},{"id":6,"translation":"kono noddaandu am nduun ɓeydaani ɓe, si wonaa dogugol."},{"id":7,"translation":"Tuma kala kadi nde mi noddi ɓe fii no kafaranaa ɓe, ɓe mbaɗat kolli maɓɓe ɗiin ka ndeer noppi maɓɓe, ɓe buumora comci maɓɓe ɗiin, ɓe deppitoo, ɓe townitora townitaadee."},{"id":8,"translation":"Refti mi noddirii ɓe e kene.(Feeñi)."},{"id":9,"translation":"Refti mi feññinani ɓe, mi suuɗanii ɓe suuɗaandee."},{"id":10,"translation":"Mi wi'i [ɓe] : \"Imsinanee Joomi mon, tawde o siforii won'de kaforoowo."},{"id":11,"translation":"O wurtira toɓo ngo e mon dewnindiral,"},{"id":12,"translation":"O ɓeydira on jawɗe e ɓiɗɓe, o waɗana on gese, o waɗana on caatli."},{"id":13,"translation":"E ko heɓi on, on njoortaaki manngural Allah ngal,"},{"id":14,"translation":"Jojji o tagir on taaɓe-taaɓe?"},{"id":15,"translation":"E on nji'ataa no Allah tagiri kammuuji jeeɗiɗi tegondirɗi?"},{"id":16,"translation":"O waɗi lewru ndun jalɓundu e majji, o waɗi na'ange ngen pitilol."},{"id":17,"translation":"Ko Allah fuɗniri on ka lesdi puɗnugol."},{"id":18,"translation":"Refti o ruttirat on e mayri, o yaltina on yaltinndee."},{"id":19,"translation":"Allah waɗiranii on leydi ndiin weertaandi."},{"id":20,"translation":"fii yo on naatir e mayri laabi jaacɗi\"."},{"id":21,"translation":"Nuuhu maaki : \"Joomi am, ɓee njeddii kam, ɓe njokkii on mo jawɗe mum e ɓiɗɓe ɓeydaani ɗum si wonaa hayrugol."},{"id":22,"translation":"Ɓe pewji fehre mawnde."},{"id":23,"translation":"ɓe mbi'i: \"Wota on terto dey deweteeɗi mon ɗiin: wota on terto Wudda, e Suwaa'a, e Ya'uuqatha, e Nasr\"."},{"id":24,"translation":"Ko pellet, ɓe majjinii ko ɗuuɗi. [Joomi] wota A ɓeydir tooñɓe ɓeen, si wonaa majjere."},{"id":25,"translation":"Ko sagu goopi maɓɓe ɗiin ɓe njooliranoo, ɓe naatna Yiite, ɓe heɓanaano ko'e maɓɓe paabotooɗo ga Allah\"."},{"id":26,"translation":"Nuuhu maaki kadi : \"Joomi am, wota a accu e leydi ndin, hay keefeero dilloowo."},{"id":27,"translation":"Ko pellet, si a accii ɓe, ɓe majjinat jiyaaɓe maa ɓen, ɓe njibinoytaako si wonaa bonnooɓe ɗuuɗuɓe jeddi."},{"id":28,"translation":"Joomi am, kaforanam miin e jibinɓe kam ɓen, e ɓen gooŋɗinɓe naatuɓe ka suudu am, e gooŋɗinɓe worɓe ɓen e gooŋɗinɓe rewɓe ɓeen; wata A ɓeydir tooñuɓe ɓeen, si wonaa halakuyee."}]},{"id":72,"verses":[{"id":1,"translation":"Maaku : \"Wahayinaama e am, won'de dental jinna keɗiimo [kam miɗo jannga Alqur'aana], ɗi wi'i: \"Minen min nani janngeteende haawniinde."},{"id":2,"translation":"Hende ɗowira e peewal. Min ngooŋɗinii nde. Min kafidatah e Joomi amen, hay e gooto."},{"id":3,"translation":"E won'de manngural Joomi amen ngal mawnii, o siforaali jogitagol genndo, wonaa ɓiɗɗo !"},{"id":4,"translation":"E won'de [Ibuliisa] ɗayɗo on e amen hino wowlaynoo penaale e hoore Allah."},{"id":5,"translation":"Minen min cikkuno won'de yimɓe e jinna wowlataano fenaande e hoore Allah."},{"id":6,"translation":"Hari le worɓe yimɓe hino mooloratnoo worɓe jinna, ɓe ɓesdi ɗi bewre."},{"id":7,"translation":"Kamɓe [yimɓe ɓeen] ɓe cikkir no sikkirɗon noon, won'de Allah immintintah hay gooto."},{"id":8,"translation":"E won'de min meemii kammu ngun, min tawi hingu hebbiniraa aynooɓe tiiɗuɓe e docote."},{"id":9,"translation":"E won'de miɗen njooɗotonoo ton fii keɗagol. Kala non keɗitiiɗo jooni, o hawray e docotal tommbingal."},{"id":10,"translation":"E won'de min nganndaa si ko bone fa'andanaa wonɓe ka leddi ɓen, kaa hara Joomi maɓɓe faandani ɓe peewal."},{"id":11,"translation":"E won'de hino e amen moƴƴuɗi, hino e amen kadi ko jaasi ɗum. Hari miɗen e laawi ceertuɗi."},{"id":12,"translation":"E won'de min pellituno min laawotaako Allah ka hoore leydi, e won'de min laawortaa Mo dogugol."},{"id":13,"translation":"E won'de nde min nanunoo peewal nagl, min ngooɗini ngal. Kala gooŋɗinɗo Joomi mum, oon hulataa ɗuytaneede [moƴƴi] wonaa ɓeydaneede [bonɗi]."},{"id":14,"translation":"E won'de hino e amen jebbiliiɗi, hino e amen kadi ooñiiɗi. Kala jebbilii ngii, ɗin ɗoon faandike peewal."},{"id":15,"translation":"Ooñiiɗi ɗiin kan, ɗi laatanike Jahannama oon carmalle."},{"id":16,"translation":"E won'de si ɓe ñiiɓuno e hoore laawol ngol, ko pellet, Min njarnayno ɓe ndiyam ɗuuɗuɗam,"},{"id":17,"translation":"fii yo Min ndaarndoro ɓe heen. Kala ɗuurniiɗo e Jaŋtoore Joomi mum nden, O naaday mo e lepte caɗtuɗe."},{"id":18,"translation":"E won'de juulirɗe ɗeen ko Allah leeranii. Wata on kafidu e Allah hay e gooto."},{"id":19,"translation":"E won'de tuma jiyaaɗo Allah on darinoo himo rewa mo, ɗi ɗeɓuno waɗɗondirgol e hoore makko."},{"id":20,"translation":"Maaku : \"nganndee ko Joomi am (tan) mi ndewata, mi kafidataa mo kadi hay e gooto\"."},{"id":21,"translation":"Maaku : \"Miin mi waawanaa on duñude lorra, wonaa fii pooɗugol nafa\"."},{"id":22,"translation":"Maaku : \"Hay gooto waawaa daɗndugol kam e Allah; mi heɓataa ko woori mo ƴooñorde"},{"id":23,"translation":"si wonaa yottingol immorde e Allah e nule makko ɗeen. Kala jedduɗo Allah e Nulaaɗo makko on, haray ko Yiite Jahannama woodani mo, ɓe luttay e magge poomaa."},{"id":24,"translation":"Haa si ɓe nji'ii ko ɓe kammbirananoo kon, ɓe aray anndude ko hombo ɓuri lo'ode ballo, ɓuri kadi famɗude limoore."},{"id":25,"translation":"Maaku : \"Mi anndaa si ko kammbiranaɗon kon hino ɓadii, maa si koomi am waɗanat ɗuum dumunna."},{"id":26,"translation":"Ko o ganndo wirniiɗi. O ƴellintinantaa wirniiɗi makko ɗiin hay e gooto."},{"id":27,"translation":"si wonaa mo o welanaa e Nulaaɗo, o naadnay ye'eso on e ɓaawo makko tommbotooɓe."},{"id":28,"translation":"fii yo o anndu won'de ɓen njottinii nule joomi maɓɓe ɗeen. O huɓindorii (anndugol) ko woni ka maɓɓe kon, O mofti limoore kala hu'unde\"."}]},{"id":73,"verses":[{"id":1,"translation":"Eey ma buumorɗo [comci mum]!r"},{"id":2,"translation":"Ɓaŋo (nguurnitaa) jehma o, si wonaa seeɗa [e makko];"},{"id":3,"translation":"feccere makko, maa isytaa seeɗa e ɗuum;"},{"id":4,"translation":"maa ɓesdaa ɗoon. Janngiraa Alqur'aanaare nden dewnindiral."},{"id":5,"translation":"Miɗen caatii tellinnde e maaɗa konngol teddungol."},{"id":6,"translation":"Pellet, ko dewal tummbo jehma ngal, ɓuri tiiɗude batte e fooccaade konngol."},{"id":7,"translation":"Anndu hino woodan-maa e ñalawma oon, ferlitagol juutungol."},{"id":8,"translation":"Jaŋto innde Joomi maa nden, taƴo-ɗaa yahaa e makko haaɗtirde taƴagol."},{"id":9,"translation":"Jeyɗo on fuɗna'ange e hiirnaange.deweteeɗo woo alaa e si wona Kaŋko,Jogito mo koolorteeɗo."},{"id":10,"translation":"Muñño e ko ɓe wowlata kon; ngoɗɗito-raa ɓe woɗɗitannde labaande."},{"id":11,"translation":"Accidam e yeddooɓe joomiraaɓe neemaaji ɓeen; kabbito-ɗaa ɓe seeɗa."},{"id":12,"translation":"Ko pellet, hino ka amen gaa : Tonngii e Jahiimi,"},{"id":13,"translation":"E ñaametee ɗeɗɗoowo, e lepte mu'usuuɗe."},{"id":14,"translation":"Ñalnde lesdi ndiin e pelle ɗen dillata, pelle ɗeen wa'a wa njaare ilayndi."},{"id":15,"translation":"Min nelii e mon nelaaɗo haa o wona seede e dow mon hono no min nelduno fa'ade e Fir'awna nelaaɗo."},{"id":16,"translation":"Fir'awna woopi nelaaɗo o min nanngi mbo nanngugol caɗtungol."},{"id":17,"translation":"Hono ndeenraton pittaali mon si on njeddi ñalawmo baɗoowo sukaaɓe danndalinde."},{"id":18,"translation":"Kammu o na fetta e kulhuli hembo laatiima fodoore Alla ko wonoore."},{"id":19,"translation":"Ko oon woni waaju goongo kala paalaaɗo daɗde nanngira joomiiko ruttorde."},{"id":20,"translation":"Pellet joom ma na anndi haɗa juula ko ɓuri famɗude e tataɓal jehma wollo feccere mammbo wond'ude e fedde e ɓeen won'ɗuɓe e ma Alla hoddira jehma e ñalawma O anndi on tonngataa mbo o yaafii mon, njannge ko newanii on e Quraana hombo anndi ma won e mon ñawɓe goo ngona e ɗatngal ka lesdi hoɓe ndaarta ɓural Alla woɓɓe kadi na kaɓano laawol Alla njannge ko newanii mon e hembo ndarnon juulde tottiron askal ñamlon Alla ñamaande moƴƴere kala ko mbaɗaɗon ko'e mon e jam tawon mbo ka Alla hombo ɓuri moƴƴude e mawnude njobdi njaafnee Alla sabu Alla ko jaafatooɗo ko jurmotooɗo."}]},{"id":74,"verses":[{"id":1,"translation":"Eey mon yo mojiiɗo !"},{"id":2,"translation":"Ɓaŋo mbaajo-ɗaa."},{"id":3,"translation":"Fii Joom maa, mawnina."},{"id":4,"translation":"Comci maa ɗiin, laɓɓinaa."},{"id":5,"translation":"Sanamuuji ɗiin, ngoɗɗito-ɗaa..."},{"id":6,"translation":"Wota a okkir fii heɓugol ko ɓuri ɗuum..."},{"id":7,"translation":"Ko fii Joom maa, muññortaa."},{"id":8,"translation":"Si wuttaama e allaandu nd."},{"id":9,"translation":"Nden ñalnde woni, ñalaande saɗtunde."},{"id":10,"translation":"E hoore he'eferɓe ɓeen, nde wanaa newiinde."},{"id":11,"translation":"Accidam e oon mo mi tagi on kañun tan."},{"id":12,"translation":"Mi mbaɗan mo jawdi ɗuuɗundi,"},{"id":13,"translation":"E ɓiɓɓe won'ɗuɓe e makko."},{"id":14,"translation":"Mi yaacnani mo yaacnudee."},{"id":15,"translation":"Refti homo tamƴinoo nde mi ɓeydata."},{"id":16,"translation":"Ɗuum waɗataa ! tawde o laatino sanndalɗiiɗo e aayeeje amen ɗeen."},{"id":17,"translation":"Aray mi fawa mo lepte caɗtuɗe."},{"id":18,"translation":"Kaŋko oon, o miijiti o eɓɓindii."},{"id":19,"translation":"O huɗa hono no o hoddiri."},{"id":20,"translation":"Refti o huɗa kadi hono o hoddiri."},{"id":21,"translation":"Refti o ndaari."},{"id":22,"translation":"Refti ñirɓanii o ɓesdi ñirɓinaade."},{"id":23,"translation":"Refti o ruŋtii hombo mawnikini."},{"id":24,"translation":"ɓe mbi'a: \"Ɗuum wonaani, si wonaa mbilewu ɓanngu ngu."},{"id":25,"translation":"Mbo wona si wona konngol aade."},{"id":26,"translation":"Ma mi naatnu mbo yiite saqara."},{"id":27,"translation":"Hol ko anndinat ma ko woni Saqara."},{"id":28,"translation":"Nge heddata nge ngaccata."},{"id":29,"translation":"Sumoowe je'ece."},{"id":30,"translation":"ina e dow mannge sappa e jeenay."},{"id":31,"translation":"Min mbaɗaani aynooɓe yimɓe Yiite ngen, si wonaa Malaa'ika. Min mbaɗiraani limoore maɓɓe si wonaa jarraborgol yedduɓe ɓen, e fii yo henan okkaaɓe defte ɓeen, e fii no gooŋɗinɓe ɓeen ɓeydora gooŋɗinal, e fii wata okkaaɓe defte ɓen e gooŋɗinɓe ɓen cikkito; e fii yo ɓeen ɓe ñawu woni e ɓerɗe mum e he'eferɓe ɓeen mbi'u: \"Hara ko holɗum Allah faandorii e ngal misaal?\" Ko wano non Allah majjinirta mo o muuyani, homo feewna kadi mo O muuyani. Hay gooto anndaa yeru koneeli Joomi maa ɗiin, si wonaa Kaŋko. Ngen [Yiite] wonaali, si wonaa waajo wonan'de neɗɗaŋke."},{"id":32,"translation":"Kono yo henane! mi wooɗndirii lewru ndun,"},{"id":33,"translation":"O wooɗndirii jehma si mbo runtii ma."},{"id":34,"translation":"E subaka si mo fooyni."},{"id":35,"translation":"Ko mbo go'otel e mawɗi."},{"id":36,"translation":"Ko nge ejertinirde wonan'de neɗɗaŋke."},{"id":37,"translation":"Wonan'de on njiɗuɗo e mo'on, nde o yaccotoo maa nennoo."},{"id":38,"translation":"Woŋkii kala ko faggii kon nanngirte."},{"id":39,"translation":"Si wonaa yimɓe ñaamo ɓeen."},{"id":40,"translation":"hiɓe e ndeer gese, heɓe laɓndondira"},{"id":41,"translation":"fii bonɓe ɓeen."},{"id":42,"translation":"\"ko hoɗum naatni on Saqara?\""},{"id":43,"translation":"Ɓen mbi'a: \"Min njeyanooka e juulooɓe ɓeen."},{"id":44,"translation":"min njeyanooka kadi e ñamminooɓe miskimɓe ɓeen."},{"id":45,"translation":"Hari min jumpidatno kadi e jumpooɓe ɓeen."},{"id":46,"translation":"Hari kadi min njeddatno fii ñalaande njoɓdi ndeen."},{"id":47,"translation":"Haa [maayde] yananaande ndeen arani min\"."},{"id":48,"translation":"Nafataaɓe tefnoore tefntooɓe."},{"id":49,"translation":"Hol ko waɗi ɓe sirkuɓe na ɗuurno alquraana."},{"id":50,"translation":"Hoɓe mba'i e bamɗi laawatooɗi na ndoga."},{"id":51,"translation":"Dogatɗi mbaroodi."},{"id":52,"translation":"Gooto e mu'en fof na faala totteede ɗeri caraaɗi."},{"id":53,"translation":"Alah woni koɓe kulaani La'akara."},{"id":54,"translation":"Ala ɗuum ko ciftanirgol."},{"id":55,"translation":"Ko kala paalaaɗo waactoraade o waactaroo mbo."},{"id":56,"translation":"ɓe mbaactaaka si wona Alla na haaja, ko Kaŋko woni kaanduɗo e huleede ko Kaŋko woni kaanduɗo e yaafaade."}]},{"id":75,"verses":[{"id":1,"translation":"Mbiɗa woonɗdira ñande ndarnga."},{"id":2,"translation":"Mbiɗa wooɗndira fittaandu felooru."},{"id":3,"translation":"Mbela aade sikkat min ndenndintah ƴi'e makko."},{"id":4,"translation":"Oho kay mbiɗa min kattani fotndude gulle peɗeeli makko."},{"id":5,"translation":"Kono aade yiɗi konde o wonata saay ye'eso ka ye'eso makko."},{"id":6,"translation":"Hiɓe laɓndoo : \"Ko honnde woni Ñalaande njoɓdi kuuɗe?\""},{"id":7,"translation":"Si yitere nde majii."},{"id":8,"translation":"Lewru ndu nanngaa."},{"id":9,"translation":"Na'ange e lewru ndenndina."},{"id":10,"translation":"Ndeen aade wi'a hoɗo dogirde ngoni."},{"id":11,"translation":"Ala dokdu alah e oon ñalngu."},{"id":12,"translation":"Koto joom ma ñande heen woni ruttorde nde."},{"id":13,"translation":"Aade na habre ñande heen ko ardini e golle e ko o leelni ko."},{"id":14,"translation":"Ko woni ko aade o na seedii e fittaandu makko."},{"id":15,"translation":"Hay si o addii ngantuuji makko ɗi."},{"id":16,"translation":"Woto dillin heen ɗemngal ma haa njaawnaɗa e hembo."},{"id":17,"translation":"Ko minen woodani renndinde mbo e jannginde mbo ma."},{"id":18,"translation":"Si min njanngii mbo rew e jaŋde makko."},{"id":19,"translation":"Refti ko e amen fawi firde mbo."},{"id":20,"translation":"Ala woni ko hoɗon njiɗi aduna jaawɗo o ko gasata."},{"id":21,"translation":"Ngaccon La'akara."},{"id":22,"translation":"Je'ece malaaɓe ñande heen na fooyni."},{"id":23,"translation":"Hoɗe ndaara fa'ade e joom mu' en."},{"id":24,"translation":"E je'ece ñirɓaniiɗe ñande heen."},{"id":25,"translation":"Hoɗe cikka ma telline e mu' en musiiba mawɗo."},{"id":26,"translation":"Ala sindu yottiima bororde."},{"id":27,"translation":"Wi'e hombo woni moccaoowa."},{"id":28,"translation":"O yananee ko ɗum ceergal e aduna."},{"id":29,"translation":"Korlal ngal fiilto e korlal."},{"id":30,"translation":"Ko ta joom ma ñande heen woni ruttorde."},{"id":31,"translation":"O gooŋɗinaani o juulaani."},{"id":32,"translation":"Kono o yeddu o ɗuurnii."},{"id":33,"translation":"Refti o yahi to koreeji makko hombo wasoo."},{"id":34,"translation":"Halkaare woodaniima e halkaare."},{"id":35,"translation":"Refti halkaare kadi woodanii ma e halkaare titi."},{"id":36,"translation":"Mbele aade o sikku o accete hombo duda."},{"id":37,"translation":"Mbele o wonaana toɓɓe maniyyu juppateende e rannga."},{"id":38,"translation":"Refti o wonti heɗɗere o tagi o fonndi."},{"id":39,"translation":"O waɗI heen kuɓe ɗiɗi dewel e gorel."},{"id":40,"translation":"Mbele oon hattanaani wuurtin'de maayɓe."}]},{"id":76,"verses":[{"id":1,"translation":"Mbele arii e aade tumo e yonta nde o wonaana hay hu'unde jaŋtateende."},{"id":2,"translation":"Min tagii aade e toɓɓere jillunde ndiyam gorko e debbo min kumpitoo mbo min laatini mbo nanoowo ji'oowo."},{"id":3,"translation":"Miin peewnii mbo e laawol o yetta wollo o yedda."},{"id":4,"translation":"Pellet Miin keblinii he'eferɓe callalle e tonngi e yiite."},{"id":5,"translation":"Pellet ɗigguɓe ɓe na njara e kaas jilluɗo kaafuur."},{"id":6,"translation":"Sewnde nde jiyaaɓe Alla ɓallinaaɓe njarata heɓe ilnande ilnugol."},{"id":7,"translation":"Heɓe kuuɓna takkere hoɓe kula ñalawma mbo bone mum na saroo."},{"id":8,"translation":"Hoɓe ñammina ñamri wond'ude e yiɗde ndi miskiin e alyatiime e dahaaɗo."},{"id":9,"translation":"Miin ñamminirta mon ko sabi Alla miin faalaaka e mon njoɓdi wona yetteede."},{"id":10,"translation":"Pellet min kuli ummaade e joomi amen ko ñalawma ñirɓiniiɗo cattuɗo tumminaare."},{"id":11,"translation":"Alla reeniɓe e bone oon ñalawma o okkiɓe pummam labaɗam e weltaare."},{"id":12,"translation":"Alla yoɓiri ɓe koɓe muñi ko aljanna e (comci)hariir."},{"id":13,"translation":"Hoɓe tuugnii e fotooyji ɓe yi'atah heen na'ange wonah jaangol cattungol."},{"id":14,"translation":"Na ɓadi e dow mu'en ɗowdi mammba ɓesnaaɗe mum na eeltanaaɓe eeltegol."},{"id":15,"translation":"Ina taarneeɓe ngennduwoñ kaalis e kaasyoñ na feewnira weer."},{"id":16,"translation":"Ka'aseeje kaalis hoɗe potndira potndegol."},{"id":17,"translation":"Hoɓe njarnee kaas njilludi mum ko janjabiil."},{"id":18,"translation":"Sewnde na e hembo na innire Sal sabiil."},{"id":19,"translation":"Sukaaɓe saasnaaɓe na mbanngo e mum en si a yi'iiɓe cikka ko ɓe lu'u lu'u caraaɗo."},{"id":20,"translation":"Si a yi'i toon nji'a neema e laamu manngu."},{"id":21,"translation":"Ina e dow mu'en comci sundus ɗi mbaadi ha'aka hecco e istabraq ɓe ɓoorna jawe kaalis joom mu'en yarnaɓe njaram laaɓɗam."},{"id":22,"translation":"Pellet ɗum wonanii mon njoɓdi golle mon kadi golle mon ngoniina mantaaɗe."},{"id":23,"translation":"Ko minen tigi tellini alquraana e dow ma tellingol."},{"id":24,"translation":"Muñ e ñaawoore joom ma woto ɗofto e mum en bakkadinɗo wolla ke'efeera."},{"id":25,"translation":"jaŋta inne joom ma subaka e kikiiɗa."},{"id":26,"translation":"E jemma he cujjan mbo cubahinanɗaa mbo jehma juutɗo."},{"id":27,"translation":"Pellet ɓe na njiɗi nguurndam aduna njaawɗam gasde ɗam ɓe ngacca caggal mum en ñalawma nisɗo."},{"id":28,"translation":"Ko minen tagi on min cemmbini terɗo si min kaajaama min ngostoroo on nandadiiɓe mon gostogol."},{"id":29,"translation":"Ko nde woni waajo goongo kala paalaaɗo daɗde nanngira fa'ade e joomiiko ruttorde."},{"id":30,"translation":"On paaletaake si wonaAlla haaje pellet Alla ko ganndo ko ñeeño"},{"id":31,"translation":"Homo naatna mbo o welaa e yurmeene makko o heblanii tooñɓe ɓe lepte mu'usɗe."}]},{"id":77,"verses":[{"id":1,"translation":"Mi wooɗndirii keneeli dewandirɗi hono sirka puccu."},{"id":2,"translation":"E (keneeli)bippooji bippugol."},{"id":3,"translation":"E carooji ɗi cargolo."},{"id":4,"translation":"E ceerndooji ɗi ceerndugol."},{"id":5,"translation":"E tellinooji ɗi wahyu."},{"id":6,"translation":"Gantingol maa jeertingol."},{"id":7,"translation":"Gooŋɗi podante ɗon ko, ko goongo."},{"id":8,"translation":"Ñande koode ɗe momta."},{"id":9,"translation":"Si kammu o huuɓtaama"},{"id":10,"translation":"Si pelle ɗe nawaama."},{"id":11,"translation":"Saanga nelaaɓe ɓe kappana waktu."},{"id":12,"translation":"E ñalawma oon dirtinaaɗo."},{"id":13,"translation":"Wonan'de ñalngu ceerndugol."},{"id":14,"translation":"Holko anndinatma ma ñalngu ceerndugol."},{"id":15,"translation":"Nden ñalnde, bone woodanii yedduɓe ɓeen."},{"id":16,"translation":"Mbele min kalkaani adinooɓe ɓe."},{"id":17,"translation":"Refti mn ndewni heen sakkatiiɓe ɓe."},{"id":18,"translation":"Ko hono nih nin mbaɗata bonɓe ɓe."},{"id":19,"translation":"Nden ñalnde, bone woodanii yedduɓe ɓeen."},{"id":20,"translation":"Mbele min tagaani mon e ndiyam koyɗam."},{"id":21,"translation":"Min mbaɗi ɗam e rannga kuɓandiinga."},{"id":22,"translation":"Ha e happu ganndaaɗo."},{"id":23,"translation":"Min koddiri mbo moƴƴi ɓe hoddirooɓe."},{"id":24,"translation":"Nden ñalnde, bone woodanii yedduɓe ɓeen."},{"id":25,"translation":"Mbele min mbaɗaani leydi coomoori mon."},{"id":26,"translation":"Wuurɓe e maayɓe(fof)."},{"id":27,"translation":"Min mbaɗi e hendi peŋɗe toowɗe min njarni mon ndiyam mbelɗam."},{"id":28,"translation":"Nden ñalnde, bone woodanii yedduɓe ɓeen."},{"id":29,"translation":"Pokkitane fa'ade ko njeddatnaɗon."},{"id":30,"translation":"Pokkitane fa'ade e ɗowdi ndi ɗemɗe tati."},{"id":31,"translation":"Ndi ɗowdinta nafata e lew lewndu."},{"id":32,"translation":"Honge werno peete mawe hono kuɓeeje."},{"id":33,"translation":"Elle koɗe gelooɓi cooyi."},{"id":34,"translation":"Nden ñalnde, bone woodanii yedduɓe ɓeen."},{"id":35,"translation":"E o ñalngu ɓe kaalata."},{"id":36,"translation":"Ɓe cakkitantaake saba ɓe ngantina."},{"id":37,"translation":"Nden ñalnde, bone woodanii yedduɓe ɓeen."},{"id":38,"translation":"O ko ñalawma ceernduɗa min ndenndinii on wond'ude e adiiɓe ɓe."},{"id":39,"translation":"Si tawii hoɗon njogi fehre pewjanee kam."},{"id":40,"translation":"Nden ñalnde, bone woodanii yedduɓe ɓeen."},{"id":41,"translation":"Pellet, gooŋɗuɓe ɓeen ngonii e ɗowdiiji e ɓulli."},{"id":42,"translation":"E ɓesnooje koɓe tuuyate."},{"id":43,"translation":"[Ɓe mbi'anee] : \"ñaamee njarone, ko newi moɗdu, sabu kon ko ngollaynoɗon."},{"id":44,"translation":"Ko non woni ko min mbarjorta moƴƴimɓe ɓeen."},{"id":45,"translation":"Nden ñalnde, bone woodanii yedduɓe ɓeen."},{"id":46,"translation":"ñaame ndakmitaɗon seeɗa ko on bannddiiji."},{"id":47,"translation":"Nden ñalnde, bone woodanii yedduɓe ɓeen."},{"id":48,"translation":"Siɓe mbiyaama ndukƴe ɓe ndukƴatah."},{"id":49,"translation":"Nden ñalnde, bone woodanii yedduɓe ɓeen."},{"id":50,"translation":"Honde yeewtere caggal oon ɓe gooŋɗinta."}]},{"id":78,"verses":[{"id":1,"translation":"Hol ko ɓee naamnandirta."},{"id":2,"translation":"Ko fa'ati e kabaaru mawɗo."},{"id":3,"translation":"Mboɓe luhri e mum o."},{"id":4,"translation":"Alaa wona noon, maɓe nganndu."},{"id":5,"translation":"Refti yaama ɓe nganndu."},{"id":6,"translation":"Mbela min mbaɗaani lesdi ndaɗɗudi heblaandi."},{"id":7,"translation":"E pelle ɗe ngona peŋɗe."},{"id":8,"translation":"Min tagi on kuɓe (noonooji)."},{"id":9,"translation":"Min mbaɗi ɗoyngol mon fo'oftere."},{"id":10,"translation":"Min mbaɗi jehma o ko sutura."},{"id":11,"translation":"Min mbaɗi ñalawma ko yiilaraade nguure."},{"id":12,"translation":"Min mahi dow mon(sanamuuji )jeeɗiɗi caɗtuɗi."},{"id":13,"translation":"Min mbaɗi lampu jalbuɗoc(aɗtuɗa) kuɓɓam."},{"id":14,"translation":"Min tellini ummo e duule ndiyam njuppajam sanne."},{"id":15,"translation":"Ngam min njaltina heen gabbe e puɗi."},{"id":16,"translation":"E gese ne piilandirɗe."},{"id":17,"translation":"Pellet, ko ñalaande Seerndindiro ngon, laatinooma ko sa'atinaa."},{"id":18,"translation":"Ñande allaadu ndu wutta ma on ngardu pelle pelle."},{"id":19,"translation":"Kammu on udditee mbo laato dame dame."},{"id":20,"translation":"Pelle ɗe njahnaa ɗe ngonta merere."},{"id":21,"translation":"Pellet jayngol jahannama wonti tommborde."},{"id":22,"translation":"Nge wonani bewɓe ɓe ruttorde."},{"id":23,"translation":"Ko ɓe ñiiɓoɓe toon dummunaaji."},{"id":24,"translation":"ɓe meeɗata toon ɓuuɓol wona ndiyam ɓuuɓɗam."},{"id":25,"translation":"Si wona patɗam ƴiiƴiiri."},{"id":26,"translation":"Njobdi hawrundi e koɓe ngonno ko."},{"id":27,"translation":"Pellet ɓe ngoniina ɓe njoortaaki haasboore nih."},{"id":28,"translation":"Ɓe njeddi aayeeje amen jeddugol."},{"id":29,"translation":"Kala hu'unde min tonngirii nde binndol."},{"id":30,"translation":"Meeɗe min ɓeydanta on si wona lepte."},{"id":31,"translation":"Pellet na woodani hulɓe Alla ɓe daɗirde."},{"id":32,"translation":"Ko gese e inabeeje."},{"id":33,"translation":"E (rewɓe)ƴoolnuɓe giƴiraaɓe."},{"id":34,"translation":"E ka'aseeje (sanngara) keewɗe."},{"id":35,"translation":"Ɓe nanataa ndeer toon haala mehre, wonaa ko bakkondiŋta."},{"id":36,"translation":"Ko njoɓdi ummaade e joom e dokke keƴɗe."},{"id":37,"translation":"joom kammu e leydi e ko woni hakkunde mu'en jurmtooɗo mbo ɓe ngala e mum haala."},{"id":38,"translation":"Ñande jibriil ummii tawa malayka en na mbaɗi sappeeji ɓe haalata si wona mbo Alla sakkitani o haala ko feewi."},{"id":39,"translation":"Ko oon woni ñalawma goongo kala paalaaɗo daɗde nanngira joomiiko ruttorde."},{"id":40,"translation":"Min njeertinii on lepte ɓadiiɗe ñande aade ndaari ko juuɗe mum mbaɗno ke'efeera o wi'a haaniina mi woniina lesdi."}]},{"id":79,"verses":[{"id":1,"translation":"Mi wooɗbdirii maleyka en pooɗooji pittaali pooɗgol caɗtungol."},{"id":2,"translation":"Mi wooɗndirii maleyka en ittatɗi pittaali e newuya."},{"id":3,"translation":"Mi wooɗndirii lummbatooɗi lummbagol."},{"id":4,"translation":"Mi wooɗndarii daɗandirooji daɗndirgol."},{"id":5,"translation":"Mi wooɗndirii jiilayɗi jamirooje."},{"id":6,"translation":"ñande dimmbii dimmbatndende."},{"id":7,"translation":"Rewa e hendu woɗndu ndu."},{"id":8,"translation":"Ɓerɗe ɗe ñande heen no kuli."},{"id":9,"translation":"Ndaarɗe mu'en no koyi."},{"id":10,"translation":"Heɓe mbi'a mbela komin ruttatooɓe no min ngonirnoo."},{"id":11,"translation":"Mbela somin ngontii ƴi'e dappuɗe min nduttoto."},{"id":12,"translation":"Ɓe mbi'a si min nduttiima sinnda de ɗum wona duttal pertungal."},{"id":13,"translation":"Ɗuum ko ha'acaango wooto."},{"id":14,"translation":"Ndeke tan ɓe ngontii wuurɓe(ummitinaaɓ.)"},{"id":15,"translation":"Taw si arii e maaɗa yewtere fii Muusaa."},{"id":16,"translation":"Tuma nde joom makko noddi mbo ka caatngol Tuwaa."},{"id":17,"translation":"Yah ka Fir'awna, pellet, kaŋko o bewi."},{"id":18,"translation":"Maakan mbo mbele woodanaani ma nde laaɓata e ke'eferaagu."},{"id":19,"translation":"Mi feewnu ma e joom ma kulaa ɗum."},{"id":20,"translation":"O holli ɗum aaya mawɗo oon."},{"id":21,"translation":"O yeddi o woopi."},{"id":22,"translation":"Refti o hibbatii hombo yaha."},{"id":23,"translation":"O rentini o noddi."},{"id":24,"translation":"O wi'i ko miin woni joom mon ɓurɗo toowde o."},{"id":25,"translation":"Alla jagggiri mbo lepte La'akara e aduna."},{"id":26,"translation":"Woni e ɗuum teskuye wonan'de kulɗo Alla."},{"id":27,"translation":"Mbele ko takde on ɓuri saɗtude wolla ko kammu mbo o mahi ɗum."},{"id":28,"translation":"O ɓamti mbildi mammbo o fotndi mo."},{"id":29,"translation":"O niɓɓaɗini jehma makko o yaltini annoore makko."},{"id":30,"translation":"E lesdi ndi ne caggal ɗuum weeti ndi."},{"id":31,"translation":"O yaltini heen ndiyam ndi e durngol ndi"},{"id":32,"translation":"Pelle ɗe o ñiɓi ɗe."},{"id":33,"translation":"Ngam wona nafoore mon e ku'ule mon."},{"id":34,"translation":"Si wuttaandu mawndu ndu arii."},{"id":35,"translation":"ñalawma mbo kala aade siftori ko o yahnoo.(golluno)."},{"id":36,"translation":"Jayngol ngol ɓannginane wonan'de oon ji'oowo."},{"id":37,"translation":"Si tawi ko oon bewɗo."},{"id":38,"translation":"O ɓurni nguurndam aduna ɗaam."},{"id":39,"translation":"Ko jayngol woni hoɗorde mum."},{"id":40,"translation":"Si tawi ko oon kulɗo daraade e ye'eso joom mum o haɗi fittaandu belaaɗe."},{"id":41,"translation":"Ko aljanna woni hoɗorde mum."},{"id":42,"translation":"Heɓe naaamna ko ndey darnga daroto."},{"id":43,"translation":"A alana ɗum ganndal saka kaala ɗum."},{"id":44,"translation":"Ko e joom ma tan woni haaɗtirde ganndal darnga ngo."},{"id":45,"translation":"Ngonɗa tan ko jeertinoowo wonan'de kulɗo ɗum.."},{"id":46,"translation":"Elle kamɓe ñande ɓe nji'ata darnga ɓe ñiiɓaani si wona kikiiɗa yel wolla feƴñaange."}]},{"id":80,"verses":[{"id":1,"translation":"O ñirɓanii o ruŋtii."},{"id":2,"translation":"Sabu arde e mum bumɗo."},{"id":3,"translation":"Hol ko anndin ma yaama o laaɓa."},{"id":4,"translation":"Wolla o waajito waajo nafa ɗum."},{"id":5,"translation":"Si tawi ko oon jondaniiɗo o hoore mum."},{"id":6,"translation":"Aan noon haɗa ɗum falo."},{"id":7,"translation":"Ala ko fawi ma si o laaɓaani."},{"id":8,"translation":"Si tawi ko oon garɗo e ma hombo yaha."},{"id":9,"translation":"Te hombo huli Alla."},{"id":10,"translation":"Aan haɗa sokliri ɗum gaa e woɓɓe."},{"id":11,"translation":"Alah ɗum ɗoon ko ciftanirgol."},{"id":12,"translation":"Ko kala paalaaɗo jaŋtoo ɗum."},{"id":13,"translation":"E ndeer ɗeri teddinaaɗi."},{"id":14,"translation":"Ɓamtaaɗi ceninaaɗi."},{"id":15,"translation":"Hiɗi e juuɗe maleykaaji en."},{"id":16,"translation":"Tedduɗi keewɗi ɗiggere."},{"id":17,"translation":"Huɗaama neɗɗo ala ko ɓuri ɗum he'efarin'de."},{"id":18,"translation":"E honde hu'unde o tagri ɗum."},{"id":19,"translation":"E toɓɓere o tagri ɗum o eɓɓi ɗum."},{"id":20,"translation":"Refti o newnani ɗum laawol."},{"id":21,"translation":"Refti o wari mbo o naatni ɗum yenaande."},{"id":22,"translation":"Refti si o faalaama o ummina mbo."},{"id":23,"translation":"Ala o waɗaani ko Alla yamiri ɗum."},{"id":24,"translation":"Yo neɗɗo ndaar ñaamdu mum."},{"id":25,"translation":"Min njuppii ndiyam ɗam kala juppugol."},{"id":26,"translation":"Refti Min ceeki leydi ndi kala ce'ekgol."},{"id":27,"translation":"Min puɗni e hendi gabbe ne."},{"id":28,"translation":"E inab e ñaayka ngam daabe."},{"id":29,"translation":"E(nebam) oliv e tamara."},{"id":30,"translation":"E gese keewɗe leɗɗe (cukkuɗe)."},{"id":31,"translation":"E muuyanteeje yo huɗo ngam daabe."},{"id":32,"translation":"Ngam wona nafoore mon e ku'ule mon."},{"id":33,"translation":"Si ha'acaango ngo ari."},{"id":34,"translation":"ñande neɗɗo dogi musiɗɗo mum."},{"id":35,"translation":"E neene mum e baaba mum."},{"id":36,"translation":"E debbo mum e ɓiɓɓe mum."},{"id":37,"translation":"Kala neɗɗo e mum en ñande heen na jogii ko yoni ɗum ."},{"id":38,"translation":"Je'ece malaabe ñande heen na fooyni."},{"id":39,"translation":"Heɗe njala heɗe mbeltii."},{"id":40,"translation":"Je'ece goo na e dow mum en punndi-sollaaru-."},{"id":41,"translation":"Ina hippaɗe niɓre."},{"id":42,"translation":"Ko ɓeen ngoni he'efareeɓe faajireeɓe."}]},{"id":81,"verses":[{"id":1,"translation":"Si ka kammu hofaama."},{"id":2,"translation":"Si koode ɗe caami."},{"id":3,"translation":"Si ka pelle ɗe nawaama."},{"id":4,"translation":"Si geloobi cowiiɗi ɗi dutnaama."},{"id":5,"translation":"Si ku'ule ladde ndenndinaama."},{"id":6,"translation":"Si maaje ɗe ne kuɓɓaama."},{"id":7,"translation":"Si ka pittaali cinndindiraama."},{"id":8,"translation":"Si bingel ubbangel na wuuri naamnaama."},{"id":9,"translation":"Hol bakkaat ngel wardano.?"},{"id":10,"translation":"Si ɗereeji ca'aktaama."},{"id":11,"translation":"Si kammu o hu'uftaama"},{"id":12,"translation":"Si jayngol huɓɓaama."},{"id":13,"translation":"Si aljanna o ɓatlinaama."},{"id":14,"translation":"Fittaandu ndu annda ko ndu addi."},{"id":15,"translation":"Mbiɗa wooɗndira koode birniiɗe."},{"id":16,"translation":"Dogooje je birnatooɗe."},{"id":17,"translation":"Mi woondarii jehma si o arii e niɓɓidde."},{"id":18,"translation":"E subaka o si annoore mum feeñi."},{"id":19,"translation":"Won'de pellet, [Alqur'aana] ko konngol nulaaɗo tedduɗo."},{"id":20,"translation":"jom semmbe to joom arsi dokkaaɗo daraja."},{"id":21,"translation":"Ɗoftaaɗo toon koolaaɗo."},{"id":22,"translation":"Gondiijo mon o wona kaangaaka ."},{"id":23,"translation":"Ko goongo o yiii mbo to jookli laaɓtuɗi."},{"id":24,"translation":"O wona ɗawoowo yottinde on mbirniindi."},{"id":25,"translation":"Alquraana wona konngol seytaani diddaaɗo yurmeende oon."},{"id":26,"translation":"Hoɗo njahaton?"},{"id":27,"translation":"Ndee [alqur’aanaare] wonaani, si wonaa waajo winndere nde."},{"id":28,"translation":"Kala paalaaɗo e mon fo'occaade."},{"id":29,"translation":"On paaletaake fo'occaade si wona Alla haaje ɗuum jom binnde oon."}]},{"id":82,"verses":[{"id":1,"translation":"Si kammu oon fettii."},{"id":2,"translation":"Si ko koode ɗe cariima."},{"id":3,"translation":"Si ko maaje ɗe puccitaama."},{"id":4,"translation":"Si genaale ɗeen mbaylaama."},{"id":5,"translation":"Fittaandu annda kondu ardin'no e golle e kondu leelnuno e golle."},{"id":6,"translation":"Ehey ma neɗɗaŋke hol ko hoomtuma e joom ma tedduɓɗo o."},{"id":7,"translation":"oon takɗo ma o fotndi terɗe ma o waɗ ma potandirɗo."},{"id":8,"translation":"E kala mba'adi ndi o haaja o feewnir ma."},{"id":9,"translation":"Ala woni ko on yeddooɓe ñalngu noɓdi."},{"id":10,"translation":"Pellet ina woodi e dow mon maleykaaji deenooji."},{"id":11,"translation":"Tedduɗi binndooji (golle.)"},{"id":12,"translation":"Hiɗi nganndi ko ngolloton."},{"id":13,"translation":"Pellet ɓeen ɗigguɓe heɓe e ne'emaaji."},{"id":14,"translation":"Faajireeɓe noon ina e yiite (jahiim.)"},{"id":15,"translation":"Heɓe naatange ñande ñangu njoɓdi."},{"id":16,"translation":"Ɓe ngona wirnatooɓe nge haa abada."},{"id":17,"translation":"Holko anndinat ma ñalngu njobdi."},{"id":18,"translation":"Refti holko anndinat ma ñalngu njobdi."},{"id":19,"translation":"ñande fittaandu jogantaaka fittaandu hay hu'unde hu'unde fof ko Alla woodani ñande heen."}]},{"id":83,"verses":[{"id":1,"translation":"Halkaare woodanii ɓeen ustooɓe se'esirɗe."},{"id":2,"translation":"Ɓeen pe'esnatooɓe yimɓe ɓe ɗaɓɓa timminaneede."},{"id":3,"translation":"Siɓe ɓetanii ɓe wolla ɓe pe'esanii ɓe usta."},{"id":4,"translation":"E ɓee kan fellitaa won'de ko ɓe immintinteeɓe?"},{"id":5,"translation":"Woodanii mbo ñalawma mawɗa."},{"id":6,"translation":"Ñande yimɓe ummanii joom binnde."},{"id":7,"translation":"Ala, pellet deftere faajireeɓe nani e sijijiin to."},{"id":8,"translation":"Ko holɗum anndinat maa ko woni SijjIiin?"},{"id":9,"translation":"Ko deftere tonngaande."},{"id":10,"translation":"Haray nden ñande, bone woodanii yedduɓe ɓeen."},{"id":11,"translation":"Ɓeen yeddooɓe ñalaande njoɓdi."},{"id":12,"translation":"Yeddata mbo si wona kala palguɗo keerol bakkadinɗo."},{"id":13,"translation":"Si aayeeje amen ɗeen janngaama e [tawnde] makko, o wi'a: \"Ko tinndi adinooɓe\"."},{"id":14,"translation":"Ala, kono muuri ɓerɗe maɓɓe koɓe njennatnoo ko."},{"id":15,"translation":"Ala ɓeen de koɓe haɗaaɓe yi'ide joomi mu' en."},{"id":16,"translation":"Refti pellet koɓe naatooɓe jayngol."},{"id":17,"translation":"Refti ɓe wi'e:\"meeɗee lepte mon ɗeen; ko ɗum woni ko njeddatɗon kon\"."},{"id":18,"translation":"Ala, pellet deftere ɗigguɓe nani e ka illiyyiina."},{"id":19,"translation":"Ko holɗum anndinat maa ko woni Illiyyiina?"},{"id":20,"translation":"Ko ɗum deftere tonngaande."},{"id":21,"translation":"No seedoo nde ɓurɓe ɓadaade."},{"id":22,"translation":"Pellet ɓeen ɗigguɓe heɓe e ne'ema."},{"id":23,"translation":"E leece heɓe ndaara."},{"id":24,"translation":"Ina anndee e je'ece mu'en weltaare ne'emaaji."},{"id":25,"translation":"Heɓe njarnee dola omndaako."},{"id":26,"translation":"Haaɗtirde mum ko lati misku e ɗuum de yo fooɗondir fooɗondirooɓe ɓeen."},{"id":27,"translation":"Hombo e Tasniim ɗuum ko seewnde ɓurnde toowde to aljanna he."},{"id":28,"translation":"Sewnde nde ɓurɓe ɓadaade njarata nde."},{"id":29,"translation":"Ɓeen faajirinɓe ngonoŋɗna na njala ɓeen gooŋɗinɓe."},{"id":30,"translation":"Si ko ɓe mbirtiima ɓe ɓe ngona e ɓiiñandirde."},{"id":31,"translation":"Siɓe nduɗtiima to koreeji maɓɓe ɓe ndutto koɓe weltiiɓe."},{"id":32,"translation":"Siɓe nji'iiɓe ɓe mbi'a ɓe ko ɓe majjuɓe."},{"id":33,"translation":"Ɓe nelaaka e dow muenn ngam reende ɓe."},{"id":34,"translation":"Hannde de gooŋɗinɓe njala he'eferɓe."},{"id":35,"translation":"E le'ece heɓe ndaara."},{"id":36,"translation":"Mbele he'eferɓe njoɓaama koɓe mbaɗatnoo ko."}]},{"id":84,"verses":[{"id":1,"translation":"Si asmaan o fettii."},{"id":2,"translation":"Mbo heɗtii joom mbo hakke woodani mbo."},{"id":3,"translation":"Si lesdi fooɗtaama."},{"id":4,"translation":"Ndi wernii ko woni e hendi ndi acciti."},{"id":5,"translation":"Mbo heɗtii joom mbo hakke woodani mbo."},{"id":6,"translation":"Ehey maa neɗɗo aan ko a tampoowa golloowo fa'ade e joom ma ko a kawroowo e mum."},{"id":7,"translation":"Si tawi ko oon tottiraaɗo deftere mum junnga ñaama mum."},{"id":8,"translation":"Arma o haasbe haasbeere newiinde."},{"id":9,"translation":"O rutto to banndiraaɓe mum ko o beltiiɗo."},{"id":10,"translation":"Si tawi ko oon tottiraaɗo deftere mum caggal ke'eci makko."},{"id":11,"translation":"Arma ma o noddu halkaare."},{"id":12,"translation":"O naatnee jayngol."},{"id":13,"translation":"Pellet o woniina beltiiɗe e ndeer koreeji mum."},{"id":14,"translation":"Pellet o scikkunooɗa o ruttataaka."},{"id":15,"translation":"Oho kay pellet joom makko na yi'a mbo."},{"id":16,"translation":"Mboɗa wooɗndira mboɗeeri koode saanga mutal."},{"id":17,"translation":"O wooɗndiri jehma e kombo mofti."},{"id":18,"translation":"O wooɗndirii lewru sundu renndii."},{"id":19,"translation":"Ma on peewnire tigi ommbooɗe e dow ommbooɗe."},{"id":20,"translation":"Hol ko haɗi ɓee gooŋɗin'de."},{"id":21,"translation":"Si alquraana janngaama e dow mu'en ɓe cujjata."},{"id":22,"translation":"Woni kay ko ɓeen he'efareeɓe ko yeddooɓe."},{"id":23,"translation":"Ko Alla ɓuri anndu ko ɓe coomi e ɓerɗe mu'en."},{"id":24,"translation":"Habruɓe lepte mu'usɗe."},{"id":25,"translation":"Si wona ɓeen goŋɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴ ɗe, hino woodani ɓe njoɓdi ndi taƴondirtaa."}]},{"id":85,"verses":[{"id":1,"translation":"Mi wooɗndirii kammu joom ɗate ngun !"},{"id":2,"translation":"Mi wooɗndirii ñalawma podaaɗo o."},{"id":3,"translation":"Mi wooɗndirii kala ceediiɗo e kala ko seedaako."},{"id":4,"translation":"Huɗaama yimɓe ukhduud-fettinɓe lesdi petti mawɗi-."},{"id":5,"translation":"Jayngol joomyol kuɓɓam."},{"id":6,"translation":"Tuma nde ɓe njooɗi e dow mannge."},{"id":7,"translation":"Kamɓe koɓe mbaɗata ko gooŋɗinɓe ɓe koɓe seediiɓe."},{"id":8,"translation":"ɓe njoftiraaki ɓe si wona ɓe ngooŋɗinii Alla tedduɗo jettaaɗo o."},{"id":9,"translation":"Ko Alla Woodani Laamu kammuuji ɗiin e leydi ndiin. Alla ko Kattanɗo kala hu'unde."},{"id":10,"translation":"Ɓeen fawɓe e dow juulɓe rewɓe e worɓe fitina refti ɓe tuubaani woodaniiɓe lepte jahannama woodaniiɓe lepte cumooje kadi."},{"id":11,"translation":"Ɓeen gooŋɗinɓe ngoolli golle lobbe woodaniiɓe Aljannaaji na ila ley mum caatli ko ɗuum woni malal manngal."},{"id":12,"translation":"Pellet nanngannde joom ma ko saɗtunde."},{"id":13,"translation":"Ko Kaŋko tigi fuɗɗata tagoore o rutta nde."},{"id":14,"translation":"Ko Kaŋko woni jaafatooɗo giɗo."},{"id":15,"translation":"Mbo daŋki tedduɗo woodani."},{"id":16,"translation":"Baɗoowo o ko o welaa."},{"id":17,"translation":"Taw si arii e maaɗa yewtere fii Muusaa."},{"id":18,"translation":"Fir'awna e Samuud."},{"id":19,"translation":"Accu he'eferɓe ɓe ngoni ko e yeddude."},{"id":20,"translation":"Alla homo ɓe fiiltori caggal."},{"id":21,"translation":"Kammbo ko mbo alquraana tedduɗo."},{"id":22,"translation":"Hombo ndeer alluwal deenangal."}]},{"id":86,"verses":[{"id":1,"translation":"Mi wooɗndirii kammu e hoodere fuɗoore jehma."},{"id":2,"translation":"Hol ko anndinat ma ko woni hoodere feeñoore jehma."},{"id":3,"translation":"Hoodere nde fooynunde."},{"id":4,"translation":"Alaa fittaandu si wona ina e dow mayru deenoowo."},{"id":5,"translation":"Yo neɗɗo ndaar ko o takraa ko."},{"id":6,"translation":"O tagaama ko e ndiyam nduñotoɗam."},{"id":7,"translation":"Ɗam yalta ke'eci gorko e ƴi'e ɓernde debba."},{"id":8,"translation":"Homo hattani ruttude ɗum ."},{"id":9,"translation":"Ñande cuuɗiiɗi kuñcaa."},{"id":10,"translation":"Alana ɗum semmbe wona balloowo."},{"id":11,"translation":"Mi wooɗndirii kammu joom ɗate ngun !"},{"id":12,"translation":"Mi wooɗndirii lesdi mbaɗndi petti ."},{"id":13,"translation":"Pellet o alquraana kombo ceerndoowol."},{"id":14,"translation":"Mbo wona gaajaaɗe."},{"id":15,"translation":"Pellet kamɓe heɓe pewja peeje."},{"id":16,"translation":"Miɗo fewja fehre."},{"id":17,"translation":"Muñan he'eferɓe muñangol seeɗa."}]},{"id":87,"verses":[{"id":1,"translation":"Senin innde joom ma ɓurnde toowde."},{"id":2,"translation":"Oon takɗo o fotndi."},{"id":3,"translation":"OOn koddirɗo refti o feewni."},{"id":4,"translation":"Oon jaltinɗo durngol ngol."},{"id":5,"translation":"O waɗi ngol joongol bayliingol;"},{"id":6,"translation":"Ma min njanngin ma A yejjittah."},{"id":7,"translation":"Si wona ko Alla haaji pellet hombo anndi ko feeñi e ko wirnii."},{"id":8,"translation":"Min newnan ma na newori."},{"id":9,"translation":"Siftinir ɗoon ɗo ciftanirgol hina nafa."},{"id":10,"translation":"Ma siftor oon kulɗo Alla."},{"id":11,"translation":"Woɗɗitoo ɗum ɓurɗo hiiteede."},{"id":12,"translation":"Oon naatoowo jayngol manngol ngol."},{"id":13,"translation":"Refti o maayata toon o wuurata."},{"id":14,"translation":"Malaama de oon laaɓɗo e sirku."},{"id":15,"translation":"O jaŋtii Innde joom mum o juuli."},{"id":16,"translation":"Ko woni, ko hoɗon ɓurna nguurndam adunaoon."},{"id":17,"translation":"Ko La'akara ɓuri moƴƴude e heddaade."},{"id":18,"translation":"ɗum hiina e ɗereeji gadiiɗi ɗi."},{"id":19,"translation":"Ɗereeji Ibraahiima e Muusa."}]},{"id":88,"verses":[{"id":1,"translation":"Taw si arii e maaɗa Yeewtere fii darnga ngo."},{"id":2,"translation":"Je'ece ñande heen na koyi."},{"id":3,"translation":"Gollooje nih tampuɗe."},{"id":4,"translation":"Heɗe naata jayngol gulngol."},{"id":5,"translation":"Heɗe nkarnee e sewnde wulnde sanne."},{"id":6,"translation":"Ɓe ngala ñaamdu si wona puɗi darii."},{"id":7,"translation":"Ɗi paynata ɗi nafa e heege."},{"id":8,"translation":"Je'ece malaabe ñande heen na pooyni."},{"id":9,"translation":"Heɗe mbelaa golle mu'en."},{"id":10,"translation":"E ndeer Aljanna toowɗo"},{"id":11,"translation":"A nanata heen bolle mehre."},{"id":12,"translation":"Hona e hembo sewnde iloore."},{"id":13,"translation":"Hina e hembo le'ece ɓamtaaɗe."},{"id":14,"translation":"E ka'aeeje keblaaɗe ngam yarde."},{"id":15,"translation":"E gaflaaje potndaaɗe."},{"id":16,"translation":"E mbettudi na sara kala baŋŋge."},{"id":17,"translation":"Mbele ɓe ndaaraani na ngelooba tagira."},{"id":18,"translation":"E feewde e kammu hono mbo ɓamtira."},{"id":19,"translation":"E feewde pelle hono ɗe ndarnira."},{"id":20,"translation":"E feewde leydi ndi hono ndi wertira."},{"id":21,"translation":"Waajo aan ka a baajatooɗo."},{"id":22,"translation":"A wona baawnoowo ɓe."},{"id":23,"translation":"Si wona oon dunttiɗo o yeddi."},{"id":24,"translation":"Alla lepta ɗi lepte ɓurɗe mawɗe."},{"id":25,"translation":"Pellet ko to amen woni ruttorde maɓɓe."},{"id":26,"translation":"Refti ko e amen woni haasboore mu'en."}]},{"id":89,"verses":[{"id":1,"translation":"Mi wooɗndirii Fajira."},{"id":2,"translation":"Mi wooɗndirii balɗe sappa."},{"id":3,"translation":"Mi wooɗndirii kala ko ɗimmita e ko teelɗi."},{"id":4,"translation":"Mi wooɗndarii jehma si mbo arii e niɓɓidde."},{"id":5,"translation":"Mbele ina e ndee wooɗndoore jaɓnoore joom hakkille."},{"id":6,"translation":"Mbele a yi'aani na joom ma waɗi Aad en."},{"id":7,"translation":"Irama joom doosɗe."},{"id":8,"translation":"Mbo hono mum tagaaka e lesdi."},{"id":9,"translation":"E Samuud ɓeen se'ekɓe kaaƴe to caatngol."},{"id":10,"translation":"E Fir'awna joom peŋɗe."},{"id":11,"translation":"Ɓeen bewnooɓe to lesdi."},{"id":12,"translation":"Ɓe kebbini e hendi bonan'nde."},{"id":13,"translation":"Joom ma yuppi e maɓɓe lepte caɗtuɗe."},{"id":14,"translation":"Koom ma na tommbiiɓe."},{"id":15,"translation":"Tawi ko neɓɗɗaŋke si joom makko jarabiimo mbo o teddani mbo o neemini mbo o wiat joom am teddinii kam."},{"id":16,"translation":"Si tawii noon o jaribiimo mbo o faaɗni arsuko makko o wi'a joom am hoynii kam."},{"id":17,"translation":"Ala wona noon, ko woni ko on teddintaana baaya."},{"id":18,"translation":"On ndeerɗiŋtaa e ñammiingol miskiino."},{"id":19,"translation":"Hoɗon ñaama ndonu ñaamgol caɗtungol."},{"id":20,"translation":"Hoɗon njiɗi jawdi jiɗgol caɗtungol."},{"id":21,"translation":"Ala ɗuum haanaani, si lesdi ndii dimmbaama dimmbugol."},{"id":22,"translation":"Joom ma ardi e maleykaaji hiɗi mbaɗi saffeeji."},{"id":23,"translation":"jahanama addee ñande heen neɗɗo siftoro kono hol ko ciftorgol nafata."},{"id":24,"translation":"O wi'a haaniino mi ardinii golle lobbe wonan'de nguurndam am."},{"id":25,"translation":"E oon ñalawma hay gooto leɓtatah hono lepte mum."},{"id":26,"translation":"Hay go'oto tonngetaake hono tonngi heeferɓe."},{"id":27,"translation":"Ehey ma fittaandu huɓandiindu."},{"id":28,"translation":"Rutto e joom ma haɗa woni belaaɗo mbo Kaŋko ne hombo wela ma."},{"id":29,"translation":"Naat e maccuɓe am."},{"id":30,"translation":"Naat e aljanna am."}]},{"id":90,"verses":[{"id":1,"translation":"Mbiɗa wooɗndira e ndii lesdi."},{"id":2,"translation":"Aan haɗa daganana ndii lesdi."},{"id":3,"translation":"E jipnaaɗo e ko jibini."},{"id":4,"translation":"Ko goongo min tagii neɗɗo e ndeer tampere."},{"id":5,"translation":"Mbele o sikkat ala baawɗo e makko hay hu'unde."},{"id":6,"translation":"O wi'a mi tottarii jawdi keewndi."},{"id":7,"translation":"Mbele o sikku hay gooto yiaani mbo."},{"id":8,"translation":"Mbele min in mbaɗanaani mbo gite ɗiɗe."},{"id":9,"translation":"E ɗemngal yo toni ɗiɗi."},{"id":10,"translation":"Min peewni ɗum laabi ɗiɗi."},{"id":11,"translation":"Ko haɗi ɗum falgude palal."},{"id":12,"translation":"Ko holɗum anndin maa ko woni palal?"},{"id":13,"translation":"Ko rimɗin'de daande."},{"id":14,"translation":"Wollo ñammin'de e ñalngu heege saɗtunge."},{"id":15,"translation":"Alyatiime e jiidaaɗo ko ɓadii."},{"id":16,"translation":"Wollo ndeen miskiin baasɗo sanne."},{"id":17,"translation":"Refti o laati ummaade e ɓeen gooŋɗinɓe ɓe mbasandiri mouñal ɓe mbasandiri e yurmeende."},{"id":18,"translation":"Ko ɓeen ngoni joom en ñaame."},{"id":19,"translation":"Ɓeen yedduɓe aayeeje amen ngoni yimɓe nane."},{"id":20,"translation":"Hina e dow maɓɓe jayngol sokaaange."}]},{"id":91,"verses":[{"id":1,"translation":"Mi wooɗndarii na'ange e mbeeta mum."},{"id":2,"translation":"Mi wooɗndirii lewru sundu rewii e henge."},{"id":3,"translation":"Mi wooɗndirii ñalawma sombo huñciima."},{"id":4,"translation":"Mi wooɗndarii jehma si mbo arii e niɓɓidde."},{"id":5,"translation":"Mi wooɗndirii kammu e mahdi mammba."},{"id":6,"translation":"Mi wooɗndirii leydi no ndi wertarii."},{"id":7,"translation":"Mi wooɗndirii fittaandu e ko foocci ndu."},{"id":8,"translation":"O ɓannginani ndu faajiraagal e kulol alla."},{"id":9,"translation":"Malaama noon oon laaɓɓinɗo ndu."},{"id":10,"translation":"Ko goongo perti oon mutnuɗo fittaandu mum e goopi."},{"id":11,"translation":"Samuudinkooɓe ɓeen njeddiino nulaaɓe ɓeen."},{"id":12,"translation":"Tuma nde nelaa ɓurɗo hiiteede e mu' en."},{"id":13,"translation":"Nelaaɗo Alla wi ɗum ko ngeloobo njarla ɗaleeba e njaram mabba."},{"id":14,"translation":"Ɓe njeddi ɗum ɓe mborii ba, joomiraawo ommbi e dow mu'en lepte sabu bakkatuuji mum en o huɓtadi ɓe lepte."},{"id":15,"translation":"Te o hulaani battane mum."}]},{"id":92,"verses":[{"id":1,"translation":"Mi wooɗndarii jemma si mbo arii e niɓɓidde."},{"id":2,"translation":"Mi wooɗndirii ñalawma sombo huñciima."},{"id":3,"translation":"Mi wooɗndirii ko o tagi ko gorel e deyel."},{"id":4,"translation":"Pellet golle mon heɗe ceerti."},{"id":5,"translation":"Si tawi ko oon tottirɗo o reenti."},{"id":6,"translation":"O gooŋɗini baraaji golle mum."},{"id":7,"translation":"Ma min newnan mo kala jam e newaare."},{"id":8,"translation":"Si tawi ko oon ngammbuɗo o yondinii."},{"id":9,"translation":"O yeddi njoɓdi.(aljanna)."},{"id":10,"translation":"Ma min newnan ɗum saɗteende."},{"id":11,"translation":"Nafataa ɗum jawdi makko si o saami e yiite."},{"id":12,"translation":"Ko e amen peewal woni."},{"id":13,"translation":"Ko minen woodani nguurndam La'akara yo aduna."},{"id":14,"translation":"Njeertin mi on jayngol huɓɓoowol."},{"id":15,"translation":"Naatataange si wona ɓurɗo hiite."},{"id":16,"translation":"OOn jedduɗo ɗuurnii."},{"id":17,"translation":"Ma woɗɗita ngol ɓurɗo reentaade oon woni Abu Bakri yo weluyo Alla won e makko."},{"id":18,"translation":"OOn tottiroowo jawdi mum ngam o laaɓa."},{"id":19,"translation":"Alana hay go'oto ka makko neemo joɓeteeɗo."},{"id":20,"translation":"Tawi wona ɗaɓɓude Alla ɓurɗo toowde O."},{"id":21,"translation":"Mi wooɗndirii ma o wele."}]},{"id":93,"verses":[{"id":1,"translation":"Mi wooɗndirii e mbeeta."},{"id":2,"translation":"Mi wooɗndarii jehma si mbo deeƴi."},{"id":3,"translation":"Joom ma accaani mo o añaani."},{"id":4,"translation":"Pellet ko galle La'akara ɓuri aduna o."},{"id":5,"translation":"Arma joom ma okkuma ha mbeleɗa."},{"id":6,"translation":"Mbele o tawaani ma ko a alyatiime o mool ma."},{"id":7,"translation":"O tawma ko majjuɗo o feewnu ma."},{"id":8,"translation":"O taw ma ko a ba'asɗo o alɗin ma."},{"id":9,"translation":"Si tawi ko alyatiime woto hoynu ɗum."},{"id":10,"translation":"Woto giddu ñaagatooɗo."},{"id":11,"translation":"Si tawi ko ne'ema joom ma haal."}]},{"id":94,"verses":[{"id":1,"translation":"Mbele min n njaacnaani ma ɓernde ma."},{"id":2,"translation":"Min ngittan ma bakkatuuji ma."},{"id":3,"translation":"OOn nisnuɗo ke'eci ma."},{"id":4,"translation":"Min ɓamtan ma innde ma."},{"id":5,"translation":"Pellet kala saɗteende na won'di e newaare."},{"id":6,"translation":"Pellet saɗteende kala na won'di e yaajeende."},{"id":7,"translation":"Si a hantinii e (dewe alla)tampu."},{"id":8,"translation":"E fa'ade joom ma reerɗu."}]},{"id":95,"verses":[{"id":1,"translation":"Mi woondiri e Tiin(ƴibbe)(nebbam) e jaytuun."},{"id":2,"translation":"E fella Tuuri Siiniina."},{"id":3,"translation":"E ndi lesdi koolii ndi."},{"id":4,"translation":"Min tagii neɗɗo e mba'adi ɓurndi fortaade e feewde."},{"id":5,"translation":"Refti min ndutti mbo to ɓuri le'esɗude."},{"id":6,"translation":"Si wona ɓeen goŋɗinɓe ɓe ngolli moƴƴi ɗiin, hino woodani ɓe njoɓdi ndi taƴondirta."},{"id":7,"translation":"Hol ko yeddatma ñalawma njobdi caggal ɗuum."},{"id":8,"translation":"Mbele Alla wona ɓurɗo nuunɗude e ñaawooɓe ɓe."}]},{"id":96,"verses":[{"id":1,"translation":"janngu e innde joo ma oon takɗo."},{"id":2,"translation":"Takɗo neɗɗo e heɗɗere."},{"id":3,"translation":"Janngu e joom ma ɓurɗo o teddude."},{"id":4,"translation":"Oon ganndanirɗo kuɗol."},{"id":5,"translation":"O anndini neɗɗo ko o anndaana."},{"id":6,"translation":"Kono woni ko neɗɗo na bewa."},{"id":7,"translation":"Si o yi'i o yondaniima."},{"id":8,"translation":"Pellet ko e jooma woni ruttorde nde."},{"id":9,"translation":"Mbele a yi'i oon kaɗoowo."},{"id":10,"translation":"Maccuɗo si o juulde"},{"id":11,"translation":"A yi'ii si o laatiima e peewal."},{"id":12,"translation":"Ma ɗum o yamiri kulol Alla."},{"id":13,"translation":"Mbele a yi'i si o yeddii o ruŋtii."},{"id":14,"translation":"Mbele o annda won'de Alla na yi'a."},{"id":15,"translation":"Ala si o accaani ma min nanngu mbo e tiin tiinol min mbeddoo mbo e jayngol."},{"id":16,"translation":"Tiin tiinol peŋngol goopngol."},{"id":17,"translation":"Yo o noddu won'diiɓe mum."},{"id":18,"translation":"Ma min noddu sokooɓe jahannama."},{"id":19,"translation":"Ala woto ɗofto ɗum sujju ɓattaɗa."}]},{"id":97,"verses":[{"id":1,"translation":"Min njippini ii mbo e jehma leylatul qadiri."},{"id":2,"translation":"Holko anndinat ma leylatul qadiri."},{"id":3,"translation":"Leylatu qadri oon ɓuri ujunere lewru moƴƴude."},{"id":4,"translation":"Maleykaaji na telloo wond'ude e jibriil e sakkitoore joom mu'en e kala yamiroore."},{"id":5,"translation":"Kombo kisal tan ha fajiri feera."}]},{"id":98,"verses":[{"id":1,"translation":"Wonaana ɓeen he'eferɓe joom defte en ko seertuɓe ha ari e maɓɓe dallillaaji peeñɗi."},{"id":2,"translation":"Ko o nelaaɗo ummaade e Alla dursittooɗo ɗereeji laɓɓinaaɗi."},{"id":3,"translation":"Hina heen defte po'occiiɗe."},{"id":4,"translation":"Seertaani ɓeen tottaaɓe defte si wona caggal nde ari e mu'en ko ɓanngi."},{"id":5,"translation":"ɓe njamiraako si wona yooɓe ndew Alla tawa heɓe laɓɓinani mbo diine poocciiɗo ɓe ndarana juulde ɓe tottira askal ko ɗuum woni diine po'occiiɗo."},{"id":6,"translation":"Pellet ɓeen he'eferɓe ummaade e joom defte en e sirkuɓe hina e jayngol jahatnama ɓe caasa toon ha pooma ko ɓeen ngoni ɓurɓe bon'de e tagoore he."},{"id":7,"translation":"Pellet ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli ko ɓuri moƴƴude ko ɓeen ngoni ɓurbe moƴƴude e winndere he."},{"id":8,"translation":"Njoɓdi mu'en to joom mu'en ko aljannaaji ɗi caatli ilata e les mum ɓe caasa toon haa pooma Alla na welaaɓe kamɓe ne heɓe mbela Alla ɗuum wonan'de oon kulɗo Alla."}]},{"id":99,"verses":[{"id":1,"translation":"Si lesdi dimmbaama dimmbagol ndii."},{"id":2,"translation":"Leyydi ndi yaltini dimle hendi."},{"id":3,"translation":"Neɗɗo o wi'a ko heɓi ndi."},{"id":4,"translation":"ñande heen lesdi ndi habra kabaruuji mayri."},{"id":5,"translation":"Won'de ko joom ma wahyii ndi."},{"id":6,"translation":"Ñande heen yimɓe ɓe njalta heɓe carii ngam ɓe holle golle mu'en."},{"id":7,"translation":"Kala baɗɗo fotde gabbel jarra e moƴƴere o yi'a nde."},{"id":8,"translation":"kalo baɗɗo fotde gabbel jarra e bonan'nde kadi ma yii."}]},{"id":100,"verses":[{"id":1,"translation":"Mi wooɗndirii pucci dogooji."},{"id":2,"translation":"Mi wooɗndirii kuɓɓooji taasanɗe."},{"id":3,"translation":"Mi wooɗndirii ɗii baɗatɗi ruggo subaka."},{"id":4,"translation":"Ɗi nduuyniri kolce ɗe punndi=sollaaru."},{"id":5,"translation":"Ɗi ndeɗɗi hakkunde jaambareeɓe e dental añɓe."},{"id":6,"translation":"Pellet neɗɗaŋke ko jeddoowo joom mum."},{"id":7,"translation":"Kam ko o ceediiɗo ɗuum."},{"id":8,"translation":"Kaŋko de pellet ko jiɗɗo jam sanne."},{"id":9,"translation":"Mbele o annda siko o yaltinaama ko woonno e genaale he."},{"id":10,"translation":"Yaltine ko woni ko e ɓerɗe he."},{"id":11,"translation":"Joom mu'en ñande heen ko o kumpatiiɗo."}]},{"id":101,"verses":[{"id":1,"translation":"Darnga ngo konngoowo ɓerɗe."},{"id":2,"translation":"Hol ko woni qari*a."},{"id":3,"translation":"Hol ko anndinat ma qari'a."},{"id":4,"translation":"Ñande yimɓe mba'i no mbeɗoñ Alla carikoñ."},{"id":5,"translation":"Pelle ɗeen mba'oya no hottolle kardaako,"},{"id":6,"translation":"Si tawi ko oon mbo pe'esirɗe mum nisi."},{"id":7,"translation":"Hara himo e nguurndam mbelɗam :"},{"id":8,"translation":"Si tawi ko oon mbo pe'esirɗe mum koyi."},{"id":9,"translation":"Hoɗorde mum ko jahannama."},{"id":10,"translation":"Ko holɗum anndinat maa ko woni ngeen?"},{"id":11,"translation":"Ko nge jayngol wulnge."}]},{"id":102,"verses":[{"id":1,"translation":"Soklinii on wasandirde ɓura heewde ngalu e sukaaɓe."},{"id":2,"translation":"Ha njuuriɗon genaale ɗe."},{"id":3,"translation":"Ala arma nganndon."},{"id":4,"translation":"Refti arma on nganndu."},{"id":5,"translation":"Ko goongo ma on nganndoy ganndal yananeede."},{"id":6,"translation":"Pellet ma on njii jayngol."},{"id":7,"translation":"Refti ma on njii'ru ngol gite yananeede."},{"id":8,"translation":"Refti ma on naamne ñande heen ne'ema."}]},{"id":103,"verses":[{"id":1,"translation":"Mi wooɗndirii waqtu asri."},{"id":2,"translation":"Pellet neɗɗo hina woni ko e perte."},{"id":3,"translation":"Si wona ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴe ɗe, hino woodani ɓe njoɓdi ndi taƴondirtaa."}]},{"id":104,"verses":[{"id":1,"translation":"Lepte ngoodanii ɓiiñoowo sanne e ŋooɓoowo sanne."},{"id":2,"translation":"Oon denndin'ɗo jawdi o limi ndi."},{"id":3,"translation":"Hombo sikka jawdi mum ndi saasnat ɗum."},{"id":4,"translation":"Ala maɓe werne e jayngol moolatngol."},{"id":5,"translation":"Ko ho ɗum anndinat maa ko woni jayngol keltoowol ?"},{"id":6,"translation":"Ko jayngol Alla kuɓɓat ngol."},{"id":7,"translation":"Ngol woni julatngol keeñe."},{"id":8,"translation":"Ngool de ko ngol sokangol e dow maɓɓe."},{"id":9,"translation":"Hongol doosɗe pooɗtiiɗe."}]},{"id":105,"verses":[{"id":1,"translation":"Mbele ayiaani na joom ma waɗi joom ñiiwa ba."},{"id":2,"translation":"Mbele o waɗaani peeje mu'en e majjere."},{"id":3,"translation":"O neli e mu'en ndiwri abaa biila."},{"id":4,"translation":"Hoɗii mberlooɓe kaaƴe loope jo'orɗe."},{"id":5,"translation":"O waɗi ɗumen hono ñaayka ñaamaaka."}]},{"id":106,"verses":[{"id":1,"translation":"Ɗuum ko sabu woowde Quraysi en."},{"id":2,"translation":"Goowgol mu'en ɗatngal dabbunde e ceeɗu."},{"id":3,"translation":"Yoo ɓe ndew jom ndu suudu."},{"id":4,"translation":"Oon ñamminɗo ɓe saanga heege e hoolni ɓe e kulol."}]},{"id":107,"verses":[{"id":1,"translation":"Mbele a anndii oon jeddoowo njoɓdi ñande daranga"},{"id":2,"translation":"E Ko oon duñoowo alyatiime."},{"id":3,"translation":"O reerɗintaa e ñammiingol miskiina(wa'asɓe)."},{"id":4,"translation":"Halkaare woodanii juulooɓe ɓeen."},{"id":5,"translation":"Ɓeen welsandiiɓe ndeer juulde maɓɓe."},{"id":6,"translation":"Ɓeen yi'inatooɓe."},{"id":7,"translation":"Heɓe kaɗa ngenndukoñ."}]},{"id":108,"verses":[{"id":1,"translation":"Min tottiima(weendu )alKawsara."},{"id":2,"translation":"juulan joom ma mboroɗa."},{"id":3,"translation":"Tigi ko gañɗo ma o woni taƴiiɗo."}]},{"id":109,"verses":[{"id":1,"translation":"Wi e hey mon he'eferɓe ɓe."},{"id":2,"translation":"Mi rewata ko ndewaton ko."},{"id":3,"translation":"Onon ne on ndewata ko ndewat mi ko."},{"id":4,"translation":"Mi wona dewoowo ko ndewɗon ko."},{"id":5,"translation":"Onon ne on ndewata ko ndewat mi ko."},{"id":6,"translation":"Woodanii on diine mon inne woodanii kam diine am."}]},{"id":110,"verses":[{"id":1,"translation":"Si balllal Alla e udditde makka ngarii."},{"id":2,"translation":"Nji'ia yimɓe heɓe naata e diine Alla he dente dente."},{"id":3,"translation":"Subhina e yettudede jom ma njaafanaɗaa mo pellet ko o jaɓoowo tuubaabuya sanne."}]},{"id":111,"verses":[{"id":1,"translation":"Halkiima juuɗe abii lahab o halkiima."},{"id":2,"translation":"Nafaani ɗum jawdi mum e ko o faggiti."},{"id":3,"translation":"Ma o naat e jayngol baɗngol lewlewndu."},{"id":4,"translation":"E debbo mum doondotooɗo leɗɗe o."},{"id":5,"translation":"O ɗeɗɗiroyte ka daande (ɓoggol) yoora ɓadoo."}]},{"id":112,"verses":[{"id":1,"translation":"Wi ko Kaŋko woni Alla go'oto."},{"id":2,"translation":"Alla pa'andateeɗo."},{"id":3,"translation":"O jibinaani o jinaaka."},{"id":4,"translation":"O ala pasa hay go'oto."}]},{"id":113,"verses":[{"id":1,"translation":"Maaku mbiɗo moolo e joom subaka."},{"id":2,"translation":"Immorde bone ko o tagi."},{"id":3,"translation":"E bone jehma niɓɓuɗo si mo niɓɓi."},{"id":4,"translation":"E bone ɓeen wuttooɓe e piɓlee."},{"id":5,"translation":"E bone añaan si o añani."}]},{"id":114,"verses":[{"id":1,"translation":"Wi mbiɗo moolo e joom yimɓe ɓe."},{"id":2,"translation":"Laamɗo yimɓe ɓe."},{"id":3,"translation":"Deweteeɗo yimɓe ɓe."},{"id":4,"translation":"E bone seytaaneeji cikkinooji."},{"id":5,"translation":"OOn cikkinoowo e ɓerɗe yimɓe ɓe."},{"id":6,"translation":"Ummaade e jinneeji e yimɓe ɓe."}]}]
