[{"id":1,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ب ناڤێ‌ خودایێ‌ دلۆڤان و پڕ دلۆڤان"},{"id":2,"translation":"2. سوپاس هەمی بۆ خودایێ‌ گشت جیهانان."},{"id":3,"translation":"3. [ئەو خودایێ‌] دلۆڤان و پڕ دلۆڤان."},{"id":4,"translation":"4. [ئەو خودایێ‌] خودانێ‌ ڕۆژا جزادانێ‌."},{"id":5,"translation":"5. [خودێوۆ] تنێ‌ ئەم تە دپەرێسین، و هاریكارییێ‌ ژ تە ب تنێ‌ دخوازین."},{"id":6,"translation":"6. مە ڕاستەڕێ‌ بكە."},{"id":7,"translation":"7. ڕێكا وان كەسێت تە كەرەم [قەنجی] د گەل كرین، نە ڕێكا وان كەسێت تە كەرب و غەزەب لێ‌ كری، و نەرێكا كەسێت ڕێ‌ بەرزەكری."}]},{"id":2,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ب ڤی ڕەنگی دئێتە خواندن (ئەلف، لام، میم) و ئەڤە تەمامییا تیپێت عەرەبینە كو 28. تیپن، نیشانن ل سەر ئیعجازا قورئانێ‌ كو عەرەبان پێ‌ چێ‌ نابیت قورئانەكا وەكی ڤێ‌ چێ‌ بكەن، د گەل هندێ‌ هەر ژ وان حەرفان پێك هاتییە ئەوێت ئەو ئاخڤتنا خۆ پێ‌ چێ‌ دكەن."},{"id":2,"translation":"2. ئەڤە ئەو قورئانە كو گۆمان تێدا نینە [ژ دەڤ خودێ‌ هاتییە] و ڕێكا ڕاستەڕێكرنێیە بۆ پارێزكاران."},{"id":3,"translation":"3. [پارێزكار] ئەون ئەوێت باوەرییێ‌ ب غەیبێ‌ [تشتێ‌ نەپەنی و نەدیار] دئینن، و بەردەوام نڤێژان دكەن، و ژ تشتێ‌ مە دایییێ‌ سەدەقەیان ژێ‌ ددەن."},{"id":4,"translation":"4. و ئەو ئەون یێت باوەرییێ‌ ب وێ‌ دئینن ئەوا بۆ تە و بۆ [پێغەمبەرێت] بەری تە هاتی و ژ ئاخرەتێ‌ ژی بێ‌ گۆمانن."},{"id":5,"translation":"5. ئەها ئەڤەنە ل سەر ڕاستەڕێكرنا خودایێ‌ خۆ، و هەر ئەڤەنە د سەرفەراز."},{"id":6,"translation":"6. ڕاستی ئەو كەسێت گاور بوویین ل دەڤ وان ئێكە، تو چ وان بترسینی چ نەترسینی، ئەو هەر باوەرییێ‌ نائینن."},{"id":7,"translation":"7. خودێ‌ مۆرا ل سەر دل و گوهێت وان دانایی و پەردە یا ئێخستییە بەر چاڤێت وان، و ئیزایەكا مەزن بۆ وان یا هەی."},{"id":8,"translation":"8. و هندەك هەنە ژ خەلكی دبێژن: مە باوەری ب خودێ‌ و ڕۆژا ئاخرەتێ‌ [دویماهییێ‌] هەیە، بەلێ‌ ب ڕاستی ئەو ب خۆ بێ‌ باوەرن."},{"id":9,"translation":"9. دڤێن خودێ‌ و خودان باوەران بخاپینن، و ژ خۆ پێڤەتر كەسێ‌ ناخاپینن و پێ‌ نوزانن ژی."},{"id":10,"translation":"10. د دلێ‌ [دەروونێ‌] واندا نەساخی هەیە، ڤێجا خودێ‌ نەساخیا وان پتر لێ‌ كر، و ژ بەر درەوكرنا وان بەرهنگاری ئیزایەكا ب ئێش كرن."},{"id":11,"translation":"11. و هەر گاڤەكا ژ وانڕا بێتە گۆتن: خرابییێ‌ د ئەردیدا نەكەن، دبێژن: ئەم تنێ‌ قەنجیكەر و باشی خوازین."},{"id":12,"translation":"12. بەلێ‌ هەر ئەڤەنە خرابییێ‌ دكەن، بەلێ‌ ب خۆ ناحەسن."},{"id":13,"translation":"13. و هەر گاڤەكا ژ وانڕا بێتە گۆتن: دێ‌ هوین ژی، وەكی خەلكێ‌ دی باوەرییێ‌ بینن، دبێژن: ئەم ژی وەكی نەفامان باوەرییێ‌ بینین؟! [هشیاربن] هەر ئەون نەفام و پێ‌ نوزانن ژی."},{"id":14,"translation":"14. هەر دەمەكێ‌ گەهشتنە كەسێت باوەری ئینایین دبێژنێ‌: مە ژی باوەری ئینایییە، و هەر وەختەكێ‌ د گەل هەڤالێت خۆ یێت شەیتان ڤەدەربوون [مانە ب تنێ‌] دبێژن: ئەم هەر د گەل هەوەینە، ئەم بەس تڕانەیان بۆ خۆ ب وان دكەین."},{"id":15,"translation":"15. خودێ‌ دێ‌ جزایێ‌ تڕانەیێت وان دەتێ‌، و مۆلەتا هندێ‌ دەتێ‌ هەر د خرابییا خۆدا بزڤڕن."},{"id":16,"translation":"16. ئەڤە ئەون یێت بەرزەبوون [تاریاتی] ب ڕاستەڕێییێ‌ كڕین، ڤێجا كڕین و فرۆتنا [بازرگانییا] وان فایدە [قازانج] نەكرییە و ئەو ب خۆ ژی ب سەر ڕێیا ڕاست هلنەبوویینە."},{"id":17,"translation":"17. مەتەلا وان وەكی مەتەلا وی كەسییە ئەوێ‌ ئاگرەك هەلكری [دۆرماندۆرێت خۆ ببینیت] گاڤا ئاگری ڕۆناهی دایییێ‌، چار كنارێت وی خودایێ‌ مەزن ڕۆناهییا وان بر و هێلانە د تارییەكێدا كو ئێدی ئەو نەبینن."},{"id":18,"translation":"18. ئەڤە د كەڕن، لالن، كۆرەنە، ڤێجا ئەو بەر ب ڕێكا ڕاستڤە نازڤڕنەڤە."},{"id":19,"translation":"19. [یان مەتەلا وان وەكی مەتەلا ڤان كەسانە] بارانەكا ب ڕێژ و ڕەشەعەورەكێ‌ تاری تێدا شریقە شریقا عەورانە و برسقین و ڤەدانا برویسییان، و ژ بەر برویسییان و ژ ترسا مرنێ‌ تلێت خۆ بكەنە د گوهێت خۆدا [بەلێ‌ دڤیا زانیبانە] خودێ‌ ب سەر بێ‌ باوەراندا [گاوران] سەردەستە و ژ وان ب ئاگەهە."},{"id":20,"translation":"20. نێزیكە [ڕۆناهیا] برویسییێ‌ وان كۆرە بكەت، هەر گاڤەكا ڕۆناهی دا وان دچن، و گاڤا لێ‌ بوو تاری ڕەق ڕادوەستن، و هەكە خودێ‌ حەزكربایە، دا وان ژ گوهـ و چاڤان كەت. ب ڕاستی خودێ‌ ل سەر هەمی تشتی خودان شیانە."},{"id":21,"translation":"21. گەلی مرۆڤان، خودایێ‌ خۆ بپەرێسن، ئەو خودایێ‌ هوین و یێت بەری هەوە ئافراندین، دا هوین بێنە پارستن."},{"id":22,"translation":"22. ئەو خودایێ‌ ئەرد بۆ هەوە دەشت كری [كو ب كێر ژیانێ‌ بهێت] و ئەسمان كرییە ئاڤاهی، باران بۆ هەوە ژ ئەسمانی (ژ ئەوران) ئینایییە خوارێ‌، و هەمی ڕەنگێت فێقی [بۆ هەوە پێ‌ شین كر] و دەرئێخستن. ئێدی هوین ژی چو هەڤبەران بۆ خودێ‌ [چێ‌ نەكەن] و هوین ب خۆ دزانن [خودێ‌ چو هەڤبەر نینن]."},{"id":23,"translation":"23. و ئەگەر هوین ژ وێ‌ [نامەیا] مە بۆ بەندەیێ‌ خۆ [كو پێغەمبەرە] ئینایییە خوار ب گۆمانن [كێم كێم] سۆرەتەكێ‌ ب تنێ‌ وەكی وێ‌ بینن، و ژ بلی خودێ‌ گازی هەمی هاریكارێت خۆ ژی بكەن [بلا بێنە هاری هەوە] ئەگەر هوین ڕاست دبێژن."},{"id":24,"translation":"24. ڤێجا ئەگەر هوین [ڤی كاری] نەكەن و هوین ناكەن ژی [چونكی هوین نەشێن] ئێدی خۆ ژ وی ئاگری بپارێزن ئەوێ‌ داردوویێ‌ وی، مرۆڤ و بەر، و بۆ گاوران هاتییە بەرهەڤكرن."},{"id":25,"translation":"25. مزگینییێ‌ بدە وان كەسێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین كو بارا وان ئەو بەحەشتن ئەوێت ڕویبار د بنڕا دهەڕكن (دچن)، هەر گاڤەكا فێقییەك ژی ژێ‌ دایێ‌، دێ‌ بێژن: ئەڤە بوو بەری نوكە دایییە مە، و ئەو فێقییێ‌ بۆ وان دئێتە دان (بەردەست كرن) وەكی ئێكە [بەلێ‌ تام نەئێكە] و بۆ وان [د بەحەشتێدا] هەڤسەرێت پاك و پاقژ هەنە و ئەو هەروهەر تێدانە."},{"id":26,"translation":"26. ب ڕاستی خودێ‌ هەر مەتەلەكا بینیت شەرمێ‌ ژێ‌ ناكەت، ڤێجا [ئەو مەتەل] پێشی بیت یان تشتەكێ‌ ماستر و پێهەلتر بیت، و ئەو كەسێت باوەری ئینایین دزانن [ئینانا ڤان مەتەل و نموونەیان] ڕاستییە ژ خودایێ‌ وان، و هندی ئەون یێت گاوربوویین دبێژن: خودێ‌ چ ژ ڤان نموونەیان ڤیایییە؟ [خودێ‌] گەلەكان پێ‌ سەردا دبەت و گومڕا دكەت، و گەلەكان پێ‌ ڕاستەرێ دكەت و كەسێ‌ پێ‌ گومڕا ناكەت ئەگەر ئەو ب خۆ ئەو نەبن یێت ژ ڕێ دەركەڤتی."},{"id":27,"translation":"27. ئەو ژ ڕێدەركەڤتییێت پەیمانا خودێ‌ پشتی موكومكرنێ‌ دشكێنن، و هەڤبەندییێت خودێ‌ فەرمان پێ‌ دایین دبڕن، و خرابییێ‌ د ئەردیدا دكەن، ئەها ئەڤەنە بەرزیان و خوسارەت."},{"id":28,"translation":"28. ڤێجا چاوا هوین باوەرییێ‌ ب خودایی نائینن؟ و هوین د مری بوون، هوین زێندی كرن، پاشی دێ‌ هەوە مرینیت، پاشی دێ‌ هەوە زێندی كەتەڤە، و پاشی دێ‌ هەر بەر ب ویڤە زڤڕن."},{"id":29,"translation":"29. [ئەو خودایێ‌] هەمی تشت بۆ هەوە د ئەردیدا ئافراندی، پاشی بەرێ‌ خۆ دا ئەسمانی و كرنە حەفت ئەسمان، و هەر ئەوە ب هەمی تشتان زانا."},{"id":30,"translation":"30. دەمێ‌ خودایێ‌ تە گۆتییە ملیاكەتان ئەز دێ‌ جهگرەكێ‌ [جهێ‌ ئێك و دو بگرن] ب سەر ئەردی ئێخم، ملیاكەتان گۆت: ئەرێ تو دێ وی ئێخییە سەر ئەردی [دنیایێ] یێ خرابییێ تێدا بكەت، و خوینێ بڕێژیت، و ئەم ب حەمدا تە تەسبیح و تەقدیسا تە دكەین [ئانكو تە ژ هەر كێماسییەكێ پاك و پاقژ دكەین] [خودایی] گۆت: ڕاستییا ئەز دزانم هوین نوزانن."},{"id":31,"translation":"31. [ڤێجا خودێ] هەمی ناڤ نیشا ئادەم دان، و پاشی [خودێ ئەو ناڤ] ئێخستنە بەرۆكا [بەر چاڤێت] ملیاكەتان، و گۆت: ئەگەر هوین ڕاست دبێژن، ناڤێ ڤان بۆ من بێژن."},{"id":32,"translation":"32. ملیاكەتان گۆت: هەر تویی ژ هەمی كێماسییان پاك و پاقژ، مە ژ وێ زانینێ پێڤەتر نینە یا تە نیشا مە دایی، ب ڕاستی هەر تویی زانا و كار بنەجهـ."},{"id":33,"translation":"33. [خودێ گۆت]: هەی ئادەم: كا ناڤێت وان بۆ وان بێژە [دا بزانن كێم زانینن]، دەمێ ئادەم ناڤێت وان گۆتین [ئینا] خودێ گۆت: ما من نەگۆتە هەوە ئەز نەپەنییێت ئەرد و ئەسمانان دزانم، و هەروەسا ئەز ئاشكرا و نەئاشكرا یا هوین دكەن ژی ئەز دزانم."},{"id":34,"translation":"34. دەمێ من گۆتییە ملیاكەتان سوجدەیێ [سوجدەیا سلاڤ و ڕێزگرتنێ] بۆ ئادەم ببەن هەمییان سوجدە بر، ئبلیس تێ نەبیت، خۆ دا پاش و خۆ مەزن دیت [ب ڤێ چەندێ] بوو ئێك ژ گاوران."},{"id":35,"translation":"35. و مە گۆت: هەی ئادەم تو و كابانییا خۆ د بەحەشتێدا ئاكنجی ببن و ژ هەر جهێ هەوە بڤێت بێ منەت [بەرفرەهـ] ژێ بخۆن، بەلێ خۆ نێزیكی ڤێ دارێ نەكەن، هوین دێ ژ ستەمكاران ئێنە هەژمارتن."},{"id":36,"translation":"36. [بەلێ پاشی شەیتانی ئەو پێ هنگاڤتن [د بەر خەلەتیێڕا كرن] و دەرئێخستن ژ بەحەشتێ] ژ وێ یا ئەو تێدا، مە ژی گۆتە وان: ژێ دەركەڤن هەڕنە خوارێ، هندەك ژ هەوە ل هندەكان نەیار و دژمن، و هەتا دەمەكێ دیاركری [ل دەڤ خودێ] د ئەردیدا ئاكنجی ببن و مفایی ژێ وەرگرن."},{"id":37,"translation":"37. پاشی ئادەم چەند ئاخڤتنەك ژ خودایێ خۆ وەرگرتن [و بۆ خۆ پێ هیڤییا لێنەگرتنێ ژ خودایێ خۆ خواست] خودێ لێ خۆش بوو، و تۆبەیا وی قەبویل ‏ كر، ب ڕاستی خودێیە تۆبەوەرگر و دلۆڤان."},{"id":38,"translation":"38. مە گۆتە [وان] هوین هەمی ژ بەحەشتێ داكەڤن [بۆ سەر ئەردی]، هەر گاڤەكا ڕاستەڕێكرنەك ژ بەرێ منڤە بۆ هەوە هات [كو كتێبا خودێیە یان هنارتنا پێغەمبەرییە]، ڤێجا هەر كەسێ ب دویڤ ڕاستەرێكرنا من بكەڤیت [ڕۆژا قیامەتی]، نە ترس بۆ هەیە و نە خەم دگەهیتێ."},{"id":39,"translation":"39. بەلێ ئەو كەسێت گاور بوویین و ئایەتێت مە درەو دەرئێخستین ئەو دۆژەهینە [جەهنەمینە] و هەروهەر دێ د دۆژەهێدا بن."},{"id":40,"translation":"40. [گەلی ئسرائیلییان] ئەو قەنجییێت من د گەل هەوە كرین بیننە بیرا خۆ، و پەیمانا هەوە د گەل من دایی ب جهـ بكەن، ئەز ژی دێ ئەوێ پەیمانا هەوە ب جهـ ئینم، و ب تنێ ژ من بترسن (ژ من ب تنێ بترسن)."},{"id":41,"translation":"41. و باوەرییێ ب وێ كتێبا مە ئینایییە خوارێ [كو قورئانە] بینن، كو ڕاستیا وان كتێبانە یێت بەر دەستێ هەوە [كو ئنجیل و تەوراتن]، و نە گاورێت پێشییێ بن [ب ڤێ قورئانێ]، و ئایەتێت من ئەرزان نەفرۆشن، و پارێزكارییا من ب تنێ بكەن."},{"id":42,"translation":"42. و هەقییێ [كو قورئانا هنارتییە] تێكەلی نەهەقییێ نەكەن [و ڕاببن] هەقییێ ڤەشێرن، و هوین ژێ ب ئاگەهـ [و هوین دزانن كو هوین تێكەلییێ دكەن]."},{"id":43,"translation":"43. نڤێژان بكەن و زەكاتا مالێ خۆ بدەن [وەكی موسلمانان] و د گەل داچەمیایان [راكعان] داچەمن [فەرمانا وان ب شەنگستێت ئیسلامێ هاتەكرن، و د گەل موسلمانان نڤێژان ب كۆم (ب جەماعەت) بكەن، و وەكی وان بچنە ڕكووعێ، چونكی داچەمیان د نڤێژا واندا نینە]."},{"id":44,"translation":"44. هوین چاوا فەرمانا خەلكی ب خێرێ [باشییێ] دكەن، و هوین خۆ ب خۆ [خۆ] ژ بیر دكەن، و هوین خۆ ب خۆ كتێبێت بەر دەستێ خۆ [كو ئنجیل و تەوراتن] دخوینن، ڤێجا ما هوین ئاقلەكی بۆ خۆ ناگرن."},{"id":45,"translation":"45. و پشتا خۆ ب بێنفرەهییێ و نڤێژێ گرێ بدەن [قاهیم بكەن]، و ئەڤە یا گرانە ل سەر هەر كەسەكی، ئەو نەبن یێت ژ خودێ ترس."},{"id":46,"translation":"46. ئەو [خودێ ترس] ئەون یێت بێ گۆمان ژ هندێ، كو دێ هەر بەردەستێ خودایێ خۆ ڕاوەستن، و هەر دێ ب بال ویڤە زڤڕن."},{"id":47,"translation":"47. گەلی ئسرائیلییان بیرا خۆ و وان خێر و خۆشییێت من د گەل هەوە كرین بینن، ب ڕاستی [و هنگی] من قەدرێ هەوە ب سەر یێ هەمی خەلكی ئێخست."},{"id":48,"translation":"48. و ژ ڕۆژەكێ [ڕۆژا قیامەتێیە] بترسن و خۆ بپارێزن، كو كەس تێدا شوینا كەسێ نەئێتە سزاكرن، و مەهدەر و بەڕەڤانی تێدا چو ناگرن، و بەدەل ژ كەسێ نائێتە وەرگرتن، و هاریكارییا‏ كەسێ ژی نائێتەكرن."},{"id":49,"translation":"49. بیننە بیرا خۆ ڕۆژا مە هوین ژ دەستێت فیرعەونییان قورتال كرین، كو [وان] ئیزا و نەخۆشییەكا پیس ددا بەر هەوە، كوڕێت هەوە سەرژێ دكرن، و كچێت هەوە [بۆ خدامینییا خۆ] دهێلان، و ب ڕاستی [ئیزا و نەخۆشییا هەوە ددیت، و ڕزگاركرنا خودێ بۆ هەوە] ئەزموونەكا [ئمتیحانەكا] مەزنە ژ خودێ."},{"id":50,"translation":"50. [هەروەسا] بیرا خۆ بینن دەمێ مە دەریا بۆ هەوە كرییە دو فلق [و ڕێك بۆ هەوە ئێخستییێ]، و مە هوین دەربازكرین [قورتالكرین]، و ل پێش چاڤێت هەوە مە فیرعەونی خەندقاندین."},{"id":51,"translation":"51. و بیرا خۆ بینن دەمێ مە ژڤان ب چل شەڤان دایییە مووسایی، [و د پشتڕا هەوە لەزكر]، و پشتی هنگی هەوە گۆلك پەراست [كرە پەرستی]، و ب ڤی ڕەنگی هەوە ستەم ل خۆ كر."},{"id":52,"translation":"52. (دگەل هندێ ژی) پاشی مە ل هەوە نەگرت وەكی ئەڤا دیتر، [بیرا خۆ بینن] دا هوین د سوپاسدار بن."},{"id":53,"translation":"53. هەروەسا بیرا خۆ بینن دەمێ مە تەوراتا ڤاڤێركەر [جوداكەر] [د ناڤبەرا هەقییێ و نەهەقییێدا] بۆ مووسایی هنارتی، دا هوین [پێ] ڕاستەڕێ ببن."},{"id":54,"translation":"54. بیننە بیرا خۆ دەمێ مووسایی گۆتییە ملەتێ خۆ: ملەتێ من! هەوە [ب پەرستنا گۆلكی] ستەم ل خۆ كر، ڤێجا دڤێت هوین تۆبە بكەن و ل خودێ بزڤڕنەڤە، و خۆ بكوژن، ئەڤە ل دەڤ خودایێ هەوە بۆ هەوە چێترە [پشتی دەست ب كوشتنێ كرین] تۆبەیا هەوە وەرگرت، و ب ڕاستی هەر ئەوە تۆبەوەرگر و دلۆڤان."},{"id":55,"translation":"55. و بیرا خۆ بینن دەمێ هەوە گۆتییە مووسایی: هەتا ئەم ب چاڤێت خۆ خودایێ تە نەبینین، ئەم [د بنیڕا] باوەرییێ ب تە نائینین، ژ بەر هندێ برویسییێ هوین هنگاڤتن، و هەوە ب چاڤێت خۆ دیت."},{"id":56,"translation":"56. پاشی مە هوین پشتی مرنا هەوە زێندی كرن [ساخ كرن]، بەلكی هوین سوپاسییا [خێر و خۆشی و كەرەمێت] خودێ بكەن."},{"id":57,"translation":"57. مە عەور ل هنداڤی هەوە كرنە سهوانە [كو سهێ ل هەوە بكەن] و گەزۆ و سەلوا (سویسك) مە بۆ هەوە هنارتن، ڤێجا ژ حەلالێ پاك و پاقژێ مە ب ڕزقێ هەوە كری، بخۆن. و ئەوان [ب كار و كریارێت خۆ یێت نە د ڕێدا و نەدورست] زیان نەگەهاندییە مە، بەلكی هەر زیان ل خۆ كرینە."},{"id":58,"translation":"58. [گەلی ئسرائیلییان] بیننە بیرا خۆ وەختێ مە گۆتییە هەوە، هەڕنە د ڤی گوندێ [مەقدس]دا و ب بەرفرەهی و ل جهێ هەوە بڤێت ژێ بخۆن، و چەماندی [خۆشكاندی بۆ خودایێ هوین ژ بەرزەبوونێ ڕزگار كرین] بدەنە ژۆر، و بێژن: خودێوۆ گونەهێت مە داقوتە، دا ئەم ژی ل گونەهێت هەوە ببۆرین و نەهێلین، خێرا قەنجیكاران ئەم دێ پتر لێ كەین."},{"id":59,"translation":"59. بەلێ ئەوێت ستەم و زۆرداری كرین، ئەو فەرمانا خودێ لێ كری [كو بێژن گونەهێت مە داقوتە] ب تشتەكێ دی یێ ژێ نەهاتییە خواستن گوهارت، [ڤێجا ژ بەر هندێ] و ژ بەر نەگوهداری و ژ ڕێدەركەڤتنا وان، مە ئیزایەك ژ ئەسمانی ب سەر واندا باراند ئەوێت ستەم كرین."},{"id":60,"translation":"60. بیننە بیرا خۆ دەمێ مووسایی داخوازا ئاڤێ [بۆ هەوە] كری [پشتی هوین تێنی بوویین ]، ئینا مە گۆتێ: دارێ خۆ ل كەڤری بدە [هەر كەڤرەكێ هەبیت]، [پشتی مووسایی دارێ خۆ ل كەڤری دایی، دوازدە كانی ژێ زان [تەمەتی هەژمارا ئویجاخێت وان]، و هەر ئێكی كانیا خۆ زانی [نیاسی] [و مە گۆت]، ژ ڕزقێ خودێ بخۆن و ڤەخۆن، و د ئەردیدا بەر ب خرابییێڤە نەچن [و نەبنە ژ خرابان]."},{"id":61,"translation":"61. و بیننە بیرا خۆ دەمێ هەوە گۆتییە [پێغەمبەرێ خۆ]: هەی مووسا ئەم نەشێین بێنا خۆ ل سەر ئێك ڕەنگێ خوارنێ فرەهـ بكەین، بۆ مە داخوازێ ژ خودایێ خۆ بكە، كا چ ژ ئەردی دەردكەڤیت: ژ زەرزەوات و خیار و سیر و نیسك و پیڤازان، بۆ مە شین بكەت، [مووسایی] گۆت: ئەرێ [هەوە دڤێت] یێ باش [ژ خوارنێ] ب یێ بێخێر بگوهۆڕن. هەڕنە باژێری [هەر باژێرەكێ هەبیت] یێ هەوە خواستی دێ بۆ هەوە ئێتە جهـ، خودێ ڕسوایی و بێ ڕویمەتی ب سەر واندا داڕێتییە، ب كەربا خودێڤە ڤەگەڕیان، ئەڤە هەمی ژ بەر هندێ چونكی وان باوەری ب ئایەتێت خودێ نەدئینان، و ب بێ بەختی و نەهەقی پێغەمبەرێت خودێ دكوشتن، هەر ژ نەگوهداری و زێدەگاڤییا وان."},{"id":62,"translation":"62. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ئینایی [كو موسلمانن پەیكەڤتییێت پێغەمبەری] و ئەوێت بووینە جوهی [پەیكەڤتییێت مووسایی] و فەلەیان [پەیكەڤتییێت عیسایی] و سابئییان [جوینەكە ژ جوهی و فەلەیان ڤەبووینە ستێران دپەرێسن، و هندەك دبێژن: ملیاكەتان دپەرێسن]. هەر كەسێ ژ ڤان ب دورستی باوەرییێ ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ بینیت، و كار و كریارێت چاك بكەت، دێ ژ بەرێ خودێ خۆڤە ئێتە خەلاتكرن [ڕۆژا قیامەتێ] نە ترس بۆ هەیە، نە ژی ب خەم دكەڤیت."},{"id":63,"translation":"63. و بیننە بیرا خۆ دەمێ مە پەیمانا موكومكرنێ ژ هەوە وەرگرتی [كو هوین ل سەر تەوراتێ بچن و كار پێ بكەن]، و مە چیایێ (طور) ل هنداڤ هەوە بلندكر، و مە [گۆتە هەوە] ئەڤا مە بۆ هەوە هنارتی ب مجداهی وەربگرن و لێ د ڕژد بن، و بیننە بیرا خۆ كا چ تێدایە و خۆ ژ بیرڤە نەكەن، دا بێنە پارستن ژ ئیزایێ."},{"id":64,"translation":"64. بەلێ پشتی ڤێ [دان و وەرگرتنا پەیمانا موكومكری] هەوە پشتا خۆ دا پەیمانێ، و ئەگەر نە ژ كەرەم و دلۆڤانییا خودێ بایە، هوین دا ڕاست ژ خوسارەت و بەرزیانان بن."},{"id":65,"translation":"65. بێ گۆمان هوین دزانن كا مە چ ب سەرێ وان ئینا [ئەوێت دایینە سەر بڕیارا خودێ]، و ڕۆژا شەنبییێ دەست درێژی كرین، مە گۆتە وان ببنە مەیموینكێت ڕسوا و ڕەزیل."},{"id":66,"translation":"66. و ئەڤ سزایە مە كرە پاشڤەبرنەك بۆ خەلكێ هنگی و بۆ یێت پشتی وان ژی، و مە كرە چامە بۆ پارێزكاران."},{"id":67,"translation":"67. بۆ ملەتێ خۆ بێژە دەمێ مووسایی گۆتییە ملەتێ خۆ: [ب ڕاستی] خودێ فەرمانا هەوە دكەت هوین چێلەكێ سەرژێكەن، گۆتن: تو بۆ خۆ تڕانەیان ب مە دكەی؟! [مووسایی] گۆت: ئەز خۆ ب خودێ دپارێزم كو ئەز ژ نەزانان بم."},{"id":68,"translation":"68. گۆتن: كا ژ خودایێ خۆ بخوازە بۆ مە دیار بكەت، كا ئەو چ چێلە؟ [مووسایی گۆت: خودێ] دبێژیت: نەیا پیرە و نەیا جوانە ژی [بچویك] د ناڤبەرا هەردویاندایە، ئێدی وێ بكەن یا فەرمانا هەوە پێ هاتییە كرن."},{"id":69,"translation":"69. گۆتن: كا بێژە خودایێ خۆ بلا بۆ مە دیار بكەت، ڕەنگێ وێ [چێلێ] یێ چاوایە؟ [مووسایی گۆت خودێ] دبێژیت: ئەو چێلە [رەنگێ وێ ] زەرەكێ تارییە یێت بەر لێ [ب دیتنا وێ] كەیف خۆش دبن."},{"id":70,"translation":"70. گۆتن: كا ژ خودایێ خۆ بخوازە بۆ مە دیار بكەت ئەو چ چێلە؟ [چێل ب ڤان سالۆخەتان گەلەكن] ل بەر مە بەرزەبوو، ئەگەر خودێ حەز بكەت ئەم دێ ب سەر هەلبین."},{"id":71,"translation":"71. [مووسایی گۆت] خودێ دبێژیت: ئەو چێلە نەیا سەرنەرمە ئەردی بكێلیت، و نە ژی چاندنییێ ئاڤ ددەت، و یا بێ كێماسییە و ئێك ڕەنگە ژی، گۆتن: ئەها ژ نوی تە ڕاستی بۆ مە گۆت. [پشتی ب دەست خۆ ئێخستین] سەرژێكرن و هند نەمابوو وەنەكەن."},{"id":72,"translation":"72. بیننە بیرا خۆ [گەلی ئسرائیلییان] دەمێ هەوە مرۆڤەك كوشتی و ل سەر كوشتنا وی، هەوە جڕەبڕ كری و هەر ئێك ژ هەوە كوشتنا وی دكرە د ستویێ یێ دیدا، و خودێ دێ ئاشكەراكەت، یێ هوین ڤەدشێرن!!!."},{"id":73,"translation":"73. مە گۆت: كا هندەك گۆشتێ چێلێ [چێلا سەرژێكری] و گۆشتێ وی لێك بدەن [دێ ساخ بیت و بۆ هەوە بێژیت: كا كێ كوشتیە]، ئەها هۆسا و ب ڤی ڕەنگی خودێ مرییان زێندی دكەتەڤە، و نیشانێت [شیانا خۆ] بەرچاڤ دكەت، بەلكی هوین عەقلەكی بۆ خۆ بگرن."},{"id":74,"translation":"74. پشتی ڤێ [هەمییێ] دلێت هەوە ڕەق بوون، وەكی كەڤران لێ هاتن، بێژە ڕەقتر ژی، چونكی ب ڕاستی هندەك كەڤر یێت هەین ڕویبار ژێ دەردكەڤن و هندەك یێت هەین ددەرزن ئاڤ ژێ دزێت، و هندەك ژی یێت هەین ژ ترسا خودێ دادكەڤن، و خودێ ژ وی تشتێ هوین دكەن نەیێ بێ ئاگەهە."},{"id":75,"translation":"75. [گەلی موسلمانان] هەوە چاڤە [ملەتەكێ هۆسا] باوەرییێ ب هەوە بینن [موسلمان ببن] و دەستەكەك ژ وان هەبوون گوهدارییا ئاخڤتنا خودێ دكرن، و پشتی تێ دگەهشتن ڤاڕێ دكرن و پێ ژی دزانین كو یێ ڤێ دكەن."},{"id":76,"translation":"76. و ئەگەر گەهشتنە خودان باوەران دێ بێژن: مە ژی باوەری ئیناییە، و ئەگەر ب تنێ دگەهنە ئێك و ڤێك دكەڤن، دبێژنە [ئێكدو] هوین چاوا سوحبەتا [پەسن و ڕەوشا پێغەمبەری ئەوا د تەوراتێدا هاتی] د گەل وان دكەن، دا ل دەڤ خودایێ هەوە ل سەر هەوە بكەنە مهانە، ما هوین ئاقلەكێ ناگرن."},{"id":77,"translation":"77. ڤێجا ما نوزانن؟! چ یێ ڤەشێرن و چ یێ ئاشكەرا بكەن، خودێ پێ ئاگەهە؟!."},{"id":78,"translation":"78. هندەك ژ وان نەخواندەوارن، چو ژ كتێبێ [تەوراتێ] نوزانن هیڤی تێ نەبن [ئەو درەون یێت وان ژ پێشییێت خۆ وەرگرتین كو دبێژن: ژ چل ڕۆژان پێڤەتر ئەو نائێنە ئیزادان]، و وان ژ بلی هزر و تەخمینێ چو یێ دی [مەخسەد ڕاستی و بەلگەنە] نینە."},{"id":79,"translation":"79. وەی نەخۆشی و ئیزا بۆ وان بیت یێت كتێبێ ب دەستێت خۆ دنڤێسن، و پاشی دبێژن: ئەڤ [كتێبە] ژ دەڤ خودێیە، دا ئەرزان بفرۆشن، ئیزا و نەخۆشی بۆ وان بیت، ژ بەر تشتێ ب دەستێ وان هاتییە نڤێسین و ژ بەر تشتێ ب دەست خۆڤە ئینایین."},{"id":80,"translation":"80. و گۆتن هەما چەند ڕۆژەكان [ڕۆژێت تێدا گۆلك پەراستین] دێ ئاگر ب مە كەڤیت! بێژە وان: ئەرێ ما هەوە پەیمانەك ب ڤێ چەندێ ژ خودێ وەرگرتییە و خودێ ل پەیمانا خۆ لێڤە نابیت؟ [هوین هۆ د پشت ڕاست] یان ژی تشتێ هوین ژێ نە پێ ئاگەهـ د دەرهەقێ خودێدا دبێژن."},{"id":81,"translation":"81. [نەخێر وەنینە] ب ڕاستی هەر كەسەكێ گونەهەكێ بكەت، و گونەها وی سەری ژێ بستینیت [لێ بێتە ئێك كو ژێ دەرنەكەڤیت] ئەڤە دۆژەهینە و هەروهەر دێ تێدا بن."},{"id":82,"translation":"82. بەلێ ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، ئەڤە بەحەشتینە و هەروهەر دێ تێدا بن."},{"id":83,"translation":"83. بۆ ملەتێ خۆ بێژە دەمێ مە پەیمانا موكوم ژ ئسرائیلییان وەرگرتی، كو ژ بلی خودێ چو نەپەرێسن و چاكییێ د دەرهەقێ دەیباب و كەس و كار و سێوی و بەلنگازاندا بكەن، و ئاخڤتنا خێرێ و شرین د گەل خەلكی بكەن، و بەردەوام نڤێژان بكەن و زەكاتێ بدەن، پاشی هەوە كێمەك تێ نەبن [پەیمانا خۆ شكاند] و پشتا خۆ دایێ و هوین هەر پەیمان شكێنن."},{"id":84,"translation":"84. بیننە بیرا خۆ [گەلی ئیسرائیلییان] دەمێ مە پەیمانا موكومكری ژ هەوە ستاندی، كو خوینا ئێكدو نەڕێژن و ئێكدو ژ سەر جهـ و وارێت خۆ ب خۆ دەرنەئێخن، هەوە ب خۆ ئەڤە پەسەندكر، و هوین ب خۆ شاهدن."},{"id":85,"translation":"85. پاشی ئەها هوین ئەڤەنە ئێكدو دكوژن و دەستەكەكێ ژ خۆ ب خۆ ژ وارێ وان دەردئێخن و ب گونەهـ و دژمنایی لێ دادجڕن [كۆم دبن]. [پشتەڤانییا ئێكدو دكەن ل سەر دەرئێخستنا وان] و ئەگەر هندەك ژ وان ب ناڤێ دیلاتییێ هاتنە دەڤ هەوە، هوین بەدەلێ پێشڤە ددەن [كا چاوا حەرامە هندەك ژ هەوە بمیننە د ئێخسیرییێدا و هوین بەدەلێ پێشڤە بدەن، ئەها وەسا حەرامە ژی هوین ئێكدو بكوژن یان ژ جهێت ئێكدو دەربێخن] و ل سەر هەوە یا حەرام بوو دەرئێخستنا وان. ڤێجا هوین باوەرییێ ب هندەك كتێبێ دئینن و باوەرییێ ب هندەكێ نائینن. هەر كەسەكێ ژ هەوە ڤێ چەندێ بكەت جزایێ وی د دنیایێدا ژ شەرمزاری و ڕسوایییێ پێڤەتر نینە، و ڕۆژا ڕابوونێ [ڕۆژا قیامەتێ] ژی دێ بەرێ وی كەڤتە دژوارترین ئیزایێ، خودێ نەیێ بێ ئاگەهە ژ وێ یا هوین دكەن."},{"id":86,"translation":"86. [ب ڕاستی] ئەڤەنە یێت ژیانا دنیایێ‌ ب ئاخرەتێ كڕین، و نە ئیزا ل سەر وان سڤك دبیت، و نە هاریكارییا وان دئێتەكرن."},{"id":87,"translation":"87. ب سویند كتێب [كو تەوراتە] مە بۆ مووسایی ئینا و مە پێغەمبەر د پشتڕا هنارتن، و مە موعجیزە و نیشانێت ئاشكەرا دانە عیسایی و مە پشتا وی ب جانێ پیرۆز [جبرائیلی] گرت و قاهیم كر. ئەرێ هەر جارەكا پێغەمبەرەك ب وێ بۆ هەوە هات یا نە ب دلێ هەوە هوین دێ ڕابن خۆ مەزن كەن و دەستەكەكێ درەوین دەرئێخن [وەكی عیسایی و موحەممەدی]، و دەستەكەكێ كوژن [وەكی زەكەریایی و یەحیایی]؟‍."},{"id":88,"translation":"88. دبێژن دلێت مە ب كاڤلانكن [د كاڤلانكاندانە] [ژ بەر هندێ یا موحەممەد، دبێژن: ئەم تێ ناگەهین] [وەنینە وەكی ئەو دبێژن] بەلكی خودێ ژ بەر گاورییا وان ئەو یێت ژ دلۆڤانییا خۆ بێ بار كرین، و كێمەك ژ وان [نە گەلەك] باوەرییێ دئینن."},{"id":89,"translation":"89. و دەمێ كتێب بۆ وان ژ دەڤ خودێ هاتی [كو قورئانە] ڕاستدەرئێخا وان [كتێبانە] یێت د گەل وان و بەری هنگی [بەری هاتنا قورئانێ ] داخوازا سەركەڤتنێ پێ [ژ خودێ ] دخواستن ل سەر [نەیارێت خۆ] یێت گاور، بەلێ دەمێ ئەو كتێبا وان ژێ دگۆت و دنیاسی بۆ وان هاتی، باوەری پێ نەئینان و گاوربوون و لەعنەتا خودێ ل گاوران بیت."},{"id":90,"translation":"90. پیسە فرۆتنە وان خۆ پێ فرۆتی، و ژ زكڕەشی گاوربوویین ب وێ كتێبا مە ئینایییە خوارێ، كو خودێ ژ كەرەما خۆ ل سەر هەر بەندەیەكێ بڤێت [وێ كتێبێ بینیتە خوارێ]، ڤێجا هێژایی غەزەبەك ل سەر غەزەبەكێ ڤەگەڕیان [ژ بەر گاورییا وان ب (عیسایی و موحەممەدی)]، و ئیزایەكا هەتكبەر بۆ گاوران هەیە."},{"id":91,"translation":"91. و هەر دەمەكێ بۆ وان بێتە گۆتن: باوەرییێ بینن ب ئەوا خودێ ئینایییە خوارێ [كو قورئانە] دبێژن: ئەم بەس باوەرییێ ب وێ دئینین ئەوا بۆ مە هاتییە هنارتن [كو تەوراتە] و باوەرییێ ب ئەوێت دیتر نائینین، و ئەو [ئانكو قورئان] ڕاستدەرئێخا وان كتێبانە یێت د گەل وان، بێژە [وان هەكە ڕاستە هوین باوەرییێ ب تەوراتێ دئینن] پا هەوە بۆچی پێغەمبەرێت خودێ بەری نوكە دكوشتن [وەكی یەحیایی و زەكەریایی]."},{"id":92,"translation":"92. بێ گۆمان مووسا بۆ هەوە [بەری نوكە] ب موعجیزە و نیشانێت ئاشكەرا هات، و پشتی هنگێ هەوە گۆلك پەراست [كرە پەرستی]، و ب ڤی ڕەنگی هەوە ستەم ل خۆ كر."},{"id":93,"translation":"93. بیننە بیرا خۆ دەمێ مە پەیمانا موكومكری ژ هەوە ستاندی [كو كار ب تەوراتێ بكەن]، و مە چیایێ (طور) ل هنداڤا هەوە بلندكر [و مە گۆتە هەوە] ئەڤا مە بۆ هەوە هنارتی لێ د مجد بن و گوهدارییا وێ بكەن، گۆتن: مە [ئاخڤتنا تە] بهیست بەلێ ئەم پێ [ب گۆتنا تە] ناكەین، و ڤیانا گۆلكی ژ بەر گاورییا وان تێكەلی دلێ وان بوویە، بێژە [وان]: پیسە تشتە باوەرییا هەوە، هەوە د بەرڕا دكەت [كو پەرستنا گۆلكییە] ئەگەر هوین خودان باوەرن."},{"id":94,"translation":"94. بێژە [وان]: ئەگەر ئاخرەت [بەحەشت] ژ ڤی خەلكی هەمییێ‌، بەس بۆ هەوە ب تنێیە ل دەڤ خودێ، پا ئەگەر هوین ڕاست دبێژن داخوازا مرنێ بكەن."},{"id":95,"translation":"95. ب ڕاستی چوجا مرنێ ناخوازن، چونكی دزانن وان ب دەستێت خۆ چ گونەهـ كرینە، و خودێ ب ستەمكاران زانا و ئاگەهدارە."},{"id":96,"translation":"96. ڕاستی تو ب خۆ یێ وان دبینی ژ خەلكی هەمییێ پتر د ڕژدن ل سەر ژیانێ، خۆ ژ بوتپەرێسان ژی پتر، هەرەك ژ وان حەز دكەت هزار سالان بژیت و [ژی درێژی ژی] كەسێ ژ ئیزایێ دویر نائێخیت، و خودێ دبینیت كا ئەو چ دكەن."},{"id":97,"translation":"97. بێژە [وان]: هەر كەسێ دژمن بیت بۆ جبریلی [جبرائیلی]، [دڤێت بزانیت ئەوێ دژمنییا خودێ دكەت]، چونكی ب ڕاستی [جبرائیل] وی [ب دەستویرییا خودێ] ئەو [قورئان] ب سەر دلێ تەدا داڕێتییە، ڕاستدەرئێخا كتێبێت بەری خۆیە و ڕاستەڕێیی و مزگینییە بۆ خودان باوەران."},{"id":98,"translation":"98. و هەر كەسێ دژمنییا خودێ و ملیاكەتان و پێغەمبەرێت وی و جبرائیلی و میكائیلی بكەت [گاورە]، و ب دورستی خودێ دژمنێ گاورانە."},{"id":99,"translation":"99. ب ڕاستی مە نیشانێت ئاشكەراكەر بۆ تە هنارتینە، ژ بلی ژ ڕێدەركەڤتییان كەسێ دیتر ژێ بێ باوەر و گاور نابیت [ئینكار ناكەت]."},{"id":100,"translation":"100. ئەرێ هەر جارەكا [نیشانێت ئاشكەراكەر بۆ وان هاتن، باوەرییێ پێ نائینن و گاور دبن] پەیمانەك دان، دەستەكەك ژ وان ب پشت گوهێ خۆڤە دهاڤێژن و دشكێنن، بەلكی باراپتر ژ وان هەر باوەرییێ نائینن."},{"id":101,"translation":"101. و دەمێ پێغەمبەرەك ژ دەڤ خودێ بۆ وان هاتییە هنارتن، و كتێبێت وان ڕاست دەرئێخستین [كو ژ نك خودێنە]، دەستەكەك ژ وان یێت كتێب بۆ هاتی، كتێبا خودێ ب پشت گوهێ خۆڤە هاڤێتن، دێ بێژی چو ژێ نوزانن [كو ئەڤە ژ دەڤ خودێیە]."},{"id":102,"translation":"102. [ئسرائیلی] ب دویڤ خواندنا شەیتانی كەتن ئەوا ل سەر وەختێ سلێمان [پێغەمبەری] ل سەر خەلكی دهاتە خواندن، سلێمان ب خۆ گاور نەبووبوو [و كەس فێری سێربەندییێ نەكربوو] بەلێ شەیتان گاور بووبوون، و خەلك فێری سێربەندییێ دكرن، و خودێ سێربەندی ب سەر دو ملیاكەتاندا نەئینایییە خوار [بەلێ شەیتانان خەلك فێری سێربەندییێ دكرن، ژ وان هارووت و مارووت كو ژ مرۆڤان دئێنە هەژمارتن] و ڤان هەردویان هارووت و مارووت ل بابل سێربەندی نیشا خەلكی ددان، و كەس فێر نەدكرن هەتا نەگۆتبانێ هندی ئەمین ئەم ئەزموون و جەڕبەینە، هشیاربە گاور نەبە، و وێ ژ وان فێر دبن یا پێ ژن و مێران ژێك دكەن، و نەشێن زیانێ بگەهیننە كەسەكێ ئەگەر دەستویرا خودێ پێ نەهاتبیت [خودێ تەقدیر نەكربیت] خۆ فێری وێ دكەن یا زیانێ دگەهینیتە وان، نە مفایی [فایدەی]. و ڕاستی ئەوێ سێربەندی ب كتێبێت خودێ كری زانی وی ل ئاخرەتێ چو بار و پشك نینن، چ پیسە تشتە یێ وان خۆ پێ فرۆتی، ئەگەر بزانن."},{"id":103,"translation":"103. ئەگەر وان باوەری ئینابایە و پارێزكاری كربایە [ژ ئیزا و ڕۆژا قیامەتێ ترسیابانە]، خەلاتێ خودێ بۆ وان چێتربوو ئەگەر زانیبانە."},{"id":104,"translation":"104. گەلی خودان باوەران [دەمێ هەوە دڤێت د گەل پێغەمبەری باخڤن و هەوە دڤێت بێژنێ خۆ ل مە بگرە، مۆلەتێ بدە مە] نەبێژنێ: [راعنا] [ژ بەر كو جوهی ڤێ پەیڤێ دبێژن و ڕامانەكا كرێت ددەنێ] بەلێ بێژن: [أنظرنا] خۆ ل مە بگرە و مۆلەتێ بدە مە [ژ بەر كو ڤێ پەیڤێ ژ ڕامانەكێ پێڤەتر ژێ ناچیت و جوهی نەشێن ڕامانەكا دی بدەنێ] و گوهدارییێ بكەن، و بۆ گاوران ئیزایەكا دژوار هەیە."},{"id":105,"translation":"105. ئەوێت گاوربوویین ژ خودان كتێبان و بوتپەرێسان، نەڤێت و پێ خۆش نینە، خێر و كەرەمەك ژ نك خودایێ هەوە ب سەر هەوەدا بێت. و خودێ دلۆڤانییا خۆ ب سەر ویدا دادڕێژیت یێ وی دڤێت، و ب ڕاستی خودێ خودان كەرەمەكێ مەزنە."},{"id":106,"translation":"106. حوكمێ هەر ئایەتەكا ئەم ل جهێ ئێكا دی بدانین یان ژ سەر دلێ تە ببەین [ژ بیرا تە ببەین] دێ ژ وێ چێتر، یان وەكی وێ ئینین، ما تو نوزانی خودێ ل سەر هەمی تشتان دەستهەلاتدار و شیاندارە."},{"id":107,"translation":"107. ما تو نوزانی مالدارییا ئەرد و ئەسمانان هەر یا خودێیە، و ژ بلی خودێ هەوە چو هاریكار و چو پشتەڤان نینن."},{"id":108,"translation":"108. یان [گەلی موسلمانان] هەوە ژی دڤێت هوین ژ پێغەمبەرێ خۆ بپرسن، هەروەكی بەری نوكە [ژ بەرێ جوهییانڤە] پسیار ژ مووسایی هاتییە كرن [ب ڕاستی] ئەو كەسێ باوەرییێ‌ ب گاورییێ بگوهۆڕیت، [بێ گۆمان] ئەوی ڕێكا ڕاست بەرزەكر."},{"id":109,"translation":"109. گەلەك ژ خودان كتێبان [جوهی و فەلەیان] ژ زكڕەشی پێ خۆشە [و دخوازن] پشتی باوەری ئینان و موسلمانبوونا هەوە، و پشتی هەقی و ڕاستی بۆ وان [ب خۆ ژی] دیار و ئاشكەرا بوویی، هەوە ڤەگەڕیننەڤە سەر گاورییێ، ڤێجا هوین ل وان ببۆرن و چاڤێت خۆ ژ وان بگرن، هەتا خودێ فەرمانا خۆ [ب جیهادێ] دهنێریت. [ب ڕاستی] خودێ ل سەر هەمی تشتان شیاندار و دەستهەلاتدارە."},{"id":110,"translation":"110. و نڤێژان [بەردەوام] بكەن و زەكاتێ [یا مالێ خۆ] بدەن و [بزانن] هەر خێرەكا هوین ل پێشییا خۆ بهنێرن، هوین دێ ل دەڤ خودێ [خەلاتێ وێ] بینن، و خودێ ب هەر كار و كریارەكا هوین دكەن ئاگەهدارە و دبینیت."},{"id":111,"translation":"111. و گۆتن [مەخسەد جوهی و فەلەیان]: یێ جوهی، یان فەلە نەبیت قەد ناچیتە بەحەشتێ، و ئەڤە خۆزیكێت وانن. بێژێ: ئەگەر هوین ڕاست دبێژن كا دەلیل و نیشانێت خۆ بینن."},{"id":112,"translation":"112. [نەوەسایە وەكی ئەو دبێژن] یێ خۆ سپارتە خودێ، و ئەو ب خۆ ژی یێ قەنجیكار بیت، وی خەلاتێ خۆ ل دەڤ خودایێ خۆ هەیە، و نە ترس بۆ هەیە، نە ژی ب خەم دكەڤیت."},{"id":113,"translation":"113. جوهییان گۆت: فەلە، نە ل سەر هەقییێنە، و فەلەیان گۆت: جوهی نە ل سەر هەقییێنە. [هەردو جوین باوەرییێ ب دینێ ئێكدو و ب پێغەمبەرێت ئێكدو نائینن] و هەردو ژی كتێبێ [تەورات و ئنجیلێ] دخوینن، هەروەسا ئەوێت نەزان و نەخواندەوار ژی [كو بوتپەرێسن] وەكی گۆتنا وان [د دەرهەقێ موحەممەد پێغەمبەریدا] گۆت، ڤێجا ڕۆژا قیامەتێ خودێ دێ كەڤیتە د ناڤبەرا واندا [دێ ناڤبەرا وان سافی كەت]، ل سەر وی تشتێ ئەو تێدا ژێك جودا."},{"id":114,"translation":"114. ما كی ژ وی ستەمكارترە؟ [كەس ژ وی ستەمكارتر نینە] ئەوێ نەهێلیت ناڤێ خودێ ل مزگەفتێت خودێ بێتە ئینان و ل بەر دگەڕیت كاڤل و وێران بكەت، ئەڤ مرۆڤە [ئەوێت ل كاڤلكرن و وێرانكرنا مزگەفتان دگەڕیێن] دڤیا ئەڤ مرۆڤە بێ ترس نەچنە د مزگەفتانڤە، ڕسوایی و شەرمزاری د دنیایێدا بۆ وان هەیە، و ڕۆژا قیامەتێ ژی دێ ب بەر ئیزایەكا دژوار كەڤن."},{"id":115,"translation":"115. ڕۆژهەلات و ڕۆژئاڤا [هەردو] هەر یێت خودێنە، هەر جهەكێ هوین بەرێ خۆ بدەنێ، خودێ لێیە، ب ڕاستی [د دلۆڤانی و كەرەما خۆدا] خودێ یێ بەرفرەهـ و زانایە."},{"id":116,"translation":"116. گۆتن [مەخسەد جوهی و فەلە و بوتپەرێسن]: خودێ زاڕۆیەك بۆ خۆ ڕاكریە، و خودێ ژ ڤێ چەندێ یێ پاك و پاقژە، و هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەیە یێ وییە، و ل بەر فەرمانا وییە [خودێ چو هەوجەیی ب ڕاكرنا زاڕۆیی نینە]."},{"id":117,"translation":"117. دائینەرێ ئەرد و ئەسمانان گاڤا كار و فەرمانەك ڤیا دێ بێژتێ هەبە دێ بیت."},{"id":118,"translation":"118. و یێت نەزان و بێ ئاگەهـ ژ كتێبان [بوتپەرێسێت عەرەبان] گۆتن: بلا خودێ د گەل مە باخڤیت، یان نیشانەك ژ دەڤ بۆ مە بێت، [دا بۆ مە دیاربیت موحەممەد پێغەمبەرە وەكی ئەو دبێژیت]. هۆسا ئەڤێت بەری وان ژی، وەكی گۆتنا وان دگۆتن، دلێت وان دچنە سەرێك [وەكی ئێكن]، و ب ڕاستی مە بەلگە و نیشان یێت ڕۆنكرین بۆ یێت هەقییێ پەسەند دكەن و خۆ ددەنە بەر."},{"id":119,"translation":"119. ب ڕاستی مە تو ب هەقی یێ هنارتی دا ببییە مزگین ئین و ئاگەهداركەر، و پسیارا دۆژەهییان ژ تە نائێتەكرن."},{"id":120,"translation":"120. ب ڕاستی جوهی و فەلە ژ تە قایل نابن هەتا تو نەچییە سەر دینێ وان، بێژە وان: ب ڕاستی ڕاستەڕێیییا خودێ، ئەوە ڕاستەرێیییا دورست، ئەگەر تو ب دویڤ دلخوازییا وان بكەڤی، پشتی [هەقی بۆ تە ئاشكەرابوویی] ڕاستی تە زانی، پاشی تە چو هاریكار و پشتەڤان ل دەڤ خودێ نابن."},{"id":121,"translation":"121. ئەوێت مە كتێب بۆ ئینایین و دورست [كا چاوا هاتییە خوارێ وەسا] دخوینن، ئەها ئەڤە باوەرییێ پێ دئینن و هەر كەسێ [باوەرییێ پێ نەئینیت] و گاورببیت ئەو بەر زیان و خوسارەتن."},{"id":122,"translation":"122. گەلی ئسرائیلییان بیننە بیرا خۆ ئەو كەرەم و خۆشییێت من د گەل هەوە كرین و [هنگێ] من قەدرێ هەوە ب سەر یێ هەمی خەلكی ئێخست."},{"id":123,"translation":"123. و ڕۆژەكێ [كو ڕۆژا قیامەتێیە] بترسن، و خۆ بپارێزن كو كەس تێدا ژ پێش كەسێڤە نائێتە جزادان، و بەدەل ژ كەسێ نائێتە وەرگرتن، و مەهدەر و بەڕەڤانی تێدا چو ناگرن، و هاریكارییا‏ كەسێ ژی نائێتەكرن."},{"id":124,"translation":"124. و بۆ ملەتێ خۆ [هەی موحەممەد] بێژە: دەمێ خودێ ئیبراهیم ب چەند پەیڤەكان جەڕباندی و [ئیبراهیم] ب دورستی ئەو پەیڤ ب جهـ ئینایین و پێ ڕابوویی، خودێ گۆتێ: دێ تە كەمە پێشی بۆ خەلكی، ئیبراهیم گۆتێ: دویندەها من ژی [بكە پێشی]، خودێ گۆتێ: سۆز و پەیمانا من ژ ستەمكاران ناگریت."},{"id":125,"translation":"125. و بۆ ملەتێ خۆ [هەی موحەممەد] بێژە دەمێ مە كەعبە بۆ خەلكی كرییە جهێ لێ زڤڕینێ و جهێ تەناهییێ. و هوین جهێ ئیبراهیم بۆ خۆ بكەنە جهێ نڤێژان، و مە فەرمان ل ئیبراهیم و ئیسماعیل كرن كو مالا من بۆ تەوافكەر و ئیعتیكافكەران [خلوەنشینی] و داچەمیایی و سوجدەبران [نڤێژكەران] پاقژ بكەن."},{"id":126,"translation":"126. و بۆ ملەتێ خۆ بێژە: دەمێ ئیبراهیم [دوعا ژ خودایێ خۆ كرین] گۆتی: خودێوۆ تو ڤی جهی بكە باژێرەكێ ئێمن، و خەلكێ وی یێ باوەری ب تە و ڕۆژا قیامەتێ ئینا، ژ فێقییان بدێ، [خودێ‌] گۆت: یێ گاور ببیت ژی ئەز دێ پێ خۆشكەم و پاشی ئەز دێ كێشمە د ئاگرێ دۆژەهێدا [ژ بەر گاورییا وان]، و پیسە بنەجهە."},{"id":127,"translation":"127. و بۆ ملەتێ خۆ بێژە: دەمێ ئیبراهیم و ئیسماعیل بنسترا [ئاڤاهیێ] كەعبەیێ ڕادكرن [دگۆتن] خودێوۆ ژ مە قەبویل بكە، ب ڕاستی هەر تویی گوهدار و زانا."},{"id":128,"translation":"128. خودێوۆ تو مە بكە ژ مرۆڤێت خۆ سپارتییە تە، و دویندەها مە ژی بكە ملەتەكێ خۆ سپارتییە تە [ل بەر فەرمانا تە ڕاوەستیایی]، و ڕێ و نیشانێت حەجێ نیشا مە بدە، و تۆبەیا مە قەبویل بكە، و ب ڕاستی تویی یێ هەر تۆبەوەرگر و دلۆڤان."},{"id":129,"translation":"129. خودێوۆ پێغەمبەرەكی ژ وان بۆ وان بهنێرە، نیشانێت [ئایەتێت] تە بۆ وان بخوینیت و كتێب و ئاقلدارییێ نیشا وان بدەت، و دلێ وان پاك و پاقژ بكەت، ب ڕاستی هەر تویی یێ سەردەست و كار بنەجهـ و فەرمانڕەوا."},{"id":130,"translation":"130. كی دێ خۆ ژ ڕێكا ئیبراهیم دەتە پاش ئەو نەبیت یێ خۆ بكەتە ساویلكە، و ب ڕاستی د دنیایێدا مە ئەو [ئانكو ئیبراهیم] هەلبژارت، و ئەو د ئاخرەتێدا ژی ژ كێرهاتی و سەرڕاستانە."},{"id":131,"translation":"131. بۆ وان بێژە: دەمێ خودێ گۆتییێ: خۆ بسپێرە من [ئانكو ل بەر فەرمانا من ڕاوەستە] گۆت: من خۆ سپارتە خودانێ هەمی جیهانان."},{"id":132,"translation":"132. و ئیبراهیم قەویاتی [وەسیەت] ل كوڕێت خۆ كرن ب ڤی دینی، و یەعقووب ژی هەروەسا [گۆت]: كوڕێت من بێ گۆمان خودێ ئەڤ دینە بۆ هەوە هلبژارت، [هشیار بن] نەمرن هوین نەموسلمان."},{"id":133,"translation":"133. گەلی جوهییان ما هوین د حازر بوون دەمێ یەعقووب ل بەر مرنێ [ئانكو هوین نە د حازربوون] گۆتییە زاڕۆیێت خۆ: پشتی من هوین دێ چ پەرێسن؟ گۆتن: ئەم دێ خودایێ تە و خودایێ باب و باپیرێت تە ئیبراهیم و ئیسماعیل و ئیسحاق پەرێسین (عەبدینین)، خودایەكێ ب تنێیە، و ئەم [بەس] ل بەر فەرمانا وی ب تنێینە."},{"id":134,"translation":"134. ئەو ملەتەك بوو چۆ، كار و كریارێت وان بۆ وانن، و یێت هەوە بۆ هەوەنە، و هوین ب بەر كار و كریارێت وان ناكەڤن [پرسا وان ژ هەوە نائێتە كرن]."},{"id":135,"translation":"135. خودان كتێبان [جوهی و فەلەیان] گۆتنە [موسلمانان]: ببنە جوهی یان فەلە، هوین دێ ڕاستەڕێ بن، بێژە [وان نەوەسایە]: ئەم دێ ل سەر دینێ ئیبراهیم بین، دینەكێ ڤەدەر ژ خواری و خرابییێ، و ئیبراهیم ب خۆ ژی نە ژ موشركان بوو."},{"id":136,"translation":"136. بێژن: [د بەرسڤا واندا]: مە باوەری ب خودێ هەیە، و ب وێ یا بۆ مە ئینایییە خوارێ [كو قورئانە] و ب یا بۆ ئیبراهیم و ئیسماعیل و ئیسحاق و یەعقووب و كوڕێت وی، و ب ئەوا بۆ مووسایی و عیسایی هاتی، و ب یا بۆ پێغەمبەرێت دیتر ژی ژ نك خودێ هاتی، و ئەم فەرقێ [جودایییێ] نائێخینە ناڤبەرا كەس ژ وان و ئەم ل بەر فەرمانا وینە."},{"id":137,"translation":"137. ئەگەر وان باوەری وەكی هەوە [ب هەمی پێغەمبەران] ئینا، ئەڤە ئەو ڕاستەرێ بوون، ئەگەر ژ خۆ پشت تێ [د ڤێ باوەرییێ] كرن، ئەڤە ئەو یێت كەڤتینە ڕكێ، و خودێ بەسی تەیە بۆ وان [كو وان ژ تە بدەتە پاش] و ئەو گوهدار و زانایە [ب تشتێ دبێژن و ڤەدشێرن]."},{"id":138,"translation":"138. ڕێكا خودێ [كو ئیسلامە] بگرن، و ما ڕێكەك ژ ڕێكا خودێ [دینێ خودێ، نیشان و ڕەنگێت خودێ] چێتر و جوانتر هەیە؟ و ئەم یێ وی دپەرێسین (عەبدینین)."},{"id":139,"translation":"139. بێژە [وان]: هوین جڕەبڕێ د [دەرهەقی دینێ] خودێدا دكەن د گەل مە و ئەوە خودانێ مە و هەوە. و كار و كریارێت مە بۆ مەنە و یێت هەوە بۆ هەوەنە [هەر ئێك ژ مە دێ جزایێ كار و كریارێت خۆ ب خۆ خۆت] و ئەم بۆ [خودێ] دلبێش و دلسۆزین."},{"id":140,"translation":"140. یان هوین دبێژن ئیبراهیم و ئیسماعیل و ئیسحاق و یەعقووب و كوڕێت وی، جوهی بوون یان فەلە بوون، بێژە وان: ما هوین چێتر دزانن یان خودێ؟. كی ژ وی ستەمكارترە [گونەهكارترە] یێ ڕاستییێ ڤەدشێریت [ئەوا د دەرهەقێ پێغەمبەری د تەوراتێ و ئنجیلێدا هاتی]، و ب ڕاستی خودێ نە یێ بێ ئاگەهە ژ وێ یا هوین دكەن."},{"id":141,"translation":"141. ئەو ملەتەك بوو چۆ، كار و كریارێت وان بۆ وانن و یێت هەوە بۆ هەوەنە، و هوین ب بەر و كار و كریارێت وان ناكەڤن [پرسا وان ژ هەوە نائێتە كرن]."},{"id":142,"translation":"142. ساویلكە و نەفامێت خەلكی [ژ جوهی و مونافقان] نێزیك دێ بێژن: چ بەرێ وان ژ قیبلەیا وان، ئەوا ئەو ل سەر، وەرگێڕا [د بەرسڤا واندا] بێژە: ڕۆژهەلات و ڕۆژئاڤا [هەردو] یێت خودێنە، هەچییێ [خودێ] بڤێت دێ بەرێ وی دەتە ڕێكا ڕاست [هەق]."},{"id":143,"translation":"143. و هەروەسا مە هوین كرنە كۆمەكا ناڤنجی، دا هوین ببنە شاهد ل سەر خەلكی، و دا پێغەمبەر ژی ل سەر هەوە ببیتە شاهد. و مە فەرمانا تە نەكر، بەرێ خۆ بدەیە [بەیتولمەقدسێ]. پاشی بەرێ خۆ ژێ وەرگێڕییە كەعبەیێ، بۆ هندێ‌ نەبیت دا [ئەم] بزانین كا كی [ل هەر جهەكێ هەبیت] دێ گوهدارییا تە كەت، و كی دێ پاشڤە زڤڕیت و گاور بیتەڤە، دبیت ئەڤ گوهۆڕینە ل سەر هندەكان یا گران بیت، ژ بلی وی یێ خودێ ڕاستەڕێ كربیت، ب ڤێ فەرمانێ خودێ پەرستنا هەوە [نڤێژێت هەوە بۆ بەیتولمەقدسێ] بەرزە ناكەت، ب ڕاستی خودێ د ڕاستا خەلكیدا گەلەك یێ دلۆڤانە."},{"id":144,"translation":"144. ب ڕاستی مە ددیت تە بەرێ خۆ ل ئەسمانی دگێڕا [ب هیڤییا هندێ بەرێ تە بێتە وەرگێڕان بۆ كەعبەیێ]. [بێ گۆمان] دێ بەرێ تە دەینە قیبلەیەكا تو پێ قاییل. بەرێ خۆ بدە ڕاستا كەعبەیێ، و هەر جهەكێ هوین لێ بن بەرێ خۆ بدەنە ڕاستا كەعبەیێ، ب ڕاستی ئەوێت [بەری نوكە] كتێب بۆ هاتین، دزانن كو ئەڤە [ئەڤ بەروەرگێڕانە] هەقییە ژ خودایێ وان، و خودێ نە یێ بێ ئاگەهە ژ وێ یا ئەو دكەن."},{"id":145,"translation":"145. خۆ تو بۆ وان كەسێت كتێب بۆ هاتین، چ نیشانا گۆمانبڕ بینی، ئەو ب دویڤ قیبلەیا تە ناكەڤن، [بلا بێ هیڤی ببن] تو ژی نابیت [سەر ژ نوی] ب دویڤ قیبلەیا وان بكەڤی، و ئەو ب خۆ ژی [مەخسەد جوهی و فەلە] ب دویڤ قیبلەیا ئێكدو ناكەڤن، و ئەگەر تو ب دویڤ دلخوازییا وان بكەڤی پشتی زانین بۆ تە هاتی، ب ڕاستی وێ گاڤێ تو ژی دێ ژ ستەمكاران ئێیە هەژمارتن."},{"id":146,"translation":"146. ب ڕاستی ئەوێت مە كتێب [ئنجیل و تەورات] بۆ هنارتین، یان دایینێ ئەو وی [پێغەمبەری] وەكی زاڕۆیێت خۆ دنیاسن، ب ڕاستی دەستەكەك ژ وان، هەقییێ ڤەدشێرن [ئانكو سالۆخەتێت پێغەمبەری] و دزانن كو هەقییێ ڤەدشێرن."},{"id":147,"translation":"147. [ئەڤ قیبلە گوهارتنە] هەقییە، ژ نك خودایێ تە، ڤێجا ژ دودلان نەبە."},{"id":148,"translation":"148. و هەر ئێكی قیبلەیەك هەیە بەرێ خۆ ددەتێ [ئانكو هەر دینەكی قیبلەیا خۆ هەیە]، خودێ بۆ وان ئاشكەرا كرییە، و بەرێ وان دایییێ. ڤێجا دەست ب خێران بكەن و بكەنە بەرەبەزینك، و هەر جهەكێ هوین لێ بن، خودێ دێ هەوە هەمییان ئینیت [كۆم كەت، دا هەر ئێك جزایێ خۆ وەربگریت]، بێ گۆمان خودێ ل سەر هەمی تشتی دەستهەلاتدارە."},{"id":149,"translation":"149. و هەر جهەكێ تو پێڤە بچی بەرێ خۆ بدە ڕاستا كەعبەیێ، ب ڕاستی هەقی هەر ئەڤەیە، و ب ڕاستی خودێ نەیێ بێ ئاگەهە ژ وێ‌ یا هوین دكەن."},{"id":150,"translation":"150. و هەر جهەكێ تو ژێ دەركەڤتی بەرێ خۆ بدە ڕاستا كەعبەیێ، و هەر جهەكێ هوین لێ بن بەرێ خۆ بدەنە ڕاستا وێ، دا خەلكی چو هەجەت ل سەر هەوە نەمینن، ژ بلی وان ئەوێت ستەمكار، ئێدی هوین ژ [ئاخڤتنێت] وان نەترسن و ژ من بترسن، دا ئەز كەرەما خۆ ل سەر هەوە تمام بكەم، [بەرێ هەوە بدەمە قیبلەیا بابێ هەوە ئیبراهیم] و دا هوین ڕاستەڕێ ببن."},{"id":151,"translation":"151. لەوما مە پێغەمبەرەك هەر ژ هەوە بۆ هەوە هنارت، دا نیشانێت مە بۆ هەوە بخوینیت، و دل و دەروونێ هەوە بشۆت و پاقژ بكەت، و كتێب [كو قورئانە] و سونەتێ [رێكا پێغەمبەری] نیشا هەوە بدەت، و تشتێ هەوە نەدزانی نیشا هەوە بدەت."},{"id":152,"translation":"152. ڤێجا [ب گوهداری و پەرستنێ] من بیننە بیرا خۆ، ئەز ژی [ب خەلاتكرن و گونەهـ ژێبرنێ] دێ هەوە ئینمە بیرا خۆ. و هوین سوپاسی و شوكورا من بكەن و كەرەمێت من ژ بیرا خۆ نەبەن [ژ بەر چاڤێت خۆ نەبەن]."},{"id":153,"translation":"153. گەلی خودان باوەران، هوین پشتا خۆ ب بێنفرەهییێ و نڤێژان گرێ بدەن، [هاریكارییان بۆ خۆ بخوازن]، و ب ڕاستی خودێ د گەل بێنفرەهـ و سەبركێشانە."},{"id":154,"translation":"154. و هوین د ڕاستا ئەوێت د ڕێكا خودێدا دئێنە كوشتن، نەبێژن: د مرینە [نە] بەلكی ئەو د ساخن، بەلێ هەوە های ژێ نینە."},{"id":155,"translation":"155. [گەلی خودان باوەران] ب ڕاستی ئەم دێ هەوە ب هندەك ترسێ و برسێ، و كێمكرنا مال و مالدارییێ و جان و بەر و بەرهەمان، جەڕبینین و [تو هەی موحەممەد] مزگینییێ بدە بێنفرەهـ و سەبركێشان."},{"id":156,"translation":"156. ئەوێت هەر گاڤەكا بەلایەك [ئاتافەك] ب سەرێ وان هات، دبێژن: ب ڕاستی ئەم هەر یێت خودێینە [ئانكو ئەم بەندەیێت وینە]، و هەر دێ ب بال ویڤە زڤڕین."},{"id":157,"translation":"157. سلاڤ [لێنەگرتن و گونەهـ ژێبرن] و دلۆڤانییا خودێ بۆ ئەڤانە، و هەر ئەڤەنە ڕاستەڕێ و دورستەڕێ."},{"id":158,"translation":"158. ب ڕاستی سەفا و مەروە، [ناڤن بۆ دو چیاكێت مەكەهێ] ژ ڕێ و نیشانێت [دینێ] خودێنە. ڤێجا هەر كەسێ حەجێ بكەت یان عومرەیێ، چو ل سەر نینە [ئەگەر] د ناڤبەرا هەردووكاندا بێت و بچیت، و هەچییێ ژ دەڤ خۆ باشییێ بكەت [خودێ باشییا وی بێ بەرانبەر ناهێلیت]. ب ڕاستی خودێ سوپاسدار [بەرانبەری تشتێ كێم گەلەكێ ددەت] و زانایە."},{"id":159,"translation":"159. ب ڕاستی كەسێت نیشانێت ئاشكەراكەر و ڕاستەڕێییا مە ئینایییە خوارێ، پشتی مە بۆ خەلكی د كتێباندا [ئانكو د تەورات و ئنجیلێدا] ڕۆنكری، ڤەدشێرن، خودێ لەعنەتێ ل ڤان دكەت، و لەعنەتكەر ژی لەعنەتان لێ دكەن."},{"id":160,"translation":"160. ژ بلی وان ئەوێت پشتی هنگێ تۆبە كرین و قەنجی كرین و تشتێ ڤەشارتی ئاشكەرا كرین، ئەڤێت هەنێ ئەز دێ تۆبەیێ دەمە سەر وان، و ئەزم تۆبەوەرگر و دلۆڤان."},{"id":161,"translation":"161. ب ڕاستی ئەوێت گاور بوویین، و مرین و ئەو گاور، ئەوان لەعنەتا خودێ و ملیاكەتان و هەمی مرۆڤان ل سەر بیت."},{"id":162,"translation":"162. هەروهەر ئەو دێ تێدا [د ئاگر و لەعنەتێدا] مینن، ئیزا ل سەر وان سڤك نابیت، و مۆلەت بۆ وان نائێتە دان."},{"id":163,"translation":"163. [گەلی خودان باوەران] خودایێ هەوە هەر ئێك خودایە، ژ بلی وی چو پەرستی [خودا] نینن، ئەوە دلۆڤانێ پڕ دلۆڤانی."},{"id":164,"translation":"164. ب ڕاستی چێكرنا ئەرد و ئەسمانان و هاتن و چۆنا شەڤ و ڕۆژان، و گەمییێت د دەریایێدا دگەڕن، و مفای دگەهیننە خەلكی، و ئەو ئاڤا [بارانان] خودێ ژ ئەسمانان دادڕێژیت، و پێ ئەردی پشتی مرنا وی [هشكاتیێ] زێندی دكەتەڤە [شین دكەت]، و هەمی ڕەنگێت جانەوەران تێدا [د ئەردیدا] بەلاڤ كرین، و ئینان و برنا بایی و عەورێت دانایی د ناڤبەرا ئەرد و ئەسماناندا، ئەڤە هەمی نیشانن [ل سەر هەیی و دەستهەلاتدارییا خودێ]، بۆ وان كەسێت ژیر و ئاقلدار."},{"id":165,"translation":"165. [شوینا هزرا خۆ د نیشانێت تاك و تەنیایییا خودێدا بكەن] هندەك مرۆڤ هەنە بەڤل و هەڤبەران بۆ خودێ چێ دكەن، وەكی حەژێكرنا خودێ حەژێ دكەن، بەلێ یێت باوەری ئینایین پتر حەژ خودێ دكەن، و ئەگەر ئەوێت ستەمكار زانیبایە دەمێ ئیزایێ دبینن، كو هەمی هێز و شیان یا خودێیە [و كەسێ چو شیان نینە]، و ب ڕاستی ئیزایا خودێ گەلەك یا دژوارە."},{"id":166,"translation":"166. هنگێ كەنكەنە و گرگرە دەمێ ئیزایێ دبینن، و ژ هەمی هەڤبەندیان ڤەدقەتیێن و ژ خۆ بێزار دبن، و دەستێ خۆ ژ دویكەڤتییێت خۆ بەر ددەن و خۆ ژێ بەری دكەن."},{"id":167,"translation":"167. و دویكەڤتییان گۆت: خۆزی جارەكا دی ئەم ڤەگەڕیاباینە سەر دنیایێ، دا مە ژی خۆ ژ وان شویشتبایە هەروەكی وان خۆ ژ مە شویشتی، هۆسا خودێ كار و كریارێت وان ددەتە ڕوییێ وان، دا ببنە كول و كۆڤان و پەشێمانی و كەسەر، و ئەو ژ ئاگری ژی [چوجا] دەرناكەڤن."},{"id":168,"translation":"168. گەلی مرۆڤان هەر تشتێ د ئەردیدا پاقژ و حەلال بخۆن، و ب دویڤ پێنگاڤێت شەیتانی نەكەڤن. ب ڕاستی ئەو دژمنەكێ ئاشكەرایە بۆ هەوە."},{"id":169,"translation":"169. [چونكی] ئەو فەرمانا هەوە بەس ب هندێ دكەت، هوین خرابی و تەرێفییێ [كرێتییێ] بكەن، و د ڕاستا خودێدا وێ بێژن یا هوین نەزانن."},{"id":170,"translation":"170. و هەر گاڤەكا گۆتبایێ: [مەخسەد بوت پەرێسن] ب دویڤ وێ بكەڤن یا خودێ هنارتی، دگۆتن: نەخێر ئەم دێ ب دویڤ وێ كەڤین ئەوا مە باب و باپیرێت خۆ ل سەر دیتین، بلا باب و باپیرێت وان چو نەزانن ژی، و كەسەكێ ژی [بۆ هەقییێ] ڕاستەڕێ نەكەن؟."},{"id":171,"translation":"171. مەتەلا ئەوێت گاوربوویین وەكی مەتەلا وی [شڤانی]یە یێ ل تەرشێ خۆ دكەتە قێڕی و تەرش ب خۆ، ژ بلی دەنگ دۆر و قێڕییێ چو یێ دی نابهیسیت، [ئەڤ گاورە ژی وەكی وی تەرشینە، ئاخڤتنێ دبهیسن بەس تێ ناگەهن]. كەڕن، لالن، كۆرەنە، چو ب ناڤ عەقلێ واندا ناچیت."},{"id":172,"translation":"172. گەلی خودان باوەران ژ وی حەلالێ مە ب ڕزقێ هەوە كری بخۆن، و سوپاسییا خودێ بكەن، ئەگەر [راست] هوین وی ب تنێ دپەرێسن."},{"id":173,"translation":"173. ب ڕاستی خودێ، بەس مرار و خوین [یا ڕۆن] و گۆشتێ بەرازان و تشتێ نەبۆ خودێ هاتییە سەرژێكرن، ل سەر هەوە حەرام كرییە. بەلێ هەر كەسەكێ نەچار ببیتە خوارنا ئەڤان ژی، بێی دل تێ هەبیت و بەس هەوجەیییا خۆ پێ بقەتینیت، چو گونەهـ ل سەر نینە، ب ڕاستی خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":174,"translation":"174. ب ڕاستی ئەو كەسێت ئەوا خودێ د كتێبێدا ئینایییە خوار ڤەدشێرن و ئەرزان دفرۆشن، ئەڤە ژ ئاگری پێڤەتر چو یێ دی ناخۆن، و ڕۆژا قیامەتێ خودێ [ب دلۆڤانی] وان نائاخێڤیت، و گونەهێت وان ژێ نابەت، و ئیزایەكا دژوار دێ دەتە بەر وان."},{"id":175,"translation":"175. ئەڤەنە، ئەوێت ڕاستەڕێیی دایینە ب گۆمڕایییێ، و گونەهـ ژێبرن دایینە ب ئیزایێ، چەند بێنا وان یا فرەهە ل سەر ئاگری، [ئانكو چەند بێنفرەهـ و ڕكۆیینە ل سەر وان كار و كریارێت بەرێ وان ددەتە ئاگرێ دۆژەهێ]."},{"id":176,"translation":"176. ئەڤ ئیزایە ژ بەر هندێیە، كو خودێ كتێب [قورئان] ب هەقی و ڕاستییێ هنارت [وان باوەری پێ نەئینا]، و ب ڕاستی ئەوێت دودل بوویین [كو جوهی و فەلەنە] ل سەر كتێبێ [قورئانێ‌]، د ڕكۆیییەكا دویری هەقییێ دانە."},{"id":177,"translation":"177. [چاكی] قەنجییا ڕاست و دورست، نە بەس ئەوە هوین [دەمێ نڤێژكرنێ] بەرێ خۆ بدەنە ڕۆژهەلاتێ یان ڕۆژئاڤایێ، چاكییا ڕاست و دورست ئەوە مرۆڤ باوەرییێ ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ و ملیاكەتان و كتێبان [یێت ئەسمانی] و پێغەمبەران بینیت، و مالی د سەر حەژێكرنا ویڕا بدەتە كەس و كار و سێوی و بەلنگاز و ڕێڤینگ و خوازخوازۆك و دیلان [و كۆلەیان ژ بۆ ڕزگاركرنا وان]، و نڤێژان بەردەوام بكەت، و زەكاتێ بدەت، و ئەو پەیمانا دایی ب جهـ بینیت، و بێهنا خۆ ل سەر ترس و تەنگاڤی و هەژاری و نەساخییان و دەمێ شەڕی، بكێشیت. [خودانێت ڤان سالۆخەتان] د ڕاستن و هەر ئەڤەنە تەقوادار."},{"id":178,"translation":"178. گەلی خودان باوەران، [د دەرهەقێ كوشتنێدا] مە تۆل [قساس] ل سەر هەوە دانا [ئانكو گونەهكار ب گونەها خۆ بێتە جزاكرن، و كوژەك ب تنێ بێتە كوشتن]. مرۆڤێ ئازاد ب مرۆڤێ ئازاد، یێ بەندە ب یێ بەندە، و ژن بەرانبەری ژنێ، و دڤێت كەسێ ژ بەرێ برایێ خۆڤە ب دانا خوینێ هاتییە عەفووكرن، ڕێكا باش بگریت، و تازە ژێ بخوازیت، دڤێت كوژەك ژی بێ كێماسی و بێ گیرۆكرن خوینا وی بدەتێ. و ئەڤ بڕیارە [گوهارتنا كوشتنێ ب دانا خوینێ] بارسڤكاتی و دلۆڤانییە ژ خودایێ هەوە. و هەر كەسێ پشتی پێكهاتنێ زێدەگاڤییێ بكەت، ئیزا و نەخۆشییەكا دژوار [ڕۆژا قیامەتێ] بۆ وی هەیە."},{"id":179,"translation":"179. گەلی ئاقلداران د تۆلێدا [كوشتنا كوژەكی ب تنێ] بۆ هەوە ژیانە [خۆ دانەپاشا كوژەكی ژیانا وی د گەل یا خەلكی دێ ئێتە پارستن]، بەلكی هوین پارێزكارییێ بكەن."},{"id":180,"translation":"180. ل سەر هەوە هاتە دانان، ئەگەر ئێك ژ هەوە كەڤتە بەر مرنێ، و مالەكێ مەزن ب پاش خۆڤە هێلا، وەسیەتێ ب قەنجی بكەت بۆ دەیبابان و كەس و كاران، و ئەڤ وەسیەتە ئەركە ل سەر پارێزكاران."},{"id":181,"translation":"181. ڤێجا هەر كەسەكێ پشتی بهیستی بگوهۆڕیت، ب ڕاستی گونەهـ د ستۆیێ وانە یێت [وەسیەتێ] دگوهۆڕن، و ب ڕاستی خودێ گوهدێر و زانایە."},{"id":182,"translation":"182. [پشتی هنگی] هەچییێ پێ حەسیا وەسیەتكەر بەر ب گونەهێ چۆیە، چ ژ خەلەتی بیت [بێ دەستی] چ ژی ژ قەستان، و ڕابیت ناڤبەرا وەسیەتلێكرییان [ئانكو میراتخۆران] خۆش بكەت چو گونەهـ ل سەر نینە، ب ڕاستی هەر خودێیە یێ گونەهان ژێ دبەت، و هەر ئەوە یێ دلۆڤان."},{"id":183,"translation":"183. گەلی خودان باوەران، ڕۆژی ل سەر هەوە هاتە نڤێسین، هەروەكی ل سەر یێت بەری هەوە ژی هاتییە نڤێسین، بەلكی هوین پارێزكارییێ بكەن."},{"id":184,"translation":"184. چەند ڕۆژەكن [دیاركرینە] ڤێجا هەچییێ ژ هەوە یێ نەساخ بیت [تێدا] یان ل سەر وەغەرەكێ بیت، بلا تەمەتی هەژمارا ڕۆژییێت خوارین بگریتەڤە، و ئەو كەسێت گەلەك زەحمەت و نەخۆشییێ ب گرتنا وانڤە دبەن، بلا د پێش خوارنا هەر ڕۆژییەكێڤە، خوارنا بەلنگازەكی ل سەر خۆ بێخن و بدەن، و هەچییێ پتر ژی ل سەر خۆ بێخیت و بدەت بۆ وی گەلەك خێرترە، و ڕۆژیگرتن بۆ هەوە چێترە ئەگەر هوین بزانن."},{"id":185,"translation":"185. [ئەڤ چەند ڕۆژە] هەیڤا ڕەمەزانێیە، ئەو هەیڤا قورئان تێدا هاتییە خوارێ، ڕاستەڕێییە بۆ خەلكی، و نیشانێت ڕاستەڕێیی و ڤاڤارتنێنە [ژێك جوداكرنا هەقییێ و نەهەقییێ] ڤێجا هەر كەسێ ژ هەوە ئەڤ هەیڤە ب سەردا هات [ل مال بیت و نە ل سەر وەغەرێ بیت] بلا ڕۆژییان بگریت، و هەچییێ [تێدا] یێ نەساخ بیت، یان ل سەر وەغەرەكێ بیت، [بۆ وی هەیە بخۆت] و بلا تەمەتی هەژمارا ڕۆژییێت خوارین وەختەكێ دی بگریتەڤە، خودێ دڤێت ل سەر هەوە ساناهی بكەت، نەڤێت ل سەر هەوە گران بكەت [ب زەحمەت بێخیت]، دا هوین هەیڤا ڕەمەزانێ تەمام بكەن پاشی خودایی، مەزن بكەن [بێژن: (الله أكبر)] ل سەر ڕاستەڕێكرنا وی بۆ هەوە، و دا هوین سوپاسی و شوكورا خودێ بكەن."},{"id":186,"translation":"186. و ئەگەر بەندەیێت من، پرسا من ژ تە كرن، ئەز یێ نێزیكم، یێ گازی من بكەت دێ د هەوارێ ئێم، و بەرسڤا گازییا وی دەم، ڤێجا بلا گوهدارییا من بكەن و باوەرییێ ب من بینن، دا ڕاستەڕێ ببن."},{"id":187,"translation":"187. چۆنا هەوە بۆ نڤینا ژنێ شەڤێت هەیڤا ڕەمەزانێ هاتە دورستكرن. ئەو كراسن بۆ هەوە و هوین كراسن بۆ وان، خودێ زانی هوین خۆ ناگرن، و دێ خیانەتێ ل خۆ كەن، تۆبە دا سەر هەوە و ل هەوە بۆری، ڤێ گاڤێ [ژ ئێرە و پێدا] [شەڤێت ڕەمەزانێ] هەڕنە نڤینا هەڤسەرێت خۆ، و وێ بخوازن یا خودێ بۆ هەوە نڤێسی، و [ب شەڤ] بخۆن و ڤەخۆن هەتا سپیاتییا ڕۆژێ بۆ هەوە ژ تاریاتییا شەڤێ جودا دبیت [دیار دبیت]، و ڕۆژییێ ژی هەتا شەڤێ [كو پشتی ڕۆژئاڤابوونێیە] تەمام بكەن، و نەچنە نڤینا خۆ دەمێ خلوەیییا مزگەفتێ [دەمێ هوین دكەڤنە د ئعتیكافێدا ل مزگەفتێ] ئەڤە، تان و پەرژانێت خودێنە، خۆ نێزیك نەكەن [و نەدەنە سەر] هۆسا خودێ نیشانێت خۆ بۆ خەلكی دیار دكەت، بەلكی پارێزكارییێ بكەن."},{"id":188,"translation":"188. و مالێ ئێكدو ب نەهەقی نەخۆن، و نەكەنە بەرتیل بۆ فەرمانبەران، دا پشكەكێ ژ مالێ خەلكی ب نەهەقی بخۆن ژ بەرێ دەستەكەكێ ژ هەوەڤە، و هوین دزانن نەهەقییە."},{"id":189,"translation":"189. و پسیارا هەیڤێ ژ تە دكەن [بۆچی دئێتە گوهۆڕین زراڤ دبیت و پاشی بەربەر ستویر دبیت هەتا تەكووز دبیت] بێژە: ئەو نیشانێت وەختانە بۆ خەلكی، و بۆ حەجێ [دەمێت پەرستنا خۆ و دەمێ كار و بارێت خۆ پێ دنیاسن]. و نە ژ قەنجییێیە هوین د پشت خانیڕا بێنە د ژۆرڤە، بەلێ قەنجی ئەوە پارێزكارییێ بكەن، و د دەرگەهانڕا بێنە د مالانڤە، و پارێزكارییا خودێ بكەن، دا هوین سەرفەراز ببن."},{"id":190,"translation":"190. و [گەلی خودان باوەران] د ڕێكا خودێدا شەڕێ وان بكەن یێت شەڕێ هەوە دكەن، و زێدەگاڤییێ [ستەمكاریێ] نەكەن، ب ڕاستی خودێ حەژ زێدەگاڤان [ستەمكاران] ناكەت."},{"id":191,"translation":"191. و [گەلی خودان باوەران]، ئەوان [بوت پەرێسان] بكوژن، ل هەر جهەكێ ب دەست هەوە بكەڤن، و كا چاوا وان هوین [ژ مەكەهێ] دەرئێخستن، هوین ژی وان دەربێخن، ب ڕاستی ئەو نەخۆشییا ئەوان بۆ موسلمانان چێكری، دا ژ دینێ وان وەرگێڕن، مەزنترە ژ كوشتنێ. و شەڕێ وان ل دەڤ حەرەمێ [مەكەهێ] نەكەن، هەتا ئەو شەڕێ هەوە نەكەن، ئەگەر وان شەڕێ هەوە كر هوین ژی شەڕێ وان بكەن، جزایێ گاوران هۆسانە."},{"id":192,"translation":"192. ڤێجا ئەگەر وان دەست ژ [ئیزادانا موسلمانان و شەڕێ وان] بەردا [و موسلمان بوون]، ب ڕاستی خودێ یێ لێنەگر و دلۆڤانە."},{"id":193,"translation":"193. و هوین [گەلی موسلمانان]، شەڕێ وان بكەن، دا ڕێكا ئیسلامێ نەئێتە گرتن، و دینێ خودێ ببیتە سەرپشكێ هەمی دینان، و ئەگەر [گاوران] دەست ژ دژمنایییێ و شەڕی كێشان، شەڕێ وان نەكەن، شەڕ و دژمنایی بەس د گەل ستەمكارانە."},{"id":194,"translation":"194. و هەیڤا حەرام [و ب حورمەت] ب هەیڤا حەرامە [ئەگەر وان حورمەتا هەیڤێ شكاند و شەڕ تێدا د گەل هەوە كرن، هوین ژی بشكێنن و شەڕی د گەل بكەن]، و هەر تشتەكێ نەدورست هوین پێ لێ بنن، و دەستدرێژییێ ل سەر بكەن، تۆل (قساس) تێدایە [ئانكو ئێك د پێش ئێكیڤەیە و ئەگەر وان حورمەتا هەیڤێت حەرامكری شكاند، دێ ب سەرێ واندا شكێت]. و هەچییێ دەستدرێژی ل سەر هەوە كر، هوین ژی تەمەت دەستدرێژییا وان، دەستدرێژییێ ل سەر بكەن، و ژ خودێ بترسن و بزانن خودێ د گەل پارێزكارانە."},{"id":195,"translation":"195. و د ڕێكا خودێدا [د جیهادێدا] مالێ خۆ بمەزێخن، و خۆ ب دەستێت خۆ نەهاڤێژنە د مالوێرانییێدا [خۆ د هیلاك نەبەن]، و قەنجییێ بكەن، ب ڕاستی خودێ حەژ قەنجیكاران دكەت."},{"id":196,"translation":"196. [گەلی موسلمانان] حەج و عومرەیا خۆ، ئەگەر هەوە دەست پێ كر و ئیحرام گرێدان ببەنە سەری، و ئەگەر هوین ئاسێ بوون [چ ژ نەشیان و ڕێگرتنێ، چ ژ نەساخییێ] چ یێ بەردەست و ساناهی، ژ قوربانان بدەن [و ژ ئیحرامان وەرنە دەرێ] و سەرێ خۆ نەتراشن هەتا قوربان نەگەهنە جهێ خۆ [ل وێرێ سەر ژێ بكەن، پاشی سەرێ خۆ بتراشن] و هەچییێ ژ هەوە یێ نەساخ بیت، یان ئەزیەتەك د سەریدا بیت [و نەچار ببیت سەرێ خۆ بتراشیت] بلا ئێك ژ ڤان بەدەلان بدەت [سێ] ڕۆژییان بگریت، یان خوارنا [شەش مرۆڤان] بدەت، یان ژی پەزەكی بكەتە خێر، و ئەگەر هوین ئێمن بوون، و ئێكی ڤیا پشتی دویماهیهاتنا عومرەیێ ب خۆ خۆش ببیت [ژ ئیحرامان بێتەدەر هەتا دەمێ حەجێ] چ قوربان ساناهیترە بلا وی بدەت، و ئەگەر ب دەست نەكەڤت، بلا سێ ڕۆژییان هەر د حەجێدا بگریت، و حەفتان پشتی دزڤڕیتەڤە، ئەڤە بوونە دەهـ ڕۆژێت دورست، ئەڤ بڕیارە (حكم) [خۆ خۆشبوون (ژ ئیحرام دەركەڤتن)، د ناڤبەرا عومرەیێ و حەجێدا] بەس بۆ وانە یێت مالێت وان نە ل حەرەمێ [مەكەهێ] و ژ خودێ بترسن [پارێزكارییا خودێ بكەن] و بزانن جزایێ خودێ [ب ڕاستی] جزایەكێ دژوارە."},{"id":197,"translation":"197. هندی حەجە هەیڤێت خۆ یێت دیار و ئاشكەرا هەنە، و هەر كەسێ [ئیحرام گرێدان] حەج ل سەر خۆ ئێخست، [دڤێت بزانیت د حەجێدا] چۆنا نڤینا ژنێ و ئاخڤتنێت كەشەفرێت و جڕەبڕ و مەدەڕكی د حەجێدا نینە، و نەدورستە. هەر خێر و قەنجییەكا هوین بكەن خودێ پێ ئاگەهە. و كارێ خۆ بكەن [بۆ وەغەرا دنیایێ] و ب ڕاستی چێترین خۆكاركرن [بۆ وەغەرا قیامەتێ] پارێزكارییە، و گەلی ئاقلداران پارێزكارییا من بكەن."},{"id":198,"translation":"198. چو گونەهـ بۆ هەوە تێدا نینە هوین [دەمێ حەجێ] كەرەم و خێران ژ خودایێ خۆ بخوازن [ئانكو بازرگانییێ بكەن]، ڤێجا ئەگەر هوین ژ عەرەفاتێ داڕژیانە خوارێ زكرێ خودێ ل مەشعەرولحەرامێ (جهەكە كو دبێژنێ موزدەلیفە) بكەن و هوین وەسا زكرێ وی بكەن، هەروەكی وی [خودێ] هوین ڕاستەڕێ كرین، و هوین ب خۆ بەری نوكە ژ ڕێ بەرزەیان بوون."},{"id":199,"translation":"199. پاشێ داڕژنە خوارێ ژ [موزدەلیفەیێ ]، وی جهێ خەلك ژێ دادڕژتە خوارێ، و داخوازا گونەهـ ژێبرنێ ژ خودێ بخوازن، ب ڕاستی خودێیە گونەهـ ژێبەر و دلۆڤان."},{"id":200,"translation":"200. ڤێجا ئەگەر هەوە ڕێ و نیشانێت خۆ یێت حەجێ ب دویماهی ئینان، خودێ بیننە بیرا خۆ كا چاوا هوین باب و باپیرێت خۆ دئیننە بیرا خۆ، [بەحسێ باشیێت وان دكەن] بەلكوو [ژ باب و باپیرێت خۆ] پتر خودێ بیننە بیرا خۆ، هندەك مرۆڤ هەنە [ب ڤی ڕەنگی داخوازێ دكەن]، دبێژن: خودایێ مە، د دنیایێدا چاكییێ د گەل مە بكە و د ئاخرەتێدا وان چو بار و پشك نینن و د زڕبارن."},{"id":201,"translation":"201. و هندەك ژی [ژ مرۆڤان ] هەنە [ب ڤی ڕەنگی داخوازێ دكەن] دبێژن: خودایێ مە، تو د دنیایێدا قەنجییێ د گەل مە بكە، و د ئاخرەتێدا قەنجییێ د گەل مە بكە، و مە ژ ئیزا و نەخۆشییا ئاگرێ دۆژەهێ بپارێزە."},{"id":202,"translation":"202. ڤێجا ئەڤان ژ بەر كار و كریارێت كرین بار و پشكەك هەیە و خودێ د حسابێدا یێ دەست سڤكە."},{"id":203,"translation":"203. و هوین خودێ د چەند ڕۆژەكێت هەژمارتیدا [كو ڕۆژا یازدێ و دوازدێ و سێزدێیە ژ زیلحجەیێ] بیننە بیرا خۆ [و زكرێ (الله أكبر) ل دویڤ نڤێژان و د گەل ڕەجمێ بكەن]، و هەر كەسێ لەزێ ل ڕەجمێ بكەت و د دو ڕۆژاندا ب جهـ بینیت چو گونەهـ بۆ نینە، و یێ گیرۆببیت [بۆ هەر سێ ڕۆژان بهێلیت] چو گونەهـ ل سەر نینە، ئەڤە بۆ وییە یێ ژ خودێ بترسیت، و پارێزكارییا خودێ بكەت، و بزانن هوین دێ بەر ب ویڤە ئێنە كۆمكرن."},{"id":204,"translation":"204. ژ مرۆڤان هندەك هەنە ئاخڤتنا وان د دنیایێدا گەلەك یا ب دلێ تەیە، و خودێ دكەتە شاهد ل سەر یا د دلێ خۆدا، و ئەو ب خۆ دژوارترین دژمنن."},{"id":205,"translation":"205. و هەر گاڤەكا پشت دا هەوە، و ژ دەڤ هەوە چۆ د ئەردیدا دگەڕیت، دا خرابییێ تێدا بكەت، و دەرامەت و ڕەڤێژێ پویچ و وێران بكەت، و خودێ حەژ پویچاتی و وێرانكرنێ ناكەت."},{"id":206,"translation":"206. و هەر دەمەكێ بۆ [ڤی دوڕوی] بێتە گۆتن: ژ خودێ بترسە، سەرێ وی مەزن دبیت ب گونەهێ [ژ خۆ ناگریت بهێلیت]، هەما دۆژەهـ بەسی وییە، و ئەو چ پیسە جهە."},{"id":207,"translation":"207. و هندەك ژ مرۆڤان ژی هەنە، جانێ خۆ د بەر ڕازیبوونا خودێدا ددەن، و خودێ د گەل بەندەیان دلۆڤانە."},{"id":208,"translation":"208. گەلی خودان باوەران، ب سەر و زار و دلێ خۆڤە ببنە موسلمان، و ئیسلامەتییێ هەمییێ وەرگرن، و نەدەنە دویڤ دەوسێت شەیتانی، ب ڕاستی ئەو بۆ هەوە دژمنەكێ ئاشكەرا ئاشكەرایە."},{"id":209,"translation":"209. و ئەگەر پشتی نیشانێت ئاشكەرا بۆ هەوە هاتین، هوین تەحسین، و ژ هەقییێ [كو ئیسلامە] ڤاڕێبوون، بزانن خودێ یێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":210,"translation":"210. ل هیڤییا چنە؟! خودێ د ناڤ سیبەرا عەورانڕا و د گەل ملیاكەتان ب سەر واندا بێت [هاتنەكا بێ چاوایی كو شایی (لائیقی) مەزناتییا خودێ بیت]، [دا حسابێ د گەل هەوە بكەت]، و فەرمانا خودێ [ب ئیزادانا هەوە] دویماهی پێ هات، و هەمی كاروبار هەر ب بال خودێڤە دزڤڕن و [ئەو هەر كارەكی جزایێ وی ددەتێ]."},{"id":211,"translation":"211. [هەی موحەممەد و گەلی موسلمانان] ژ ئسرائیلییان بپرسە! كا مە چەند نیشان و موعجیزەیێت ئاشكەرا دایینە وان [ل سەر دەستێ پێغەمبەرێت وان]، ڤێجا كەسێ خێر و كەرەمێت خودێ، پشتی بۆ هاتین بگوهۆڕیت، [ڕاستەڕێكرنا خودێ بدەتە ب گاورییێ]، ئیزا و نەخۆشییا خودێ [د ڕاستا ویدا] گەلەكا دژوارە."},{"id":212,"translation":"212. ژین و ژیارا دنیایێ بۆ گاوران یا هاتییە خەملاندن، [ژ بەرێ شەیتانیڤە چاڤ ل وان هاتینە تاریكرن، ئاخرەتێ نابینن] و تڕانەیان بۆ خۆ ب خودان باوەران دكەن، و ئەوێت پارێزكارییا خودێ كرین ڕۆژا قیامەتێ د سەر وانڕانە، و یێ خودێ بڤێت دێ بێ هەژمار دەتێ."},{"id":213,"translation":"213. ژ ڕێڤە خەلك هەمی ئێك بوون [هەتا دەمێ نووح پێغەمبەر ژی ئێك دین بوون، ژ نووحی و پێدا جودایی كەڤتیە ناڤبەرا وان]، ڤێجا خودێ پێغەمبەر هنارتن مزگینئین و ئاگەهداركەر، و كتێب ب هەقییێ پێڕا [دگەل وان] هنارتن، دا حوكمی د ناڤبەرا خەلكیدا بكەن ل سەر تشتێ خەلك تێدا نەئێك و ژێك جودا، د ڕاستا ڤێ هەقییێدا ئەو ژێك جودابوون، ئەوێت كتێب بۆ هاتین [دا ژێكجودابوون نەمینیت] ئەڤە ژی پشتی نیشانێت ئاشكەراكەر گەهشتینە وان، و ژ زكڕەشی. ئەوێت باوەری ئینایین خودێ ب دەستویرا خۆ ب سەر هەقییا خودان كتێب تێدا نەئێك، هلكرن. و یێ خودێ بڤێت دێ بەرێ وی دەتە ڕێكەكا ڕاست [هەق]."},{"id":214,"translation":"214. [گەلی موسلمانان]، هەوە ل بەرە هوین بچنە بەحەشتێ، و هێژ ئەو نەهاتییە سەرێ هەوە یا هاتییە سەرێ یێت بەری هەوە. ترس و تەنگاڤی و نەخۆشییان هنگاڤتن، هندە هەژیان [هند نەخۆشی و ئیزا بۆ وان چێبوو]، هەتا وێ ڕادەیێ كو پێغەمبەر و یێت باوەری پێ‌ ئینایی پێكڤە دگۆتن: كا كەنگی هاریكارییا خودێ دێ بۆ مە ئێت؟ [د وی دەمیدا مزگینییا خودێ بۆ وان هات]. و ب ڕاستی هندی هاریكاری و پشتەڤانییا خودێیە یا نێزیكە [نەیا دویرە]."},{"id":215,"translation":"215. ژ تە دپرسن: كا دێ چ مەزێخن [د ڕێكا خودێدا]؟ بێژە: هەر خێرەكا هوین بدەن، بلا بۆ دەیباب و نێزیك (كەس و كار) و سێوی و بەلنگاز و ڕێڤینگان بیت، و هەر خێرەكا هوین بكەن ب ڕاستی خودێ پێ ئاگەهە."},{"id":216,"translation":"216. شەڕكرن [د ڕێكا خودێدا]، ل سەر هەوە هاتە نڤێسین، و ئەو ب خۆ بۆ هەوە نەخۆشە، و ل سەر هەوە یا گرانە، دبیت هەوە تشتەك نەڤێت، و ئەو ب خۆ باشی بیت بۆ هەوە، و دبیت هوین حەژ تشتەكی بكەن، و ئەو ب خۆ خرابی بیت بۆ هەوە، و خودێ دزانیت [كا باشییا هەوە د چ ڕایە] و هوین نوزانن."},{"id":217,"translation":"217. پسیارا بڕیارا (حكم) شەڕكرنێ د هەیڤێت حەرامكریدا [ذیلقیعدە، ذیلحیجە، و موحەڕەم و ڕەجەبێ] ژ تە دكەن، كا شەڕ تێدا هەیە؟! بێژە: شەڕكرن د واندا [گونەهەكا] مەزنە، و ڕێگرتن ژ ڕێكا خودێ و نەباوەری ئینان پێ، و دەرگەهـ گرتنا كەعبەیێ ل سنگێ خەلكێ، و دەرئێخستنا خەلكێ مەكەهێ [كو ئەڤە هەمی گاورێت مەكەهێ دكر]، مەزنترە ل دەڤ خودێ [ژ شەڕێ د هەیڤێت حەرامكریدا]، و ئیزا و نەخۆشییا هوین ددەنە بەر موسلمانان، دا بەرێ وان ژ دینێ وان بێتە وەرگێڕان، ژ كوشتنێ مەزنترە. و [بوت پەرێس و گاور] دێ هەر شەڕی د گەل هەوە كەن، هەتا ڕێكا هەوە ل سەر دینێ هەوە دگوهێزن ـ ئەگەر شیان ـ چ یێ ژ هەوە ژ دینێ خۆ وەرگەڕیت و بمریت و ئەو یێ گاور ئەها ئەڤەنە كار و كریارێت وان د دنیایێ و ئاخرەتێدا پویچ دبن، و ئەڤەنە دۆژەهی و هەروهەر دێ‌ تێدا بن."},{"id":218,"translation":"218. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ئینایین، و ئەوێت مشەختبوویین ، و جیهاد د ڕێكا خودێدا كرین ئەڤە ل هیڤییا دلۆڤانییا خودێنە، و خودێ لێنەگر و دلۆڤانە."},{"id":219,"translation":"219. پسیارا مەی و قومارێ ژ تە دكەن، بێژە: زیان و گونەهەكا مەزن یا د هەردوكاندا، و قازانج ژی د هەردوكاندا هەیە، بەلێ زیانا وان پترە ژ قازانجێ وان، [هەروەسا] پسیارێ ژ تە دكەن، كا چ [ژ مالێ] خۆ بدەن، بێژە: یێ ژ هەوجەییا هەوە زێدە. هۆسا خودێ نیشانێت [هەیین و زەبەردەستیا خۆ] بۆ هەوە دیار دكەت، دا هوین هزرا خۆ بكەن."},{"id":220,"translation":"220. د دنیایێ و ئاخرەتێدا [بزانن یێ ژ هەوجەییا هەوە زێدە د دنیایێدا بێخنە د خزمەتا ئاخرەتێدا]. و پسیارا ئێتیم و سێوییان ژ تە دكەن، بێژە: قەنجی د گەل وان چێترە، و ئەگەر هوین مالێ وان د گەل یێ خۆ تێكەل بكەن، [و پێكڤە بژین] برایێت هەوە [یێت دینی]نە، و خودێ خراب و قەنجان ژێك دنیاسیت، و ئەگەر خودێ ڤیابایە دا هەوە تەنگاڤ كەت، ب ڕاستی خودێ زال و كاربنەجهە."},{"id":221,"translation":"221. ئەڤێت هەڤال و هۆگران بۆ خودێ چێ دكەن، مارە نەكەن هەتا موسلمان نەبن، و جارییەكا موسلمان ژ ژنەكا [موشرك] چێترە هەكە خۆ دلێ هەوە ژی ل سەر بیت، و كچێت خۆ ل موشركان مارە نەكەن هەتا موسلمان نەبن. بەندەیەكێ موسلمان ژ زەلامەكێ موشرك چێترە، هەكە خۆ ب دلێ هەوە ژی بیت، [ئەو هەڤال و هۆگر چێكەر] بەرێ مرۆڤی ددەنە ئاگری، و خودێ ب دەستویرا خۆ بەرێ مرۆڤی ددەتە بەحەشتێ و لێ خۆشبوونێ و نیشانێت [هەیین و دەستهەلاتدارییا] خۆ بۆ خەلكی دیار دكەت، بەلكی [پێڤەچۆن و تۆبە] بێتە بیرا وان."},{"id":222,"translation":"222. و پسیارا بێ نڤێژییێ [چۆنا نڤینا ژنێ د بێ نڤێژییێدا] ژ تە دكەن [هەی موحەممەد]، بێژە: بێ نڤێژی [نڤینا ژنێ د بێ نڤێژییێدا] زیان و ئیزایە، نەچنە نڤینا ژنان د بێ نڤێژییێدا، و نێزیكی وان نەبن [نەچنە نڤینا وان] هەتا پاقژ نەبن [ژ بێ نڤێژییێ خلاس نەبن و خوینا وان ڕانەوەستیت]، ڤێجا ئەگەر خۆ شویشتن، و خۆ ب نڤێژ ئێخستن، هەڕنە نڤینا وان، هەروەكی خودێ گۆتییە هەوە، ب ڕاستی خودێ حەژ تۆبەداران دكەت، و هەروەسا حەژ پاقژان ژی دكەت."},{"id":223,"translation":"223. ژنكێت هەوە زەڤینە بۆ هەوە [جهێ شینكرنا دویندەهێنە]، ڤێجا كا هەوە چاوا بڤێت هەڕنە زەڤیا خۆ [هەڕنە نڤینا ژنا خۆ]، و كار و كریارێت باش بدەنە پێشییا خۆ [بەری خۆ بهنێرن]، و ژ خودێ بترسن و بزانن هوین هەر دێ گەهنە خودێ، و مزگینییێ بدە باوەرداران."},{"id":224,"translation":"224. و سویندخوارنا خۆ ب خودێ نەكەنە هەجەت و مهانە، بۆ نەكرنا باشییێ و پارێزكارییێ و خۆشكرنا ناڤبەرا خەلكی، و خودێ یێ گوهدار و زانایە."},{"id":225,"translation":"225. خودێ ب سویندا بێ ئنیەت و یا بوویییە ئاخڤتن ل هەوە ناگریت، بەلێ دێ وێ سویندێ ل هەوە گریت، یا ژ دلێ هەوە دەردكەڤیت، و خودێ گونەهـ ژێبەر و بێنفرەهە [لەزێ ل جزاكرنێ ناكەت]."},{"id":226,"translation":"226. ئەو زەلامێت سویند دخۆن كو نەچنە نڤینا ژنێت خۆ، بۆ وان هەیە چار هەیڤان خۆ بگرن، و ئەگەر لێڤەبوون و [سویندا خۆ شكاندن] دڤێت بزانن خودێ لێنەگر و دلۆڤانە."},{"id":227,"translation":"227. [و ئەگەر لێڤە نەبوون] و بەردان كرنە دلێ خۆ، [دڤێت بزانن] ب ڕاستی خودێ یێ گوهدار و زانایە."},{"id":228,"translation":"228. و ژنێت بەردایی [شكرا یێت ڤەگوهاستییە] دڤێت بەری شوی بكەن، سێ ژڤانان (بێ نڤێژییان، یان پاقژییان) خۆ بگرن، و بۆ وان نەدورستە تشتێ خودێ د مالبچویكێ واندا چێكری ڤەشێرن، ئەگەر [راست] باوەرییێ ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ دئینن. و بۆ زەلامێت وان [بەری ژڤانێت (بێ نڤێژییێت) وان ب دویماهی بێن] پتر هەق هەیە وان بزڤڕیننەڤە، ئەگەر [ئنیەتا وان یا خێرێ بیت] و پێكهاتن بڤێن ب قەنجی. و ژنان ژی هەقێ عەدەتی ل سەر زەلامان هەیە هەروەكی زەلامان هەق ل سەر وان هەی، و زەلامان پەیسكەك هەیە د سەر وانڕا [ئەو ژی ژ بەر مالخۆیاتی و بەرپسیارییا وییە ژ كاروبارێت مالێ] و خودێ یێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":229,"translation":"229. بەردان [بەردانا لێ زڤرین تێدا ـ الگلاق الرجعی] دو جارانە، [پشتی هەر جارەكێ ژ ڤان] ڤێجا یان دەست دەینانە سەر ب قەنجی، یان دەست ژ سەرڕاكرنە ب قەنجی، و نەدورستە بۆ هەوە هوین تشتەكی ژ مەهرا هەوە دایییە وان ببەن، ئەو نەبیت ئەگەر هەردو خۆ ل تخویبێت خودێ نەگرن، ڤێجا ئەگەر هوین ترسیان هەردو خۆ ل تخویبێت خودێ ناگرن. گونەهـ ل سەر هەردوكان نینە [ژن بەرانبەر بەردانا خۆ، هندەك ژ مەهرا خۆ بۆ زەلامێ خۆ بهێلیت، و زەلام وەربگریت بەرانبەر بەردانا وێ] ژن تشتەكی د پێش بەردانا خۆڤە بدەت، و ئەڤە بڕیار و تخویبێت خودێنە نەدەنە سەر، و یێت ددەنە سەر بڕیار و تخویبێت خودێ، ئەو ستەمكار ب خۆنە."},{"id":230,"translation":"230. ڤێجا ئەگەر [جارا سیێ] بەردا، ئێدی ب كێر وی [مێرێ ئێكێ] نائێت، هەتا شوی ب مێرەكێ دی نەكەت، ڤێجا ئەگەر مێرێ دویێ ژی بەردا، چو ل سەر وان [مێرێ ئێكێ و ژنكێ] نینە جارەكا دی لێك بزڤڕنەڤە، ئەگەر د وێ هزرێدا بن كو دێ فەرمان و بڕیارێت (ئەحكامێت) خودێ ب جهـ ئینن، و ئەڤەنە تخویب و بڕیارێت خودێ، بۆ وان كەسێت دزانن و تێ دگەهن، [خودێ] دیار دكەت."},{"id":231,"translation":"231. هەر گاڤەكا هەوە ژی [ب دو تەلاقان (بەركان)] بەردان، و ئەو گەهشتنە دویماهیكا دەمێ خۆگرتنێ، ڤێجا یان ب قەنجی دەستێ خۆ داننە سەر وان، یان ژی ب قەنجی دەستێ خۆ ژ سەر وان ڕاكەن (ئانكو بەردەن)، و ب مەرەما ئیزادان و دەستدرێژییێ دەستێ خۆ نەداننە سەر وان، و هەر كەسێ ڤێ بكەت، ئەوی [ب ڕاستی] ستەم ل خۆ كر، و نیشان و بڕیارێت خودێ نەكەنە تڕانە و یاری، و نیعمەت و كەرەما خودێ د گەل هەوە كری بیننە بیرا خۆ (ژ بیر نەكەن)، و [هەروەسا] ئەو كتێب و ئاقلدارییا [ڕێكا پێغەمبەری] ب سەر هەوەدا داڕێتی، ئەوا هەوە پێ شیرەت دكەت، بیننە بیرا خۆ و ژ بیر نەكەن و ژ خودێ بترسن، و بزانن [بێ گۆمان] خودێ ژ هەمی تشتی ب ئاگەهە."},{"id":232,"translation":"232. و هەر گاڤەكا هەوە ژن بەردان، و ژڤانێ خۆ تەمامكرن [و ڤیان ل زەلامێت خۆ بزڤڕن] نەكەڤنە د ڕێكا واندا، و نەبنە ئاستەنگ، كو ل زەلامێت خۆ بزڤڕنەڤە، ئەگەر هەردو د ناڤبەرا خۆدا ب قەنجی پێك خۆش بوون. ئەڤێ ئەو بۆ خۆ دكەنە دەرس یێت باوەری ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ هەیین، و ئەڤە [ئەڤ بڕیار و ڕاستەڕێكرنە] بۆ هەوە چێتر و پاقژترە و خودێ دزانیت و هوین نوزانن."},{"id":233,"translation":"233. و دەیكێت بچویك شیر [ئەوێت بەردایی] دێ دو سالێت دورست شیری دەنە بچویكێت خۆ، ئەڤە بۆ یا بڤێت شیردانا خۆ تەمام بكەت، و بابێ بچویكی ل دویڤ شیانا خۆ، خوارن و ڤەخوارن و جلكێت ژنێ [دەیكا بچویكی] ل سەرن، و هەر ئێكی هند ژێ دئێتە خواستن هندی بشێت، نە دەیك بابێ بچویكی ئیزا بدەت و بئێشینیت (هند ژێ بخوازیت كو پێ چێ نەبیت)، و نە باب دەیكێ ب بچویكی ئیزا بدەت و بئێشینیت (هندێ نەدەتێ كو بشێت د بەر خۆدا بدەت)، و میراتخۆرێ بچویكی ژی دڤێت یێ هۆسا بیت. و ئەگەر وان ڤیا ب دلخۆشی و مشێورەت [بەری وەختی] بچویكی ژ شیرڤە بكەن، چو گونەهـ ل سەر وان نینە، و ئەگەر هەوە ڤیا دایینان بۆ بچویكێت خۆ بگرن، چو گونەهـ ل سەر هەوە نینە ئەگەر هوین هەقێ شیرێ وان ب دورستی بدەنێ، و ژ خودێ بترسن و بزانن تشتێ هوین دكەن خودێ دبینیت."},{"id":234,"translation":"234. ژ هەوە ئەوێت دمرن و ژنان ب پاش خۆڤە دهێلن، دڤێت [ئەڤ ژنە بەری شوی بكەن] چار هەیڤ و دەهـ ڕۆژان خۆ بگرن، ڤێجا ئەگەر گەهشتنە دویماهییا دەمێ خۆگرتنێ، چو گونەهـ ل سەر هەوە نینە، ئەو دویڤ عادەتی كارێ خۆ بكەن [دا بێنە خواستن و جارەكا دی شویكەن] و خودێ ب كار و كریارێت هوین دكەن ئاگەهدار و شارەزایە."},{"id":235,"translation":"235. و گونەهـ ل سەر هەوە نینە [نە د گونەهكارن]، هوین [بێژنێ بەری ڕۆژێت خۆگرتنێ ب دویماهی بێن] ب ڕەنگەكی تێ بگەهینن كو هەوە دل یێ ل سەر. یان بێخنە د دلێ خۆدا [چ گاڤا ڕۆژێت خۆگرتنێ تەمامبوون مار بكەن]، [بەلێ نابیت هوین ئێكسەر بخوازن] خودێ زانی هوین دێ سوحبەتا وان كەن [كو هەوە دلێ ل سەر وان] بەلێ چو ژڤانان ب دزیكیڤە نەدەنە وان ژ بلی هندێ هوین ئاخڤتنەكا عەدەتی بێژن [بدەنێ] [وەكی هێژ تو یا ل سەر خۆ، من دل تێ هەیە ئێكا وەكی تە بۆ خۆ بینم، كو تێ بگەهیت پێ، تە چ ل بەرە]، و مار نەكەن هەتا دەمێ وێ یێ خۆگرتنێ ب دویماهیك نەئێت، و بزانن خودێ یا د دلێ هەوەدا دزانیت، [ڤێجا ژ بەر هندێ] خۆ ژێ بپارێزن [ب كرنا تاعەتان و دانەپاشا گونەهان] و گوهدارییا وی بكەن، و بزانن بێ گۆمان خودێ گونەهـ ژێبەر و بێنفرەهە ل سەر جزادانێ."},{"id":236,"translation":"236. چو گونەهـ ل سەر هەوە نینە، ئەگەر هوین ژنان بەردەن بەری هوین بچنە نڤینا وان، یان مەهرەكێ [مارەكێ] بۆ وان ڤەبڕن، دەستفرەهـ ل دویڤ دەستفرەهییا خۆ، دەستتەنگ ل دویڤ دەستتەنگییا خۆ، دڤێت هەر ئێك متا و پەرگالەكی [ئانكو تشتەكی بۆ دلێ وان] بدەتە وان، تشتەك بیت ب وی ڕەنگێ خودێ پێ ڕازی و ل دویڤ ئیجادا (عورفێ‌) خەلكی، ئەڤە ئەركەكە ل سەر قەنجیكاران."},{"id":237,"translation":"237. و هەكە هەوە [ژن] بەردان بەری هوین بچنە نڤینا وان، و هەوە بەری هنگی مارا وێ دیار كربیت. نیڤا هەوە ڤەبڕی [دڤێت هوین بدەنێ] ژ بلی هندێ ئەو ب خۆ وێ نیڤێ بهێلیت، یان ئەوێ ماركرن د دەستدا، هەمییێ (هەمی مەهرێ) بۆ ژنێ بهێلیت. و ئەگەر هوین [مەخسەد پێ هەردوكن و باراپتر زەلامە] بهێلن [و هەمی مارێ بدەنێ و ب نیڤی نەكەن]، و هەچییێ یێ دی ئازا بكەت پتر نێزكی پارێزكارییێیە، و قەنجی و چاكییێ د ناڤبەرا خۆدا ژ بیر نەكەن، ب ڕاستی خودێ ب كار و كریارێت هوین دكەن ب ئاگەهە و دبینیت."},{"id":238,"translation":"238. [گەلی موسلمانان] بەردەوام بن ل سەر نڤێژێت خۆ، و نڤێژا ئێڤاری [ژ بیر نەكەن] و ب گوهداری ب بەر خودێڤە ڕابن، و هوین وی ژ دل بپەرێسن [نڤێژان بكەن]."},{"id":239,"translation":"239. ڤێجا ئەگەر هوین [ژ بەر شەڕی یان ژ بەر هەر تشتەكێ دیتر] ترسیان، [نڤێژێت خۆ] پەیادە یان سویار بكەن، [و پاشی] ئەگەر هوین ئێمن بوون، وەسا خودێ بپەرێسن [نڤێژان بكەن] وەكی وی هوین فێركرین و بەری هنگی هەوە نەدزانی."},{"id":240,"translation":"240. و ژ هەوە ئەوێت دمرن و ژنان ب پاش خۆڤە دهێلن، دڤێت وەسیەتێ بۆ هەڤسەرێت خۆ بكەن كو سالەكێ د مالدا بمینن، و بێنە خودانكرن و نەئێنە دەرئێخستن، [ب وی شەرتی كو مالا هەڤسەرێت خۆ نەهێلن و د ڤی دەمیدا شوی نەكەن]، و ئەگەر ئەو ژ دەڤ خۆ دەركەڤتن، چو گونەهـ ل سەر هەوە نینە، چ یا ئەو ل دویڤ عەدەتی ل خۆ بكەن [كو خۆ بخەملینن و هندەك بێنە پێش بۆ دیتنێ] خودێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":241,"translation":"241. و ژنێت بەردایی، دڤێت متا و خەلاتەكێ قەنج بۆ بێتە ڤەبڕین [ژ بەرێ زەلامانڤە بێتە دان]، و ئەڤە هەقە ل سەر كەسێت تەقوادار و ژ خودێ ترس."},{"id":242,"translation":"242. هۆسا خودێ بڕیار و نیشانێت خۆ بۆ هەوە دیار دكەت، بەلكی هوین ئەقلەكی بۆ خۆ [ژێ] بگرن."},{"id":243,"translation":"243. ما تە چیرۆكا وان نەبهیستییە ئەوێت ژ وار و وەلاتێ خۆ دەركەڤتین و ئەو ب هزارانن ژ مرنێ ڕەڤین (ژ ترسا مرنێ)، خودێ گۆتە وان بمرن [مرن] پاشی ساخكرنەڤە، ب ڕاستی خودێ گەلە قەنجی و كەرەم ل سەر خەلكی هەنە، بەلێ باراپتر ژ خەلكی [ژ مرۆڤان] ناشوكورینن و سوپاسی ناكەن [قەنجی و كەرەما خودێ نائێتە بەرچاڤان]."},{"id":244,"translation":"244. ڤێجا [گەلی خودان باوەران] د ڕێكا خودێدا شەڕی بكەن و بزانن [بێ گۆمان] خودێ گوهدێر و زانایە."},{"id":245,"translation":"245. ڤێجا كییە قەرەكێ باش د گەل خودێ بكەت [قەنجییێ بكەت دا خودێ خەلات بكەت]، دا خودێ هندی وی [قەری] و تەمەتی وی بۆ زێدە بكەت، و خودێیە، یێ كێم و زێدە دكەت، و ئەوە یێ هوین دێ چنە بەر دەستان و ب بالڤە زڤڕن."},{"id":246,"translation":"246. ما تە چیڕۆكا كەنكەنەیێت ئسرائیلییان پشتی مووسا پێغەمبەر بهیستییە، گاڤا گۆتینە پێغەمبەرەكێ خۆ: میرەكی بۆ مە ڕاكە [فڕێكە دا ئەم د بن سەرۆكاتییا ویڤە] شەڕی د ڕێكا خودێدا بكەین، پێغەمبەرێ وان گۆت: ئەز دترسم شەڕ ل سەر هەوە بێتە نڤێسین و هوین شەڕی نەكەن، [خۆ پاشڤە بكێشن]. گۆتن: ڤێجا ما بۆچ ئەم شەڕی د ڕێكا خودێدا ناكەین و [پشتی] ئەم ژ ناڤ وار و كچ و كوڕێت خۆ هاتینە دەرئێخستن؟! بەلێ دەمێ شەڕ (جیهاد) ل سەر وان هاتییە نڤێسین، هەمییان پشت دا شەڕی، كێمەك تێ نەبن، و خودێ ب ئاگەهە ژ ستەمكاران."},{"id":247,"translation":"247. و پێغەمبەرێ وان گۆتە وان: خودێ طالوت بۆ هەوە ب میرینی هنارتییە، گۆتن: [گۆتنە پێغەمبەرێ خۆ] دێ چاوا بیتە میرێ مە و ئەم ژ وی هێژاتری میرینییێینە، و ئەو نەگەلەكێ ب مالە؟! [پێغەمبەرێ وان] گۆت: خودێ ئەو ل سەر هەوە هلبژارتییە [و خودێ ژ كەرەما خۆ] زێدە زانین و قەلافەت و گەودەكێ باش ژی یێ‌ دایێ، و خودێ ملك و مالدارییا خۆ ددەتە وی یێ وی بڤێت، ب ڕاستی [د دلۆڤانی و كەرەما خۆدا] خودێ یێ بەرفرەهـ و زانایە."},{"id":248,"translation":"248. پێغەمبەرێ وان گۆتە وان: نیشانا میرینییا وی ئەوە: سندرویك بۆ هەوە بێت كو دلڕەحەتی و دلخۆشی ژ نك خودایێ هەوە و شوینمایێت بنەمالا مووسا پێغەمبەر و هاروونی تێدا بن، و ملیاكەت هەلگرن. ب ڕاستی ئەڤ چەندە نیشانەكا ئاشكەرایە بۆ هەوە، ئەگەر هوین خودان باوەر بن."},{"id":249,"translation":"249. ڤێجا دەمێ طالووتی لەشكەر [ژ باژێری] دەرئێخستی، گۆتە وان: ب ڕاستی خودێ دێ هەوە ب ڕویبارەكی جەڕبینیت، ڤێجا هەچییێ ژێ ڤەخوار نە ژ [لەشكەرێ] منە، و یێ ژێ نەڤەخۆت ژ [لەشكەرێ] منە، ژ بلی هندێ كو ئێك مستەكێ ژێ ڤەخۆت [دا تێنا خۆ پێ بشكێنیت] هەمییان ژێ ڤەخوار، كەتەكا كێم تێ نەبیت، و دەمێ طالووت و ئەوێت باوەری د گەل ئینایین ژ [رویباری] دەرباز بوویین گۆتن: ئەڤرۆ مە شیانا شەڕێ جالووت و لەشكەرێ وی نینە. بەلێ ئەوێت پشت ڕاست كو دێ بەرانبەری خودێ بن، گۆتن: چەند جاران كۆمەكا بچویك ب ئانەهییا خودێ ب سەر كۆمەكا مەزن كەڤتییە؟! و خودێ د گەل سەبركێش و بێنفرەهانە."},{"id":250,"translation":"250. دەمێ [طالووت و لەشكەرێ وی] بەرانبەری جالووت و لەشكەرێ وی بوویین، گۆتن: خودێوۆ بێنفرەهییێ ب سەر مەدا داڕێژە و مە قاهیم بكە [پییێت مە موكوم بكە و ڕاگرە]، و مە ب سەر گاوران (جالووت و لەشكەرێ وی) بێخە."},{"id":251,"translation":"251. ڤێجا ب ئانەهییا خودێ [طالووت و لەشكەرێ وی]، ئەو [جالووت و لەشكەرێ وی] شكاندن، و داوودی جالووت كوشت، ڤێجا خودێ میرینی و پێغەمبەراتی دانێ، و تشتێ خودێ ڤیایی نیشا دا. و ئەگەر خودێ هندەك ب هندەكان نەدابانە پاش، دا ئەرد پویچ بیت، [خودانێت پویچاتییان دا دەستێ خۆ داننە سەر و وێران كەن]. بەلێ خودێ خودان كەرەمە ل سەر هەمی جیهانان."},{"id":252,"translation":"252. ئەڤە [ئەڤ چیڕۆكە] ژ نیشانێت خودێنە ئەم بۆ تە دخوینین، و تو ب خۆ ژی [ب ڕاستی] ژ پێغەمبەرانی."},{"id":253,"translation":"253. ئەو پێغەمبەرێت [مە بەحسێ وان د ڤێ سۆرەتێدا كری]، مە هندەك ژ وان ب سەر هندەكان ئێخستین، هندەك ژ وان [وەكی مووسایی] خودێ ئاخافتییە و [خودێ] هندەك ژ وان پێكا وان بلند كرییە [كرییە سەروەرێ هەمی پێغەمبەران كو پێغەمبەرێ مەیە (سلاڤێت خودێ ل سەر بن)]. و مە موعجیزە و نیشانێت ئاشكەرا دانە عیسایێ كوڕێ مەریەمێ و مە پشتا وی ب جانێ پیرۆز [جبرائیل] قاهیم كر، [پشتی هنارتنا پێغەمبەران و نیشانێت ئاشكەرا ژێك چۆنە پاش و ژێك جودایی پەیدابوو، و كێشا هندێ خەلك ئێكدو بكوژن]. و ئەگەر خودێ ڤیابایە یێت پشتی وان [پێغەمبەران] شەڕێ ئێكدو نەدكرن، پشتی نیشانێت ئاشكەرا بۆ هاتین، بەلێ ژێك جودابوون. ڤێجا هندەك ژ وان باوەری ئینان و هندەك ژی گاور بوون، و ئەگەر خودێ ڤیابایە ب شەڕ نەدكەڤتن، بەلێ خودێ وێ دكەت یا وی دڤێت."},{"id":254,"translation":"254. گەلی خودان باوەران، ژ وی ڕزقی بدەن، یێ مە دایییە هەوە، بەری ڕۆژەك ب سەر هەوەدا بێت، نە كڕین و فرۆتن تێدایە [هوین خۆ بكڕن] و نە هەڤالینی و نە مەهدەر تێدایە [بەڕەڤانی ژ هەوە بێتەكرن]، و گاورن [وێ ڕۆژێ] ستەمكار."},{"id":255,"translation":"255. [گەلی خودان باوەران] خودا هەر ئێك خودایە، ژ بلی وی چو پەرستی [خودا] نینن، ئەوە یێ چو پەرستییێت دورست ژ بلی وی نەیی، ئەوە یێ هەروهەر مایی و [و د هەمی كاروبارێت هەبوونێدا] ڕێبەر، نە د نقرۆسك دچیت و نە د خەو.. هندی د ئەسماناندا و هندی ل سەر ڕوییێ ئەردی، هەمی یێ وییە، كییە [ژ بەندەیێت خودێ بشێت] مەهدەرێ ل دەڤ بكەت بێی دەستویرا وی؟! خودێ ژ كار و كریارێت وان كرین و یێت دێ كەن، ب ئاگەهە، و [ئەو] ب سەر چو زانینا وی هلنابن، ئەو نەبیت یا وی [خودایی] ڤیایی، [ب ڕێكا پێغەمبەرێت خۆ] و كورسییا وی [خودێ دزانیت كا چییە] ئەرد و ئەسمان ڤەگرتینە، و ڕاگرتنا هەردوكان ژی [ئەرد و ئەسمانان] لێ [ل خودێ] یا گران نینە. و ئەوە یێ خودان ڕێز و مەزنایی و پێكا بلند."},{"id":256,"translation":"256. كۆتەكی و خورتی د دینیدا نینە [ب خورتی خەلك بێتە موسلمانكرن] ب سویند (باوەری ئینان) و نەراستی (گاوری) ژێك هاتنە ڤاڤارتن (ژێك هاتنە نیاسین)، ڤێجا كەسێ پشتا خۆ بدەتە سەرێ گاورییێ [ئەوێ شوینا خودێ دئێتە پەرستن] و باوەرییێ پێ نەئینیت، و باوەرییێ ب خودێ بینیت، ئەوی خۆ ب چنبلێ (قولپا) موكومڤە گرت [ئانكو ڕێكا سەرفەرازییێ] كو ڤەڕەسیان بۆ نینە و خودێ گوهدێر و زانایە."},{"id":257,"translation":"257. خودێ هاریكار و پشتەڤانێ وانە یێت باوەری ئینایین، وان ژ تاریستانان دەردئێخیتە ڕۆناهییێ، و ئەوێت گاوربوویین، شەیتان و سەرێت گاورییێ، هاریكار و پشتەڤانێت وانن، وان ژ ڕۆناهییێ دەردئێخنە تاریستانان، ئەڤە دۆژەهینە و هەروهەر دێ تێدا مینن."},{"id":258,"translation":"258. ئەرێ ما تە چیرۆكا وی نەبهیستییە، ئەوێ جڕەبڕ د گەل ئیبراهیم [پێغەمبەر] د ڕاستا خودێدا كری، پشتی خودێ ب ملك و مال ئێخستی و مەزنكری، [ڤێجا ب ملك و مالێ خۆ خڕیایی و د سەرداچۆیی] دەمێ ئیبراهیم گۆتی: خودایێ منە یێ ساخ دكەت و دمرینیت، گۆت: ئەز ژی ساخ دكەم و دمرینم! [دو مرۆڤ ئینان، ئێك بەردا و ئێك كوشت] ئیبراهیم گۆت [گۆتێ]: خودێ ڕۆژێ ژ ملێ ڕۆژهەلاتێڤە دئینیت (دەردئێخیت)، [ئەگەر تو ڕاست دبێژی] تو ژ ملێ ڕۆژئاڤایێڤە بینە (دەربێخە)، زمان ل ڤی گاوری شكەست و گوهشی، و خودێ ملەتێ ستەمكار ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":259,"translation":"259. دیسا ما تە چیڕۆكا یێ د بەر گوندەكیڕا بۆری نەبهیستییە، ئەو گوندێ كاڤل و خانییێت وی ب سەر دیواراندا هەڕافتی [دەمێ] گۆتی: كەنگی خودێ دێ ڤی گوندی پشتی كاڤلبوونا وی ئاڤاكەتەڤە؟! ڤێجا خودێ ئەو ب خۆ سەد سالان مراند، پاشی ساخكرەڤە، [خودێ ب ڕێكا ملیاكەتی] پسیار ژێ كر، گۆتێ: [خودێ ب ڕێكا ملیاكەتی] گۆتێ: نە، تو سەد سالان [مری] مایی، بەرێ خۆ بدە خوارن و ڤەخوارنا خۆ، نەهاتییە گوهۆڕین [هێژ ل سەر تام و ڕەنگێ خۆ یێ بەرێ مایییە]، و بەرێ خۆ بدە كەرێ خۆ [دا بزانی كا چاوا مری ساخ دبنەڤە] و دا تە بكەینە نیشان و دەلیل بۆ خەلكی، [ل سەر ساخبوونا پشتی مرنێ]، و بەرێ خۆ بدە هەستییان ئەم چاوا ددەینە ئێك و پاشی ب گۆشتی كراس دكەین، ڤێجا دەمێ بۆ دیاربوویی [و ب سەرێ وی ب خۆ هاتی]، گۆت: ئەز دزانم كو خودێ خودان شیانە ل سەر كرنا هەمی تشتی."},{"id":260,"translation":"260. و [و بۆ ملەتێ خۆ بێژە] دەمێ ئیبراهیم گۆتی: خودێوۆ، نیشا من بدە كا تو چاوا مرییان ساخ دكەی؟ [خودێ] گۆت: ما تە باوەری [ب شیانا من] نەئینایییە؟ گۆت: بەلێ [من باوەری هەیە]، بەس دا دلێ من تەنا ببیت، [خودێ] گۆتێ: چار بالەفڕان بینە، [سەرژێكە] و گۆشتێ وان ل دەڤ خۆ لێك بدە [د ناڤ ئێك هەلكە]، پاشی هەر چیایەكی پارچەیەكا گۆشتێ هەر ئێك ژ وان دانە سەر، پاشی گازی بكە وان، ب لەز دێ ئێنە دەڤ تە، و بزانە كو [ب ڕاستی] خودێ پێڤەهاتی و كاربنەجهە."},{"id":261,"translation":"261. مەتەلا ئەوێت مالێ خۆ د ڕێكا خودێدا دمەزێخن وەكی مەتەلا دندكەكێیە حەفت گولی دابن، هەر گولییەكێ سەد دندك تێدا بن، و خودێ بۆ یێ بڤێت هندی دی لێ دكەت، و ب ڕاستی [د دلۆڤانی و كەرەما خۆدا] خودێ یێ بەرفرەهـ و زانایە."},{"id":262,"translation":"262. ئەوێت مالێ خۆ د ڕێكا خودێدا دمەزێخن، نە دكەنە منەت و نە دكەنە چكی [كو ئەزیەتێ پێ بگەهیننە یێ مال داینێ و هەڕۆ بدەنە ڕوییێ وان]، ئەڤان خەلاتێ خۆ ل دەڤ خودایێ خۆ هەیە، و نە ترس [ڕۆژا قیامەتێ] بۆ وان هەیە و نە ژی ب خەم دكەڤن."},{"id":263,"translation":"263. ئاخڤتنەكا خۆش و لێنەگرتن [ژ یێ ددەت بۆ یێ دخوازیت] چێترە ژ خێرەكێ ئەزیەت د دویڤڕا بێت، و خودێ یێ دەولەمەندە [منەت ب مالێ هەوە نینە] و لەزێ ل جزادانێ ناكەت."},{"id":264,"translation":"264. گەلی خودان باوەران خێر و قەنجییێت (سەدەقەیێت) خۆ ب منەت و چكییێ (ئەزیەتێ) پویچ نەكەن، وەكی ئەوێ مالێ خۆ بۆ ڕویمەتی دمەزێخیت، و ئەو ژ خودێ و ڕۆژا ئاخرەتێ بێ باوەر، مەتەلا وی وەكی مەتەلا تەحتەكێیە ئاخ ل سەر بیت و تاڤییەكا بارانێ ژێ بگریت [ئاخێ ژێ بشۆت] و ڕویت و حولی بهێلیت، [ئەڤێت هۆسا، ئەوێت مالێ خۆ دكەنە منەت و چكی بۆ یێ ددەنێ و پێ دئێشینن] مالێ وان هەمی ژ دەست وان دەردكەڤیت [ژ خێرا وی بێ بارن، نەشێن مالێ خۆ ژی بزڤڕیننەڤە، پشتی بۆ ڕویمەتی دایین] و خودێ مرۆڤێت گاور ڕاستەڕێ ناكەن."},{"id":265,"translation":"265. و مەتەلا ئەوێت مالێ خۆ ژ بۆ ڕازیبوونا خودێ و موكومكرن و ڕاگرتنا دلێت خۆ دمەزێخن وەكی مەتەلا باغەكی [جنیكەكێ]یە ل سەر گرەكی، تاڤییەكا بارانێ لێ بدەت دوقات بەرێ خۆ بگریت، ئەگەر تاڤییا بارانێ لێ نەدەت، هویربارانەك لێ بێت. و خودێ ب هەر كار و كریارەكا هوین دكەن ئاگەهدارە و دبینیت."},{"id":266,"translation":"266. ئەرێ ئێك ژ هەوە هەیە بڤێت چەمەك ژ دارقەسپ و مێوان هەبیت، و ڕویبار د بەردا بچن، و هەمی فێقی تێدا هەبیت، و پیراتی ب سەردا بێت، و وی لاوازی هەبیت و دویندەهەكا لاواز هەبیت، و بابەلیسكەكا ب ئاگر ل چەمێ وی بدەت، ڤێجا بسۆژیت. وەكی ڤێ مەتەلێ خودێ نیشانێت خۆ بۆ هەوە دیار دكەت، بەلكی هوین [راست] هزرا خۆ بكەن."},{"id":267,"translation":"267. گەلی خودان باوەران ژ حەلال باشێ هەوە ب دەست خۆڤە ئینایی و پەیداكری، و ژ وی یێ مە بۆ هەوە ژ ئەردی دەرئێخستی بمەزێخن [د ڕێكا خودێدا بدەن] و یێ بێخێر ژێ نەكەنە خێر، ئەوێ هوین ب خۆ، ئەگەر نە ژ ئێكا شەرمێ بیت وەرناگرن و چاڤێت خۆ ژ بێخێرییا وی ناگرن [و پێ قایل نابن] و بزانن خودێیە دەولەمەند و شایی سوپاسێ."},{"id":268,"translation":"268. شەیتان هەوە ژ هەژارییێ دترسینیت و هەوە د بەر قەلسی و چڕویكاتییێڕا دكەت، و خودێ سۆزا لێبۆرین و زێدەدانێ ددەتە هەوە، و خودێ [د دلۆڤانی و كەرەما خۆدا] دەستفرەهـ و زانایە."},{"id":269,"translation":"269. زێدە زانین و كاربنەجهییێ ددەتە وی یێ وی بڤێت، و یێ خودێ زێدە زانین و كاربنەجهی دایێ، كەرەمەكا مەزن د گەل هاتەكرن، و ژ ئاقلداران پێڤەتر كەس هزرا خۆ د ڤێدا ناكەت و وەرناگریت."},{"id":270,"translation":"270. هەر تشتەكێ مەزاختنێ، یێ هەوە مەزاختی و هەر نەزرەكێ هەوە ل سەر خۆ ئێخستی، خودێ پێ دزانیت، و ستەمكاران چو پشتەڤان و هاریكار نینن."},{"id":271,"translation":"271. ئەگەر هوین خێر و سەدەقەیێت خۆ ئاشكەرا كەن، ئەڤە خۆش شۆلە، و ئەگەر هوین ب ڤەشارتن بدەنە ژار و خێزانان، هێژ خێرتر و چێترە بۆ هەوە، [ب ڤی كارێ باش خودێ] دێ هەوە ژ گونەهان شۆت، و خودێ ب كار و كریارێت هوین دكەن شارەزایە."},{"id":272,"translation":"272. [هەی پێغەمبەر] ڕاستەڕێكرنا وان [ب كۆتەكی] نە ل سەر تەیە، بەلێ خودێیە، یێ وی بڤێت ڕاستەڕێ دكەت، و چ خێرا هوین بدەن و بمەزێخن بۆ هەوە ب خۆیە، و تشتێ هوین ب خێر بدەن و بمەزێخن، بلا بەس ژ بۆ ڕوییێ خودێ بیت، و هەر خێرەكا هوین بكەن و بمەزێخن دێ [خەلات و جزایێ وێ ب زێدەیی] گەهیتە هەوە و غەدر (ستەم) ل هەوە نائێتە كرن."},{"id":273,"translation":"273. [هوین خێرا خۆ ] بدەنە [وان] دەست تەنگ و ژاران، ئەوێت د ڕێكا خودێدا هاتینە گرێدان. [ئەوێت مایینە ب جیهادێڤە و خۆ فرۆتینە خودێ] و نەشێن ژ بەر جیهادێ دەركەڤنە بازرگانییەكێ یان شۆلەكی، یێ نەشارەزا هزرا دەولەمەندان ژ وان دكەت، (چونكی) ژ پاقژییا خۆ، ل خۆ دەرنائێخن دەست تەنگ و ژارن. تو دێ وان ب ڕەنگ و سیمایێ وان نیاسی [كو دەست تەنگ و ژارن] تشتی ژ كەسێ ناخوازن و خوازۆكییێ ناكەن، هەر تشتەكێ باشێ هوین بدەن و بمەزێخن، خودێ ژێ ب ئاگەهە."},{"id":274,"translation":"274. ئەوێت مالێ خۆ ب شەڤ و ڕۆژ، نەپەنی و ئاشكەرا ددەن و دمەزێخن، ئەوان خەلاتێ خۆ ل دەڤ خودایێ خۆ هەیە و [ڕۆژا قیامەتێ] نە ترس ل سەر وان هەیە و نە ژی ب خەم دكەڤن."},{"id":275,"translation":"275. ئەوێت سەلەفێ‌ و زێدەیییێ دخۆن، [ڕۆژا قیامەتێ] وەكی وی [ژ گۆڕان] ڕادبن، ئەوێ تەبۆیی (طەبۆیی)، ئەوێ شەیتانی دین كری و هنگاڤتی، چونكی ئەوان دگۆت: هەما كڕین و فرۆتن ژی وەكی سەلەفێیە، و خودێ كڕین و فرۆتن دورست كریە، و سەلەف دورست نەكرییە، ڤێجا یێ شیرەتا خودێ گەهشتێ و سەلەف هێلا و دەست ژێ كێشا، ئەڤا كری و بۆری خودێ لێ ناگریت [ئانكو ئەڤ حوكمە ژ یا بۆری ناگریت]. و ئەو د دەست خودێدایە [بڤێت لێ ناگریت و بڤێت دێ ئیزا دەت]، و هەچییێ لێ زڤڕیڤە [سەلەفێ‌ بخۆت پشتی بڕیار و شیرەتا خودێ گەهشتییێ] دۆژەهییە، هەروهەر دێ تێدا مینیت."},{"id":276,"translation":"276. خودێ سەلەفێ‌ بێ بەرەكەت دكەت، و مالێ خێر و سەدەقە ژێ بێتە دان زێدە دكەت و بەرەكەتێ دئێخیتێ [سەدەقەیان ڕادكەت]، و خودێ حەژ زێدەگاور و تێرگونەهان ناكەت."},{"id":277,"translation":"277. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، و بەردەوام نڤێژ كرین و زەكاتا مالێ خۆ دایین، ئەڤان خەلاتێ خۆ ل دەڤ خودێ هەیە، و [ڕۆژا قیامەتێ] نە ترس ل سەر وانە و نە ژی ب خەم دكەڤن."},{"id":278,"translation":"278. گەلی خودان باوەران ژ خودێ بترسن، و ئەو سەلەفا هەوە مایییە ل خەلكی بهێلن، ئەگەر [راست] هوین خودان باوەرن."},{"id":279,"translation":"279. ڤێجا ئەگەر هەوە [ئەڤە] نەكر، خۆ بۆ شەڕێ خودێ و پێغەمبەرێ وی كار بكەن [چونكی ب ڕاستی ئەڤە د ڕاستا خودێ و پێغەمبەرێ ویدا شەڕە هوین دكەن]. و ئەگەر هوین لێڤەبوون و هەوە تۆبە كر، سەرێ مالێ هەوە یێ هەوەیە [ب ڤی ڕەنگی] نە هوین ستەمێ [ل دەینداران] دكەن [ب وەرگرتنا زێدەیییێ] و نە ستەم ل هەوە دئێتەكرن [ب گیرۆكرنا دانا مالێ هەوە ژ بەرێ وانڤە]."},{"id":280,"translation":"280. و ئەگەر [دەیندارێ هەوە] دەست تەنگ بیت، خۆ لێ بگرن هەتا دەستێ خۆ دگریت، و ئەگەر هوین [دەینێ خۆ] بۆ بهێلن و گەردەنا وی ئازا بكەن، بۆ هەوە چێترە ئەگەر هوین بزانن."},{"id":281,"translation":"281. و ژ وێ ڕۆژێ بترسن یا هوین تێدا ب بال خودێڤە دزڤڕن، پاشی هەر ئێكی ل دویڤ كار و كریارێت وی حسێب دێ د گەل ئێتە كرن، و ستەم ل كەس ژ وان نائێتە كرن [نە خێرێت وان كێم دبن، نە ژی گونەهێت وان پتر لێ دئێن]."},{"id":282,"translation":"282. گەلی كەسێت هەوە باوەری ئینایی، ئەگەر هەوە دەینەك هەتا دەمەكێ دەستنیشانكری و ڤەبڕی د گەل ئێكدو كر، بنڤێسن. و بلا قەلەمدارەك د ناڤبەرا هەوەدا ب وژدان بنڤێسیت، و بلا كەس ژ قەلەمداران خۆ ئاسێ نەكەت كو بنڤێسیت، وەكی خودێ نیشادایی بنڤێسیت. بلا بنڤێسیت، و یێ دەیندار ب خۆ بلا بۆ [یێ دنڤێسیت] بێژیت (بۆ بخوینیت)، و بلا ژ خودایێ خۆ بترسیت، و چو [ژ دەینی] كێم نەكەت، و ئەگەر ئەوێ دەیندار یێ كێم ئاقل و نەزان بیت یان یێ بێ چارە و لاواز بیت [چ ژ پیراتی یان ژ بچویكاتی]. یان ئەو ب خۆ نەشێت بێژیت و بخوینیت، بلا ئەوێ ژێ بەرپرس، ب وژدان و دورست بۆ [یێ دنڤێسیت] بێژیت، و دو زەلامان، ژ یێت خۆ، ل سەر بكەنە شاهد، و ئەگەر دو زەلام نەبن، بلا زەلامەك و دو ژن بن، ژ وان یێت هوین ژێ ڕازی، ئەگەر ئێكێ ژ بیر كر، دا یا دی بینیتە بیرا وێ، و بلا شاهد خۆ ئاسێ نەكەن ئەگەر هاتنە داخوازكرن، [بۆ شادەیییێ]. و زڤێر نەبن [بێ خیرەت نەبن] كو [دەینی] هەتا دەمێ وی یێ دەستنیشانكری بنڤێسن، چ بچویك بیت چ مەزن. ئەڤە بۆ هەوە دورستترە ل دەڤ خودێ و بۆ شادەیییێ ژی بنەجهترە و ڕاستترە و نێزیكترە كو هوین [د دان و هەژمارێدا] ب گۆمان نەكەڤن، ژ بلی هندێ كو كڕین و فرۆتنەكا دەست ب دەست بیت هوین د ناڤبەرا خۆدا بكەن، [هنگێ] چو گونەهـ ل سەر هەوە نینە، هوین نەنڤێسن. و شاهدان بگرن، ئەگەر هەوە كڕین و فرۆتن كر، و بلا زیان نەگەهیتە یێ دنڤێسیت و شاهدان، و ئەگەر هوین زیانێ بگەهیننە وان، [كریارا هەوە] ئەڤە ژ ڕێ دەركەڤتن و گونەهكارییە بۆ هەوە. و ژ خودێ بترسن، خودێ دێ هەوە تێگەهینیت و نیشا هەوە دەت، و خودێ ژ هەر تشتەكی ب ئاگەهە."},{"id":283,"translation":"283. و ئەگەر هوین ل سەر وەغەرێ بن، و كەس نەبیت بنڤێسیت، تشتەكی بكەنە گەرەو [ڕەهینە]، [شوینا نڤێسینا دەینی] كو پێشڤە بێتە دان، و ئەگەر هوین ژێك ئێمن بوون [خودانێ دەینی باوەری ب دەینداری هات، و دەین ل سەر نەنڤێسی و ب گەرەوێ ڕازی بوو]، ڤێجا بلا ئەوێ خودانێ دەینی باوەرییا خۆ دایێ [كو دەیندارە] دەینێ خۆ بدەت، بلا ژ خودایێ خۆ بترسیت، و هوین شادەیییێ (شادەیییا خۆ) نەڤەشێرن، و هەچییێ ڤەشێریت یێ گونەهكارە، و خودێ ب هەر كار و كریارەكا هوین دكەن ئاگەهدارە."},{"id":284,"translation":"284. هندی د ئەرد و ئەسماناندا یێ خودێیە، ڤێجا تشتێ د دلێ خۆدا هوین چ دیار بكەن چ هوین ڤەشێرن، خودێ دێ هەر حسابا وی د گەل هەوە كەت. ڤێجا یێ وی بڤێت لێ ناگریت و یێ بڤێت دێ ئیزا دەت، و خودێ ل سەر [كرنا] هەمی تشتان خودان شیانە."},{"id":285,"translation":"285. پێغەمبەری باوەری ئینایییە ب تشتێ بۆ [وی] ژ دەڤ خودێ هاتی، و خودان باوەران ژی، هەمییان باوەری ب خودێ و ملیاكەتێت وی و كتێبێت وی و پێغەمبەرێت وی ئینایییە [و دبێژن] ئەم فەرقێ (جودایییێ) نائێخینە ناڤبەرا چو پێغەمبەرێت وی، و هەمییان تێكدا (پێغەمبەری و خودان باوەران) گۆت: [خودێوۆ] مە بهیست و مە گوهداری كر، ل مە ببۆرە خودێوۆ، جهێ مە هەر تویی [دویماهیكا مە ئەوە یا ل دەڤ تە]."},{"id":286,"translation":"286. خودێ هەر كەسەكی ژ بارێ وی زێدەتر لێ ناكەت، ڤێجا چ یا بكەت [چ قەنج چ خراب] بۆ خۆ دكەت و ل خۆ دكەت، خودێوۆ ل مە نەگرە ئەگەر مە تشتەك ژ بیر كر یان ئەم خەلەت بوویین، خودێوۆ بارەكێ هند گران ل مە نەكە وەكی وی یێ تە ل یێت بەری مە كری [كو جوهی بوون] خودێوۆ وی باری ل مە نەكە یێ ئەم نەشێین ڕاكەین (هلگرین)، و ل مە ببۆرە، و گونەهێت مە ژێ ببە، و دلۆڤانییێ ب مە ببە، تو پشتەڤانێ مەیی، و مە ب سەر كۆما گاوران بێخە."}]},{"id":3,"verses":[{"id":1,"translation":"1. [ب ڤی ڕەنگی دئێتە خواندن] ئەلف، لام، میم [و ئەڤە تەمامییا تیپێت عەرەبینە كو 28. تیپن، و نیشانن ل سەر ئیعجازا قورئانێ كو عەرەبان پێ چێ نابیت قورئانەكا وەكی ڤێ قورئانێ بدانن، هەر چەندە ژ وان تیپان پێك هاتییە و ئاخڤتنا خۆ پێ چێ دكەن]."},{"id":2,"translation":"2. خودا هەر ئێك خودایە، ژ وی پێڤەتر چو پەرستی [خودا] نینن، ئەوە یێ چو پەرستییێت دورست ژ وی پێڤەتر نەیی، ئەوە یێ هەروهەر مایی و [هەمی كاروبارێت هەبوونێدا] ڕێبەر."},{"id":3,"translation":"3. ب هەقییێ كتێب ب سەر تەدا داڕێت (ئانكو بۆ تە ئینا خوار) [كو قورئانە] ڕاستدەرئێخا كتێبێت بەری خۆیە، كو تەورات و ئنجیل ژی [بەری تە ب سەر مووسایی و عیسایی] دا داڕێتینە."},{"id":4,"translation":"4. بەری نوكە [ئانكو بەری قورئانێ] ڕاستدەرئێخ بوون بۆ خەلكی و [ئەو كتێب هنارتن] یێت ڤاڤێركەر (جوداكەر) [د ناڤبەرا هەقی و نەهەقییێدا] ب ڕاستی ئەوێت باوەری ب نیشانێت خودێ [كتێبێت وی] نەئینایین، ئیزا و نەخۆشییەكا دژوار ل پێشییا وانە (بۆ وان هەیە) و خودێ یێ سەردەست و تۆلڤەكەرە."},{"id":5,"translation":"5. ب ڕاستی چو تشت ل بەر خودێ بەرزە نابن، نە ل ئەردی و نە ل ئەسمانی."},{"id":6,"translation":"6. و ئەوە یێ هەوە د مالبچویكاندا ب وی ئاوایی چێدكەت یێ وی دڤێت، چو پەرستی نینن ژ بلی وی، و ئەوە یێ هەر زال و كاربنەجهـ."},{"id":7,"translation":"7. ئەوە یێ كتێب [كو قورئانە] ب سەر تەدا ئینایییە خوار، هندەك ئایەتێت وێ د ڕۆن و ئاشكەرانە [مەخسەد و مەرەما وان یا دیار دیارە] و ئەون هێڤێن و ماكا كتێبێ و [بناخە و بنیاتا ئایەتێت دی]. و هندەكێت دی [هەنە] د مەخسەد ڤەشارتی ( ئانكو مەخسەدا وان نەیا ئاشكەرا ئاشكەرایە) ڤێجا ئەڤێت، ڤاڕێبوون ژ ڕاستییێ د دلێ واندا هەی، ب دویڤ وان دكەڤن (ب وانڤە دمینن) ئەوێت مەخسەد نەئاشكەرا، ژ بۆ هلئێخستنا فتنەیێ یان ژ بۆ ڤاڕێكرنا مەخسەدێ [كو وێ مەخسەدێ بدەنێ یا وان دڤێت]. و ژ خودێ پێڤەتر كەس مەخسەدا وان نوزانیت. و ئەڤێت زێدەزانا دبێژن: مە باوەری ب هەمییێ هەیە، هەمی ژ دەڤ خودایێ مە هاتییە، و ژ بلی ئاقلداران كەسێ دی هزرا خۆ د ڤێ چەندێدا ناكەت [و ل خۆ نازڤڕیت]."},{"id":8,"translation":"8. خودێوۆ تو دلێت مە پشتی تە ئەم [د ڕاستا ئایەتێت خۆدا] ڕاستەڕێ كرین، خوار نەكە، و ژ كنارێ خۆڤە دلۆڤانییەكێ ب سەر مە داڕێژە، ب ڕاستی هەر تویی یێ تێركەرەم."},{"id":9,"translation":"9. خودێوۆ [ب ڕاستی] تویی خڕڤەكەرێ مرۆڤان بۆ ڕۆژەكا بێ گۆمان، و خودێ ل سۆزا خۆ لێڤە نابیت."},{"id":10,"translation":"10. ب ڕاستی ئەوێت گاور بوویین نە مالێ وان، نە ژی عەیالێ وان فایدەیی وان ناكەت، و وان ژ ئیزا و نەخۆشییا خودێ ناپارێزن [بزانن] هەر ئەون داردوویێ ئاگرێ دۆژەهێ."},{"id":11,"translation":"11. ئەو ژی هەروەكی فیرعەونی و یێت بەری وی [كو مال و عەیالێ وان چو مفا نەگەهاندنە وان] ئایەتێت مە درەو دەرئێخستن، ڤێجا خودێ ژ بەر گونەهێت وان ئەو هنگاڤتن و ئیزادان، و خودێ گەلەك یێ ئیزا دژوارە."},{"id":12,"translation":"12. بێژە ئەوێت گاور بوویین [و باوەری نەئینایین]: نێزیك هوین دێ شكێن، و هوین [ڕۆژا قیامەتێ] بەر ب دۆژەهێ دێ ئێنە كۆمكرن، و ئەو چ پیسە جهە [ڤێجا ب سەركەڤتنا ئوحدێ خۆش نەبن]!."},{"id":13,"translation":"13. و ب سویند بۆ هەوە دەرس و نیشان د هەردو جویناندا هەبوون، دەمێ كەڤتینە بەرێك [د شەڕێ بەدرێدا]، كۆمەك (تیپەك) ژ وان د ڕێكا خودێدا شەڕی دكەن، و كۆما دی گاورن [سێ جاران تەمەتی موسلمانان بوون د گەل هندێ ژی]، كۆما باوەری ئینایی ب دیتنا چاڤان دوجا هندی خۆ دبینن، و خودێ ب پشتەڤانییا خۆ وی ب سەر دئێخیت یێ وی بڤێت، د ڤێ چەندێدا چام و دەرسەك هەیە بۆ ئاقلدار و ئاقلگران."},{"id":14,"translation":"14. حەژێكرنا دلخوازییان ژ ژنان و كوڕان، و مالدارییا گەلەك و ل سەرێك ژ زێر و زیڤان و هەسپێت دوریكری و تەرش و كەوالان و ڕەز و زەڤییان، ئەڤە هەمی پەرگالێت ژیانا دنیایێنە و د چاڤێت خەلكیدا هاتینە شرینكرن، و دویماهیكا باش ئەوە یا ل دەڤ خودێ."},{"id":15,"translation":"15. [هەی موحەممەد] بێژە [وان]: ئەرێ ئەز بۆ هەوە، یا ژ ڤێ خڕێ چێتر بێژم؟ بۆ وان ئەوێت پارێزكاری كرین، ژ بەرێ خودایێ وانڤە بەحەشتێت ڕویبار د ناڤڕا دچن هەنە و هەروهەر دێ تێدا بن، و ژنكێت هەڤسەرێت پاقژ، و قایلبوونا خودێ، هەنە، و خودێ بەندەیێت خۆ دبینیت [كو هەر ئێك شایی چیە]."},{"id":16,"translation":"16. ئەو پارێزكارێت دبێژن: خودێوۆ ب ڕاستی مە باوەری ئیناییە، گونەهێت مە ژێ ببە، و مە ژ ئیزا و نەخۆشییا دۆژەهێ بپارێزە."},{"id":17,"translation":"17. ئەوێت بێنفرەهـ و ڕاستگۆ و گوهدار، و مالمەزێخ د ڕێكا خودێدا، و ئەوێت بەرسپێدەیان [خودێ دپەرێسن و] داخوازا ژێبرنا گونەهان ژ خودێ دكەن."},{"id":18,"translation":"18. ب ڕاستی خودێ شادەیی دا و دیار كر كو چو پەرستی نینن ژ بلی وی، و ملیاكەت و خودان زانین ژی [عەینی شادەیییێ ددەن] كو ئەوە خودانێ ترازییا دورست، و ژ وی پێڤەتر چو پەرستی نینن، و ئەوە یێ سەردەست و كاربنەجهـ."},{"id":19,"translation":"19. ب ڕاستی دینێ ڕاست و دورست ل دەڤ خودێ ئیسلامە، و ئەوێت كتێب بۆ هاتین، [د ڕاستا ئیسلامێدا] هنگێ ژێك جودابوون دەمێ نیشانێت ئاشكەرا و زانین بۆ وان هاتی، و زكڕەشی كەڤتیە د ناڤ واندا. و هەر كەسێ باوەرییێ ب ئایەتێت خودێ نەئینیت، [دڤێت بزانیت] ب ڕاستی خودێ یێ حساب سڤكە [د حسابا خۆدا، گەلەكێ دەست سڤكە]."},{"id":20,"translation":"20. و ئەگەر وان جڕەبڕ [د ڕاستا دینێ خودێدا] د گەل تە كر، تو بێژە [وان]: من بەرێ خۆ دا خودێ، و من و هندی د گەل من، مە خۆ سپارتێ، و بێژە ئەوێت كتێب بۆ هاتین [جوهی و فەلە] و نەخواندەواران [بوت پەرێسێت مەكەهێ]: هوین ژی موسلمان بوون [هەوە ژی خۆ سپارتە خودێ؟ ئانكو هوین ژی موسلمان ببن]؟ ڤێجا ئەگەر ئەو موسلمان بوون، ژ خۆ ئەو ڕاستەڕێ بوون، و ئەگەر ڕوییێ خۆ ژ ئیسلامێ وەرگێڕان [دڤێت بزانن] یا ل سەر تە گەهاندنا گۆتنا خودێیە، و خودێ بەندەیێت خۆ هەمییان دبینیت."},{"id":21,"translation":"21. ب ڕاستی ئەوێت بێ باوەر ژ ئایەتێت خودێ، و ژ بێ بەختی و ب نەهەقی پێغەمبەرێت خودێ دكوژن، و وان دكوژن ئەوێت داخوازا باشی و ڕاستییێ دكەن، مزگینییا ئیزایەكا دژوار بدە وان."},{"id":22,"translation":"22. ئەها ئەڤەنە ئەوێت كار و كریارێت وان د دنیا و ئاخرەتێدا پویچ دبن، ئەون د بێ پشتەڤان و بێ هاریكار."},{"id":23,"translation":"23. ما تو ئەوێت خودێ بارەك ژ كتێبێ دایییە وان [كو جوهی و فەلەنە] نابینی؟! بۆ كتێبا خودێ [كو تەوراتە] دئێنە داخوازكرن، دا حوكمی د ناڤبەرا واندا بكەت، پاشی دەستەكەك ژ وان ڕوییێ خۆ ژێ وەردگێڕن و ئەو پشتەڕێنە."},{"id":24,"translation":"24. [وان ئەڤە كر] چونكی گۆتن: هەما چەند ڕۆژەكان [ڕۆژێت تێدا گۆلك پەراستین] دێ ئاگر ب مە كەڤیت. و ئەو تشتێ ئەوا ب سەر دینێ خۆڤە زێدە دكر ئەو خڕاندن و د سەردابرن."},{"id":25,"translation":"25. ڤێجا ئەو دێ چ كەن دەمێ ئەم وان بۆ ڕۆژەكا بێ گۆمان كۆم دكەین، و هەر كەسەك تێدا دگەهیتە وێ یا وی كری (جزایێ خۆ دستینیت)، و ستەم ل كەس ژ وان نائێتە كرن. [نە خێرێت وان كێم دبن، نە ژی گونەهێت وان پتر لێ دئێن]."},{"id":26,"translation":"26. بێژە: خودێوۆ تویی خودانێ ملك و مالدارییێ: یێ تە بڤێت مال و مالدارییێ ددەیێ، و یێ تە بڤێت ملك و مالدارییێ ژێ دستینی، و یێ تە بڤێت خۆشڤی و ب ڕویمەت دكەی، و یێ تە بڤێت ڕسوا دكەی. خێر هەمی ئەوە یا د دەست تەدا، چ یا تە بڤێت تو دشێی بكەی و شیانداری."},{"id":27,"translation":"27. شەڤێ دكەیە د ناڤ ڕۆژێدا و ڕۆژێ دكەیە د ناڤ شەڤێدا [هەردووكان ب ڤێ چەندێ كورت و درێژ دكەی]، و تو یێ زێندی ژ یێ مری و یێ مری ژ یێ زێندی دەردئێخی، و یێ تە بڤێت [خێر و كەرەما خۆ] بێ كار و بێ هەژمار ددەیێ."},{"id":28,"translation":"28. بلا [خودان باوەر] گاوران [ئەوێت گاوربوویین] شوینا خودان باوەران نەكەنە دۆست و پشتەڤان، و هەچیێ ڤێ بكەت نە ژ خودێیە ب چو ڕەنگان، ژ بلی هندێ هوین خۆ ژ وان ب دورستی بپارێزن، خودێ هەوە هشیاری [ئیزا] خۆ دكەت [و هەوە ئاگەهدار دكەت] و [بزانن] دویماهیك هەر خودێیە هوین لێ بزڤڕنەڤە."},{"id":29,"translation":"29. بێژە: تشتێ د دلێ خۆدا، هوین چ ڤەشێرن چ دیاركەن، خودێ پێ ئاگەهە [و دزانیت]، دزانیت كا چ د ئەرد و ئەسماناندا هەیە، و ب ڕاستی خودێ هەمی پێ چێ دبیت، و ل سەر هەمی تشتی دەستهەلاتدار و خودان شیانە."},{"id":30,"translation":"30. ڕۆژا هەر ئێك چ خێرا كری بەرچاڤ دبینیت، و چ خرابییا كری ژی [وەسا دبینیت]، [هنگی] وی پێ خۆشە، دەمەكێ دویر و درێژ، د ناڤبەرا وی و وان كریاراندا هەبایە [و دەفتەرا كار و كریارێت خۆ نەدیتبایە]. و خودێ هەوە هشیاری خۆ دكەت (ژ خۆ دترسینیت)، و خودێ د ڕاستا بەندەیێت خۆدا پڕ دلۆڤانە."},{"id":31,"translation":"31. [هەی موحەممەد] بێژە: [وان] ئەگەر هوین [ب دورستی] حەژ خودێ دكەن، ل دویڤ من وەرن [رێكا من بگرن] خودێ دێ حەژ هەوە كەت، و گونەهێت هەوە دێ ژێ بەت، [و ب ڕاستی] خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":32,"translation":"32. و بێژە [وان]: گوهدارییا خودێ و پێغەمبەرێ وی بكەن، ڤێجا ئەگەر وان ڕوییێ خۆ وەرگێڕا، [بلا بزانن] ب ڕاستی خودێ حەژ گاوران ناكەت."},{"id":33,"translation":"33. ب ڕاستی خودێ ئادەم و نووح و بنەمالا ئیبراهیم و بنەمالا عمران ژ ناڤ هەمی جیهانان ئەو هلبژارتن."},{"id":34,"translation":"34. [ئەڤە هەمی] دویندەهەكن، هندەك ژ هندەكانە [د ئنیەت و پارێزكاری و موسلمانەتییا خۆدا ژێكن]، و [ب ڕاستی] خودێ گوهدار و زانایە."},{"id":35,"translation":"35. بیننە بیرا خۆ دەمێ ژنا عمرانی گۆتی: خودێوۆ [ب ڕاستی] ئەڤێ د زكێ خۆدا، خۆسەر من گۆری تە كرییە [بۆ تە كرییە نەدر]، [ژ بۆ خزمەتا مالا تە بكەت]، [خودێوۆ] ژ من وەرگرە، ب ڕاستی هەر تویی گوهدێر و زانا."},{"id":36,"translation":"36. ڤێجا دەمێ بوویی، گۆت: خودێوۆ، ب ڕاستی من كچا بوویی (ئانكو یێ من ب خۆ دڤیا كوڕ بوو) و خودێ چێتر دزانیت كا چ بووییە، و كوڕ نەوەكی كچێیە [و وەكی وی ب كێر خزمەتا من ڤیایی نائێت]، و ب ڕاستی من ناڤێ وێ كرییە مەریەم، و ئەز وێ و دویندەها وێ ب تە دپارێزم ژ شەیتانێ دویری دلۆڤانییێ."},{"id":37,"translation":"37. ڤێجا خودایێ وێ ب ئاوایەكێ جوان [مەریەم] ب نەدر قەبویل ‏ كر (وەرگرت)، و لاو پەروەردەكر و جوان ڕاكر، و زەكەریایی سەرەگوهی لێ كر و خودانی ژێ كر، چەند زەكەریا چۆبایە دەڤ د جهێ پەرستنا وێدا، فێقی و خوارن ل دەڤ ددیت، و دگۆت: مەریەمێ، ئەڤە بۆ تە ژ كیڤە دئێت؟! گۆت: ئەڤە ژ نك خودێ [بۆ من دئێت]، و خودێ یێ بڤێت بێ هەژمار كەرەم و خێران د گەل دكەت و ددەتێ."},{"id":38,"translation":"38. هنگی زەكەریایی داخواز ژ خودێ كر، گۆت: خودێوۆ تو ژ نك خۆ دویندەهەكا پاقژ بدە من، ب ڕاستی تویی دوعاوەرگر."},{"id":39,"translation":"39. ڤێجا ملیاكەتان گازیكرێ، و ئەو ل سەر نڤێژێ یێ ڕاوەستیایی بوو د میحرابێدا، گۆتنێ: خودێ مزگینییا یەحیایی ددەتە تە، باوەرییێ ب [هاتنا] پەیڤا خودێ [كو عیسایە] دئینیت، و سەروەر و خۆڕاگرە و پێغەمبەرەكە ژ قەنجان."},{"id":40,"translation":"40. زەكەریایی گۆت: خودێوۆ چاوا دێ من كوڕەك هەبیت، و ئەز هۆ یێ پیر و دانعەمر، و ژنا من ژی یا خرش [زاڕۆك نابن] گۆت: وەسایە هەر كارەكێ خودێ بڤێت دێ كەت."},{"id":41,"translation":"41. [زەكەریا] گۆت: خودێوۆ تشتەكی بۆ من بكە نیشان، [خودێ] گۆت: نیشانا تە ئەوە سێ ڕۆژان [تو نەشێی] د گەل خەلكی باخڤی، ب ئیشارەتان نەبیت، و گەلەك ناڤێ خودایێ خۆ بینە [گەلەك بپەرێسە]، و سپێدە و ئێڤاران خودایێ خۆ ژ كێماسییان پاقژ بكە."},{"id":42,"translation":"42. بیننە بیرا خۆ دەمێ ملیاكەتان گۆتی مەریەمێ: ب ڕاستی خودێ تو یا هلبژارتی [و ژ كار و كریارێت نەدورست] یا پاقژكری و قەدرێ تە ب سەر یێ هەمی ژنێت جیهانێ ئێخستییە."},{"id":43,"translation":"43. مەریەمێ [بەرانبەر ڤان كەرەمان] بەردەوام خودایێ خۆ بپەرێسە، و ل بەر فەرمانا وی بە، و د گەل نڤێژكەران نڤێژان بكە."},{"id":44,"translation":"44. ئەڤە (ئەڤ بەحسە) ژ سالۆخێت غەیبێنە، ب وەحی ئەم بۆ تە دهنێرین، تو نە ل دەڤ وان بووی دەمێ قەلەمێت خۆ [بۆ پشك كێشانێ] ددانان، كا كی دێ سەرەگوهییا مەریەمێ كەت، هەروەسا تو نە ل دەڤ وان بووی دەمێ وان [ل سەر ڤێ سەرەگوهییێ] جڕەبڕ دكر."},{"id":45,"translation":"45. د وێ گاڤێدا ملیاكەتان گۆت: مەریەمێ ب ڕاستی خودێ مزگینییێ ب پەیڤەكا خۆ [كو عیسا بوو] ددەتە تە، ناڤێ وی مەسیحە (ئانكو یێ پیرۆزە، یان دەستێ‌ وی یێ‌ پیرۆزە هەر كەسێ‌ ب دەستێ‌ خۆ ڤەمالی نەخۆشییا وی نەما، یان جبریلی ئەو ڤەمالییە ژ بەر هندێ‌ دبێژنێ‌ مەسیح، یان ژ بەر هندێ‌ یێ‌ گەرۆك بوو و ل چو جهان ئاكنجی نەبوویە، یان پییێت وی د حولی بوون و گۆزەك نەبوون) عیسایە كوڕێ مەریەمێ، د دنیا و ئاخرەتێدا خودان ڕویمەتە و ژ نێزیكانە ژی [بۆ خودێ]."},{"id":46,"translation":"46. [هێژ] د لاندكێدا و ب پیراتی ژی د گەل خەلكی دئاخڤیت و ژ چاكانە [ژی]."},{"id":47,"translation":"47. [مەریەمێ] گۆت: خودێوۆ دێ چاوا من كوڕ هەبیت، و كەسێ خۆ نەگەهاندییە من و نێزیكی من نەبوویی؟! [خودێ] گۆت: هۆسایە، ئەوێ خودێ بڤێت چێ دكەت، و گاڤا كار و فەرمانەك ڤیا [بەس] دێ بێژتێ ببە، دێ بیت."},{"id":48,"translation":"48. و خودێ دێ‌ وی [ئانكو عیسایی] فێری نڤێسین و زانین و تەورات و ئنجیلێ كەت."},{"id":49,"translation":"49. و دێ كەتە پێغەمبەرەك بۆ ئسرائیلییان، [هەی عیسا بێژە وان] من نیشانەك ژ نك خودایێ هەوەڤە بۆ هەوە ئینایییە، ئەز بۆ هەوە ژ تەقنێ تشتی ل سەر ڕەنگێ بالەفران چێ دكەم و پف دكەمێ، ب دەستویرا خودێ دبیتە بالەفر، و كۆرەیێ د زكماكدا كۆرە و یێ لەش بەلەك ئەز ساخ دكەم، و مرییان ئەز زێندی دكەم ب دەستویرا خودێ، و دزانم كا هوین چ د مالدا دخۆن و چ هلدگرن. ب ڕاستی ئەڤە هەمی نیشانەكا ئاشكەرایە بۆ هەوە، ئەگەر هوین خودان باوەر بن."},{"id":50,"translation":"50. و ئەزێ هاتیم كتێبا بەری خۆ كو تەوراتە ڕاست دەربێخم (كو ئەوێ مزگینییا هاتنا من دابوو هەوە و سالۆخەتێت من دابوونە هەوە)، و دا هندەك ژ وان تشتێت بۆ هەوە هاتینە حەرامكرن، بۆ هەوە حەلال بكەم، و من نیشانەك ژ نك خودایێ هەوەڤە بۆ هەوە ئینایییە، ڤێجا پارێزكارییا خودێ بكەن و گوهێ خۆ بدەنە من."},{"id":51,"translation":"51. ب ڕاستی خودێ خودایێ من و هەوەیە، ڤێجا وی بپەرێسن، ڕێكا ڕاست ئەڤەیە."},{"id":52,"translation":"52. دەمێ عیسایی زانی كو ئەو باوەرییێ پێ نائینن، گۆت: كی د ڕێكا خودێدا هاریكار و پشتەڤانێ منە؟ سەرپشك و سەربژارەیان گۆت: ئەم هاریكار و پشتەڤانێت [دینێ] خودێینە، مە باوەری ب خودێ ئینایییە، و تو شاهد بە [ڕۆژا قیامەتێ] كو ئەم [ب ڕاستی] موسلمانین."},{"id":53,"translation":"53. خودێوۆ مە باوەری ب یا تە داڕێتی و ئینایییە خوارێ ئینا، و ئەم ب دویڤ پێغەمبەری كەڤتین [و مە ڕێكا وی گرت]، ڤێجا تو مە د گەل شاهدان بنڤێسە [شاهدێت باوەرییێ ب تە و كتێب و پێغەمبەرێت تە دئینن، و شادەیییێ بۆ یەكتایییا تە ددەن]."},{"id":54,"translation":"54. و [جوهییان بۆ كوشتنا عیسایی] پیلان و ئۆیین گێڕان، و خودێ بەرسنگێ وان گرت، و ئۆیینێت خۆ دانان، و خودێ چێترین ئۆیینگێڕ و نەخشكێشە."},{"id":55,"translation":"55. و بۆ ملەتێ خۆ بێژە دەمێ خودێ گۆتی: هەی عیسا ئەز دێ تە پارێزم ژ وان هەتا دویماهیكا تە دئێت، و دێ تە كێشمە دەڤ خۆ، و دێ تە قورتال كەم ژ [خرابییان و ژ خرابییا] ئەوێت گاوربوویین. و ئەوێت ب دویڤ تە كەڤتین دێ وان ب سەر وان ئەوێت گاوربوویین ئێخم هەتا ڕۆژا قیامەتێ، پاشی زڤڕینا هەوە هەمییان ب بال منڤەیە، و ئەز دێ حوكمی د ناڤبەرا هەوەدا كەم، ل سەر تشتێ هوین تێدا نەئێك."},{"id":56,"translation":"56. ڤێجا ئەوێت گاوربوویین، ب ڕاستی ئەز دێ وان د دنیایێ و ئاخرەتێدا ب بەر ئیزایەكا دژوار ئێخم، و ئەوان چو هاریكار و پشتەڤان ژی نینن."},{"id":57,"translation":"57. و ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت چاك كرین، خودێ دێ خەلاتێ وان ب دورستی دەتە وان، و خودێ حەژ ستەمكاران ناكەت."},{"id":58,"translation":"58. [هەی موحەممەد ] ئەڤا ئەم بۆ تە دبێژین ژ نیشان و بیرئینانێت بنەجهە [قورئانە]."},{"id":59,"translation":"59. ب ڕاستی مەتەلا عیسایی ل دەڤ خودێ‌ وەكی مەتەلا ئادەمە، [خودێ‌] ئادەم ژ ئاخێ‌ چێكر، پاشی گۆتێ‌: ببە [مرۆڤ]، بوو [مرۆڤ]."},{"id":60,"translation":"60. ئەڤە هەقییە [د دەرهەقا بوونا عیساییدا] ژ دەڤ خودایێ‌ تە، ڤێجا تو [تێدا] نەبە ژ دودلان."},{"id":61,"translation":"61. هەچیێ جڕەبڕێ د دەرهەقێ ویدا (د دەرهەقێ عیساییدا) د گەل تە بكەت پشتی ڕاستی [د دەرهەقا ویدا] بۆ تە هاتی، بێژە [وان]: وەرن [كۆم ببن] دا كوڕێت خۆ و یێت هەوە، ژنكێت خۆ و یێت هەوە، و خۆ و هەوە ڤەخوینین، و پاشی ڤێكڕا نفرینان بكەین، و لەعنەتان ل درەوینان ببارینین [بێژین لەعنەت ل درەوینان بن]."},{"id":62,"translation":"62. ب ڕاستی ئەڤەیە ئەو سەرهاتییا دورست و ڕاست، [د دەرهەقێ عیساییدا هاتییە گۆتن] و چو پەرستی ژ بلی خودێ نینن، و ب ڕاستی خودێیە یێ سەردەست و كاربنەجهـ."},{"id":63,"translation":"63. ڤێجا ئەگەر ڕوییێ خۆ [ژ ڤێ ڕاستییێ] وەرگێڕان، ب ڕاستی خودێ ژ خرابكاران ب ئاگەهە."},{"id":64,"translation":"64. [هەی موحەممەد] بێژە [وان]: گەلی خودان كتێبان (جوهی و فەلەنە)، وەرنە سەر وێ ئاخڤتنێ یا ئەم و هوین تێدا ئێك، كو ئەم و هوین ژ خودێ پێڤەتر چو نەپەرێسین، و چو هەڤال و هەڤپشكان بۆ چێ نەكەین، و هندەك ژ مە هندەكان نەداننە جهێ خودێ [و بۆ داچەمن]، ڤێجا ئەگەر ڕوییێ خۆ وەرگێڕان و پشت تێ كرن، بێژنە وان: ئەڤە هوین شاهد كو ئەم موسلمانین [و مە سەرێ گوهدارییێ بۆ خودێ چەماند]."},{"id":65,"translation":"65. گەلی خودان كتێبان بۆچ هوین جڕەبڕێ ل سەر ئیبراهیم دكەن [هەر ئێك ژ هەوە دبێژیت: ئیبراهیم ژ مەیە]، و تەورات و ئنجیل پشتی وی یێت هاتینە خوارێ، ما هوین ئاقلێ خۆ نائیننە سەرێ خۆ؟!"},{"id":66,"translation":"66. [گەلی جوهی و فەلەیان] ئەها ئەڤە هوین یێ جڕەبڕێ دكەن ل سەر وی تشتێ هوین ژێ دزانن [هەر چەندە هوین ب جهـ ژی نائینن]، ڤێجا ما بۆچ هوین دێ جڕەبڕێ ل سەر وی كەن یێ هوین چو ژێ نەزانن؟! خودێ دزانیت [كا ئیبراهیم چ بوو] و هوین نوزانن."},{"id":67,"translation":"67. ئیبراهیم نە جوهی بوو و نە فەلە.. بەلكی ئیبراهیم ژ هەمی نەڕاستی و خوارییان یێ ڤەدەربوو، و سەرێ گوهدارییێ بۆ خودێ چەماندبوو، و نە ژ وان بوو یێت هەڤال و هەڤپشكان بۆ خودێ چێ دكەن."},{"id":68,"translation":"68. ب ڕاستی یێت ژ هەمی مرۆڤان پتر نێزیكی ئیبراهیم ئەو بوون یێت ڕێكا وی گرتین، و ئەڤ پێغەمبەرەیە و یێت باوەری پێ ئینایین، و خودێ هاریكار و پشتەڤانێ خودان باوەرانە."},{"id":69,"translation":"69. دەستەكەكێ ژ خودان كتێبان، ڤیا هەوە د سەردا ببەن، و بخڕینن، بەلێ ئەو ژ بلی خۆ كەسێ دیتر د سەردا نابەن، و پێ نوزانن ژی [ب خۆ ژی ناحەسن كو خۆ د سەردا دبەن]."},{"id":70,"translation":"70. گەلی خودان كتێبان (جوهی و فەلەیان): هوین بۆچ باوەرییێ ب قورئانێ نائینن، و هوین [ب خۆ] دزانن كو هەقە."},{"id":71,"translation":"71. گەلی خودان كتێبان بۆچ هوین هەقییێ [كو قورئانا هنارتییە] تێكەلی نەهەقییێ دكەن، و [رادبن] هەقییێ ڤەدشێرن، و هوین دزانن [كو هوین تێكەلكرنێ دكەن]."},{"id":72,"translation":"72. دەستەكەكێ ژ خودان كتێبان [كو جوهی بوون] گۆت: سحارێ باوەرییێ ب وێ بینن، ئەوا بۆ ئەوێت باوەری ئینایین هاتی، و ئێڤاری جارەكا دی پشتا خۆ بدەنێ، دا ئەو ژی لێڤەببن، [و گۆمان بكەڤتە د دلێ واندا بەرانبەری ئیسلامێ]."},{"id":73,"translation":"73. و بەس ژ وی باوەر بكەن یێ ل سەر دینێ هەوە [باوەرییا خۆ ب كەسێ دیتر نەئینن]، [ئاخڤتن یا جوهییانە، پشتی پیلانا موسلمانبوونا سەرێ ڕۆژێ و گاوربوونا دویماهییا وێ دانایین]. بێژە [وان]: ب ڕاستی ڕاستەڕێیی، ڕاستەڕێییا خودێیە. ڤێجا ئەو یا مایی تشتەك بۆ بێت، وەكی یا بۆ هەوە هاتی، و ل دەڤ خودێ هەوە شەرمزار دەربێخیت، و ئاخڤتنا وی ب سەر یا هەوە بكەڤیت. [هەی موحەممەد] تو بێژە [وان]: دان و كەرەم ب دەستێ خودێنە ددەتە وی یێ وی بڤێت، و خودێ [د كەرەم و دانا خۆدا] یێ دەستفرەهـ و پڕ زانایە."},{"id":74,"translation":"74. و دلۆڤانییا خۆ ب سەر ویدا دادڕێژیت یێ وی بڤێت، و ب ڕاستی خودێ خودان كەرەمەكا مەزنە."},{"id":75,"translation":"75. هندەك ژ خودان كتێبان [ئانكو جوهی] هەنە، ئەگەر تو مالەكێ مەزن ب ئەمانەت بدەیەڤێ، دێ ل تە زڤڕینیت، و هندەك ژی هەنە ئەگەر تو دینارەكێ ب ئەمانەت بدەیەڤێ ئەگەر تو ب دویڤڤە نەبی و داخوازا هەقێ خۆ ژێ نەكەی ل تە نازڤڕینیت، چونكی دبێژن: خوارنا مالێ نەخواندەواران [ئانكو عەرەبان]، نەگونەهە بۆ مە، و درەوێ ژ كیسێ خودێ دكەن، و ئەو دزانن ئەڤا ئەو دكەن درەوە."},{"id":76,"translation":"76. [ئەڤا ئەو دبێژن كو مالێ نەخواندەواران بۆ وان دورستە] وەسا نینە، هەر كەسێ سۆز و پەیمانا خۆ ب جهـ بینیت و پارێزكارییا خودێ بكەت [بلا بزانیت] خودێ ژی حەژ تەقواداران دكەت."},{"id":77,"translation":"77. ب ڕاستی ئەو كەسێت سۆز و پەیمانێت دایینە خودێ و سویندێت خۆ ئەرزان دفرۆشن، ئەڤان چو بار و پشك د ئاخرەتێدا نینە، و خودێ [ب دلۆڤانی] وان نائاخێڤیت، و ڕۆژا قیامەتێ بەرێ خۆ نادەتە وان، و گونەهێت وان ژێ نابەت، و ئیزایەكا دژوار دێ دەتە بەر وان."},{"id":78,"translation":"78. و دەستەكەك ژ وان هەیە [گاڤا كتێبا خودێ دخوینن] ئەزمانێ خۆ خوارومار دكەن، دا هوین هزر بكەن ئەو [ڤاڕێكرنا (تحریف) وان كری و ئەو خواندنا ئەو دخوینن] ژ كتێبێیە [و ژ كەلامێ خودێیە] و ئەو ب خۆ نە ژ كتێبێیە [و نە ژ كەلامێ خودێیە] دبێژن: (مەخسەد خواندنا ئەو دخوینن): ئەڤە ژ نك خودێ هاتییە، و ئەو ب خۆ، نە ژ دەڤ خودێ هاتییە، و درەوان ژ كیسێ خودێ دكەن، و ئەو دزانن كو درەون ژی."},{"id":79,"translation":"79. بۆ چو مرۆڤان دورست نینە، خودێ كتێب و ئاقلداری و پێغەمبەراتییێ بدەتێ، پاشی بێژتە خەلكی: ببنە بەندەیێت من، نە یێت خودێ (من بپەرێسن شوینا خودێ)، بەلكی دێ بێژتە وان: مرۆڤێت خودێ بن د نیشادانا خۆ یا كتێبێدا، [د خواندنا خۆدا دەمێ هوین كتێبا خودێ دخوینن]."},{"id":80,"translation":"80. و نابێژتە هەوە ملیاكەت و پێغەمبەران بكەنە خودێ، ما دێ بەرێ هەوە دەتە گاورییێ پشتی هوین موسلمان بوویین؟!."},{"id":81,"translation":"81. بیننە بیرا خۆ [هەی خودانێت كتێبان (مەخسەد جوهی و فەلە)]، دەمێ خودێ پەیمانا موكومكری ژ پێغەمبەران ستاندی، ئەگەر من كتێب و پێغەمبەراتییەك دا هەوە، پاشی پێغەمبەرەك بۆ هەوە هات، ئەو تشتێ من دایییە هەوە ڕاست دەرئێخست، هوین دێ باوەرییێ پێ ئینن، و پشتەڤانییا وی كەن. خودێ گۆتە وان: هەوە پەسەند كر [ئەڤا من گۆتی] و هەوە ل سەر هندێ پەیمانا من قەبویلە؟ گۆتن: [بەلێ] مە پەسەند كر، [خودێ] گۆت: پا شاهد بن ئەز ژی د گەل هەوە [ل سەر پەسەندكرن و قایلبوونا هەوە و شادەیییا هەوە] ژ شاهدانم."},{"id":82,"translation":"82. ڤێجا هەچیێ پاشی ڕوییێ خۆ [ژ ڤێ پەیمانێ] وەرگێڕیت [و پەیمانێ بشكێنیت و باوەرییێ ب تە نەئینیت]، ب ڕاستی ئەو ژ ڕێدەركەڤتی و پشتەڕێیانە."},{"id":83,"translation":"83. ئەرێ ما ئەو دینەكێ دی ژ بلی دینێ خودێ دخوازن؟! و خودێ ئەوە یێ هندی د ئەرد و ئەسماناندا [ژ ملیاكەت و مرۆڤ و ئەجنەیان] چ ب ڤیان چ ب نەڤیان سەرێ گوهدارییێ بۆ چەماندین و خۆ سپارتینێ، و هەمی ژی هەر دێ ب بال ویڤە زڤڕن."},{"id":84,"translation":"84. [هەی موحەممەد] تو بێژە وان: مە باوەری ب خودێ و تشتێ ب سەر مەدا هاتییە خوارێ [كو قورئانە] و یێ ب سەر ئیبراهیم و ئیسماعیل و یەعقووب و دویندەها وی و یێ بۆ مووسایی و عیسایی و پێغەمبەران ژ نك خودێ هاتی، هەیە، و ئەم جودایییێ‌ نائێخینە د ناڤبەرا كەس ژ واندا، و ئەم ل بەر فەرمانا وینە، و سەرێ گوهدارییێ بۆ دچەمینین و خۆ دسپێرینێ."},{"id":85,"translation":"85. چ كەسێ ژ بلی ئیسلامێ دینەكێ دی بگریت، ژێ نائێتە قەبویلكرن، و [دڤێت بزانن] كو ئەو د ئاخرەتێدا ژ خوسارەتانە."},{"id":86,"translation":"86. چاوا خودێ دێ ملەتەكی ڕاستەڕێ كەت، كو پشتی باوەری ئینایین، و شادەیی دایین كو پێغەمبەر ڕاست پێغەمبەرە و نیشانێت ئاشكەرا [و موعجیزە] بۆ وان هاتین [ژ نوی] گاور بوویین؟! و خودێ ملەتێ ستەمكار ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":87,"translation":"87. ئەڤان جزایێ وان ئەڤەیە: لەعنەتا خودێ و یا ملیاكەتان و یا هەمی مرۆڤان دێ ل سەر وان بیت."},{"id":88,"translation":"88. هەروهەر دێ [د ئاگر و لەعنەتێدا] مینن، و ئیزا و نەخۆشی ل سەر وان سڤك نابیت، و نائێنە مۆلەتدان ژی."},{"id":89,"translation":"89. ژ بلی وان ئەوێت پشتی هنگی تۆبەكرین و قەنجی كرین، [كار و كریارێت باش كرین] ب ڕاستی خودێیە گونەهـ ژێبەر و دلۆڤان."},{"id":90,"translation":"90. ئەڤێت پشتی باوەرئینانا خۆ گاور بوویین، و پاشی زێدەتر گاور بوویین، تۆبەیا وان [ل بەر مرنێ] نائێتە وەرگرتن، و ئەها ئەڤەنە ڕێبەرزە و گومڕا."},{"id":91,"translation":"91. ب ڕاستی ئەڤێت گاوربوویین، و مرین و ئەو گاور، ئەگەر ئێك ژ وان ڕوییێ ئەردی تژی زێڕ بەدەلێ بدەت، ژێ نائێتە وەرگرتن، و ئەڤان ئیزایەكا زێدە دژوار بۆ هەیە، و وان چو پشتەڤان و هاریكار نینن."},{"id":92,"translation":"92. ب ڕاستی، هوین ناگەهنە ڕاستییا قەنجییێ، هەتا هوین وی نەمەزێخن [د ڕێكا خودێدا] یێ هوین گەلە حەژێ دكەن، و چ تشتێ هوین بمەزێخن خودێ پێ دزانیت."},{"id":93,"translation":"93. هەمی خوارن بۆ ئسرائیلییان یا دورست بوو [حەلال بوو] ئەو تێ نەبیت یا ئسرائیل [یەعقووب پێغەمبەر] ل سەر خۆ دورست نەكری [حەرام كری] بەری تەورات بێتە خوارێ، [موحەممەد] بێژە [وان]: ئەگەر هوین ڕاست دبێژن [د ڕاستن] تەوراتێ بینن و بخوینن [كا تەوراتێ چ د دەرهەقێ هەوەدا گۆتییە]."},{"id":94,"translation":"94. ڤێجا پشتی ڤێ هەچیێ درەوان ژ كیسێ خودێ بكەت، ب ڕاستی هەر ئەون یێت ستەمكار."},{"id":95,"translation":"95. [هەی موحەممەد] بێژە: خودێ ڕاست گۆتییە [كا چ د دەرهەقێ ئیبراهیمدا گۆتییە، و كا چ بۆ تە د قورئانێدا ئینایییە]، ڤێجا ب دویڤ دینێ ئیبراهیم بكەڤن، كو دینەكێ ڤەدەرە ژ خواری و خرابییێ، و ئەو ب خۆ ژی (ئیبراهیم پێغەمبەر) نە ژ وانە یێت هەڤال و هۆگران بۆ خودێ چێ دكەن."},{"id":96,"translation":"96. ب ڕاستی ئاڤاهییێ ئێكێ یێ بۆ خەلكی [و پەرستنا خودێ] هاتییە دانان، ئەوە یێ ل مەكەهێ [هاتییە دانان] كو [جهەكێ] پیرۆزە (و تێر خێر و بێرە)، و جهێ ڕاستەڕێكرنێیە بۆ هەمی خەلكی."},{"id":97,"translation":"97. و نیشانێت ئاشكەرا لێ هەنە، [وەكی چیاكێ سەفا و مەروا و هەمی ڕێ و نیشانێت حەجێ، و ژ وان هەر كەسێ خرابی كرییە د دلێ خۆدا د ڕاستا وێدا، بۆ نەمایە]، و بنەجها ئیبراهیم و هەچیێ ب ژۆر كەڤت، ئێمن بوو، و خودێ ل سەر خەلكی هەیە، هەچیێ بشێت (ئانكو پێ چێ ببیت) قەست بكەتێ [بۆ جهئینانا كار و كریارێت حەجێ]، و هەچیێ گاور [ژی] ببیت [باوەرییێ ب خودێ نەئینیت]، ڤێجا ب ڕاستی خودێ پاكی (منەت) ب خەلكی هەمییێ نینە."},{"id":98,"translation":"98. بێژە: گەلی خودان كتێبان بۆچ هوین خۆ بێ باوەر دكەن ژ ئایەتێت خودێ [كو قورئانە]، ب ڕاستی كار و كریارێت هوین دكەن خودێ دبینیت و پێ ب ئاگەهە."},{"id":99,"translation":"99. بێژە گەلی خودان كتێبان: بۆچ هەچیێ باوەری ئینایی، هوین ڕێكا خودێ لێ دگرن، هەوە دڤێت یا خوار و ڤیچ بیت [و ل بەر دلێ خەلكی ڕەش دكەن]، و هوین ب خۆ ژی دبینن [و دزانن ڕێكا ڕاست و دورست هەر ئەوە]، نێ خودێ نەیێ بێ ئاگەهە ژ وێ یا هوین دكەن."},{"id":100,"translation":"100. گەلی مرۆڤێت هەوە باوەری ئینایی، ئەگەر هوین گوهێ خۆ بدەنە دەستەكەكێ ژ وان یێت كتێب بۆ هاتین، جارەكا دی پشتی باوەری ئینانا هەوە دێ هەوە كەنە گاور."},{"id":101,"translation":"101. ڤێجا هوین دێ چاوا گاور بن و ئایەتێت خودێ ل سەر هەوە دئێنە خواندن، و پێغەمبەرێ خودێ [ب خۆ ژی] د ناڤ هەوەدا؟! و هەچیێ ڕێكا خودێ بگریت و پشتا خۆ پێ گرێدەت، ئەو ڕاستەڕێ بوو، و بەرێ وی كەڤتە ڕێكا ڕاست."},{"id":102,"translation":"102. گەلی مرۆڤێت هەوە باوەری ئینایین، ب دورستایی پارێزكارییا خودێ بكەن، [و هشیار بن] نەمرن هوین نەموسلمان."},{"id":103,"translation":"103. و هوین هەمی خۆ ب دینێ‌ خودێ و كتێبا ویڤە بگرن، و ژێك بەلاڤ نەبن، و نیعمەت و كەرەما خودێ د گەل هەوە كری بیننە بیرا خۆ [ژ بیر نەكەن] دەمێ هوین [هێژ موسلمان نەبوویین] لێك دژمن، [خودێ] دلێت هەوە گەهاندنە ئێك و هوین ژ دەولەت و كەرەما خودێ بوونە برایێت ئێك، و هوین ل سەر لێڤا كۆرەكا ئاگری بوون [نێزیك بوو بداهڕیێنێ]، خودێ هوین ژێ قورتال كرن، هۆسا خودێ نیشانێت خۆ بۆ هەوە دیار دكەت، دا هوین ڕاستەڕێ ببن."},{"id":104,"translation":"104. بلا هوین هەمی ببنە ملەتەك، داخوازا قەنجییێ بكەن و فەرمانا چاكییێ بكەن، و خەلكی ژ خرابییێ بدەنە پاش، و هەر ئەڤەنە د سەرفەراز."},{"id":105,"translation":"105. و وەكی وان نەبن ئەوێت ژێكڤە بوویین و بەلاڤ بوویین، پشتی نیشانێت خودێ یێت ئاشكەرا بۆ هاتین، ئەها ئیزایەكا مەزن بۆ ئەڤانە."},{"id":106,"translation":"106. ڕۆژا هندەك ڕوی [ب گوهدارییێ و پەرستنا خودێ] سپی دبن، و هندەك ژی [ب گاورییێ و گونەهان] ڕەش دبن، ئەڤێت ڕوییێت وان ڕەش بوویین دێ بێژنێ: هوین گاور بوون پشتی هەوە باوەری ئینایی؟ دێ ڤێجا تامكەنە ئیزایا گاوربوونا خۆ."},{"id":107,"translation":"107. و هندی ئەون ئەوێت ڕوی سپی بوویین ئەو د دلۆڤانییا خودێ دانە، [د بەحەشتا وی دانە]، و هەروهەر دێ تێدا بن."},{"id":108,"translation":"108. ئەڤە ئایەت و نیشانێت خودێنە، ئەم ب ڕاست و دورستی ل سەر تە دخوینین و خودێ نەئەوە یێ ستەمێ ل بەندەیان بكەت [خێرا وان كێم بكەت یان گونەهێت وان زێدە بكەت، یان ئێكی شوینا ئێكێ دی جزا بكەت]."},{"id":109,"translation":"109. هندی د ئەرد و ئەسماناندا، هەمی یێ خودێیە، و هەمی كاروبار دێ هەر ب بال ویڤە زڤڕن."},{"id":110,"translation":"110. هوین [گەلی موسلمانان] باشترین ملەتن بۆ خەلكی هاتین، چونكی هوین فەرمانێ ب كرنا قەنجییێ دكەن و ڕێكێ ل خرابییێ دگرن، و هوین باوەرییێ ژی ب خودێ دئینن، و ئەگەر خودان كتێبان باوەری ئینابایە، بۆ وان باشتربوو، هندەك ژ وان (ژ خودان كتێبان) خودان باوەرن [ئانكو باوەری یا ب پێغەمبەری ئینایی] و باراپتر ژێ ژ ڕێ دەركەڤتینە."},{"id":111,"translation":"111. چو زیانێ ناگەهیننە هەوە، ئەزیەت [ب دەڤی، و ب بێ بەختییێ] تێ نەبیت. و ئەگەر شەڕی د گەل هەوە بكەن، [دێ شكێن و خۆ ناگرن] و دێ بازدەن، و پاشی هاریكارییا وان ژی نائێتەكرن."},{"id":112,"translation":"112. هەر جهەكێ ئەو لێ بن، خودێ ڕسوایی و بێ ڕویمەتی ب سەر واندا گرتییە [داڕێتیە]، نابێژم خۆ ب وەریسێ خودێڤە بگرن [موسلمان بن ] و خۆ ب وەریسێ [عەهدێ] موسلمانانڤە بگرن. و ب كەرب و كینا خودێڤە زڤڕین، و ڕسوایی ل وان هاتە ئێك، ئەڤە هەمی ژ بەر هندێ، چونكی وان باوەری ب ئایەتێت خودێ نەدئینا و ژ بێ بەختی و ب نەهەقی پێغەمبەرێت خودێ دكوشتن، ئەڤە ژی هەر ب نەگوهدارییا خۆ و زێدەگاڤی ژی [د سەرڕا] دكرن."},{"id":113,"translation":"113. هەمی [خودان كتێب مەخسەد جوهی ] وەكی ئێك نینن، هندەك ژ وان هەنە دورستن، و ل بەر فەرمانا خودێ د ڕاوەستاینە، و ب شەڤ ئایەتێت خودێ [كو قورئانە] دخوینن، و بۆ خودێ ئەنیا خۆ دداننە ئاخێ [ب شەڤ قورئانێ ل سەر نڤێژان دخوینن]."},{"id":114,"translation":"114. باوەرییێ ب خودێ و ڕۆژا ئاخرەتێ دئینن، و فەرمانێ ب باشییێ دكەن و ڕێ ل خرابییێ دگرن، و لەزێ ل قەنجییان دكەن، و ئەڤە (ئانكو خودانێت ڤان سالۆخەتان) ژ كێرهاتی و سەرڕاستانە."},{"id":115,"translation":"115. و چ قەنجییا ئەو بكەن، ژێ بێ بار نابن و خودێ ژ پارێزكاران ب ئاگەهە."},{"id":116,"translation":"116. ب ڕاستی ئەوێت گاور بوویین، مال و زاڕۆكێت وان مفایێ وان ناكەت، و ئیزایا خودێ ژ وان نادەتە پاش، و ئەڤە دۆژەهینە و هەروهەر دێ تێدا بن."},{"id":117,"translation":"117. مەتەلا كەسێ مالێ خۆ ب ڕویمەتی د ڤێ دنیایێدا دمەزێخیت وەكی مەتەلا بایەكێ ب سڕ و سەقەمە ب سەر چاندنییا ملەتەكی ستەمكاردا بێت و پویچ بكەت، [و چو مفایی بۆ خۆ ژێ وەرنەگرن، هۆسا گاور ژی، مفایی ژ كارێت خۆ یێت قەنج ناكەن]. خودێ ستەم ل وان نەكرییە بەلێ وان [ب كار و كریارێت خۆ یێت نە د ڕێدا و نەدورست] ستەم و زیان ل خۆ كرینە."},{"id":118,"translation":"118. گەلی خودان باوەران ژ بلی خۆ [موسلمانان] كەسێ دیتر [شوینا خودان باوەران] نەكەنە دۆست و بژارتییێت خۆ، ئەو تەخسیرییێ د ئەزیەتگەهاندنا هەوەدا ناكەن، هیڤییان دكەن [و دخوازن] بەرتەنگی و وەستیان بۆ هەوە چێ ببیت، كین و نەڤیان ژ دەڤێ وان دیاربوو [و دباریت]، و یا د دلێ واندا هێژ مەزنترە ژی. ب ڕاستی مە بۆ هەوە، ئایەت و نیشان [ل سەر پێدڤییا دلسۆژییێ د دینیدا و دۆستینییا موسلمانان و نەدۆستینییا گاوران] ئاشكەرا كرن، ئەگەر ئاقلەك د سەرێ هەوەدا هەبیت."},{"id":119,"translation":"119. ئەها ئەڤە هوینێ حەژ وان دكەن، و ئەو حەژ هەوە ناكەن، و هوین باوەرییێ ب كتێبێت هاتینە خوارێ هەمییان دئینن [دگەل هندێ ژی ئەو هەر حەژ هەوە ناكەن]. و ئەگەر گەهشتنە هەوە و هوین دیتن دێ بێژن: مە ژی باوەری ئینا، و ئەگەر ڤەدەربوون و مانە ب تنێ، و پشتا هەوە كەڤتە وان، ژ كەرباندا بۆ هەوە تلان دگەزن و دكڕینن، بێژە: ب كەرب و كینێت خۆڤە بمرن، ب ڕاستی خودێ ژ وێ ب ئاگەهە یا د سینگاندا [ڤەشارتی]."},{"id":120,"translation":"120. ئەگەر خۆشییەك بگەهیتە هەوە، پێ نەخۆش دبن، و ئەگەر نەخۆشییەك بگەهیتە هەوە، كەیفا وان پێ دئێت، و ئەگەر هوین بێنا خۆ [ل سەر ئەزیەتا وان بكێشن] و پارێزكارییێ بكەن، فند و فێلێت [نەخشكێشانا] وان چو زیانێ ناگەهیننە هەوە، ب ڕاستی ئەو كارێ ئەو دكەن خودێ پێ ئاگەهە."},{"id":121,"translation":"121. [بیننە بیرا خۆ] وی دەمێ سپێدێ زوی تو ژ مال دەركەڤتی، دا چەپەران بۆ خودان باوەران كار بكەی، و خودێ یێ گوهدار و زانایە."},{"id":122,"translation":"122. دەمێ دو دەستەك ژ هەوە، نێزیك بوو دا شكێن و ژ هەوە ڤەبن [و زڤڕنەڤە] و سست بن، و خودێ پشتەڤانێ وانە [ژ بەر هندێ پارستن و نەهێلا سست ببن و د گەل دوڕوییان بزڤڕن]. و بلا خودان باوەر پشتا خۆ ب خودێ موكوم بكەن."},{"id":123,"translation":"123. ب سویند خودێ شەڕێ بەدرێ، هوین ب سەرئێخستن و هاریكار‏ییا هەوە كر، و هوین پیچەك. ڤێجا پارێزكارییا خودێ بكەن ، دا هوین سوپاسییا [خێر و خۆشی و كەرەمێت ] وی بكەن."},{"id":124,"translation":"124. بیننە بیرا خۆ [ڕۆژا بەدرێ] دەمێ تە گۆتییە خودان باوەران، ما نەبەسی هەوەیە خودێ بۆ هاریكار‏ییا هەوە سێ هزار ملیاكەتان بینیتە خوارێ."},{"id":125,"translation":"125. بەلێ، ئەگەر هوین بێنا خۆ [ل سەر شەڕی] فرەهـ بكەن و خۆ بپارێزن، د ڤێ گاڤێدا [دژمن] بێنە هەوە و ب سەر هەوەدا بگرن، خودێ دێ پشتەڤانییا هەوە ب هنارتنا پێنج هزار ملیاكەتێت نیشانكری كەت."},{"id":126,"translation":"126. خودێ [ئەڤ هاریكارییە] نەدكر ئەگەر ژ بەر هندێ نەبایە دا ببیتە مزگینییەك بۆ هەوە [كو هوین دێ ب سەركەڤن] و دا دلێت هەوە پێ تەنا ببن [و ترسا دژمنی ژ بەر پیچەكییا هەژمارا هەوە، ژ دلێ هەوە دەركەڤیت] و هندی سەركەڤتنە ژ نك خودایێ سەردەست و كار بنەجهە."},{"id":127,"translation":"127. [و خودێ ئەڤ پشتەڤانی و هاریكارییە كرییە] دا گوهەكی [ئالییەكی] ژ بەر گاوران ڤەكەت و ژ ناڤ ببەت، یان دا دلێ وان ب كول و خەم بێخیت، و وان [وەسا] شەرمزار بكەت كو سەرشۆڕ و بێ هیڤی بزڤڕنەڤە."},{"id":128,"translation":"128. [هەی موحەممەد، بزانە] تە چو دەست د ڤی كاروباریدا نینە [هەمی د دەست خودێ دایە چ یا وی بڤێت دێ ل وان كەت]، چ تۆبەیێ بدەتە سەر وان [پشتی پەشێمان دبن] و چ ژی وان ئیزا بدەت [ئەگەر هەر ل سەر گونەهێ مان]. و ب ڕاستی ئەو ستەمكارن."},{"id":129,"translation":"129. چ د ئەرد و ئەسماناندا هەیە، هەمی یێ خودێیە، ڤێجا یێ وی بڤێت لێ ناگریت و دێ گونەهێت وی ژێ بەت، و یێ بڤێت دێ ئیزا دەت، و خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":130,"translation":"130. گەلی خودان باوەران، سەلەفێ‌ ب زێدەییا گەلەجاركی نەخۆن [مەخسەد سەلەفێ‌ بهێلن و سەرێ مالێ خۆ ب تنێ وەرگرن بێ زێدەیی]، و پارێزكارییا خودێ بكەن، هیڤییا هندێ دا هوین سەرفەراز ببن."},{"id":131,"translation":"131. و خۆ بپارێزن ژ ئاگرێ (دۆژەها) بۆ گاوران هاتییە بەرهەڤكرن."},{"id":132,"translation":"132. و گوهدارییا خودێ و پێغەمبەری بكەن، دا خودێ دلۆڤانییێ ب هەوە ببەت."},{"id":133,"translation":"133. [گەلی خودان باوەران] لەز ل ژێبرنا گونەهان ژ بەرێ خودایێ خۆڤە و ل بەحەشتا فرەهییا وێ فرەهییا ئەرد و ئەسمانان بكەن، ئەو بەحەشتا بۆ پارێزكاران هاتییە بەرهەڤكرن."},{"id":134,"translation":"134. [ئەو پارێزكارێت] د بەرفرەهی و تەنگاڤییێدا [د دەولەمەندی و دەستكورتییێدا] مالێ خۆ دمەزێخن، و كەربا خۆ دادعویرن و ڤەدشێرن [ستەمێ‌ ژ كەرباندا ل كەسێ ناكەن] و د ڕاستا خۆدا خەلكی ئازا دكەن، و خودێ ژی حەژ قەنجیكاران دكەت."},{"id":135,"translation":"135. و ئەوێت (پارێزكارێت) ئەگەر گونەهەكێ دكەن یان ژی ستەمێ ل خۆ دكەن، ناڤێ خودایێ خۆ دئینن و خودێ دئیننە بیرا خۆ، و داخوازا گونەهـ ژێبرنێ ژ خودێ دخوازن، ما كی ژ بلی خودێ گونەهان ژێ دبەت، و ڕكمانێ ل سەر گونەها كرین ناكەن (هەر نامیننە ل سەر و دهێلن و ئنیەتا لێ نەزڤڕینێ دكەنە دلێ خۆ). و ئەو دزانن [وان خەلەتی كر و نابیت هەر ل سەر بمینن، و دڤێت تۆبە بكەن، و دزانن كەس ژ خودێ پێڤە گونەهێت وان ژێ نابەت]."},{"id":136,"translation":"136. ئەڤان خەلاتێ وان ژێبرنا گونەهانە ژ بەرێ خودایێ وانڤە و بەحەشتێت ڕویبار د بنڕا دهەڕكن و دچن، و هەروهەر دێ تێدا بن، و بەحەشت چ خۆش خەلاتە بۆ كریاركەرێت قەنج."},{"id":137,"translation":"137. [گەلی خودان باوەران] بێ گۆمان بەری هەوە ڕویدانێت بۆرین [رێكا (سونەتا) خودێ د ڕاستا ئەوێت ئایەتێت وی دەرئێخستین و باوەری ب پێغەمبەرێت وی نەئینایین]. ڤێجا هوین د ئەردیدا بگەڕن بەرێ خۆ بدەنێ و بزانن كا دویماهیكا ئەوێت [ئایەتێت خودێ] درەو دەرئێخستین یا چاوا بوو و چ بوو؟"},{"id":138,"translation":"138. ئەڤ قورئانە بەیانە بۆ هەمی خەلكی و ڕاستەڕێكرن و چامەیە بۆ پارێزكاران."},{"id":139,"translation":"139. و هوین [گەلی خودان باوەران] سست نەبن و ب خەم نەكەڤن، و هوین د سەر وانڕانە، ئەگەر هوین خودان باوەر بن [نە سست بن و نە ب خەم بكەڤن]."},{"id":140,"translation":"140. ئەگەر هوین [د ئوحدێدا ] بریندار بووبن [و بوت پەرێسان شیابنە هەوە]، ب ڕاستی وەكی ڤێ ب سەرێ وان ژی هاتبوو [ڕۆژا بەدرێ، بەلێ سست نەبوون و دەستێت خۆ د بەر خۆدا نەبەردان، و جارەكا دی زڤڕینە شەڕێ هەوە، ڤێجا یا باش ئەوە هوین ژ وان چێتر بن، د بێ هیڤی نەبوون و سست نەبوونێدا]. و ڤان ڕۆژان [جار شكەستن و جار سەركەڤتن] د ناڤبەرا خەلكیدا دگێڕینین [ئەزموونە بۆ خەلكی]، دا خودێ ئەوێت باوەری ئینایین [و سەبری دكێشن] بنیاسیت، و هندەكان ژ هەوە ب شەهیدبوونێ خەلات بكەت، و ب ڕاستی خودێ حەژ ستەمكاران ناكەت."},{"id":141,"translation":"141. و دا خودێ ئەوێت باوەری ئینایین ژ گونەهان بشۆت و گاوران ژی قڕ بكەت."},{"id":142,"translation":"142. [گەلی موسلمانان] هوین هزر دكەن بچنە بەحەشتێ بێی خودێ بزانیت كا ئەوێت جیهاد كرین و سەبر كێشایین ژ هەوە، كی بوون؟!."},{"id":143,"translation":"143. ب سویند بەری هوین مرنێ ببینن هەوە مرن دخواست [هەوە حەز دكر شەڕەك چێ ببیت، دا هوین تێدا شەهید ببن]، و ب ڕاستی هەوە مرن دیت [و هوین ب خۆ ژی نێزیكی مرنێ بوون و هەڤالێت هەوە ل پێش چاڤێت هەوە هاتنە شەهیدكرن]. و هەوە ددیت [وەختێ هەڤالێت هەوە دهاتنە كوشتن]."},{"id":144,"translation":"144. و موحەممەد پێغەمبەرەكە ژ پێغەمبەران، و گەلەك پێغەمبەر بەری وی هاتینە و چۆیینە، ڤێجا ئەگەر مر، یان هاتە كوشتن، هوین دێ ب پاشڤە زڤڕن، [و هلگەڕنە سەر گاورییێ] و هەچیێ ژ هەوە ب پاشڤە بزڤڕیتەڤە [و گاور ببیت] چو زیانێ ناگەهینیتە خودێ، و خودێ دێ خەلاتێ سوپاسداران [ئەوێت خۆ ڕاگرتین و ب پاشڤە نەزڤڕین] دەتێ."},{"id":145,"translation":"145. نینە كەسەك بمریت بێ دەستویرا خودێ [ئانكو بێ دەستویرا خودێ كەس نامریت] [مرن] ب ڕۆژا خۆ تشتەكێ نڤێسی یێ دیاركرییە [ئانكو نڤێسییە، نە پێش دكەڤیت و نە پاش دكەڤیت]، و هەچیێ [ب كار و كریارێت خۆ] دنیا بڤێت ئەم دێ ژێ دەینێ و یێ [ب كار و كریارێت خۆ] خێرا ئاخرەتێ بڤێت دێ ژێ دەینێ، و سوپاسداران دێ خەلات كەین."},{"id":146,"translation":"146. چەند پێغەمبەر هەبوون، گەلەك مرۆڤێت خودێ [ژ زانا و چاكان] د گەل وان شەڕ [د ڕێكا خودێدا] كرینە، و سست نەبوون ژ بەر ئەوا د ڕێكا خودێدا دیتین، و بێ هێز و لاواز نەبوون و ستۆیێ خۆ خوار نەكرن [سەرێت خۆ نەچەماندن]. و خودێ ژی حەژ بێنفرەهان دكەت."},{"id":147,"translation":"147. و ئاخڤتنا وان ژی هەر ئەڤە بوو: خودێوۆ ل گونەهێت مە و زێدەگاڤییا مە ببۆرە، و مە قاهیم بكە [پییێت مە موكم بكە و ڕابگرە] و مە ب سەر ملەتێ گاور بێخە."},{"id":148,"translation":"148. ڤێجا خودێ خێرا دنیا و ئاخرەتێ دا وان [سەركەڤتن و دەستكەڤتن دانێ] و خودێ حەژ قەنجیكەران دكەت."},{"id":149,"translation":"149. [گەلی موسلمانان] ئەگەر هوین ب گۆتنا ئەوێت گاور بوویین بكەن دێ هەوە خڕینن و زڤڕیننە سەر گاورییێ، ڤێجا هوین دێ ڤەگەڕنەڤە، زیاندار و خوسارەت."},{"id":150,"translation":"150. [ئەو نەدۆستێت هەوەنە، گوهدارییا وان نەكەن] بەلكی خودێ هاریكار و پشتەڤانێ هەوەیە و ئەو باشترین هاریكار و پشتەڤانە."},{"id":151,"translation":"151. ئەم نێزیك دێ ترس و لەرزێ ئێخینە د ناڤ دلێ گاوراندا، ژ بەر شركا وان دكر ژ نەهەقی و بێ تشتەك بۆ هەبیت، و جهێ وان دۆژەهە و چ پیسە جهە جهێ ستەمكاران."},{"id":152,"translation":"152. ب سویند گاڤا هەوە نەیارێ خۆ ب دەستویر و ئزنەها خودێ [ئێخستییە پێشییا خۆ] و شكاندی و قوتبڕ كری [ب كوشتنێ] خودێ ئەو پەیمانا دایییە هەوە [كو هەوە ب سەربێخیت] ب جهـ ئینا. بەلێ پشتی خودێ ئەوا هەوە دڤیا نیشا هەوە دایی، د وێ گاڤێدا هوین سست بوون و ژێكڤەبوون و هەوە نەگوهداری كر [ئەو جهێت پێغەمبەری بۆ هەوە دانایین، هەوە هێلان]. هندەكان ژ هەوە دنیا [دەستكەڤتی] دڤیا [جهێت خۆ بەردان و هێلان]، و هندەكان ژ هەوە ئاخرەت دڤیا [ل جهێت خۆ مان و بەرنەدان]، پاشی [خودێ ] هوین ژ وان ڕزگار كرن [ب شكەستنێ] دا هەوە بجەڕبینیت، و خودێ هوین ئازاكرن [پشتی هوین پەشێمان بوویین]، و خودێ خودان كەرەم و منەتە ل سەر خودان باوەران."},{"id":153,"translation":"153. بیننە بیرا خۆ [گەلی موسلمانان] دەمێ هوین ل دویڤ سەرێ خۆ دڕەڤین و ل كەسێ نەدزڤڕین، و پێغەمبەری ل پشت هەوە د گەل ئەڤێت مایی گازی هەوە دكر [بەلێ هوین ل پاش خۆ نەدزڤڕین و هوین هەر دڕەڤین]، و خودێ كۆڤان ل سەر كۆڤانێ ب سەر هەوەدا داڕێت، دا هوین خەمێ ژ وی تشتی نەخۆن یێ ژ دەست هەوە چۆیی [كو سەركەڤتن بوو]، و خەمێ ژ وی نەخۆن یێ هوین هنگاڤتین [كو شكەستن بوو]، و خودێ ب ئاگەهە ژ وی یێ هوین دكەن."},{"id":154,"translation":"154. پاشی خودێ پشتی كۆڤانێ ئێمناهی و تەناهی و هێنژین [خەو چاڤگرتن] ب سەر هەوەدا داڕێت، دەستەكەك ژ هەوە د نقرۆسك دچن [پشتی وەستیانێ تەنا دبن] و دەستەكەك ژی كەتبوونە د دەردێ خۆدا و بەس د خەما خۆدا بوون [ژ ترساندا خەو ژ چاڤان ڤەڕەڤی] و هزرا نە د ڕێدا [كو خودێ پێغەمبەرێ خۆ سەرنائێخیت] ژ خودێ دكرن، وەكی نەزانان، دبێژن: ما كار و بارەك ب دەستێ مە هەیە؟ [ژ سەركەڤتنێ یان شكەستنێ] بێژە: [هەی موحەممەد] هەمی كاروبار ب خودێنە [چاوا بڤێت دێ وەسا بیت]. وێ د سینگێ خۆدا ڤەدشێرن یا بۆ تە ئاشكەرا نەكەن، دبێژن: ئەگەر كاروبارەك د دەست مەدا هەبایە، ئەم ل ڤێرێ نەدهاتینە كوشتن، بێژە: ئەگەر هوین خۆ د خانییێت خۆڤە ژی بانە، دیسا ئەوێت كوشتن ل سەر وان هاتییە نڤێسین، دا بۆ كوشتنا خۆ دەركەڤن، دا خودێ ئەوا د سینگێ هەوەدا هەی بجەڕبینیت، و دا یا د دلێ هەوەدا [ژ بانگ و ئاوازێت شەیتانی] پاقژ بكەت. و خودێ ئاگەهەدارە ژ وێ یا د سینگ و دلاندا."},{"id":155,"translation":"155. ب ڕاستی ئەوێت ڕۆژا هەردو كۆم ڤێك كەڤتین [ڕۆژا ئوحدێ] و پشت دایینە شەڕی و ڕەڤین، ب ڕاستی شەیتانی ئەو د سەردابرن و تەحساندن ژ بەر گونەهێت وان كرین، ب ڕاستی خودێ ل وان بۆری و ئازاكرن. و ب ڕاستی خودێ گونەهـ ژێبەر و بێنفرەهە ل سەر جزادانێ."},{"id":156,"translation":"156. گەلی خودان باوەران، هوین ژی وەكی وان نەبن، ئەوێت گاور بوویین و بۆ برایێت خۆ [چ یێت بابێ یان یێت دوڕوییاتییێ] دگۆتن چ گاڤا دەركەڤتبانە بازرگانییەكێ یان وەغەرەكێ، یان ژی خەزاكەربانە [مربان یان ژی هاتبانە كوشتن]: ئەگەر ل دەڤ مە بانە نەدمرن و نەدهاتنە كوشتن، دا خودێ ڤێ باوەرا وان بكەتە كول و كۆڤان د دلێ واندا. و خودێیە ساخ دكەت و دمرینیت، و خودێ ئاگەهدارە ب كار و كریارێت هوین دكەن و دبینیت."},{"id":157,"translation":"157. و ئەگەر هوین د ڕێكا خودێدا هاتنە كوشتن یان ژی مرن، ب ڕاستی لێبۆرینا خودێ و دلۆڤانییا وی بۆ هەوە ژ وان تشتان ئەوێت هوین [بۆ ژین و ژیارا دنیایێ] كۆم دكەن چێترە."},{"id":158,"translation":"158. و ئەگەر هوین مرن یان هاتنە كوشتن [بزانن] هوین دێ هەر بەر ب خودێڤە ئێنە كۆمكرن."},{"id":159,"translation":"159. [هەی موحەممەد] ژ بەر وێ دلۆڤانییا خودێ ب تە بری تو بۆ وان نەرم بووی، و هەكە تو مرۆڤەكێ هشكێ دلڕەق بای دا ژ دۆرێت تە ڤەڕەڤن، [ژ بەر هندێ] ل وان ببۆرە و داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بۆ وان ژ خودێ بخوازە، و مشێورەتا وان د كاروباراندا بكە [د وان كاروبارێت وەحی پێ نەهاتی] و ئەگەر تە [پشتی مشێورەتێ] خۆ ئێك دل كر و بڕیارا خۆ دا [و ڕەئیا خۆ ڤەبڕی]، پشتا خۆ ب خودێ ڕاست بكە، و ب ڕاستی خودێ حەژ وان دكەت یێت پشتا خۆ ب خودێ ڕاست دكەن."},{"id":160,"translation":"160. ئەگەر خودێ هاریكاری و پشتەڤانییا هەوە بكەت [و هەوە سەربێخیت] شكەستن بۆ هەوە نینە، و كەس ل سەر هەوە زال نابیت، و ئەگەر هاریكاری و پشتەڤانییا هەوە نەكەت و هەوە بشكێنیت، كی هەیە ژ خودێ پێڤە هاریكار‏ییا هەوە بكەت؟ و بلا خودان باوەر پشتا خۆ ب خودێ گەرم بكەن."},{"id":161,"translation":"161. چو پێغەمبەران [ئەو ماف نینە] خیانەتێ بكەن و بەختێ خۆ خراب بكەن، و هەر كەسێ خیانەتێ بكەت، ڕۆژا قیامەتێ، ئەو ب خیانەتا خۆڤە دێ ئێتە حازركرن، پاشی هەر ئێكی ل دویڤ كار و كریارێت وی حسێب دێ د گەل ئێتە كرن. و ستەم ل كەس ژ وان نائێتە كرن [نە خێرێت وان كێم دبن، نە ژی گونەهێت وان پتر لێ دئێن]."},{"id":162,"translation":"162. ئەرێ ما ئەوێ قایلبوون و ڕازیبوونا خودێ ل بەر، و دخوازیت وەكی وییە، یێ ب نەڕازیبوونا خودێڤە ڤەگەڕیایی، و جهێ وی دۆژەهە [كو] چ پیسە جهە."},{"id":163,"translation":"163. [نە‌و، هەردو جوین نەوەكی ئێكن ل دەڤ خودێ] هەر ئێك ژ وان ل دەڤ خودێ پەییسكەكە، و خودێ دبینیت كا ئەو چ دكەن [خودێ ژ كریارێت وان ب ئاگەهە]."},{"id":164,"translation":"164. خودێ خێر و كەرەم د گەل باوەری ئینایییان كر، دەمێ پێغەمبەرەك هەر ژ وان بۆ وان هنارتی، نیشانێت مە بۆ وان بخوینیت [ئانكو قورئانێ نیشا وان بدەت] و دل و هناڤێت وان بشۆت و ڤەشۆت و پاقژ بكەت. و كتێب [كو قورئانە] و سونەتێ [كو ڕێكا پێغەمبەرییە] نیشا وان بدەت، هەر چەندە بەری نوكە د بەرزەبوون و گومڕایییەكا ئاشكەرادا بوون."},{"id":165,"translation":"165. ئەرێ [گەلی موسلمانان] دەمێ هوین بەرهنگاری ئاتافەكێ بوویین [كو ڕۆژا ئوحدێ حەفتێ ژ هەوە هاتنە كوشتن] و دوجا هندی وێ هەوە ب سەرێ وان ئینا [ڕۆژا بەدرێ هەوە حەفتێ ژێ كوشتن و حەفتێ ژێ ئێخسیر و دیل كرن]، و هوین دبێژن ئەڤ [بەلایە] چاوا و ژ كیڤە هات؟! بێژە [وان: مەخسەد پێ موسلمانن] ئەڤە [ئەڤ بەلایە] ژ هەوە ب خۆیە [دەمێ هەوە جهێت خۆ بەردایین و نەگوهدارییا فەرمانا پێغەمبەری كری]. ب ڕاستی خودێ خودان شیانە ل سەر هەمی تشتی."},{"id":166,"translation":"166. و یا هاتییە سەرێ هەوە، دەمێ هەردو كۆم كەڤتینە بەرانبەری ئێك [مەخسەد ژێ موسلمان و گاورێت قورەیشییان ڕۆژا ئوحدێ] ب دەستویرا خودێ بوو، و دا خودان باوەر ئاشكەرا ببن [ئەوێت بێن ل سەر نەخۆشییێ كێشایین و خۆ ڕاگرتین]."},{"id":167,"translation":"167. [و دیسا] دا ئەوێت دوڕوییاتی كرین بێنە نیاسین و [ئاشكەرا ببن]. گۆتنە وان [مەخسەد پێ دوڕوینە]: وەرن د ڕێكا خودێدا شەڕی [جهادێ] بكەن، یان ژی [ئەگەر هوین د ڕێكا خودێدا نەكەن] بەرگرییێ ژ خۆ بكەن، گۆتن: ئەگەر مە زانیبایە دێ بیتە شەڕ، ئەم دا خۆ دەینە د گەل هەوە [و شەڕی كەین]، ئەو [ب ڤێ گۆتنا خۆ] وێ ڕۆژێ هند نێزیكی باوەرییێ نینن هندی نێزیكی گاورییێ، وێ ب ئەزمانێ خۆ دبێژن یا نە ل سەر دلێ وان، و خودێ چێتر دزانیت كا ئەو چ [د دلێ خۆدا] ڤەدشێرن."},{"id":168,"translation":"168. ئەوێت ڕوینشتین [شەڕ نەكرین] و گۆتینە برایێت خۆ، ئەگەر ب یا مە كربانە [و دەرنەكەتبانە شەڕی و هەر ژ مالێت خۆ دەرنەكەتبانە] نە دهاتنە كوشتن، بێژە [وان] ئەگەر هوین ڕاست دبێژن مرنێ ژ خۆ بدەنە پاش."},{"id":169,"translation":"169. هزر نەكەن ئەوێت د ڕێكا خودێدا هاتینە كوشتن د مرینە [وەكی هەر ئێك دمریت]، [نە‌و] بەلكی ئەو ل دەڤ خودایێ خۆ د ساخن ڕزقێ خۆ دخۆن."},{"id":170,"translation":"170. دلخۆشن ب ئەوا خودێ ب كەرەما خۆ دایییە وان و د گەل وان كری، و ئەو مزگینییێ ددەنە یێت ب پشت خۆڤە هێلایین، و هێژ نەگەهشتینە وان [و شەهید نەبوویین ] كو ترس ل سەر وان نینە [ژ ئیزایێ ڕۆژا قیامەتێ] و ب خەم ژی ناكەڤن [ب هێلانا دنیایێ]."},{"id":171,"translation":"171. و ئەو ب وێ خێر و كەرەما خودێ د گەل وان كری دلخۆش دبن و مزگینییێ ددەن كو ب ڕاستی خودێ خێرا باوەرئیناییان بەرزە ناكەت."},{"id":172,"translation":"172. [باوەرئینایی ئەون] ئەوێت پشتی برینداری و نەخۆشییا ئوحدێ ژی ب سەردا هاتی هەر ژ گوهدارییا خودێ و پێغەمبەری دەرنەكەڤتین، [و د گەل پێغەمبەری ل دویڤ ئەبو سوفیان و لەشكەرێ وی هاتن پشتی ژ ئوحدێ زڤڕین]، بۆ وان ئەوێت قەنجی كرین و پارێزكاری كرین خەلاتەكێ مەزن هەیە."},{"id":173,"translation":"173. ئەوێت خەلكی [مەخسەد پێ مرۆڤەك بوو، ئەبو سوفیان هنارت كو بێژتە وان] گۆتینێ: خەلكی [نەیارێت هەوە] لەشكەرێ بۆ هەوە [بۆ بنبڕكرنا هەوە] كۆمكری، ژ خۆ بترسن و هشیار بن، [شوینا بترسن] باوەرییا وان پتر لێ هات و [ژ بەر هندێ] گۆتن: خودێ بەسی مەیە و پشتەڤان هەما هەر خودێیە."},{"id":174,"translation":"174. ڤێجا [ژ بەر پشتگەرمییا وان ب خودێ، بێ شەڕ] و ب خێر و كەرەمێت خودێ ڤەگەڕیان و چو نەخۆشی نەگەهشتنە وان، و ب دویڤ قایلبوون و ڕازیبوونا خودێ كەڤتن [دەمێ ب برینێت خۆڤە ب دویڤ لەشكەرێ قورەیشییان كەڤتین]، و خودێ خودانێ‌ كەرەمەكا مەزنە."},{"id":175,"translation":"175. ب ڕاستی ئەوێ [گۆتییە هەوە خەلك و نەیارێت هەوە بۆ هەوە یێت كۆم بوویین دا هەوە بترسینن و سار بكەن ژ جیهادێ] ئەو شەیتانە، دۆستێت خۆ دترسینیت، ڤێجا ژ وان نەترسن، و ژ من بترسن، ئەگەر ب ڕاستی هوین خودان باوەرن."},{"id":176,"translation":"176. و خەمێ ژ وان نەخۆ، ئەوێت لەزێ ل گاورییێ دكەن، ب ڕاستی ئەو چو زیانێ ناگەهیننە خودێ، و خودێ دڤێت چو پشك و باران [ژ خەلاتێ] ڕۆژا ئاخرەتێ بۆ وان تەرخان نەكەت و نەخۆشی و ئیزایەكا مەزن [وێ ڕۆژێ] بۆ وان هەیە."},{"id":177,"translation":"177. ب ڕاستی ئەوێت گاوری ب باوەرییێ كڕی چو زیانێ ناگەهیننە خودێ، و بۆ وان ئیزایەكا دژوار هەیە."},{"id":178,"translation":"178. ئەوێت گاور بوویین بلا هزر نەكەن مۆلەتا [بێندانا] ئەم ددەینە وان [چ ژی درێژی بیت چ خۆشحالی] بۆ باشییا وانە، ئەو بێنا ئەم ل وان فرەهـ دكەین ژ بۆ هندێیە كو گونەهێت وان زێدە ببن، و ئیزایەكا هەتكبەر ژی بۆ وان هەیە."},{"id":179,"translation":"179. [هەی موحەممەد] خودێ خودان باوەران [موسلمانان] ل سەر ڤی دەستودارێ هوین تێدا [تێكەل] ناهێلیت، هەتا قەنج و خرابان ژێك نەڤاڤێریت. و خودێ هەوە ب سەر وی تشتێ نە ل بەر چاڤان و نهینی هلناكەت [كو غەیبە]، بەلێ خودێ ژ ناڤ پێغەمبەرێت خۆ یێ بڤێت دێ هەلبژێریت و [ئاگەهدار كەت، هەروەكی پێغەمبەرێ خۆ موحەممەد (سلاڤێت خودێ ل سەر بن) ب سەر دوڕوییان هلكری]، ڤێجا باوەرییێ ب خودێ و پێغەمبەرێت وی بینن، و ئەگەر هوین باوەرییێ بینن و پارێزكارییێ بكەن خەلاتەكێ مەزن بۆ هەوە هەیە."},{"id":180,"translation":"180. و بلا ئەوێت قەلسییێ د وی تشتیدا دكەن یێ خودێ ژ كەرەما خۆ دایییە وان، هزر نەكەن ئەڤە باشییە بۆ وان، بەلكی ئەڤە بۆ وان خرابییە، ڕۆژا قیامەتێ ئەڤ چڕویكی و قەلساتییە دێ ل وان ئێتە ئێك [ئانكو دێ پێ ئێنە ئیزادان] و میراتێ ئەرد و ئەسمانان هەر بۆ خودێیە، و خودێ ب هەر كار و كریارەكا هوین دكەن ئاگەهدارە."},{"id":181,"translation":"181. ب سویند خودێ گۆتنا وان ئەوێت گۆتین خودێ یێ هەژارە (فەقیرە) و ئەم دەولەمەندین، بهیستیە. ب ڕاستی ئەڤا وان گۆتی [د ڕاستا خودێدا] و كوشتنا وان ژ بێ بەختی بۆ پێغەمبەران [بەری نوكە] ئەم دێ نڤێسین، [و وان دێ ل سەر جزاكەین]، و دێ بێژینە وان تامكەنە ئیزایا دۆژەهێ."},{"id":182,"translation":"182. [ئەڤ ئیزایە] ژ بەر وێیە یا هەوە ب دەستێت خۆ بەری نوكە كری. و خودێ ب ڕاستی د ڕاستا بەندەیێت خۆدا نەیێ ستەمكارە."},{"id":183,"translation":"183. ئەو ئەون یێت گۆتین خودێ پەیمان ژ مە وەرگرتییە كو ئەم باوەرییێ ب چو پێغەمبەران نەئینین، هەتا ئەو پێغەمبەر قوربانەكی بۆ مە نەئینیت و ئاگرەك [ژۆردا نەئێت] بسۆژیت، [هەی موحەممەد] بێژە [وان] نێ پێغەمبەر بەری من ب نیشانێت ئاشكەرا و ب وی تشتێ هوین دبێژن هاتبوون، پا هەوە بۆچی كوشتن، هەكە هوین ڕاست دبێژن؟!"},{"id":184,"translation":"184. ڤێجا ئەگەر وان تو درەوین دانایی [باوەر ژ تە نەكرن] [خەمێ نەخۆ]، ب ڕاستی گەلەك پێغەمبەر بەری تە ژی ب نیشانێت ئاشكەرا و ب كتێبێت ئەسمانی و ب كتێبا ڕۆنكەر هاتبوون، [دگەل هندێ ژی] درەوین هاتنە دانان."},{"id":185,"translation":"185. هەر جاندارەكێ هەبیت دێ تامكەتە مرنێ [و دێ شەربەتا مرنێ ڤەخۆت]، و ب ڕاستی ڕۆژا قیامەتێ هوین [هەمی] دێ جزایێ خۆ وەرگرن. ڤێجا هەر كەسێ ژ ئاگری دویركەڤت و چۆ د بەحەشتێدا، ئەها ئەو ب سەركەڤت و سەرفەراز بوو، و هندی ژیانا دنیایێیە ژ خەمل و خێر و پەرتالێ خاپاندنێ پێڤەتر نینە."},{"id":186,"translation":"186. ب سویند هوین دێ ب مال و حال و جانێ خۆ ئێنە جەڕباندن، و هوین دێ گەلەك ئیزا و نەخۆشییێ ژ وان بینن یێت بەری هەوە كتێب بۆ هاتین و ژ وان یێت هەڤال و هۆگر بۆ خودێ چێكرین، ڤێجا ئەگەر هوین بێنا خۆ فرەهـ بكەن و پارێزكارییێ بكەن، [بزانن] كو ئەڤە [بێنفرەهی و پارێزكاری] ژ وان كارانە یێت دڤێت مرۆڤ ل سەر یێ هشیار و ڕژد بیت."},{"id":187,"translation":"187. و بۆ ملەتێ خۆ بێژە: دەمێ خودێ ژ وان ئەوێت كتێب بۆ هاتین سۆز و پەیمان ستاندی [و گۆتییە وان] كو هوین بێ گۆمان دێ ڤێ كتێبێ بۆ خەلكی ڕۆن و ئاشكەراكەن و چو یێ ژێ ناڤەشێرن، [بەلێ ئەو سۆز و پەیمانا وان دایی] ب پشت خۆڤە هێلان [ئانكو پشتا خۆ دانێ]. و [سۆز و پەیمانا خۆ] ب بهایەكی كێم فرۆتن، و نە چو بازار بوو وان كری."},{"id":188,"translation":"188. [هەی موحەممەد] هزر نەكە ئەوێت ب كریارێت خۆ دلخۆش دبن [كو ئەو جوهینە یێت نیشانێت موحەممەد پێغەمبەر ئەوێت د تەوراتێدا هاتین ڤەشارتین ب ڤی كارێ خۆ دلخۆش بوویین دێ ژ ئیزایا خودێ ڕزگاربن] و دڤێن دەستخۆشییا وان بێتەكرن ل سەر وێ‌ یا نەكرین. هزر نەكە ئەڤە دێ ژ ئیزایێ قورتال بن، ئیزا و نەخۆشییەكا دژوار بۆ ڤان هەیە."},{"id":189,"translation":"189. و سەر و سامانێ ئەرد و ئەسمانان هەر یێ خودێیە، و خودێ ب خۆ ژی ل سەر هەمی تشتان دەستهەلاتدار و خودان شیانە."},{"id":190,"translation":"190. ب ڕاستی چێكرنا ئەرد و ئەسمانان، و هاتن و چۆنا شەڤ و ڕۆژان نیشانن [ل سەر هەبوون و دەستهەلاتدارییا خودێ] بۆ كەسێت ژیر و ئاقلدار."},{"id":191,"translation":"191. [كەسێت ژیر و ئاقلدار] ئەوێت ڕاوەستیایی [ل سەر پییان] و ڕوینشتی و ل سەر تەنشتێ (كێلەكێ) درێژكری، خودێ دئیننە بیرا خۆ و زكرێ خودێ دكەن و هزرا خۆ د چێكرنا ئەرد و ئەسماناندا دكەن، [و دبێژن]: خودێوۆ [ئەڤ جیهانە] تە ژ قەستا چێ نەكریە. پاكی [ژ هەمی كێماسییان] هەر بۆ تەیە، [و ئەم تە ژ كێماسییان و تە ژ چێكرنا ژ قەستا و پویچ پاقژ دكەین]. ئێدی تو مە ژ ئاگرێ دۆژەهێ بپارێزە."},{"id":192,"translation":"192. خودێوۆ، ب ڕاستی كەسێ تو بكەیە د ئاگریدا تە ڕسوا و شەرمزار كر، و ستەمكاران چو پشتەڤان و هاریكار نینن."},{"id":193,"translation":"193. خودێوۆ، ب ڕاستی مە گولێ بوو، بانگهلدێرەك بۆ باوەرئینانێ یێ گازی دكەت [باوەرییێ ب خودێ و پێغەمبەری بینن]، ڤێجا مە باوەری ئینا، خودێوۆ ل مە ببۆرە و دانگێ ل سەر گونەهێت مە بگرە (ئانكو ژێ ببە)، و خەلەتی و خرابییێت مە ژێ ببە و مە د گەل قەنجیكاران بمرینە [ئانكو مە ژی ژ وان حسێب بكە، و مە ب هەڤالینییا وان شایی بكە]."},{"id":194,"translation":"194. خودێوۆ، چ پەیمانا تە ل سەر زمانێ پێغەمبەران دایی بدە مە [كو بەحەشتە و بۆ یێ ژ گوهدارییا فەرمانا تە دەرنەكەڤیت]، و [خودێوۆ] مە ڕسوا و شەرمزار نەكە ڕۆژا قیامەتێ، ب ڕاستی تو ژ سۆزا خۆ لێڤەنابی."},{"id":195,"translation":"195. ڤێجا خودێ دوعایا وان وەرگرت [ب گۆتنا خۆ]: ئەز كار و كریارێت چو كریاركەران ژ هەوە بەرزە ناكەم چ مێر چ ژن، هەر هندەك ژ هەوە ژ هندەكانن [ئانكو ژێدەرێ هەوە ژن و مێران هەر ئێكە و فەرق و جودایی د ناڤبەرا هەوەدا نینە]. ڤێجا ئەوێت مشەخت بوویین و ژ وەلاتێ خۆ هاتینە دەرئێخستن، و د ڕێیا مندا هاتینە ئێشاندن و شەڕ [شەڕێ دژمنێت خودێ] كرین و شەڕێ وان [ژ ئالییێ نەیارێت خودێڤە] هاتییە كرن، ب ڕاستی ئەز دێ گونەهێت وان ڕاكەم و ژێبەم، و ئەوان دێ كەمە د وان بەحەشتاندا ئەوێت ڕویبار د بندا دهەڕكن (دچن). [ئەڤ خەلاتێ هەنێ] كەرەمەك و خەلاتەكە ژ خودێ [ددەتە وان]، و نێ خودێ باشترین خەلات و جزا ل دەڤ هەیە."},{"id":196,"translation":"196. گەڕیان و هاتن و چۆنا ئەوێت گاور بوویین د باژێراندا، بلا تە نەخاپینیت."},{"id":197,"translation":"197. خۆشی و پەرگالەكا كێمە [یا دنیایێ بەرانبەری یا ئاخرەتێ]، پاشی دویماهی و جهێ وان هەر دۆژەهە و ئەو چ پیسە جهە."},{"id":198,"translation":"198. بەلێ ئەوێت پارێزكارییا خودایێ خۆ كرین، بەحەشتێت ڕویبار د بندا دهەڕكن بۆ وان هەنە، و هەروهەر دێ تێدا بن، ئێورگەهەكە ژ نك خودێ، و یێ ل نك خودێ هەی بۆ قەنجیكاران چێترە [ژ وێ خۆشی و پەرگالا ب ڕێكا گەڕیانا دنیایێ دئێت]."},{"id":199,"translation":"199. ب ڕاستی هندەك ژ خودانێت كتێبان هەنە كو باوەرییێ ب خودێ دئینن و ب ئەوا بۆ هەوە هاتی [ژ نك خودێ كو قورئانە]، و ب وێ یا بۆ وان هاتی، و ژ خودێ دترسن [ل بەر فەرمانا وی د ڕاوەستاینە] و نیشانێت خودێ ب بهایەكێ كێم نافرۆشن [ئانكو سالۆخێت پێغەمبەران د كتێبێت خۆدا ڤاڕێ ناكەن بەرانبەری بهایەكێ كێم]. ئەڤان خەلاتێ خۆ ل نك خودێ هەیە و خودێ د حسابێدا یێ سڤكە."},{"id":200,"translation":"200. گەلی ئەوێت هەوە باوەری ئینایی بێنا خۆ [ل سەرگوهدارییێ‌] فرەهـ بكەن و [ل سەر جیهادا گاوران] بێنفرەبن و خۆ ڕابگرن، و دل و دەروونێ خۆ ب خودێ گرێ بدەن، و پارێزكارییا خودێ بكەن، هیڤییە ب ڤێ چەندێ هوین سەرفەرازببن."}]},{"id":4,"verses":[{"id":1,"translation":"1. خەلكینۆ پارێزكارییا خودایێ خۆ بكەن [باوەرییێ پێ بینن و بپەرێسن] ئەوێ هوین ژ ئێك گیانی ب تنێ ئافراندین [و ئەوی خودایی ژ وی گیانی] هەڤسەرا وی ژێ چێكر [ئافراند] و ژ ڤان هەردوكان گەلەك ژن و مێر دان و بەلاڤكرن، و هوین پارێزكارییا خودێ بكەن، ئەوێ هوین ب ناڤێ وی تشتان ژ ئێكدو دخوازن، و هشیاری مرۆڤانییێ بن [نەقەتینن] ب ڕاستی خودێ ل سەر هەوە زێرەڤانە."},{"id":2,"translation":"2. و مالێ سێوییان بدەنێ، مالێ خۆ یێ بێخێر [و حەلال] ب یێ وان یێ باش [و حەرام بۆ هەوە] نەگوهۆڕن، و مالێ وان د ناڤ مالێ خۆدا نەخۆن [ئانكو مالێ وان تێكەلی یێ خۆ نەكەن، ب ئنیەتا خوارنا مالێ وان]. ب ڕاستی [ئەڤ كارە] گونەهەكا مەزنە."},{"id":3,"translation":"3. و ئەگەر هوین ترسیان د ڕاستا كچێت سێویدا [ئەوێت هوین خودانییێ ژێ دكەن] [ئەگەر مار بكەن] دادوەرییێ‌ نەكەن [و مافێت وان ب دورستی نەدەنێ، وان بهێلن]، ڤێجا ژنێت دیتر یێت هەوە پێ خۆش، دویان، سێیان، چاران مار بكەن، بەلێ ئەگەر هوین بترسن د ناڤبەرا واندا وەكهەڤییێ [عەدالەتێ] نەكەن، ژنەكێ ب تنێ بینن [و نابیت پتر بینن] یان ژی جارێ یێت خۆ مار بكەن، ئەڤە [هێلانا هەوە بۆ سێوییان، دا خورتییێ لێ نەكەن و مافێ‌ وان نەخۆن و ئێك ژن ب تنێ‌، ئەگەر هوین بترسن دادگەرییێ د ناڤبەرا واندا نەكەن] ڕێكا ژ هەمییان نێزیكترە كو هوین خۆ ژ ستەمكرنێ بپارێزن و بدەنە پاش."},{"id":4,"translation":"4. و مارا ژنان ب خۆشی بدەنێ، و هەكە وان [ژنان] تشتەك ژ مارا خۆ ب خۆشی [و ب دلێ خۆ] بۆ هەوە هێلا [و گەردەنا هەوە ئازا كر]، ئێدی بخۆن ل هەوە حەلال بیت و نۆشی جان بیت."},{"id":5,"translation":"5. و هوین مالێ ساویلكەیان [ژ بچویك و دین و دەست دڕیایییان] نەدەنە ڤێ، ئەو [مالێ] خودێ بۆ هەوە كرییە ئەگەرێ بەردەوامییا ژیانێ [و ژیان ل سەر ڕادوەستیت] پێ خودان بكەن و ب جلك بێخن، و ئاخڤتنا خێرێ بۆ وان بێژن [ئانكو ئەگەر هوین ب ئاقل كەتن دێ مالێ هەوە دەینە هەوە]."},{"id":6,"translation":"6. و سێوییان بجەڕبینن هەتا بالق دبن [و دئێنە ژنان یان شوییان]، و ئەگەر هەوە دیتن بالق بوون و ب ئاقل كەتن، مالێ وان بدەنە ڤێ، و لەزێ لێ نەكەن بخۆن ژ ترسا مەزنبوونا وان [ترسا هندێ كو وی مالی ژ هەوە بستینن]. و هەچیێ دەولەمەند بیت بلا [چو مالی بەرانبەری خودانییا خۆ ژ سێوییان ڕانەكەت] و یێ دل پاقژ بیت. و هەچیێ خیزان (فەقیر) بیت بلا تەمەتی زەحمەتا خۆ و ل دویڤ هەوجەییا خۆ بخۆت، و ئەگەر هەوە مالێ وان دا وان، شاهدان ل سەر بگرن [كا هەوە مالێ سێوییان هەمی دایییێ‌ یان ژی نە]، و خودێ بۆ هەوە بەسە زێرەڤان و حسابدار."},{"id":7,"translation":"7. زەلامان د وی (مالێ) دەیباب و كەس و كاران ب پاش خۆڤە هێلایی، بار و پشكەك هەیە، و ژنان ژی ژ وی (مالێ) دەیبابان و كەس و كاران ب پاش خۆڤە هێلایی، بار و پشك هەیە، چ كێم چ زێدە، پشكەكە [ژ بەرێ خودێڤە] هاتییە دانان."},{"id":8,"translation":"8. و ئەگەر دەمێ لێكڤەكرنێ، كەس و كار و سێوی و بەلنگاز ئامادەبوون، تشتەكی ژ وی میراتی بدەنە وان، و ئاخڤتنەكا بێ ئەزیەت بێژنە وان."},{"id":9,"translation":"9. و ئەوێت ژ هندێ بترسن، ئەگەر ب پاش خۆڤە دویندەهەكا بێ چارە بهێلن، ستەم لێ بێتەكرن [دڤێت هەر ب وی چاڤی بەرێ خۆ بدەنە سێوییێت ئەو خودانییێ ژێ دكەن، و پا ئەگەر ئەڤرۆ ئەو یێ مریبایە، كا وی دڤیا چاوا سەرەگوهییا زاڕۆكێت وی هاتبایەكرن، ئەها دڤێت ئەو ژی یێ وەسا بیت د گەل سێوییێت ئەو سەرەگوهییا وان دكەت]، ڤێجا بلا ژ خودێ بترسن و ئاخڤتنا ڕاست د گەل وان بكەن [ئانكو چاوا د گەل زاڕۆكێت خۆ دئاخڤن، و دبێژنێ: كوڕێ من، كچا من، هەر ڤێ ئاخڤتنێ د گەل سێوییان ژی بكەن]."},{"id":10,"translation":"10. ئەوێت مالێ سێوییان ژ بێ بەختی و ب نەهەقی دخۆن، ب ڕاستی تنێ ئەو یێ ئاگری تژی زكێ خۆ دكەن و دخۆن، و زوی دێ چنە د ئاگرێ دۆژەهێدا."},{"id":11,"translation":"11. د دەرهەقێ زاڕۆكێت هەوەدا خودێ [ب ڤی ڕەنگی] فەرمانا هەوە دكەت، كو بارا كوڕی تەمەتی بارا دو كچانە، و ئەگەر زاڕۆكێت هەوە كچ بن و ژ دویان پتر بن، دوسێكا میراتی بۆ وانە، و ئەگەر [میراتخۆر] كچەك ب تنێ بیت، نیڤ [یا میراتی] بۆ وێیە، و دەیبابێت وێ [یێ مری] هەر ئێكی شەشێك دگەهیتێ، ئەگەر [ئەوێ مری] زاڕۆك هەبیت [چ كوڕ بن، چ كچ] و ئەگەر چو زاڕۆك [چ كوڕ، چ كچ] نەبن و دەیبابێت وی بوونە میراتخۆرێت وی، سێك بۆ دەیكا وییە، و ئەگەر [ئەوێ مری] برا هەبن [خویشك و برا، دو یان پتر]، شەشێك بۆ دەیكا وییە، [ئەڤ پشك و بارە دێ ئێنە لێكڤەكرن] پشتی جهئینانا وەسیەتا مری كری یان ژی [دەرئێخستنا] قەران. بابێت هەوە و زاڕۆكێت هەوە، هوین نوزانن كی ژ وان پتر د خێرا هەوەدایە [ژ بەر هندێ خودێ هەر ئێكی پشك و بارێت وی دیاركرن]، ئەڤ ئەركە ژ بەرێ خودێڤە ل سەر هەوە هاتە دانان، ب ڕاستی خودێ یێ زانا و كار بنەجهە."},{"id":12,"translation":"12. و نیڤا میراتێ ژنێت [هەڤسەرێت] هەوە هێلایی بۆ هەوەیە [پشتی مرنێ] ئەگەر وان چو زاڕۆك [كوڕ یان كچ] نەبن [نە ژ هەوە، و نە ژ چو زەلامێت دی] و ئەگەر وان زاڕۆكەك هەبیت، چارێكەك ژ میراتێ وان هێلایی بۆ هەوەیە [هەلبەت] پشتی جهئینانا وەسیەتا كری و [دەرئێخستنا] قەران [دەینان] و ئەگەر هەوە چو زاڕۆك نەبن [كوڕ یان كچ، ژ وێ یان ژ ئێكا دی]، چارێكا میراتێ هەوە بۆ هەڤسەرێت هەوەیە، و ئەگەر هەوە زاڕۆكەك هەبیت هەشتێكا میراتێ هەوە بۆ وانە، پشتی جهئینانا وەسیەتا هەوە كری و دەرئێخستنا قەران، و ئەگەر زەلامەك یان ژنەك بێ عەیال و بێ باب [مەخسەد یا بێ دویندەهـ و باب و باپیر بیت] مر، و برایەك یان خویشكەكا [ژ دەیكێ] هەبیت شەشێك بۆ هەر ئێكییە و ئەگەر ژ ئێكی پتر بن هەمی د سێكێدا د هەڤپشكن، پشتی جهئینانا وەسیەتا بێ زیان و دەرئێخستنا قەران، ئەڤە فەرمانە ژ خودێ، و خودێ زانا و حەلیمە [ئانكو لەزێ ل جزادانێ ناكەت]."},{"id":13,"translation":"13. ئەڤە فەرمان و تخویبێت خودێنە، و هەر ئێكێ گوهدارییا خودێ و پێغەمبەرێ وی بكەت، دێ ئێخیتە د بەحەشتاندا ئەوێت ڕویبار د بەرڕا و د ناڤڕا دهەڕكن، و هەروهەر دێ تێدا بن، و ئەڤەیە سەركەڤتنا مەزن."},{"id":14,"translation":"14. و یێ گوهدارییا خودێ و پێغەمبەرێ وی نەكەت و بدەتە سەر تخویبێت وی [فەرمانێت وی ب جهـ نەئینیت] دێ ئێخیتە د ناڤ ئاگریدا كو هەروهەر تێدا بیت، و ئیزایەكا ب ڕسوا و ڕەزالەت بۆ وییە."},{"id":15,"translation":"15. و ئەوێت زنایێ دكەن ژ ژنكێت هەوە، چار شاهدان ژ خۆ ل سەر بگرن، ڤێجا ئەگەر شادەیی ل سەر دان، د مالێت وانڤە ئاسێ بكەن هەتا دمرن، یان ژی هەتا خودێ ڕێكەكا قورتالبوونێ بۆ ڤەدكەت و ددانیت [هەلبەت ئەڤ فەرمانە یا دەستپێكا ئیسلامێ بوو، پاشی هاتە ڕاكرن]."},{"id":16,"translation":"16. و ئەوێت دكەڤنە د زنایێدا ژ هەوە [چ ژن چ مێر] بئێشینن، و ئەگەر تۆبەكرن و خۆ باشكرن، ژێ بگەڕن، ب ڕاستی خودێ یێ تۆبەوەرگر و دلۆڤانە."},{"id":17,"translation":"17. ب ڕاستی تۆبەیا وان ب تنێ دئێتە وەرگرتن و قەبویل ‏كرن ئەوێت ژ نەزانین گونەهێ دكەن، پاشی ژ نێزیك و زوی [ژ وێ كرنێ پەشێمان دبن] ل خۆ دزڤڕن و تۆبە دكەن، ڤێجا خودێ تۆبەیا ڤان قەبویل ‏ دكەت [و تۆبەیێ ددەتە سەر] و خودێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":18,"translation":"18. و تۆبە بۆ وان نینە، ئەوێت كار و كریارێت خراب و گونەهان دكەن [دمیننە د گونەهێدا، و ل خۆ نازڤڕن] هەتا ئێك ژ وان دكەڤیتە بەر مرنێ [ژ نوی] بێژیت: ئەها ژ نوی من تۆبەیە [و ئەز پەشێمانم]، و [تۆبە] بۆ وان ژی نینە یێت دمرن، و ئەو گاور، ئیزایەكا ب دەرد و دژوار مە بۆ ڤان بەرهەڤكرییە."},{"id":19,"translation":"19. گەلی ئەوێت هەوە باوەری ئینایین نەدورستە هوین ب كۆتەكی ببنە میراتخۆرێت ژنان [ئانكو وەكی هەر میراتەكی بگەهیننە خۆ و دەستێ خۆ داننە سەر]، و بۆ هەوە نەدورستە هوین ڕێكا وان بگرن و نەهێلن شوی بكەن، دا هندەكێ ژ وی مالێ هەوە داییە وان [ژ مەهرا وان] ژێ وەرگرن، ژ بلی وێ، ئەگەر خەلەتییەكا ئاشكەرا بكەت، و ب باشی و قەنجی د گەلدا بن و سەرەدەرییێ د گەل بكەن. و ئەگەر هەوە نەڤیان [بێنا خۆ لێ فرەهكەن و بەرنەدەن] چونكی دبیت هوین ژ تشتەكی بێزار بن و هەوە نەڤێت، و خودێ خێرەكا مەزن ئێخستبیتە تێدا."},{"id":20,"translation":"20. و ئەگەر هەوە ڤیا ژنەكێ شوینا ژنەكا دی [پشتی بەردانێ] بینن، و ئێك ژ وان هەوە مالەكێ مەزن [ب ناڤێ مەهرێ] دابیتێ، چو ژ وی [مالی] ژێ نەستینن [هوین وی مالی] چاوا دێ ژ بێ بەختی و ب گونەهەكا مەزن ژێ ستینن."},{"id":21,"translation":"21. ئەرێ چاوا هوین دێ وی مالی ژێ ستینن و هوین چۆینە دەڤ ئێكدو [و هوین ب تنێ مایینە د گەلێك] و [وەختێ مەهركرنێ] وان پەیمانا موكوم ژ هەوە ستاندییە."},{"id":22,"translation":"22. و هوین وان ژنان مار نەكەن ئەوێت بابێت هەوە ماركرین، ژ بلی وێ ئەوا هەوە بەری ڤێ فەرمانێ ئینابیت، ب ڕاستی ئەو كارەكێ زێدە كرێت بوو، و پیسەكار و پیسەڕێك بوو."},{"id":23,"translation":"23. ل سەر هەوە هاتە حەرامكرن و نەدورستكرن [ماركرنا] دەیكێت هەوە، و كچێت هەوە، و خویشكێت هەوە، و مەتێت هەوە، و خالەتێت هەوە، و برازایێت هەوە، و خوارزایێت هەوە، و دەیكێت هەوە یێت شیری [دایینێت هەوە]، و خویشكێت هەوە یێت شیری، و خەسوییێت هەوە، و نەڤسییێت هەوە یێت د مالا هەوەدا مەزن بوویین، ژ وان ژنێت نڤین د ناڤبەرا هەوە و واندا چێبوویی، و بویكێت هەوە یێت كوڕێت هەوە یێت دورست، و [دیسا حەرامە] هوین د ناڤبەرا دو خویشكان د ماركرنێدا كۆم بكەن، ئەو نەبیت ئەوا هەوە بەری ڤێ فەرمانێ كربیت، ب ڕاستی خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":24,"translation":"24. و [ماركرنا] ژنێت شویكری و ب مێر [بۆ هەوە حەرامە] ژ بلی وان یێت [ب خەزایێ بوویینە] جێرییێت هەوە [و ئەگەر جێری یا شویكری بیت بۆ خودانی (سەركارێ وێ) دورست نینە هەتا زەلامێ وێ دمریت یان دئێتە بەردان] ئەڤە فەرمانا خودێیە ل سەر هەوە هاتە دانان و نڤێسین [بۆ كەسێ نابیت بدەتە سەر] و ژ بلی ڤان یێت بۆرین، هەكە هوین مارا وان بدەنێ و دەهمەن پاقژ بن و زناكەر نەبن، بۆ هەوە دورست و حەلالن، ڤێجا هەچییا هەوە خۆشی ب نڤینا وان دیت [ئانكو ماركر] مارا وان [ئەوا هەوە د ناڤ خۆدا دیاركری] ب ئەرك بدەنێ، و گونەهـ ل سەر هەوە نینە پشتی هەوە مەهر دیاركری د گەلێك پێك بێن [ئانكو ژ وێ مارا دیاركری ب قایلبوونا هەوە هەردوكان، كێمترێ بدەنە وان، یان ژی ژ وێ مارێ پتر بدەنە وان]، ب ڕاستی خودێ یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":25,"translation":"25. و هەچیێ ژ هەوە نەشیا [ب مالێ خۆ] ژنەكا ئازاد و خودان باوەر و دەهمەن پاقژ مار بكەت [و بۆ خۆ بینیت] ڤێجا بلا جێرییێت خۆ ژ كچێت موسلمان مار بكەت [ئەگەر شیان هەبن یا ئازاد مار بكەن، نەدورستە یا جێری مار بكەن، و دیسا نەدورستە جێرییا نەموسلمان مار بكەن]، و خودێ ب باوەرییا هەوە چێتر دزانیت [ئانكو دبیت باوەرییا هندە جێرییان ب هێز و موكومتر بیت ژ یا ئازاكری] هوین ژ ئێكن [ئانكو هوین هەردو مرۆڤن چ هوین بەندە بن چ هوین ئازاكری بن هوین د مرۆڤاتییێدا ئێكن]. ئێدی ب دەستویرا سەركارێت وان مار بكەن، و مەهرا وان ب قەنجی [ب ئاوایەكێ دورست و شەرعی و گونجایی د گەل سەروبەری] بدەنە وان [ئەڤ جێرییە بۆ هەوە دورستە مار بكەن ب وی شەرتی] د دەهمەن پاقژ بن و زناكەرێت ئاشكەرا نەبن، و خودانێت یارێت نهینی نەبن، ڤێجا وەختێ شویكرن و كەڤتنە د كرێتییێدا [ئانكو د زنایێدا] نیڤا جزایێ ژنێت ئازاد ل سەر وانە، ئەڤ فەرمانە [ماركرنا جێرییان] بۆ وی دورستە، یێ ژ خۆ بترسیت [ئەگەر ژنێ نەئینیت] دێ كەڤیتە د گونەهێدا [ئانكو د زنایێدا] و ئەگەر خۆ ڕابگرن [و جێرییێ مار نەكەن] بۆ هەوە باشترە، و خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":26,"translation":"26. خودێ [ب ڤان فەرمانان] دڤێت بۆ هەوە دیاركەت [كا چ ل سەر هەوە حەلالە و چ حەرامە]، و بەرێ هەوە بدەتە ڕێ و ڕەوشتێت یێت بەری هەوە [ژ پێغەمبەر و چاكان]، و تۆبەیێ بدەتە سەر هەوە، و خودێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":27,"translation":"27. خودێ دڤێت [ب ڤان بڕیاران] تۆبەیێ بدانتە سەر هەوە، و ئەوێت ب دویڤ دلخوازییان [مەخسەد ژێ یێت حەرام] دكەڤن، دڤێت هوین گەلەك ب ڕەخێ وانڤە بچن [ئانكو كار و كریارێت وان بكەن]."},{"id":28,"translation":"28. و خودێ دڤێت ل سەر هەوە سڤك بكەت [ئانكو كارێ هەوە ب ساناهی بێخیت، ب دانا وی بۆ هەوە شەریعەتەكێ ساناهی و گونجایی د گەل سروشتێ مرۆڤی]، ب ڕاستی مرۆڤ بێ هێز و لاواز هاتییە چێكرن [ئانكو نەشێت بێنا خۆ ل سەر دلخوازییان فرەهـ بكەت]."},{"id":29,"translation":"29. گەلی خودان باوەران مالێ خۆ [ئێكدو] د ناڤبەرا خۆدا ب نەهەقی نەخۆن [وەكی سەلەفێ‌ و قومارێ و زەبتكرنێ (أحتكار) و دزییێ... هتد]، بازرگانییەكا هوین ل سەر قایل نەبن تێ‌ نەبیت [ئانكو ب كڕین و فرۆتنان هەردو ئالییێت قایل بخۆن و ب ڕێكێت دورست] و خۆ [ژ بێ هیڤیبوونێ] نەكوژن یان ئێكدو نەكوژن ب ڕاستی خودێ د گەل هەوە یێ دلۆڤانە."},{"id":30,"translation":"30. و هەچیێ [ژ هەوە ڤان نەدورستییێت بۆری] ژ ستەمی و زێدەگاڤی ڤێ بكەت، دێ وی كەینە د ئاگرێ دۆژەهێدا، و ئەڤە ب خۆ ل دەڤ خودێ‌ ب ساناهییە."},{"id":31,"translation":"31. ئەگەر هوین خۆ ژ گونەهێت مەزن [شركێ و كوشتنێ و دزییێ و سێربەندییێ... هتد] بدەنە پاش، گونەهێت هەوە یێت بچویك دێ پەردەپۆش كەین و ژێبەین و ڤەشێرین، و هەوە دێ بەینە جهەكێ دلخۆش و باش."},{"id":32,"translation":"32. و هوین دلخوازییا وی تشتێ كو خودێ هندەك ژ هەوە پێ ب سەر هندەكێت دی ئێخستین، نەكەن [ئانكو خۆزییا هندێ بكەی خودێ ژ وی بستینیت و بدەتە تە ]، و زەلامان پشك و بار ژ كار و كریارێت كرین هەنە، و ژنان پشك و بار ژ كار و كریارێت كرین هەنە، و داخوازا كەرەما خودێ بكەن، ب ڕاستی خودێ ب هەمی تشتی ئاگەهدارە."},{"id":33,"translation":"33. و مە میراتگر بۆ هەر ئێكی داناینە ژ میراتێ دەیباب و كەس و كاران هێلایی، و ئەوێت هەوە پەیمان داینێ [كو ببنە میراتگرێت هەوە] پشك و بارێت وان بدەنێ [هەلبەت ئەڤ فەرمانە ل دەستپێكا ئیسلامێ بوو، پاشی هاتە ڕاكرن ب گۆتنا خودێ ((واولوا الارحام بعضهم اولی ببعض)) ب ڕاستی خودێ ل سەر هەمی تشتان بەرهەڤ و شاهدە."},{"id":34,"translation":"34. زەلام سەركار و سەرپەرشتێت كاروبارێت ژنانە [ئانكو دڤێت ئەو ل بەر خزمەتا وان بن و ب كاروبارێت وان ڕابن] ژ بەر كو خودێ هندەك ب سەر هندەكان ئێخستینە، و ژ بەر كو [زەلام] مالێ خۆ [د بەر واندا] دمەزێخن، ڤێجا ژنێت چاك [كارڕاست] گوهدارێت خودێ و زەلامێت خۆنە [و ب ئەركێ خۆ ڕادبن د ڕاستا خودێدا، و پاشی د ڕاستا زەلامێت خۆدا] و بۆ مال و نامویسا [زەلامێت خۆ] د پشت ویڕا، ب هاریكارییا‏ خودێ پارێزەرن، و ئەو ژنێت هوین ژێ دترسن كو گوهدارییا هەوە نەكەن [خۆ ل سەر زەلامێ خۆ مەزن بكەن و مافێت وان نەدەنێ] شیرەتان ل وان بكەن [و ژ خودێ و ئیزایا ڕۆژا قیامەتێ بترسینن] [و ئەگەر پاشڤەچۆن باشە، و نابیت چو ڕێكێت دی بگری، و ئەگەر نە] خۆ ژ نڤینا وان بدەنە پاش [ئانكو ل سەر نڤینا وێ بی، بەلێ پشتا خۆ بدەیێ و پویتە پێ نەكەی، و هەكە ب ڤێ چەندێ ژی نەهاتە ڕێ] ڤێجا لێ بدەن [بەلێ لێدانەكا بێ ئێش] ڤێجا ئەگەر گوهێ خۆ دانە هەوە، هوین چو هێجەتان هلنەئێخن [كو هوین خورتی و ستەمێ لێ بكەن]، ب ڕاستی خودێ یێ بلند و مەزنە [ئانكو پشتی گوهدارییا هەوە كرین، ئەگەر ستەمێ لێ بكەن، بزانن خودێ ژ هەمییان مەزنترە و ل سەر هەوە دەستهەلاتدارە هەروەكی هوین ل سەر وان دەستهەلاتدار، و بۆ هەوە ناهێلیت]."},{"id":35,"translation":"35. و ئەگەر هوین ترسیان ناڤبەرا وان نەخۆش بیت و ژێك نەگرن، دادوەرەكی ژ مرۆڤێت زەلامی و دادوەرەكێ دی ژ مرۆڤێت ژنێ هەلبژێرن [و فڕێكەنە دەڤ ئێك، دا پێكڤە بەرێ خۆ بدەنە ئارێشەیێ و چارەسەر بكەن] ڤێجا هەكە ب ڕاستی وان [هەردو دادوەران] بڤێن وان پێك بینن و ناڤبەرا وان خۆش بكەن، خودێ دێ وان ئێخیتە بەرێك، ب ڕاستی خودێ زانا و شارەزایە."},{"id":36,"translation":"36. و هوین خودێ بپەرێسن و چو هۆگر و هەڤبەران بۆ چێ نەكەن، و د گەل دەیبابان د چاك بن [دیسا] و د گەل كەس و كار و سێوی و بەلنگاز و جیرانێت دبنە مرۆڤێت هەوە، و جیرانێت چو مرۆڤانی د گەل هەوە نەیی و هەڤالێ‌ ڕێكێ‌ یان هەڤسەرا خۆ و ڕێڤینگ و بەندەیێت هەوە، ب ڕاستی خودێ حەژ قەبەیێ پەسەندەر ناكەت [ئەوێ كەسێ ژ خۆ مەزنتر و بلندتر نەبینیت و ببینیت ئەو ل سەر غەیری خۆدایە]."},{"id":37,"translation":"37. ئەوێت [ئانكو قەبە و دفن بلند] چڕویكییێ‌ دكەن [د ڕاستا فەرمانا خودێدا و د ڕاستا دەیباب و كەس و كاراندا... هتد]، و فەرمانا خەلكی ژی ب چڕویكییێ دكەن، و وێ كەرەما خودێ د گەل كری ڤەدشێرن، و خودێ ئیزایەكا هەتكبەر بۆ گاوران بەرهەڤكرییە."},{"id":38,"translation":"38. و ئەوێت مالێ خۆ ب ڕویمەتییا مرۆڤان دمەزێخن، و باوەرییێ نە ب خودێ دئینن و نە ب ڕۆژا قیامەتێ، و هەر كەسێ شەیتان هەڤالێ وی بیت [ب یا وی بكەت و ل دویڤ وی بچیت] پیسە هەڤالە [چونكی دێ بەرێ وی دەتە خرابییێ وەكی قەبەیی و خۆمەزنكرنێ و چڕویكی و ڕویمەتیێ... هتد]."},{"id":39,"translation":"39. ما چ زیان دا گەهیتە وان ئەگەر باوەری ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ ئینابانە، و ژ تشتێ خودێ دایییە وان سەدەقە ژێ دابانە، و خودێ ب وان ئاگەهدارە [كا هەر ئێكی ئنیەتا وی چیە]."},{"id":40,"translation":"40. بێ گۆمان خودێ تەمەت دندكەكێ [ئەوا د ناڤ تیڕۆژكا ڕۆژێدا] ستەمێ ل كەسێ ناكەت، ئەگەر [ئەو دندك] باشی بیت [خودێ] چەندجاركی لێ دكەت، و دێ خەلاتەكێ مەزن دەتێ."},{"id":41,"translation":"41. ڤێجا ئەو دێ د چ كراسدا بن دەمێ ئەم بۆ هەر ملەتەكی شاهدەكی دئینین [پێغەمبەرێت وان شادەیییێ ل سەر وان ددەن] و ئەم تە ژی ل سەر ڤان دكەینە شاهد."},{"id":42,"translation":"42. وێ ڕۆژێ [ڕۆژا قیامەتێ] ئەوێت گاوربوویین و گوهدارییا پێغەمبەری نەكرین، حەز دكەن ئەرد بێتە كەلاشتن، و تێدا بچن و د گەل ئاخێ ببنە ئێك، [وێ ڕۆژێ] نەشێن چو ئاخڤتنان ژ خودێ ڤەشێرن."},{"id":43,"translation":"43. گەلی خودان باوەران، نێزیكی نڤێژێ نەبن دەمێ هوین سەرخۆش هەتا هوین بزانن كا هوین چ دبێژن، دیسا دەمێ لەش د بێ نڤێژییێدا [جەنابەتێدا] ژ بلی كو هوین ڕێبار بن هەتا خۆ دشۆن، و ئەگەر هوین نەخۆش بن [نەشێن ئاڤێ ب كاربینن] یان ژی ڕێڤینگ و ڕێبار بن [د سەفەرێدا بن] یان ئێك ژ هەوە ژ دەستاڤێ هات یان چۆبیتە نڤینا ژنێ، و ئاڤ [بۆ دەستنڤێژ و لەش پاقژكرنێ] ب دەست هەوە نەكەڤیت، تەیەمومێ ب ئاخەكا پاقژ بكەن، سەروچاڤ و دەستان ڤەمالن، ب ڕاستی خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":44,"translation":"44. ما تە نەددیت ئەوێت [خودێ] بارەك ژ زانینا كتێبێ [كو تەوراتە] دایییێ، گومڕایی و بەرزەیییێ پێ دكڕن، و وان دڤێت هوین ژی د سەردا بچن."},{"id":45,"translation":"45. و خودێ چێتر دژمنێت هەوە دنیاسیت [ژێ ب ئاگەهـ بن]، و بەسی هەوەیە خودێ [بۆ هەوە] سەمیان و بەسی هەوەیە خودێ [بۆ هەوە] پشتەڤان."},{"id":46,"translation":"46. جوهی ئاخڤتنێ ڤاڕێ دكەن [ئانكو دگوهۆڕن] و دبێژن: ب ئەزمان خواری یان ب تان هاڤێتن ل دینی مە ئاخڤتنا تە بهیست، بەلێ ئەم پێ ناكەین، و گولێ ببە و تە گولێ نەبیت [مەخسەدا وان نفرینە ئانكو بمری یان كەڕ ببی] و [دبێژن ] (راعنا) [مەخسەدا وان ژێ ڕامانەكا نەیا جوانە] و ئەگەر وان گۆتبایە، مە [گۆتنا تە] بهیست و ئەم ب گۆتنا تە دكەین، و (أنڤرنا) [شوینا (راعنا) ئانكو خۆ ل مە بگرە و مۆلەتێ بدە مە] بۆ وان باشتر و دورستتر بوو، بەلێ ژ بەر گاورییا وان خودێ ئەو دویری دلۆڤانییا خۆ ئێخستن، ڤێجا ژ بلی باوەرەكا كێم باوەرییێ نائینن [ئەو ژی باوەرییەكا لاوازە ب هندەك پێغەمبەر و كتێبان]."},{"id":47,"translation":"47. هەی گەلی ئەوێت كتێب بۆ هاتین [ئانكو جوهی و فەلە] باوەرییێ ب وێ كتێبا مە ئینایییە خوارێ [كو قورئانە] بینن كو ب ڕاستی ژ وان كتێبانە یێت بەر دەستی هەوە [كو ئنجیل و تەوراتن] بەری ئەم هندە سەروچاڤان بەرەڤاژی بكەین و لێك بزڤڕینین یان ژی دویری دلۆڤانییا خودێ بێخین، هەروەكی ئەوێت دایینە سەر بڕیارا خودێ ڕۆژا شەنبییێ مە دویری دلۆڤانییا خۆ ئێخستین و لەعنەت لێ كرین، و ب ڕاستی فەرمانا خودێ هەر دێ ئێتە جهـ [ئانكو لێڤەبوون بۆ نینە]."},{"id":48,"translation":"48. ب ڕاستی خودێ گونەها چێكرنا هەڤال و هۆگران بۆ خودێ ژێ نابەت و گونەهێت دیتر ئەڤێت مایین [ژ بلی شركێ] ژێ دبەت بۆ یێ‌ بڤێت، و ب ڕاستی هەر كەسێ هەڤالەكی بۆ خودێ چێكەت، ب سویند وی گونەهەكا مەزن كر."},{"id":49,"translation":"49. ما تو وان نابینی و نانیاسی ئەوێت خۆ پاك و پاقژ [ژ گونەهان] دبینن و ددانن [كو جوهی و فەلەنە دەمێ دبێژن: ئەم مرۆڤێت خودێینە و ئەم یێت بێ گونەهین]، خودێیە یێ بڤێت ژ گونەهان پاك و پاقژ دكەت، و تەمەت دەزییێ بەركێ قەسپێ ژی ستەم لێ نائێتە كرن."},{"id":50,"translation":"50. بەرێ خۆ بدێ كا چاوا ئەو درەوان ب ناڤێ خودێ دكەن؟ و بەسی وانە ئەڤ گونەها مەزن و ئاشكەرا."},{"id":51,"translation":"51. ئەرێ تو دبینی ئەوێت بارەك ژ زانینان بۆ هاتی، باوەرییێ ب بوت و شەیتانی دئینن، و دبێژنە ئەوێت گاوربوویین [مەخسەد ژێ قورەیشینە] ئەڤە ژ وان یێت باوەری ئینایین [كو موسلمانن] باشتر و ڕاستترن."},{"id":52,"translation":"52. ئەڤە ئەون ئەوێت خودێ لەعنەت لێ كرین [دویری دلۆڤانییا خۆ ئێخستین]، و هەر ئێكێ خودێ دویری دلۆڤانییا خۆ بێخیت، ب ڕاستی تو چو هاریكاران بۆ نابینی [دەستێ وی بگریت و ڕاستەڕێ بكەت]."},{"id":53,"translation":"53. یان ژی وان بارەك د خودایینیێدا هەیە [ئانكو وان چو پشك و بار د خودایینییێدا نینن، و ئەگەر هەبانە ژی ژ چڕویكی و قەلسی] تەمەت تیڤلێ بەركێ قەسپێ ژی نەددانە خەلكی."},{"id":54,"translation":"54. یان حەسویدییێ ب خەلكی [ب پێغەمبەری و موسلمانان] دبەن، ژ وێ كەرەما خودێ د گەل كری [بۆچی حەسویدییێ ب موحەممەدی دبەن و ئەو نە كەسێ ئێكێیە خودێ كەرەم د گەل كری و كرییە پێغەمبەر]، و ب سویند [بەری وی] مە پێغەمبەراتی و كتێب دابوونە بنەمالا ئیبراهیمی [ئانكو مە پێغەمبەر ژ دویندەها ئیبراهیمی ژی هنارتن ژ بەنی ئسرائیلییان]، و مە مالداری و سەردارییەكا مەزن دابوو وان."},{"id":55,"translation":"55. [دگەل هندێ ژی كو پێغەمبەر هەر ژ وان بوون] بەلێ هندەكان باوەری پێ ئینان، و هندەكان ژی پشتا خۆ دانێ و باوەری پێ نەئینان [ڤێجا چاوا دێ باوەرییێ ب تە ئینن؟!]، ئاگر و سۆتنا دۆژەهێ بەسی وانە."},{"id":56,"translation":"56. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ب نیشان و ئایەتێت مە نەئینایین، ئەم دێ وان هاڤێژینە د ناڤ ئاگریدا، هەر گاڤەكا چەرمێ وان سۆت و هاتە براشتن، ئەم دێ چەرمێ وان ب هندەك چەرمێ دی گوهۆڕین دا تامكەنە ئیزایێ، ب ڕاستی خودێ یێ زال و كاربنەجهە."},{"id":57,"translation":"57. و ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، ئەم دێ وان كەینە د بەحەشتاندا، ئەوێت ڕویبار د بنڕا دچن، و هەروهەر تێدانە، و بۆ وان [د بەحەشتێدا] هەڤسەرێت پاك و پاقژ هەنە و دێ وان ئێخینە بن سیبەرەكا درێژ و تێر سیبەر."},{"id":58,"translation":"58. ب ڕاستی خودێ فەرمانا هەوە دكەت هوین ئەمانەتی بدەنە خودانێت وان، و هەر گاڤەكا هوین دادوەرییێ د ناڤبەرا خەلكیدا بكەن، ب دادڤانی دادوەرییێ بكەن، ب ڕاستی ئەڤە باشترین شیرەتە خودێ ل هەوە دكەت، ب ڕاستی خودێ گوهدێر و بینەرە."},{"id":59,"translation":"59. گەلی ئەوێت هەوە باوەری ئینایین، گوهدارییا خودێ بكەن، و گوهدارییا پێغەمبەری بكەن، و كار ب دەستێت خۆ. ڤێجا ئەگەر هوین ل سەر تشتەكی ژێكڤەبوون و ب هەڤڕك چۆن، هوین ل خودێ و پێغەمبەری بزڤڕن ئەگەر هەوە باوەری ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ هەبیت، ئەڤ كارێ هەوە [تشتێ هوین ل سەر ب هەڤڕك چۆیین بزڤڕیننە خودێ و پێغەمبەری]، بۆ هەوە چێترە و دویماهیك خێرترە."},{"id":60,"translation":"60. ئەرێ تو [حێبەتی نامینی] نابینی ئەوێت ل نك خۆ هزر دكەن، وان باوەری ب وێ [قورئانێ] ئەوا بۆ تە هاتییە خوارێ و ب وان یێت بۆ یێت بەری تە ژی هاتینە خوارێ ئینایییە، و دڤێن بۆ دادوەرییێ بچنە دەڤ وی یێ دادییێ ب فەرمانا خودێ نەكەت، و ئەو ب خۆ ژی فەرمانا وان یا هاتییە كرن باوەرییێ پێ نەئینن، و ب ڕاستی شەیتانی دڤێت وان پیس پیس سەردا ببەت [كو باش دویری ڕاستییێ ببن]."},{"id":61,"translation":"61. و گاڤا بۆ وان بێتە گۆتن: هوین ل بەر وان بڕیاران وەرن یێت خودێ هنارتین و وەرنە دەڤ پێغەمبەری، تو دێ دوڕوییان بینی، ڕوییێ خۆ ژ تە وەردگێرن."},{"id":62,"translation":"62. ڤێجا دێ د چ كراسدا بن و دێ چ كەن، دەمێ ئاتافەك ب سەر واندا دئێت، هەر ژ وێ یا وان ب دەستێت خۆ ب سەرێ خۆ ئینایی [كو بڕیارا (حوكمێ) تە هێلایینە و ب یا تاغۆتی ڕازیبووینە]، پاشی دئێنە دەڤ تە، ب خودێ سویند دخۆن و [دبێژن]: ژ قەنجی و چاكی و پێكئینانێ پێڤەتر مە نەڤیایە."},{"id":63,"translation":"63. ئەو [دوڕوی درەوان دكەن] خودێ دزانیت كا چ د دلێ واندایە، سزاكرنا وان بهێلە، و شیرەتان ل وان بكە [ژ دویماهیكا دوڕوییاتییێ بترسینە] و شیرەتەكا كارلێكەر و ئاشكەرا د ناڤبەرا خۆ و واندا بۆ [وان] بێژە."},{"id":64,"translation":"64. و مە چو پێغەمبەر نەهنارتینە ئەگەر ژ بەر هندێ نەبیت دا ب دەستویرا خودێ گوهدارییا وی بێتە كرن، و هەكە گاڤا وان ستەم ل خۆ كری [تو هێلایی و ب بڕیارا تە ڕازی نەبوویین]، هاتبانە دەڤ تە و داخوازا گونەهـ ژێبرنێ ژ خودێ كربانە، و پێغەمبەری ژی داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بۆ وان كربایە، دا زانن خودێ گەلەكێ تۆبەوەرگر و دلۆڤانە."},{"id":65,"translation":"65. وەسا نینە، ب خودایێ تە سویند دخۆم ئەو نابنە خودان باوەر [باوەرییێ نائینن] هەتا هەر تشتەكێ ئەو هەڤڕكییێ ل سەر دكەن، تە نەكەنە حەكەم ل سەر، پاشی بەرانبەر بڕیارا تە چو دلتەنگییێ د دلێ خۆدا نەبینن، پاشی ب دورستی خۆ هلپەسێرنە تە [ئانكو ب دورستی گوهدارییا تە بكەن و فەرمان و بڕیارێت تە ب جهـ بینن]."},{"id":66,"translation":"66. و ب ڕاستی هەكە مە ل سەر وان نڤێسیبایە خۆ بكوژن، یان ژ وەلاتێ خۆ دەركەڤن ب فەرمانا مە نەدكرن ژ بلی كێمەكێ ژ وان، و ئەگەر وان ب شیرەتێت ل وان دهاتنەكرن كربایە، بۆ وان چێتر و بنەجهتر بوو [مەخسەد بۆ دنیا و ئاخرەتا وان چێتر بوو، و باوەرییا وان دا چێتر و پتر بنەجهـ و موكوم بیت]."},{"id":67,"translation":"67. و ب ڕاستی هنگی ئەم دا خەلاتەكێ مەزن دەینە وان."},{"id":68,"translation":"68. و ئەم دا وان ڕاستەڕێ كەین."},{"id":69,"translation":"69. [ژ خۆ وەسایە] هەر كەسێ گوهدارییا خودێ و پێغەمبەری بكەت، ڤێجا ئەو هەڤالێت وانن یێت خودێ قەنجی د گەل كرین ژ پێغەمبەر و ڕاستگۆ و شەهید و قەنجیكاران، و ئەڤە چ خۆش هەڤالن."},{"id":70,"translation":"70. ئەڤ خنێكە [نیعمەتە] ژ خودێ‌ ژ بەر وانن، و بەس خودێ دزانیت كا كی هێژای كەرەم و خنێكا وییە."},{"id":71,"translation":"71. گەلی خودان باوەران [هوین بەرانبەری نەیارێت خۆ ئامادە بن] و هشیار و كاركری بن، دەست دەست یان ژی ب هەڤڕا و پێكڤە هێرشێ ببەنە سەر نەیاران."},{"id":72,"translation":"72. و ب ڕاستی هندەك ژ هەوە یێت هەین خۆ ڤەدهێلن و گیرۆ دكەن، ڤێجا [بەرێ خۆ ددەنێ] ئەگەر ئاتافەك [ژ كوشتنێ و شكەستنێ] ب سەر هەوەدا هات، دبێژن: ب سویند خودێ قەنجی د گەل مە كر [خێرا مە ڤیا]، ئەم د گەل وان نەبوویین."},{"id":73,"translation":"73. و ئەگەر كەرەمەك ژ خودێ گەهشتە هەوە [ژ سەركەڤتن و دەستكەڤتییان] دێ بێژن: هەروەكی بەری نوكە چو ڤیان و نیاسین د ناڤبەرا هەوە و ویدا نەی: خۆزی ئەز د گەل وان بامە، دا ئەز ژی ب سەرفەرازییەكا مەزن سەرفەراز بامە."},{"id":74,"translation":"74. ڤێجا بلا ئەوێت ژیانا ئاخرەتێ ب ژیانا دنیایێ كڕین، د ڕێكا خودێدا جیهادێ [شەڕی] بكەن، و هەر كەسێ د ڕێكا خودێدا جیهادێ بكەت، ڤێجا بێتە كوشتن یان سەرفەراز سەربكەڤیت، ب ڕاستی ئەم دێ خەلاتەكێ مەزن دەینێ."},{"id":75,"translation":"75. هەوە خێرە؟ بۆچی هوین د ڕێكا خودێدا شەڕی ناكەن ژ بەر تەپەسەر و بێ دەستهەلاتان ژ زەلام و ژن و بچویكان، ئەوێت [گازی دكەن] دبێژن: خودێوۆ تو مە ژ ڤی گوندێ خەلك ستەمكار دەربێخە، و بۆ مە هاریكارەكی ژ دەڤ خۆ بهنێرە، و بۆ مە پشتەڤانەكی ژ دەڤ خۆ بهنێرە."},{"id":76,"translation":"76. ئەوێت باوەری ئینایین، د ڕێكا خودێدا شەڕی دكەن، و ئەوێت گاوربوویین د ڕێكا سەرێ گاورییێدا [ئەوێ شوینا خودێ دئێتە پەرستن] شەڕی دكەن، ڤێجا [گەلی خودان باوەران] هوین شەڕێ دۆست و یارێت شەیتانی بكەن، ب ڕاستی كارێ شەیتانی [بەرانبەر یێ خودێ] یێ بێ هێز بوو."},{"id":77,"translation":"77. ئەرێ ما تە ئەو نەدیتن ئەوێت [ل مەكەهێ] بۆ دهاتە گۆتن، هوین دەستێ خۆ بكێشن [و شەڕی نەكەن] و نڤێژان بكەن و زەكاتا مالێ خۆ بدەن، ڤێجا گاڤا [ل مەدینەیێ] شەڕ [د ڕێكا خودێدا] ل سەر وان هاتییە نڤێسین، د وێ گاڤێدا دەستەكەك ژ وان ژ مرۆڤان دترسیان وەكی ترسا وان ژ خودێ، بەلكی پتر ژ مرۆڤان دترسیان، و گۆتن: خودێوۆ بۆچی تە شەڕ ل سەر مە نڤێسی، بلا تە ئەڤ شەڕە ب پاش ئێخستبایە و دەرفەت دابایە مە [مە خۆشی ب خۆ بربایە و ئەم ب مرن چۆباینە]، بێژە: خۆشییا دنیایێ یا كێمە و ئاخرەت بۆ یێ پارێزكارییێ بكەت چێترە، و تەمەت دەزییێ نیڤا بەركێ قەسپێ ستەم ل هەوە نائێتەكرن [نە خێرێت هەوە كێم دبن و نە گونەهێت هەوە دئێنە زێدەكرن]."},{"id":78,"translation":"78. هوین ل كیڤە بن [ل وێرێ بن]، خۆ هوین د كەلهێت ئاسێڤە ژی بن، هەر مرن دێ گەهیتە هەوە، و ئەگەر قەنجی و خێرەك گەهشتە وان، دبێژن: ئەڤە ژ خودێیە، و ئەگەر نەخۆشییەك ب سەرێ وان هات، دبێژن: ئەڤ نەخۆشییە [ژ بێ وەغەرییا] تەیە، بێژە [نەوەسایە وەكی هوین دبێژن] هەمی تشت [خۆشی و نەخۆشی و دان و چێكرن] ژ خودێیە، ڤێجا ڤان مرۆڤان خێرە چو ئاخڤتنان تێناگەهن [كو چو بێی خودێ نابیت]."},{"id":79,"translation":"79. هەر خێرەكا بگەهیتە تە ژ خودێیە، و هەر نەخۆشییەكا ب سەرێ تە بێت ژ تەیە [ئانكو ئەڤە ئەوە یا دەستێت تە كری و تە ب كار و كریارێت خۆ ب سەرێ خۆ ئینایی] و مە تو ب پێغەمبەرینی بۆ خەلكی هنارتی [و قەدەرا خودێ ژ بەرتەنگی و بەرفرەهی و خۆشی و نەخۆشییێ نە ب دەستێ تەیە] و شادەیییا خودێ [ل سەر ڤێ چەندێ] بەسە."},{"id":80,"translation":"80. هەر كەسێ گوهدارییا پێغەمبەری بكەت، ب ڕاستی ئەوی گوهدارییا خودێ كرییە، و یێ ڕوییێ خۆ [ژ پێغەمبەری] وەرگێڕیت [و گوهدارییا وی نەكەت]، مە تو نەهنارتی كو ل سەر وان پارێزڤان بی [ب كۆتەكی بەرێ وان بدەیە باشی و باوەرییێ]."},{"id":81,"translation":"81. [بەرانبەری تە] دبێژن: [فەرمانا تە ل سەر چاڤێت مە] ئەم دێ گوهدارییا تە كەین، هەر گاڤەكا ئەو ژ دەڤ تە چۆن، دەستەكەك ژ وان د شەڤێدا وێ دكەن و وێ دبێژن نە ئەوا تە گۆتی، و كا چ ب شەڤ دبێژن و دكەن خودێ دنڤێسیت، ئێدی تو دەست ژ وان بەردە و پویتە پێ نەكە و خۆ ب خودێ پشت گەرم بكە، و بەسی تەیە خودێ پشتەڤانێ تە بیت."},{"id":82,"translation":"82. ڤێجا بۆچی هزرا خۆ [باش] د قورئانێدا ناكەن، و ئەگەر قورئان ژ دەڤ ئێكی دی هاتبایە ژ بلی خودێ، دا گەلەك تشتێت ڤێكنەكەڤتی و نەوەكهەڤ تێدا بینن [و وەكی ڤێ تێدا نەبینن، بلا بزانن بێ گۆمان ژ دەڤ خودێیە و موحەممەد پێغەمبەرە]."},{"id":83,"translation":"83. و ئەگەر خەبەرەك ژ سەركەڤتنێ یان شكەستنێ گەهشتە وان [ئانكو دوڕوییان] دێ بەلاڤكەن، و ئەگەر وان ئەو خەبەر گەهاندبایە پێغەمبەری [پسیار ژێ كربانە] یان ژی [گەهاندبایە] سەركارێت خۆ، ئەوێت ڤان خەبەران ژێك دنیاسن، و ڕاستییێ ژ نەراستییێ جودا دكەن، و ئەگەر كەرەم و دلۆڤانییا خودێ ل سەر هەوە نەبایە كێمەك تێ نەبن یێت دی هەمی دا ب دویڤ شەیتانی كەڤن."},{"id":84,"translation":"84. ڤێجا تو د ڕێكا خودێدا شەڕی بكە، خۆ هەكە تو یێ ب تنێ ژی بی، تو دێ ژ كار و كریارێت خۆ ب تنێ بەرپرس بی، و خودان باوەران سەرگەرم بكە [پالدە بۆ شەڕكرنێ]، بێ گۆمان خودێ خرابی و زیانا ئەوێت بوویینە گاور دێ ژ هەوە دەتە پاش و ڤەگریت، و خودێ ب هێزترە و جزادانا وی دژوارترە."},{"id":85,"translation":"85. هەر كەسێ بەڕەڤانییەكا خێرێ بكەت [مەهدەرا قەنجییێ بكەت] وی بارەك ژ وێ مەهدەرێ هەیە، و هەر كەسێ بەڕەڤانییا خرابییێ بكەت، بارەك ژ گونەها وێ بەڕەڤانییێ بۆ وییە، و خودێ ل سەر هەمی تشتان دەستهەلاتدار و شاهدە [جزایی بەرانبەر هەمی تشتان ددەت]."},{"id":86,"translation":"86. هەر گاڤەكا سلاڤ ل هەوە هاتەكرن، هوین چێتر بەرسڤا وێ بدەن یان ژی وەكی وێ ڤەگێڕن، ب ڕاستی خودێ ل سەر هەمی تشتان حسێبدارە."},{"id":87,"translation":"87. [گەلی مرۆڤان] خودێ‌ ئەوە یێ ژ وی پێڤەتر چو پەرستی [خودێ‌] نەیی، بێ گۆمان دێ هەوە هەمییان ڕۆژا قیامەتێ كو چو گۆمان د وێ ڕۆژێدا نینە دێ كۆم كەت، و كی ژ خودێ ئاخڤتن ڕاستتر هەیە [ئانكو كەس نینە]؟!."},{"id":88,"translation":"88. هەوە خێرە هوین هۆ د ڕاستا دوڕوییاندا بوویینە دو جوین؟ و خودێ ئەو ژ بەر كار و كریارێت كرین ڤەگەڕاندنەڤە [گاورییێ]. ئەرێ هەوە دڤێت یێ خودێ گومڕا و بەرزەكری ڕاستەڕێ بكەن؟ و هەچیێ خودێ گومڕا و بەرزەكر ئێدی تو چو ڕێكان بۆ نابینی [كو ئێك بۆ ببیتە ڕاستەڕێكەر]."},{"id":89,"translation":"89. [وان دوڕوییان] پێ خۆشە و حەز دكەن هوین ژی گاور ببن، هەروەكی ئەو گاوربوویین، دا هوین و ئەو وەكی ئێك لێ بهێن، ڤێجا هوین چو دۆست و پشتەڤانان ژ وان نەگرن، هەتا ئەو ب دورستی باوەرییێ ب ئارمانجا مشەختبوونا د ڕێكا خودێدا نەئینن، ڤێجا ئەگەر وان پشتا خۆ دایێ، بگرن و بكوژن، هەر جهێ لێ بن و ب دەست هەوە بكەڤن، و هوین قەت چو دۆست و هاریكاران ژێ نەگرن."},{"id":90,"translation":"90. ئەو نەبن ئەوێت خۆ بگەهیننە هندەكان [ئانكو خۆ دئاڤێنە بەختێ وان] كو پەیمان د ناڤبەرا هەوە و واندا هەیە [دەستێ خۆ نەكەنە ڤان و نەكوژن] یان ئەوێت دئێنە دەڤ هەوە و دلێ وان نەگریت [و بەرتەنگ ببیت] نە شەڕێ هەوە بكەن و نە شەڕێ ملەتێ خۆ.. و ئەگەر خودێ ڤیابایە [دلتەنگ نەدبوون] دا ل سەر هەوە زال و دەستهەلاتدار كەت و شەڕێ‌ هەوە كەن. ڤێجا ئەگەر بەرهنگاری هەوە نەبوون، و شەڕێ هەوە نەكرن، و ئاشتی ڤیان و دەستێ دۆستینی و ئاشتییێ بۆ هەوە درێژ كر، [بزانن] خودێ بۆ شەڕێ وان چو ڕێ نەداینە هەوە."},{"id":91,"translation":"91. ب ڕاستی هوین دێ جوینەكێ دی [ژ دوڕوییان] بینن، دڤێن ژ هەوە [ب دوڕوییاتییێ] پشت ڕاست و ئێمن ببن و ژ ملەتێ خۆ ژی [ب گاورییێ] پشت ڕاست و ئێمن ببن. و هەر گاڤەكا هاتنە داخوازكرن بۆ گاورییێ و بۆ شەڕێ هەوە، لێ دزڤڕن. ڤێجا ئەگەر ئەو دەستێ‌ خۆ ژ شەڕ و بەرهنگارییا هەوە نەكێشن و ئاشتییێ ژ هەوە نەخوازن، بگرن و بكوژن ل كیڤە ببینن، ئەها مە بۆ هەوە ل سەر ڤان هێجەتەكا ئاشكەرا ژی دا [كو هوین ژ بەر دژمنییا وان یا ئاشكەرا بكوژن]."},{"id":92,"translation":"92. بۆ چو باوەریدار و موسلمانان نابیت و نەدورستە باوەریدارەكی بكوژیت، ب بێ دەستی نەبیت، و هەر كەسێ باوەریدارەكی ب بێ دەستی بكوژیت، دڤێت [جزایێ خۆ] بەندەیەكێ موسلمان ئازا بكەت، و خوینێ بدەتە مرۆڤێت وی، ژ بلی هندێ هەكە ئەو خوینێ پێ بهێلن، و هەكە ئەو [كوشتی] ژ ملەتەكێ دژمن بیت بۆ هەوە، و ئەو [كوشتی] یێ موسلمان بیت، دڤێت بەس بەندەیەكێ موسلمان ئازا بكەت، و ئەگەر ئەو [كوشتی] ژ ملەتەكی بیت پەیمان د ناڤبەرا هەوە و واندا هەبیت، ئێدی [جزایێ وی ئەڤەیە] خوینا وی بدەتە مرۆڤێت وی، و بەندەیەكێ موسلمان ئازا بكەت. ڤێجا یێ بەندە ب دەست نەكەڤیت [یان شیان نەبن ب دەست خۆ بێخیت] تۆبەیا وی [ئەوە]: دو هەیڤان ل سەرئێك [بێ ڤەبڕین ئەو نەبیت یێ دەستویری هەبیت، وەكی نەساخییێ، ژڤان و چلكان و...] ب ڕۆژی بیت، ب ڕاستی خودێ یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":93,"translation":"93. و هەر كەسێ موسلمانەكی، بێ غالی و غەرەز و ژ قەستا بكوژیت، جزایێ وی دۆژەهە، هەروهەر دێ تێدا مینیت، و خودێ كەرب ژێ ڕاكرییە و دویری دلۆڤانییا خۆ ئێخستییە، و خودێ بۆ وی ئیزایەكا مەزن بەرهەڤكرییە."},{"id":94,"translation":"94. گەلی خودان باوەران هەر گاڤەكا هوین د ڕێكا خودێدا بۆ جیهادێ دەركەڤتن، [لەزێ ل شەڕی نەكەن] و موسلمان و گاوران ژێك بنیاسن، و ئەوێ سلاڤ [یا موسلمانەتییێ] ل هەوە كر، نەبێژنێ تو نەموسلمانی، بۆ متا و پەرتالەكی ژیانا دنیایێ، و ل دەڤ خودێ دەستكەڤتییێت مەزن هەنە، [ژ بیر نەكەن] هوین ژی بەری نوكە وەسا بوون، ڤێجا خودێ كەرەم د گەل هەوە كر [و هوین ڕاستەڕێ كرن] [لەزێ ل كوشتنێ نەكەن] و ب دورستی بزانن و ژێك بنیاسن، ب ڕاستی خودێ ب تشتێ هوین دكەن یێ ئاگەهدارە."},{"id":95,"translation":"95. موسلمانێت ڕوینشتی [ژ جیهادێ] ئەو نەبن یێت زیان پێ كەڤتی، نەوەكی وانن، یێت ب خۆ و مالێ خۆ جیهادێ د ڕێكا خودێدا دكەن، ب ڕاستی خودێ ئەوێت ب خۆ و مالێ خۆ جیهادێ د ڕێكا خودێدا دكەن، پەییسكەكێ ب سەر ئەوێت ڕوینشتی [و عوزرا خۆ هەی] ئێخستینە، و خودێ ژڤانێ چاكییێ ب هەمییان داییە، و خودێ موجاهد (جیهادكەر) ب خەلاتەكێ مەزن ب سەر ڕوینشتییان ئێخستینە."},{"id":96,"translation":"96. پلە و پایە و گونەهـ ژێبرن و دلۆڤانی ل دەڤ خودێنە، و خودێ یێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":97,"translation":"97. ب ڕاستی ئەوێت ستەم ل خۆ كرین [مشەخت نەبوویین و مایینە د ناڤ گاوراندا] ملیاكەت جانێ وان دكێشن و دبێژنێ: هوین ل سەر چ بوون؟ دێ بێژن: ب ڕاستی ئەم د ئەردیدا بەلنگاز و بێچارە بوویین [ئەم نەدشیاین مشەخت ببین و ئەم نەدشیاین موسلمانەتییا خۆ ژی ئاشكەرا بكەین] ملیاكەت دێ بێژنێ: ئەرێ ما ئەردێ خودێ یێ بەرفرەهـ نەبوو هوین مشەخت ببنێ؟ ڤێجا ئەڤان جهێ وان دۆژەهە و چ پیسە دویماهیكە."},{"id":98,"translation":"98. ژ بلی وان یێت [ب دورستی] بەلنگاز و نەچار، ژ زەلام و ژن و بچویكان، ئەوێت بێ ڕێك و نەشێن ڕێكەكا دەركەڤتنێ بگرن."},{"id":99,"translation":"99. ڤێجا ئەڤان خودێ دێ لێ بۆریت، و ژ خۆ خودێ لێبۆر و گونەهـ ژێبەرە."},{"id":100,"translation":"100. و هەر كەسێ بۆ ڕێكا خودێ مشەخت ببیت، دێ ل سەر دفنا ملەتێ خۆ، جهی بۆ خۆ د ئەردیدا كەت، و بەرفرەهییێ د ڕزقیدا بینیت. و هەر كەسێ بۆ خودێ و پێغەمبەرێ وی ب مشەخت ژ مالا خۆ دەركەڤیت، پاشی [د ڕێكێدا بەری بگەهیتە جهێ ڤیایی] بمریت، بێ شك خێرا وی [تەمام] ل سەر خودێ كەڤت [بۆ بنڤێسیت]، و خودێ ب خۆ یێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":101,"translation":"101. و ئەگەر هەوە وەغەرەك [ئانكو سەفەرەك] د ئەردیدا كر، چو گونەهـ ل سەر هەوە نینە، هوین نڤێژا [چار ڕكاعەت] كورت بكەن، ئەگەر هوین ترسیان ئەوێت گاور هەوە ئەزیەت بدەن، ب ڕاستی گاور بۆ هەوە دژمنێت ئاشكەرانە."},{"id":102,"translation":"102. و گاڤا تو [مەخسەد پێغەمبەرە و یێت د دویڤدا دئێن ـ ژ سەروەران ـ هەتا ڕۆژا قیامەتێ] د ناڤ واندا بی، و تە ڤیا نڤێژا جەماعەت [وەختێ د ترسێدا] بۆ بكەی، بلا دەستەكەك ژ وان [پشتی دبنە دو جوین] د گەل تە نڤێژێ بكەن، و بلا چەكێ خۆ هلگرن [و جوینا دی دڤێت بەرانبەر دژمنی ڕاوەستیت]، ڤێجا هەر گاڤەكا سوجدە برن [و نڤێژا خۆ ڕكعەتەك یان ب تەمامی ل پشت تە كرن] ئێدی بلا ئەو ل پشت هەوە ڕاوەستن [و زێرەڤانییێ بكەن] و بلا دەستەكەكا دی [ئەوا بەرانبەر نەیاران ڕاوەستیایی] یا نڤێژ نەكری بهێت و د گەل تە نڤێژێ بكەت، و بلا د هشیار و سەرخۆ بن و چەكێ وان د گەلدا بیت. ئەوێت گاوربوویین، هیڤییان دكەن، كو هوین ژ چەك و كەل و پەلێت خۆ بێ ئاگەهـ بن، دا ئەو ژی ئێدی پێكڤە ب سەر هەوەدا بگرن و هێرشێ‌ بكەنە هەوە. چو گونەهـ ل سەر هەوە نینە ئەگەر ئەزیەتەك ژ بارانێ ب هەوە كەڤتبیت یان ژی هوین د نەساخ بن، چەكێ خۆ دانن، بەلێ هەوە باش ئاگەهـ ژ خۆ هەبیت و هشیار بن، ب ڕاستی خودێ ئیزایەكا هەتكبەر بۆ گاوران بەرهەڤكرییە."},{"id":103,"translation":"103. ڤێجا هەر گاڤەكا [ب ئاوایێ بۆری] هەوە نڤێژا خۆ كر، ئێدی هوین ل سەر پییان و ڕوینشتی و ل سەر كێلەكان درێژكری زكرێ خودێ بكەن و خودێ بیننە بیرا خۆ، ڤێجا ئەگەر هوین ژ دژمنی ئێمن بوون [كو چو هێرشان نائینتە سەر هەوە] هوین نڤێژا خۆ [ب وی ڕەنگی، ئەوێ خودێ فەرمانا هەوە پێ كری و د دەمێ دەستنیشانكریدا] بكەن، ب ڕاستی نڤێژ ل سەر باوەریداران ئەركە و دەمدارە [ئانكو دەمێ‌ خۆ یێ‌ دەستنیشانكری یێ‌ هەی]."},{"id":104,"translation":"104. [گەلی خودان باوەران] هوین ب دویڤ گەڕیان و داخوازكرنا نەیاران سست و بێزار نەبن، [چونكی] ئەگەر هوین [ب دویڤ وانڤە و د شەڕێ واندا] دئێشن، ب ڕاستی كا چاوا هوین دئێشن ئەو ژی دئێشن [و ئەگەر ئەو بێنا خۆ ل سەر نەهەقییا خۆ فرەهـ دكەن و خۆ ل بەر ڤان ئێش و نەخۆشییان دگرن، دڤێت هوین ژ وان چێتر خۆ ڕاگرن چونكی] ئەو هیڤییا هوین ژ خودێ دخوازن [ژ خەلاتێ مەزن و خێرێ] ئەو ناخوازن، ب ڕاستی خودێ یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":105,"translation":"105. ب ڕاستی مە ئەڤ كتێبە [كو قورئانە] ب هەقی و ڕاستییێ بۆ تە ئینا خوار، دا تو حوكمی د ناڤبەرا واندا ب وێ بكەی یا خودێ نیشا تە دایی، و بۆ خائینان پشتەڤان نەبە."},{"id":106,"translation":"106. و داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بكە [ژ بەر ئەوا تە كرییە دلێ خۆ، كو تو بەڕەڤانییێ ژ طوعمەیێ‌ كوڕێ ئیبریقی و دەستەكا وی بكەی یان یێ‌ جوی سزابدەی]، ب ڕاستی خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":107,"translation":"107. هەڤڕكی و جڕەبڕێ ژ پێش وانڤە نەكە، ئەوێت [ب گونەهان] خیانەتێ ل خۆ دكەن. ب ڕاستی خودێ حەژ زێدەخائینێ گونەهكار ناكەت."},{"id":108,"translation":"108. [ئەوێت دوڕوی.. خیانەتا خۆ] ژ مرۆڤان [ژ ترس و شەرمان] ڤەدشێرن و ژ خودێ ناڤەشێرن، و خودێ د گەل واندا بوو وەختێ ب شەڤ وان ڕەئییێت، خودێ پێ نەخۆش و پێ نەڕازی، د گەل ئێك دگێڕان. و ب ڕاستی خودێ ب وی تشتێ ئەو دكەن باش ئاگەهدارە."},{"id":109,"translation":"109. ئەها ئەڤە هەوە پشتەڤانی و بەڕەڤانی د ژیانا دنیایێدا ژ وان كر، ڤێجا كی دێ ڕۆژا قیامەتێ بەرانبەری خودێ بەڕەڤانییێ ژ وان كەت؟! یان كی دێ خۆ دەتە بەر وان و كریارا وان ب ستۆیێ خۆڤە گریت [كو وان ژ ئیزایا دۆژەهێ ڕەها بكەت]."},{"id":110,"translation":"110. و هەر كەسێ كارەكێ خراب بكەت [كو ئەزیەتا وی بگەهیتە هندەكێت دی و پێ بئێشن] یان ستەمێ ل خۆ بكەت [ئانكو گونەهان بكەت] پاشی داخوازا گونەهـ ژێبرنێ ژ خودێ بخوازیت، دێ بینیت خودێ یێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":111,"translation":"111. و هەر كەسێ گونەهەكێ بكەت، زیانێ ل خۆ دكەت، ب ڕاستی خودێ یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":112,"translation":"112. و هەر كەسێ گونەهەكا بچویك یان یا مەزن [یان خەلەتییەكێ] بكەت پاشی ب ئێكێ بێ غالیغەرەز ڤەنیت، ب ڕاستی وی بێ بەختی و گونەهەكا ئاشكەرا ئێخستە سەر خۆ."},{"id":113,"translation":"113. [هەی موحەممەد] ئەگەر كەرەم و دلۆڤانییا خودێ ل سەر تە نەبایە، دەستەكەك ژ وان ل بەربوو تە د سەردا ببەن، بەلێ ئەو ژ خۆ پێڤەتر كەسێ د سەردا نابەن [چونكی سەرئەنجامێ كارێ وان هەر ل وان دزڤڕیت] و ئەو قەت نەشێن چو زیانێ بگەهیننە تە، ژ لایێ‌ خۆڤە خودێ قورئان و سونەت بۆ تە هنارتن [ڤێجا دێ چاوا شێن زیانەكێ گەهیننە تە، خودێ دێ تە پارێزیت ئەو چەند بزاڤێ بكەن] و تشتێ تە چو ژێ نەدزانی ب تە دا زانین، ب ڕاستی خودێ كەرەمەكا مەزن د گەل تە كرییە."},{"id":114,"translation":"114. چو خێر د گەلەك ئاخڤتن و پستەپستا واندا نینە، ئەو تێ نەبیت یێ فەرمانا خێرێ یان قەنجییێ یان ئاشتكرن و پێكئینانا د ناڤبەرا هەڤڕكاندا بكەت، و هەر كەسێ [ئەڤا بۆری] بۆ ڕوییێ خودێ بكەت، ب ڕاستی ئەم دێ خەلاتەكێ مەزن دەینێ‌."},{"id":115,"translation":"115. و هەر كەسێ پشتی ڕێكا ڕاست بۆ دیاربوویی و دژاتییا پێغەمبەری بكەت، و ڕێكا بێ باوەران بگریت، ئەم ژی دێ بەرێ وی دەینە وێ ڕێكا ئەو لێ زڤڕی، و ئەم دێ وی كەینە د دۆژەهێدا، كو پیسە دویماهیك و پیسە قویناخە."},{"id":116,"translation":"116. ب ڕاستی خودێ [گونەها] یێت هەڤال و هۆگران بۆ چێ دكەن ژێ نابەت، و ژ بلی ڤێ [گونەهێ] خودێ بۆ وی یێ بڤێت گونەها وی ژێ دبەت، و هەر كەسێ شریكان بۆ خودێ چێكەت ب سویند ئەو بەرزەبوونەكا پیس [دویر] بەرزەبووییە."},{"id":117,"translation":"117. [ئەو موشرك] ژ بلی خودێ گازی و پەرستنا هندەك پەرستییێت مێ دكەن [وەكی لات و عوززا و مەنات و نائیلە... هتد، و ب ڤێ پەرستنێ و گازیكرنێ]، ب تنێ شەیتانێ خڕیایی دپەرێسن و هەوار دكەنێ."},{"id":118,"translation":"118. خودێ دویرئێخست ژ دلۆڤانییا خۆ [لەعنەت لێ باراندن ]، سویند خوار و گۆت: ئەز دێ بارەكا ئاشكەرا ژ بەندەیێت تە بۆ خۆ ئێخم."},{"id":119,"translation":"119. و ئەز دێ وان ژ ڕێكا ڕاست بەرزەكەم، و دێ وان ب هیڤی ئێخم [كو دێ ژی درێژ بن و دێ هزركەن هێژ زوییە تۆبە بكەن، و ل خۆ بزڤڕن هەتا ژیانا خۆ هەمییێ ب ڤان هیڤییان دبەنە سەری] و ئەز دێ فەرمانا وان كەم، ڤێجا ئەو دێ گوهێت تەرشان ژێڤەكەن [كو بێنە نیشانكرن ئەو پێشكێشن بۆ پەرستی و بوتان]، و ئەز دێ فەرمانا وان كەم كو ئەو چێكرییان یان دینێ خودێ بگوهۆڕن. و هەر كەسێ شەیتانی ل جهێ خودێ بۆ خۆ بكەتە هاریكار و پشتەڤان، ئێدی ب سویند ئەو ب بەر زیانەكا ئاشكەرا كەڤت."},{"id":120,"translation":"120. [شەیتان] ژڤان و پەیمانێت [درەو] ددەتە وان و وان ب هیڤی دئێخیت، و شەیتان ژ خاپاندنێ پێڤەتر نادەتە بەر وان."},{"id":121,"translation":"121. ئەڤان [دویكەڤتییێت شەیتانی] جهێ وان [ڕۆژا قیامەتێ] دۆژەهە، و چو ڕێكێت ژێ دەركەڤتن و ڕەهابوونێ نابینن."},{"id":122,"translation":"122. و ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، ب ڕاستی ئەم دێ وان بەینە د وان بەحەشتاندا ئەوێت ڕویبار د بندا دهەڕكن (دچن) و ئەو هەروهەر دێ تێدا مینن، ئەڤە سۆز و پەیمانەكا ڕاستە ژ خودێ، و ما كی ژ خودێ ڕاستگۆتر هەیە؟"},{"id":123,"translation":"123. گەلی ئەوێت هەوە باوەری ئینیایین، و گەلی خودانێت كتێبان [جزا و خەلاتێ خودێ] نە ب هیڤییێت هەوەیە و نە ب هیڤییێت خودانێت كتێبانە [كو جوهی و فەلەنە]، هەر كەسێ [ژ هەوە یان ژ وان] خرابی و گونەهەكێ بكەت، دێ پێ ئێتە جزادان، و ژ خودێ پێڤەتر چو هاریكار و پشتەڤانان بۆ خۆ نابینیت."},{"id":124,"translation":"124. و هەر كەسێ كار و كریارێت قەنج بكەت چ ژن چ مێر، و ئەو خودان باوەر بیت، ئەها ئەڤە دێ چنە بەحەشتێ، و تەمەت خیچا بەركێ قەسپێ ستەم لێ نائێتەكرن [ئانكو كێمترین ستەم لێ نائێتە كرن]."},{"id":125,"translation":"125. ما دینێ كێ ژ یێ وی چێترە ئەوێ ب دورستی خۆ سپارتییە خودێ و ئەو كارڕاست و قەنج ژی، و بوویییە دویكەڤتییێ دینێ ئیبراهیمی، كو دینەكێ ڤەدەرە ژ خواری و خرابییێ، و خودێ ژی ئیبراهیم كرە زێدەخۆشڤییێ خۆ."},{"id":126,"translation":"126. هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەمی یێ خودێیە، و خودێ ژی ب هەر تشتەكی [چ بچویك چ مەزن] باش یێ ئاگەهدارە."},{"id":127,"translation":"127. [هەی موحەممەد] ئەوا د دەرهەقێ ژنێدا [كا چ بڕیار و ئەحكام د دەرهەقێ وێدا هەنە] ژ تە دپرسن، بێژە: خودێ دێ بۆ هەوە ڤێ چەندێ ڕۆن كەت، و ئەوا بۆ هەوە ژ قورئانێ دئێتە خواندن ڕۆنكرن و بەرسڤە، [ئیشارەتە بۆ ئایەتا سێیێ ژ سۆرەتا (ئەلنیسا‌و)، و ڕامانا وێ ژی ئەڤەیە [ئەگەر هوین ترسیان د ڕاستا كچێت سێویدا ئەوێت هوین خودانییێ ژێ دكەن، ئەگەر مار بكەن، دادگەرییێ نەكەن، و مافێت وان ب دورستی نەدەنێ، وان بهێلن، و ژنێت دی یێت هەوە پێ خۆش مار بكەن]، [خودێ دێ بۆ هەوە دیاركەت و ئەوا ژ قورئانێ بۆ هەوە دئێتە خواندن]، كا چ د ڕاستا سێوییێدا هەیە ئەوا هوین میراتێ خودێ بۆ ڤەبڕی نەدەنێ، و هەوە دڤێت مار بكەن [ژ بەر جوانییا وێ، دا مەهرا ئەو هەژی نەدەنێ، یان ژی هەما هەر نەهێلن شوی بكەت، دا مالێ وان بۆ هەوە بمینیت] [ئانكو خودێ بۆ هەوە دیار دكەت، هوین چو ژ ڤان د ڕاستا سێوییێدا نەكەن، و ستەمێ لێ نەكەن نە ژ ڕێكا میراتیڤە نە ژ ڕێكا مەهر و شویكرنا وێڤە] و خودێ بڕیارا كوڕێت بچویك دێ بۆ هەوە دیاركەت [ماف و میراتێ وان بدەنێ و بێ بار نەكەن] و خودێ بۆ هەوە بڕیارا سێوییان [چ كوڕ چ كچ] دیار دكەت كو هوین دادوەرییێ د هەمی كاروبارێت واندا بكەن، هەر خێر و قەنجییا هوین بكەن ب ڕاستی خودێ یێ پێ ئاگەهە."},{"id":128,"translation":"128. و ئەگەر ژن ترسیا زەلامێ وێ ژێ دویركەڤیت و ڕوییێ خۆ ژێ وەرگێڕیت یان دەست ژێ بەردەت، گونەهـ ل سەر وان نینە هەردو د گەل ئێك پێكبێن [تفاقەكێ د گەل ئێك بكەن]، [ڕۆژێت خۆ یان هندەكان ژێ یان هندەك نەفەقەی یان مەهرێ یان هندەكێ ژێ، پێ بهێلیت و ڕازی بیت، و ب ڤێ پێهێلانێ زەلام د گەل بمینیت]. و پێكهاتن و ئاشتبوون چێترە، و چڕویكاتی د گەل نەفسێ هاتییە بەرهەڤكرن، [ئانكو نەفس ل سەر چڕویكاتییێ ڕابوویییە و یا پێڤە گرێدایییە، نە ژن چو ب زەلامێ خۆ دهێلیت و نە زەلام مافێ‌ وێ ددەتێ، ئەگەر دلێ خۆ دا سەر ئێكا دی پاشی دئێنە پالدان كو ڤی سروشتی بهێلن] ڤێجا ئەگەر هوین قەنجییێ بكەن [و ل ئێكدو ب هەجەت نەبن و د گەلێك بقەتینن] و خۆ ژ ستەم و مافخوارنێ بپارێزن [بزانن] ب ڕاستی خودێ ب تشتێ هوین دكەن ئاگەهدارە."},{"id":129,"translation":"129. چوجا هوین نەشێن د ناڤبەرا ژناندا دادوەرییێ بكەن [مەخسەد عەدالەتا ڕاست و دورست و تەكووز]، خۆ هوین د مجد ژی بن. ڤێجا [ئەوا دلێ هەوە ل سەر نەمایی] ب ئێكجاری بەرێ خۆ ژێ وەرنەگێڕن، ڤێجا هوین وێ وەكی یا هەلاویستی بهێلن [نەیا ب زەلامە، و نەیا بێ زەلامە]، و ئەگەر هوین خەلەتییێت خۆ چێكەن [و فەرق و جودایییێ نەكەن] و پارێزكارییا خودێ بكەن [ژ هەمی كار و كریارێت خودێ ژی نەرازی، وەكی: ستەم و فەرق و جودایییا د ناڤبەرا ژناندا] ب ڕاستی خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":130,"translation":"130. و ئەگەر ئەو هەردو [ژن و مێر] ژێكڤەبوون [ژن هاتە بەردان] خودێ وان هەردووكان دێ ژ كەرەما خۆ زەنگین و بێ منەت كەت [ئانكو وان هەوجەیی ئێكدو ناكەت] ب ڕاستی خودێ [د دلۆڤانی و كەرەما خۆدا] یێ بەرفرەهـ و كاربنەجهە."},{"id":131,"translation":"131. هندی د ئەرد و ئەسماناندا یێ خودێیە، ب ڕاستی مە فەرمانا، ئەوێت بەری هەوە مە كتێب دایینێ، كر و یا هەوە ژی دكەین كو پارێزكارییا خودێ بكەن، و ئەگەر هوین گاوربوون ب ڕاستی هندی د ئەرد و ئەسماناندا یێ خودێیە، [و هوین چو زیانێ ناگەهیننە خودێ] خودێ یێ بێ منەتە و هێژایی سوپاسییێیە."},{"id":132,"translation":"132. هندی د ئەرد و ئەسماناندا یێ خودێیە، و خودێ بەسە پشتەڤان بیت."},{"id":133,"translation":"133. و ئەگەر خودێ بڤێت دێ هەوە بەرئاتافكەت [هەوە مرینیت و قڕكەت] گەلی مرۆڤان، و هندەكێت دی [شوینا هەوە] دێ ئینیت، و ب ڕاستی خودێ ل سەر ڤی كاری یێ دەستهەلاتدارە."},{"id":134,"translation":"134. و هەر كەسێ خێرا دنیایێ [ب تنێ بەرانبەر كار و كریارێت خۆ] بڤێت، [بلا بزانن] خودێ خێرا دنیا و ئاخرەتێ ل دەڤە [ڤێجا بۆچی هوین خۆشییا كێم ددەنە ب یا گەلەك و بۆچی هوین ب دنیایێ ب تنێ د ڕازینە]، و خودێ ب وی كارێ هوین دكەن بهیسەر و بینەرە."},{"id":135,"translation":"135. گەلی خودان باوەران ب دادوەرییێ‌ ڕابن [خۆ ژێ نەدەنە پاش و د بنیڕا ستەمێ نەكەن] و شادەیییێ بۆ خودێ بدەن، ئەگەر خۆ ل سەر هەوە و دەیباب و كەس و كاران ژی بیت. ئەگەر ئەو د زەنگین بن یان د هەژار بن، خودێ ژ وان هەردووكان هەژیترە [هوین خاترێ بۆ بگرن] ڤێجا ب دویڤ دلخوازییا خۆ نەكەڤن، كو هوین دادوەرییێ نەكەن. و ئەگەر هوین ئەزمانێ خۆ تێك بدەن [و شادەیییێ بگوهۆڕن] یان ژی نەدەن [و ڤەشێرن] بزانن خودێ ب تشتێ هوین دكەن ئاگەهدارە."},{"id":136,"translation":"136. گەلی خودان باوەران، خۆ ل سەر باوەرییا ب خودێ و پێغەمبەری و كتێبا وی ب سەر پێغەمبەرێ خۆدا ئینایییە خوارێ و كتێبێت بەری نوكە هنارتین، ڕاگرن و بمینن، و هەر كەسێ باوەرییێ ب خودێ و ملیاكەتێت وی و كتێبێت وی و پێغەمبەرێت وی و ڕۆژا قیامەتێ نەئینیت، ب سویند ئەو كویر و دویر بەرزەبوو."},{"id":137,"translation":"137. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ئینایین، پاشی گاوربوویین، پاشی دیسا باوەری ئینایین، پاشی د دویڤڕا دیسا گاوربوویین، پاشی گاورییا وان زێدەبوویی و ل سەر گاورییێ مرین، ئێدی خودێ وان ئازا ناكەت، و گونەهێت وان ژێ نابەت و ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":138,"translation":"138. [هەی موحەممەد] مزگینییێ بدە دوڕوییان كو ب ڕاستی ئیزایەكا ب ژان بۆ وان هەیە."},{"id":139,"translation":"139. ئەوێت گاوران شوینا خودان باوەران بۆ خۆ دكەنە دۆست و پشتەڤان، ئەرێ وان ڕێز و سەرفەرازی ژ وان دڤێت؟! ب ڕاستی ڕێز و سەرفەرازی هەر یا خودێیە [ئانكو ڕێز و سەرفەرازییێ بەس ژ خودێ بخوازن]."},{"id":140,"translation":"140. ب ڕاستی خودێ د قورئانێدا بۆ هەوە ئینایییە خوار، و هەر گاڤەكا هەوە بهیست تڕانە یان گاوری ب ئایەتێت خودێ دئێتەكرن، د گەل وان [ئانكو تڕانەكەران] نەڕویننە خوارێ هەتا سوحبەتەكا دی دكەن [ئانكو هەتا سوحبەتا خۆ دگوهۆڕن]. و ئەگەر هوین وێ گاڤێ د گەل ڕوینشتن، هوین ژی دێ وەكی وان لێ ئێن، بێ گۆمان خودێ دوڕوییان و گاوران پێكڤە د دۆژەهێدا دێ كۆمكەت."},{"id":141,"translation":"141. ئەوێت خۆ دگرن و زێرەڤانییا هەوە دكەن [كا دێ چ ب سەرێ هەوە ئێت] ڤێجا ئەگەر سەركەڤتنەك و خێرەك ژ دەڤ خودێ بۆ هەوە هات، دێ بێژن ما ئەم ژی د گەل هەوە نەبوویین؟ [مە ژی د دەستكەڤتیدا پشكدار بكەن] و ئەگەر سەركەڤتن بارا گاوران بیت، دێ بێژن: ما ئەم یێت ب سەر هەوەدا د زال نەبوویین؟ [بەلێ مە هوین نەكوشتن و نەئێخسیركرن و د ناڤ واندا مە هاریكارییا‏ هەوە نەكر؟] و ما مە هوین ژ موسلمانان نەپارستن [ڤێجا كا بارا مە بدەنە مە] ڕۆژا قیامەتێ خودێ دێ فەرمانێ و حوكمی د ناڤبەرا واندا كەت، و ژ خۆ خودێ چوجا ڕێ و فەرسەتێ نادەتە گاوران، موسلمانان قڕ بكەن."},{"id":142,"translation":"142. ب ڕاستی دوڕوییان [دڤێن] خودێ بخاپینن، و خودێ ب خۆ وان ڕادكێشیتە سەرداچۆنا وان، و گاڤا ڕابوونە نڤێژێ، ب سستی ڕادبن و پێش چاڤێت خەلكی نڤێژێ دكەن، كێم جار نەبن خودێ نائیننە بیرا خۆ [مەخسەد د نڤێژێدا، چونكی ژ بەر خەلكی دكەن و ترسا خودێ تێدا ناكەن]."},{"id":143,"translation":"143. ئەو [دوڕوی د ناڤبەرا موسلمان و گاوراندا یێت مایین] نە ژ وان و نە ژ وانن، و ب ڕاستی ئەوێ خودێ بەرزەكر، تو چو ڕێكان بۆ نابینی ڤەگەڕیتەڤە."},{"id":144,"translation":"144. گەلی خودان باوەران، گاوران شوینا موسلمانان دۆست و پشتەڤان نەگرن، ئەرێ هەوە دڤێت [ب ڤی كارێ خۆ] نیشانەكا ب هێز و ئاشكەرا بدەنە خودێ [هەوە ژ بەر ئیزا بدەت]."},{"id":145,"translation":"145. ب ڕاستی دوڕوی د بنێ دۆژەهێدانە، و چو هاریكار بۆ وان نینن [وان ژ ئیزایا دۆژەهێ قورتال بكەن]."},{"id":146,"translation":"146. ژ بلی وان یێت پەشێمان بوویین و تۆبەكرین، و كاروبارێت خۆ دورست و چاك كرین، و خۆ ب كتێبا خودێ و سونەتا پێغەمبەریڤە گرتین و ب كار و كریارێت خۆ ڕازیبوویین و ڕوییێ خودێ ب تنێ ڤیایین. ئێدی ئەڤە [ڕۆژا قیامەتێ] دێ د گەل خودان باوەران بن، و ب ڕاستی خودێ دێ خەلاتەكێ مەزن دەتە خودان باوەران."},{"id":147,"translation":"147. ما خودێ چ هەوجەیی و منەت ب ئیزادانا هەوە هەیە، ئەگەر هوین سوپاسی و شوكورا خودێ بكەن و باوەرییێ پێ بینن؟ [ئەڤە چو ژ گەنجخانەیا خودێ زێدە ناكەت، دیسا ئیزادانا وی بۆ هەوە چو ژ گەنجخانەیا وی كێم ناكەت]. و خودێ ب خۆ ژی سوپاسگۆزارێ زانایە [ئانكو بەندەیێت خۆ ل سەر گوهدارییا خۆ خەلات دكەت]."},{"id":148,"translation":"148. خودێ حەژ دیاركرنا ئاخڤتنێت كرێت ناكەت، ژ وی نەبیت یێ ستەملێكری [ئەو ژی دا بەڕەڤانییێ ژ خۆ بكەت]. و خودێ گوهدێر و زانایە."},{"id":149,"translation":"149. ئەگەر هوین قەنجی و خێرێ ئاشكەرا بكەن یان ژی ڤەشێرن یان ژی ژ خرابییەكێ ببۆرن، ڤێجا ب ڕاستی خودێ لێنەگر و خودان شیانە."},{"id":150,"translation":"150. ب ڕاستی ئەوێت باوەرییێ ب خودێ و پێغەمبەرێت وی نەئینن و دڤێن فەرق و جوداهییێ بێخنە د ناڤبەرا خودێ و پێغەمبەرێت ویدا، و دبێژن ئەم باوەرییێ ب هندەك پێغەمبەران دئینین و ب هندەكان نائینین، و دڤێن بۆ خۆ ڕێكەكا ناڤنجی د ناڤبەرا [باوەری و گاورییێدا] بگرن."},{"id":151,"translation":"151. بێ گۆمان ئەڤە ب دورستی گاورن، و مە ئیزایەكا هەتكبەر بۆ گاوران بەرهەڤكرییە."},{"id":152,"translation":"152. و ئەوێت باوەری ب خودێ و پێغەمبەرێت وی ئینایین و فەرق و جوداهی د ناڤبەرا واندا نەكرین، [و باوەری ب هەمی پێغەمبەران ئینایی] ئەها ئەڤان خودێ دێ خەلاتێ وان دەتێ، و خودێ ب خۆ ژی گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":153,"translation":"153. خودانێت كتێبان ژ تە دخوازن، تو كتێبەكێ بۆ وان ژ ئەسمانی بینییە خوارێ ب سویند وان ژ ڤێ مەزنتر ژ مووسایی خواست، گۆتنە [مووسایی] كا خودێ ب ئاشكەرایی نیشا مە بدە، و ژ بەر ستەمكارییا وان برویسییا ئاگری ل ئەسمانا ئەو گرتن، و پشتی نیشانێت ئاشكەراكەر ژی بۆ هاتین، دیسا گۆلك بۆ خۆ گرتن و پەرستن، پاشی ئەم لێ بۆرین، و مە نیشانێت ئاشكەراكەر دانە مووسایی."},{"id":154,"translation":"154. ژ بەر كو دا پەیمانا وان یا موكوم بیت، مە [چیایێ] (طور) ڕاكرە هنداڤ سەرێ وان و مە فەرمانا وان كر: داچەمیایی [و خۆشكاندی بۆ خودایێ ئەو ژ بەرزەبوونێ ڕزگاركرین] د دەرگەهێ قودسێڕا بدەنە ژۆر، و مە فەرمانا وان كر زێدەگاڤییێ د شەنبییێدا نەكەن [و نەدەنە سەر بڕیارا خودێ] و مە پەیمانا موكومكری ژ وان ستاندن."},{"id":155,"translation":"155. ڤێجا ژ بەر پەیمان شكاندن و باوەری نەئینانا وان ب نیشان و ئایەتێت خودێ، و كوشتنا وان ژ بێ بەختی و نەهەقی بۆ پێغەمبەران، و گۆتنا وان دلێت مە ب كاڤلانكن [ژ بەر هندێ تێ ناگەهین] [وەنینە وەكی ئەو دبێژن] بەلكی خودێ ژ بەر گاورییا وان یێت پەردەسەر كرین، ڤێجا كێمەك ژ وان [نە گەلەك] باوەرییێ پێ دئینن."},{"id":156,"translation":"156. دیسا ژ بەر نەباوەرئینانا وان ب عیسایی و گۆتنا وان یا زێدە بێ بەخت ل سەر مەریەمێ."},{"id":157,"translation":"157. دیسا ژ بەر گۆتنا وان ب ڕاستی مە عیسایێ كوڕێ مەریەمێ كو پێغەمبەرێ خودێیە، مە یێ كوشتی، و وان ب خۆ ژی نە عیسا كوشتییە و نە ل دار دایییە [ئانكو ل سەر داران نەكوشتییە و هەلاویستییە] بەلێ ل بەر وان [ئەوێ كوشتی و عیسا] وەكی ئێك لێ هاتن، و ئەو ب خۆ ژی ل سەر كوشتنا عیسایی ب گۆمانن، و چو زانین پێ نینن ژ بلی دویكەڤتنا گۆمانێ، و ب ڕاستی وان عیسا نەكوشتییە."},{"id":158,"translation":"158. بەلێ خودێ ئەو ب بال خۆڤە بلندكرییە، و خودێ ب خۆ یێ سەردەست و كاربنەجهـ و فەرمانڕەوایە."},{"id":159,"translation":"159. چو كەس ژ خودانێت كتێبان [مەخسەد جوهی و فەلەنە] نامینن باوەرییێ ب عیسایی نەئینن بەری مرنا وی [دەمێ دئێتە خوارێ بۆ كوشتنا دەجالی]، و ڕۆژا قیامەتێ ل سەر هەمییان دێ بیتە شاهد [كو وی یێ گەهاندی ئەو بەندەیێ خودێیە و پێغەمبەرە]."},{"id":160,"translation":"160. ڤێجا ژ بەر ستەما جوهییان دكر و ژ بەر ڕێگرتنا وان یا گەلەك بۆ ڕێكا خودێ، مە ژی هندەك تشتێت پاقژ و بۆ وان دورست و حەلال، ل سەر نەدورستكرن."},{"id":161,"translation":"161. و دیسا ژ بەر وەرگرتن و خوارنا وان بۆ سەلەفێ‌ و ئەو ب خۆ فەرمانا وان هاتبوو كرن وەنەكەن، و ژ بەر خوارنا وان بۆ مالێ خەلكی ژ بێ بەختی و ژ نەهەقی [من ژی تشتێ بۆ وان پاقژ و دورست، نەدورست كر]. و ب ڕاستی مە ئیزایەكا ب ژان بۆ گاوران ژ وان بەرهەڤكرییە."},{"id":162,"translation":"162. بەلێ ژ وان یێت ڕەهوان و شارەزا د زانینێدا [وەكی عەبدوللایێ كوڕێ سەلامی و ئەسەدێ كوڕێ عوبەیدی و ئەسەدێ كوڕێ سەعیە] و یێت باوەری ئینایین، باوەرییێ ب ئەوا بۆ تە و بۆ [پێغەمبەرێت] بەری تە هاتی دئینن، و بەردەوام نڤێژان دكەن و زەكاتێ ددەن، و باوەرییێ ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ دئینن، ب ڕاستی ئەم ڤان دێ خەلاتەكێ مەزن دەینێ."},{"id":163,"translation":"163. ب ڕاستی مە وەحی بۆ تە هنارت هەروەكی مە وەحی بۆ نووح و پێغەمبەرێت پشتی وی هاتین هنارتی. و مە وەحی بۆ ئیبراهیمی و ئیسماعیل و ئیسحاق و یەعقووب و كوڕێت وی و عیسا و ئەییووب و یوونس و هاروون و سولەیمان، و [مە كتێبا ب ناڤێ] زەبوور دا داوودی."},{"id":164,"translation":"164. و پێغەمبەر مە هنارتن ژ وان یێت مە بەری نوكە سەرهاتییا وان بۆ تە ڤەگێڕایی و هندەك پێغەبەرێت دی ژی مە هنارتن، و بەحسێ وان مە بۆ تە نەكرییە، و ب ڕاستی خودێ د گەل مووسا ئاخڤتییە."},{"id":165,"translation":"165. ئەو پێغەمبەر مزگینئین و ئاگەهداركەر بوون، دا مرۆڤان بەرانبەری خودێ پشتی هنارتنا پێغەمبەران، چو هێجەت نەمینن، و خودێ ب خۆ ژی یێ زالكەر و كاربنەجهە."},{"id":166,"translation":"166. بەلێ خودێ شادەیییێ ب وێ كتێبا ب زانینا خۆ بۆ تە ئیناییە خوارێ ددەت [كو ئەڤ قورئانە ژ دەڤ خودێیە و تو پێغەمبەری] و ملیاكەت ژی شادەیییێ ددەن، و شادەیییا خودێ بەسە."},{"id":167,"translation":"167. ئەوێت گاوربوویین و مرۆڤان ژی ژ ڕێكا خودێ ددەنە پاش، ب ڕاستی ئەو بەرزەبوونەكا دویر بەرزە بووینە."},{"id":168,"translation":"168. ب ڕاستی ئەوێت گاوربوویین و ستەم كرین، ب ڕاستی خودێ لێ نابۆریت و بەرێ وان نادەتە چو ڕێكێت [سەرفەرازییێ]."},{"id":169,"translation":"169. ژ بلی ڕێكا دۆژەهێ كو هەروهەر دێ تێدا مینن، و ئەڤە ب خۆ ل دەڤ خودێ ب ساناهییە."},{"id":170,"translation":"170. گەلی مرۆڤان ب ڕاستی پێغەمبەرەك ژ لایێ خودایێ هەوەڤە ب دینەكێ هەق و ڕاست هات، ڤێجا باوەرییێ پێ بینن بۆ هەوە چێترە، و ئەگەر باوەرییێ پێ نەئینن و ببنە گاور [بزانن] هەر تشتێ د ئەرد و ئەسماناندا هەی بۆ خودێیە، و خودێ ب خۆ یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":171,"translation":"171. هەی خودانێت كتێبان [مەخسەد فەلەنە] هوین توندییێ د دینێ خۆدا نەكەن [كا دینێ هەوە یێ چاوایە وەسا وەربگرن، عیسا پێغەمبەرە و بەندەیێ خودێیە، و حاشا نەكوڕێ خودێیە]. و ژ ڕاستی و هەقییێ پێڤەتر د ڕاستا خودێدا نەبێژن، ب ڕاستی هندی عیسایە مەسیحێ كوڕێ مەریەمێ، پێغەمبەرێ خودێیە و ب پەیڤا خۆ [ببە] چێكرییە، كو ئاراستەی مەریەمێ كربوو، و ئەو جانەكە ژ خودێ. ڤێجا باوەرییێ ب خودێ و پێغەمبەرێت وی بینن، و هوین [د دەرهەقێ خودێدا نەبێژن] [خودێ] سێنە، ڤێ ئاخڤتنێ بهێلن، بۆ هەوە چێترە. ب ڕاستی خودێ پەرستییەكێ تەك و تنێیە، یێ پاك و پاقژ و بلندە ژ هندێ كو زاڕۆكەك بۆ هەبیت. و كا چ د ئەرد و ئەسماناندا هەیە یێ خودێیە و بەسە كو ڕاگر و ڕێڤەبەرێ [ئەرد و ئەسمانانە و هەچیێ تێدا هەی]."},{"id":172,"translation":"172. عیسا خۆ مەزن ناكەت كو بەندەیێ خودێ بیت و ملیاكەتێت نێزیكێت خودێ ژی، و هەر كەسێ خۆ ژ پەرستنا وی بلندتر لێ بكەت و خۆ مەزن بكەت، ب ڕاستی خودێ دێ وان هەمییان ل دەڤ خۆ كۆمكەت."},{"id":173,"translation":"173. ڤێجا ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، ئەڤانە خودێ دێ كرییا وان دەتێ، و ژ كەرەما خۆ هێژ پتر دێ دەتێ، بەلێ ئەوێت خۆ بلند دیتین و خۆ مەزنكرین، ئێدی خودێ دێ وان ب بەر ئیزایەكا ب ژان ئێخیت. و ژ بلی خودێ چو هاریكار و پشتەڤانان بۆ خۆ نابینن."},{"id":174,"translation":"174. گەلی مرۆڤان ب ڕاستی نیشان و بەلگەیەكا گۆمانبڕ ژ لایێ خودایێ هەوەڤە بۆ هەوە هات [كو پێغەمبەرە و چو هێجەتان بۆ هەوە نەهێلیت، هەمی تشتان بۆ هەوە ڕاست و دورست دیار بكەت]، و مە ڕۆناهییەكا ڕۆنكەر [كو قورئانە] بۆ هەوە هنارت."},{"id":175,"translation":"175. ڤێجا ئەوێت باوەری ب خودێ ئینایین و خۆ ب وێ باوەرییێ و قورئانێڤە گرتین. خودێ وان دێ گەهینیتە دلۆڤانی [بەحەشتا] و كەرەما خۆ و دێ وان ڕاستەڕێ كەت."},{"id":176,"translation":"176. [هەی موحەممەد] پسیارا میراتێ وی مری ئەوێ نە باب و باپیر و نە كوڕ و نە نەڤی هەین، ژ تە دكەن [كا چاوانە] بێژە: ژ خۆ خودێ دێ بۆ هەوە میراتێ وی دیاركەت، ئەگەر مرۆڤەك مر و چو زاڕۆك و نەڤی [دویندەهـ] نەبن و چو باب و باپیر ژی نەبن و خویشكەكا [دەیبابی یان یا بابێ نەیا دەیكێ ب تنێ] هەبیت، نیڤا میراتێ‌ وی بۆ خویشكا وییە، و ئەگەر خویشك مر و چو دویندەهـ و باب و باپیر نەبن، برا دبیتە میراتخۆرێ وێ، و ئەگەر ژ دو خویشكان و پتر بن، دوسێكا میراتی بۆ وانە، و ئەگەر خویشك و برا د گەلێك بن، بارا برایی تەمەتی بارا دو خویشكانە. دا هوین مافێ‌ كەسێ نەخۆن و د سەردا نەچن، خودێ بۆ هەوە ڕۆن دكەت، و ب ڕاستی خودێ ب هەمی تشتان یێ زانا و ئاگەهدارە."}]},{"id":5,"verses":[{"id":1,"translation":"1. گەلی ئەوێت هەوە باوەری ئینایین، سۆز و پەیمانێت خودێ ژ هەوە وەرگرتین، ب جهـ بینن، گیاندارێت ڕاگرتنێ یێت گیاخۆر [وەكی كەوالی و حێشتران و چێلان] بۆ هەوە دورست بوون، ژ بلی ئەڤێت دێ بۆ هەوە ئێنە خواندن، و دیسا ژ بلی نێچیركرنا وان و هوین د ئیحراماندا [بۆ حەجێ یان عومرەیێ] و نێچیرێ بۆ خۆ دورست نەكەن و هوین د ئیحراماندا. ب ڕاستی خودێ چ بڤێت دێ بڕیارێ پێ دەت و حوكمی پێ كەت."},{"id":2,"translation":"2. گەلی ئەوێت هەوە باوەری ئینایین، نەدەنە سەر ڕێ و نیشانێت دینێ خودێ، و حورمەتا هەیڤێت حەرامكری و ب ڕویمەت [كو (ذی القعدە)، و (ذی الحجە)، و موحەڕەم، و ڕەجەبن] نەشكێنن [و شەڕی تێدا نەكەن] و ڕێكا قوربانان و تەرشێت ڕستك د ستۆیدا [كو دیارینە بۆ كەعبەیێ] نەگرن، و بۆ خۆ دورست نەكەن، و بۆ خۆ دورست نەكەن هوین ڕێكا وان بگرن، ئەوێت ژ بەر دەستڤەئینانا كەرەم و ڕازیبوونا خودایێ خۆ قەستا مالا خودێ دكەن. هەر وەختێ هوین ژ ئیحرامان دەركەڤتن ڤێجا نێچیرا خۆ بكەن. و بلا نەڤیانا هەوە بۆ دەستەكەكێ كو [سالا حودەیبییە] ڕێكا كەعبەیێ ل هەوە گرتبوو وە ل هەوە نەكەت هوین دەستدرێژییێ بكەن، و ل سەر باشی و پارێزكارییا خودێ هاریكارێت ئێك بن. و ل سەر گونەهـ و دەستدرێژییێ هاریكارێت ئێك نەبن. و پارێزكارییا خودێ بكەن، و ب ڕاستی جزایێ خودێ جزایەكێ دژوارە."},{"id":3,"translation":"3. [گۆشتێ] مراران و خوین [یا ڕۆن] و گۆشتێ بەرازان و یێ نە ژ بۆ خودێ هاتییە سەرژێكرن و [گۆشتێ] تەرشا هاتییە فەتساندن، و [گۆشتێ تەرشا] ب داروبەران هاتییە كوشتن و [گۆشتێ تەرشا] كەڤتی [و مری] و [گۆشتێ تەرشا] ب قۆچان مربیت و [گۆشتێ] دەهبەیان خواری، ئەو نەبیت یا هوین ڤێڕا دگەهن و ڤەدكوژن، و [گۆشتێ تەرشا] كو ل سەر كەڤرێت چكلاندی دئێتە ڤەكوشتن، ل سەر هەوە هاتە حەرامكرن، دیسا هوین بەخت و ئێغبالا خۆ ژ فالڤەگرتنێ بخوازن ل سەر هەوە هاتە حەرامكرن [ژ ڕێز و سەروبەرێت عەرەبان ئەو بوو ئەگەر وان كارەك ل بەربایە چ وەغەربایە چ ژنئینان یان هەر تشتەكێ دی، بەختێ خۆ ب ڕێكا فالڤەگرتنێ دجەڕباندن، سێ تیر هەبوون ل سەر ئێكێ نڤێسی بوو، ((خودێ فەرمانا من دكەت))، یا دووێ ((خودێ من ناهێلیت)) و یا سێیێ یا بێ نڤێسین بوو، و دا ئێكی ژ كاڤلانكی كێشن، ئەگەر دەركەڤتبایە ((بكە))، دا كەت و ئەگەر دەركەڤتبا ((نەكە))، نەدكر، و ئەگەر یا بێ نڤێسین بایە دا كەتە د ناڤدا و جارەكا دی كێشیت]، و كارئینانا ڤێ گونەهێ دەركەڤتنە ژ ڕێكا ڕاست، ئەڤرۆ ئەوێت گاوربوویین یێت بێ هیڤی بوویین دینێ هەوە پویچ بكەن، و هەوە ژێ دەربێخن، ڤێجا هوین ژ وان نەترسن و ژ من بترسن، ئەڤرۆ من دینێ هەوە تەمام كر [كێماسی تێدا نەمایە ژ بەر هندێ نابیت چو ژێ بێتە كێمكرن و چو لێ زێدە ببیت] و من خنێك و كەرەمێت خۆ بۆ هەوە تەكووزكرن. [بگرە ژ ڕاستەڕێكرنێ و تەكووزكرنا دینی و ڤەكرنا مەكەهێ و بێ هیڤیكرنا گاوران ژ دینێ هەوە كو بشێن پویچكەن و نەهێلن] و من دینێ‌ ئیسلامێ‌ بۆ هەوە هەلبژارت و ئەو دینە ل دەڤ خودێ‌ و چیێت دی نە، بەلێ هەر كەسێ ژ برساندا نەچار ببیتە [خوارنا مراری و نەدورستكری یێت د دویڤدا] بێی كو دل ل سەر گونەهێ هەبیت [و بخۆت گونەهـ ل سەر نینە] ب ڕاستی خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":4,"translation":"4. [هەی موحەممەد] ئەو ژ تە دپرسن كا چ بۆ وان هاتییە دورستكرن [حەلالكرن] بێژە: تشتێ پاقژ بۆ هەوە هاتە دورستكرن، و ئەو نێچیرا جانەوەرێت جەڕباندی [فێركری وەكی سە و شاهینی] ب وی شەرتی كو هوین فێری وێ بكەن یا خودێ نیشا هەوە دایی، [ئانكو ئەگەر گۆتێ هەڕە، بچیت، ئەگەر گۆتێ وەرە بهێت، و ئەگەر گرت بۆ خودانێ خۆ بگریت، نە بۆ خۆ، و ئەگەر گۆتێ بهێلە، بهێلیت]. ڤێجا ئەو نێچیرا بۆ هەوە دگرن، ناڤێ خودێ ل سەر بینن [وەختێ هوین دهنێرنێ، یان ڤێڕا دگەهن و ڤەدكوژن] و بخۆن، و پارێزكارییا خودێ بكەن، ب ڕاستی خودێ د حسابێدا یێ دەست سڤكە."},{"id":5,"translation":"5. ئەڤرۆ تشتێ پاك و پاقژ بۆ هەوە هاتە دورستكرن، و دەستكوژێ خودان كتێبان [ئانكو جوهی و فەلەیان] بۆ هەوە دورستە، و یێ هەوە ژی بۆ وان یێ دورستە، و كچێت شەریف و پاك و پاقژ و ئازاد ژ موسلمانان، و كچێت دەهمەن پاقژ ژ ئەوێت بەری هەوە كتێب بۆ هاتین [كو جوهی و فەلەنە] بۆ هەوە دورستە مار بكەن، ئەگەر هوین مەهرا وان بدەنێ، و د دەهمەن پاقژ بن، و زناكەر نەبن، و وان ب دزیڤە بۆ خۆ نەكەنە یار، و هەر كەسێ شوینا باوەرییێ بینیت گاور ببیت، بێ گۆمان وی كار و كریارێت خۆ پویچ كرن، و ڕۆژا قیامەتێ ژی ئەو یێ بەرزیانە."},{"id":6,"translation":"6. گەلی خودان باوەران، ئەگەر هەوە ڤیا ڕابن نڤێژێ بكەن [و هوین یێت بێ دەستنڤێژ بن] ئێدی هوین سەروچاڤێت خۆ و دەستێت خۆ هەتا ئەنیشكا بشۆن، و سەرێ خۆ ڤەمالن، و پیێت خۆ هەتا گۆزەكان بشۆن، و ئەگەر هوین د بێ نڤێژ بن [ب جەنابەت بن] خۆ بشۆن، و ئەگەر هوین د نەساخ بن، یان ل سەر وەغەرێ بن، یان ئێك ژ هەوە ژ تارەتێ [دەستاڤێ] هات، یان هوین چۆبنە نڤینا ژنێ، و ئاڤ ب دەست هەوە نەكەڤت [كو تێرا هەوە بكەت دەستنڤێژێ پێ بگرن یان سەرێ خۆ پێ بشۆن]، ب ئاخەكا پاقژ تەیەممومێ بكەن، و سەروچاڤ و دەستێت خۆ پێ ڤەمالن، خودێ [ب ڤێ فەرمانێ كو هوین ب ئاڤێ یان ب ئاخێ خۆ پاقژ بكەن، وەختێ هەوە دڤێت نڤێژان بكەن یان ب هەمی فەرمانێت خۆ] نەڤێت بەرتەنگی و زەحمەتێ بۆ هەوە چێكەت، بەلێ دڤێت هەوە ژ گونەهان پاقژ بكەت و خنێكێت خۆ ل سەر هەوە تەمام بكەت، دا هوین سوپاسییا وی بكەن."},{"id":7,"translation":"7. [گەلی خودان باوەران] خنێك و كەرەمێت خودێ و وێ پەیمانا خودێ د گەل هەوە گرێدایی بیننە بیرا خۆ [كو پەیمانا عەقەبەیە] وەختێ هەوە گۆتی مە بهیست و مە گوهداری كر، و پارێزكارییا خودێ بكەن، بێ گۆمان خودێ ب ئاگەهە ژ وێ یا د سنگ و دلاندا ڤەشارتی."},{"id":8,"translation":"8. گەلی خودان باوەران ل بەر فەرمانا خودێ د ڕاوەستیایی بن [و هەمی تشتان ژ بۆ خودێ پێ ڕابن]، و ب ڕاستی شادەیییێ بدەن، و بلا نەڤیانا هەوە بۆ دەستەكەكێ، هەوە پال نەدەت هوین دادوەرییێ [عەدالەتێ] نەكەن، [بلا هەوە نەڤێن ژی] و دادوەرییێ بكەن ئەو نێزیكترە بۆ پارێزكارییێ، و پارێزكارییا خودێ بكەن، ب ڕاستی كارێ هوین دكەن خودێ پێ ئاگەهە."},{"id":9,"translation":"9. خودێ پەیمانا دایییە ئەوێت باوەری پێ ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، كو گونەهـ ژێبرن و خەلاتەكێ مەزن بارا وانە."},{"id":10,"translation":"10. بەلێ ئەو كەسێت گاوربوویین و ئایەتێت مە درەو دەرئێخستین، ئەو دۆژەهینە [جەهنەمینە]."},{"id":11,"translation":"11. گەلی خودان باوەران قەنجییا خودێ د گەل هەوە كری بیننە بیرا خۆ، وەختێ دەستەكەكێ ڤیایی دەستێت خۆ ب خرابییێ درێژ بكەنە هەوە، دەستێت وان ژ هەوە دانە پاش، و پارێزكارییا خودێ بكەن، و بلا خودان باوەر پشتا خۆ ب خودێ موكوم بكەن."},{"id":12,"translation":"12. بێ گۆمان خودێ پەیمانا موكوم ژ ئسرائیلییان وەرگرت، و دوازدە شاهد و بەرپرس ناڤداركرن و بۆ هنارتن، و خودێ گۆتە وان ب ڕاستی ئەز پشتەڤان و هاریكارێ هەوەمە، ئەگەر هوین نڤێژان ب دورستایی بكەن، و زەكاتا مالێ خۆ بدەن، و باوەرییێ ب پێغەمبەرێت من بینن و پشتەڤانییا وان بكەن و قەدرێ وان بگرن، و قەرەكی باش د گەل خودێ بكەن [ئانكو خێر و خێراتان د ڕێكا خودێدا بكەن]. ب ڕاستی ئەز دێ گونەهێت هەوە ژێ بەم و دێ هەوە ئێخمە د وان بەحەشتاندا ئەوێت ڕویبار د بنڕا دهەڕكن، ڤێجا هەچیێ پشتی ڤێ گاور ببیت بێ گۆمان وی ڕێكا ڕاست بەرزە كر."},{"id":13,"translation":"13. و ژ بەر شكاندنا وان بۆ سۆز و پەیمانێت خۆ، مە لەعنەت ل وان كر [مە ژ دلۆڤانییا خۆ دویرئێخستن] و مە دلێ وان ڕەق كر، تەوراتێ ڤاڕێ دكەن و دگوهۆرن، و پشكەكا باش [ژێ] كو فەرمانا وان پێ دهاتەكرن، هێلان و ژ بیرا خۆ برن، [هەی موحەممەد] كێمەك ژ وان نەبن [ئەو ژی ئەون یێت موسلمان بوویین] یێت دی بەردەوام دێ خیانەتێ [و شكاندنا سۆز و پەیمانان هەتا ڕۆژا قیامەتێ] ژێ بینی، ڤێجا لێ ببۆرە و چاڤێت خۆ ژێ بگرە. ب ڕاستی خودێ حەژ قەنجیكاران دكەت."},{"id":14,"translation":"14. ژ وان ژی ئەوێت گۆتین، ئەم هاریكار و پشتەڤانێت عیسایینە، مە پەیمان وەرگرت، پشكەكا باش ژێ ئەڤا پەیمان ل سەر هاتییە ستاندن ب پشت گوهێ خۆڤە هاڤێتن و ژ بیركرن، [و ژ بەر هندێ] مە دژمناتی و نەڤیان ئێخستە د ناڤ واندا هەتا ڕۆژا قیامەتێ، و خودێ دێ وان ب كار و كریارێت وان كرین ئاگەهدار كەت [و دێ جزایێ شكاندنا پەیمانا خۆ خۆن]."},{"id":15,"translation":"15. گەلی خودان كتێبان ب ڕاستی پێغەمبەرێ مە [موحەممەد] بۆ هەوە هات، دا گەلەكا هەوە ژ كتێبێت خۆ ڤەشارتی [وەكی سالۆخێت پێغەمبەری، بڕیارا ڕەجمێ، سەرهاتییا خودانێت شەنبییێ... هتد.] ئاشكەرا بكەت، و ژ گەلەكێ ژی دبۆریت [ئەوا هوین ژ تەورات و ئنجیلێ ڤەدشێرن، ئاشكەرا ناكەت]. ب سویند ژ دەڤ خودایێ هەوە ڕۆناهییەك [كو پێغەمبەرە] و كتێبەكا ئاشكەراكەر [كو قورئانە] بۆ هەوە هات."},{"id":16,"translation":"16. خودێ ب وێ [كتێبێ] ئەوێت ب دویڤ ڕازیبوونا خودێ دكەڤن ڕاستەڕێ دكەتە ڕێكا سلامەتییێ و ڕزگاربوونێ، و وان ب دەستویرا خۆ ژ تاریستانان دەردئێخیتە بەر ڕۆناهییێ، و وان ڕاستەڕێ دكەت."},{"id":17,"translation":"17. ب ڕاستی ئەوێت گۆتین: مەسیحێ كوڕێ مەریەمێ خودێیە ئەو گاوربوون [ژ بەر ڤێ گوتنێ]. [هەی موحەممەد] بێژە وان: ئەرێ ئەگەر خودێ بڤێت، عیسایێ كوڕێ مەریەمێ و دەیكا وی، و هندی د ئەردیدا هەیین بەرزیان و وێران بكەت، كی دشێت نەهێلیت و خۆ بدەتە بەر بڕیارا خودێ؟ و سەر و سامانێ ئەرد و ئەسمانان و تشتێ د ناڤبەرا هەردووكاندا هەر یێ خودێیە، چ یا بڤێت دێ چێكەت. نێ خودێ ل سەر هەمی تشتان دەستهەلاتدار و خودان شیانە."},{"id":18,"translation":"18. جوهی و فەلە دبێژن: ئەم زاڕۆكێت خودێ و خۆشڤیێت وینە، بێژە: [ئەگەر وەیە وەكی هوین دبێژن] پا بۆچی هەوە ب گونەهێت هەوە ئیزا ددەت، بەلێ هوین مرۆڤن وەكی هەمی مرۆڤێت خودێ چێكرین. ڤێجا یێ وی بڤێت لێ ناگریت، و یێ بڤێت دێ ئیزا دەت. و سەر و سامانێ ئەرد و ئەسمانان و تشتێ د ناڤبەرا واندا هەر یێ خودێیە، و [بزانن] دویماهیك هەر خودێیە هوین لێ بزڤڕنەڤە."},{"id":19,"translation":"19. گەلی خودان كتێبان: دا هوین نەبێژن [پشتی ڤەبڕینا پێغەمبەران] چو مزگینئین و ئاگەهداركەر بۆ مە نەهاتینە، پێغەمبەرێ مە، پشتی ڤەبڕین و سستبوونا هنارتنا پێغەمبەران بۆ هەوە هات دا كاروبارێت دینی بۆ هەوە ئاشكەرا بكەت، بێ گۆمان مزگینئین و ئاگەهداركەر بۆ هەوە هات، و خودێ ل سەر هەمی تشتان دەستهەلاتدارە."},{"id":20,"translation":"20. [گەلی ئسرائیلییان] بیننە بیرا خۆ دەمێ مووسایی گۆتییە ملەتێ خۆ: ملەتێ من بیرا خۆ ل وان خێر و خۆشییێت خودێ د گەل هەوە كرین بینن، وەختێ پێغەمبەر ژ هەوە ڕاكرین، و هندەك ژ هەوە كرینە میر و مەلك [یان هوین خانەدان و حالخۆش كرن، ب ژن و مال و خدام و خولام ئێخستن]. و ئەو قەدر دا هەوە یێ نەدایییە كەسێ ژ دنیایێ هەمییێ."},{"id":21,"translation":"21. ملەتێ من هەڕنە سەر ئەردێ پیرۆز [كو قودسە] ئەوێ خودێ بۆ هەوە نڤێسی [ئەڤە هندی ئەو د چاك و باش بوون، بەلێ وەختێ خراب بوویین ژێ هاتنە دەرئێخستن]. و ب پاشدا نەزڤڕن ژ ترساندا، هوین دێ خوسارەت بن."},{"id":22,"translation":"22. گۆتن: یا مووسا ب ڕاستی هندەك كەسێت ب هێز و زەبردەست تێدانە، و ئەم ناچینە تێدا هەتا ئەو ژێ دەرنەكەڤن، و ئەگەر ئەو ژێ دەركەڤتن ئەم دێ‌ چینە تێدا."},{"id":23,"translation":"23. دو زەلامان ژ وان ئەوێت ژ خودێ دترسن، و خودێ كەرەم د گەل كری گۆتن: [ژ هێز و كەلەخ و مەزنییا وان نەترسن] ب سەر واندا بگرن د دەرگەهیدا، ڤێجا ئەگەر هوین چۆنە تێدا دێ ئەو شكێن و هوین دێ ب سەركەڤن. و پشتا خۆ ب خودێ موكوم بكەن ئەگەر هوین خودان باوەر بن."},{"id":24,"translation":"24. گۆتن: هەی مووسا ب ڕاستی هندی ئەو تێدا بن، ئەم قەت ناچینە تێدا [مەخسەد باژێرێ قودسێیە] تو و خودایێ خۆ هەڕن شەڕی بكەن ئەم دێ ل ڤێرێ د ڕوینشتی بین [ئانكو تو و خودایێ خۆ وان دەربێخن، مە تاقەتا وان نینە]."},{"id":25,"translation":"25. [مووسایی گۆت:] خودێوۆ بەس من شۆلە ب خۆ و برایێ خۆ هەیە، ڤێجا ناڤبەرا مە و ڤی ملەتێ ژ ڕێ دەركەڤتی ناڤبڕ بكە."},{"id":26,"translation":"26. [خودێ] گۆت: ئەو ئەرد هەتا چل سالان ل وان حەرامە و نەدورستە، د ئەردیدا بزڤڕن و نەكەڤنە ل سەر چو ڕێكان [ئانكو هەتا چل سالێت دی ئەو دێ ل وێ دەشتێ مینن بەرزە و ناچنە د باژێرێ قودسێدا]. ڤێجا خەمێ بۆ ملەتێ گاور نەخۆ."},{"id":27,"translation":"27. سالۆخێ كوڕێت ئادەم ب دورستی ل سەر وان بخوینە، هەر ئێكی ژ وان قوربانەك دابوو، ژ ئێكی هاتە وەرگرتن و ژ یێ دی نەهاتە وەرگرتن، [ئەوێ قوربانێ وی نەهاتییە وەرگرتن] گۆت: بێ گۆمان ئەز دێ تە كوژم. [برایێ وی ئەوێ قوربانێ وی هاتییە وەرگرتن] گۆت: هندی خودێیە ب ڕاستی بەس ژ پارێزكاران وەردگریت."},{"id":28,"translation":"28. ئەگەر تو دەستێ خۆ درێژكەیە من، دا من بكوژی، ئەز دەستێ خۆ درێژ ناكەمە تە دا تە بكوژم، ب ڕاستی ئەز ژ خودایێ هەمی جیهانێ دترسم."},{"id":29,"translation":"29. و من دڤێت تو گونەها من و خۆ هەلگری، و ببییە دۆژەهی. نێ هەر ئەڤەیە جزایێ ستەمكاران."},{"id":30,"translation":"30. دلێ وی گرت برایێ خۆ بكوژیت و گوهدارییا دلێ خۆ كر و برایێ خۆ كوشت. ڤێجا بوو ژ وان یێت خوسارەت."},{"id":31,"translation":"31. ئێدی خودێ قڕەك هنارت و ب دمێ خۆ ئەرد كۆلا، دا نیشا بدەت كا دێ چاوا تەرمێ برایێ خۆ ڤەشێریت، گۆت: خۆلی ب سەرێ من، من نەشیا ئەز وەكی ڤێ قڕێ ژی بم تەرمێ برایێ خۆ ڤەشێرم، ڤێجا بوو ژ پەشێمانان."},{"id":32,"translation":"32. ژ بەر ڤێ [كوشتنا كوڕێت ئادەمی بۆ ئێكدو] مە ل سەر ئسرائیلییان نڤێسییە، ب ڕاستی هەر كەسێ مرۆڤەكی بێ بەرانبەر یان ژی ژ بۆ خرابییێ د ئەردیدا بكوژیت، هەروەكی وی هەمی مرۆڤ كوشتین، و هەر كەسێ ببیتە ئەگەرێ ژیانا ئێكی هەروەكی بوویە ئەگەرێ ژیانا هەمی مرۆڤان، ب ڕاستی پێغەمبەرێت مە بۆ وان ب نیشانێت ئاشكەراكەر هاتن، پاشی ب ڕاستی پشتی هاتنا وان ژی [یا پێغەمبەران ژی] گەلەك ژ وان زێدە خرابییێ د ئەردیدا دكەن."},{"id":33,"translation":"33. ب ڕاستی ئەوێت دژاتی و شەڕی د گەل خودێ و پێغەمبەرێ وی دكەن، و د ئەردیدا دگەڕن دا خرابییێ تێدا بكەن، جزایێ وان ئەوە بێنە كوشتن یان ب دارانڤە بێنە هلاویستن، یان ژی دەست و پییێت وان چەپ و ڕاست بێنە ژێڤەكرن، یان ژی ژ وەلاتێ خۆ بێنە دویرئێخستن، ئەڤ جزایە د دنیایێدا بۆ وان هەتكبەرییە، و د ڕۆژا قیامەتێدا ئیزایەكا مەزن بۆ وان هەیە."},{"id":34,"translation":"34. ژ بلی وان ئەوێت ل خۆ زڤڕین و تۆبەكرین، بەری هوین بشێن بگرن [و جزا بكەن]، بزانن ب ڕاستی خودێ لێنەگر و دلۆڤانە."},{"id":35,"translation":"35. گەلی خودان باوەران، پارێزكارییا خودێ بكەن، دا هوین بگەهنە ڕازیبوونا وی ل ڕێكان بگەڕن، [ئانكو ڕێكێت ڕازیبوونا وی بگرن و لێ بگەڕن] و جیهادێ د ڕێكا خودێدا بكەن، دا هوین سەرفەراز ببن."},{"id":36,"translation":"36. ب ڕاستی ئەوێت گاوربوویین، ئەگەر هندی د ئەردیدا یێ وان بیت و هندی دی ژی دگەل، دا پێش خۆڤە بدەن، و ژ ئیزایا ڕۆژا قیامەتێ ڕزگار ببن، ژ وان نائێتە وەرگرتن [و ئەو ژ وێ ئیزایێ ڕەها نابن] و ئیزایەكا ب ژان بارا وانە."},{"id":37,"translation":"37. وان دڤێت [ڕۆژا قیامەتێ] ژ ئاگری دەركەڤن، بەلێ ئەو ژێ دەرناكەڤن و بۆ وان ئیزایەكا ب دۆم و بەردەوام هەیە."},{"id":38,"translation":"38. و زەلامێ دز و ژنا دز دەستێت وان [د گرێچكێڕا] ببڕن، جزایێ كارێ وان كری، و ئەڤە پاشڤەبرنەكە ژ خودێ [دا ئەو ب پاشڤە بچن و دزییێ نەكن و خەلك وان بۆ خۆ بكەنە چامە]، و خودێ ب خۆ ژی سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":39,"translation":"39. ڤێجا هەر كەسێ [دزەكی] پشتی [ب دزییا خۆ] ستەم ل خۆ كری، پەشێمان ببیت و ل خۆ بزڤڕیت و تۆبە بكەت و خۆ چێكەت و باش بكەت، ب ڕاستی خودێ دێ تۆبەیێ دەتە سەر، ب ڕاستی خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":40,"translation":"40. ما تو نوزانی كو ب ڕاستی سەر و سامانێ ئەرد و ئەسمانان یێ خودێیە، یێ بڤێت دێ ب بەر ئیزایێ ئێخیت، یێ بڤێت دێ ئازاكەت، و خودێ ب خۆ ژی ل سەر هەمی تشتان یێ دەستهەلاتدارە."},{"id":41,"translation":"41. هەی پێغەمبەر، بلا تە ب خەم نەئێخن ئەوێت خۆش ب بەر گاورییێڤە دچن [ژ دوڕوییان] ئەوێت سەردەڤ دبێژن: باوەری مە ئینایییە، و ئەو ب خۆ هێژ دلێت وان د بێ باوەرن، و دیسا [بلا تە ب خەم نەئێخن] ئەوێت بوویینە جوهی، زێدە گوهدارییا درەوان دكەن، و گوهدارییێ بۆ دەستەكەكا دی دكەن كو [ژ مەزناتی] نەهاتینە دەڤ تە، ئاخڤتنان ڤاڕێ دكەن و ژ جهێ وان دبەن، دبێژنە [هەڤالێت خۆ]: ئەگەر موحەممەد ب وێ هاتە هەوە یا مە ڤاڕێ كری ژێ وەرگرن، و ئەگەر ب وێ نەهاتە هەوە، هشیار بن [باوەر ژێ نەكەن] و یێ خودێ بەرزەبوون و گاوری بۆ ڤیایی، ڤێجا تو نابینی ئێك هەبیت تشتێ خودێ ڤیایی نەهێلیت چێ ببیت. ئەڤە ئەون یێت خودێ نەڤیایی دلێت وان پاقژ بكەت، ڕوی ڕەشی و شەرمزاری بۆ وان بیت د دنیایێدا و ئیزایەكا مەزن د ئاخرەتێ ژیدا بۆ وان هەیە."},{"id":42,"translation":"42. گوهدارییا درەوان دكەن، و بەرتیل و مالێ حەرام و نەدورست دخۆن، ڤێجا ئەگەر ئەو هاتنە دەڤ تە [دا حوكمی د ناڤبەرا واندا بكەی] ڤێجا تە دڤێت حوكمی د ناڤبەرا واندا بكە و یان ڕوییێ خۆ ژێ وەرگێڕە. د بنیڕا نەشێن زیانەكێ بگەهیننە تە، و ئەگەر تە حوكم د ناڤبەرا واندا كر، ڤێجا حوكمی ب دادوەری د ناڤبەرا واندا بكە، ب ڕاستی خودێ حەژ دادوەران (عادلان) دكەت."},{"id":43,"translation":"43. و چاوا ئەو قەستا تە دكەن و حوكمێ تە دخوازن؟! و تەورات ل دەڤ وانە، بڕیارا خودێ تێدایە [كا حوكمێ زناكەری چییە] و پاشی پشتا خۆ ددەنە حوكمێ تە [ئەوێ وەكی یێ تەوراتێ]، و ب ڕاستی ڤان باوەری نەئینایییە و نە ژ خودان باوەرانن."},{"id":44,"translation":"44. ب ڕاستی مە تەورات ئینایییە خوار، ڕاستەڕێیی و ڕۆناهی تێدایە، و پێغەمبەرێت خۆ سپارتینە خودێ ل دویڤ تەوراتێ حوكم بۆ جوهییان دكرن، دیسا خودێناس و زانایان ژی حوكم ب وێ دكر ئەوا ژێ هاتییە خواستن كو بپارێزن ژ گوهۆڕین و ڤاڕێكرنێ، و ئەو زێرەڤان بوون ل سەر وان [ل سەر جوهییان، دا نەئێتە گوهۆڕین]، [گەلی زانا و ڕێبەرێت جوهییان] ژ مرۆڤان نەترسن [كو ئەگەر هوین ڕاستییێ بێژن، دێ زیانێ گەهیننە هەوە]، و هوین ژ من بترسن، و ئایەتێت من ئەرزان نەفرۆشن، و هەر كەسێ حوكمی ب وێ نەكەت یا من ئینایییە خوارێ ئەو ژ گاورانە."},{"id":45,"translation":"45. و هەر د وێ [كتێبێدا كو تەوراتە] مە ل سەر ئسرائیلییان نڤێسی، جانێ كوشتی [نەفسا هاتییە كوشتن] ب نەفسا كوژەكییە، و چاڤ ب چاڤییە، و دفن ب دفنێیە و گوه ب گوهییە، و ددان ب ددانییە، و برینان تۆل یا تێدا [ئانكو برین ب برینێیە و بەرانبەری ئێكن]. و هەر كەسێ [مافێ‌ خۆ بهێلیت، و ل گونەهكاری] ببۆریت [و تۆلێ لێ ڤەنەكەت]، ئەو لێبۆرین دێ بۆ بیتە گونەهـ ڕاكەر. و هەر كەسێ حوكمی ب ئەوا مە ئینایییە خوارێ نەكەت، ئەو ژ زۆردارانە."},{"id":46,"translation":"46. و د دویڤ وانڕا [پێغەمبەرێت ئسرائیلییان]، مە عیسایێ كوڕێ مەریەمێ هنارت، كو ڕاستدەرئێخێ كتێبا بەری خۆیە كو تەوراتە، و مە ئنجیل دایێ، ڕاستەڕێیی و ڕۆناهی تێدایە، و ڕاستدەرئێخا كتێبا بەری خۆیە، كو تەوراتە، و ڕاستەڕێیی و شیرەتە بۆ پارێزكاران."},{"id":47,"translation":"47. و خودانێت ئنجیلێ، بلا حوكمی ب وێ بكەن ئەوا خودێ د ئنجیلێدا ئینایییە خوار، و هەر كەسێ حوكمی ب وێ نەكەت ئەوا خودێ ئینایییە خوار، ئەو ژ ڕێكا ڕاست و باوەرییێ ڤەدەرن."},{"id":48,"translation":"48. [هەی موحەممەد] مە كتێب [كو قورئانە] ب هەقییێ بۆ تە هنارت، ڕاستدەرئێخا كتێبێت بەری خۆیە و شاهدە ل سەر وان [كا چ ڕاستە و چ نە، و كا چ ژێ هاتییە گوهۆڕین]، ڤێجا حوكمی ب ئەوا خودێ ئینایییە خوار د ناڤبەرا واندا بكە، و هەقییا بۆ تە هاتی كو قورئانە نەهێلە، و ب دویڤ دلخوازییا وان نەكەڤە. مە هەر ئێك ژ هەوە [مەخسەد پێ جوهی و فەلە و موسلمانن] ڕێكەك و بەرنامەیەك یێ دایێ، و ئەگەر خودێ ڤیابایە، دا هەمییان كەتە ئێك ملەت [ئێك دین و ئێك بەرنامە] دا هەوە ب ئەوا دایییە هەوە [كو هوین كرینە گەلەك دین] بجەڕبینیت، ڤێجا دەست ب خێران بكەن، و بكەنە بەرەبەزینك. زڤڕینا هەوە هەمییان ب بال خودێڤەیە، ڤێجا [وێ ڕۆژێ، ڕۆژا قیامەتێ] ئەز دێ هەوە ب وی تشتێ هوین تێدا نەئێك و جودا ئاگەهدار كەم."},{"id":49,"translation":"49. [و مە ئەڤ قورئانە ب هەقییێ بۆ تە هنارتییە] دا تو حوكمی ب ئەوا خودێ بۆ تە ئینایییە خوار د ناڤبەرا واندا بكەی، و ب دویڤ دلخوازییا وان نەكەڤە، هشیار بە، نەكو ئەو بەرێ تە ژ هندەكا خودێ بۆ تە ئینایییە خوارێ وەرگێڕن، ڤێجا ئەگەر وان ڕوییێ خۆ ژ [حوكمێ] تە وەرگێڕان، بزانە خودێ دڤێت وان ب هندەك گونەهێت وان، ئیزا بدەت. ب ڕاستی گەلەك خەلك ژ ڕێكا ڕاست د ڤەدەرن."},{"id":50,"translation":"50. ئەرێ وان حوكمێ غەیری خودێ دڤێت؟! ما حوكمێ كێ ژ یێ خودێ چێترە، و ئەوێت موكوم باوەری ئینایین باش ڤێ دزانن."},{"id":51,"translation":"51. گەلی خودان باوەران، جوهی و فەلەیان بۆ خۆ نەكەنە دۆست و پشتەڤان، و ئەو خۆ ب خۆ پشتەڤانێت ئێكدونە، و هەچیێ ژ هەوە وان بۆ خۆ بكەتە دۆست و پشتەڤان. ڤێجا ب ڕاستی ئەو ژ وانە، و خودێ ملەتێ زۆردار ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":52,"translation":"52. ڤێجا تو دبینی ئەوێت نەساخی د دل و دەروونێ واندا هەی، بۆ دۆستینی و هاریكارییا‏ وان ب لەزن، [د دلێ خۆدا] دبێژن: ئەم دترسین نەخۆشییەك بۆ مە چێ ببیت [كو هەوجەی وان ببین]. ڤێجا هیڤی هەیە، خودێ سەركەڤتنەكێ یان ژی فەرمانەكێ ژ دەڤ خۆ [ب پاشڤەبرن و شكەستنا جوهییان و دیاركرنا نهینییێت دوڕوییان] بدەتە هەوە، ڤێجا ئەو [دوڕوی] ل سەر ئەوا د دلێ خۆدا ڤەشارتین [كو دۆستینی و هاریكارییا‏ جوهییانە، ژ ترسا كو ڕۆژ ل موسلمانان بقولپیت] پەشێمان ببن."},{"id":53,"translation":"53. و ئەوێت باوەری ئینایین دێ بێژنە وان [جوهییان]: ئەوێت هەنێ بوون ژ هەمی دلێ خۆ سویند خوارین كو د گەل هەوەنە، كار و كریارێت وان پویچ بوون و ئەو ب خۆ ژی خوسارەت بوون."},{"id":54,"translation":"54. گەلی خودان باوەران هەچیێ ژ هەوە، ژ دینێ خۆ دەركەڤیت، [زیانێ ناگەهینیتە خودێ] خودێ دێ هندەكێت دی شوینا وان ئینیت، كو خودێ حەژ وان دكەت، و ئەو ژی حەژێ دكەن، د ڕاستا موسلماناندا خۆ دشكێنن و بەرانبەر گاوران خورت و سەربلندن، جیهادێ د ڕێكا خودێدا دكەن، و بۆ خودێ ژ لۆمەیییا كەسێ ناترسن و پاكی پێ نینە، و ئەڤە كەرەما خودێیە، ددەتە وی یێ بڤێت، و خودێ [د دلۆڤانی و كەرەما خۆدا] یێ بەرفرەهـ و زانایە."},{"id":55,"translation":"55. ب ڕاستی پشتەڤانێ هەوە بەس خودێیە، و پێغەمبەرێ وی، و ئەوێت باوەری ئینایین، ئەون یێت بەردەوام نڤێژان دكەن، و زەكاتێ‌ ددەن و خۆ بۆ خودێ دچەمینن و دشكێنن و ل بەر فەرمانا وی د ڕاوەستیایی."},{"id":56,"translation":"56. و هەر كەسێ خودێ و پێغەمبەرێ وی و موسلمانان بۆ خۆ بكەتە پشتەڤان و هاریكار، [بلا بزانیت] ب ڕاستی هاریكارێت دینێ خودێ و كۆما وی د سەركەڤتینە."},{"id":57,"translation":"57. گەلی خودان باوەران هوین وان ئەوێت دینێ هەوە دكەنە تڕانە و یاری، ژ ئەوێت بەری نوكە كتێب بۆ هاتین [مەخسەد جوهی و فەلەنە] و گاوران بۆ خۆ نەكەنە دۆست و هاریكار، و پارێزكارییا خودێ بكەن [ئانكو هشیار بن وان نەكەنە پشتەڤان و هاریكار و خۆشڤی] ئەگەر هوین خودان باوەر بن."},{"id":58,"translation":"58. و وەختێ هوین بانگێ نڤێژێ ددەن، ئەو تڕانە و یارییان بۆ خۆ پێ دكەن، چونكی ئەو ملەتەكێ‌ نەفام و بێ ئەقلن."},{"id":59,"translation":"59. بێژە: خودان كتێبینۆ [مەخسەد جوهی و فەلەنە] هوین چو كێم و كاسییان ل سەر مە ناگرن، ئەو نەبیت كو مە باوەری ب خودێ ئینایییە، و ب وێ یا بۆ مە هاتییە خوارێ كو قورئانە، و ب وێ یا بەری نوكە [بۆ پێغەمبەران] هاتییە خوارێ، ئەڤە و باراپتر ژ هەوە ژ ڕێ دەركەڤتینە."},{"id":60,"translation":"60. [هەی موحەممەد] بێژە وان: ئەرێ ئەز بۆ هەوە بێژم كا كی ل دەڤ خودێ عەیبدارتر و ئیزا خرابترە؟! ئەوە یێ خودێ لەعنەت لێ كری، و ژ دلۆڤانییا خۆ دویر ئێخستی، و خودێ [ژ بەر گونەهێت وی] لێ كەربگرتی بوویی، و هندەك ژ وان كرینە مەیموینك و بەراز و كۆرە كۆلەیێت سەرگاوران، ئەڤان [ڕۆژا قیامەتێ] خرابترین جهـ بۆ وانە، و ڕێ بەرزەترن ژی."},{"id":61,"translation":"61. ئەگەر بێنە دەڤ هەوە دێ بێژن: مە باوەری یا هەی [و ئەو ب خۆ نەوەسایە] ب ڕاستی ئەو ب گاورییێڤە هاتن و هەر ب گاورییێ ژیڤە دەركەڤتن. و خودێ چێتر دزانیت كا چ ڤەدشارتن."},{"id":62,"translation":"62. و تو دێ بینی گەلەك ژ وان لەزێ ل گونەهـ و دەستدرێژی و نەیارییێ و خوارنا حەرامی دكەن. چ پیسە كارە ئەو دكەن."},{"id":63,"translation":"63. بلا خودێناس و زانایان، ئەو ژ گۆتنێت وان یێت ب گونەهـ، و ژ خوارنا حەرامی، دابانە پاش، و چ پیسە كارە ئەو دكەن."},{"id":64,"translation":"64. و جوهییان گۆت: دەستێ خودێ یێ گرتییە، دەستێ وان بێتە گرێدان [نفرینە ل وان دئێتە كرن، ب چڕویكییێ، یان ژی ب هندێ دەستێت وان ب زنجیرێت دۆژەهێ بێنە گرێدان]، و ژ دلۆڤانییا خودێ دویركەڤتن ژ بەر گۆتنا كرین، بەلێ هەردو دەستێت وی [ئانكو یێت خودێ] دڤەكرینە، چاوا بڤێت وەسا دمەزێخیت. و ب ڕاستی ئەڤ قورئانا بۆ تە هاتییە خوارێ، گاوری و زێدەگاڤی و خرابییا وان پتر لێ دكەت، و مە كەرب و كین و دژمناتی ئێخستییە د ناڤبەرا واندا هەتا ڕۆژا قیامەتێ، هەر گاڤەكا ڤیان ئاگرەكێ شەڕی [ل سەر پێغەمبەری] هەلكەن، خودێ دڤەمرینیت، و د ئەردیدا دگەڕن خرابییان بكەن، و خودێ حەژ خرابكاران ناكەت."},{"id":65,"translation":"65. ئەگەر خودان كتێبان باوەری ئینابایە، و پارێزكارییا خودێ كربایە، ئەم دا گونەهێت وان ل سەر ڕاكەین و دا بەینە بەحەشتێت تێرخنێك و خۆشی."},{"id":66,"translation":"66. و ئەگەر وان تەورات و ئنجیل و یا بۆ وان ژ خودایێ وان هاتییە خوارێ ڕاگرتبایە و كار پێ كربایە، ب ڕاستی دا د سەر خۆڕا و د بن خۆڕا و دا ل هنداڤی، خۆن [ئانكو خودێ دا بۆ وان ڕێكان ساناهی كەت كو ڕزقی ژ ئەرد و ئەسمانان بخۆن]. ژ وان هندەك د ناڤنجینە [ئەو ژی ئەون یێت باوەری ئینایین، وەكی عەبدوللایێ كوڕێ سەلامی و یێت وەكی وی] و گەلەك ژ وان د خرابن و پیسەكارە دكەن."},{"id":67,"translation":"67. هەی پێغەمبەر چ بۆ تە هاتییە خوارێ ژ خودایێ تە بگەهینە [چو ژێ نەڤەشێرن] و ئەگەر تو وەنەكەی، [نەگەهینی و ڤەشێری] تە پەیاما وی نەگەهاند. و خودێ دێ تە ژ مرۆڤان پارێزیت. ب ڕاستی خودێ مرۆڤێت گاور ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":68,"translation":"68. [هەی موحەممەد] بێژە: گەلی خودان كتێبان، هوین ل سەر چو هەقییێ نینن، هەتا هوین تەورات و ئنجیلێ و ئەوا ژ خودایێ هەوە [كو ئەڤ قورئانەیە] بۆ هەوە هاتییە خوارێ، ڕانەگرن و كار پێ نەكەن، و ب ڕاستی ئەڤ قورئانا بۆ تە هاتییە خوارێ گاوری و زێدەگاڤی و خرابییا وان پتر لێ دكەت. ڤێجا بۆ مرۆڤێت گاور ب خەمنەكەڤە."},{"id":69,"translation":"69. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ئینایین [كو موسلمانن دویكەڤتییێت پێغەمبەری] و یێت بوویین ە جوهی [دویكەڤتییێت مووسایی] و فەلە [دویكەڤتییێت عیسایی] و سابئی [جوینەكە، ژ جوهی و فەلەیان ڤەبوویینە، ستێران دپەرێسن، و هندەك دبێژن ملیاكەتان دپەرێسن] هەر كەسێ ژ ڤان ب دورستی باوەرییێ ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ بینیت، و كار و كریارێت چاك بكەت [دێ ژ بەرێ خودێڤە ئێتە خەلاتكرن، و ڕۆژا قیامەتێ] نە ترس بۆ هەیە، و نە ژی ب خەم دكەڤن."},{"id":70,"translation":"70. ب ڕاستی مە پەیمانا موكومكری ژ ئسرائیلییان وەرگرت، و مە پێغەمبەر بۆ هنارتن، و هەر گاڤەكا پێغەمبەرەك بۆ وان ب وێ یا نە ب دلێ وان دهات، دەستەكەك درەوین دەردئێخستن [وەكی عیسا و موحەممەد]، و دەستەكەك دكوشتن [وەكی زەكەریا و یەحیایی]."},{"id":71,"translation":"71. وان هزر دكر كو چو ئیزا و بەلا ب سەرێ وان نائێن [ژ بەر وێ یا وان ب سەرێ پێغەمبەران دئینا، و ئەو پەیمانێت وان ددان و شكاندن]، ڤێجا [ژ هەقی و ڕاستەڕێیییێ] كۆرە و كەڕ بوون، [پاشی پەشێمان بوون و ل خۆ زڤڕین] پاشی خودێ تۆبە دا سەر وان، پاشی گەلەك ژ وان كۆرە و كەڕ بوون. و خودێ دبینیت كا ئەو چ دكەن."},{"id":72,"translation":"72. ب ڕاستی ئەوێت گۆتین: خودێ مەسیحێ كوڕێ مەریەمێیە گاوربوون [بوونە گاور]، و مەسیحی ب خۆ ژی گۆتییە: گەلی ئسرائیلییان خودێ بپەرێسن كو خودایێ من و خودایێ هەوەیە، و ب ڕاستی هەر كەسێ هەڤپشكان بۆ خودێ چێكەت، ب سویند خودێ بەحەشت ل سەر وی حەرام كرییە و جهێ وی ئاگر و دۆژەهە، نێ ستەمكاران قەت چو هاریكار بۆ نینن."},{"id":73,"translation":"73. ب ڕاستی ئەوێت گۆتین: خودێ ئێكە ژ سێیان گاوربوون [بوونە گاور]، و چو پەرستی نینن ژ خودێ پێڤەتر و ئەگەر ئەوا دبێژن بەس نەكەن و نەهێلن، بێ گۆمان دێ ئیزایەكا ب ژان ژ وان ئەوێت گاوربوویین گریت."},{"id":74,"translation":"74. ڤێجا ما ئەو [ژ ڤان ئاخڤتنێت پویچ و نەهەق د دەرهەقێ خودێ و پێغەمبەرێ وی عیسایێ كوڕێ مەریەمێدا] تۆبە ناكەن و داخوازا گونەهـ ژێبرنێ ناكەن؟ ب ڕاستی خودێ لێنەگر و دلۆڤانە."},{"id":75,"translation":"75. مەسیحێ كورێ مەریەمێ ژ پێغەمبەری پێڤەتر نینە، و بەری وی پێغەمبەرێت هاتین و چۆیین، و دەیكا وی ژی زێدە یا ڕاستگۆ بوو، هەردووكان ژی خوارن دخوار، بەرێ خۆ بدێ چاوا ئەم نیشانان بۆ وان ئاشكەرا دكەین [ل سەر نەوەیییا گۆتنا وان د دەرهەقێ عیسایی و دەیكا ویدا] و بەرێ خۆ بدێ كا چاوا [ژ هەقییێ و نیشانێت ئاشكەرا ل سەر ڕاستییا عیسایی] دئێنە ڤاڕێكرن."},{"id":76,"translation":"76. [هەی موحەممەد] بێژە: هوین چاوا وی شوینا خودێ دپەرێسن ئەوێ نە مفایی دگەهینتە هەوە نە زیانێ. و خودێیە گوهدێر و زانا."},{"id":77,"translation":"77. بێژە گەلی خودان كتێبان زێدەگاڤییێ د دینێ خۆدا و د دویڤچۆنا هەقییێدا نەكەن [ڤێجا هوین تشتی، ژ جهێ وی بلندتر لێ بكەن، هەروەكی هەوە عیسا ـ ژ زێدەگاڤی ـ ژ پێغەمبەراتییێ بلندتر لێ كری] و ب دویڤ دلخوازییا هندەك مرۆڤان [ئەوێت بەری هەوە] نەكەڤن، ب ڕاستی بەری نوكە یێت بەرزەبوویین، و ژ ڕێكا ڕاست دەركەڤتین، و گەلەك ژی د گەل خۆ یێت بەرزەكرین و سەردابرین، و ڕێكا ڕاست بەرزەكرن."},{"id":78,"translation":"78. لەعنەت ل وان ئسرائیلییان هاتەكرن، ئەوێت گاوربوویین، ل سەر ئەزمانێ داوودی و عیسایێ كوڕێ مەریەمێ، ژ بەر نەگوهدارییا وان، و زێدەگاڤی ژی دكرن."},{"id":79,"translation":"79. وان [جوهییان] ئێكدو ژ چو خرابییێت دكرن، نەددانە پاش. چ پیسە كار بوو وان دكر."},{"id":80,"translation":"80. [هەی موحەممەد] تو گەلەك ژ وان دێ بینی [ژ كەربێت موسلماناندا] دۆستینی و پشتەڤانییا ئەوێت گاوربوویین [ژ موشركان] دكەن. ب ڕاستی ئەڤە پیسە شۆلە وان دایییە بەری خۆ، كەرب و غەزەبا خودێ ل سەر وان بیت، و ئەو دێ هەر د دۆژەهێدا مینن."},{"id":81,"translation":"81. ئەگەر وان باوەری ب خودێ و پێغەمبەری و وان ئایەتێت بۆ پێغەمبەری هاتین ئینابایە، وان دۆستینی و پشتەڤانییا وان [موشركان] نەدكر، بەلێ باراپتر ژ وان ژ ڕێ دەركەڤتینە."},{"id":82,"translation":"82. ب ڕاستی دێ بینی یێ ژ هەمییان دژمنتر بۆ ئەوێت باوەری ئینایین، جوهینە و ئەوێت هەڤپشك بۆ خودێ چێكرین. و ب ڕاستی دێ بینی یێ حەژێكرنا وی پتر بۆ ئەوێت باوەری ئینایین، ئەون ئەوێت دبێژن ئەم هاریكارین [دویكەڤتییێت عیسایینە]، [ئەڤ ئایەتە د دەرهەقێ نەجاشیدا هاتبوو خوارێ] چونكی زانا و خودێناس د ناڤ واندا هەبوون، و وان ب خۆ ژی خۆ مەزن نەدكر."},{"id":83,"translation":"83. هەر وەختەكێ ئەو ئایەتێت بۆ پێغەمبەری هاتین دبهیستن، چاڤێت وان تژی ڕۆندك دبوون ژ بەر وێ هەقییا وان دزانی، دبێژن: خودێوۆ مە باوەری ب تە ئینا، ڤێجا تو مە ژ شاهدان بنڤێسە، [شاهدێت باوەرییێ ب تە و كتێب و پێغەمبەرێت تە دئینن، و شادەیییێ بۆ یەكتایییا تە ددەن]."},{"id":84,"translation":"84. و ما بۆچی ئەم باوەرییێ ب خودێ و ب هەقییا بۆ مە هاتی نائینین، و ئەم دخوازین خودایێ مە، مە بێخیتە د گەل مرۆڤێت چاك و باش [ئانكو مە بكەتە هەڤالێت پێغەمبەری و خودێناسان، و مە ببەتە بەحەشتێ]."},{"id":85,"translation":"85. ڤێجا خودێ بەرانبەری ئەوا گۆتین، ب بەحەشتێت ڕویبار دبنڕا دچن خەلاتكرن، كو هەروهەر دێ تێدا بن، و ئەڤەیە خەلاتێ قەنجیكاران."},{"id":86,"translation":"86. و ئەوێت گاوربوویین، و ئایەتێت مە درەو دانایین، ئەو دۆژەهینە."},{"id":87,"translation":"87. گەلی خودان باوەران، ئەو تشتێت خۆش ئەوێت خودێ بۆ هەوە حەلال كرین ل خۆ حەرام نەكەن، و زێدەگاڤییان نەكەن، ب ڕاستی خودێ حەژ زێدەگاڤان ناكەت [ئەڤ ئایەتە د دەرهەقێ هندەك سەحابییاندا هاتە خوارێ، ل بەر بوون ژ ترسێت خودێدا گۆشتی و ژنان و تشتێت خۆش بهێلن و ل خۆ حەرام بكەن]."},{"id":88,"translation":"88. [گەلی خودان باوەران] ئەو تشتێ مە دایییە هەوە حەلال و پاقژ بخۆن. و پارێزكارییا خودێ بكەن، ئەو خودایێ هەوە باوەری پێ هەی."},{"id":89,"translation":"89. خودێ ب سویندا بێ ئنیەت و ئەوا بوویییە ئاخڤتن، ل هەوە ناگریت، بەلێ دێ وێ سویندێ ل هەوە گریت ئەوا ژ دلێ هەوە دەردكەڤیت. ڤێجا [ئەگەر ب ڤی ڕەنگی هەوە سویند خوار و هەوە شكاند، یان هەوە ڤیا بشكێنن] جزایێ وێ [و ژێبرنا گونەها سویندێ] زاددانا دەهـ مرۆڤێت بەلنگازە ژ زادێ ناڤنجی، ئەوێ [ڕۆژانە] هوین ددەنە مالا خۆ، یان ژی ب جلك ئێخستنا وانە [وان دەهان هەرئێكێ جلكەك] یان ژی ئازاكرنا بەندەیەكییە، ڤێجا هەچیێ چو ژ ڤان نەدیت [و پێ چێ نەبوو] دڤێت سێ ڕۆژییان بگریت، ئەڤەیە ڕاكرنا [كەفارەتا] سویندا هەوە، ئەگەر هەوە شكاند. و سویندێت خۆ بپارێزن [نە لەزێ ل سویندخوارنێ بكەن، و نە لەزێ ل شكاندنا وێ بكەن، و بێ كەفارەت نەهێلن ئەگەر هەوە شكاند]. ب ڤی ڕەنگی خودێ ئایەتێت خۆ بۆ هەوە ئاشكەرا دكەت، دا هوین سوپاسییا وی بكەن."},{"id":90,"translation":"90. گەلی خودان باوەران، ب ڕاستی مەی و قومار و بوتێت چكلاندی و دانایی [ل دۆر كەعبەیێ و تێدا] هەڕمی و پیسن، ژ كار و عەمەلێ شەیتانینە، ڤێجا هوین خۆ ژێ بدەنە پاش و خۆ ژێ دویر بێخن، دا هوین سەرفەراز ببن."},{"id":91,"translation":"91. ب ڕاستی شەیتانی دڤێت دژمنایی و نەڤیانێ ب مەی و قومارێ بێخیتە د ناڤبەرا هەوەدا، و هەوە ژ بیرئینانا خودێ و نڤێژێ بدەتە پاش، ڤێجا ما هەوە نەبەسە؟! [ئانكو بەسە بهێلن]."},{"id":92,"translation":"92. و گوهدارییا خودێ بكەن، و گوهدارییا پێغەمبەری بكەن، و هشیار بن [ژ وێ بێ ئەمریێ یا هوین پێ ژ فەرمانا خودێ و پێغەمبەری دەركەڤن]، و هەكە هەوە بەرێ‌ خۆ وەرگێرا و نەگوهداری كر بزانن ب ڕاستی بەس گەهاندنا ڤێ پەیاما ئاشكەراكەر ل سەر پێغەمبەرێ مەیە."},{"id":93,"translation":"93. [هندەك ژ سەحابییێت پێغەمبەری (سلاڤێت خودێ ل سەر پێغەمبەری بن) مربوون بەری حەرامكرنا مەی و قومارێ، ڤێجا هندەك سەحابییان گۆت: ئەرێ پا ئەڤێت بەری نوكە مرین، بەری مەی و قومار حەرام ببن، حوكمێ وان چییە؟! ئینا ئەڤ ئایەتە هاتە خوارێ] چو گونەهـ ل سەر وان نینە، ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت چاك كرین ل سەر ئەوا وان كری [ژ ڤەخوارنا مەیێ‌ و كرنا قومارێ بەری حەرام ببن]. ئەگەر بەری هنگی خۆ ژ حەرامی یان شركێ پاراستبیت، و باوەری ب خودێ ئینابیت و كار و كریارێت قەنج كربن، پاشی خۆ ژ وی حەرامی دابنە پاش یێ وان باوەری پێ ئینایی، و پاشی بەردەوام بوویین ل سەر خۆپارستنێ و كار و كریارێت قەنج كربن، و خودێ ب خۆ ژی حەژ قەنجیكاران دكەت."},{"id":94,"translation":"94. گەلی خودان باوەران، ب ڕاستی خودایێ هەوە [وەختێ هوین د ئیحراماندا] ب وێ نێچیرا هوین ب دەست و ڕومێت خۆ دكەن هەوە دجەربینیت، دا خودێ دیار بكەت كا كی نەپەنی ژ خودێ دترسیت، ڤێجا هەر كەسێ پشتی ڤێ [ئانكو پشتی هاتییە دیاركرن، كا چ حەرامە ل سەر وان كەسێت د ئیحراماندا] زێدەگاڤییێ بكەت [بلا بزانیت] ب ڕاستی ئیزایەكا ب ژان و دژوار بۆ هەیە."},{"id":95,"translation":"95. گەلی خودان باوەران، نێچیرێ نەكوژن، و هوین د ئیحراماندا [هەتا هوین ژێ دەرنەكەڤن]، و هەچیێ ژ هەوە ژ قەستا [نێچیرێ] بكوژیت، جزایێ وی تەرشەكێ وەكی نێچیرا كوشتییە، [بكەتە قوربان شوینا نێچیرا كوشتی] دو مرۆڤێت دادوەر بڕیارێ پێ بدەن، دیارییەكە [ئەو قوربان] بگەهیتە كەعبەیێ [ئانكو دڤێت ئەو قوربان ل مەكەهێ بێتە سەرژێكرن] یان شوینا قوربانی [تەمەتی بهایێ نێچیرێ] بكەتە خوارنا بەلنگازان یان بەرانبەر [وێ خوارنێ] ب ڕۆژی بیت، دا تامكەتە جزایێ كارێ خۆ، و خودێ ل یا بەری نوكە بۆری [بەری ئەڤ ئایەتە د دەرهەقێ ئیحرامكەریدا بێنە خوارێ]. بەلێ هەر كەسێ لێ بزڤڕیتەڤە خودێ دێ تۆلێ لێ ڤەكەت، و نێ خودێ دەستهەلاتدار و تۆلڤەكەرە."},{"id":96,"translation":"96. نێچیرا دەریایان و خوارنا وان بۆ هەوە دورست بوو، دا بۆ هەوە ئاكنجی و ڕێباران ببیتە متا، و مفایی ژێ وەرگرن، بەلێ هندی هوین د ئیحراماندا بن نێچیرا كویڤی و چۆلی ل سەر هەوە هاتییە حەرامكرن، و پارێزكارییا خودێ بكەن، ئەوێ هوین ل دەڤ دئێنە كۆمكرن."},{"id":97,"translation":"97. خودێ كەعبە، ئەوا ب بەیتولحەرام دئێتە ناڤكرن، بۆ مرۆڤان كرە جهێ سەروبەركرنا كاروباران، و هەیڤێت حەرامكری كرنە ئەگەرا بەردەوامییا ئێمناهی و ژیانێ، و قوربانێت [دیاری بۆ كەعبەیێ] نیشانكری و یێت نەنیشانكری كرنە ئەگەرا قەتاندنا هەوجەیییا هەژاران، دا بزانن خودێ ئەوا د ئەرد و ئەسماناندا دزانیت، و هندی خودێیە ب ڕاستی ب هەمی تشتان زانا و ئاگەهدارە."},{"id":98,"translation":"98. و بزانن جزایێ خودێ ب ڕاستی جزایەكی دژوارە، و ب ڕاستی خودێ لێنەگر و دلۆڤانە."},{"id":99,"translation":"99. یا پێغەمبەری ژ گەهاندنا پەیاما خودێ پێڤەتر نینە، و خودێ ب خۆ ئاشكەرا و نەئاشكەرایا هوین دكەن، دزانیت و پێ ئاگەهە."},{"id":100,"translation":"100. [هەی موحەممەد] بێژە وان: پیس و پاقژ [ئانكو حەرام و حەلال، یان گاور و موسلمان، یان گونەهكار و گوهدار] وەكی ئێك نینن، خۆ هەكە تو ب گەلەكی و بۆشاتییا پیساتییێ عەجێبگرتی ژی ببی، ڤێجا گەلی ئاقلداران پارێزكارییا خودێ بكەن دا هوین سەرفەراز ببن."},{"id":101,"translation":"101. گەلی خودان باوەران پرسا وان تشتان [ژ پێغەمبەری] نەكەن ئەوێت ئەگەر بۆ هەوە ئاشكەرا ببن هوین پێ نەخۆش ببن، و ئەگەر هوین د وەختێ هاتنا قورئانێدا پرسا وان بكەن، دێ بۆ هەوە ئاشكەرا بن، خودێ هوین ژ پرس و پسیارێت بۆری ئازاكرن. و خودێ ب خۆ ژی گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە و سزا لەزلێنەكەرە."},{"id":102,"translation":"102. ب ڕاستی بەری هەوە هندەك ملەتان ئەڤ پرسە [ژ پێغەمبەرێت خۆ] كرن، پاشی كار پێ نەكرن و پێ گاوربوون."},{"id":103,"translation":"103. خودێ دورست نەكرییە و فەرمان پێ نەدایییە ئەڤ كارە بێتەكرن، حێشترا پێنج جاران زابیت و جارا پێنجێ نێر ئینابیت، گوهێ وێ بێتە درویكرن و بێتە بەردان بۆ بوتان، و حێشتر بێتە ئازاكرن بۆ بوتان چونكی خودان یێ ژ گرفتارییەكێ دەركەڤتی، و حێشترا جەمكەكێ نێر و مێ بینیت دگۆتن: مێ و نێر گەهشتنە ئێك و هەردو] بۆ بوتان بێنە ئازاكرن، و حێشترا نێرا دەهـ سالان دهاتە بەردان د ناڤ حێشتراندا ئازاكرن بۆ بوتان. بەلێ ئەوێت گاوربوویین درەوان ب ناڤێ خودێ دكەن، و باراپتر ژ وان نوزانن ژی [كو درەوان دكەن]."},{"id":104,"translation":"104. و گاڤا بۆ وان هاتە گۆتن: وەرن بۆ وێ یا خودێ ئینایییە خوار، و وەرنە دەڤ پێغەمبەری [ئانكو ل دویڤ وێ هەڕن یا خودێ ئینایییە خوار كو قورئانە، و ل دویڤ پێغەمبەری هەڕن]. دبێژن: ئەڤا مە باب و باپیرێت خۆ ل سەر دیتی بەسی مەیە، ئەرێ ئەگەر باب و باپیرێت هەوە چو نەزانن و ڕاستەڕێكرنێ ژی نەكەن [دیسا ڕێكا وان هەر بەسی هەوەیە؟!]."},{"id":105,"translation":"105. گەلی خودان باوەران، هەوە ئاگەهـ ژ خۆ هەبیت، ئەگەر هوین د ڕاستەڕێكری بن، یێت سەرداچۆیی و بەرزە، زیانێ ناگەهیننە هەوە، زڤڕینا هەوە هەمییان ب بال خودێڤەیە، ڤێجا دێ هەوە ئاگەهداری وێ كەت یا هەوە كری [ئانكو دێ هەوە ل دویڤ كار و كریارێت هەوە جزاكەت]."},{"id":106,"translation":"106. گەلی خودان باوەران، گاڤا ئێك ژ هەوە وەختێ وەسیەتێ، كەڤتە بەر مرنێ، دو مرۆڤێت دادوەر ژ خۆ [ئانكو موسلمان] وەك شاهد بگرن، ڤێجا ئەگەر هوین د ڕێ و ڕێباراندا بن [ئانكو د وەغەرێدا] و كەڤتنە بەر مرنێ [و موسلمان ب دەست هەوە نەكەڤتن] دو كەسێت دی نە ژ هەوە بگرن [بكەنە شاهد]، و ئەگەر هوین ل وان شاهدان ب گۆمان كەڤتن [كو ڕاستییێ بێژن]، هوین وان هەردو شاهدان پشتی نڤێژێ [ئانكو نڤێژا ئێڤاری، یان هەر نڤێژەكا هەبیت] بینن، و بلا هەردو [هۆسا] سویند بخۆن [ب خودێ] ئەم ژ درەو بەرانبەر تشتەكی سویند ب خودێ ناخۆین خۆ هەكە مرۆڤێ مە ژی بیت، و ئەم شادەیییا خودێ ناڤەشێرین، ئەگەر مە شادەیییا خۆ ڤەشارت وێ گاڤێ ئەم ژ گونەهكارانین."},{"id":107,"translation":"107. ڤێجا ئەگەر بۆ هەوە دیاربوو كو هەردو شاهد هەژی گونەهێ بوویینە [و شادەیییا خۆ دورست نەدایینە]، بلا دو میراتخۆر، یان دویێت ژ هەمییان نێزیكتر بۆ مری ل جهێ وان هەردو شاهدان ڕابن، و ب خودێ سویند بخۆن، كو شادەیییا وان ژ شادەیییا یێت دی ڕاستترە، و ئەم [ب سویندا خۆ] ژ ڕاستییێ دەرنەكەڤتینە، ئەگەر مە [ژ بێ بەختی] شادەیی ل سەر وان دا هنگی ئەم دێ ژ ستەمكاران بین."},{"id":108,"translation":"108. ئەڤ شادەیییا ب ڤی ڕەنگی بۆ هەوە چێترە دا شادەیی وەكی خۆ بێتە دان [ئانكو ب دورستی بێتە دان]، یان بترسن [ئانكو شاهد] سویندێت وان ب هندە سویندێت دی ژێ بێنە ڤەگێڕان [و درەوا وان ئاشكەرا ببیت و شەرمزار ببن]. و پارێزكارییا خودێ بكەن و گوهدار بن. و نێ خودێ مرۆڤێت ژ ڕێ دەركەڤتی ڕاستەرێ ناكەت."},{"id":109,"translation":"109. [هشیار بن] ڕۆژا خودێ پێغەمبەران كۆم دكەت، دێ‌ بێژیتە وان: چاوا بەرسڤا هەوە [ژ بەرێ ملەتێت هەوەڤە] هاتەدان؟ دێ بێژن: ئەم نوزانین، ب ڕاستی هەر تویی زانایێ نهینیان [ئانكو تو چێتر دزانی]."},{"id":110,"translation":"110. و بۆ ملەتێ خۆ بێژە دەمێ خودێ گۆتی: عیسایێ كوڕێ مەریەمێ، ئەو نیعمەت و كەرەمێت من د گەل تە و دەیكا تە كرین بینە بیرا خۆ، بینە بیرا خۆ وەختێ مە ب جانێ پیرۆز [ب جبریلی] پشتەڤانییا تە كری، وەختێ د لاندكێدا و پشتی تو مەزن بوویی [وەكی ئێك] تو د گەل خەلكی دئاخڤتی، و بینە بیرا خۆ وەختێ من تو فێری نڤێسین و تێگەهشتن و كاربنەجهییێ و تەوراتێ و ئنجیلێ كری، و بینە بیرا خۆ وەختێ تە ب دەستویرا من ژ تەقنێ پەیكەرێ بالندەیان چێدكر، و تە پف دكرێ و ب دەستویرا من دبوو بالندەیەك، و ب دەستویرا من تە یێت د زكماكدا كۆرە و بەلەكەیی ساخ دكرن، بینە بیرا خۆ وەختێ تە مری ب دەستویرا من زێندی دكرن، و بینە بیرا خۆ وەختێ من ئەزیەتا ئسرائیلییان ژ تە دایییە پاش، وەختێ تو ب نیشانێت ئاشكەراكەر بۆ وان هاتی، و ئەوێت گاوربوویین ژ وان، گۆت: ئەڤە ژ سێرەبەندییەكا ئاشكەرا پێڤەتر نینە."},{"id":111,"translation":"111. و بۆ ملەتێ خۆ بێژە دەمێ مە ئیلهام دایییە هاریكارێت عیسایی [و ئێخستییە سەر دلێ وان] كو باوەرییێ ب من بینن و ب پێغەمبەرێ من، گۆتن: مە باوەری ئینا، و تو شاهدبە كو ب ڕاستی ئەم موسلمانین."},{"id":112,"translation":"112. بۆ ملەتێ خۆ بێژە دەمێ هاریكاران (حەوارییان) گۆتییە عیسایێ كوڕێ مەریەمێ: ئەرێ خودایێ تە دشێت سفرەیەكا خوارنێ بۆ مە ژ ئەسمانان بینتە خوارێ؟! [عیسایی] گۆت: ژ خودێ بترسن [ئانكو ڤێ نەبێژن و نەكەن] ئەگەر هوین خودان باوەرن."},{"id":113,"translation":"113. گۆتن: مە دڤێت ئەم ژێ بخۆین و دلێ مە ئێمن ببیت، و بزانین تو ڕاست بۆ مە ڕاستییێ دبێژی، و دا ئەم ژی ل سەر ببینە شاهد."},{"id":114,"translation":"114. عیسایێ كوڕێ مەریەمێ گۆت: خودێوۆ خودایێ مە، سفرەیەكێ ژ ئەسمانان بۆ مە بینە خوارێ، دا بۆ مە ببیتە جەژن، بۆ یێت سەردەمێ‌ مە و پشتی مە، و ببیتە نیشانەك ژ تە [ل سەر شیانا تە و ڕاستییا پێغەمبەراتییا من]، و بكە ڕزقێ مە [ڤێ سفرەیێ] و تو چێترین ڕازقی."},{"id":115,"translation":"115. خودێ گۆت: ب ڕاستی ئەز دێ بۆ هەوە ئینمە خوارێ، ڤێجا كی ژ هەوە پشتی هنگی گاور ببیت، ئەز دێ ب ئیزایەكێ وی ئیزادەم كو كەسێ د جیهانێدا وەسا ئیزا نادەم."},{"id":116,"translation":"116. و بۆ ملەتێ خۆ بێژە دەمێ خودێ گۆتییە [عیسایێ كوڕێ مەریەمێ]: عیسایێ كوڕێ مەریەمێ، ئەرێ ما تە گۆتییە خەلكی من و دەیكا من شوینا خودێ بپەرێسن، [عیسایی] گۆت: ئەز تە ژ گۆتنێت وان پاقژ دكەم و پاقژی بۆ تە بیت، و من هەق نینە یا بۆ من نەدورست بێژم، ئەگەر من وەگۆتبیت بێ گۆمان تو دزانی، تو دزانی كا چ د دلێ من دایە، و ئەز چو ژ نهینییا تە نوزانم. ب ڕاستی هەر تویی زانایێ تشتێ نەدیار و نهینییان."},{"id":117,"translation":"117. ژ بلی تشتێ تە فەرمانا من پێ كری، چو یێ دی من نەگۆتییە وان، خودێ، خودایێ من و خۆ بپەرێسن، و ئەز شاهد بووم ل سەر وان هندی ئەز د ناڤ واندا، بەلێ وەختێ تە ئەز ژ ناڤ وان ڕاكریم، تو زێرەڤان بوویی ل سەر وان، و تو ب خۆ ژی هەمی تشتان دبینی و ل سەر شاهدی."},{"id":118,"translation":"118. ئەگەر تو وان ئیزا بدەی ئەو بەندەیێت تەنە، و ئەگەر تو ل وان نەگری ب ڕاستی تو یێ دەستهەلاتدار و كاربنەجهی."},{"id":119,"translation":"119. خودێ گۆت: ئەڤە ئەو ڕۆژە یا ڕاستبێژ مفایی ژ ڕاستبێژییا خۆ دبینن، بەحەشتێت ڕویبار د بنڕا دچن بۆ وانن، هەروهەر دێ تێدا بن، خودێ ژ وان ڕازییە، و ئەو ژی ب خەلاتێ خودێ د قایلن، و سەرفەرازییا مەزن ئەها ئەڤەیە."},{"id":120,"translation":"120. ملك و مالدارییا ئەرد و ئەسمانان و هندی تێدا یێ خودێیە، و خودێ ب خۆ ژی ل سەر هەمی تشتان یێ دەستهەلاتدارە."}]},{"id":6,"verses":[{"id":1,"translation":"1. پەسن و سوپاسی بۆ وی خودایی ئەوێ ئەرد و ئەسمان دایین و تاریاتی و ڕۆناهی [یان شەڤ و ڕۆژ یان باوەری و گاوری] چێكرین، پشتی ڤێ هەمییێ ئەوێت باوەری ب خودایێ خۆ نەئینایین هەڤبەران بۆ [خودایێ خۆ] ددانن، و بەرێ خۆ ژێ وەردگێڕن."},{"id":2,"translation":"2. خودێیە [ئەوە] یێ هوین ژ تەقنێ چێكرین، پاشی وەختەكێ نەدیار بۆ مرنێ دانا، وەختێ دیار ل دەڤ وییە، و پشتی ڤێ هوین ژ ڤەژینێ دودل دبن؟!."},{"id":3,"translation":"3. و هەر ئەو خودێیە هەژی پەرستنێ د ئەرد و ئەسماناندا، و ئەوە نهینی و ئاشكەرایییا هەوە دزانیت، و هەر تشتێ هوین دكەن پێ ئاگەهە."},{"id":4,"translation":"4. و چو نیشان ژ نیشانێت خودایێ وان ژ قورئانێ بۆ وان نائێن ئەگەر ئەو بەرێ خۆ ژێ وەرنەگێڕن و پاتكا خۆ نەدەنێ."},{"id":5,"translation":"5. ڤێجا ب ڕاستی دەمێ ئەڤ ڕاستییە [كو قورئانە] بۆ وان هاتی، وان درەو دەرئێخست، نێزیك بەحس و خەبەرێت وان تڕانە پێ دكرن دێ بینن [دەمێ ئیزایا خودێ ڕۆژا قیامەتێ ب سەر واندا دئێت]."},{"id":6,"translation":"6. ما نابینن چەند ملەت بەری وان مە بەرئاتاف كرینە، و مە ئەو هێز و شیان دابوو وان د ئەردیدا، یا مە نەدایییە هەوە، و مە بارانێت ب ڕێژ و بۆش ب سەر واندا باراندن و مە ڕویبار د ناڤ داروبارێ وانڕا و د بن وانڕا برن، بەلێ ژ بەر گونەهێت وان، مە ئەو بەرئاتافكرن، و شوینا وان مە هندە ملەتێت دی ئینان."},{"id":7,"translation":"7. [هەی موحەممەد] ئەگەر ئەم كتێبەكا وەسا ب سەر تەدا بینینە خوارێ [وەكی ئەو دبێژن] یا نڤێسی د كاغەزاندا، ئەو ب خۆ دەستێ خۆ بكەنێ، دیسا ئەوێت گاوربوویین هەر دا بێژن، ئەڤە ژ سێربەندییەكا ئاشكەرا پێڤەتر نینە."},{"id":8,"translation":"8. گۆتن: دێ بلا ملیاكەتەك د گەل [موحەممەدی] هاتبایە هنارتن [دا مە ژی باوەر ژێ كربایە] و ئەگەر مە ملیاكەتەك هنارتبایە [وەكی ئەو دخوازن] نێ دا بیتە دویماهیكا وان، پاشی نەدهاتنە گیرۆكرن ژی."},{"id":9,"translation":"9. و ئەگەر ئەو پێغەمبەر مە كربایە ملیاكەت، دا كەینە زەلام، و دا هەر جلكێ ئەو [پێغەمبەر] دكەنە بەر خۆ كەینە بەر وان."},{"id":10,"translation":"10. [هەی موحەممەد] ب سویند ئەو پێغەمبەرێت بەری تە ژی هاتین، تڕانە ب وان ژی هاتبوونە كرن، ڤێجا ئەوا وان تڕانە پێ دكر ئەو هنگاڤتن و بەرئاتاف كرن."},{"id":11,"translation":"11. [هەی موحەممەد] بێژە [وان]: د ئەردیدا بگەڕن، پاشی بەرێ خۆ بدەنێ كا دویماهیكا درەودەرئێخان [ئەوێت نیشانێت خودێ درەو دانایین] بوو چ."},{"id":12,"translation":"12. بێژە: ئەرێ هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی، یێ كێیە؟ [نەشێن بەرسڤێ بدەن و دێ بێ دەنگ مینن] بێژە: یێ خودێیە، ئەوێ دلۆڤانی ل سەر خۆ نڤێسی. ب ڕاستی ئەو دێ هەوە ڕۆژا قیامەتێ كۆمكەت، چو گۆمان تێدا [د هاتنا وێدا] نینە. ئەوێت خۆ خوسارەت كرین ئەون یێت باوەری نەئینایین."},{"id":13,"translation":"13. و كا چ د شەڤ و ڕۆژاندا هەیە، هەر یێ وییە، و ئەو ب خۆ ژی یێ گوهدێر و زانایە."},{"id":14,"translation":"14. بێژە: ئەرێ ئەز هاریكار و پشتەڤانەكی ژ بلی خودێ بگرم؟ و ئەو [ئانكو خودێ] چێكەرێ ئەرد و ئەسمانانە، و ئەو ڕزقی ددەت و ئەو ناخۆت [هەوجەیی ب هندێ نینە كەس خوارنێ بدەتێ]، بێژە: ب ڕاستی فەرمانا من هاتییە كرن ئەز موسلمانێ ئێكێ بم، و نەبمە ژ وان یێت هەڤپشكان بۆ خودێ چێ دكەن."},{"id":15,"translation":"15. بێژە ب ڕاستی ئەز ژ ئیزایا ڕۆژا مەزن دترسم، ئەگەر ئەز نەگوهدارییا خودایێ خۆ بكەم."},{"id":16,"translation":"16. و هەر كەسێ وێ ڕۆژێ ئیزا ژێ نەگریت و ژێ هاتە وەرگێڕان، ب ڕاستی [خودێ] دلۆڤانی پێ بر، و ئەها ئەڤەیە سەركەڤتنا ئاشكەرا."},{"id":17,"translation":"17. و ئەگەر خودێ زیانەكێ بگەهینیتە تە، كەس نینە ڕاكەت، ئەو نەبیت، و ئەگەر باشییەكێ بگەهینیتە تە [ژ خێر و بەرفرەهی و سلامەتییێ و... هتد كەس نینە ل تە ڤەگریت]، نێ هەر ئەوە دەستهەلاتدار ل سەر هەمی تشتان."},{"id":18,"translation":"18. و هەر ئەوە یێ سەردەست ل سەر بەندەیێت خۆ، و هەر ئەوە یێ كاربنەجهـ و شارەزا."},{"id":19,"translation":"19. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەرێ چ شادەیی ژ هەمییان مەزنترە؟! [پشتی وان خواستی ئێك شادەیییێ بۆ پێغەمبەری بدەت]، [و ئەگەر وان خۆ بێ دەنگ كر] بێژە: خودێ شاهدە د ناڤبەرا من و هەوەدا، كو ئەڤ قورئانە بۆ من هاتییە هنارتن، دا ئەز هەوە و هەچیێ دگەهیتێ پێ بدەمە ئاگەهداركرن و پێ بترسینم، ئەرێ هوین شادەیییێ ددەن كو پەرستییەكێ دی د گەل خودێ هەیە؟! بێژە: ئەز ب خۆ وێ شادەیییێ نادەم، تو بێژە: ب ڕاستی ئەو پەرستییە، خودایەكێ‌ تاك و تەنیایە و ئەز یێ بەریمە ژ وێ شركا هوین دكەن، [یان ئەز یێ بەریمە ژ وان ئەوێت هوین بۆ خودێ دكەنە هەڤپشك]."},{"id":20,"translation":"20. ئەوێت مە كتێب دایینێ [مەخسەد ژێ جوهی و فەلەنە] پێغەمبەری دنیاسن [ژ سالۆخێت وی یێت د كتێبێت واندا هاتین] هەروەكی زاڕۆكێت خۆ دنیاسن، و ئەوێت خۆ خوسارەت كرین، ئەون یێت باوەری نەئینایین."},{"id":21,"translation":"21. ئەرێ ما كی ژ وی ستەمكارترە ئەوێ درەوەكێ ژ كیسێ خودێ بكەت یان ژی نیشان و ئایەتێت وی درەو بدانیت؟ ب ڕاستی ستەمكار سەرفەراز نابن."},{"id":22,"translation":"22. [هەی موحەممەد بینە بیرا وان] ڕۆژا ئەم وان هەمییان كۆم دكەین [كو ڕۆژا قیامەتێیە]، پاشی ئەم دێ بێژینە هەڤپشك چێكەران، كا ئەو هەڤپشكێت هەوە، یێت هەوە ژ درەو دگرتن [كا ل كیڤەنە]؟."},{"id":23,"translation":"23. پاشی بەرسڤ و دویماهیكا گاورییا وان [د وێ ڕۆژێدا دێ ئێتە سەر هندێ] دێ بێژن: ب خودێ كو خودایێ مەیە، ئەم نە ژ هەڤپشك چێكەران [موشركان] بوویین."},{"id":24,"translation":"24. بەرێ خۆ بدێ كا چاوا ئەو درەوێ ل خۆ دكەن، و ئەو هزرا وان دكر [ژ مەهدەر و بەڕەڤانییا بوتان] ل وان بەرزە بوو."},{"id":25,"translation":"25. و ژ وان هندەك هەنە [وەختێ تو قورئانێ دخوینی] گوهدارییا تە دكەن، و دا چو [ژ قورئانێ] تێ نەگەهن، مە پەردە ئێخستینە سەر دلێت وان، و گرانی ئێخستییە د گوهێت واندا، و ئەگەر ئەو هەمی نیشانان ژی ببینن، هەر باوەرییێ پێ نائینن. و ئەگەر هاتنە دەڤ تە مەدەڕكییێ د گەل تە دكەن، و ئەوێت گاوربوویین دبێژن: ئەڤە ژ چیڤانۆكێت بەرێ پێڤەتر نینە."},{"id":26,"translation":"26. و ئەو خەلكی ژ قورئانێ ددەنە پاش و ئەو ب خۆ ژی ژێ دویر دكەڤن، و ئەو ژ خۆ پێڤەتر كەسێ بەرئاتاف ناكەن و ئەو ب خۆ ناحەسن ژی."},{"id":27,"translation":"27. و ئەگەر تو وان ببینی وەختێ [ڕۆژا قیامەتێ] ل سەر ئاگری دئێنە ڕاوەستاندن [دا دیمەنەكێ ب ترس بینی]، ڤێجا دبێژن: خۆزی ئەم ڤەگەڕاندباینە [دنیایێ]، و مە نیشان و ئایەتێت خودایێ خۆ درەو نەدانابانە، و ئەم بووباینە ژ وان یێت باوەری ئینایین."},{"id":28,"translation":"28. [نە‌و.. وەسا نینە وەكی ئەو دخوازن] بەلكی [ڤێ خۆزییێ دخوازن] ژ بەر ئەوا وان بەری نوكە د دنیایێدا دڤەشارت [ژ گاوری و دوڕوییاتی و كریارێت خراب] بۆ وان دیار بوو [و زانین بێ گۆمان ئەڤرۆ ئەو بەرئاتافن]، و ئەگەر بێنە زڤڕاندن [بۆ دنیایێ] جارەكا دی دێ زڤڕنە وێ یا فەرمانا وان هاتییە كرن ژێ دویركەڤن، و ب ڕاستی ئەو درەوكەرن."},{"id":29,"translation":"29. گۆتن: ژ ژیانا دنیایێ پێڤەتر چو ژیانێت دی نینن، و ئەم پشتی مرنێ زێندی نابینەڤە."},{"id":30,"translation":"30. و ئەگەر تو وان ببینی وەختێ ئەو بەرانبەر خودایێ خۆ ڕادوەستن [دێ تشتەكێ مەزن بینی] [كو خودێ] دبێژیت: ما ئەڤە نە ئەو ڕاستییە [ئەوا هەوە باوەری پێ نەدئینا]؟ دبێژن: بەلێ سویند ب خودایێ مە [ئەڤە ڕاستییە و هەقە] خودێ گۆت: دێ ڤێجا تامكەنە ئیزایێ ژ بەر وێ گاورییا هەوە دكر."},{"id":31,"translation":"31. ب ڕاستی ئەوێت دیدارا خودێ درەو دانایین خوسارەت بوون، هەتا ژ نشكەكێڤە ڕۆژا قیامەتێ ب سەر واندا هاتی، و بارێ وان یێ گونەهان یێ ل سەر پشتا وان و گۆتن: وەی بۆ ڤێ پەشێمانییێ ل سەر تەخسیری و سستییا مە كری، وەی چ بارەكێ پیسە ل سەر پشتا وان."},{"id":32,"translation":"32. ب ڕاستی ژینا دنیایێ ژ تڕانە و دلخوازیێ پێڤەتر نینە، و ب ڕاستی ئاخرەت بۆ ئەوێت پارێزكارییێ دكەن چێترە، ما هوین ئاقلێ خۆ نائیننە سەرێ خۆ؟!."},{"id":33,"translation":"33. ب ڕاستی ئەم دزانین ئەوا ئەو دبێژن: [كو تو سێرەبەندی یان خێڤزانكی یان هەلبەستڤانی یان دینی] تە ب خەم دئێخیت، نێ ئەو نە، تە درەوین ددانن، بەلكی ستەمكار باوەرییێ ب نیشان و ئایەتێت خودێ نائینن."},{"id":34,"translation":"34. ب ڕاستی بەری تە ژی [خەلكی] هندەك پێغەمبەر یێت ب درەوین ناڤكرین و دانایین ، بەلێ بێنا خۆ ل سەر درەودانانا خۆ فرەهكرن و هاتنە ئێشاندن، هەتا هاریكارییا‏ مە بۆ وان هاتی، و چو گوهۆڕین بۆ پەیمانێت خودێ نینە [كو دێ هەر هاریكارییا‏ خودان باوەران كەت]، و ب ڕاستی ژ بەحس و خەبەرێت پێغەمبەران بۆ تە هاتن [ئەو پێغەمبەرێت باوەری پێ نەهاتییە ئینان، و هاتینە ئێشاندن، و كا چاوا مە ئەو رزگار كرن و هاریكارییا‏ وان كر]."},{"id":35,"translation":"35. و ئەگەر ڕوی وەرگێڕانا وان [ژ ڤی دینی] ل سەر تە یا گران بیت، ڤێجا ئەگەر تە پێ چێ ببیت كو بنبیڤەكێ (نەفەقەكێ) د ئەردیدا چێكەی یان پێستركەكێ ب ئەسمانیڤە ببەی، دا نیشانەكێ‌ [د ئەردیدا یان د ئەسمانیدا] بۆ وان بینی، بكە، [بەلێ تو نەشێی، ڤێجا خۆ هند ب خەم نەئێخە، و بلا هند ل سەر تە یا گران نەبیت] و ئەگەر خودێ ڤیابایە دا وان هەمییان ل سەر ڕاستەڕێیییێ كۆم كەت، ڤێجا نەبە ژ نەزانان."},{"id":36,"translation":"36. ب ڕاستی ئەو دێ باوەرییێ ئینن ئەوێت [ب گوه و دلان] دبهیسن، و ئەوێت دلمری [ئانكو گاور] خودێ دێ وان پشتی مرنێ [ڕۆژا قیامەتێ] ساخكەتەڤە، پاشی هەر دێ ب بال ویڤە [ب بال خودێڤە] ئێنە زڤڕاندن."},{"id":37,"translation":"37. و گۆتن: كا بلا نیشانەك ژ خودایێ وی بۆ مە هاتبایە [وەكی ملیاكەتان، یان چیا بۆ بلند ببانە، دا مە باوەر ژێ كربایە]. بێژە وان: ب ڕاستی خودێ دشێت نیشانەكێ بینیت، [كو وان بڤێت نەڤێت باوەرییێ بینن، بەلێ خودێ ئەو د گەل هنارتنا پێغەمبەران سەربەست و ئازاد هێلایینە بۆ جەڕباندن]، بەلێ باراپتر ژ وان نوزانن [پشتی نیشانێ دێ چ ب سەرێ وان ئێت]."},{"id":38,"translation":"38. نینە جانەوەرەك ل سەر ڕوییێ ئەردی بچیت یان بالەفڕەك ب چەنگێت خۆ، بفڕیت، هەكە ئەو ژی [د ژین، و مرن، و چێكرن، و ڤەژین و هەوجەیییا خۆدا] وەكی هەوە كۆم نەبن، و مە چو [ژ هەوجەیییێت هەوە] د كتێبێدا [مەخسەد پێ دەپێ پاراستییە] نەهێلایە و ژ بیر نەكریە، ڤێجا پاشی ئەو دێ ب بال خودایێ خۆڤە ئێنە كۆمكرن."},{"id":39,"translation":"39. و ئەوێت نیشان و ئایەتێت مە درەو دانایین ئەو كەڕ و لالن د تاریستانێدا، و هەر كەسێ خودێ بڤێت دێ گۆمڕا كەت و هەر كەسێ بڤێت دێ ڕاستەڕێ كەت."},{"id":40,"translation":"40. [هەی موحەممەد بێژە وان]: كا بۆ من بێژن: ئەگەر ئیزایا خودێ ب سەر هەوەدا هات، یان ڕۆژا قیامەتێ، ئەرێ هوین [د ڤی كراسیدا] ژ خودێ پێڤەتر دێ هەوارا خۆ گەهیننە ئێكێ دی؟! ئەگەر هوین ڕاست دبێژن."},{"id":41,"translation":"41. نە‌و، هوین ژ وی پێڤەتر گازی كەسێ دی ناكەن [ئەگەر وی بڤێت] ئەوا هوین بۆ لاڤلاڤێ دكەن، دێ ژ سەر هەوە ڕاكەت، و ئەوێت هەوە كرینە هەڤپشك، هوین دێ ژ بیركەن [نە هەوارا خۆ دگەهیننێ و نە هوین ل هیڤییێنە ئیزایێ ژ هەوە بدەتە پاش، چونكی دێ بۆ هەوە دیار بیت چو مفا ئەڤرۆ د واندا نینە]."},{"id":42,"translation":"42. ب ڕاستی مە پێغەمبەر بۆ ملەتێت بەری تە هنارتینە [چونكی دژی وان ڕاوەستیایینە، و نەگوهدارییا وان كرینە]، ڤێجا مە ژی ئەو ب هەژاری و نەساخییان هنگاڤتن، بەلكی [ل خۆ بزڤڕن] خۆ بۆ خودێ بشكێنن و لاڤلاڤێ ژێ بكەن."},{"id":43,"translation":"43. بلا وەختێ ئیزایا مە گەهشتییە وان خۆ شكاندبان و لاڤلاڤ كربان، بەلێ دلێت وان ڕەق بوون، و ئەو كارێ وان دكر شەیتانی بۆ دخەملاند و ل بەر چاڤێت وان جوان دكر."},{"id":44,"translation":"44. ڤێجا وەختێ وان چام بۆ خۆ ژ تشتێ هاتییە سەرێ وان وەرنەگرتی و ژ بیرا خۆ بری، مە ژی دەرگەهێت هەمی تشتان بۆ وان ڤەكرن [ژ خێر و كەرەمان]، هەتا كەیفا وان هاتی ب ئەڤا بۆ وان هاتییە دان، ژ نشكەكێڤە مە هنگاڤتن و بەرئاتاف كرن، ڤێجا ژ نوی بێ هیڤی بوون."},{"id":45,"translation":"45. ڤێجا ڕه و ڕویشالێت وی ملەتێ ستەم كری، هاتنە بڕین، و هەمی پەسن و سوپاسی بۆ خودایێ هەمی جیهانان."},{"id":46,"translation":"46. [هەی موحەممەد] بێژە وان: بێژنە من ئەگەر خودێ هوین ژ چاڤ و گوهان كرن، و دلێت هەوە مۆركرن [تاری و كۆرە كرن] چ پەرستی ژ خودێ پێڤەتر دشێت [بهیستن و دیتنا هەوە] بۆ هەوە بینیتەڤە؟ بەرێ خۆ بدێ كا ئەم ب چەند ڕەنگان نیشانان [بۆ وان] دئینین، و ئەو هەر پاتكا خۆ ددەنێ."},{"id":47,"translation":"47. بێژە وان كا بۆ من بێژن ئەگەر ئیزایا خودێ ژ نشكەكێڤە یان ئاشكەرا بگەهیتە هەوە، ئەرێ ما ژ ملەتێ ستەمكار پێڤەتر هەیە بەرئاتاف ببیت؟!."},{"id":48,"translation":"48. و ئەم پێغەمبەران ناهنێرین ئەگەر مزگینئین و ئاگەهداركەر نەبن، ڤێجا یێ باوەری ئینا و كار و كریارێت قەنج كرن، [ڕۆژا قیامەتێ] نە ترس ل سەر وان هەیە و نە ژی ب خەم دكەڤن."},{"id":49,"translation":"49. و ئەوێت نیشان و ئایەتێت مە درەو دانایین، ئیزا دێ وان گریت ژ بەر ژ ڕێ دەركەڤتنا وان."},{"id":50,"translation":"50. بێژە: ئەز نابێژمە هەوە من خزینەیێت [گەنجینەیێت] خودێ یێت هەین، و ئەز غەیبێ (ڤەشارتیان) نوزانم، و ئەز نابێژمە هەوە ژی ئەز ملیاكەتم، ژ وەحییا بۆ من هاتی پێڤەتر، ل دویڤ چو یێ دی ناچم، بێژە [وان]: ئەرێ یێ كۆرە و یێ ب چاڤ وەكی ئێكن؟! ما هوین هزرا خۆ ناكەن."},{"id":51,"translation":"51. و تو، ئەوێت دترسن ل دەڤ خودایێ خۆ بێنە كۆمكرن ب ڤێ قورئانێ ئاگەهدار و هشیار بكە، وان ژ وی پێڤەتر چو هاریكار و بەڕەڤان و مەهدەرچی نینن، دا ئەو پارێزكارییا خودێ بكەن."},{"id":52,"translation":"52. [هەی موحەممەد] تو ئەوێت سپێدە و ئێڤاران گازی خودایێ خۆ دكەن [و خودێ دپەرێسن] و [ب پەرستن و گازییا خۆ] قایلبوون و ڕازیبوونا خودێ دخوازن، دەرنەئێخە، نە چو حسێبا وان ل سەر تەیە و نە چو حسێبا تە ل سەر وانە، ڤێجا ئەگەر تو وان دەربێخی، دێ بییە ژ زۆرداران."},{"id":53,"translation":"53. [ب ڤی ڕەنگی] مە هندەك ژ وان ب هندەكێت دی جەڕباندن، دا [گرەگر و كەنكەنە] بێژن: ئەرێ ئەڤەنە یێت خودێ د ناڤ مەدا كەرەم د گەل كری؟ ئەرێ ما خودێ شوكورداران چێتر نانیاسیت؟!"},{"id":54,"translation":"54. و گاڤا ئەوێت باوەری ب نیشان و ئایەتێت مە ئینایین هاتنە دەڤ تە، بێژە: [وان] سلاڤ ل سەر هەوە بن، خودایێ هەوە دلۆڤانی ل سەر خۆ نڤێسییە، كو ب ڕاستی هەچیێ ژ هەوە ژ نەزانین خرابییەكێ بكەت، پاشی تۆبە بكەت و قەنجییێ بكەت [خودێ دێ وی ئازاكەت]، ب ڕاستی خودێ لێنەگر و دلۆڤانە."},{"id":55,"translation":"55. و ب ڤی ئاوایی ئەم نیشانان باش و ب درێژی ئاشكەرا دكەین، دا ڕێكا گونەهكاران [گاوران] ئاشكەرا ببیت."},{"id":56,"translation":"56. [هەی موحەممەد] بێژە وان: ب ڕاستی ئەز ژ پەرستنا وان، ئەوێت هوین ژ بلی خودێ دپەرێسن، یێ هاتیمە پاشڤەلێدان [ئانكو پشت ڕاست بن ئەز وان ناپەرێسم] بێژە: ب ڕاستی ئەز ب دویڤ دلخوازییا هەوە ناكەڤم [ئەگەر ئەز ب دویڤ دلخوازییا هەوە كەڤتم]، وێ گاڤێ ئەز دێ د سەردا چم، و ئەز ژ وان نابم ئەوێت هاتینە ڕاستەڕێكرن."},{"id":57,"translation":"57. [هەی موحەممەد] بێژە [وان] ب ڕاستی من نیشانەكا گۆمانبڕ ژ خودایێ خۆ هەیە [كو ب ڕاستی ئەز یێ ل سەر ڕێكا ڕاست] و هوین درەو ددانن. [و باوەرییێ پێ نائینن] و ئەوا (ئیزایا) هوین لەزێ لێ دكەن، نە ل دەڤ منە. بڕیار بەس یا خودێیە، و ئەوە ڕاستییێ دبێژیت و ڕۆن دكەت، و ئەوە چێترین حاكم."},{"id":58,"translation":"58. بێژە: ئەگەر ئەو ئیزایا هوین لەزێ لێ دكەن، ب من بایە، نوكە ئەوا د ناڤبەرا من و هەوەدا سافی ببا. نێ خودێ ستەمكاران چێتر دنیاسیت."},{"id":59,"translation":"59. و كلیلێت (خزینەیێت) غەیبێ (نەپەنی و ڤەشارتییان) ل دەڤ وینە و ژ وی پێڤەتر (ژ خودێ پێڤەتر) كەس پێ نوزانیت و [خودێ] تشتێ ل سەر ئەردی و د ئاڤێدا هەی دزانیت، و بەلگەك [ژ جهێ خۆ] ناكەڤیت ئەگەر پێ نەزانیت، و چو دندك د ناڤ ئەردیدا نینن، و چو تەڕ و هشك نینن ئەگەر ئەو نەزانیت، و د دەپێ پارستیدا یێ نڤێسی نەبیت."},{"id":60,"translation":"60. ئەوە د شەڤێدا هەوە دنڤینیت، و دزانیت د ڕۆژێدا كا هەوە چ ب دەست و پێیان كرییە، و پاشی هەوە تێدا هشیار دكەت، دا [ڕۆژا هەوە] بگەهیتە وەختێ خۆ یێ دیاركری و تەمام بیت، پاشی زڤڕینا هەوە بۆ دەڤ وییە، پاشی ئەوا هەوە كری، دێ هەوە پێ ئاگەهداركەت."},{"id":61,"translation":"61. و هەر ئەوە زال ل سەر بەندەیێت خۆ سەردەست، و ئەوە ملیاكەتێت پارێزڤان ب سەر هەوەدا دهنێریت، هەتا دەمێ مرنا ئێك ژ هەوە دئێت هنارتییێت مە دمرینن [جانێ وی دكێشن]، و ئەو تەخسیری و كێماسییێ‌ ناكەن."},{"id":62,"translation":"62. پاشی ئەو [پشتی مرنێ] دێ ب بال خودایێ خۆ یێ دورستڤە ئێنە زڤڕاندن هشیار بن، و [بزانن] بڕیار هەر یا وییە و ئەو دەست سڤكترین حسێبدارە."},{"id":63,"translation":"63. [هەی موحەممەد] بێژە: كی هەوە ژ تەنگاڤییێت هشكاتی و ئاڤێ ڕزگار دكەت وەختێ ئاشكەرا و نەپەنی دبیتە لاڤلاڤ و هەوارهەوارا هەوە، [هەوە دگۆت] ب ڕاستی ئەگەر ڤێ جارێ ژی مە ڕزگار بكەت ئەم دێ ژ شوكورداران بین."},{"id":64,"translation":"64. بێژە: خودێیە هەوە ژ وان هەمی تەنگاڤی و نەخۆشی و كۆڤانان ڕزگار دكەت، و هوین [هێژ] هەڤپشكان بۆ چێ دكەن!!"},{"id":65,"translation":"65. بێژە: ئەو [خودێ] دشێت هنداڤی هەوە یان د بن پییێت هەوەدا ئیزایەكێ ب سەر هەوەدا بینیت، یان ژی هەوە ژێكڤەكەت و بكەتە دەستەك دەستەك، و هندەكان ژ هەوە ب هندەكان بئێشینیت، بەرێ خۆ بدێ كا ئەم چاوا نیشانان ب هەمی ڕەنگان ئاشكەرا دكەین، دا تێ بگەهن [خرابییا خۆ بهێلن و بۆ خۆ تۆبە بكەن]."},{"id":66,"translation":"66. و ملەتێ تە قورئان درەو دانا [و باوەری پێ نەئینا]، و ڕاستی و هەقی هەر ئەوە. بێژە: ئەز نەبەرپرسم ژ هەوە."},{"id":67,"translation":"67. هەر سالۆخەكی (خەبەرەكی) دویماهیكەكا هەی [كا ڕاستە ئان نە]، و پاشی هوین ب خۆ ژی دێ زانن [كا ئەو قورئان ڕاستە ئان نە]."},{"id":68,"translation":"68. و هەر گاڤەكا تە ئەو دیتن ئەوێت تڕانەیان بۆ خۆ ب نیشان و ئایەتێت مە دكەن، ڕوییێ خۆ ژ وان وەرگێڕە [و د گەل نەڕوینە] هەتا ئەو نەچنە سوحبەتەكا دی، ڤێجا ئەگەر شەیتانی ژ بیرا تە بر [كو دڤێت تو د گەل وان نەڕوینی و پاتكا خۆ بدەیێ]، پشتی بیرهاتنێ تو ل دەڤ ستەمكاران نەڕوینە."},{"id":69,"translation":"69. و چو حسێب و گونەها وان [ئەوێت تڕانەیان بۆ خۆ ب ئایەتێت خودێ دكەن] ناكەڤتە سەر ئەوێت پارێزكارییا خودێ دكەن [ئەگەر خۆ ژ وان پاراستن و ل جڤاتێت وان نەڕوینشتن] بەلێ شیرەتكرن و ئاگەهداركرن و بیرئینان ل سەر وانە [ئانكو پارێزكاران]، دا ل خۆ بزڤڕن و تڕانەیان بۆ خۆ ب ئایەتێت خودێ نەكەن."},{"id":70,"translation":"70. تو [هەی موحەممەد] دەست ژ وان بەردە ئەوێت دینێ خۆ كرینە تڕانە و مژویلاهی و ژیانا دنیایێ ئەو د سەردا برین، و تو ب قورئانێ وان شیرەت بكە و بینە بیرا وان، دا كار و كریارێت كەسەكی خودانێ خۆ ب بەر ئیزایێ نەئێخیت، و وی ژ خودێ پێڤەتر چو بەڕەڤان و هاریكار و مەهدەرچی نینن، [و دا ژ ڤێ ئیزایێ ڕزگار ببیت] هندی ب پێش خۆڤە [مالی] بدەت ژێ نائێتە وەرگرتن، ئەڤە ئەون یێت كەڤتینە بەر ئیزایێ ژ بەر كار و كریارێت وان دكرن، ڤەخوارنا ئاڤەكا كەل و شاریایی و ئیزایەكا ب ژان و دژوار بۆ وان هەیە ژ بەر گاورییا وان دكر."},{"id":71,"translation":"71. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەرێ ئەم دێ چاوا ئێكی ژ بلی خودێ پەرێسین، نە مفایی دگەهینیتە مە و نە ژی زیانێ..؟ و جارەكا دی پاشداكێش ببین [مەخسەد ڤەگەڕینە تاریاتی و گاورییێ]، پشتی خودێ ئەم ڕاستەڕێ كرین، وەكی وی یێ شەیتانی ڕاكێشایی و ژ ڕێكا ڕاست دەرئێخستی، و پەریشان كری، و هندەك هەڤال هەبن ڤەخوینن بۆ ڕاستەڕێیییێ؟! بێژە ب ڕاستی، ڕاستەڕێیی، ڕاستەڕێیییا خودێیە [ئانكو ئیسلامە] و فەرمانا مە یا هاتییە كرن ئەم خۆ بسپێرینە خودایێ هەمی جیهانان."},{"id":72,"translation":"72. و [دیسا فەرمانا مە هاتییە كرن] ئەم بەردەوام نڤێژان بكەین و پارێزكارییا خودێ بكەین، و هەر ئەوە یێ هوین هەمی [ڕۆژا قیامەتێ] ل دەڤ كۆم دبن."},{"id":73,"translation":"73. و هەر ئەوە ئەرد و ئەسمان ب ڕاستی چێكرین، و ڕۆژا بێژیت هەبە دێ بیت، گۆتنا وی ڕاستە. و خودانی و سەروەری یا وییە ڕۆژا بۆق دئێتە پفكرن، ئەوە زانایێ بەرچاڤ و نەبەرچاڤان، و هەر ئەوە شارەزا و كاربنەجهـ."},{"id":74,"translation":"74. و گاڤا ئیبراهیمی گۆتییە بابێ خۆ ئازەر: چاوا تو بوتان دكەیە پەرستی، ب ڕاستی ئەز تە و ملەتێ تە د بەرزەبوونەكا ئاشكەرادا دبینم."},{"id":75,"translation":"75. و هۆسا مە مەزناتییا ئەرد و ئەسمانان ب ئیبراهیم دا دیتن، دا ببیتە ژ وان یێت ژ دل باوەرییێ دئینن."},{"id":76,"translation":"76. ڤێجا وەختێ شەڤ ب سەرداهاتی و تاری بوویی، ستێرەك دیت، گۆت: ئەڤە خودایێ منە [ئەڤە دا بەرسڤا وان بدەت و پیچ پیچە وان ب نك خۆڤە بینیت، و بۆ وان نەزانین و خەلەتییا وان دیار بكەت دەمێ ئەو ئێكێ دی ژ بلی خودێ دپەرێسن]. بەلێ دەمێ ئەو [ستێر] ئاڤا بوویی، [ئیبراهیمی] گۆت: ب ڕاستی من ئەو نەڤێن یێت ئاڤا دبن."},{"id":77,"translation":"77. ڤێجا گاڤا وی دیتی هەیڤ دەركەڤت، گۆت: ئەڤە خودایێ منە، بەلێ وەختێ ئاڤابوویی گۆت: ب ڕاستی ئەگەر خودایێ من، من ڕاستەڕێ نەكەت، ئەز دێ ژ ملەتێ بەرزەبوویی بم."},{"id":78,"translation":"78. و گاڤا وی دیتی ڕۆژ دەركەڤت، گۆت: ئەڤە خودایێ منە، ئەڤە مەزنترە، بەلێ وەختێ ئاڤابوویی، گۆت: گەلی ملەتێ من ب ڕاستی ئەز ژ وان یێ بەریمە ئەوێت هوین دكەنە هەڤپشك [بۆ خودێ]."},{"id":79,"translation":"79. ب ڕاستی من بەرێ خۆ دا وی [ئانكو من خۆ ب گیان و پەرستنڤە سپارتە خودێ] ئەوێ ئەرد و ئەسمان چێكرین، بەرێ خۆ ژ هەمی تشتان وەردگێڕم بۆ ئیسلامێ، و ب ڕاستی ئەز نە ژ وانم یێت هەڤپشكان چێ دكەن."},{"id":80,"translation":"80. و ملەتێ وی [د ڕاستا خودێدا] جڕەبڕ و گەنگەشە د گەلدا كر، ئینا گۆت: ئەرێ هوین چاوا جڕەبڕێ د دەرهەقێ خودێدا د گەل من دكەن، و بێ شك وی ئەز یێ ڕاستەڕێ كریم؟. و ئەز ژ وان ناترسم ئەوێت هوین [بۆ خودێ] دكەنە هەڤپشك [كو زەرەرەكێ بگەهیننە من]، ئەو نەبیت یا خودێ حەزكری. زانینا خودێ هند یا بەرفرەهە هەمی تشتان دگریت [و بێی زانینا وی چو زیان و مفا ناگەهنە كەسێ]. ڤێجا ما هوین بۆ خۆ چو دەرس و چامەیان ناگرن."},{"id":81,"translation":"81. و ئەز چاوا ژ وان تشتان ئەوێت هوین دكەنە هەڤپشك بترسم؟! و هوین بێ ترس و بێی هەوە بەلگە و نیشانەك هەبیت هەڤپشكان بۆ خودێ چێ دكەن، ئەرێ كی ژ مە هێژاتری ئێمنییێیە ئەگەر هوین ئەو بن یێت دزانن؟!."},{"id":82,"translation":"82. ئەوێت باوەری ئینایین و ستەم و شرك تێكەلی باوەرییا خۆ نەكرین، ئەها ئێمنی [ژ ئیزایا خودێ] بۆ وانە و ئەون یێت هاتینە ڕاستەڕێكرن."},{"id":83,"translation":"83. ئەڤە بەلگە و نیشانێت مەنە، مە دایینە ئیبراهیمی دا هەمبەری ملەتێ خۆ سەربكەڤیت، مە كی بڤێت ئەم دێ وی پایەبلند كەین، ب ڕاستی خودایێ تە یێ كاربنەجهـ و زانایە."},{"id":84,"translation":"84. و مە ئیسحاق و [كوڕێ ئیسحاق] یەعقووب دانێ، و مە هەمی ڕاستەڕێ كرن و مە بەری وان، نووح ژی ڕاستەڕێ كربوو، و ژ دویندەها وی ژی داوود و سولەیمان و ئەییووب و یووسف و مووسا و هاروون [مە ڕاستەڕێ كربوون] و هۆسا ئەم قەنجیكاران خەلات دكەین."},{"id":85,"translation":"85. و زەكەریا و یەحیا و عیسا و ئلیاس [ژی مە ڕاستەڕێ كرن]، ئەڤە هەمی ژ قەنجان بوون."},{"id":86,"translation":"86. و ئیسماعیل و ئەلیەسەع و یوونس و (لوط) [ژی مە ڕاستەڕێ كرن]، و ئەڤە هەمی مە [ب پێغەمبەراتییێ] قەدرێ وان ب سەر یێ هەمی خەلكی ئێخست."},{"id":87,"translation":"87. و مە هندەك ژ باب و باپیر و دویندەهـ و برایێت وان هەلبژارتن، و مە ڕاستەڕێ كرن."},{"id":88,"translation":"88. ئەڤە ڕاستەڕێیییا خودێیە، ژ بەندەیێت خۆ یێ بڤێت پێ ڕاستەڕێ دكەت، و ئەگەر وان هەڤال و هەڤپشك بۆ خودێ چێكربانە، دا كار و كریارێت وان كرین پویچ بن."},{"id":89,"translation":"89. ئەڤێت بۆری (پێغەمبەرێت بۆری) ئەون یێت مە كتێب و زانین و پێغەمبەراتی دایییێ، ڤێجا ئەگەر [قورەیشی] باوەرییێ [ب ڤان پێغەمبەران] نەئینن، ئێدی ب ڕاستی ئەم دێ ئێخینە بەرێ ملەتەكێ دی، كو قەت گاورییێ پێ نەكەن."},{"id":90,"translation":"90. ئەڤە ئەون یێت خودێ ڕاستەڕێ كرین، ڤێجا ل دویڤ ڕاستەڕێكرنا وان هەڕە، بێژە: ئەز [بەرانبەری پێغەمبەراتییا خۆ] چو كرێ ژ هەوە ناخوازم، ب ڕاستی ئەڤە [مەخسەد پێ قورئانە] شیرەت و بیرئینانە بۆ هەمی خەلكی."},{"id":91,"translation":"91. و ب ڕاستی وەختێ وان گۆتی: خودێ چو تشت بۆ چو مرۆڤان نەهنارتییە، وان [ئانكو ئسرائیلییان] ب دورستی وەك پێدڤی ڕێز ل خودێ نەگرتییە، [و ب دورستی وەك پێدڤی وان خودێ نەنیاسییە]، [هەی موحەممەد] بێژە: ئەرێ كێ ئەو كتێبا مووسا پێ هاتی، كو ڕۆناهی و ڕاستەڕێیییە بۆ خەلكی هنارتییە، ئەوا كو هوین پارچە پارچە ل سەر پەڕان دنڤێسن، [یا هەوە پێ خۆش] ئاشكەرا دكەن [بۆ خەلكی دبێژن] و گەلەكێ [ژ یا هەوە پێ نەخۆش] هوین ڤەدشێرن، و هەوە [ب وێ كتێبێ كو تەوراتە] ئەو زانی یا نە هەوە و نە دەیبابێت هەوە زانی؟. بێژە: خودێیە [یێ ئینایییە خوارێ]، پاشی وان بهێلە بلا د نەهەقییا خۆدا بلەیزن."},{"id":92,"translation":"92. و ئەڤە [ئەڤ قورئانە] كتێبەكە مە ئینایییە خوارێ، یا پیرۆز و پڕ خێر و بەرەكەتە [بۆ خەلكی] و ڕاستدەرئێخا كتێبێت بەری خۆیە، دا تو خەلكێ مەكەهێ و دەوروبەرێت وێ پێ ئاگەهدار بكەی و بترسینی، و ئەوێت باوەرییێ ب ڕۆژا قیامەتێ دئینن، باوەرییێ پێ (ب قورئانێ) دئینن و ئەو نڤێژا خۆ دپارێزن."},{"id":93,"translation":"93. ما كی ژ وی ستەمكارترە یێ درەوێ ژ كیسێ خودێ بكەت، یان بێژیت: وەحییا بۆ من هاتی و چو وەحی بۆ نەهاتییە، یان ژی ئەوێ بێژیت: ئەز ژی وەكی وێ یا خودێ ئینایییە خوارێ دێ ئینمە خوارێ. ڤێجا هەكە تو ستەمكاران ببینی وەختێ ئەو د سەكەراتا مرنێدا، و ملیاكەت دەستێت خۆ درێژ دكەنێ [دا جانێ وان بكێشن دا دیمەنەكێ عەجیب و ب ترس بینی] [ڤێجا دبێژنێ]: خۆ خلاس بكەن [خۆ ژ ڤێ سەكەراتێ دەربێخن، یان ژی خۆ ژ دەستێت مە ڕزگار بكەن یان ژی جانێ خۆ ب دەست مەڤە بەرنەدەن]، ئەڤرۆ هوین ب ئیزایەكا ب ژان و هەتكبەر دێ ئێنە جزاكرن، ژ بەر ئەوا هەوە ب نەهەقی د ڕاستا خودێدا دگۆت، و هەوە خۆ ل سەر نیشانێت خودێ مەزن دكر [و هەوە باوەری پێ نەدئینا]."},{"id":94,"translation":"94. ب سویند هوین هەمی دێ ئێك ئێكە بەر ب مە ئێن، هەروەكی مە جارا ئێكێ هوین دایین. و هەوە دەست ژ وێ بەردا و پشت دا وێ یا مە دایییە هەوە [ژ مال و سامان و خۆزی و كەل و پەلێت دنیایێ]، و كا مەهدەرچییێت هەوە، ئەوێت هەوە دگۆتن ئەڤە هەڤال و هەڤپشكێت خودێنە، كا ئەم د گەل هەوە نابینین؟ ب سویند ئەوا د ناڤبەرا هەوەدا نەما، و ئەوێت هەوە مەهدەرچی و پشتەڤان بۆ خۆ ددانان ل هەوە بەرزە بوون."},{"id":95,"translation":"95. ب ڕاستی خودێیە دندك و بەركان دپەقینیت [ئانكو ئەوە دندك و بەركان كەر دكەت و بستیك و كیزیكی ژێ دەردئێخیت دا شین ببیت]، زێندییان ژ مرییان دەردئێخیت و ژ مرییان زێندییان دەردئێخیت، ئەڤەیە خودێ، ڤێجا چاوا هوین خۆ ژ هەقییێ ددەنە پاش."},{"id":96,"translation":"96. ئەوە سپێدە دەرئێخ و ئەوە شەڤ كرییە جهێ بێنڤەدانێ (ئێورینێ)، و ڕۆژ و هەیڤ كرینە جهێ حسێبان [كو خەلك وەختێت خۆ پێ بزانن]، ئەڤێت هەنێ ژ دانانا خودایێ سەردەست و پڕزانایە."},{"id":97,"translation":"97. و هەر ئەوە ستێر بۆ هەوە دایین [ئێخستینە ئەسمانی] دا هوین ڕێكا خۆ د تاریستانێت هشكاتی و دەریایاندا پێ بزانن، ب ڕاستی مە نیشان باش و ب درێژی ئاشكەرا كرن بۆ وان یێت دزانن."},{"id":98,"translation":"98. و ئەوە هوین ژ ئێك جان دایین، پاشی هوین د پشتا باباندا بنەجهـ بوون و كەڤتنە د مالبچویكاندا، ب ڕاستی مە ئایەت و نیشان باش و ب درێژی ئاشكەراكرن بۆ یێت تێ دگەهن."},{"id":99,"translation":"99. و ئەوە باران ژ ئەسمانی (ژ عەوران) ئینایییە خوار، و مە ب وێ ئاڤێ زیلك و بستیكا هەمی تشتان دەرئێخستییە، و مە شینكاتی ژێ دا، و ژ وی شینكاتی دندكێت پێكڤە و ل سەرێك دەردئێخین، و مە [ب وێ ئاڤێ] دارقەسپ ژی دەرئێخستینە، و ژ گولییا وێ، ئویشی یێت پێدا شۆڕ و بەردەست دەردئێخین، و مە [ب وێ ئاڤێ] ڕەز و باغ ژی دەرئێخستینە، ژ تری و زەیتوین و هناران، یێت وەكی ئێك و نەوەكی ئێك [تەمەتی ئێك و ئێك ڕەنگ و نەئێك تام]، بەرێ خۆ بدەنە بەرێ وێ وەكی دەردكەڤیت و دگەهیت [كا چاوا دەردكەڤیت، بشكۆژكەكا بچویك و هەتا مەزن دبیت و دگەهیت]. ب ڕاستی د ڤاندا نیشانێت هەین بۆ یێت باوەری هەین."},{"id":100,"translation":"100. و وان ئەجنە، كو خودێ چێكرینە، كرینە هەڤپشك بۆ خودێ و ژ نەزانین كوڕ و كچ [ژ بێ بەختی] بۆ دانایینە، خودێ پاك و پاقژ و بلندە ژ سالۆخەت و نیشانێت ئەو دبێژن."},{"id":101,"translation":"101. یێ ئەرد و ئەسمان چێكرین چاوا دێ كوڕ و كچ هەبن و وی چو ژن نەیی؟! و وی ب خۆ هەمی تشت یێت چێكرین، و ئەو ب هەمی تشتان ئاگەهدارە."},{"id":102,"translation":"102. [ئەوێ پەسنكری ب سالۆخەت و نیشانێت بۆری] ئەو خودایێ هەوەیە، ژ وی پێڤەتر چو پەرستی [خودێ‌] نینن، ئەوە چێكەرێ هەمی تشتان، وی بپەرێسن، و ئەوە چاڤدێر ل سەر هەمی تشتان."},{"id":103,"translation":"103. چاڤ ناگەهنێ [ب دورستی نابینن، بەلێ ئاخرەتێ باوەریدار دێ بینن هەروەكی وی ب خۆ ژڤان پێ دایی ((وجوه یومئذ ناظرە إلی ربها ناظرە))]، و ئەو ب خۆ باش دبینیت، و ڕاستییا چاڤان ل بەر بەرزە نابیت، و ئەو هویربین و شارەزایە."},{"id":104,"translation":"104. ب ڕاستی بەلگە و نیشانێت بەرچاڤ [كو وەحی و قورئانە] ژ بەرێ خودایێ هەوەڤە بۆ هەوە هاتن، ڤێجا هەر كەسێ ڕاستی دیت [باوەری پێ ئینا] بۆ خۆیە، و هەر كەسێ ژ دیتنا ڕاستییێ كۆرە ببیت زیانێ ل خۆ دكەت، و ئەز نە زێرەڤانم ل سەر هەوە [ئەز بەس پێغەمبەر و بانگهلدێرم]."},{"id":105,"translation":"105. و هۆسا ئەم بەلگە و نیشانان ب درێژی ئاشكەرا دكەین، و ئەو دبێژن [مەخسەد موشركن دەمێ گولێ دبن]، تە ئەڤە یا خواندی [ئانكو تە ئەڤە یا د كتێبێت فەلە و جوهییاندا خواندی] و دا بۆ ئەوێت دزانن ئاشكەرا بكەین."},{"id":106,"translation":"106. ل دویڤ وێ هەڕە یا ب وەحی بۆ تە هاتی ژ بەرێ خودایێ تەڤە، ژ وی پێڤەتر چو پەرستی [خودێ‌] نینن، و ژ موشركان بگەڕە [هەلبەت ئەڤە بەری ئایەتا شەڕی بێتە خوارێ]."},{"id":107,"translation":"107. و ئەگەر خودێ ڤیابایە وان هەڤپشك بۆ چێ نەدكرن. و مە تو ل سەر وان نەكرییە زێرەڤان، و تو ل سەر وان نەچاڤدێری."},{"id":108,"translation":"108. و خەبەرا نەبێژنە وان ئەوێت شوینا خودێ دئێنە پەرستن [ژ بوت و پەرستییان]، ئەگەر ئەو ژی ژ زێدەگاڤی و ژ نەزانی و نەیارەتی دێ خەبەران بێژنە خودێ. ب ڤی ڕەنگی مە كار و كریارێت هەر ملەتەكێ د چاڤێت واندا خەملاندینە [هەر ئێك ب كار و كریارێت خۆ یێ شایی و ڕازییە]، پاشی زڤڕینا وان ب بال خودایێ وانڤەیە. ڤێجا دێ وان ب كار و كریارێت وان كرین ئاگەهداركەت."},{"id":109,"translation":"109. و ب خودێ سویند خوارن سویندێت خۆ یێت مەزن. ئەگەر ئایەتەك و موعجیزەیەك بۆ وان بێت دێ باوەرییێ پێ ئینن، بێژە: [مەخسەد پێغەمبەرە] ب ڕاستی نیشان و موعجیزە ل دەڤ خودێنە. ما هوین چ دزانن ئەگەر نیشان و موعجیزە بۆ بێن دێ باوەرییێ ئینن [ئانكو ئەگەر موعجیزە و نیشانان ب چاڤێ سەرێ خۆ ببینن هەر باوەرییێ نائینن]."},{"id":110,"translation":"110. و ئەم دل و چاڤێت وان دێ وەرگێڕین [كو هەقییێ تێ نەگەهن و نەبینن، هەكە موعجیزە بۆ بێن ژی] هەروەكی جارا ئێكێ‌ باوەری پێ نەئینایین، و ئەم دێ وان هێلین د خرابییا خۆدا بزڤڕن."},{"id":111,"translation":"111. و ئەگەر مە ملیاكەت بۆ وان هنارتبانە، و مری ژی د گەل وان ئاخڤتبانە، و مە هەمی تشت ل بەر چاڤان كۆمكربانە، هەر باوەری نەدئینان، ئەو نەبن ئەوێت خودێ ڤیایی باوەرییێ بینن، بەلێ باراپتر ژ وان نوزانن [كو ڕاستەڕێكرن ژ خودێیە]."},{"id":112,"translation":"112. و ب ڤی ڕەنگی مە بۆ هەر پێغەمبەرەكی شەیتانێت مرۆڤ و ئەجنەیان كرینە دژمن، ژ بۆ سەردابرنێ ئاخڤتنێت خەملاندی و جوانكری د گوهێ ئێكدودا دبێژن. و ئەگەر خودایێ تە ڤیابایە وان وەنەدكر [ئانكو دژمنییا پێغەمبەران نەدكر]. ڤێجا [ژ بەر هندێ] وان و درەوێت وان بهێلە."},{"id":113,"translation":"113. و دا ل دلێ وان بێت، ئەوێت بێ باوەر ژ ڕۆژا قیامەتێ، و دا ب دویڤ بكەڤن و پێ [ب نەهەقییێ] قاییل ببن، و دا وێ بكەن ئەوا دكەن."},{"id":114,"translation":"114. [هەی موحەممەد بێژە:] ئەرێ ئەز ژ خودێ پێڤەتر حاكمەكی [دادوەرەكی] دی بخوازم؟! و وی ئەڤ كتێبە [كو قورئانە] یا كو ب دویر و درێژی تشتان دیار دكەت بۆ هەوە ئینایییە خوارێ. و ئەوێت مە كتێب بۆ ئینایین دزانن كو ئەڤ [قورئانە] یا هەقە، ژ بەرێ خودایێ تەڤە هاتییە، ڤێجا ژ گۆمانداران نەبە [كو ئەو ڤێ ڕاستییێ دزانن]."},{"id":115,"translation":"115. و ب ڕاستی پەیڤێت خودایێ تە [پەیمانا خودێ دایییە پێغەمبەرێ خۆ ب سەركەڤتنێ] ڕاست و دورست هاتن، و چو گوهۆڕین بۆ فەرمانێت خودێ نینە، و ئەو [خودێ] یێ گوهدێر و زانایە."},{"id":116,"translation":"116. و ئەگەر تو گوهێ خۆ بدەیە باراپتر ژ ئەوێت د ئەردیدا، دێ تە ژ ڕێكا خودێ دەرئێخن و بەرزەكەن، ئەو بەس ل دویڤ گۆمانێ دچن، و ژ درەوان پێڤەتر ناكەن."},{"id":117,"translation":"117. ب ڕاستی خودایێ تە ئەوێت ژ ڕێكا وی دەركەڤتین ژ وان چێتر دنیاسیت، و ئەو ڕاستەڕێكرییان ژی چێتر دنیاسیت."},{"id":118,"translation":"118. ڤێجا ژ وی یێ ناڤێ خودێ ل سەر هاتی بخۆن، ئەگەر هەوە باوەری ب نیشان و ئایەتێت وی هەنە."},{"id":119,"translation":"119. ڤێجا هوین بۆچی ژ وی [گۆشتی] یێ ناڤێ خودێ ل سەر هاتییە ئینان ناخۆن؟ و ب سویند تشتێ بۆ هەوە نەدورست ب درێژی دیاركرییە، [نابیت بدەنە سەر] ژ بلی كو هوین نەچار ببنێ. و ب ڕاستی گەلەك خەلك ژ نەزانین ب دویڤ دلخوازییا خۆ دكەڤن و خەلكی ژی سەردا دبەن. و ب ڕاستی خودایێ تە، ئەوێت زێدەگاڤییێ دكەن، چێتر دنیاسیت."},{"id":120,"translation":"120. و هوین دەست ژ گونەها پێشچاڤ و نەپێشچاڤ بەردەن و بهێلن. ب ڕاستی ئەوێت گونەهان دكەن، دێ ب وان گونەهێت كرین ئێنە جزاكرن."},{"id":121,"translation":"121. و هوین ژ وی [گۆشتی] یێ ناڤێ خودێ [ژ قەستا و بێ ژ بیركرن] ل سەر نەهاتییە ئینان، نەخۆن، و ب ڕاستی [خوارنا گۆشتێ ڤان تەرشان] دەركەڤتنە ژ ڕێكا خودێ. و ب ڕاستی شەیتان نیشا هەڤالێت خۆ ددەن [د گوهێ واندا بانگ ددەن ، و گۆمانان نیشا وان ددەن] دا جڕەبڕێ د گەل هەوە بكەن، و ئەگەر هوین گوهێ خۆ بدەنە وان، ب ڕاستی هوین ژی دێ بنە ژ موشركان."},{"id":122,"translation":"122. ما ئەوێ [دلێ وی ب گاورییێ] مری بیت، و پاشی مە ئەو [ب باوەرییێ] زێندی كربیت، و مە ڕۆناهییەك بۆ چێ كربیت، پێ د ناڤ خەلكیدا بچیت، ما وەكی وییە یێ د تاریستانێدا [تاریستانا گاورییێ] كو قەت ژێ دەرنەكەڤیت؟! [ئەرێ وەكی ئێكن؟ قەت وەكی ئێك نابن]، ئەها هۆسا ئەوێ گاوران دكر بۆ هاتییە خەملاندن."},{"id":123,"translation":"123. و هەر ب ڤی ڕەنگی مە د هەمی گونداندا كەنكەنە و گرەگرێت وان گونەهكار دانایینە، دا ئەو [مەزن] خاپاندن و خرابییێ تێدا بگێڕینن، و ژ خۆ پێڤەتر كەسێ ناخاپینن، و ب خۆ ناحەسن ژی."},{"id":124,"translation":"124. گاڤا ئایەت و نیشانەك بۆ وان هات، [ئەو كەنكەنە] دبێژن: ئەم باوەرییێ نائینین هەتا بۆ مە ژی [ئایەت و نیشان ژ خودێ] نەئێن، هەروەكی بۆ پێغەمبەرێت خودێ هاتین. و خودێ ب خۆ چێتر دزانیت كا دێ پێغەمبەراتییا خۆ دەتە كێ. ئەوێت گونەهـ كرین دێ ژ خودێ‌ بەرهنگاری سڤكی و ڕەزالەت و ئیزایەكا دژوار بن، ژ بەر خرابییا وان دكر."},{"id":125,"translation":"125. ڤێجا هەر كەسێ خودێ بڤێت ڕاستەڕێ بكەت، دێ سنگێ وی بۆ وەرگرتنا ئیسلامێ ڤەكەت، و هەر كەسێ بڤێت گومڕا بكەت، دێ سینگێ وی وەسا تەنگ كەت [وەختێ دبێژنێ موسلمان ببە] هەروەكی سەرئەڤراز دبیتە ئەسمانی، ب ڤی ڕەنگی، خودێ پیساتی و ئیزایێ ددانیتە سەر وان، ئەوێت باوەرییێ نەئینن."},{"id":126,"translation":"126. و ئەڤە [دینێ تو ل سەر، هەی موحەممەد] ڕێكا خودایێ تەیە و یا ڕاستە، و ب سویند مە ب درێژی ئایەت و نیشان ئاشكەرا كرن بۆ كەسێت چام وەرگر."},{"id":127,"translation":"127. بەحەشتا تەنا و ئێمن بۆ وانە ژ بەرێ خودایێ وانڤە، و ئەوە پشتەڤانێ وان، ژ بەر كار و كریارێت وان دكرن."},{"id":128,"translation":"128. و ئەو ڕۆژا كو هەمییان كۆم دكەت [دێ بێژتە وان ] گەلی ئەجنەیان [مەخسەد پێ شەیتانن] هەوە گەلەك ژ مرۆڤان كێشانە تایێ خۆ و د سەردا برن، و هەڤال و دۆستێت وان ژ مرۆڤان گۆتن [دێ بێژن]: خودێوۆ مە هەردووكان مفا بۆ خۆ ژ ئێكدو وەرگرت [مرۆڤان ڕێكێت دلخوازییێ‌ ژ وان وەرگرتن، و شەیتان ژی گەهشتنە مرادا خۆ، دەمێ مرۆڤان گوهدارییا وان كری، و بوویینە هەڤال و دۆستێت وان] و ئەم گەهشتینە وی وەختێ تە بۆ مە دانایی و ئاشكەرا كری، [خودێ] دێ بێژیت: ئاگر جهێ هەوەیە، دێ هەروهەر تێدا بن، هندی خودێ بڤێت. ب ڕاستی خودایێ تە كاربنەجهـ و پڕزانایە."},{"id":129,"translation":"129. و ئەها ب ڤی ڕەنگی هندەك ستەمكاران دێ ب سەر هندەكێت دی ئێخین، ژ بەر كار و كریارێت خراب ئەوێت وان دكرن."},{"id":130,"translation":"130. گەلی ئەجنە و مرۆڤان ئەرێ ما پێغەمبەر ژ هەوە ب خۆ بۆ هەوە نەهاتن، نیشان و ئایەتێت من بۆ هەوە بێژن، و هەوە ژ ڤێ ڕۆژێ بترسینن؟ گۆتن [دێ بێژن]: بەلێ ئەم شادەیییێ ل سەر خۆ ددەین [كو پێغەمبەر هاتبوون]، بەلێ ژیانا دنیایێ ئەو خاپاندن و د سەردا برن، و شادەیی ل سەر خۆ دان كو ب ڕاستی ئەو د گاور بوون."},{"id":131,"translation":"131. ئەڤە (هاتنا پێغەمبەران بۆ وان) ژ بەر هندێ بوو كو ب ڕاستی خودایێ تە چو باژێر و گوندان ب ستەم و نەهەقی بەرئاتاف ناكەت، و خەلكێ وان د بێ ئاگەهـ بن، و های ژ چو نەبیت."},{"id":132,"translation":"132. و هەر ئێكی [ژ قەنج و خرابان ] پێك و پەییسكێت خۆ یێت هەین ژ بەر كارێ وان كری، و نێ خودایێ تە یێ بێ ئاگەهـ نینە ژ كار و كریارێت ئەو دكەن."},{"id":133,"translation":"133. و خودایێ تە یێ دەولەمەند و خودان دلۆڤانییە، ئەگەر بڤێت هەوە هەمییان دێ تێ بەت [دێ بەرئاتاف كەت و ژ بن بەت]، و هەر كەسێ [خودێ] بڤێت دێ پشتی هەوە ئاكنجی كەت، و شوینا هەوە ئینیت، هەروەكی هوین ژ دویندەها ملەتەكێ دی دایین."},{"id":134,"translation":"134. ب ڕاستی تشتێ پەیمان پێ هاتییە دان بۆ هەوە، دێ هەر ئێت، و هوین نەشێن ڕاگرن، یان خودێ نەچار بكەن [كو ئەو وێ پەیمانێ ب سەرێ هەوە نەئینیت ]."},{"id":135,"translation":"135. بێژە: ملەتێ من، هوین ل سەر یا خۆ بن، و كا هوین ل سەر چنە وێ بكەن، ئەز ژی دێ یا خۆ كەم، ڤێجا ڕۆژا قیامەتێ هوین ب ڕاستی دێ زانن كا دویماهییا كێ دێ یا خێرێ بیت [یا مە یان یا هەوە]؟ نێ ب ڕاستی ستەمكار سەرفەراز نابن."},{"id":136,"translation":"136. و موشركان ژ وان تشتێت كو خودێ چێكرین ژ چاندنێ و تەرشی پشكەك بۆ خودێ ئێخستینە و ل دویڤ گۆتنا خۆ [یا بێ دەلیل و بێ نیشان] گۆتن: ئەڤە بارا خودێیە، و ئەڤە ژی بارا پەرستییێت [بوتێت] مەیە، ئەوا بارا بوتان ناگەهیتە خودێ، بەلێ ئەوا بارا خودێ دگەهیتە بوتان، چ پیسە حوكمە ئەو دكەن."},{"id":137,"translation":"137. و ب هۆسا هەڤپشكێت وان، ژ موشركان، كوشتنا بچویكێت وان [ب دەستێت وان و ب ساخی] بۆ گەلەك ژ وان خەملاند، دا وان تێ ببەن، و دینێ وان ژی ل سەر وان تێكەل بكەت [كو هەقی و نەهەقییێ ژێك جودا نەكەن]، ئەگەر خودێ ڤیابایە وان وەنەدكر، ڤێجا تو وان و درەوێت ئەو دكەن بهێلە."},{"id":138,"translation":"138. [ژ دەڤ خۆ] گۆتن ئەڤ تەرش و چاندنە د قەدەغەكرینە [ئانكو نابیت كەس دەستێ خۆ بكەتێ، چونكی پشكا بوتانە] نابیت كەس ژێ بخۆت، ژ بلی وی یێ مە بڤێت [ژ خولام و خزمەتكارێت بوتان]، [و گۆتن]: ئەڤە هندەك تەرشن سویاربوونا وان نەدورستە و حەرامە، و هندەك تەرشان ژی [دگەل سەرژێكرنێ] ناڤێ خودێ ل سەر نائینن، و ڤێ كریارێ ژ درەو ب بال خودێڤە لێ ددەن، خودێ دێ وان ب درەوا وان دكر، جزاكەت."},{"id":139,"translation":"139. و وان [موشركان] گۆت: تشتێ د زكێ ڤان تەرشاندا هەمی بەس بۆ زەلامێت مەیە، و حەرامە ل سەر ژنێت مە، بەلێ ئەگەر بوو، یێ مری، هەمی [ژن و مێر] تێدا پشكدارن، نێزیك خودێ دێ وان ب سالۆخەكرنا وان جزاكەت [ژ بەر حەلالكرن و حەرامكرنا بێ دەلیل و بێ نیشان]. ب ڕاستی خودێ یێ كاربنەجهـ و زانایە."},{"id":140,"translation":"140. ب سویند، ئەوێت بچویكێت خۆ ژ نەفامی و خشیمی كوشتین بەرزیان و خوسارەت بوون، و ئەوێت ئەو ڕزقێ خودێ دایییێ، ژ درەو ژ كیسێ خودێ ل سەر خۆ حەرامكرین، بەرزیان و خوسارەت بوون، ئەڤە گومڕا بوون، و قەت نە د ڕاستەڕێ بوون."},{"id":141,"translation":"141. و هەر ئەوە جنیك و باغ [ژ گەلەك جوینان] دایین، سەرئەرد [وەكی مێوێ و گوندۆری و شتی و كولندی... و هتد] و بلند ل سەر بنێ خۆ، [وەكی دارێت فێقی] و دار قەسپ و شینكاتی كو فێقییێ‌ وان ڕەنگ و ڕەنگە، و زەیتوین و هنار یێت دایین، وەكی ئێك و نەوەكی ئێك [دبیت تەمەتی ئێك بن، و نەئێك تام بن، و نەتەمەتی ئێك بن]، ڤێجا وەختێ ئەو دار هاتنە بەری و فێقی دان، ژێ بخۆن و زەكاتا وان ڕۆژا چنینێ بدەن، و دەرێژییێ‌ (ئیسرافێ‌) نەكەن، ب ڕاستی خودێ حەژ دەستدڕیایان ناكەت."},{"id":142,"translation":"142. و تەرش [گەلەك جوین] دایینە هەوە، هندەك بۆ باری [و هندەكان ژی ڤەكوژن، و شیری ژێ بدۆشن، و مفایی ژ موی و هرییا وان وەرگرن] و نڤینان ژێ چێكەن، و ژ وێ یا خودێ كرییە ڕزقێ هەوە بخۆن، و ب دویڤ پێنگاڤێت شەیتانی نەكەڤن، ب ڕاستی شەیتان بۆ هەوە دژمنەكێ ئاشكەرا و دیارە."},{"id":143,"translation":"143. و ژ تەرشان هەشت جۆت [گۆشت حەلال] [دایینە]، ژ پەزێ سپی نێر و مێ، و ژ بزنی نێر و مێ. بێژە: ئەرێ خودێ ژ ڤان یێ نێر حەرام كرییە؟ یان ژ وان یێ مێ؟ یان ژی یا (تێژكا) د مالبچویكێ مێیاندا؟ كا ژ زانین بۆ من بێژن، ئەگەر هوین ڕاستگۆنە."},{"id":144,"translation":"144. و ژ حێشتران جۆتەك [نێر و مێ] و ژ چێلان جۆتەك [نێر و مێ]، [مە دایینە هەوە]. بێژە: ئەرێ خودێ ژ ڤان یێ نێر حەرام كرییە؟ یان ژ وان یێ مێ؟ یان ژی یا (تێژكا) د مالبچویكێ مێیاندا؟ یان ژی هوین یێت ئامادە و حازربوون وەختێ خودێ فەرمان ب ڤێ چەندێ دایییە هەوە؟!! ڤێجا ما كی ژ وی ستەمكارترە ئەوێ درەوێ ژ كیسێ خودێ بكەت، دا ژ نەزانین خەلكی د سەردا ببەت؟ و ب ڕاستی خودێ مرۆڤێت ستەمكار ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":145,"translation":"145. [هەی موحەممەد] بێژە: [گاورێت مەكەهێ] ئەز د وێ وەحییێدا یا بۆ من هاتی [كو قورئانە] تشتەكێ حەرام و نەدورست ل سەر هەر ئێكێ هەبیت نابینم، ژ بلی مراری یان ژی خوینەكا ڕۆن یان ژی گۆشتێ بەرازی، نێ ئەو یێ پیسە، یان ژی ژ گونەهـ ناڤێ غەیری خودێ ل سەر ئینا بیت، ڤێجا هەر كەسێ نەچار ببیت [ژ برساندا ژ حەرامێ بۆری بخۆت] بەلێ بێی كو دل ل سەر هەبیت و زێدە بدەتە بەر [چو گونەهـ ل سەر نینە]، ب ڕاستی خودایێ تە گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":146,"translation":"146. و مە هەمی جانەوەرێت ب پەنج ل سەر جوهییان حەرام و نەدورستكرن، و ژ چێل و پەزان، مە بەزێ وان ژ بلی یێ ب پشتا وانڤە ژ لایێ‌ زكیڤە و ب عویر و ڕویڤیكانڤە، یان یێ تێكەلی هەستی، مە ل سەر وان حەرامكر، و ئەڤ جزایە ژ بەر ستەم و خرابییا وان، مە دا بەر وان، و بێ گۆمان ئەم ڕاستبێژین."},{"id":147,"translation":"147. ڤێجا ئەگەر باوەر ژ تە نەكرن، و وان تو درەوین دانایی، بێژە: خودایێ هەوە خودان دلۆڤانییەكا بەرفرەهە [لەزێ ل جزادانا هەوە ناكەت، بەلێ د گەل دلۆڤانییا وی یا بەرفرەهـ]، ئیزایا وی ژ مرۆڤێت گونەهكار نائێتە وەرگێڕان."},{"id":148,"translation":"148. ئەوێت هەڤال و هەڤپشك بۆ خودێ چێكرین دێ بێژن: ئەگەر خودێ ڤیابایە، نە مە و نە باب و باپیرێت مە، هەڤپشك چێ نەدكرن، و مە چو تشت [ل دەڤ خۆ] حەرام نەدكر، هەر هۆسا ئەوێت بەری وان ژی پێغەمبەرێت خۆ درەوین دانان و باوەری پێ نەئینان، هەتا تامكرینە ئیزایا مە، بێژە: ئەرێ هەوە دەلیل و زانینەك [ل سەر وێ گۆتنا هوین دكەن] هەیە؟ [نیشا مە بدەن] ب ڕاستی هوین ژ گۆمانێ پێڤەتر ل دویڤ چو یێ دی ناچن، و هوین ژ بلی درەوێ چو یێ دی نابێژن."},{"id":149,"translation":"149. بێژە: نێ دەلیلێ ب هێز و گۆمانبڕ یێ خودێیە، ئەگەر ڤیابایە [هەوە ڕاستەڕێ بكەت] دا هەوە هەمییان ڕاستەڕێ كەت."},{"id":150,"translation":"150. بێژە: كا شاهدێت خۆ بینن، ئەوێت [وێ] شادەیییێ ددەن كو خودێ ئەڤە یێت حەرامكرین [مەخسەد ئەو جوینێت حێشترانن ئەوێت وان حەرامكرین، و تشتێت دی (بزڤڕە ئایەتا 103. ژ سۆرەتا مائیدە)]، ڤێجا ئەگەر [ژ نەهەقی] شادەیی دان، تو شادەیییێ د گەل وان نەدە. و ب دویڤ دلخوازییا وان نەكەڤە، ئەوێت ئایەت و نیشانێت مە درەو دانایین، و ئەوێت باوەرییێ ب قیامەتێ نەئینن، و هەڤبەران بۆ خودایێ خۆ ددانن، و بەرێ خۆ ژێ وەردگێڕن."},{"id":151,"translation":"151. بێژە وەرن دا ئەوێ خودێ ل سەر هەوە حەرامكری بۆ هەوە بخوینم، و بێژم: چو تشتان بۆ خودێ نەكەنە هەڤپشك، و د گەل دەیبابان د قەنج بن، و زاڕۆكێت خۆ ژ ترسا برسێ نەكوژن، ئەم ڕزقێ هەوە و یێ وان ددەین، و نێزیكی گونەهان نەبن چ یێت ئاشكەرا و چ یێت نەپەنی، و ئەو نەفسا خودێ كوشتنا وێ‌ حەرامكری، نەكوژن ژ بۆ تۆلڤەكرنێ [بەرانبەر كوشتنەكێ] نەبیت. ئەها ئەڤەیە خودێ فەرمانا هەوە پێ كری، دا هوین ئەقلەكی بۆ خۆ بگرن [و بەرهنگاری گونەهان نەبن]."},{"id":152,"translation":"152. و نێزیكی مالێ سێوی نەبن، ئەگەر بۆ خێرا وی نەبیت [كو بۆ بپارێزن و بۆ شۆل پێ بكەن]، هەتا ب دورستی تێ نەگەهیت و بالق نەبیت، و هوین ب دورستی پیڤان و كێشانێ [د كڕین و فرۆتنێت خۆدا] بكەن، و ئەم كەسێ ژ شیانا وی زێدەتر ژێ ناخوازین، و ئەگەر هوین ئاخڤتن، ڕاستییێ بێژن، خۆ هەكە ئەوێ هوین د دەرهەقێ ویدا دئاخڤن مرۆڤێ هەوە ژی بیت، و پەیمانا هەوە د گەل خودێ دایی ب جهـ بینن، ئەڤەیە خودێ ئەمرێ هەوە پێ كری، دا هوین پێڤەبچن و تۆبە بێتە بیرا هەوە."},{"id":153,"translation":"153. و ب ڕاستی ئەڤەیە ڕێكا من، كو ڕێكەكا ڕاست و دورستە، ڤێجا بگرن و ل دویڤ هەڕن، و چو ڕێكێت دی نەگرن، دێ هەوە ژ ڕێكا خودێ دەرئێخن و هەوە ژێكڤەكەن. ئەها ئەڤەیە خودێ فەرمانا هەوە پێ دكەت، دا هوین پارێزكارییا خودێ بكەن."},{"id":154,"translation":"154. و مە تەورات دا مووسایی، كو تەمامكرنا قەنجیێیە ل سەر وی یێ قەنجی كری، و ئاشكەراكەرە ب درێژی بۆ هەمی تشتان [ئەو بڕیارێت ئەو د دینێ خۆدا هەوجە دبنێ]، و ڕاستەڕێكەرە [رێكا ڕاستەڕێكرنێیە] و دلۆڤانییە، دا ئەو باوەرییێ ب دیدارا (لیقائا) خودایێ خۆ بینن."},{"id":155,"translation":"155. و ئەڤ قورئانە كتێبەكا پیرۆزە مە بۆ تە ئینایییە خوارێ، ڤێجا ل دویڤ هەڕن، و هشیار بن ژێ دەرنەكەڤن، دا هوین ب بەر دلۆڤانییا خودێ بكەڤن."},{"id":156,"translation":"156. [و ئەڤ قورئانا پیرۆز مە ئینایییە خوارێ] دا هوین نەبێژن: [گەلی قورەیشییان] كتێب بەس بۆ هەردو دەستەكێت بەری مە [جوهی و فەلەیان] یێت هاتینە خوارێ، و ئەم ب خۆ ژی چو ژ خواندنا كتێبێت وان نوزانین، و ژێ بێ ئاگەهین."},{"id":157,"translation":"157. و دا هوین نەبێژن: ب ڕاستی ئەگەر كتێب بۆ مە هاتبایە، ئەم دا ژ وان [ژ جوهی و فەلەیان] ڕاستەڕێتر بین، ڤێجا ب ڕاستی نیشان و دەلیلەك ژ خودایێ هەوە [كو قورئانە] بۆ هەوە هات، كو ڕێكا ڕاستەڕێیی و دلۆڤانییێیە، ڤێجا ما كی ژ وی ستەمكارترە یێ ئایەتێت خودێ درەو دانایین [و ددانیت]، و ڕوییێ خۆ ژێ وەردگێریت و خەلكی ژی ژێ ددەتە پاش؟ ئەوێت ڕوییێ خۆ ژ قورئانا مە وەردگێڕن، و خەلكی ژی ژێ ددەنە پاش، ئەم دێ وان ب ئیزایەكا دژوار ئیزا دەین ژ بەر ڕوی وەرگێڕانا وان."},{"id":158,"translation":"158. ل هیڤییا چنە؟ ئەو ل هیڤییێنە ملیاكەت [روح كێشان] بۆ وان بێت [و ڕوحا وان بكێشیت]، یان ژی ل هیڤییا هاتنا خودایێ تەنە [ڕۆژا قیامەتێ، دا حوكمی د ناڤبەرا واندا بكەت]، یان ژی ئەو ل هیڤییا هندەك نیشان و ئایەتێت خودایێ تەنە [یێت ڕۆژا قیامەتێ، و ژ نوی باوەرییێ بینن]. ڕۆژا نیشانێت قیامەتێ دئێن ئێدی باوەریئینانا كەسێ مفایی ناگەهینتێ، ئەگەر بەری هنگی باوەری نەئینابیت، یان ژی باشی و قەنجی د باوەرییا خۆدا نەكربیت. بێژە: ل هیڤییا وێ ڕۆژێ بن، ب ڕاستی ئەم ب خۆ ژی یێ ل هیڤییێ."},{"id":159,"translation":"159. ب ڕاستی ئەوێت دینێ خۆ پارچە پارچە كرین و ل سەر ژێك جودا بوویین [كو هندەكێ وەردگرن و هندەكێ دهێلن، و باوەرییێ ب هندەك پێغەمبەران دئینن و ب هندەكان نائینن، وەكی جوهی و فەلەیان]، و ئەو ب خۆ ژی بوویینە دەستەك دەستەك، تە شۆلە ژ وان نینە [كا خودێ دێ چ سزا دەتە بەر وان، و تو ژ وان نەبەرپرسی]، و حسابا وان بەس ل دەڤ خودێیە، پاشی ئەو دێ وان ب كار و كریارێت وان ئاگەهداركەت."},{"id":160,"translation":"160. هەر كەسێ [ڕۆژا قیامەتێ] ب خێرەكێ بێت، خودێ دێ دەهـ جار وەكی وێ خێرێ دەتێ [و یێ بڤێت دێ بۆ پتر لێ كەت هەتا حەفت سەد قاتان و پتر]، و هەر كەسێ ب گونەهەكێ بێت، ب گونەهەكا وەكی وێ پێڤەتر نائێتە جزاكرن، و ستەم لێ نائێتە كرن [نە خێرێت وی كێم دبن و نە گونەهـ ل سەر زێدە دبن]."},{"id":161,"translation":"161. [هەی موحەممەد] بێژە [وان]: ب ڕاستی خودایێ من ئەز یێ ڕاستەڕێ كریمە ڕێكەكا (دینەكێ) ڕاست و بێ خوارییە، دینێ ئیبراهیمییە، كو دینەكێ ڤەدەرە ژ خواری و خرابییێ، و ئەو ب خۆ ژی [ئانكو ئیبراهیم] نە ژ موشركان بوو."},{"id":162,"translation":"162. [هەی موحەممەد] بێژە [وان]: ب ڕاستی نڤێژا من، و هەر تشتێ‌ ئەز ڤەكوژم، یان پەرستن و عیبادەتێ من، و ژیانا من و مرنا من، خڕەك بۆ خودایێ هەمی جیهانانە."},{"id":163,"translation":"163. هەڤال و هەڤپشك بۆ نینن، و فەرمانا من ب ڤێ هاتییە كرن، و ئەز ب خۆ موسلمانێ ئێكێمە."},{"id":164,"translation":"164. [هەی موحەممەد] بێژە [وان]: ئەز چاوا ژ بلی خودێ خودایەكێ دی بۆ خۆ بگرم، و ئەو ب خۆ خودایێ هەمی تشتانە؟! و كەس نائێتە ئیزادان ب وێ گونەهێ نەبیت یا وی كری، و كەس گونەها كەسێ هەلناگریت، پاشی زڤڕینا هەوە هەر ب بال خودایێ هەوەڤەیە، ڤێجا [وێ ڕۆژێ كو ڕۆژا قیامەتێیە] دێ [خودێ] هەوە ب وی تشتێ هوین تێدا ژێك جودا و نەئێك، ئاگەهداركەت."},{"id":165,"translation":"165. و ئەوە هوین د ئەردیدا كرینە جهگرتی [پشتی ملەتێت بۆری ڤەبریاین]، و هندەك ژ هەوە ب پێك و پەییسكان ب سەر هندەكێت دی ئێخستن، دا هەوە ب وی تشتێ دایییە هەوە بجەڕبینیت، ب ڕاستی خودایێ تە زوی ئیزایێ ددەتە بەر وان یێت جەڕباندی، و ب ڕاستی ئەو گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."}]},{"id":7,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (المص) ب ڤی ڕەنگی دئێتە خواندن: ئەلف، لام، میم، صاد، و ئەڤە ژ تیپێت عەرەبینە كو هەمی تێكدا 28. تیپن، نیشانن ل سەر ئیعجازا قورئانێ ڕامان ژێ ئەڤەیە كو عەرەبان پێ چێ نابیت قورئانەكا وەكی ڤێ قورئانێ بدانن، هەرچەندە زمانێ وان هەر ژ ڤان حەرفان پێك هاتییە."},{"id":2,"translation":"2. ئەڤ قورئانە كتێبەكە بۆ تە هاتییە خوارێ، ڤێجا بلا سینگێ تە تەنگ نەبیت [ژ بەر هەلویستێ موشركان ژ تە و ڤێ كتێبێ]، دا تو وان ب ڤێ قورئانێ بترسینی و هشیار بكەی، و دا ببیتە بیرئینان بۆ خودان باوەران."},{"id":3,"translation":"3. [گەلی موسلمانان] ل دویڤ وێ هەڕن ئەوا ژ دەڤ خودایێ هەوە بۆ هەوە هاتییە خوارێ [كو قورئانە] و ژ بلی خودێ ب دویڤ چو هاریكار و دۆستان نەكەڤن [چ بوت و چ خێڤزانك و چ سەرەگاور]، و هوین كێم پێڤە دچن و دئیننە بیرا خۆ."},{"id":4,"translation":"4. و گەلەك گوند و باژێر مە وێرانكرن، ئیزایا مە ب شەڤ و ئەو نڤستی [وەكی ملەتێ (لوط) پێغەمبەر] یان ژی د نیڤا ڕۆژێدا و د خەوا نیڤرۆدا [وەكی ملەتێ شوعەیب پێغەمبەر] ب سەر واندا هات."},{"id":5,"translation":"5. ڤێجا وەختێ ئیزایا مە ب سەر واندا هاتی، وان چو ئاخڤتن نەبوو، ژ بلی كو گۆتن: ب ڕاستی ئەم ستەمكار بوویین [لەوا ئەڤە هاتە سەرێ مە، و چو ستەم ل مە نەهاتییە كرن]."},{"id":6,"translation":"6. بێ گۆمان ئەم دێ پسیارا وان [ملەتان] كەین، ئەوێت پێغەمبەر بۆ چۆیین [كا وان چاوا پێشوازییا وان كر، و چاوا بەرسڤا وان دا؟] و دێ پسیارا پێغەمبەران ژی كەین [ئەوێت بۆ وان هاتینە هنارتن كا وان ملەتان گوهێ خۆ دایینە وان یان نە؟]."},{"id":7,"translation":"7. بێ گۆمان ئەم دێ ژ زانین بۆ وان بێژین كا چ د ناڤبەرا واندا چێبوویییە، و نەكو ئەم نەیێت حازر و دیاربوویین [هەتا تشتەك ل بەر مە بەرزە ببیت]."},{"id":8,"translation":"8. وێ ڕۆژێ كێشان و سەنگ یا ڕاست و دورستە [بێ كێم و كاسییە] ڤێجا هەر كەسێ ترازییا وی گران بوو، [و سەرێ‌ ترازییا كار و كریارێت وی یێت قەنج ژ یێت خراب گرانتر لێ هات] ئەڤە ئەون یێت سەرفەراز."},{"id":9,"translation":"9. و هەر كەسێ ترازییا وی سڤك بوو [و سەرێ‌ ترازییا كار و كریارێت وی یێت خراب ژ یێت قەنج گرانتر لێ هات]، ئەڤە ئەون یێت وان خۆ خوسارەت كرین، ژ بەر وێ گاوری و باوەری نەئینانا وان ب نیشان و ئایەتێت مە دكر."},{"id":10,"translation":"10. و مە هوین د ئەردیدا بنەجهكرن، و هەمی ئەگەرێت ژینێ ژ خوارن و ڤەخوارنێ مە بۆ هەوە كرنە تێدا، [دگەل هندێ ژی] كێمەك ژ هەوە شوكورا خودێ دكەن."},{"id":11,"translation":"11. و ب سویند مە هوین چێكرینە [ئادەم بابێ هەمی مرۆڤان مە ژ هەڕییێ‌ چێكرییە] پاشی مە [ئادەم] ب وێنە و شكل ئێخست، پاشی مە گۆتە ملیاكەتان سوجدەیێ [سوجدەیا سلاڤ و ڕێزگرتنێ] بۆ ئادەمی ببەن، هەمییان سوجدە بر، ئبلیس تێ نەبیت، نە ژ سوجدەبران بوو."},{"id":12,"translation":"12. [خودێ] گۆتێ: چ وەل تە كر تو سوجدەیێ نەبەی، دەمێ من فەرمانا تە پێ كری؟ گۆت: ب ڕاستی ئەز ژ وی چێترم، تە ئەز یێ ژ ئاگری چێكریم، و تە ئەو یێ ژ هەڕییێ‌ چێكری."},{"id":13,"translation":"13. [خودێ] گۆت: ژ جهێ خۆ و ژ بەحەشتێ داكەڤە [سەر ئەردی] چونكی بۆ تە دورست نینە تو خۆ تێدا [ل سەر ئەمرێ من] مەزن بكەی. ژێ دەركەڤە، [ب ڕاستی] تو ژ ڕەزیل و ڕسوایانی."},{"id":14,"translation":"14. [ئبلیسی] گۆت: مۆلەتێ بدە من هەتا ڕۆژا مری ژ گۆڕان ڕادبن [من بهێلە ساخ]."},{"id":15,"translation":"15. [خودێ] گۆت: ب ڕاستی تو یێ مۆلەت دایی."},{"id":16,"translation":"16. [ئبلیسی] گۆت: ژ بەر كو تە ئەز گومڕا كرم و د سەردا برم، ب سویند ئەز دێ بۆ وان د ڕێكا تە یا ڕاستدا ڕوینم [و دێ وان ژێ دەمە پاش، و كەڤمە د ڕێكا واندا]."},{"id":17,"translation":"17. پاشی ئەز دێ ژ پێشییا وانڤە و ژ پشتا وانڤە و ژ ملێ وان یێ ڕاستێڤە و ژ ملێ وان یێ چەپێڤە ئێمە وان [مەخسەد ژ هەمی ڕەخانڤە دێ ڕێكێت خراب ب بەر وان ئێخم و وان د سەردا بەم] كو تو باراپتر ژ وان شوكوردار و خودان باوەر نەبینی."},{"id":18,"translation":"18. [خودێ] گۆت: ب ڕسوایی و عەیبداری و دەرئێخستی ژێ دەركەڤە، ب سویند هەر كەسێ ب دویڤ تە بكەڤیت [بلا بزانن] ئەز دێ دۆژەهێ ب هەوە هەمییان تژی كەم."},{"id":19,"translation":"19. و هەی ئادەم، تو و كابانییا خۆ د بەحەشتێدا ئاكنجی ببن، و ژ هەر جهێ هەوە بڤێت بێ منەت ژێ بخۆن، بەلێ خۆ نێزیكی ڤێ دارێ نەكەن، ئەگەر هوین دێ ژ ستەمكاران ئێنە هەژمارتن."},{"id":20,"translation":"20. بەلێ شەیتانی وەسواس و گۆمان ئێخستە دلێ وان [و د بەر خەلەتیێڕا كرن] دا شەرمگەهێ (عەورەتێ) وان یێ ڤەشارتی بۆ وان دیار بكەت، و گۆت (گۆتە وان): خودایێ هەوە هوین ژ ڤێ دارێ نەدایینە پاش ژ بەر هندێ نەبیت دا هوین هەردو نەبنە ملیاكەت یان ژی هەروهەر د بەحەشتێدا نەمینن."},{"id":21,"translation":"21. و [شەیتانی] بۆ وان سویند خوار كو ب ڕاستی من خێرا هەوە دڤێت."},{"id":22,"translation":"22. ڤێجا ب فند و فێلان ئەو خاپاندن و نزمكرن و ئینانە خوارێ [و د بەر خەلەتییێڕا كرن] ڤێجا وەختێ ژ دارێ خوارین شەرمگەها وان بۆ وان دیاربوو، و دەست هاڤێتنێ بەلگێت بەحەشتێ ژێڤەكرن و خۆ پێ نخافتن، و خودێ وان گازی كرە وان: ما من هوین ژ وێ دارێ نەدابوونە پاش [و نەهییا هەوە ژێ نەكربوو]، و ما من نەگۆتبوو هەوە، ب ڕاستی شەیتان بۆ هەوە دژمنەكێ دیار و ئاشكەرایە."},{"id":23,"translation":"23. و هەردووكان [ئادەم و حەوایێ] گۆت: خودایێ مە، مە ستەم ل خۆ كر، و ئەگەر تو ل مە نەبۆری و گونەهێت مە ژێ نەبەی و دلۆڤانییێ ب مە نەبەی، ب سویند ئەم دێ ژ خوسارەتان بین."},{"id":24,"translation":"24. مە گۆت [وان]: هوین هەمی ژ بەحەشتێ داكەڤن، هەڕنە خوارێ، هندەك ژ هەوە ل هندەكان نەیار و دژمن، و هەتا دەمەكێ دیاركری [ل دەڤ خودێ‌]، د ئەردیدا ئاكنجی ببن، و مفایی ژێ وەرگرن."},{"id":25,"translation":"25. [خودێ‌] گۆت: هوین دێ تێدا (د ئەردیدا) ژین و تێدا مرن، و هوین دێ ژێ دەركەڤن [بۆ قیامەتێ]."},{"id":26,"translation":"26. گەلی دویندەها ئادەمی ب ڕاستی مە جلكەك بۆ هەوە هنارت [ئانكو مە نیشا هەوە دا كو هوین هەمی ڕەنگێت پەڕۆك و جلكان چێ بكەن] كو شەرمگەهێ هەوە ڤەشێریت، و جلكەك هەوە جوان بكەت و بخەملینیت، و جلكێ تەقواداری و باوەرییێ باشترە، ئەڤە ژ نیشان و كەرەمێت خودێنە بەلكی بیننە بیرا خۆ."},{"id":27,"translation":"27. گەلی دویندەها ئادەمی: [هشیاری خۆ بن] شەیتان هەوە د سەردا نەبەت، هەروەكی دەیبابێت هەوە ژ بەحەشتێ دەرئێخستین، جلكێ وان ژ بەر وان دكەت، دا شەرمگەهێ وان نیشا وان بدەت، ب ڕاستی ئەو (شەیتان) و دەستەكا خۆ هەوە دبینن و هوین وان نابینن. ب ڕاستی مە شەیتان كرینە دۆست و هەڤال بۆ وان یێت باوەرییێ نەئینن."},{"id":28,"translation":"28. و [ئەوێت باوەرییێ نەئینن] هەر گاڤەكا كریارەكا كرێت و پیس كرن [وەكی شركێ یان زڤڕین ب ڕویسی ل دۆر كەعبەیێ... هتد] دبێژن: مە باب و باپیرێت خۆ یێت ل سەر [ڤی كاری] دیتین و خودێ ب خۆ فەرمانا مە یا پێكری. بێژە: ب ڕاستی خودێ فەرمانێ ب كریارێت كرێت ناكەت، هوین وێ ژ كیس خودێ دبێژن یا هوین نەزانن؟!!."},{"id":29,"translation":"29. بێژە: خودایێ من فەرمان ب ڕاستی و هەقییێ كرییە، و هوین هەمی د وەختێ هەر نڤێژەكێدا و ل هەر جهەكێ هەبیت بەرێ خۆ بدەنە خودێ، و ژ دل وی ب تنێ بپەرێسن، و كا چاوا وی جارا ئێكێ هوین چێكرینە، دێ جارەكا دی وەسا هەوە ساخكەتەڤە (دێ زڤڕنەڤە)."},{"id":30,"translation":"30. دەستەكەك [خودێ‌] ڕاستەڕێكرن [كو موسلمانن]، و دەستەكەك ژی هێژایی گومڕابوونێ بوون [كو گاورن]، وان شەیتان شوینا خودێ پشتەڤان و هاریكار بۆ خۆ گرتن و هزر دكەن ژی كو ئەو د ڕاستەڕێكرینە."},{"id":31,"translation":"31. گەلی مرۆڤان، د گەل هەر نڤێژەكێ یان تەوافەكێ جلكێت خۆ یێت جوان بكەنە بەر خۆ و بخۆن و ڤەخۆن و دەڕێژییێ‌ و دەستدڕیانێ‌ نەكەن، ب ڕاستی خودێ حەژ دەستدڕیایان ناكەت."},{"id":32,"translation":"32. [هەی موحەممەد] بێژە: [وان ئەوێت ڕویس ل دۆر كەعبەیێ دزڤڕن و تشتێ خودێ بۆ وان دورست كری ژ خوارنان ل سەر خۆ حەرام دكەن] كێ ل سەر هەوە حەرام كرییە، ب وان جلكێت خودێ دایینە هەوە هوین خۆ جوان بكەن، یان خۆشییێ‌ ب وان خوارنێت خۆش ببەن، ئەوێت خودێ دایینە بەندەیێت خۆ؟ بێژە: ئەڤە د ژیانا دنیایێدا بۆ وانن یێت باوەری ئینایین [و گاور ژی د گەل هەڤپشكن]، بەلێ ڕۆژا قیامەتێ خۆسەر بۆ وان ب تنێنە، [ئانكو بۆ خودان باوەران]، هۆسا ئەم نیشان و ئایەتێت خۆ ڕۆن و ئاشكەرا دكەین بۆ وان یێت دزانن و تێ دگەهن."},{"id":33,"translation":"33. بێژە: ب ڕاستی خودایێ من گونەهێت مەزن، یێت ئاشكەرا و یێت نەپەنی و هەمی ڕەنگێت گونەهان د گەل زۆردارییا ژ بێ بەختی حەرامكرینە و [دیسا حەرام كرییە] هوین هەڤال و هەڤپشكان بێ دەلیل و نیشانەك پێ هاتبیت بۆ خودێ چێكەن و [دیسا حەرام كرییە]، هوین وێ ژ كیسێ خودێ بێژن یا هوین نەزانن."},{"id":34,"translation":"34. و هەر ملەتەكی وەختەكێ دیاركری یێ هەی، ڤێجا هەر گاڤەكا وەختێ وان هات نە بیستەكێ پاش دكەڤن و نە بیستەكێ پێش دكەڤن."},{"id":35,"translation":"35. گەلی مرۆڤان ئەگەر پێغەمبەر ژ هەوە بۆ هەوە هاتن ئایەت و نیشانێت مە ل سەر هەوە خواندن [كتێبا من بۆ هەوە خواندن و ئەحكامێت من بۆ هەوە دیاركرن، گوهدارییا وان بكەن و ڕێكا وان بگرن]، ڤێجا هەر كەسێ‌ پارێزكارییا خودێ‌ بكەت و كار و كریارێت قەنج بكەت، نە ترس ل سەر وان هەیە و نە ب خەم ژی دكەڤن [ژ بەر ئەوا د دنیایێدا بەرهنگاری وان بوویی]."},{"id":36,"translation":"36. و ئەوێت ئایەت و نیشانێت مە درەو دانایین و خۆ ژێ مەزنتر دیتین، ئەڤە دۆژەهینە و هەروهەر دێ د ئاگرێ دۆژەهێدا بن."},{"id":37,"translation":"37. ڤێجا ما كی ژ وی ستەمكارترە ئەوێ درەوێ ژ كیسێ خودێ دكەت، یان ژی نیشان و ئایەتێت وی درەو بدانیت؟ ئەڤە دێ گەهنە بارا خۆ ئەوا بۆ وان هاتییە نڤێسین [ژ دنیایێ]، هەتا ملیاكەتێت مە دئێنە وان و جانێ وان دستینن، و دبێژن: كا ئەوێت هەوە شوینا خودێ دپەراستن؟ دێ بێژن: ئەو ل مە بەرزەبوون، و شادەیی ل سەر خۆ دان كو ب ڕاستی ئەو د گاوربوون."},{"id":38,"translation":"38. [و خودێ ئەڤە] گۆت [وان]، هوین د گەل ملەتێت بەری هەوە بۆرین ژ ئەجنە و مرۆڤان هەڕنە د ناڤ ئاگریدا، هەر وەختێ كۆم و دەستەكەك چۆنە تێدا، لەعنەتان ل یێ بەری خۆ دكەن [چونكی وان ددانن ئەگەر بۆ سەرداچۆنا خۆ] هەتا هەمی تێدا دگەهنە ئێك، یێت پاشییێ‌ [ئەوێت دویماهییا هەمییان چۆیینە تێدا دویكەڤتییێت گرەگر و كەنكەنانە] د ڕاستا یێت پێشییێدا دێ بێژن: خودایێ مە، ئەها ئەڤەنە ئەم گومڕا كرین و د سەردا برین، ڤێجا تو دوقات ئیزایێ بدە بەر وان، [خودێ] دێ بێژیت: بۆ هەر ئێكی ژ هەوە ئیزا دوقاتە، بەلێ هوین پێ ناحەسن [ئانكو چو كۆم و دەستەك نوزانن كا ئیزایا كۆم و دەستەكا دی چەندە]."},{"id":39,"translation":"39. پێشییێت وان دێ بێژنە دویكەڤتییێت خۆ [یێت د دویڤ خۆڕا] هوین ژ مە چێتر نینن، ڤێجا ئیزایێ بخۆن و تامكەنێ [هەروەكی مە خواری] ژ بەر كار و كریارێت هەوە دكرن [ژ گونەهـ و خرابییان]."},{"id":40,"translation":"40. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ب نیشان و ئایەتێت مە نەئینایین و درەو دانایین و خۆ ل سەر مەزن دیتین، دەرگەهێت ئەسمانی بۆ وان نائێنە ڤەكرن [كو جانێ وان یان دوعایێت وان یان كارێ وان سەربكەڤیت] و ئەو ناچنە بەحەشتێ هەتا حێشتر د كونا دەرزیكێڕا نەچیت، و ئەم هۆسا گونەهكاران ئیزا ددەین."},{"id":41,"translation":"41. دۆشەكا بن وان و لحێفا ل سەر وان دێ ژ جەهنەمێ بن، و ب ڤی ڕەنگی ئەم ستەمكاران ئیزا ددەین."},{"id":42,"translation":"42. و ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، ئەم كەسەكی ژ بارێ وی زێدەتر ژێ ناخوازین، ئەو بەحەشتینە، و هەروهەر دێ د بەحەشتێدا بن."},{"id":43,"translation":"43. و مە كەرب و نەڤیان ژ دلێت وان ئینادەر، ڕویبار د بن وانڕا دچن، و گۆتن سوپاسی هەمی بۆ خودێ، ئەوێ ئەم بۆ ڤێ ڕاستەڕێ كرین [و ئەڤە كرییە ڕزقێ مە] و ئەگەر خودێ ئەم ڕاستەڕێ نەكرباینە، ئەم ڕاستەڕێ نەدبوویین [و ئەڤە نەدبوو ڕزقێ مە]، ب سویند پێغەمبەرێت خودایێ مە ب هەقییێ هاتبوون، و گازی وان هاتەكرن: ئەو [ئەڤ بەحەشتا نوكە هوین تێدا] ئەو بەحەشتە ئەوا هەوە ب كار و كریارێت خۆ گەهاندییە خۆ."},{"id":44,"translation":"44. بەحەشتییان گازی دۆژەهییان كر: [گەلی جەهنەمییان] ب ڕاستی ئەم گەهشتینە وێ پەیمانا خودایێ مە دایییە مە و مە دیت، ئەرێ هەوە ژی ئەو پەیمانا خودایێ هەوە دایییە هەوە ب دورستی دیت؟ گۆتن: بەلێ [مە دیت] پاشی بانگهلدێرەكی د ناڤ واندا گازی كر: ب ڕاستی لەعنەتا خودێ ل سەر ستەمكاران بیت."},{"id":45,"translation":"45. ئەوێت دكەڤنە د ڕێكا خودێدا [و خەلكی ژێ ددەنە پاش] و دڤێن یا خواروڤیچ بیت [و ل بەر دلێ خەلكی ڕەش دكەن و دزانن ژی ڕێكا ڕاست و دورست هەر ئەوە]، و ئەو ب خۆ ژی باوەرییێ ب ڕۆژا ئاخرەتێ نائینن."},{"id":46,"translation":"46. و د ناڤبەرا هەردوكاندا [جەهنەمی و بەحەشتییان] ناڤبڕەك هەیە، و ل سەر ناڤبڕێ هندەك زەلام هەنە [ئەون یێت خێر و گونەهێت وان هندی ئێك لێ هاتین، نە خێرێت وان پترن كو بچنە بەحەشتێ، و نە گونەهێت وان پترن كو بچنە دۆژەهێ، ل وێرێ یێت هاتینە ڕاوەستاندن هەتا خودێ فەرمانێ د دەرهەقێ واندا ددەت] ئەو هەردوكان [جەهنەمی و بەحەشتییان] ب سیما و سەروچاڤێت وان دنیاسن، گازی خەلكێ بەحەشتێ دكەن: سلاڤ ل هەوە بن، ئەو ب خۆ هێژ نەچۆیینە بەحەشتێ بەلێ حەز دكەن و ل وێ هیڤییێنە."},{"id":47,"translation":"47. هەر وەختەكێ بەرێ وان بۆ ڕەخێ جەهنەمییان هاتە وەرگێڕان، دبێژن: خودایێ مە تو مە نەبە د گەل مرۆڤێت ستەمكار."},{"id":48,"translation":"48. و خودانێت ناڤبڕێ (ئەعرافییان) گازی هندەك زەلامان [یێت دۆژەهی] كر، ب سەر و چاڤان دنیاسین، گۆتن: كۆمكرن [یا مالی و خزمەتكاران] و خۆمەزنكرنا هەوە چ مفا گەهاندە هەوە."},{"id":49,"translation":"49. ئەرێ ئەڤە [بەحەشتی] ئەون ئەوێت هەوە سویند دخوار خودێ دلۆڤانییێ ب وان نابەت [و ناچنە بەحەشتێ]؟ هەڕنە بەحەشتێ، نە ترس بۆ هەوە هەیە و نە هوین ب خەم دكەڤن."},{"id":50,"translation":"50. و دۆژەهی گازی دكەنە بەحەشتییان، هندەك ژ ئاڤێ یان ژ ئەوا خودێ دایییە هەوە ب سەر مەدا داڕێژن، دێ بێژن: ب ڕاستی خودێ ئەڤە هەردو یێ ل سەر گاوران حەرامكرین."},{"id":51,"translation":"51. ئەوێت دینێ خۆ كرینە مژویلاهی و تڕانە، و ژیانا دنیایێ ئەو د سەردا برین. ڤێجا ئەڤرۆ [ڕۆژا قیامەتێ] ئەم ژی دێ وان برسی و تێنی هێلینە د ئاگریدا، هەروەكی وان ژی دیتنا ڤێ ڕۆژێ ژ بیرا خۆ بری، و باوەری ب ئایەت و نیشانێت مە نەئینایی."},{"id":52,"translation":"52. و ب ڕاستی مە كتێبەك [كو قورئانە] بۆ وان [قورەیشییان] ئینا، و مە ئەحكامێت وێ ژ زانین ب درێژی دیاركرن، و بۆ وان یێت باوەرییێ دئینن ڕاستەڕێكەرە [و ڕێكا هیدایەتێیە] و دلۆڤانییە."},{"id":53,"translation":"53. ئەرێ خۆ دگرن كا دویماهییا وێ دێ چیتە سەر چ؟ ئەو ل هیڤییا چو نینن ئاشكەرابوونا دویماهییا ڤێ نەبیت [ئانكو ل هیڤییا هندێنە ژڤان و گەفێت د ڤێ كتێبێدا هاتین ژ خەلات و جزایان دێ ڕاست دەركەڤن یان نە؟]. ڤێجا وەختێ دویماهییا وێ دئێت [كو ڕۆژا قیامەتێیە] ئەوێت بەری نوكە پشتا خۆ دایینێ و ژ بیرا خۆ برین، دێ بێژن: ب سویند پێغەمبەرێت خودایێ مە ب هەقییێ بۆ مە هاتبوون، ئەرێ ڤێجا ئەڤرۆ مەهدەرچی هەنە ل مەهدەرا مە بێن [ئانكو خۆزی ئەڤرۆ ئێك بۆ مە ببایە بەڕەڤان و مەهدەرچی] یان ژی [بۆ دنیایێ] هاتباینە زڤڕاندن، دا مە ئەو كارە كربایە نە ئەوێ مە دكر؟ ب سویند وان خۆ خوسارەت كر، و ئەو درەوا وان دكر [بەڕەڤانی و مەهدەرا بوتان] ل وان بەرزەبوو."},{"id":54,"translation":"54. ب ڕاستی خودانێ هەوە خودێیە ئەوێ ئەرد و ئەسمان د شەش ڕۆژاندا دایین، پاشی بلند بوو سەر عەرشی [بلندبوونەكا هێژایی خودێ، و بێ چاوایی] شەڤێ ب سەر ڕۆژێ داددەت [و ڕۆناهییا وێ هلدچنیت] ب لەز ب دویڤ دكەڤیت، و ڕۆژ و هەیڤ و ستێر ژی یێت دایین، و ئەو ل بەر فەرمانا وی د ڕاوەستایینە. بزانن: دان و دانەكار [یا گەردوونی] ب وییە، پاكی و بلندی و پڕ خێر و بەرەكەت بوو خودانێ هەمی جیهانان."},{"id":55,"translation":"55. هوین خۆ شكاندی و ب ترس و ب ئاشكەرایی و بەرزەیی دوعا ژ خودایێ خۆ بكەن، ب ڕاستی خودێ حەژ زێدەگاڤان ناكەت [ئەوێت زێدە ددەنە بەر د دوعایاندا، و دەنگێ خۆ گەلەك بلند دكەن]."},{"id":56,"translation":"56. و خرابییێ د ئەردیدا نەكەن پشتی چاككرنا وی (ب هاتنا پێغەمبەران و دیاركرنا بەرنامەیێ خودێ) و ب ترس و هیڤی دوعا ژ خودێ بكەن، ب ڕاستی دلۆڤانییا خودێ نێزیكی قەنجیخوازانە."},{"id":57,"translation":"57. و هەر ئەوە بای بەری ڕەحما خۆ [ئانكو بارانێ] ب مزگینی دهنێریت، گاڤا عەورێت گران [بای] ب ئاڤێ هەلگرتن، ئەم بەرێ وان ددەینە وەلاتەكێ هشك، و پێ ئاڤ ددەین، و ئەم ئاڤێ بۆ وان ژ عەوران دئینین، و ب وێ ئاڤێ هەمی ڕەنگێت فێقی مە دەرئێخستن، و هۆسا [كا چاوا ئەردێ مری و هشك مە ساخ و شین كر] مرییان ژی [ڕۆژا قیامەتێ] دێ زێندی كەینەڤە [و ژ گۆڕان دێ ڕاكەینەڤە] دا هوین دەرسان ژێ وەرگرن [و بزانن چو فەرقی د ناڤبەرا ساخكرنا ئەردی و مرییاندا نینە]."},{"id":58,"translation":"58. ئەردێ ب خێروبێر و باش، دەرامەتێ وی ب دەستویرا خودێ [باش] دئێت (نموونەیە بۆ مرۆڤێ ئیماندار هاتییە گۆتن، كو ئەو یێ باشە و كار و كریارێت وی ژی دێ د باش بن) و ئەردێ پیس و كێرنەهاتی، ژ دەرامەتێ بێخێر پێڤەتر ژێ نائێت [نموونەیە بۆ مرۆڤێ گاور هاتییە گۆتن، كو ئەو یێ كێرنەهاتییە و كار و كریارێت وی ژی كێرنەهاتی دئێن]، و ئەم هۆسا و ب هەمی ڕەنگان نیشانان بۆ یێت سوپاسییا خودێ دكەن ئاشكەرا دكەین."},{"id":59,"translation":"59. و ب سویند مە نووح [ب پێغەمبەراتی] بۆ ملەتێ وی هنارت، گۆت: گەلی ملەتێ من، خودێ ب تنێ بپەرێسن، ب ڕاستی هەوە ژ وی پێڤەتر چو خودێ نینن، ب ڕاستی [ئەگەر هوین ئێكێ دی ژ وی پێڤەتر بپەرێسن] ئەز ژ ئیزایا ڕۆژەكا مەزن [ڕۆژا قیامەتێ، یان تۆفانێ] ل سەر هەوە دترسم."},{"id":60,"translation":"60. كەنكەنەیێت ملەتێ وی گۆتن: ب ڕاستی ئەم [ب ڤێ داخوازا تە كو ئەم خودێیەكێ ب تنێ بپەرێسین] تە د گومڕایی و بەرزەبوونەكا ئاشكەرادا دبینین."},{"id":61,"translation":"61. نووحی گۆت: گەلی ملەتێ من، چو گومڕایی و بەرزەبوون ل دەڤ من نینە، بەلێ ئەز پێغەمبەرم [بۆ هەوە] ژ نك خودانێ هەمی جیهانان."},{"id":62,"translation":"62. پەیامێت خودایێ خۆ دگەهینمە هەوە، و هەوە شیرەت دكەم، و یا ئەز ژ خودێ دزانم هوین نوزانن."},{"id":63,"translation":"63. ئەرێ هوین حێبەتی دبن و دویر ددانن كتێبەك ژ خودایێ هەوە ل سەر ئەزمانێ زەلامەكی ژ هەوە بۆ هەوە بهێت؟ دا هەوە [ژ دویماهییا هەوە] بترسینیت، و دا هوین پارێزكارییا خودێ بكەن، دا ب بەر دلۆڤانییا خودێ بكەڤن."},{"id":64,"translation":"64. باوەری پێ نەئینان و درەوین دانان، ڤێجا مە ئەو [ئانكو نووح] و یێت د گەل د گەمییێدا، رزگار كرن، و ئەوێت باوەری نەئینایین، و نیشان و ئایەتێت مە درەو دانایین، مە [د ئاڤێدا] خەندقاندن. و ب ڕاستی ئەو، ملەتەكێ كۆرەبوون [هەقی نەددیتن و دل یێت ژێ تاری بوون]."},{"id":65,"translation":"65. بۆ ملەتێ عادی هەر ژ وان ب خۆ مە هوود [ب پێغەمبەراتی] هنارت، گۆت: گەلی ملەتێ من، خودێ بپەرێسن، ب ڕاستی هەوە ژ وی پێڤەتر چو خودێ نینن، ئەرێ ما هوین ژ ئیزایا وی ناترسن."},{"id":66,"translation":"66. كەنكەنەیێت ملەتێ وی ئەوێت گاوربوویین گۆتن: ئەم تە دبینین تو یێ عەقل سڤكی، و ب ڕاستی ئەم تە ژ درەوینان ددانین."},{"id":67,"translation":"67. گۆت: گەلی ملەتێ من، چو عەقل سڤكی ل دەڤ من نینە، بەلێ ئەز پێغەمبەرم ژ نك خودانێ هەمی جیهانان."},{"id":68,"translation":"68. ئەز پەیام و بڕیارێت خودایێ خۆ دگەهینمە هەوە، و ئەز بۆ هەوە شیرەتكارەكێ دلسۆز و دلبێشم."},{"id":69,"translation":"69. ئەرێ هوین حێبەتی دبن و دویر ددانن كتێبەك ژ خودایێ هەوە ل سەر ئەزمانێ زەلامەكی ژ هەوە بۆ هەوە بهێت؟ دا هەوە [ژ ئیزا و دیدارا خودێ] بترسینیت. و بیننە بیرا خۆ وەختێ خودێ هوین كرینە ئاكنجییێت ئەردی پشتی د هیلاكبرنا ملەتێ نووحی، و هێز و قەلافەت ژ وان پتر دا هەوە، ڤێجا نیعمەت و كەرەمێت خودێ بیننە بیرا خۆ دا هوین سەرفەراز ببن."},{"id":70,"translation":"70. گۆتن: ئەرێ تو بۆ مە هاتی دا ئەم خودێ ب تنێ بپەرێسین؟! و ئەوێت باب و باپیرێت مە دپەرستن بهێلین؟! ڤێجا وێ ئیزایا تو پێ گەفان ل مە دكەی و دترسینی، بۆ مە بینە ئەگەر تو ژ ڕاستبێژانی."},{"id":71,"translation":"71. [هوود پێغەمبەر] گۆت: هوین هەژی جزا و كەربا خودێ بوون، هوین چاوا جڕەبڕێ د هندەك ناڤاندا د گەل من دكەن كو هەوە و باب و باپیرێت هەوە [ژ نك خۆ] یێت دانایین؟ خودێ چو دەلیل و نیشان پێ نەئینایینە خوارێ، خۆ [ل هیڤییا ژڤان و ئیزایا خودێ ئەوا هوین دخوازن] بگرن، ئەز ژی د گەل هەوە دێ ژ چاڤەڕێیان بم."},{"id":72,"translation":"72. ڤێجا [وەختێ ئیزا ب سەر واندا هاتی] مە هوود و یێت د گەل ب دلۆڤانییا خۆ رزگار كرن، و ئەوێت باوەری ب ئایەتێت مە نەدئینان و درەو ددانان، مە بنبڕكرن و هەكە هێلابان ژی هەر باوەری نەدئینان."},{"id":73,"translation":"73. و بۆ (ثمود) برایێ وان صالح مە [ب پێغەمبەراتی] هنارت، گۆت: گەلی ملەتێ من، خودێ بپەرێسن، ب ڕاستی هەوە ژ وی پێڤەتر چو خودێ نینن. ب ڕاستی نیشانەكا ئاشكەرا [مەخسەد موعجیزەیەكا مەزن، ئەو ژی دەركەڤتنا حێشترێیە ژ بەری] ژ خودایێ هەوە، بۆ هەوە هات. ئەڤە حێشترا خودێیە موعجیزەیەكە بۆ هەوە [ل سەر ڕاستییا من]، ڤێجا بهێلن د ئەردێ خودێدا بچەریت، و دەستێ خۆ ب خرابی نەگەهیننێ، ئەگەر دێ بەرهنگاری ئیزایەكا ب ژان و دژوار بن."},{"id":74,"translation":"74. و بیننە بیرا خۆ وەختێ خودێ هوین ئینایین و د ئەردیدا ئاكنجی كرین پشتی خودێ عێلا عاد بەرئاتاف كری. ل دەشتێت وێ [هوین] قەسران ئاڤا دكەن و چیایان دكۆلن دكەنە خانی، ڤێجا قەنجی و كەرەمێت خودێ بیننە بیرا خۆ، و د ئەردیدا بەر ب خرابییێڤە نەچن."},{"id":75,"translation":"75. كەنكەنەیێت ملەتێ وی ئەوێت خۆ مەزن كرین، گۆتنە وان ئەوێت هاتینە تەپەسەركرن، ژ وان ئەوێت باوەری ئینایین. ئەرێ هوین ل وێ باوەرێنە كو (صالح) ژ بەرێ خودایێ خۆڤە [ب پێغەمبەراتی] هاتییە هنارتن. [تەپەسەران] گۆت: بەلێ [وەسانە] ب ڕاستی ئەو تشتێ ئەو پێ هاتی ئەم ژێ ب باوەرین."},{"id":76,"translation":"76. بەلێ ئەوێت خۆ مەزن كرین گۆتن: ب ڕاستی ئەم ب وی یێ هەوە باوەری پێ ئینایی، بێ باوەر و گاورین."},{"id":77,"translation":"77. ڤێجا وان حێشتر كوشت، و ژ فەرمانا خودایێ خۆ دەركەڤتن [خۆ ل سەر مەزن دیتن و ڕكمانا فەرمانا خودێ كرن] و گۆتن: یا (صالح)، هەكە ڕاست تو ژ پێغەمبەرانی، وێ ژڤانا تو گەفێ‌ پێ ل مە دكەی بۆ مە بینە."},{"id":78,"translation":"78. ڤێجا بیڤەلەرزا ب هێز ئەو هنگاڤتن [هەروەكی وان داخواز دكر] ڤێجا ئەو ل سەر چۆكان د خانییێت خۆدا مری و بێ بزاڤ مان."},{"id":79,"translation":"79. ڤێجا [صالحی] پشتا خۆ دا وان و گۆت: گەلی ملەتێ من، ب سویند من پەیاما خودایێ خۆ گەهاندە هەوە [و من هوین ژ ئیزایا وی ترساندن] و من شیرەت ل هەوە كرن، بەلێ پا هوین حەژ شیرەتكاران ناكەن."},{"id":80,"translation":"80. و [مە (لوط) ژی ب پێغەمبەرینی بۆ ملەتێ وی هنارت] وەختێ (لوط)ی گۆتییە ملەتێ خۆ: ئەرێ هوین چاوا وێ پویچاتییێ‌ دكەن، یا كەسێ ل چو جیهانان بەری هەوە نەكری؟!!."},{"id":81,"translation":"81. ب ڕاستی هوین هەر ژ حیزاتی دچنە دەڤ زەلامان شوینا ژنان، بەلێ هوین نفشەكن زێدەگاڤییان دكەن."},{"id":82,"translation":"82. و ملەتێ وی چو بەرسڤ نەبوون ژ بلی كو گۆتن [(لوط)ی و یێت باوەری پێ ئینایین]: ڤان ژ گوندێ خۆ دەربێخن، ب ڕاستی ئەو خۆ پاقژ ددانن."},{"id":83,"translation":"83. ڤێجا مە ئەو و مرۆڤێت وی [ئەوێت باوەری پێ ئینایین] رزگار كرن، ژنا وی تێ نەبیت، ژ یێت مایی بوو [د ناڤ عەزابێدا]."},{"id":84,"translation":"84. و مە بارانەك ب سەر واندا داڕێت [بارانەكا ئەنتیكە، بەرێت سۆتی ب سەر واندا باراندن]، ڤێجا بەرێ خۆ بدێ كا دویماهییا گونەهكاران بوو چ."},{"id":85,"translation":"85. و مە بۆ خەلكێ مەدیەنێ برایێ وان شوعەیب پێغەمبەر هنارت، گۆت: گەلی ملەتێ من، خودێ [ب تنێ] بپەرێسن، ب ڕاستی هەوە ژ وی پێڤەتر چو خودایێت دی نینن، ب ڕاستی نیشانەك و موعجیزەیەك ژ خودایێ هەوە بۆ هەوە هات، ڤێجا ب دورستی كێشان و پیڤانێ بكەن، و تشتێت خەلكی [د كێشان و پیڤانێدا] كێم نەكەن، و خرابییێ د ئەردیدا نەكەن پشتی دورستكرنا وی [ب هنارتنا پێغەمبەران و ئینانەخوارا كتێبان]. ئەڤە [كێشان و پیڤانا دورست] بۆ هەوە چێترە ئەگەر هوین باوەر [ژ من] بكەن."},{"id":86,"translation":"86. و ل سەر هەمی ڕێكان نەڕوینن، و خودان باوەران ب كوشتنێ بترسینن، و یێ باوەری ب خودێ ئینایی هوین ژ ڕێكان ددەنە پاش و هەوە [رێكا خودێ‌] خواروڤیچ دڤێت [و ل بەر دلێ خەلكی ڕەش دكەن]، و بیننە بیرا خۆ [ئانكو سوپاسییا خودێ بكەن]، وەختێ هوین د كێم [خودێ] هوین زێدەكرن، و بەرێ خۆ بدەنێ كا دویماهییا خرابكاران بوو چ."},{"id":87,"translation":"87. و ئەگەر دەستەكەكێ ژ هەوە باوەری ب وێ ئینا یا ئەز پێ هاتیمە هنارتن، و دەستەكەكێ باوەری نەئینا، بێنا خۆ فرەهـ بكەن هەتا خودێ حوكمی د ناڤبەرا مەدا دكەت و ئەو چێترین حاكمە."},{"id":88,"translation":"88. كەنكەنەیێت ملەتێ وی ئەوێت خۆ مەزن دكرن، گۆتن: هەی شوعەیب، ب ڕاستی ئەم دێ تە و یێت د گەل تە باوەری ئینایین ژ گوندێ خۆ دەرئێخین، یان ژی هوین دێ زڤڕنەڤە سەر دینێ مە. [شوعەیبی] گۆت: خۆ هەكە مە دینێ هەوە نەڤێت ژی؟"},{"id":89,"translation":"89. ب ڕاستی ئەڤە مە درەو د گەل خودێ كر، گەر ئەم بزڤڕینە سەر دینێ هەوە پشتی خودێ ئەم ژێ ڕزگاركرین، و زڤڕاندن بۆ مە قەت چێنابیت. ئاگەهداری و زانینا خودایێ مە هەمی تشت یێت گرتین، مە پشتا خۆ ب خودێ گرێدا، خودێوۆ ب هەقییێ حوكمی د ناڤبەرا مە و ملەتێ مەدا بكە و تو چێترین حاكمی."},{"id":90,"translation":"90. و كەنكەنەیێت ملەتێ وی، ئەوێت گاوربوویین گۆتن: [گەلی ملەتێ مە] ب ڕاستی ئەگەر هوین ب دویڤ شوعەیبی كەڤتن هوین دێ د خوسارەت بن."},{"id":91,"translation":"91. ڤێجا بیڤەلەرزا ب هێز ئەو هنگاڤتن، و ئەو ل سەر چۆكان و مری د خانییێت خۆدا مان."},{"id":92,"translation":"92. ئەوێت شوعەیب درەوین دانایین هەروەكی ئەو نە د ڤی گوندیدا و نە ئاكنجیێت ڤی گوندی، [ئانكو بێ‌ سەروشوین چۆن] و ئەوێت شوعەیب درەوین دانایین ئەو یێت خوسارەت بوون."},{"id":93,"translation":"93. ڤێجا پشتا خۆ دا وان و گۆت: گەلی ملەتێ من، ب ڕاستی من پەیام و فەرمانێت خودێ گەهاندنە هەوە و من شیرەت ل هەوە كرن، ڤێجا ما ئەز دێ چاوا بۆ ملەتەكێ گاور ب خەم كەڤم."},{"id":94,"translation":"94. و مە چو پێغەمبەر بۆ چو گوندان نەهنارتینە، ئەگەر مە ب بەرتەنگی و نەساخییان خەلكێ‌ وان نەجەڕباند بن، دا هشیار ببن و خۆ بۆ خودێ بشكێنن."},{"id":95,"translation":"95. پاشی مە بەرفرەهی ل جهێ بەرتەنگییێ‌ دانا [دا سوپاسییا خودێ بكەن] هەتا هەیی بوویین [بوویینە تێر مال و تێر زاڕۆك] و گۆتن: باب و باپیرێت مە بەرتەنگییێ‌ هنگاڤتبوون، پاشی بەرفرەهییێ [نەدانە هزرا خۆ كو ئەڤە جەڕباندنە]، ڤێجا ژ نشكەكێڤە مە ئەو بەرئاتافكرن و وان های ژ خۆ نە."},{"id":96,"translation":"96. و ئەگەر خەلكێ وان گوندان [ئەوێت مە پێغەمبەر بۆ هنارتین و بەرئاتاف كرین] باوەری ب خودێ ئینابانە و پارێزكاری كربانە، دا دەرگەهێ بەرەكەتێت ئەرد و ئەسمانان بۆ ڤەكەین، بەلێ نیشان و پێغەمبەرێت مە درەو دانان [نە باوەری ئینان و نە تەقوایا خودێ كرن] ڤێجا مە ئەو ب وان كار و كریارێت وان دكرن گرتن، و ب بەر ئیزایێ ئێخستن."},{"id":97,"translation":"97. ئەرێ خەلكێ وان گوندان ژ خۆ پشت ڕاست و ئێمن بوون، كو ئیزایا مە ب شەڤ ب سەر واندا نەئێت، و ئەو د نڤستی."},{"id":98,"translation":"98. یان ژی ئەرێ خەلكێ وان گوندان پشت ڕاست بوون كو ئیزایا مە [دەملدەست و ژ نشكەكێڤە] تێشتەگەهێ وان نەگریت، و ئەو یێت مژویل ب تشتێ بێ مفاڤە."},{"id":99,"translation":"99. یان ژی ئەو ئێمن بوون ژ تەكبیرا خودێ [كو وان ب بەر ئیزایێ بێخیت چ ب شەڤ چ ب ڕۆژ]. و كەس ژ تەكبیرا خودێ ئێمن نابیت، ئەو نەبن یێت خوسارەت."},{"id":100,"translation":"100. ئەرێ بۆ وان دیارنەبوو ئەوێت ئەرد ب میراتی گەهشتییێ‌ پشتی خودان نەمایین، كو ب ڕاستی ئەگەر مە [خودێ] بڤێت دێ وان ب گونەهێت وان هنگێڤین و ئیزادەین [هەروەكی مە یێت بەری وان هنگاڤتین]، و دلێت وان دێ مۆركەین [نە هەقی بچیتە تێدا و نە نەهەقی ژێ دەركەڤیت]، كو وان گول هەقییێ نەبیت."},{"id":101,"translation":"101. گوندێت بۆرین [ژ ملەتێ نووح پێغەمبەر بگرە هەتا یێ شوعەیب پێغەمبەر] [ئەڤە] چەند بەحس و خەبەرەكێت وانە ئەم بۆ تە دبێژین [كا چ ب سەرێ وان هات و كا ڕكمانا وان بوو چ؟] ب ڕاستی پێغەمبەرێت وان ب نیشانێت ئاشكەرا و موعجیزەیان بۆ وان هاتن، بەلێ ئەو، ئەو نەبوون باوەرییێ بینن [چ بەری هاتنا موعجیزەیان، چ پشتی هاتنا وان] چونكی وان ئەو [پێغەمبەر] بەری هنگی درەوین دانابوون، و هۆسا خودێ دلێت گاوران مۆر دكەت."},{"id":102,"translation":"102. و باراپتر ژ وان مە خودان سۆز و پەیمان نەدیتن [ئانكو كارێ وان شكاندنا پەیمانان بوو]، و مە باراپتر ژ وان ژ ڕێ دەركەڤتی دیتن."},{"id":103,"translation":"103. پشتی ڤان [پێغەمبەرێت بۆرین] مە مووسا ب نیشان و موعجیزەیێت خۆ بۆ فیرعەونی و دەستەكا وی هنارت، ڤێجا وان باوەری پێ نەئینا، كا بڕێنێ دویماهییا خرابكاران بوو چ؟."},{"id":104,"translation":"104. مووسایی گۆت: فیرعەونۆ ب ڕاستی ئەز پێغەمبەرێ خودانێ هەمی جیهانانم [ب پێغەمبەری بۆ هەوە هاتیمە]."},{"id":105,"translation":"105. پێدڤییە ل سەر من، ژ ڕاستی و هەقییێ پێڤەتر د ڕاستا خودێدا نەبێژم. ب ڕاستی من موعجیزە و نیشانەكا ئاشكەرا ژ دەڤ خودایێ هەوە بۆ هەوە ئینایییە [كو ڕاستییا پێغەمبەراتییا من دیار بكەت] ڤێجا ئسرائیلییان د گەل من بهنێرە."},{"id":106,"translation":"106. [ڤێجا فیرعەونی بەرسڤا مووسایی دا و گۆت]: ئەگەر ڕاست تو ب موعجیزەیەكێ هاتبی كا بینە ئەگەر تو ژ ڕاستگۆیان بی."},{"id":107,"translation":"107. ڤێجا دارێ خۆ هاڤێت، بوو مارەكێ مەزن و دورست."},{"id":108,"translation":"108. و دەستێ خۆ ژ پاخلا خۆ دەرئێخست، سپی دەركەڤت بۆ تەماشەڤانان."},{"id":109,"translation":"109. كەنكەنەیان ژ ملەتێ فیرعەونی گۆتێ: ب ڕاستی ئەڤە سێرەبەندەكێ زێدە زانایە."},{"id":110,"translation":"110. دڤێت هەوە ژ ئەردێ هەوە [كو (مصر)ـە ب سێرەبەندییا خۆ] دەربێخیت، ڤێجا كا هوین چ دبێژن، و كا چ فەرمانێ ددەن."},{"id":111,"translation":"111. گۆتن: وی و برایێ وی ڤێ گاڤێ گیرۆكە، و تو كۆمڤەكەران بهنێرە باژێران."},{"id":112,"translation":"112. بلا هەمی سێرەبەندێت زێدە زانا بۆ تە بینن."},{"id":113,"translation":"113. [هنارتە د دویڤ هەمی سێرەبەندانڕا] ڤێجا وەختێ هاتینە دەڤ فیرعەونی، گۆتن: ئەرێ مە خەلاتێ خۆ هەیە ئەگەر ئەم سەركەڤتین؟"},{"id":114,"translation":"114. [فیرعەونی] گۆت: بەلێ.. [هەوە خەلاتێ خۆ یێ هەی] و هوین دێ ژ نێزیكێت من ژی بن [ئانكو بنە ئەندامێت جڤاتا من]."},{"id":115,"translation":"115. سێرەبەندان گۆت: هەی مووسا، یان تو دێ ئاڤێژی [نوكە] یان ئەم دێ ئاڤێژین [ئانكو بۆ خۆ هەلبژێرە تە دڤێت دەستپێكێ تو دارێ خۆ باڤێژە، تە دڤێت ئەم دێ ئاڤێژین]."},{"id":116,"translation":"116. مووسایی گۆت: هوین باڤێژن، ڤێجا وەختێ وان وەریس و دارێت خۆ ئاڤێتین، سێرە ل چاڤێت خەلكی كرن و ترساندن [و هزركرن ئەڤە ب دورستی مارن نەكو سێرەیە]، و سێرەبەندییەكا مەزن ئینان و كرن."},{"id":117,"translation":"117. و مە وەحی بۆ مووسایی هنارت، دارێ خۆ باڤێژە [ڤێجا وەختێ دارێ خۆ ئاڤێتی]، وی داری وەریس و دارێت وان ب ئێكجاری داعویران."},{"id":118,"translation":"118. و ب ڕاستی هەقی ئاشكەرا بوو و كارێ وان [سێرەبەندان] كری، پویچ بوو."},{"id":119,"translation":"119. و سێرەبەند ل وێرێ شكەستن و ڕەزیل و ڕسوا ڤەگەڕیان."},{"id":120,"translation":"120. و سێرەبەند كەڤتن و سوجدە برن."},{"id":121,"translation":"121. گۆتن: مە باوەری ب خودانێ هەمی جیهانان ئینا."},{"id":122,"translation":"122. خودێ و خودانێ مووسا و هاروونی."},{"id":123,"translation":"123. فیرعەونی گۆت: ئەرێ هەوە باوەری پێ ئینا بەری ئەز دەستویرییێ‌ بدەمە هەوە؟ ب ڕاستی ئەڤە فند و فێلەكە هەوە د ڤی باژێریدا گێڕایی، دا هوین خەلكێ وی ژێ دەربێخن، نێ هوین دێ زانن [كا ئەز دێ چ ئینمە سەرێ هەوە]."},{"id":124,"translation":"124. ب ڕاستی ئەز دێ دەست و پییێت هەوە چەپ و ڕاست ژێڤەكەم، پاشی ئەز دێ هەوە هەمییان [ب دارانڤە] هەلاویسم [هەتا هوین دمرن]."},{"id":125,"translation":"125. [سێرەبەندان گۆت: خەم نینە]، ب ڕاستی ئەم دێ ب بال خودایێ خۆڤە ڤەگەڕین."},{"id":126,"translation":"126. و تو مە عەیبدار و لەكەدار ناكەی ژ بەر هندێ نەبیت، كو مە باوەری ب نیشان و ئایەتێت [موعجیزەیێت] خودایێ خۆ ئینایییە، وەختێ بۆ مە هاتین، خودێوۆ سەبری ب سەر مەدا داڕێژە، و مە ڕاگرە، و مە موسلمان بمرینە."},{"id":127,"translation":"127. كەنكەنەیێت ملەتێ فیرعەونی گۆتن: ئەرێ ما دێ [تو] مووسایی و ملەتێ وی هێلی خرابییێ د ئەردیدا بكەن، و تە و پەرستییێت تە بهێلن؟‍ [فیرعەونی] گۆت: كوڕێت وان [ئانكو زەلامێت وان] دێ كوژین، و ژنێت وان دێ هێلینە ساخ [دا خدامینییا مە بكەن]، و ئەم سەردەستی وانین و ئەو بن دەستی مەنە."},{"id":128,"translation":"128. مووسایی گۆتە ملەتێ خۆ: پشتا خۆ ب خودێ گرێدەن، و هاریكارییێ‌ ژ وی بخوازن، و بێنا خۆ فرەهـ بكەن و خۆ ڕاگرن، ب ڕاستی ئەرد یێ خودێیە ددەتە وی بەندەیی ژ بەندەیێت خۆ یێ وی بڤێت، و دویماهیك هەر بۆ پارێزكارانە."},{"id":129,"translation":"129. گۆتن: بەری تو بێی ئەم یێت هاتینە ئێشاندن، و پشتی تو هاتی ژی ئەم یێت دئێینە ئێشاندن [ڤێجا نوزا كەنگی دێ ڕزگار بین؟] [مووسایی] گۆت: هیڤییا من ئەوە خودایێ هەوە دژمنێ هەوە د هیلاك ببەت، و هەوە شوینا وان د ئەردیدا ئاكنجی بكەت، ڤێجا دێ بەرێ خۆ دەتێ كا هوین دێ چ كەن."},{"id":130,"translation":"130. و ب سویند مە فیرعەون و ملەتێ وی ب هشكەسالان و كێم دەرامەتییێ‌ هنگاڤتن، دا ل خۆ بزڤڕن."},{"id":131,"translation":"131. ڤێجا هەر گاڤەكا باشی و كەرەمەك گەهشتبایە وان، دگۆتن: ئەڤە ژ بەر مەیە، و ئەگەر نەخۆشییەكێ [ژ بەر هشكەسالان] هنگاڤتبانە، مووسا و یێت د گەل دكرنە ئەگەرا بێ وەغەرییا خۆ، بزانن ب ڕاستی، هەر تشتێ ژ خۆشی و نەخۆشییێ بگەهیتە وان ژ خودێیە، بەلێ پا باراپتر ژ وان نوزانن [كو هەر نەخۆشییەكا ب سەرێ وان هاتی ژ بەر گونەهێت وانە، و نە ژ بەر مووسایییە]."},{"id":132,"translation":"132. گۆتن [هەی مووسا]: هەر موعجیزەیەكا تو بۆ مە بینی، دا مە ژ سەر وی دینی ببەی ئەوێ ئەم ل سەر، ئەم باوەرییێ ب تە نائینین."},{"id":133,"translation":"133. ڤێجا مە ژی بارانەكا دژوار و كولی و سپیه و بەق و خوین ب سەر واندا ئینان كو ئەڤە نیشانێت گەلەڕەنگن، ڤێجا [پشتی هاتنا ڤان نیشانان ژی] خۆ مەزن كرن [و باوەری نەئینان]، ب ڕاستی ئەو ملەتەكێ گونەهكار بوون."},{"id":134,"translation":"134. ڤێجا دەمێ ئیزا و عەزاب ب سەر واندا هاتی، گۆتن: هەی مووسا، تو بۆ مە ب وی قەدرێ خودێ دایییە تە [كو پێغەمبەراتییە] داخواز بكە، هەكە تو ڤێ ئیزا و بەلایێ ژ سەر مە ڕاكەی، ب ڕاستی ئەم دێ باوەرییێ ب تە ئینین، و ب ڕاستی ئەم دێ ئسرائیلییان د گەل تە هنێرین."},{"id":135,"translation":"135. ڤێجا وەختێ مە ئەو بەلا و ئیزا ژ سەر وان ڕاكری، هەتا وەختەكێ دیاركری، كو دێ گەهنێ، پەیمانا خۆ شكاندن [و ل ئاخڤتنا خۆ لێڤەبوون]."},{"id":136,"translation":"136. ڤێجا مە تۆل ژ وان ڤەكر و مە ئەو د دەریایێدا خەندقاندن، چونكی وان ئایەت و نیشانێت مە درەو ددانان و ژێ د بێ ئاگەهـ بوون."},{"id":137,"translation":"137. و مە ئەو ملەتێ هاتییە تەپەسەركرن، كرە میراتگرێ ئەردێ شامێ ب ڕۆژهەلات و ڕۆژئاڤاڤە، ئەو ئەردێ مە پیرۆزكری [تێر خێروبێر كری]. و ژڤانێ خودایێ تە [كو دێ وی ئەردی] بۆ ئسرائیلییان [هێلیت] ب جهـ هات، ژ بەر سەبرا وان كێشایی، و ئەوا فیرعەونی و ملەتێ وی دكر، و ئەوا وان ئاڤا دكر مە هەڕافت."},{"id":138,"translation":"138. و مە ئسرائیلی ژ دەریایێ دەربازكرن، گەهشتنە دەڤ ملەتەكی ب بوتێت خۆڤە بوون، دپەرستن. ئینا گۆتن: هەی مووسا تو ژی بۆ مە پەرستییەكی بدانە هەروەكی ڤان پەرستی هەین. [مووسایی] گۆت: ب ڕاستی هوین ملەتەكێ نەزانن."},{"id":139,"translation":"139. ب ڕاستی ئەڤە د هیلاك چۆیینە و كارێ ئەو دكەن [كو پەرستنا بوتانە] یێ پویچە."},{"id":140,"translation":"140. [مووسایی] گۆت: ئەرێ ئەز ژ خودێ پێڤەتر پەرستییەكێ دیتر بۆ هەوە بخوازم؟! و وی قەدرێ هەوە ب سەر یێ هەمی خەلكی ئێخستییە."},{"id":141,"translation":"141. بیننە بیرا خۆ دەمێ مە هوین ژ دەستێت فیرعەونییان قورتال كرین، كو وان ئیزا و نەخۆشییەكا پیس و دژوار ددا بەر هەوە، كوڕێت هەوە دكوشتن، و كچێت هەوە [بۆ خدامینییێ] دهێلان، و ب ڕاستی ئەها د ڤێدا [ئیزا و نەخۆشییا هەوە ددیت، و ڕزگاركرنا هەوە ژ بەرێ خودێڤە] ئەزموونەكا [ئمتیحانەكا] مەزن بوو ژ خودایێ هەوە."},{"id":142,"translation":"142. و مە سیه شەڤان ژڤان دا مووسایی، و مە دەهێت دی ژی لێ زێدەكرن، ڤێجا وەختێ [دیدارێ دگەل] خودایێ وی بوونە چل شەڤێت دورست، و مووسایی گۆتە برایێ خۆ هاروونی جهێ من بگرە د ناڤ ملەتێ مندا، و قەنجییێ بكە و ڕێكا خرابكاران نەگرە."},{"id":143,"translation":"143. ڤێجا وەختێ مووسا ل دویڤ وەختێ مە دانایی هاتی، و خودایێ وی د گەل ئاخڤتی [بێی كو ئێك د ناڤبەرا واندا هەبیت]، [مووسایی] گۆت: خودێوۆ خۆ نیشا من بدە، تە ببینم، [خودێ] گۆت: ب ڕاستی تو قەت من نابینی، بەلێ بەرێ خۆ بدە چیایی، ئەگەر ل جهێ خۆ ما، دبیت تو من ببینی، ڤێجا وەختێ خودایێ وی بۆ چیایی دیاربووی [دیاربوونەكا هێژایی وی و یا بێ چاوایی]، ڤێجا چیا پرت پرت بوو، و د گەل ئەردی ڕاست بوو. و مووسا كەڤت و های ژ خۆ نەما، ڤێجا دەمێ ب سەر خۆڤە هاتی و هشیاربووی، گۆت: ئەز تە ژ هەمی كێماسییان پاقژ دكەم، من تۆبەیە جارەكا دی ڤێ داخوازێ بكەم و ئەز خودان باوەرێ ئێكێمە."},{"id":144,"translation":"144. [خودێ‌] گۆت: هەی مووسا، ب ڕاستی من ب پێغەمبەراتییا خۆ و ب ئاخڤتنا خۆ، تو ل سەر خەلكی هەلبژارتی و كرییە سەرپشك، ڤێجا ئەڤا من دایییە تە [ژ تێگەهشتن و پێغەمبەراتییێ] بگرە، و ژ شوكورداران بە."},{"id":145,"translation":"145. و مە بۆ مووسایی ل سەر دەپێت تەوراتێ هەمی تشت ژ شیرەت و ئەحكامان ب درێژی نڤێسینە. ڤێجا ب هێز و ژ دل وەربگرە، و فەرمانا ملەتێ خۆ ژی بكە یا چێتر وەربگرن [وەكی لێ بۆرین و تۆلڤەكرنێ، ئانكو وێ بكەن یا پتر خێر بۆ وان پێ دئێتە نڤێسین]، و ب ڕاستی نێزیك ئەز دێ خانییێت ژ ڕێ دەركەڤتییان [وەكی فیرعەونی و ملەتێ وی] نیشا هەوە دەم [كا چ ل وارێ وان هاتییە]."},{"id":146,"translation":"146. ئەز ناهێلم ئەوێت ژ بێ بەختی و ژ نەهەقی خۆ د ئەردیدا مەزن دكەن، د نیشان و ئایەتێت من بگەهن، و ئەگەر هەمی نیشان و ئایەتان ژی ببینن، دیسا باوەرییێ پێ نائینن، و ئەگەر ڕێكا هیدایەتێ و ڕاستییێ ببینن ژی ناگرن، و ناكەنە ڕێكا خۆ، و ئەگەر ڕێكا خرابییێ و بەرزەبوونێ ببینن دێ بۆ خۆ كەنە ڕێك، چونكی ئایەت و نیشانێت مە درەو ددانان، و ژێ د بێ ئاگەهـ بوون."},{"id":147,"translation":"147. و ئەوێت نیشان و ئایەتێت مە و دیتنا ئاخرەتێ درەو ددانان، كار و كریارێت وان [یێت چاك] پویچ بوون، ما ئەو دێ ژ جزایێ كارێ خۆ پێڤەتر بینن!"},{"id":148,"translation":"148. و ملەتێ مووسایی، پشتی [چۆنا] وی، [پشتی مووسا چۆیییە ژڤانێ خودایێ خۆ] ژ چەكێت خۆ [ژ زێر و زینەتێ د گەل وان] گۆلكەك چێكرن، لەشەكێ بێ گیان بوو دەنگێ چێلێ هەبوو، ما نەددیتن وی [گۆلكی] ئەو نەدئاخڤتن و بەرێ وان نەددا چو ڕێكان، [و گۆلك] ب پەرستی بۆ خۆ كرنە پەرستی، و ئەو ب خۆ د ستەمكاران بوون."},{"id":149,"translation":"149. ڤێجا وەختێ پەشێمان بوویین و زانین یێت گومڕا بوویین، گۆتن: ئەگەر خودایێ مە دلۆڤانییێ ب مە نەبەت، و گونەهێت مە ژێ نەبەت، ب ڕاستی ئەم دێ ژ خوسارەتان بین."},{"id":150,"translation":"150. و وەختێ مووسا [ژ ژڤانا خودایێ خۆ] ب سەر ملەتێ خۆدا ڤەگەڕیایی، زێدە كەربگرتی و خەمگین ڤەگەریا، گۆت: پیسە شۆل بوو هەوە پشتی من كری [دەمێ هەوە گۆلك پەرستی] ئەرێ هەوە لەز ل فەرمانا خودێ كر [هەوە چ بوو؟ هەوە گۆلك پەرست، و هەوە خۆ نەگرت هەتا ئەز ژ ژڤانێ خودێ دزڤڕم، و فەرمانا خودێ بۆ هەوە دبێژم] و مووسایی دەپێت تەوراتێ ئاڤێتن، و دەست ئاڤێتە سەرێ برایێ خۆ، گرت و ب بەر خۆڤە كێشا، [هاروونی] گۆت: هەی كوڕێ دەیكا من، ب ڕاستی ملەتی ئەز بێزاركرم و نێزیك بوو من بكوژن، ڤێجا تو كەیفا نەیاران ب من نەئینە، و من نەدە د گەل ملەتێ ستەمكار [و من ژ وان حسێب نەكە]."},{"id":151,"translation":"151. [مووسایی] گۆت: خودێوۆ، گونەهێت من و برایێ من ژێ ببە و مە هەردوكان ب بەر دلۆڤانییا خۆ بێخە، و تویی ژ هەمی دلۆڤانان دلۆڤانتر."},{"id":152,"translation":"152. ب ڕاستی ئەوێت گۆلك پەرستین نێزیك دێ كەربا خودایێ وان و ڕسوایی د ژیانا دنیایێدا وان گریت، و هۆسا ئەم درەوینان ئیزا ددەین."},{"id":153,"translation":"153. و ئەوێت كار و كریارێت خراب كرین، پاشی تۆبە كرین، و دلبێشی و دلسۆزی د باوەرییا خۆدا كرین، ب ڕاستی خودایێ تە پشتی ڤێ تۆبەیێ، گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":154,"translation":"154. ڤێجا دەمێ كەربا مووسایی داهاتی، دەپێت تەوراتێ ڕاكرن، ئەوا [تەوراتا] ڕێكا ڕاستەڕێیی و دلۆڤانییێ تێدا نڤێسی، بۆ وان یێت ژ خودایێ خۆ دترسن."},{"id":155,"translation":"155. و مووسایی ژ ملەتێ خۆ حەفتێ زەلام ژێ گرتن بۆ وەختێ مە دانایی [دا داخوازا لێبۆرینێ و لێنەگرتنێ ژ خەلەتییا خۆ یا مەزن بكەن، وەختێ گۆلك پەرستین]، ڤێجا دەمێ بیڤەلەرزا ب هێز ئەو گرتین [كەڤتن و نەهشبوون]، ئینا [مووسایی] گۆت: خودێوۆ ئەگەر تە ڤیابایە بەری نوكە دا من و وان د هیلاك بەی، ما دێ مە ب كریارا ساویلكەیان د هیلاك بەی؟ ئەڤە ژ جەڕباندن و ئەزموونا تە پێڤەتر نینە، یێ تە بڤێت ب وێ جەڕباندنێ گومڕا دكەی، و یێ تە بڤێت پێ ڕاستەڕێ دكەی، تویی سەمیان و هاریكارێ مە، ڤێجا ل گونەهێت مە ببۆرە و دلۆڤانییێ ب مە ببە، و ب ڕاستی تو چێترین لێنەگری."},{"id":156,"translation":"156. و تو د ڤێ جیهانێدا قەنجییێ بۆ مە بنڤێسە [ژ ژیانەكا خۆش، و دویماهیكەكا باش، و سەرفەرازی بۆ كارێ باش] و ل ئاخرەتێ ژی قەنجییێ بدە مە [كو بەحەشتە]، ب ڕاستی مە ب بال تەڤە تۆبە كرییە. [خودێ] گۆت: هەر كەسێ من بڤێت دێ ب ئیزایا خۆ هنگێڤم، و دلۆڤانییا من هەمی تشتان ڤەدگریت، ڤێجا ئەز دێ [ڤێ دلۆڤانییێ] سپەهی و خۆسەر [ڕۆژا قیامەتێ] بۆ وان نڤێسم ئەوێت پارێزكارییا من دكەن، و زەكاتا خۆ ددەن، و باوەرییێ ب هەمی كتێب و پێغەمبەرێت مە دئینن."},{"id":157,"translation":"157. و ئەوێت ل دویڤ هنارتی و پێغەمبەرێ نەخواندەوار دچن، ئەوێ سالۆخەت و نیشانێت وی ل دەڤ خۆ د تەورات و ئنجیلێدا دبینن، فەرمانا وان ب قەنجییێ دكەت، و وان ژ خرابییێ ددەتە پاش، و تشتێ پاقژ بۆ وان دورست دكەت، و تشتێ پیس ل سەر وان حەرام دكەت، و بارێ وان یێ گران ل سەر وان ڕادكەت، و قەیدێت وان خۆ پێ گرێدایی ل سەر وان ڕادكەت [ئانكو وی بارێ وان، ژ وان ئەحكامێت وان خۆ پێ گرێدایی ژ نەدورستكرنا هندەك خوارنان و ژێڤەكرنا جهێ پیس ژ جلكێ وان و سۆتنا دەستكەڤتییان (الغنائم)... هتد، سڤك كر]، ڤێجا ئەوێت باوەری پێ ئینایین، و ڕێز لێ گرتین، و هاریكارییا‏ وی ل سەر نەیاران كری، و ب دویڤ وێ ڕۆناهییێ‌ كەڤتین ئەوا د گەل وی هاتی [كو قورئانە]، ئەڤە ئەون یێت سەرفەراز."},{"id":158,"translation":"158. بێژە: گەلی مرۆڤان، ب ڕاستی ئەز پێغەمبەرێ خودێمە بۆ هەوە هەمییان، ئەو خودایێ ملكێ ئەرد و ئەسمانان یێ وی، چو پەرستی نینن ژ وی پێڤەتر، ئەوە ژیانێ ددەت، و دبەت، ڤێجا باوەرییێ ب خودێ و پێغەمبەرێ وی بینن، ئەو پێغەمبەرێ نەخواندەوار، ئەوێ (ئەو پێغەمبەرێ) باوەرییێ ب خودێ و كتێبێت وی دئینیت، و ل دویڤ وی هەڕن، دا هوین ڕاستەڕێ ببن."},{"id":159,"translation":"159. و دەستەكەك ژ ملەتێ مووسایی هەیە، بەرێ خەلكی ب ڕاستی و هەقییێ ددەنە ڕێكا ڕاست، و ب هەقییێ و ڕاستییێ ژی فەرماندارییێ‌ و حوكمی دكەن."},{"id":160,"translation":"160. و مە ملەتێ مووسایی كرە دوازدە دەستەك و ئویجاخ، و دەمێ ملەتێ وی ئاڤ ژێ خواستی، مە وەحی بۆ هنارت: دارێ خۆ ل كەڤری بدە [هەر كەڤرەكێ هەبیت]، پشتی مووسایی دارێ خۆ ل كەڤری دایی، دوازدە كانی ژێ زان و دەركەڤتن [تەمەت هەژمارا ئویجاخێت وان]، و هەر ئێكی كانییا خۆ زانی و نیاسی، و مە عەور ل هنداڤی وان كرنە سهوانە [كو سهێ ل وان بكەن] و گەزۆ و سویسك مە ب سەر واندا باراندن، ڤێجا ژ حەلالێ پاك و پاقژێ مە ب ڕزقێ هەوە كری بخۆن، و ئەوان [ب كار و كریارێت خۆ یێت نە د ڕێدا و نەدورست] زیان ل مە نەكرییە، بەلكی هەر یا ل خۆ كرین."},{"id":161,"translation":"161. و وەختێ خودێ گۆتییە وان [مەخسەد پێ ئسرائیلییان] هەڕنە د ڤی گوندیدا [قودسێ] و ب بەرفرەهی و ل جهێ هەوە بڤێت ژێ بخۆن، و بێژن: خودێوۆ گونەهێت مە ژ مە داقوتە، و داچەمیایی [و خۆشكاندی بۆ خوادیێ هوین ژ بەرزەبوونێ ڕزگار كرین] بدەنە ژۆر، دێ ل گونەهێت هەوە بۆرم و ناهێلم، و ئەم دێ خێرا قەنجیكاران پتر لێ كەین."},{"id":162,"translation":"162. بەلێ ئەوێت ستەم و زۆرداری كرین، ئەو فەرمانا خودێ ل وان كری [كو بێژن گونەهێت مە ژ مە داقوتە]، ب تشتەكێ دی یێ ژێ نەهاتییە خواستن، گوهارتن [ڤێجا ژ بەر هندێ]، و ژ بەر نەگوهداری و ستەما وان دكر مە ئیزایەك ژ ئەسمانی ب سەر واندا هنارت."},{"id":163,"translation":"163. و تو [هەی موحەممەد] پسیارا وی گوندێ نێزیكی دەریایێ [ژ ئسرائیلییان] بكە، وەختێ وان د ڕۆژا شەنبییێدا دەستدرێژی كرین، وەختێ ڕۆژا شەنبییێ ماسییێت وان سەر ئاڤ دبوون، و ڕۆژا نە شەنبی [كو یا بۆ وان دورست تێدا بگرن] نەدهاتن، مە هۆسا و ژ بەر ژ ڕێ دەركەڤتنا وان ب ڤێ بەلایێ جەڕباندن [كو ڕۆژا بۆ وان نەدورست ماسیان بگرن، ماسییێت ئاشكەرا سەرئاڤ ببن، و ڕۆژا بۆ وان دورست بگرن، ماسی نەئێن و دیار نەبن]."},{"id":164,"translation":"164. و وەختێ دەستەكەكێ ژ وان گۆتی [گەلی دەستەكا شیرەتكاران] هوین بۆ چ خەلكەكی شیرەت دكەن، كو خودێ دێ وان د هیلاك بەت، یان ژی دێ وان ب بەر ئیزایەكا دژوار ئێخیت، [كۆما شیرەتكار] گۆت: بۆ هندێیە دا بۆ مە ل دەڤ خودایێ هەوە ببیتە هەجەت (مهانە)، و بەلكی ئەو ل خۆ بزڤڕن و خۆ بپارێزن."},{"id":165,"translation":"165. ڤێجا وەختێ وان، ئەو شیرەتێت ل وان دهاتنە كرن، ژ بیرا خۆ برین و پویتە پێ نەكرین، مە ئەوێت بەرگەڕیان دكرن كو خرابی نەئێتە كرن رزگار كرن، و مە ئەوێت ستەم دكرن [یێت د ئەزموونا خۆدا كەڤتین و یێت خۆ ل سەر خرابییێ بێ دەنگ كرین] ب ئیزایەكا ب ژان و دژوار هنگاڤتن، ژ بەر ژ ڕێ دەركەڤتنا وان."},{"id":166,"translation":"166. ڤێجا وەختێ وان خۆ مەزن كرین ل سەر تشتێ نەهییا وان ژێ هاتییە كرن، و زێدەگاڤییا خۆ نەهێلایین، مە گۆتە وان: ببنە مەیموینكێت ڕسوا و ڕەزیل."},{"id":167,"translation":"167. و بۆ ملەتێ خۆ بێژە: وەختێ خودایێ تە [پێشییێت ئسرائیلییان] ئاگەهدار كرین، كو خودایێ تە هندەك مرۆڤێت وەسا ب سەر واندا دێ هنێریت، كو هەتا ڕۆژا قیامەتێ ئیزا و نەخۆشییەكا ب ژان و دژوار بدەنە بەر وان، و ب ڕاستی خودایێ تە جزا ب لەزە [ئانكو جزاكرنا وی یا ب لەزە]، و خودایێ تە ب ڕاستی گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":168,"translation":"168. و مە ئەو (ئسرائیلی) د ئەردیدا كرنە كۆم كۆم [و مە ژێكڤەكرن]، هندەك ژ وان د قەنج و كێرهاتی بوون [ئەڤێت باوەری ب موحەممەد پێغەمبەر ئینایین، و یێت بەری هاتنا وی مرین]، و هندەك ژ وان د وەسا نەبوون، ڤێجا مە ئەو ب خۆشی و نەخۆشییان جەڕباندن، دا ل خۆ بزڤڕن."},{"id":169,"translation":"169. و د دویڤ ڤانڕا [ئەڤێت تێكەل، قەنج و خراب] دەستەكەك هات چو خێر تێدا نە، بوونە وێرسێت تەوراتێ [دخوینن، بەلێ كار پێ ناكەن] و لەزێ ل ئەڤا نێزیك و كێم دكەن [كو دنیایە، و پشتا خۆ ددەنە هەقییێ] و دبێژن: دێ خودێ مە ئازاكەت و ل مە ناگریت، و ئەگەر متایەكێ دی ژی وەكی وێ ب دەست وان بكەڤیت دێ ڕاكەن [ل نك نەخەمە، حەلالە یان حەرامە؟] ئەرێ ما پەیمان د تەوراتێدا ژ وان نەهاتبوو ستاندن، كو ئەو ژ ڕاستییێ پێڤەتر چو یێ دی ل سەر ناڤێ خودێ نەبێژن؟ [ڤێجا چاوا حەرامی دخۆن و دبێژن: خودێ ل مە ناگریت] و وان تەورات یا خواندی كا چ تێدایە. و ئاخرەت بۆ وان، یێت پارێزكارییا خودێ دكەن چێترە، ڤێجا ما هوین ئاقلێ خۆ نائیننە سەرێ خۆ."},{"id":170,"translation":"170. و ئەوێت تەوراتێ دگرن و كار پێ دكەن، و نڤێژان [كا چاوا فەرمانا وان پێ هاتییە كرن] بەردەوام دكەن، ب ڕاستی ئەم خێرا قەنجیكاران بەرزە ناكەین."},{"id":171,"translation":"171. و بیننە بیرا خۆ دەمێ مە چیایێ (طور) ل هنداڤی وان وەكی بانەكی یان سهوانەكێ‌ بلندكری، هزر دكرن دێ ب سەر واندا ئێت، [مە گۆتە وان] ئەڤا مە بۆ هەوە هنارتی ژ دل و ب هێز وەربگرن و لێ د ڕژد بن. و بیننە بیرا خۆ كا چ تێدایە و خۆ ژ بیرڤە نەكەن، دا ژ ئیزایێ بێنە پارستن."},{"id":172,"translation":"172. و وەختێ خودایێ تە ژ پشتا ئادەمی، دویندەها وی دەرئێخستی، و هەر ئەو [دویندەهـ] ل سەر دویندەهێ ب خۆ كرنە شاهد، [وی وەختی خودێ گۆتە وان]: ما ئەز نە خودایێ هەوەمە؟ گۆتن: بەلێ، ئەم شادەیییێ ددەین، ئەڤە دا هوین ڕۆژا قیامەتێ نەبێژن، ئەم ژ ڤێ د بێ ئاگەهـ بوویین."},{"id":173,"translation":"173. یان ژی دا هوین نەبێژن [ئەم چ بكەین] باب و باپیرێت مە بەری مە هەڤال و هەڤپشك [بۆ خودێ] چێكربوون، و ئەم ژی دویندەهەك بوویین پشتی وان هاتین [مە ژ نك خۆ هەڤال و هەڤپشك چێ نەكرینە، مە چاڤ ل وان كر]، ڤێجا ما دێ مە ب كریارا گومڕایان د هیلاك بەی؟."},{"id":174,"translation":"174. و هۆسا ئەم نیشانان ب درێژی و ب هەمی ئاوایان ڕۆن دكەین، دا [پویچییا ئەو ل سەر بهێلن] بزڤڕن [بۆ هەقییێ]."},{"id":175,"translation":"175. [هەی موحەممەد] تو بۆ وان [ئانكو ئسرائیلییان]، سەرهاتییا وی مرۆڤی بێژە و بخوینە، ئەوێ مە زانینا نیشان و ئایەتێت خۆ دایییێ، پاشی ئەو ژ زانینا وان ئایەتان دەركەڤت و خۆ ژێ كێشا [هەروەكی مار ژ كەڤلێ خۆ دەردكەڤیت]، ڤێجا شەیتان ب دویڤ كەڤت و خۆ گەهاندێ، و بوو ژ وان یێت زێدە گومڕا و بەرزە."},{"id":176,"translation":"176. و ئەگەر مە ڤیابایە ئەم دا وی ب وێ زانینا مە دایییێ‌ بلندكەین و قەدری دەینێ، بەلێ ئەو ما ب دنیایێڤە، و ب دویڤ دلخوازییا خۆ كەڤت، ڤێجا مەتەلا وی [د خرابییێدا] وەكی مەتەلا سەیییە ئەگەر لێ بخوڕی و دەربێخی، دێ حلكەحلكێ كەت [ئانكو دێ ئەزمانێ خۆ دەرئێخیت] و ئەگەر بهێلی و دەرنەئێخی ژی، هەر دێ حلكەحلكێ كەت، و ئەڤ مەتەلە مەتەلا وانە یێت نیشانێت مە درەو دانایین و باوەری پێ‌ نەئینایین [ئانكو ئەو ژی وەكی سەیینە چ شیرەتان ل وان بكەی یان لێ نەكەی، وەكی ئێكە، نائێنە سەر ڕێكا ڕاست]. ڤێجا ڤان چیرۆكان بۆ ڤەگێڕە، دا هزرا خۆ تێدا بكەن."},{"id":177,"translation":"177. چ مەتەلەكا پیسە وان كەسان هەی، ئەوێت نیشان و ئایەتێت مە درەو دانایین، و ئەوان ستەم ل خۆ ب خۆ كرییە [نە ل كەسێ دی]."},{"id":178,"translation":"178. ئەوێ خودێ ڕاستەڕێ بكەت هەر ئەوە ڕاستەڕێكری، و هەر كەسێ [ژ بەر كار و كریارێت وی] گومڕا و بەرزە بكەت، نێ هەر ئەوەن یێت خوسارەت."},{"id":179,"translation":"179. ب سویند مە گەلەك ئەجنە و مرۆڤ بۆ دۆژەهێ یێت چێكرین، وان دل یێت هەین، هەقییێ پێ تێ ناگەهن، و چاڤ یێت هەین، پێ نابینن، و گوه یێت هەین پێ گولێ نابن (نابهیسن)، ئەڤە وەكی تەرش و كەوالانە [مفایی بۆ خۆ ژ ئەندامێت هەستكرنێ نابینن] بەلكی هێژ بەرزە و گومڕاترن، ئەڤەنە یێت ئاگەهـ ژ خۆ نەیی."},{"id":180,"translation":"180. و [هەمی] باشناڤ بۆ خودێنە، ڤێجا ب وان دوعایان ژێ بكەن، و هوین وان بهێلن ئەوێت دەستكارییێ‌ د ناڤێت ویدا (یێت خودێ) دكەن، دێ ئەو گەهنە جزایێ كارێ خۆ."},{"id":181,"translation":"181. و ژ وان ئەوێت مە چێكرین (دەستەكەك) هەیە، ب هەقییێ ڕاستەڕێیییێ‌ دكەن و پێ [ب هەقییێ] دادوەرییێ‌ دكەن."},{"id":182,"translation":"182. و ئەوێت نیشان و ئایەتێت مە درەو دانایین، دێ مۆلەتێ دەینێ، پیچ پیچە دێ وان نێزیكی وی تشتی كەین یێ وان بەرئاتاف بكەت بێی ب خۆ بحەسن."},{"id":183,"translation":"183. ئەز دێ مۆلەتێ دەمێ [و جزاكرنا وان ب پاش ئێخم]، ب ڕاستی گرتن و ئیزایا من یا ب هێز و دژوارە."},{"id":184,"translation":"184. ئەرێ ما نادەنە هزرا خۆ كو چو دیناتی ل دەڤ هەڤالێ وان (كو پێغەمبەرە) نینە؟ بەلێ ئەو ژ ئاگەهداركەرەكێ ئاشكەرا پێڤەتر نینە."},{"id":185,"translation":"185. ئەرێ ما ئەو هزرا خۆ د مەزناتییا ئەرد و ئەسمانان و د تشتێ خودێ چێكریدا ناكەن، و دبیت وەختێ مرنا وان [یان ئیزادانا وان ژ بەر گاورییا وان] نێزیك بووبیت، ڤێجا ما ئەو پشتی قورئانێ باوەرییێ ب كیژ ئاخڤتنێ دئینن؟."},{"id":186,"translation":"186. و هەر كەسێ خودێ [ب كار و كریارێت وی یێت خراب] گومڕا و بەرزە بكەت، نێ كەس نینە وی ڕاستەڕێ بكەت، و دێ وان هێلین هەر د خرابییا خۆدا بزڤڕن."},{"id":187,"translation":"187. [هەی موحەممەد] پسیارا ڕۆژا قیامەتێ ژ تە دكەن، كا كەنگییە و كەنگی دێ ئێت؟ بێژە: ب ڕاستی زانینا وەختێ هاتنا وێ بەس ل دەڤ خودایێ منە، كەس نەشێت وەختێ وێ بدەتە ئاشكەراكرن خودێ نەبیت، ژ ئەرد و ئەسمانان مەزنترە بزانن [یان ڕۆژا دئێت یا گرانە ل سەر ئەرد و ئەسمانان] ب سەر هەوەدا نائێت ژ نشكەكێڤە نەبیت، پسیارا وێ ژ تە دكەن، هەروەكی تو دزانی و لێ دگەڕی، بێژە: ب ڕاستی زانینا [هاتنا] وێ [ڕۆژێ] بەس ل دەڤ خودێیە، بەلێ باراپتر ژ خەلكی [ڤێ ڕاستییێ] نوزانن."},{"id":188,"translation":"188. [هەی موحەممەد] بێژە: نە ب دەستێ منە مفایەكی بگەهینمە خۆ، یان زیانەكێ ژ خۆ بدەمە پاش، ئەو نەبیت یا خودێ حەزكری، و ئەگەر من غەیب [تشتێ نەئاشكرا و نەبوویی] زانیبایە، دا پتر فایدەكەم و خوسارەت نەدبووم [و زیان نەدگەهشتە من] و ئەز ژ ئاگەهداركەر و مزگینئینی پێڤەتر نینم، بۆ وی ملەتێ باوەرییێ بینیت."},{"id":189,"translation":"189. و ئەوە [ئانكو خودێیە] هوین ژ ئێك كەس ب تنێ چێكرین، و هەڤسەرا وی ژی ژێ چێكر، دا بێنا (سەبرا) وی پێ بێت و ل دەڤ ڤەهەسیێت، ڤێجا وەختێ چۆیییە نڤینا وێ، ب حال كەڤت، حالەكێ سڤك، و ما د ڤی حالیدا، ڤێجا وەختێ گران بوویی، [و بچویك د زكیدا مەزن بوویی] وێ و زەلامێ خۆ دوعا ژ خودێ كرن: ئەگەر تو زاڕۆكەكێ ب كێرهاتی بدەیە مە، ئەم دێ ژ شوكورداران بین."},{"id":190,"translation":"190. ڤێجا وەختێ خودێ [دوعایا وان قەبویل ‏كری] و زاڕۆكەكێ ب كێرهاتی دایییێ، هندە دویندەها وان هەڤپشكان [ب ڤێ دانێ] بۆ [خودێ] چێ دكەن، و خودێ بلندتر و پاقژترە ژ وێ شركا ئەو دكەن. [ئەڤ ئایەتە بەحسێ‌ هندە دویندەها ئادەم پێغەمبەر و حەوایێ دكەت دەمێ‌ خودێ‌ دویندەهـ دایییێ‌ شوینا سوپاسییا خودێ‌ بكەن هەڤپشكان بۆ خودێ‌ چێ دكەن چ ب ناڤكرنا وان ب ناڤێت خەلەت بكەنە بەندە نە بۆ خودێ‌ یان غەیری خودێ‌ ـ ئەوێ‌ ئەو كەرم د گەل كری ـ دپەرێسن]."},{"id":191,"translation":"191. ئەرێ ئەو وی بۆ خودێ دكەنە هەڤپشك یێ چو چێ نەكەت، و ئەو ب خۆ یێت هاتینە چێكرن."},{"id":192,"translation":"192. و ئەو نەشێن هاریكارییا‏ وان بكەن [خۆ ئەگەر ژێ بخوازن ژی]، و نەشێن هاریكارییا‏ خۆ ژی بكەن."},{"id":193,"translation":"193. و ئەگەر هوین گازی وان [بوتان] بكەن بۆ ڕاستەرێیییێ، ل دویڤ هەوە نائێن [چونكی بەرن و د بێ ڕوحن]، وەكی ئێكە چ هوین گازی وان بكەن یان بێ دەنگ بمینن و گازی وان نەكەن."},{"id":194,"translation":"194. ب ڕاستی ئەوێت هوین دپەرێسن چێكرییێت خودێنە، وەكی هەوە، ڤێجا گازی وان بكەن بلا بەرسڤا هەوە بدەن!! ئەگەر هوین ڕاست دبێژن."},{"id":195,"translation":"195. ئەرێ ما وان [بوتان] پێ هەنە پێ ب ڕێڤە بچن؟ یان دەست هەنە پێ دربان بدانن؟ یان چاڤ هەنە پێ ببینن؟ یان گوه هەنە پێ گولێ ببن؟!! بێژە: هوین گازی هەمی هەڤپشكێت خۆ بكەن، پاشی هوین و ئەو پێكڤە پیلانێ بۆ من بگێڕن و چو دەرفەتێ ژی نەدەنە من."},{"id":196,"translation":"196. ب ڕاستی پشتەڤان و هاریكارێ من خودێیە، ئەوێ قورئان ئینایییە خوارێ، و ئەوە هاریكارییا‏ قەنجیكاران دكەت."},{"id":197,"translation":"197. و ئەوێت هوین ژ بلی خودێ دپەرێسن، نەشێن هاریكارییا‏ هەوە بكەن، و نەشێن هاریكارییا‏ خۆ ژی بكەن."},{"id":198,"translation":"198. و ئەگەر هوین گازی وان [بوتان] بكەن بۆ ڕێكا ڕاست، گول هەوە نابن، و تو دبینی بەرێ وان یێ ل تە، بەلێ ئەو ب خۆ نابینن."},{"id":199,"translation":"199. لێنەگرتنێ و كار و ئالییێ ساناهی بگرە، و فەرمانێ ب كار و كریارێت قەنج بكە، و ڕوییێ خۆ ژ نەفامان وەرگێڕە."},{"id":200,"translation":"200. و هەر وەختەكێ وەسواسەك ژ شەیتانی بگەهیتە تە، خۆ ب خودێ بپارێزە، ب ڕاستی ئەو یێ گوهدێر و زانایە."},{"id":201,"translation":"201. ب ڕاستی ئەوێت پارێزكاری كرین، هەر وەختەكێ وەسواسەك ژ شەیتانی گەهشتە وان، [فەرمانا خودێ] هاتە بیرا وان، ڤێجا ب خۆ دحەسن، و چاڤێت وان باش ڕۆن دبن، [و دزانن ئەڤە وەسواسا شەیتانییە، خۆ ژ گونەهێ ڤەدكێشن و گوهێ خۆ نادەنە شەیتانی]."},{"id":202,"translation":"202. و برایێت وان [ژ شەیتانان] هاریكارییا‏ وان [گاوران] دكەن د خرابییێدا، و پاشی دەست ژ خرابییا وان بەرنادەن."},{"id":203,"translation":"203. و ئەگەر تو بۆ وان چو موعجیزەیان نەئینی، دێ بێژن: بلا تە ئێك ژ دەڤ خۆ ئینابایە [بۆ تڕانە]، بێژە: ئەز ل دویڤ وی تشتی دچم یێ كو وەحی بۆ من پێ هاتبیت ژ بەرێ خودایێ منڤە، ئەڤ قورئانە نیشان و دەلیلێت ئاشكەرانە ژ خودایێ هەوە، و ڕێكا هیدایەتێ و دلۆڤانییێیە بۆ ملەتێ باوەرییێ بینیت."},{"id":204,"translation":"204. و ئەگەر قورئان هاتە خواندن [د نڤێژێدا و ژ دەرڤەی نڤێژێ ژی] گوهێ خۆ بدەنێ و بێ دەنگ ببن، دا دلۆڤانی ب هەوە بێتە برن."},{"id":205,"translation":"205. و خودایێ خۆ ب ترس و ئاشكەراییڤە و ب نهینی و ناڤنجیڤە (ناڤبەرا دەنگێ نزم و یێ بلند) سپێدە و ئێڤاران بینە بیرا خۆ، و ژ بێ ئاگەهان نەبە."},{"id":206,"translation":"206. ب ڕاستی ئەوێت ل دەڤ خودایێ تە [كو ملیاكەتن] خۆ ل سەر پەرستنا خودێ مەزن ناكەن و خودێ [ژ هەمی كێماسییان] پاقژ دكەن، و هەر بۆ خودێ سوجدەیان دبەن."}]},{"id":8,"verses":[{"id":1,"translation":"1. پسیارا دەستكەڤتییێت (خەزایێ) ژ تە دكەن [كا دێ چاوا ئێنە بەلاڤكرن، نەخاسمە پشتی ژێك جودابوون ل سەر دەستكەڤتییێت بەدرێ پەیدابوویی]، بێژە: دەستكەڤتی بۆ خودێ و پێغەمبەرینە [ئانكو بەلاڤكرنا وان ب هیڤییا پێغەمبەریڤەیە]، ڤێجا پارێزكارییا خودێ بكەن [ل سەر دەستكەڤتییان ژێكڤە نەبن، و ل بەر فەرمانا خودێ ڕاوەستن]، و ناڤبەرا خۆ دورست بكەن، و گوهدارییا خودێ و پێغەمبەرێ وی بكەن ئەگەر هوین خودان باوەر بن."},{"id":2,"translation":"2. ب ڕاستی خودان باوەر بەس ئەون، ئەوێت ئەگەر ناڤێ خودێ هاتە ئینان، دلێت وان ژ ترساندا خۆ دقوتن، و ئەگەر قورئان ل سەر وان هاتە خواندن، باوەرییا وان پتر لێ دئێت، و پشتا خۆ ب خودێ موكوم و گەرم دكەن."},{"id":3,"translation":"3. و ئەوێت بەردەوام [و ب ڕەنگێ پێدڤی] نڤێژان دكەن، و ژ تشتێ مە دایییێ‌ خێران ددەن."},{"id":4,"translation":"4. ئەها ئەڤەنە خودان باوەرێت ڕاست و دورست، وان ل دەڤ خودایێ خۆ پێك و پایە و گونەهـ ژێبرن و ڕزقەكێ بەرفرەهـ هەیە."},{"id":5,"translation":"5. [حوكمێ ژێكڤەكرنا دەستكەڤتییان ب دویماهیك هات، دێ ب وی ڕەنگی بیت یێ خودێ بڤێت، د گەل هندێ كو ب دلێ هندەكان نینە ژی] هەروەكی خودایێ تە تو ژ مەدینەیێ دەرئێخستی بۆ بەدرێ [بۆ كارەكی تەقدیرا وی ل سەر بوو]، و هندەك ژ خودان باوەران ئەڤە پێ نەخۆش بوو."},{"id":6,"translation":"6. پشتی بۆ وان ڕاستی دیاربوویی كو دێ سەركەڤن، جڕەبڕێ [د دەرهەقێ شەڕیدا] د گەل تە دكەن، [و وان شەڕ پێ نەخۆشە] دێ بێژی بۆ كوشتنێ دئێنە هاژۆتن، و كوشتنێ ب چاڤێت خۆ دبینن."},{"id":7,"translation":"7. و بیننە بیرا خۆ وەختێ خودێ ژڤان ب ئێك ژ دویان دایییە هەوە [كاروانێ قورەیشییان، یان سەركەڤتن ل سەر لەشكەرێ وان]، بەلێ هوین حەز دكەن یا بێ شەڕ بگەهیتە هەوە [كو كاروانە]، و خودێ دڤێت ب ئایەتێت خۆ ئەوێت هاتینە خوارێ ل سەر شەڕی، هەقییێ بنەجهـ بكەت، و گاوران بنبڕ بكەت."},{"id":8,"translation":"8. و دا هەقییێ‌ [كو ئیسلامە] بنەجهـ بكەت، و پویچاتییێ‌ پویچ بكەت، چەند نە ب دلێ گونەهكاران [بوت پەرێسان] ژی بیت."},{"id":9,"translation":"9. بیننە بیرا خۆ وەختێ [د شەڕێ بەدرێدا] لاڤلاڤ و هەوار هەوارا هەوە: هەوە سەركەڤتن و هاریكاری ژ خودایێ خۆ دخواست، ئینا بەرسڤا هەوە دا، ب ڕاستی ئەز دێ ب هزار ملیاكەتێت ل دویڤ ئێك پشتەڤانییا هەوە كەم."},{"id":10,"translation":"10. و ئەڤ هاریكارییە بۆ هەوە كر، دا بۆ هەوە ببیتە مزگینی ژ بەرێ خودێڤە، و دا دلێت هەوە پێ تەنا ببن [كو هوین دێ سەركەڤن]، و ب ڕاستی سەركەڤتن بەس ب دەستێ خودێیە، ب ڕاستی خودێ یێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":11,"translation":"11. و بیننە بیرا خۆ دەمێ خەوەكا سڤك دلێ هەوە گرتی، و خودێ ژ نك خۆ هوین پێ دلتەنا كرین و باران بۆ هەوە ژ ئەسمانی باراندی، دا هەوە پێ پاقژ بكەت [شویشتنێ ل سەر خۆ ڕاكەن، و دەستنڤێژێت خۆ بگرن و نڤێژێت خۆ بكەن]، و دا ئاوازێت شەیتانی ژ دەڤ هەوە ببەت [هوین نەبێژن ئەم دكێمین و ئەو گەلەكن]، و دا دلێت هەوە ب بێنفرەهییێ موكوم بكەت، و پێیان پێ ڕابگریت [و ل بن پییێت هەوە گزر بكەت و نەبنە تەقن]."},{"id":12,"translation":"12. بیننە بیرا خۆ دەمێ خودایێ تە وەحی بۆ ملیاكەتان هنارتی، ب ڕاستی ئەز یێ د گەل هەوە، ڤێجا مزگینییێ ب سەركەڤتنێ بدەنە ئەوێت باوەری ئینایین و وان ڕاگرن، ئەز دێ ترس و لەرزێ ئێخمە د دلێت واندا ئەوێت گاور بوویین، ڤێجا هوین دربان داننە ستۆ و سەرتلێت وان."},{"id":13,"translation":"13. چونكی وان دژاتییا خودێ و پێغەمبەرێ وی دكر، و هەر كەسێ دژاتییا خودێ و پێغەمبەرێ وی بكەت [بلا بزانیت] هندی جزایێ خودێیە، ب ڕاستی جزایەكێ دژوارە."},{"id":14,"translation":"14. ئەڤە ئیزایا هەوەیە ڤێجا تامكەنێ، [و بزانن] ب ڕاستی [ڕۆژا قیامەتێ] ئاگرێ دۆژەهێ بۆ گاورانە."},{"id":15,"translation":"15. گەلی ئەوێت هەوە باوەری ئینایین، ئەگەر هوین [د شەڕیدا] كەڤتنە بەر سینگێ گاوران، پشتا خۆ نەدەنە وان و ژ وان نەڕەڤن."},{"id":16,"translation":"16. و هەر كەسێ وێ ڕۆژێ پشتا خۆ بدەتە وان و ژ وان بڕەڤیت، ژ بلی وی یێ ل بەر بیت بچیتە چەنگەكێ دی یێ شەڕی یان خۆ ڤەكێشیت، دا جارەكا دی ب هێزتر بزڤڕیتەڤە، یان خۆ بدەتە د گەل دەستەكەكا دی، ڤێجا ب ڕاستی ئەوێ پشتا خۆ بدەتە وان و ژ وان بڕەڤیت [ژ بلی ئەوێت مەبەستا وان هاتینە دیاریكرن] هێژایی غەزەبا خودێ بوو، و جهێ وی دۆژەهە و پیسە جهە."},{"id":17,"translation":"17. ڤێجا نە هەوە ئەو دكوشتن، بەلێ خودێ ئەو كوشتن و نە تو بوویی [هەی پێغەمبەر وەختێ خیز گەهشتییە سەروچاڤێت هەمییان] تە هاڤێتی وەختێ تە هاڤێتی، بەلێ خودێ هاڤێت، و دا خودێ ب ڤێ [هاریكرن و سەرئێخستنێ] قەنجی و كەرەمەكا باش د گەل خودان باوەران بكەت، ب ڕاستی خودێ گوهدێر و زێدە زانایە."},{"id":18,"translation":"18. مەخسەد [ژ ڤان هاریكارییان] ئەوە [خودێ قەنجییێ د گەل خودان باوەران بكەت، و پیلانێت گاوران سست بكەت]، ب ڕاستی خودێ لاوازكەرێ پیلانێت گاورانە."},{"id":19,"translation":"19. [گەلی موشركان] ئەگەر هوین سەركەڤتنێ دخوازن [بۆ وی یێ ڕاست و دورست]، ڤێجا سەركەڤتن ل دویڤ داخوازا هەوە هات [كا كی چێتر و دورستترە، خودێ ئەو ب سەرئێخست]، و ئەگەر هوین نەیارەتییا [پێغەمبەری و موسلمانان] بهێلن و بەس بكەن، نێ ئەڤە بۆ هەوە چێترە، و ئەگەر هوین بزڤڕنەڤە [گاورییێ و دژمناتییێ]، ئەم ژی دێ [بۆ هاریكارییا‏ پێغەمبەری و شكاندنا گاوران] زڤڕینەڤە، و كۆم و هەژمارا هەوە چو مفایی ناگەهینتە هەوە، هوین چەند گەلەك ژی بن، و ب ڕاستی خودێ یێ د گەل خودان باوەران."},{"id":20,"translation":"20. گەلی خودان باوەران، گوهدارییا خودێ و پێغەمبەرێ وی بكەن، و پێغەمبەری نەهێلن و پشتا خۆ نەدەنێ، و گوهێ هەوە ب دورستایی لێ كا چ دبێژیت."},{"id":21,"translation":"21. و وەكی وان نەبن ئەوێت گۆتین مە بهیست [كو ئەو دوڕوی و جوهینە] و ئەو ب خۆ [بهیستنەكا ب مفا] نابهیسن."},{"id":22,"translation":"22. ب ڕاستی خرابترین جاندار ل دەڤ خودێ، ئەون ئەوێت كەڕ و لال، ئەوێت تێ نەگەهن [كا چ د خێرا واندایە چ د خێرا واندا نینە، هەلبەت ئەڤ ئایەتە د دەرهەقێ هندەك مرۆڤان ژ ئویجاخا (عبد الدار)دا هاتە خوار، دگۆتن: ئەم د ڕاستا وی تشتیدا یێ موحەممەد پێ هاتی د كەڕ و كۆرە و لالین]."},{"id":23,"translation":"23. و ئەگەر خێرەك د واندا [د كەڕ و لالاندا] هەبایە، دا خودێ هەقییێ ب گوهێ وان ئێخیت، و ئەگەر ب گوهێ وان ئێخستبایە ژی، هەر دا پشتا خۆ دەنێ و ڕوییێ خۆ ژ باوەرییێ وەرگێڕن."},{"id":24,"translation":"24. گەلی خودان باوەران، بەرسڤا خودێ و پێغەمبەری بدەن [ئانكو ب لەز گوهدارییا خودێ و پێغەمبەری بكەن] دەمێ بۆ وی تشتی گازی هەوە دكەت یێ هەوە زێندی دكەت، و بزانن خودێ مرۆڤی و دلێ مرۆڤی ژێك دكەت [ئانكو دلی دمرینیت و دگوهۆڕیت]، و ب ڕاستی هوین دێ ب بال ویڤە ئێنە كۆمكرن."},{"id":25,"translation":"25. و خۆ ژ ئاتافەكێ بپارێزن، نەبەس دێ وان ب تنێ گریت، ژ هەوە، ئەوێت ستەم كرین، و بزانن جزایێ خودێ ب ڕاستی جزایەكێ دژوارە."},{"id":26,"translation":"26. و بیننە بیرا خۆ وەختێ هوین ل مەكەهێ د كێم و بندەست، هوین دترسیان خەلك [ئانكو موشركێت مەكەهێ] ب لەز هەوە بگرن، ڤێجا [خودێ] هوین حەواندن [و مەدینە بۆ هەوە كرە ئێورگەهـ و پەناگەهـ]، و ب هاریكارییا‏ خۆ [ڕۆژا بەدرێ] پشتەڤانییا هەوە كر، و ڕزقێ پاك و پاقژ دا هەوە، دا هوین سوپاسییا خودێ بكەن."},{"id":27,"translation":"27. گەلی خودان باوەران: خیانەتێ ل خودێ و پێغەمبەری نەكەن [كو هوین فەرمانێت وان بهێلن و ڕێكا وان نەگرن، و گونەهان بكەن]، و خیانەتێ د ئەمانەتێت خۆدا نەكەن، و هوین دزانن ئەڤا هەوە د ڕاستا ئەمانەتیدا كری خیانەتە."},{"id":28,"translation":"28. و بزانن ب ڕاستی زاڕۆك و مالێ هەوە، جەڕباندنە بۆ هەوە، و [بزانن] ب ڕاستی خودێ خەلاتەكێ مەزن ل دەڤە [ڤێجا خەمێ ژ وی خەلاتی بخۆن، و بلا زاڕۆك و مالێ هەوە وی خەلاتی ژ دەست هەوە نەكەن]."},{"id":29,"translation":"29. گەلی خودان باوەران ئەگەر هوین پارێزكارییا خودێ بكەن، دێ ڤاڤێرێ دەتە هەوە [كو هوین ڕاستی و پویچییێ‌ ژێك ڤاڤێرن و ژێك جودا بكەن]، و گونەهێت هەوە دێ پویچكەت و دێ ل هەوە بۆریت، و نێ خودێیە خودانێ كەرەما مەزن."},{"id":30,"translation":"30. و بیننە بیرا خۆ وەختێ ئەوێت گاور بوویین، ئۆیین و نەخشە بۆ تە ددانان، دا تە زیندان بكەن و گرێ بدەن یان تە بكوژن، یان تە [ژ مەكەهێ] دەربێخن، و فند و فێلان دكەن و نەخشەیان ددانن، و خودێ ژی نەخشەیان ددانیت [تەكبیرێ دكەت]، و خودێ چێترین تەكبیركەرە."},{"id":31,"translation":"31. وەختێ ئایەتێت مە ب سەر واندا دهاتنە خواندن، دگۆتن: مە بهیستن، ئەگەر مە ڤیابایە، ئەم ژی دا وەكی ڤان ئایەتان بێژین، و ئەڤە ژ ئەفسانەیێت پێشییان پێڤەتر نینە."},{"id":32,"translation":"32. و بیننە بیرا خۆ دەمێ وان گۆتی: خودێوۆ ئەگەر ئەڤە [ئەڤا موحەممەد پێ هاتی] هەقی بیت ژ نك تە هاتبیت، تو بەرا ژ ئەسمانی ب سەر مەدا ببارینە، یان ئیزایەكا ب ژان و دژوار بۆ مە بینە."},{"id":33,"translation":"33. و خودێ وان ئیزا نادەت [هەمییان ب گشتی ب بەر ئیزا نائێخیت] و تو [هەی موحەممەد] د ناڤ واندا.. و خودێ وان ب بەر ئیزایێ نائێخیت، و ئەو داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بكەن."},{"id":34,"translation":"34. و وان چ هەیە نەهێلیت خودێ وان ب بەر ئیزا بێخیت [پشتی تو و موسلمانێت لاواز ژ ناڤ وان دەركەڤتین] و ما بۆچی خودێ وان ئیزا نادەت، و ئەو ڕێكا خەلكی ژ مزگەفتا حەرام [كەعبەیێ] دگرن، و ئەو ب خۆ نەخودانێت مزگەفتێ.. خودانێت وێ ژ پارێزكاران پێڤەتر كەسێ دی نینە، بەلێ باراپتر ژ وان ڤێ نوزانن."},{"id":35,"translation":"35. و نڤێژا وان د مزگەفتێدا ژ فیتییان و دەستقوتانێ پێڤەتر چو یێ دی نەبوو، ڤێجا ژ بەر وێ گاورییا هەوە دكر ئیزایێ بخۆن."},{"id":36,"translation":"36. ب ڕاستی ئەوێت گاور بوویین، مال و سامانێ خۆ دمەزێخن، دا ڕێكا خودێ ژ خەلكی بگرن، ڤێجا ئەو دێ مال و سامانێ خۆ مەزێخن، و پاشی دێ بۆ وان بیتە كول و كۆڤان و پاشی دێ شكێن ژی، و ئەوێت گاور بوویین دێ د جەهنەمێدا ئێنە كۆمكرن."},{"id":37,"translation":"37. دا خودێ باش و خرابان [ئانكو موسلمان و گاوران] ژێك ڤاڤێریت، و خرابان ب دانیتە سەر خرابان و خڕان كۆمكەتە سەرێك، ڤێجا هەمییان دێ كەتە د دۆژەهێدا، و ئەڤەنە یێت خوسارەت."},{"id":38,"translation":"38. [هەی موحەممەد] بێژە وان: ئەوێت گاور بوویین، ئەگەر دەست ژ دژمناتییا خودێ و پێغەمبەری بەردەن و موسلمان ببن، تشتێ بۆری ل وان نائێتە گرتن، و ئەگەر بزڤڕنەڤە [ژ شەڕێ پێغەمبەری و دژمناتییا وی]، ب سویند ڕێكا خودێ د ڕاستا واندا و ئەوێت وەكی وان یا دیارە كا چ بوو؟!"},{"id":39,"translation":"39. و هوین [گەلی موسلمانان] شەڕێ وان بكەن دا ڕێكا ئیسلامێ نەئێتە گرتن، و دا دینێ خودێ ببیتە سەرپشكێ هەمی دینان، ڤێجا ئەگەر [گاوران] دەست ژ دژمناتییێ‌ و شەڕی و گاورییێ بەردان [و موسلمان بوون]، ب ڕاستی تشتێ ئەو دكەن خودێ دبینیت."},{"id":40,"translation":"40. و ئەگەر وان [دەست ژ كریارێت خۆ بەرنەدا] پشتا خۆ دا هەوە، ڤێجا هوین بزانن خودێ پشتەڤانێ هەوەیە، و ئەو باشترین پشتەڤان و باشترین هاریكارە."},{"id":41,"translation":"41. و بزانن ب ڕاستی هەر دەستكەڤتییەكێ‌ ب دەست هەوە بكەڤیت، پێنجێك ژێ بۆ خودێ و پێغەمبەری و مرۆڤێت وی [ژ بابكێ هاشم و (مگلب)ی] و سێوییان و قەلەندەر و ڕێڤنگانە، ئەگەر هەوە باوەری ب خودێ و ب ئەوا مە ڕۆژا بەدرێ بۆ بەندەیێ خۆ ئینایییە خوارێ، ئینابیت [ڕۆژا هەقی و نەهەقی ژێك هاتینە ڤاڤارتن] ڕۆژا هەردو دەستەك [گاور و موسلمان] كەڤتینە بەرئێك، و خودێ ب خۆ ل سەر هەمی تشتان یێ دەستهەلاتدارە."},{"id":42,"translation":"42. وەختێ هوین ل ڕەخێ نهالا نێزیكی مەدینەیێ و ئەو [قورەیشی] ل ڕەخێ نهالا دویری مەدینەیێ، و كاروان [یێ قورەیشییان] د بن هەوەدا بوو، و ئەگەر هەوە ژڤان دابایە ئێكدو، هەوە ژێك نەدگرت و هوین نەدبوونە ئاخڤتنەك [كێمییا هەوە، دا هەوە سست كەت، و ترسا پێغەمبەری د دلێت واندا، دا وان سست كەت، و هوین نەدكەڤتنە بەرئێك]، بەلێ خودێ بێ ژڤان هوین ل ڤی جهی گەهاندنە ئێك، دا خودێ وێ بكەت یا دڤیا ببیت [كو سەرئێخستنا موسلمانان بوو، و شكاندنا گاوران بوو]، و دا یێ گاور بوویی ب بەلگە و نیشان گاور ببیت، و دا یێ باوەری ئینایی ب بەلگە و نیشان باوەرییێ بینیت، و ب ڕاستی خودێ گوهدێر و زێدە زانایە."},{"id":43,"translation":"43. و بینە بیرا خۆ وەختێ خودێ ئەو كێم د خەونێدا نیشا تە دایین، و ئەگەر ئەو گەلەك نیشا تە دابانە، هوین دا سست و نەچار بن و دا ترسن، و دا ل سەر كارێ شەڕی ب جڕە چن، بەلێ خودێ سلامەتی دا [ئەڤە هەمی چێ نەدبوو]، ب ڕاستی خودێ ئاگەهەداری وێیە یا د سینگاندا [ڤەشارتی]."},{"id":44,"translation":"44. و بیننە بیرا خۆ وەختێ هوین [د شەڕیدا] كەڤتینە بەرئێك، مە ئەو ل بەر چاڤێت هەوە كێمكرن [دا جەسارەتا هەوە پتر لێ بهێت]، و مە هوین ژی ل بەر چاڤێت وان كێمكرن [دا ژ خۆ پشت ڕاست ببن و كارێ خۆ ب دورستی نەكەن]، دا خودێ وێ بكەت یا دڤیا ببیت، و هەمی كاروبار هەر ب بال خودێڤە دزڤڕن [هەر كارەكی جزایێ وی ددەتێ]."},{"id":45,"translation":"45. گەلی خودان باوەران ئەگەر هوین كەڤتنە بەرانبەری كۆم و دەستەكا گاوران خۆ ڕاگرن، و خودێ گەلەك بیننە بیرا خۆ، دا هوین سەرفەراز ببن."},{"id":46,"translation":"46. و هوین [گەلی خودان باوەران] گوهدارییا خودێ و پێغەمبەرێ وی بكەن و بەرهنگاری ئێكدو نەبن، هوین دێ سست بن و هەوە هێز و شیان نامینیت. و بێهنا خۆ فرەهـ بكەن، ب ڕاستی خودێ د گەل بێنفرەهـ و سەبركێشانە."},{"id":47,"translation":"47. و وەكی وان نەبن ئەوێت ژ مەزناتی و بۆ ناڤ و دەنگێ خۆ، ژ مالا خۆ دەركەتین، و ڕێكا خودێ ل خەلكی دگرن، و ب ڕاستی ئەو كارێ ئەو دكەن خودێ پێ ئاگەهەدارە."},{"id":48,"translation":"48. و وەختێ شەیتانی كارێ وان د چاڤێ واندا جوانكری و گۆتییە وان: ئەڤرۆ كەس نەشێتە هەوە و كەس ب سەر هەوە ناكەڤیت، و ئەز پشتەڤان و هاریكارێ هەوەمە. ڤێجا وەختێ هەردو دەستەك بەرهەمبەری ئێك بوویین، ل سەر پاشپانییێت خۆ زڤڕی [و ڕەڤی] و گۆت: من شۆلە ب هەوە نینە، ب ڕاستی یا ئەز دبینم هوین نابینن، و ب ڕاستی ئەز ژ خودێ دترسم و خودێ یێ جزا دژوار و جزا گرانە."},{"id":49,"translation":"49. و بێژە وان وەختێ دوڕوییان و ئەوێت نەساخی د دلێت واندا هەی، دگۆت: ڤان موسلمانان، دینێ وان ئەو د سەردا برن [دینێ وان ئەو د بەر كارەكیڕا كرن ژ وان یێ مەزنتر]، و هەر كەسێ پشتا خۆ ب خودێ موكوم بكەت، ب ڕاستی خودێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":50,"translation":"50. و ئەگەر تو وان ببینی وەختێ ملیاكەت ڕوحا وان ئەوێت گاور بوویین دستینن، و بەر و پشتێت وان دقوتن [دا دیمەنەكێ ب ترس بینی] [و ملیاكەت دێ بێژنە وان] تامكەنە ئیزایا دۆژەهێ."},{"id":51,"translation":"51. و ئەڤە ئەوە یا دەستێت هەوە كری، و ب ڕاستی خودێ چو ستەمێ ل بەندەیان ناكەت."},{"id":52,"translation":"52. وان ژی وەكی فیرعەونی و یێت بەری وی باوەری ب نیشان و ئایەتێت مە نەئینان، ڤێجا خودێ ئەو ب گونەهێت وان هنگاڤتن و ئیزادان، و ب ڕاستی خودێ یێ ب هێز و ئیزا دژوارە."},{"id":53,"translation":"53. ئەڤە خودێ ب سەرێ وان ئینا، چونكی ب ڕاستی ئەو قەنجی و كەرەما خودێ د گەل ملەتەكی كری، خودێ وێ قەنجییێ ناگوهۆڕیت [ژێ ناستینیت و وان ئیزا نادەت] هەتا ئەو ملەت خۆ ب خۆ، خۆ نەگوهۆڕن [سوپاسییا وی بهێلن و فەرمانێت وی ب پشت گوهێ خۆڤە باڤێژن]، و ب ڕاستی خودێ یێ گوهدێر و زانایە."},{"id":54,"translation":"54. و وان ژی وەكی بنەمالا فیرعەونی و یێت بەری وان [ب دەستێت خۆ ئەو قەنجی و كەرەم ژ خۆ كرن، ژ بیركرن كا كێ ئەڤ خێر و كەرەمە د گەل وان كرن] نیشان و موعجیزەیێت خودایێ خۆ درەو دانان، ڤێجا مە ژی ژ بەر گونەهێت وان ئەو د هیلاك برن، و مە بنەمالا فیرعەونی [د ئاڤێدا] خەندقاندن، و ب ڕاستی ئەو هەمی [بنەمالا فیرعەونی و یێت د گەل خەندقین و كوشتییێت قورەیشییان] د ستەمكار بوون."},{"id":55,"translation":"55. ب ڕاستی خرابترین جاندار ل دەڤ خودێ ئەون، ئەوێت ل سەر گاورییێ گاور بوویین و ڕژد بوویین، و د بنیڕا ئەو باوەرییێ نائینن."},{"id":56,"translation":"56. ئەوێت تە سۆز و پەیمان ژێ ستاندین، پاشی هەر جار سۆز و پەیمانا خۆ دشكێنن، و ئەو خۆ ژ ترس و شەرما دویماهیكا ڤێ شكاندنێ ناپارێزن."},{"id":57,"translation":"57. [هەی موحەممەد] هەر دەمەكێ تو ل سەر وان سەردەست و دەستهەلاتدار ببی، تو وێ برینداركرن و كوشتنێ ب سەرێ وان بینە كو بۆ یێت پشت خۆ ببنە چام و عیبرەت [و ئێدی جورئەت نەكەن شەڕی د گەل تە بكەن، ژ ترسا ئەڤا ب سەرێ هەڤالێت وان هاتی]، دا پێڤە بچن."},{"id":58,"translation":"58. و هەر وەختەكێ تو ترسیایی كو هندەك پەیمانا خۆ د گەل تە بشكێنن و خیانەتێ د گەل تە بكەن، ڤێجا وان ئاگەهدار بكە كو پەیمان د ناڤبەرا هەوەدا نەما، وەكی وان ل بەر، ب ڕاستی خودێ حەژ خائینان ناكەت."},{"id":59,"translation":"59. و بلا ئەوێت گاوربوویین [و ڕۆژا بەدرێ ژ كوشتن و ئێخسیرییێ‌ ڕزگاربوویین] وێ هزرێ نەكەن ئەو ژ ئیزایا خودێ قورتالبوون، ئەو مە نەچار ناكەن [ئەم وان ب بەر ئیزا نەئێخین]."},{"id":60,"translation":"60. و هوین ژی [گەلی خودان باوەران] هندی هەوە پێ چێ ببیت ژ هێزێ و هەسپێت گرێدایی بۆ وان بەرهەڤ بكەن كو هوین پێ [ب وێ هێزێ] دژمنێت خودێ و دژمنێت خۆ و هندەكێت ژ بلی ڤان هوین نانیاسن، خودێ وان دنیاسیت، چاڤترساندی بكەن و هەر تشتەكێ هوین د ڕێكا خودێدا بمەزێخن، دێ خێرا وی ل هەوە ب خۆ زڤڕیت، بێی ستەم ل هەوە بێتەكرن [خێرێت هەوە بێنە كێمكرن یان بێنە ژ بیركرن]."},{"id":61,"translation":"61. و ئەگەر ئەو [دژمن] بەر ب ئاشتییێڤە هاتن، ڤێجا تو ژی بەر ب ئاشتییێڤە هەڕە، و پشتا خۆ ب خودێ گەرم و موكوم بكە، ب ڕاستی ئەوە یێ گوهدێر و زێدەزانا."},{"id":62,"translation":"62. و ئەگەر وان [ب وێ ئاشتیبوونێ] ڤیا تە بخاپینن [مۆلەتێ بۆ خۆ چێكەن، دا كارێ خۆ باش بكەن]، [خەمێ نەخۆ] ڤێجا ب ڕاستی خودێ بەسی تەیە، ئەوە یێ تو ب پشتەڤانییا خۆ و یا موسلمانان ب هێز ئێخستی."},{"id":63,"translation":"63. و ئەوە یێ دلێت وان [یێت ئەوس و خەزرەجییان] گەهاندینە ئێك، و ئەگەر هندی د ئەردیدا هەی، هەمی تە دابایە، تە نەدشیا تو دلێت وان بگەهینییە ئێك، بەلێ خودێ گەهاندنە ئێك، ب ڕاستی خودێ یێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":64,"translation":"64. هەی پێغەمبەر، خودێ بەسی تەیە و بەسی وانە ژی ئەوێت ڕێكا تە گرتین ژ خودان باوەران."},{"id":65,"translation":"65. هەی پێغەمبەر تو ناڤی ل خودان باوەران بدە و وان گەرم بكە ل سەر شەڕی، ئەگەر بیستێت سەبركێش ژ هەوە هەبن، دێ شێنە دوسەدان، و ئەگەر سەد كەس ژ هەوە هەبن دێ شێنە هزاران ژ گاوران، چونكی ئەو ملەتەكن [هەقییێ‌] تێ ناگەهن [ڤێجا بەرهەمبەری خودان باوەران خۆ ڕاناگرن]."},{"id":66,"translation":"66. ئەها ڤێ گاڤێ خودێ ل سەر هەوە سڤك كر، و زانی لاوازییەكا ل دەڤ هەوە هەی، ڤێجا ئەگەر سەدێت سەبركێش و چەسپان ژ هەوە هەبن، دێ شێنە دوسەدان، و ئەگەر هزار ژ هەوە هەبن، ب دەستویرا خودێ دێ شێنە دو هزاران، و ب ڕاستی خودێ د گەل بێنفرەهـ و سەبركێشانە."},{"id":67,"translation":"67. بۆ چو پێغەمبەران دورست نینە ئێخسیر هەبن [و بەدەلێ بەرانبەر وەرگرن]، هەتا كوشتنەكا زێدە د ئەردیدا نەكەن [دا گاور ڕسوا ببن و پشتەڤانێت وان كێم ببن] و هەوە [ب وەرگرتنا بەدەلێ بەرانبەر ئازاكرنا وان]، پەرتال و متایێ دنیایێ دڤێت، و خودێ خێرا ئاخرەتێ بۆ هەوە دڤێت، و خودێ ب خۆ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":68,"translation":"68. و ئەگەر ژ بەر حوكمێ خودێ یێ بەری نوكە نەبایە [كو خودێ ژ بەر ئجتیهادا خەلەت كەسێ ئیزا نادەت]، دا ئیزایەكا مەزن ژ بەر بەدەلا هەوە وەرگرتی، هەوە هنگێڤیت."},{"id":69,"translation":"69. ڤێجا ژ وی مالێ ب دەست هەوە كەڤتی [كو غەنیمەیە] بخۆن، حەلال و پاقژە، و [ژ نوكە وێڤە] ژ خودێ بترسن [و نەدەنە سەر وی تشتی یێ خودێ دەستویر پێ نەدایی] و خودێ گونەهـ ژێبەر و زێدە دلۆڤانە."},{"id":70,"translation":"70. هەی پێغەمبەر، بێژە وان ئێخسیرێت د ناڤ دەستێت هەوەدا، ئەگەر خودێ بزانیت خێرا د هەوەدا هەی و ئنیەتا هەوە یا دورستە، دێ ژ وێ چێتر دەتە هەوە یا ژ هەوە هاتییە وەرگرتن، و دێ ل گونەهێت هەوە بۆریت، و خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":71,"translation":"71. و ئەگەر وان بڤێت خیانەتێ ل تە بكەن، ب ڕاستی وان بەری نوكە خیانەتا ل خودێ كری، ڤێجا تو ب سەر وان ئێخستی [و ئەگەر ئەو جارەكا دی بزڤڕنە سەر خیانەتا خۆ، جارەكا دی خودێ دێ تە ب سەر وان ئێخیت]، و خودێ زێدەزانا و كاربنەجهە."},{"id":72,"translation":"72. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ئینایین و مشەخت بوویین، و ب سەر و مالێ خۆ جیهاد د ڕێكا خودێدا كرین، و ئەوێت موسلمان ڤەحەواندین و هاریكارییا‏ وان كرین، ئەڤە هەمی هاریكار و میراتخۆرێت ئێكن، و ئەوێت باوەری ئینایین و مشەخت نەبوویین، ل سەر هەوە نەواجبە هوین هاریكارییا‏ وان بكەن، و میراتخۆری د ناڤبەرا هەوەدا نینە، هەتا مشەخت نەبن، و ئەگەر هاریكاری ژ هەوە خواستن، هاریكارییا‏ وان بكەن، ژ بلی هندێ هاریكارییا‏ هەوە ل سەر ملەتەكی بخوازن د ناڤبەرا هەوە و واندا پەیمانەك هەبیت، و كارێ هوین دكەن خودێ دبینیت."},{"id":73,"translation":"73. و ئەوێت گاوربوویین هندەك هاریكارێت هندەكانە [ئانكو هاریكار و پشتەڤانێت ئێكن]، و ئەگەر هوین ژی هاریكاری و پشتەڤانییا ئێكدو نەكەن، دێ بەلا و خرابییەكا مەزن د ئەردیدا چێبیت."},{"id":74,"translation":"74. و ئەوێت باوەری ئینایین و مشەخت بوویین، و جیهاد د ڕێكا خودێدا كرین، و ئەوێت مشەخت ڤەحەواندین و هاریكارییا‏ وان كرین، ئەها ئەڤەنە خودان باوەرێت ڕاست و دورست. گونەهـ ژێبرن و دانەكا ب ڕێز و ب قەدر بۆ وان هەیە."},{"id":75,"translation":"75. و ئەوێت پشتی هنگی باوەری ئینایین و مشەخت بوویین، و جیهاد د گەل هەوە كرین، ئەها ئەڤە ژ هەوەنە. و د بەرنامە و حوكمێ خودێدا مرۆڤێت ئێك ژ بیانیان هەژیترن ببنە میراتخۆرێت ئێكدو. ب ڕاستی خودێ ئاگەهـ ژ هەمی تشتی هەیە."}]},{"id":9,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ئەڤە بەرائەتە [ژ پەیمانێ دەركەڤتنە] ژ خودێ و پێغەمبەرێ وی، بۆ وان ئەوێت هەوە پەیمان د گەل دایین ژ موشركان."},{"id":2,"translation":"2. ڤێجا [گەلی گاوران] چار هەیڤان [مەخسەد هەیڤێت حەرامكرینە كو شەڕ تێدا بێتەكرن: (رجب، ذی القعدە، ذی الحجە، محرم)] بێ ترس و ئێمن د ئەردیدا بگەڕن، و بزانن هوین نەشێن خودێ نەچار بكەن [كو هەوە ب بەر ئیزایێ نەئێخیت]، و ب ڕاستی خودێ ڕسواكەرێ گاورانە."},{"id":3,"translation":"3. و ئەڤە ئاگەهداركرنە ژ بەرێ خودێ و پێغەمبەرێ ویڤە، د ڕۆژا جەژنا حەجیاندا، بۆ هەمی خەلكی، كو خودێ و پێغەمبەرێ وی د بەرینە ژ موشركان [ئەوێت پەیمانا خۆ دشكێنن]، ڤێجا ئەگەر تۆبە بكەن، ئەڤە د خێرا هەوەدایە و ئەگەر هوین ڕوییێ خۆ وەرگێڕن [و ل سەر شركا خۆ بمینن] ڤێجا بزانن هوین نە نەچاركەرێت خودێنە، [كو وەلێ بكەن نەشێت هەوە ئیزا بدەت] و [تو هەی موحەممەد] مزگینییێ ب ئیزایەكا ب ژان و دژوار بدە ئەوێت گاور بوویین."},{"id":4,"translation":"4. و ژ بلی وان [موشركان] ئەوێت هەوە پەیمان دایینێ پاشی وان چو ژ پەیمانا خۆ كێم نەكربیت و نەبوویینە پشتەڤان و هاریكارێت كەسەكێ ل سەر هەوە، پەیمانا وان بگەهیننە وەختێ وێ یێ دیاركری، ب ڕاستی خودێ حەژ پارێزكاران دكەت [ئەوێت پارێزكارییا خودێ د وی تشتیدا دكەن ئەوێ ل سەر وان حەرامكری و پەیمانا خۆ ب جهـ دئینن]."},{"id":5,"translation":"5. ڤێجا ئەگەر هەیڤێت ب ڕویمەت و حەرامكری بۆرین و دەركەڤتن، هەمی موشركان بكوژن، ل هەر جهەكێ هوین لێ ببینن و ب دەست هەوە بكەڤن، و بگرن و ئێخسیر بكەن و ل دۆر بزڤڕن و هەمی زێرەڤانگەهان لێ بگرن، ڤێجا ئەگەر تۆبەكرن و نڤێژكرن و زەكاتا مالێ خۆ دان، ڤێجا ڕێكا وان بەردەن، ب ڕاستی خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":6,"translation":"6. و ئەگەر ئێك ژ موشركان خۆ هاڤێتە بەختێ تە، بحەوینە دا كەلامێ خودێ گولێ ببیت [و قورئانێ بۆ بخوینە]، پاشی بگەهینە وی جهی یێ لێ ئێمن ببیت، چونكی ب ڕاستی ئەو ملەتەكێ نەزانن."},{"id":7,"translation":"7. چاوا موشركان دێ پەیمان ل دەڤ خودێ و پێغەمبەرێ وی هەبن، ژ بلی وان ئەوێت هەوە پەیمان ل كەعبەیێ دایییێ، هندی ئەو د گەل هەوە د ڕاست بن، هوین ژی د گەل وان د ڕاست بن، ب ڕاستی خودێ حەژ پارێزكاران دكەت [جهئینانا پەیمانێ ژ پارێزكارییێیە]."},{"id":8,"translation":"8. چاوا [دێ وان پەیمانا خودێ و پێغەمبەری هەبیت] ئەگەر ئەو ب سەر هەوە بكەڤن، مرۆڤانی و پەیمانێ بەرچاڤ ناگرن، ب دەڤێ خۆ هەوە ڕازی دكەن [ئانكو دەڤنەرمییێ‌ د گەل هەوە دكەن، و دلێ وان ل سەر هەوە تژی كەرب و كینە]، و دلێ وان ناگریت [ئەو ئەوا د گەل هەوە دبێژن ب جهـ بێت]، و باراپتر ژ وان ڕێ دەركەڤتینە."},{"id":9,"translation":"9. ئایەت و نیشانێت خودێ ب بهایەكێ كێم فرۆتن، و ڕێكا خودێ ل خەلكی گرتن، ب ڕاستی ئەڤا ئەو دكەن گەلەك كرێتە."},{"id":10,"translation":"10. [نە بەس د ڕاستا تە ب تنێدا وەسانە] ئەو د ڕاستا چو خودان باوەراندا پەیمان و مرۆڤانییێ بەرچاڤ ناگرن، و ئەها ئەڤەنە، زێدەگاڤیكەر [یێت ددەنە سەر تان و پەژانێ خودێ]."},{"id":11,"translation":"11. ئەگەر تۆبەكرن و نڤێژكرن و زەكات دان، ڤێجا برایێت هەوەنە د دینیدا، و ئەم ب درێژی و ب هەمی ڕەنگان نیشان و ئایەتێت خۆ بۆ وان دیار دكەین، ئەوێت دزانن."},{"id":12,"translation":"12. و ئەگەر پەیمانێت خۆ ئەوێت ب سویند موكوم كرین، پشتی د گەل هەوە دایین بشكێنن، و ئەزماندرێژی د ڕاستا دینێ هەوەدا كرن [تان تێ قوتان]، ڤێجا سەرێت گاورییێ بكوژن، ب ڕاستی وان چو سویند و پەیمان نینن، بەلكی بەس بكەن و ب پاشڤە بچن."},{"id":13,"translation":"13. ئەرێ ما هوین [گەلی موسلمانان] شەڕێ وان ناكەن، ئەوێت سویند و پەیمانێت خۆ شكاندین، و ل بەر بوون پێغەمبەری دەربێخن، و دەستپێكێ وان شەڕ د گەل هەوە كربوو، ما هوین ژ وان دترسن [لەوا هوین شەڕێ وان ناكەن]؟ خودێ هەژیترە هوین ژێ بترسن ئەگەر هوین خودان باوەر بن."},{"id":14,"translation":"14. شەڕێ وان بكەن، خودێ دێ وان ب دەستێت هەوە [ب كوشتنێ] ئیزادەت و [ب ئێخسیركرنێ] ڕسوا كەت، و هەوە ب سەر وان ئێخیت و دلێت دەستەكەكا موسلمانان هین كەت."},{"id":15,"translation":"15. و دێ كەربا دلێت وان [موسلمانان] داڕێژیت، و خودێ تۆبەیێ ددەتە سەر وی یێ بڤێت، و خودێ ب خۆ یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":16,"translation":"16. ئەرێ هوین ل وێ هزرێنە [هۆسا بێ جەڕباندن] بێنە هێلان، و خودێ نەزانیت كێ ژ هەوە جیهاد كرییە و كێ ژ هەوە ژ بلی خودێ و پێغەمبەرێ وی و موسلمانان، كەسەك بۆ خۆ نەكربیتە نێزیك و خۆشتڤی، و خودێ ژ هەر كارەكێ هوین دكەن ئاگەهدارە [ئانكو هوین ل وێ هزرێنە بێنە هێلان، بێی كو جیهادێ بكەن و خۆ ژ موشركان بشۆن]."},{"id":17,"translation":"17. بۆ موشركان نابیت و نەدورستە، و ئەو ب خۆ شادەیییێ ب گاورییێ ل سەر خۆ ددەن، كو ئەو مزگەفتێت خودێ ئاڤا بكەن، كار و كریارێت ڤان [ئەوێت شانازییێ‌ پێ دبەن] پویچ بوون، و هەروهەر دێ د ئاگریدا مینن."},{"id":18,"translation":"18. ب ڕاستی بەس ئەو دێ مزگەفتێت خودێ ئاڤاكەت، ئەوێ باوەری ب خودێ و ب ڕۆژا ئاخرەتێ ئینایی، و نڤێژێ بكەت و زەكاتێ بدەت، و ژ خودێ پێڤە ژ كەسێ نەترسیت، ڤێجا هیڤییە ئەڤە ژ ڕاستەڕێكرییان بن."},{"id":19,"translation":"19. ئەرێ هوین [كارێ] ئاڤدانا حەجییان و ئاڤاكرنا [سەخبێكرنا ئاڤاهییێ] كەعبەیێ، وەكی [كارێ] وی ددانن ئەوێ باوەری ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ ئینایی و جیهاد د ڕێكا خودێدا كری، ئەڤە ل دەڤ خودێ نەوەكی ئێكن، و خودێ ب خۆ ملەتێ ستەمكار ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":20,"translation":"20. ئەوێت باوەری ئینایین و مشەخت بوویین و جیهاد ب خۆ و مالێ خۆ د ڕێكا خودێدا كرین، ل دەڤ خودێ پایە و پەییسكێت وان بلندترن، [ئانكو قەدرێ وان مەزنترە]. و ئەها ئەڤەنە یێت سەرفەراز."},{"id":21,"translation":"21. خودایێ وان مزگینییێ ب دلۆڤانییێ ژ دەڤ خۆ، و ب ڕازیبوونێ و بەحەشتێت بۆ وان خۆشی تێدا بەردەوام، ددەتێ."},{"id":22,"translation":"22. هەروهەر دێ تێدا بن، ب ڕاستی خەلاتێ مەزن ئەوە ئەوێ ل دەڤ خودێ."},{"id":23,"translation":"23. گەلی خودان باوەران، باب و باپیر و برایێت خۆ نەهەلگرن هەڤال و خۆشتڤی، ئەگەر وان گاوری شوینا باوەرییێ هەلبژارت، و هەر كەسێ ژ هەوە وان بۆ خۆ بكەتە خۆشتڤی [پشتی گاوری هەلبژارتی]، ئەڤە ئەو ژ ستەمكارانە."},{"id":24,"translation":"24. بێژە: ئەگەر بابێت هەوە و زارۆكێت هەوە و برایێت هەوە و ژنێت هەوە، و عەشیرەتا هەوە و مالێ هەوە ب دەست خۆڤە ئینایی، و بازرگانییا هوین ژێ بترسن بشكێت و نەچیت، و خانییێت هەوە پێ خۆش، ل دەڤ هەوە شرینتر و خۆشتڤیتر بن ژ خودێ و پێغەمبەرێ وی و ژ جیهادا د ڕێكا خودێدا، ڤێجا خۆ بگرن هەتا فەرمانا خودێ دئێت، و خودێ ب خۆ ملەتێ ژ ڕێ دەركەڤتی ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":25,"translation":"25. ب سویند خودێ هوین ل گەلەك جهان ب سەرئێخستن، و هاریكارییا‏ هەوە كر [وەكی بەدرێ و حودەیبییێ‌ و خەیبەرێ و ڤەكرنا مەكەهێ]، و ڕۆژا حونەینێ ژی [هاریكارییا‏ هەوە كر]، گەلەكییا هەوە هوین گەرمكرن [و هەوە گۆت: ئەڤرۆ گەلەك بەرامبەر كێمەكا ناشكێن] و ڤێ گەلەكییێ چو فایدە ژی نەگەهاندە هەوە، و چو ژ هەوە نەدا پاش، و ئەرد ب بەرفرەهییا خۆڤە ل هەوە بەرتەنگ بوو، پاشی هەوە بەرێ خۆ وەرگێڕا و هوین ڕەڤین."},{"id":26,"translation":"26. پاشی خودێ [پشتی هوین ڕەڤین] دلخۆشییا خۆ ب سەر پێغەمبەرێ خۆ و خودان باوەراندا ئینا خوارێ، و لەشكەرەك [بۆ پشتەڤانییا هەوە] ئینا خوارێ، هەوە نەددیتن، و ئەوێت گاوربوویین ئەشكەنجەدان و ئەڤەیە جزایێ گاوران."},{"id":27,"translation":"27. پاشی خودێ پشتی ڤێ‌ تۆبەیێ ددەتە سەر وی یێ وی بڤێت و خودێ ب خۆ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":28,"translation":"28. گەلی خودان باوەران، ب ڕاستی هندی موشركن د پیسن [پیساتییا وان یا شركێ و سالۆخەت و هزروبیرانە]، ڤێجا بلا پشتی ڤێ سالێ [كو سالا نەهی مشەختی بوو] نێزیكی مزگەفتا كەعبەیێ نەبن، [و نابیت ژ نوكە و پێڤە بێنە كەعبەیێ بۆ حەجێ و عومرەیێ] و ئەگەر هوین [ژ نەهاتنا وان بۆ مزگەفتێ] ژ خیزانییێ (هەژاریێ) بترسن [چونكی ب هاتنا وان ڕەواجەك دكەڤیتە كڕین و فرۆتنا هەوە]، ڤێجا ئەگەر خودێ بڤێت دێ هەوە ژ كەرەما خۆ دەولەمەند كەت. ب ڕاستی خودێ یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":29,"translation":"29. [گەلی خودان باوەران] شەڕی د گەل وان بكەن ئەوێت باوەرییێ ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ نەئینن، و ئەوا خودێ و پێغەمبەرێ وی حەرامكری، حەرام نەكەن، و دینێ ڕاست بۆ خۆ نەكەنە دین، ژ وان ئەوێت كتێب بۆ هاتین [جوهی و فەلە] هەتا ب دەستێت خۆ زێرەسەرێ ددەن و ئەو یێت شكەستی."},{"id":30,"translation":"30. و جوهییان گۆت: عوزەیر كوڕێ خودێیە، و فەلەیان گۆت: عیسا كوڕێ خودێیە، ئەڤە گۆتنا وانە ئەو ب دەڤێ خۆ [ڤێ] دبێژن [بێ نیشان و بێ بەلگە و گۆترە]، چاڤ ل وان دكەن یێت بەری وان گاور بوویین [د چەرخ و سەردەمێت بۆریدا وەكی یۆنان و ڕۆمانان]، خودێ وان بكوژیت [لەعنەتان ل وان بكەت]، چاوا ئەو بەرێ خۆ ژ هەقییێ وەردگێڕن بۆ پویچییێ‌؟!"},{"id":31,"translation":"31. ئەوان [مەخسەد جوهی و فەلە] زانا و عیبادەتكەرێت خۆ و عیسایێ كوڕێ مەریەمێ بۆ خۆ خودا دانایینە، و فەرمانا وان نەهاتییە كرن ژ خودایەكی زێدەتر بپەرێسن، كو ژ وی پێڤەتر چو خودایێت دی نینن، و ب ڕاستی ئەو یێ پاك و پاقژە ژ وی سالۆخی ئەوێ موشرك ددەنێ."},{"id":32,"translation":"32. دڤێن [و ل بەر دگەڕن] ڕۆناهییا خودێ [كو قورئانە] ب دەڤێت خۆ بڤەمرینن، و خودێ ناهێلیت، هەتا ڕۆناهییا خۆ تەمام نەكەت و ب سەرنەئێخیت، خۆ گاوران پێ نەخۆش ژی بیت."},{"id":33,"translation":"33. ئەو [خودێ‌] ئەوە یێ پێغەمبەرێ خۆ ب ڕێكا ڕاستەڕێكرنێ [كو قورئانە] و ب دینێ ڕاست هنارتی، دا بكەتە سەرپشكا هەمی دینان، و ب سەر هەمی دینان بێخیت، بلا موشركان پێ نەخۆش ژی بیت."},{"id":34,"translation":"34. گەلی ئەوێت هەوە باوەری ئینایین، ب ڕاستی گەلەك ژ زانا و عیبادەتكەران [ژ فەلە و جوهییان] مالێ خەلكی ب نەهەقی دخۆن [ب ڕێكا بەرتیلێ و سەلەفێ‌ و حەرامییێ‌]، و ڕێكا خودێ ژ خەلكی دگرن، و ئەوێت زێر و زیڤان ددانە سەرێك [و هەقێ خودێ ژێ دەرنەئێخن] و د ڕێكا خودێدا نەمەزێخن، ڤێجا [هەی موحەممەد] تو مزگینییێ ب ئیزایەكا ب ژان و دژوار بدە وان."},{"id":35,"translation":"35. ڕۆژا [زێڕ و زیڤ] د ئاگرێ جەهنەمێدا دئێنە سۆركرن و گەرمكرن، و ئەنییێت وان و تەنشتێت وان و پشتێت وان پێ دئێنە داخكرن، [دێ بێژنە وان] ئەها ئەڤە ئەوە یا هەوە بۆ خۆ دانایە سەرێك، ڤێجا تامكەنە وێ [بخۆن] یا هەوە بۆ خۆ دانایە سەرێك."},{"id":36,"translation":"36. ب ڕاستی ژ ڕۆژا خودێ ئەرد و ئەسمان چێكرین، هەژمارا مەهان ل دەڤ خودێ دوازدە مەهن، هەروەكی خودێ د كتێبا خۆدا [دەپێ پارستی] بنەجهكری، ژ وان مەهان چار ژێ ب ڕویمەتن [د وان مەهاندا (ذو القعدە، ذو الحجە، موحەررەم و ڕەجەب) شەڕ و كوشتن تێدا نەدورستە]، ئەڤەیە [ئیسلامە] دینێ ڕاست و دورست [ئەوێ قەدرێ ڤان مەهان دگریت]، ڤێجا د ڤان مەهاندا ستەمێ ل خۆ نەكەن [ئانكو كوشتنێ تێدا نەكەن]. و هوین هەمی پێكڤە شەڕێ موشركان بكەن، هەروەكی ئەو هەمی پێكڤە شەڕێ هەوە دكەن، و بزانن خودێ د گەل پارێزكارانە."},{"id":37,"translation":"37. ب ڕاستی گیرۆكرنا [پاشئێخستنا] ڕویمەتا مەهێ بۆ مەهەكا دی [ئانكو گوهۆڕینا وان هەیڤێت خودان ڕویمەت و شەڕ تێدا حەرام ب هندەك مەهێت دی، دا ڕویمەتێ وێ بشكێنن] زێدەبوونە د گاورییێدا، ئەوێت گاوربوویین پێ بەرزە و گومڕا دبن، سالەكێ حەلال دكەن و سالا دی حەرام دكەن، دا هندی وێ هەژمارێ لێ بكەن یا خودێ حەرامكری، ڤێجا ئەو ب ڤێ كریارا خۆ حەرامێ خودێ حەلال دكەن. كارێ وان یێ خراب یێ بۆ وان هاتییە خەملاندن، و خودێ ب خۆ ژی ئەوێت گاور ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":38,"translation":"38. گەلی خودان باوەران هەوە خێرە، ئەگەر بۆ هەوە هاتە گۆتنێ، هوین هەمی د ڕێكا خودێدا دەركەڤن بۆ جیهادێ، [هوین] د ئەردیدا لەش گران دبن، ئەرێ هەوە ژیانا ئاخرەتێ دا ب ژیانا دنیایێ؟ ڤێجا [بزانن] خۆشییا ژیانا دنیایێ ل بەر یا ئاخرەتێ چو نینە، یا كێم و بێ قیمەتە."},{"id":39,"translation":"39. و ئەگەر هوین [گەلی خودان باوەران] هەمی پێكڤە نەچنە جیهادێ، دێ خودێ ب ئیزایەكا دژوار هەوە ئیزادەت، و دێ هەوە ب غەیری هەوە گوهۆڕیت. و هوین نەشێن چو زیانێ ژی بگەهیننێ، ب ڕاستی خودێ ل سەر هەمی تشتان یێ دەستهەلاتدارە."},{"id":40,"translation":"40. ئەگەر هوین [گەلی خودان باوەران] پشتەڤانی و هاریكارییا‏ وی [پێغەمبەرێ من، موحەممەد] نەكەن، نێ ب ڕاستی خودێ هاریكارییا‏ وی كر، وەختێ گاوران ئەو [پێغەمبەر ل مەكەهێ] ئێك ژ دویان [كو ئەبو بەكرە] دەرئێخستی، وەختێ ئەو هەردو د شكەفتێڤە بوون، دەمێ دگۆتە هەڤالێ خۆ [ئەبو بەكری] ب خەم نەكەڤە، نێ خودێ یێ د گەل مە، [هنگی] خودێ دلرەحەتییا خۆ ب سەردا داڕێت و پشتەڤانییا وی ب لەشكەرەكی كر هەوە نەددیت، و داخوازا گاوران بۆ [شركێ و گاورییێ] ب بن ئێخست، و داخوازا خودێ [بۆ ئیسلامێ] ب سەرئێخست و بلندكر، و خودێ ب خۆ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":41,"translation":"41. و هوین [گەلی خودان باوەران] ب دلخوازی و دلنەخوازی و ب گەنج و پیرەمێرڤە و ب سوار و پەیادەڤە و د خۆشی و نەخۆشییاندا و ب زاڕۆك و بێ زاڕۆكڤە و ب بارسڤكی و ب بارگرانیڤە و ب مال و جانێ خۆڤە، جیهادێ د ڕێكا خودێدا بكەن، ئەڤە بۆ هەوە چێترە ئەگەر هوین بزانن."},{"id":42,"translation":"42. ئەگەر [گازیكرنا تە هەی موحەممەد بۆ شەڕی نەبایە] و بۆ دەستكەڤتییەكێ‌ نێزیك بایە یان ژی بۆ وەغەرەكا ناڤنجی بایە [نەیا دویر و نەیا نێزیك بایە]، ب ڕاستی دا ل دویڤ تە ئێن، بەلێ ب ڕاستی زەحمەت و وەستاندنێ ئەو دویرئێخستن و لەشگران كرن، و دێ ب خودێ سویند خۆن [و دێ بێژن:] ئەگەر ئەم شیاباینە، ب ڕاستی دا د گەل هەوە دەركەڤین [ب ڤەمانا خۆ ژ جیهادێ] خۆ بەرئاتاف دكەن، و خودێ ب خۆ دزانیت ئەو درەوینن."},{"id":43,"translation":"43. خودێ ل تە نەگریت و تە ئازاكەت [هەی موحەممەد]، بۆچی تە دەستویرا وان دا، بەری ئەوێت ڕاستی گۆتین، بۆ تە دیار بن و تو درەوینان بنیاسی."},{"id":44,"translation":"44. ئەوێت باوەرییێ ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ دئینن، دەستویرییێ ژ تە ناخوازن كو ئەو ب خۆ و مالێ خۆ جیهادێ د ڕێكا خودێدا بكەن، و خودێ ئاگەهـ ژ پارێزكاران هەیە."},{"id":45,"translation":"45. بەلێ بەس ئەو دەستویرییێ ژ تە دخوازن [ژ جیهادێ ڤەمینن] ئەوێت باوەری ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ نەی، و دلێت وان ب گۆمان، ڤێجا ئەو د گۆمان و دودلییا خۆدا دزڤڕن."},{"id":46,"translation":"46. و ئەگەر [راست دبێژن] وان ڤیابایە دەركەڤن [بۆ جیهادێ] دا كاری بۆ كەن، بەلێ خودێ ڕابوونا وان نەڤیا، ڤێجا ل بەر وان گران كر، و گۆتنە ئێكدو د گەل ڕوینشتییان [بچویك و پیرەمێر و ژنان] بڕوینن."},{"id":47,"translation":"47. و ئەگەر ئەو د گەل هەوە دەركەڤتبانە ژی، ژ خرابییێ پێڤەتر ل هەوە زێدە نەدكرن، و دا د ناڤ هەوەدا ئێن و چن و خرابییێ هەلئێخن، سەرگێڕییێ‌ بۆ هەوە دخوازن، و د ناڤ هەوەدا یێت هەین [سست و لاواز] گوهدارییا وان دكەن، و خودێ ئاگەهـ ژ ستەمكاران هەیە."},{"id":48,"translation":"48. ب ڕاستی وان بەری نوكە ژی [بەری تەبووكێ] كارێ خرابییێ بۆ هەوە دكر، و هەمی كار بۆ تە دئینان و دبرن [پیلان و ئۆیین بۆ تە دگێڕان، دا تە ژ جیهادێ سست بكەن]، هەتا ڕۆژا هەقییێ هاتی [هاریكاری و پشتەڤانییا تە هاتییە كرن] و دینێ خودێ ب سەركەڤتی، و وان [ئەڤێت ڤەمایین ژ جیهادێ] ئەڤە نەدڤیا و د سەر وانڕا ئەڤە هاتەكرن."},{"id":49,"translation":"49. هەیە ژ وان دبێژتە تە دەستویرا من بدە [ئەز نەئێمە شەڕێ ڕۆمێ]، و من نەئێخە د گونەهێدا، بزانن گونەهـ ئەوە یا ئەو كەڤتینێ و یا ئەو تێدا [كو حەز دكەن ڤەمینن]، ب ڕاستی جەهنەم یا وەرهاتییە ل دۆر گاوران."},{"id":50,"translation":"50. ئەگەر قەنجییەك [سەركەڤتن و دەستكەڤتییەك] بگەهیتە تە پێ نەخۆش دبن، و ئەگەر خرابییەك [د ڕێكا خودێدا بێتە سەرێ تە چ برینداركرن چ كوشتن] دێ بێژن: ب ڕاستی مە بەری نوكە كارێ خۆ كربوو، [لەوا ئەم دەرنەكەڤتین] و بەرێ خۆ ددەنە مالێت خۆ و ئەو یێت كەیفخۆش."},{"id":51,"translation":"51. بێژە ب ڕاستی چو بەلا و ئاتاف مە ناهنگێڤن، ئەو نەبن یێت خودێ بۆ مە نڤێسین، هەر ئەوە [خودێیە] پشتەڤان و هاریكارێ مە، ڤێجا بلا خودان باوەر پشتا خۆ ب خودێ گرێ بدەن."},{"id":52,"translation":"52. بێژە [هەی موحەممەد] ما هوین ل هیڤییێنە چ ب سەرێ مە بێت، ژ بلی ئێك ژ دو قەنجییان [سەركەڤتن و سەربلندی، یان ژی شەهیدبوون و لێبۆرین]، و ب ڕاستی ئەم ژی بۆ هەوە ل هیڤییێنە [ئێك ژ دویان ب سەرێ هەوە بێت]، خودێ ب ئیزایەكێ ژ دەڤ خۆ هەوە بهنگێڤیت یان ب دەستێت مە [هەوە بدەتە كوشتن ل سەر گاورییێ]، ڤێجا چاڤەڕێ بن، ئەم ژی د گەل هەوە چاڤەڕێینە."},{"id":53,"translation":"53. [هەی موحەممەد] تو بێژە: [وان دوڕوییان] چ ب دلێ خۆ و چ بێ دلێ خۆ، مالێ خۆ بدەن، هەر ژ هەوە نائێتە قەبویلكرن. ب ڕاستی هوین ملەتەكێ ژ ڕێ دەركەڤتینە."},{"id":54,"translation":"54. و چو نەهێلا مەزاختن و خێرێت وان ژ وان بێنە وەرگرتن، ئەو نەبیت كو وان باوەری ب خودێ و پێغەمبەرێ وی نەئینا، و نڤێژێ ناكەن ئەگەر ب خرچ و خاڤی نەبیت، و چو نادەن و نامەزێخن ئەگەر ژ نەچاری نەبیت."},{"id":55,"translation":"55. ڤێجا بلا مال و زاڕۆكێت وان [یێت گەلەك] تە عەجێبگرتی نەكەن، خودێ دڤێت د ژیانا دنیایێدا وان پێ ئەزیەت بدەت، و پاشی وان بمرینیت و ئەو گاور."},{"id":56,"translation":"56. [دوڕوی] ب خودێ سویند دخۆن كو ئەو ژ هەوەنە و یێت د گەل هەوە، و ئەو ب خۆ نە ژ هەوەنە، بەلێ ئەو دەستەكەكن دترسن [ئەوا هاتییە سەرێ گاوران ب سەرێ وان ژی بێت، ژ بەر هندێ ژ درەو بۆ هەوە سویند دخۆن، كو موسلمانن و خودان باوەرن وەكی هەوە، و ئەو ب خۆ وەسا نینە]."},{"id":57,"translation":"57. و ئەگەر وان ئاسێگەهەك [كو تێدا هاتبانە پارستن]، یان شكەفتەك [كو تێدا نەهاتبانە دیتن]، یان ژێرزەمینەك [كو چۆبانە تێدا] دیتبایە، دا ب لەز بەرێ خۆ دەنێ [ژ ترساندا]."},{"id":58,"translation":"58. و هندەك ژ وان د لێكڤەكرنا دەستكەڤتیاندا، تە لەكەدار دكەن، و تانان دهاڤێژنە تە، ڤێجا ئەگەر ژ وی مالی گەهشتە وان ڕازی بوون، و ئەگەر نەگەهشتە وان عێجز و نەڕازی دبن."},{"id":59,"translation":"59. و ئەگەر ب وی تشتێ كو خودێ و پێغەمبەرێ وی دایییە وان [ژ دەستكەڤتی و غەنیمەیان] ڕازی بانە، و گۆتبانە: خودێ بەسی مەیە، خودێ دێ ژ كەرەما خۆ دەتە مە و پێغەمبەرێ وی ژی [ژ كەرەما خودێ دێ دەتە مە]، و ب ڕاستی ئەم ل هیڤییا خودایێ خۆینە [ئەڤە دا بۆ وان چێتر بیت]."},{"id":60,"translation":"60. ب ڕاستی زەكات بەس بۆ وانە ئەوێت هەژار و بەلنگاز، و ئەوێت ل سەر شۆل دكەن [بۆ كۆمكرنا زەكاتێ]، و ئەوێت دلێ وان بەر ب ئیسلامێڤە دئێتە كێشان [ژ كەسێت موسلمان بوویین و هێژ موكوم نەبوویین، یان گرەگرێت گاوران دا ژ زیانا وان بێتە پاشڤەبرن و دلێ وان بۆ ئیسلامێ بێتە نەرمكرن]، و بۆ ئازاكرنا بەندەیان و بۆ دەینداران، و بۆ ڕێیا خودێ (جیهادێ ب هەمی ڕەنگانڤە) و ڕێڤنگانە، ئەڤە فەرزە ژ دەڤ خودێ، و خودێ ب خۆ یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":61,"translation":"61. و ژ وان [دوڕوییان] هەنە ئەزیەتێ دگەهیننە پێغەمبەری و دبێژن: ئەو گوهێ خۆ ددەتە هەمی تشتان و هەمییێ باوەر دكەت، بێژە: بەلێ ئەو گوهدارییا هەمی تشتی دكەت، بەلێ گوهدارییا وی بۆ خێرا هەوەیە، باوەرییێ ب خودێ دئینیت و باوەر ژ خودان باوەران دكەت، و دلۆڤانییە بۆ ئەوێت باوەری ئینایین ژ هەوە، و ئەوێت ئەزیەتێ دگەهیننە پێغەمبەرێ خودێ، ئیزایەكا ب ژان و دژوار بۆ وان هەیە."},{"id":62,"translation":"62. بۆ هەوە ب خودێ سویند دخۆن، دا هەوە ڕازی بكەن، و خودێ و پێغەمبەرێ وی هێژاترن ئەو ڕازی بكەن، ئەگەر ڕاست ئەو ژ خودان باوەران بن."},{"id":63,"translation":"63. ئەرێ ما وان نەزانییە، هەر كەسێ دژاتی و دژمناتییا خودێ و پێغەمبەرێ وی بكەت، نێ ب ڕاستی ئاگرێ دۆژەهێ بۆ وییە و دێ هەروهەر تێدا بیت، ئەڤەیە ڕسواتی و شەرمزارییا مەزن."},{"id":64,"translation":"64. دوڕوی دترسن سۆرەتەك د دەرهەقێ واندا [ئان ل سەر وان] بێتە خوارێ، یا د دلێ واندا [ڤەشارتی] بۆ وان بێژیت، [هەی موحەممەد] بێژە [وان]: تڕانەیان بكەن، نێ ئەوا هوین ژێ دترسن، خودێ دێ ئاشكەرا كەت."},{"id":65,"translation":"65. و ئەگەر تو پسیارا وان بكەی [ژ وی تشتێ وان گۆتی] دێ سویند خۆن و بێژن مە بەس تڕانە د ناڤبەرا خۆدا دكرن و بەس ئاخڤتن بوو، و مە چو مەخسەد پێ نەبوون. بێژە: ئەرێ هەوە تڕانە ب خودێ و ئایەتێت وی و پێغەمبەرێ وی دكرن؟!"},{"id":66,"translation":"66. [هەی موحەممەد بێژە دوڕوییان:] مهانە و هەجەتان نەگرن (عوزران نەخوازن) [ژ هەوە نائێنە وەرگرتن]، ب ڕاستی هوین گاوربوون پشتی هەوە باوەری ئینایی، ئەگەر ئەم ل دەستەكەكێ ژ هەوە ببۆرین و ئازا بكەین [ئەوێت دوڕوییاتییا خۆ هێلایین] دەستەكەكێ دێ ئیزا دەین، چونكی ئەو ب ڕاستی گونەهكار بوون."},{"id":67,"translation":"67. دوڕوی ژ ژن و مێران ژ ئێكن [ئانكو هەمی وەكی ئێكن د دوڕوییاتییێدا]، فەرمانێ ب خرابییێ دكەن و ڕێ ل باشییێ دگرن، و دەستێت خۆ دگرن (دمچینن) و قەلساتییێ‌ دكەن، خودێ ژ بیركرن [فەرمانا وی ب پشت گوهێ خۆڤە هاڤێتن] خودێ ژی ئەو هێلان [و دلۆڤانی و كەرەما خۆ ژ وان بڕی]، ب ڕاستی دوڕوی ئەون یێت ژ ڕێ‌ دەركەڤتین."},{"id":68,"translation":"68. خودێ بۆ دوڕوییان ژ ژن و مێران و گاوران ئاگرێ دۆژەهێ بەرهەڤ كرییە، و هەروهەر دێ‌ تێدا بن و ئەو بەسی وانە، و خودێ ئەو یێت ژ دلۆڤانییا خۆ دویرئێخستین، و ئیزایەكا هەروهەر بۆ وان هەیە."},{"id":69,"translation":"69. [گەلی دوڕوییان] هوین ژی وەكی ئەوێت بەری خۆ، ئەو ژ هەوە ب هێزتر بوون، و پتر ژ هەوە مال و زاڕۆ هەبوون، ڤێجا وان خۆشی ب بارا خۆ ژ دنیایێ بر، و هەوە ژی كەیف و خۆشی ب بارا خۆ بر، و هوین كەڤتنە د پویچاتییێدا هەروەكی ئەو كەڤتینە د پویچاتییێدا، [خودانێت ڤان سالۆخان] ئەڤان كار و كریارێت وان د دنیا و ئاخرەتێدا پویچ بوون، و هەر ئەڤەنە زیانكار."},{"id":70,"translation":"70. ما بۆ [دوڕوییان] بەحسێ یێت بەری وان نەهاتییە كرن [كا چ ب سەرێ وان هات]، ملەتێ نووح، و عاد [ملەتێ هوود پێغەمبەر]، و (ثمود) [ملەتێ صالح پێغەمبەر]، و ملەتێ ئیبراهیم پێغەمبەر و خەلكێ مەدیەنێ [ملەتێ شوعەیب پێغەمبەر]، و گوندێت هاتینە سەروبنكرن [گوندێت (لوط) پێغەمبەر]، پێغەمبەرێت وان ب نیشان و بەلگەیێت ئاشكەراكەر بۆ وان هاتن [وان باوەری ب پێغەمبەرێت خۆ نەئینا، ڤێجا خودێ ئیزا ب سەردا داڕێت]، ڤێجا خودێ نە ئەوە یێ ستەمێ ل وان بكەت، بەلێ وان ب خۆ ستەم ل خۆ كر."},{"id":71,"translation":"71. زەلام و ژنێت خودان باوەران هاریكار و پشتەڤانێت ئێكن، فەرمانێ ب قەنجی و باشییێ دكەن و ڕێكێ ل خرابییێ دگرن، و نڤێژێت خۆ [ب ڕەنگێ پێدڤی] دكەن و زەكاتێ ددەن، و گوهدارییا خودێ و پێغەمبەرێ وی دكەن، ئەڤان خودێ دێ دلۆڤانییێ پێ بەت، ب ڕاستی خودێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":72,"translation":"72. خودێ سۆزا دایییە خودان باوەران، ژ ژن و مێران، كو بەحەشتێت ڕویبار د بنڕا دچن و دئێن و هەروهەر تێدا بن، و خانییێت خۆش د بەحەشتا عەدەندا بكەتە بارا وان، و ڕازیبوونا خودێ ژ ڤێ هەمییێ مەزنترە، و ئەڤەیە سەرفەرازییا مەزن."},{"id":73,"translation":"73. هەی پێغەمبەر جیهادێ د گەل گاور و دوڕوییان بكە، و ل سەر وان بشدینە، و جهێ وان جەهنەمە و پیسە دویماهیكە."},{"id":74,"translation":"74. [دوڕوی] ب خودێ سویند دخۆن، وان نەگۆتییە [ئەگەر ڕاست موحەممەد پێغەمبەر بیت، ئەم ژ كەران ژی خرابترین] و ب ڕاستی وان پەیڤا گاورییێ گۆت، و پشتی موسلمان بوویین گاور بوونەڤە، و ئەو كرنە دلێ خۆ یا ب دەست وانڤە نەهاتی [كو كوشتنا پێغەمبەرییە]، و چو كێماسی و ڕەخنە ل سەر [پێغەمبەری] نەبوون، ئەو نەبیت خودێ و پێغەمبەرێ وی ئەو ژ كەرەما خودێ بێ منەت كرن. ڤێجا ئەگەر ئەو تۆبە بكەن، تۆبە بۆ وان چێترە و ئەگەر ئەو ڕوییێ خۆ [ژ تۆبە و باوەرییێ] وەرگێڕن، ب ڕاستی خودێ دێ وان د دنیا و ئاخرەتێدا ب بەر ئیزایەكا ب ژان و دژوار ئێخیت، و وان د ئەردیدا چو هەڤال و پشتەڤان و هاریكار نابن [وان ژ ئیزایێ ڕزگار بكەن]."},{"id":75,"translation":"75. و ژ وان [دوڕوییان] هەنە پەیمانێ د گەل خودێ ددەن، ئەگەر [خودێ] ژ كەرەما خۆ مالی بدەتە مە، ب ڕاستی و ب سویند ئەم دێ خێر و سەدەقەیان دەین، و ئەم دێ بینە ژ مرۆڤێت قەنجیكار."},{"id":76,"translation":"76. ڤێجا وەختێ [خودێ‌] ژ كەرەما خۆ مال دایییێ، [وان دوڕوییان] قەلسی و چڕویكی كرن [و چو خێر نەدان، وەكی سویند خوارین]، و پشتا خۆ دانێ [دانە پەیمانا خۆ] و ئەو د ڕوی وەرگێرانا خۆدا ڕكهشك."},{"id":77,"translation":"77. ڤێجا [چڕویكییێ‌] دوڕوییاتییەكا بەردەوام هێلا د دلێ واندا، هەتا ڕۆژا دگەهنە خودێ، ژ بەر جهنەئینانا پەیمانا وان دایی، و ژ بەر درەوێت وان دكرن."},{"id":78,"translation":"78. ئەرێ ما وان نەزانییە، خودێ نهینی و پستەپستا وان دزانیت، و ب ڕاستی خودێ زێدە زانایێ نهینیانە."},{"id":79,"translation":"79. ئەو [دوڕوییێت] چكییان ددەنە خودان باوەرێن، ژ دل و گیان [گەلەك] سەدەقەیان ددەن [دبێژن: ئەڤە بۆ ڕویمەتییێیە نە ژ بۆ ڕازیبوونا خودێیە]، و [ژ خودان باوەران] ئەوێت چو نەبینن بدەن ژ بلی پێچێبوونا خۆ، [دوڕوی] تڕانەیان بۆ خۆ پێ دكەن [و دبێژن: خودێ چو پاكی ب ڤێ كێمێ نینە]، خودێ ئەو جزادان ل سەر تڕانەیێت وان، و ئیزایەكا ب ژان و دژوار بۆ وان هەیە."},{"id":80,"translation":"80. چ تو داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بۆ وان [دوڕوییان] بكەی، یان ژی داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بۆ وان نەكەی، خۆ ئەگەر حەفتێ جاران داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بۆ وان بكەی، هەر خودێ گونەهێت وان ژێ نابەت، چونكی ب ڕاستی وان باوەری ب خودێ و پێغەمبەرێ وی نەئینا، و خودێ ب خۆ ملەتێ ژ ڕێ دەركەڤتی، ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":81,"translation":"81. ئەڤێت ڤەمایین [ژ دوڕوییێت دەستویر خواستین، و نەچۆینە تەبووكێ] ب ڕوینشتنا خۆ [د مالێت خۆدا]، پشتی پێغەمبەرێ خودێ چۆیی، خۆشبوون، و نەڤیان ب خۆ و مالێ خۆ جیهادێ د ڕێكا خودێدا بكەن، و گۆتنە [خەلكی] د گەرمێدا دەرنەكەڤن، بێژە: ئاگرێ جەهنەمێ گەرمترە، ئەگەر ئەو تێ بگەهن."},{"id":82,"translation":"82. ڤێجا بلا پیچەك بكەنن، و گەلەك بكەنە گری، جزایێ كار و كریارێت وان كرین."},{"id":83,"translation":"83. ڤێجا ئەگەر خودێ تو [ژ تەبووكێ] ڤەگەڕاندییە مەدینەیێ ل نك دەستەكەكێ ژ وان [ژ یێت ڤەمایی]، و دەستویر ژ تە خواستن بۆ دەركەڤتنێ [بۆ خەزایەكا دی ژ بلی تەبووكێ]، بێژە: هوین چو جاران د گەل من دەرناكەڤن، و هوین چو جاران د گەل من شەڕێ چو دژمنان ناكەن، ب ڕاستی هوین جارا ئێكێ ب ڕوینشتنا خۆ د خۆش بوون، ڤێجا هوین ژی د گەل ڤەمایییان بمیننە ڕوینشتی."},{"id":84,"translation":"84. [هەی موحەممەد] هەر كەسێ ژ وان بمریت نڤێژێ ل سەر نەكەی، و ل سەر گۆڕێ‌ وی [د وەختێ ڤەشارتنێدا] ڕانەوەستە، ب ڕاستی وان باوەری ب خودێ و پێغەمبەرێ وی نەئینایییە، و مرن و ئەو ژ ڕێ دەركەڤتی."},{"id":85,"translation":"85. و ب مال و زاڕۆكێت وان عەجێبگرتی نەبە، ب ڕاستی خودێ دڤێت د دنیایێدا وان پێ ئیزا بدەت، و وان بمرینیت و ئەو گاور."},{"id":86,"translation":"86. و ئەگەر سۆرەتەك هاتە خوارێ، و تێدا هاتبیت باوەرییێ ب خودێ بینن، و د گەل پێغەمبەرێ وی جیهادێ بكەن، ئەوێت دەولەمەند دەستویرییێ‌ ژ تە دخوازن و دبێژن: بهێلن ئەم ژی د گەل ڕوینشتییان بمینین."},{"id":87,"translation":"87. ئەو ڕازی بوون د گەل ژنان بمینن، و خودێ دلێ وان مۆركر، ڤێجا ئەو ژ بەر هندێ تێ ناگەهن [كا چ سەركەڤتن و خۆشی د جیهادێدایە، چ ئەزیەت و نەخۆشی د ڕوینشتنێدایە]."},{"id":88,"translation":"88. بەلێ پێغەمبەری و ئەوێت باوەری د گەل ئینایین، ب خۆ و مالێ خۆ جیهاد كرن، خێروبێرێت دنیایێ و ئاخرەتێ بۆ وانن، و ئەون یێت سەرفەراز."},{"id":89,"translation":"89. خودێ بەحەشتێت ڕویبار دبنڕا دچن بۆ وان بەرهەڤكرینە، هەروهەر دێ تێدا مینن، و ئەڤەیە سەركەڤتنا مەزن."},{"id":90,"translation":"90. و كۆچەرێت عەرەبان [ئەوێت ل دەشتێ ئاكنجی] ئەوێت هەجەت گرتین، دا دەستویری بۆ وان بێتە دان [كو بمینن و پشكدارییێ‌ د تەبووكێدا نەكەن]، و ئەوێت خودێ و پێغەمبەرێ وی درەوین دانایین، ئەو ڕوینشتن [هەر نەهاتن عوزرێ ژی بخوازن]، ئەوێت گاوربوویین ژ وان، نێزیك دێ ئیزایەكا ب ژان و دژوار وان گریت."},{"id":91,"translation":"91. گونەهـ ل سەر لاواز و نەساخ و ئەوێت چو نەبینن [بۆ جیهادێ] خەرج بكەن نینە [ئەگەر پشكدارییێ‌ د جیهادێدا نەكەن]، ئەگەر ئەو باوەرییێ ب خودێ و پێغەمبەری بینن، و گوهدارییا وان بكەن، چو گونەهـ ل سەر خودان عوزران نینە و گازندە ژێ نائێتەكرن، خودێ ب خۆ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":92,"translation":"92. و چو گونەهـ ل سەر وان نینە ئەوێت وەختێ بێنە دەڤ تە دا تو وان سویار بكەی، تە گۆت: من چو نینە هەوە لێ‌ سویار بكەم، بەرێ خۆ وەرگێڕان و چاڤێت وان تژی ڕۆندك دبوون ژ خەماندا، چونكی وان چو نەددیت د ڕێكا خودێدا بمەزێخن."},{"id":93,"translation":"93. ب ڕاستی ڕێكا جزادانێ و ژێ وەرنەگرتنێ و گونەهكاركرنێ، بەس ل سەر وانە ئەوێت دەستویرییێ‌ ژ تە دخوازن [كو نەئێنە جیهادێ]، و ئەو ب خۆ یێت دەولەمەند، ڕازی بوون د گەل ژنان [روینشتی] بمینن، و خودێ دلێ وان مۆركرییە، ڤێجا ژ بەر هندێ ئەو نوزانن."},{"id":94,"translation":"94. [هەی پێغەمبەر] دەمێ هوین ژ جیهادێ ڤەدگەڕن، [دوڕوی] دێ ئێن داخوازا لێبۆرینێ ژ هەوە كەن، بێژە: داخوازا لێبۆرینێ نەكەن [چو عوزران نەخوازن]، ئەم باوەر ژ هەوە ناكەین، ب ڕاستی خودێ ئەم ب سەر سالۆخێت هەوە هلكرین، و خودێ و پێغەمبەرێ وی دێ كریارێت هەوە بینن [كا دێ خرابی و دوڕوییاتییا خۆ هێلن، یان دێ هەر ل سەر مینن]، پاشی دێ زڤڕنە دەڤ زانایێ نەپەنی و ئاشكەرایان، و دێ هەوە ئاگەهداری كار و كریارێت هەوە كەت [دێ هەوە ل دویڤ كریارێت هەوە ئیزادەت]."},{"id":95,"translation":"95. گاڤا هوین زڤڕینە دەڤ وان، دێ بۆ هەوە ب خودێ سویند خۆن، دا هوین ل وان ببۆرن و لێ نەگرن، ڤێجا هوین ڕوییێ خۆ ژ وان وەرگێڕن، ب ڕاستی ئەو د پیسن و جهێ وان دۆژەهە، جزایێ كریارێت وان كرین."},{"id":96,"translation":"96. بۆ هەوە سویند دخۆن، دا هوین ژ وان ڕازی ببن، و ئەگەر هوین ژ وان ڕازی ژی ببن. ب ڕاستی خودێ ژ ملەتێ ژ ڕێ دەركەڤتی ڕازی نابیت."},{"id":97,"translation":"97. گاوری و دوڕوییاتییا كۆچەرێت عەرەبان [ئەعرابان] پترە [ژ یا خەلكێ باژێران]، و شاییترن، ئەو بڕیار و ئەحكامێت خودێ ل سەر پێغەمبەرێ خۆ ئینایینە خوارێ نەزانن [پێدڤییە بزانین زێدەگاوری و دوڕوییاتییا وان یا هندێیە ئەو ل دویڤ سەرێ خۆ یێت ڕابووین، و كەس نەبوو وان شیرەت بكەت و ژ زانایان د دویر بوون، و چو ژ كتێبا خودێ و سونەتا پێغەمبەرێ وی نوزانن]. و خودێ ب خۆ یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":98,"translation":"98. و ژ وان ئەعرابان، هەنە تشتێ دكەنە خێر ب خوسارەتی ددانن، و ل هیڤییێنە بەلا و ئاتاف بێنە سەرێ هەوە، بەلا و ئاتاف ب سەرێ وان بهێن و خودێ ب خۆ یێ گوهدێر و زانایە."},{"id":99,"translation":"99. و ژ ئەعرابان ژی هەنە باوەرییێ ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ دئینن، و تشتێ دمەزێخن، نێزیكبوون ژ خودێ دبینن، و [ژ مەزاختنا خۆ] دوعایێت پێغەمبەری و داخوازا گونەهـ ژێبرنێ دڤێن. بلا ب ئاگەهـ بن كو ئەڤ مەزاختنە نێزیكبوونە بۆ وان [وان نێزیكی ڕازیبوون و دلۆڤانییا خودێ دكەت]، خودێ دێ وان ئێخیتە بەر دلۆڤانییا خۆ [ئانكو د بەحەشتێدا]، ب ڕاستی خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":100,"translation":"100. و پێشییێت ئێكێ ژ مشەخت و هاریكاران و ئەوێت ب قەنجی ب دویڤ وان كەڤتین، خودێ ژ وان ڕازی بوویییە و ئەو ژی [ب تشتێ خودێ دایییە وان] ڕازی بوویینە، بەحەشتێت ڕویبار د بنڕا دچن بۆ وان بەرهەڤكرینە، و هەروهەر دێ تێدا مینن، ئەڤەیە سەركەڤتنا مەزن."},{"id":101,"translation":"101. و ژ وان ئەعرابێت دۆرماندۆری هەوە دوڕوی هەنە، و ژ خەلكێ مەدینەیێ ژی هەنە پەلەوان ل سەر دوڕوییاتییێ‌، تو وان نانیاسی، ئەم وان دنیاسین، دوقات ئەم دێ وان ئیزادەین [د دنیایێدا ب شەرمزارییێ‌ و ئیزایا گۆڕێ، و ل ئاخرەتێ ب ئیزایا دۆژەهێ]، پاشی دێ ئێنە ڤەگێڕان بۆ ئیزایەكا مەزن [ڕۆژا قیامەتێ]."},{"id":102,"translation":"102. و هندەكێت دی ژ خەلكێ مەدینەیێ [ژ وان بوون ئەوێت ژ تەبووكێ ڤەمایین] گونەهێت خۆ ل سەر خۆ ئاشكەرا كرن، كارێ خۆ یێ چاك [جیهادا خۆ یا بەری تەبووكێ] و هندەكێ دی یێ خراب [ڤەمانا خۆ ژ تەبووكێ] تێكەل كرن، بەلكی خودێ تۆبەیا وان قەبویل‏ بكەت، ب ڕاستی خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":103,"translation":"103. زەكاتێ ژ مالێ وان وەرگرە، وان پێ پاك و پاقژ بكە ژ گونەهان، و بۆ وان [پشتی تو زەكاتێ ژ وان وەردگری] دوعایان بكە، ب ڕاستی دوعایێت تە بۆ وان ڤەهەسیان و دلرەحەتییە، و خودێ ب خۆ گوهدێر و دلۆڤانە."},{"id":104,"translation":"104. ئەرێ ما نوزانن هەر خودێیە یێ تۆبەیا بەندەیێت خۆ و زەكاتا وان وەردگریت، و ب ڕاستی هەر خودێیە تۆبەوەرگر و دلۆڤان."},{"id":105,"translation":"105. [هەی موحەممەد] بێژە: [وان ئەوێت تۆبە كرین] [چ كارێ هەوە پێ خۆش] بكەن، خودێ و پێغەمبەرێ وی و خودان باوەر دێ كارێ هەوە بینن، و ب ڕاستی هوین هەمی دێ ب بال زانایێ نهینی و بەرچاڤانڤە ئێنە ڤەگەڕاندن، ڤێجا ئەو دێ هەوە ب كریارێت هەوە دكرن، ئاگەهداركەت."},{"id":106,"translation":"106. و هندەكێت دی [ژ وان یێت ژ تەبووكێ ڤەمایین: (مورارەیێ كوڕێ ڕەبیع و كەعبێ كوڕێ مالك و هیلالێ كوڕێ ئومەیە)] هەنە، كاروبارێ وان یێ ڕاوەستیایییە هەتا فەرمانا خودێ د ڕاستا واندا دیار دبیت، ئان دێ وان ئیزا دەت ئان [خودێ] دێ تۆبەیا وان قەبویل كەت، و خودێ ب خۆ یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":107,"translation":"107. و ئەوێت [ژ وان دوڕوییان ئەوێت ڤەمایین ژ تەبووكێ] مزگەفتەك بۆ زیان گەهاندنێ [ب موسلمانان]، و ب هێزكرنا گاورییێ و ژێكڤەكرنا خودان باوەران، و بۆ خۆبەرهەڤكرن و خۆگرتنێ ل هیڤییا وی یێ بەری نوكە شەڕێ خودێ و پێغەمبەرێ وی كری، ئاڤاكرین، و سویند ژی دخۆن كو مە ژ قەنجییێ پێڤەتر [ژ ئاڤاكرنا مزگەفتێ] چو یێ دی نەڤیایییە، و خودێ شادەیییێ ددەت كو ئەو ب ڕاستی [د ڤێ سویندخوارنا خۆدا] درەوینن."},{"id":108,"translation":"108. چوجا لێ ڕانەوەستە و نڤێژێ تێدا نەكە، ئەو مزگەفتا جارا ئێكێ ل سەر تەقوا و ترسا خودێ هاتییە ئاڤاكرن، هەژیترە تو نڤێژێ تێدا بكەی، هندە زەلام یێت تێدا هەین دڤێن خۆ پاقژ بكەن [ب دەستنڤێژگرتنێ و خۆشویشتنێ و دویركەڤتنا گونەهان]، و خودێ ب خۆ ژی حەژ خۆپاقژكەران دكەت."},{"id":109,"translation":"109. ئەرێ ئەوێ خیم و بنیاتێ‌ (بنسترێ) [ئاڤاهییێ‌ دینێ] خۆ ل سەر پارێزكاری و ڕازیبوونا خودێ ئاڤاكری چێترە، یان ژی ئەوێ خیمێ [ئاڤاهییێ‌ دینێ] خۆ ل سەر لێڤا كەندالەكێ هەڕفتە ئاڤاكری، ڤێجا [ئاڤاهییێ‌ وان یێ ل سەر لێڤا كەندالی] ئەو هەڕفاندنە د ئاگرێ دۆژەهێدا، و خودێ ب خۆ ملەتێ ستەمكار ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":110,"translation":"110. ئەو ئاڤاهییێ‌ وان ئاڤاكری دێ هەر مینیت، گۆمان و دودلی د دلێ واندا، هەتا دلێ وان ژێكڤە دبیت و دمرن [ئانكو هندی د ساخن دێ ئەو ئاڤاهی گۆمانێ د دلێت واندا هێلیت]، و خودێ ب خۆ زانا و كاربنەجهە."},{"id":111,"translation":"111. ب ڕاستی خودێ جان و مالێ خودان باوەران، ژ وان كڕییە بەرانبەری هندێ بەحەشتێ بدەتە وان، ئەڤە چونكی ئەو د ڕێكا خودێدا جیهادێ دكەن، ڤێجا ئەو [گاوران] دكوژن و دئێنە كوشتن ژی، ئەڤە پەیمانەكا بنەجهە ل سەر وی [خودێ‌] د تەورات و ئنجیل و قورئانێدا، و كی هەیە وەكی خودێ پەیمانا خۆ ب جهـ بینیت؟ ڤێجا هوین ب وێ كڕینا خۆ یا هوین پێ هاتینە فرۆتنێ [كو بەحەشتە] شاد و كەیفخۆش بن، نێ سەرفەرازییا مەزن ئەها ئەڤەیە."},{"id":112,"translation":"112. [خودان باوەر] تۆبەدارن ژ هەمی گونەهان، و ل بەر فەرمانا خودێ د ڕاوەستیایینە، و دلسۆزن د پەرستنا خۆدا، و سوپاسییا خودێ د هەمی كراساندا دكەن، و ڕۆژیگر و گەریدەنە د ڕێكا خودێدا، و نڤێژكەرن و فەرماندەنە ب چاكییان، و ڕێنەدەنە و ورێگرن بۆ خرابییان، و پارێزەرن بۆ بڕیار و ئەحكام و تخویبێت خودێ، و مزگینییێ [ب بەحەشتێ] بدە خودان باوەرێت هۆسا."},{"id":113,"translation":"113. نەدورستە بۆ پێغەمبەری و خودان باوەران، داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بۆ موشركان بكەن، خۆ ئەگەر مرۆڤێت وان ژی بن [و حەژ وان ژی بكەن]، پشتی بۆ وان دیاربوویی، كو ئەو موشرك ب ڕاستی دۆژهینە."},{"id":114,"translation":"114. و داخوازا گونەهـ ژێبرنا ئیبراهیم بۆ بابێ خۆ نەدهاتەكرن، ئەگەر ژ پەیمانەكێ نەبایە كو وی دابوو بابێ خۆ [وەختێ گۆتییێ‌ ب ڕاستی ئەز دێ داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بۆ تە ژ خودێ كەم]، ڤێجا وەختێ بۆ دیاربوویی [كو بابێ وی] نەیارێ خودێیە، دەست ژێ بەردان و بەرائەتا خۆ ژێ كر، ب ڕاستی ئیبراهیم ژ خودێ ترس و ب نالنال و لێبۆر و نەرم و حەلیمە."},{"id":115,"translation":"115. و خودێ چو ملەتان گومڕا و بەرزە ناكەت پشتی ڕاستەڕێ كرین، هەتا بۆ وان دیار نەكەت كا دێ خۆ ژ چ پارێزن، و ب ڕاستی خودێ ب هەمی تشتان یێ زانایە."},{"id":116,"translation":"116. ب ڕاستی ملكێ ئەرد و ئەسمانان یێ خودێیە، ئەو ساخ دكەت و ئەو دمرینیت، و ژ بلی خودێ هەوە چو هاریكار و چو پشتەڤان نینن."},{"id":117,"translation":"117. ب ڕاستی خودێ تۆبە دا سەر پێغەمبەری [گونەهێت وی ژێبرن ژ بەر دەستویردانا وی بۆ دوڕوییان، كو ڕۆژا تەبووكێ ڤەمینن] و مشەختییان و هاریكاران [خەلكێ مەدینەیێ]، ئەوێت وەختێ تەنگاڤییێ‌ خۆ دایینە د گەل پێغەمبەری، پشتی نێزیك بوویی دلێت دەستەكەكێ بۆ هندێ بچن، ڤەمینن [و ژ بەر گرانی و زەحمەتێ خۆ نەدەنە د گەل پێغەمبەری]، پاشی خودێ تۆبە دانا سەر وان و گونەهێت وان ژێبرن. ب ڕاستی ئەو بۆ وان زێدە ب ڕەحم و دلۆڤانە."},{"id":118,"translation":"118. [هەروەسا] تۆبە دا سەر وان هەرسێكێت [ل مەدینەیێ مایین و ژ تەبووكێ] ڤەمایین، [هاتنە جزاكرن ب ڤەبڕینا پەیوەندییان، و ب تێكەلی نەكرنا وان و ژ ڤەمانا خۆ وەسا پەشێمان ببوون]، هەتا ئەرد ب بەرفرەهییا خۆڤە ل وان تەنگ بوویی و بێنا وان چك بوویی و وان زانی، چو پەنا و پارێزەر ژ ئیزایا خودێ نینن ژ بلی ئەو بزڤڕنە خودێ [ب تۆبەكرنێ و ب داخوازا گونەهـ ژێبرنێ]، پاشی خودێ تۆبە دا سەر وان، دا خۆ ل سەر تۆبەیا خۆ ڕاگرن و دا ژ تۆبەداران بن، ب ڕاستی خودێ زێدە تۆبەوەرگر و دلۆڤانە."},{"id":119,"translation":"119. گەلی خودان باوەران پارێزكارییا خودێ بكەن و د گەل ڕاستگۆیان بن."},{"id":120,"translation":"120. نابیت بۆ خەلكێ مەدینەیێ و ئەعرابێت [كۆچەرە عەرەب] ل دۆرێت مەدینەیێ خۆ ژ پێغەمبەرێ خودێ ڤەهێلن [و خۆ نەدەنە د گەل د جیهادێدا]، و جانێ خۆ ژ گیانێ پێغەمبەری خۆشتر بڤێن [كو ل خۆ هشیار بن، و خۆ بپارێزن، و پێغەمبەری نە..] چونكی چو تێناتی و وەستیان، و چو برساتی د ڕێكا خودێدا ناگەهیتە وان، و ناچنە چو جهان [ب پییێت خۆ یان ب سومێت دەوارێت خۆ] كو پێ كەربێت گاوران ڤەكەن و دلێت وان بئێشینن و زیانەكێ ناگەهیننە دژمنی [ب كوشتنێ یان ئێخسیركرنێ یان برینداركرنێ]، ئەگەر خودێ پێ كارەكێ چاك بۆ وان نەنڤێسیت، ب ڕاستی خودێ خێرا قەنجیخوازان بەرزە ناكەت."},{"id":121,"translation":"121. و چو مالی نادەن، چ كێم چ گەلەك، و چو نهالان نابڕن ئەگەر خودێ بۆ وان ب خێر نەنڤێسیت، دا خودێ ژ كریارێت وان چێتر، وان خەلات بكەت [ڤان كاران ب خێر بۆ وان دنڤێسیت]."},{"id":122,"translation":"122. و نابیت خودان باوەر هەمی پێكڤە دەركەڤنە جیهادێ، ڤێجا بلا ژ هەر تیپەكێ ژ وان كێمەك بچن و دەركەڤن، دا خۆ د دینیدا شارەزا بكەن، و دا ملەتێ خۆ [ئەوێت چۆیینە جیهادێ] ئاگەهدار بكەن وەختێ دزڤڕنە دەڤ وان، دا ئەو [ملەتێ] خۆ بپارێزن ژ وی تشتێ دڤێت خۆ ژێ بپارێزن."},{"id":123,"translation":"123. گەلی خودان باوەران شەڕێ وان گاوران بكەن ئەوێت نێزیكی هەوە، و بلا هەوە ب هێز و مێرخاس و چەسپان ببینن، و بزانن ب ڕاستی خودێ د گەل پارێزكارانە."},{"id":124,"translation":"124. و هەر وەختێ سۆرەتەك بێتە خوارێ، هندەك ژ وان [دوڕوییان بۆ ئێكدو] دبێژن: ئەرێ ئەڤێ [سۆرەتێ] باوەرییا كێ ژ هەوە پتر لێ كر؟ [بێژە: بەلێ] ئەوێت باوەری ئینایین [هەر گاڤەكا سۆرەتەك بێتە خوارێ] باوەرییا وان پتر لێ كر، و ئەو پێ دلشاد و كەیفخۆش دبن [چونكی باوەرییا وان پتر لێ دئێت]."},{"id":125,"translation":"125. و بەلێ ئەوێت گۆمان و دوڕوییاتی و شرك و گاوری د دلێت واندا، [هاتنا سۆرەتان] پیسی ل سەر پیسییێ‌ ل وان زێدەكر، و ل سەر گاورییێ مرن."},{"id":126,"translation":"126. ئەرێ ما ئەو نابینن سالێ جارەكێ یان دو جاران، ئەم وان [ب نەساخی و هشكاتی، و ب بەرتەنگی و برسێ، و ب بەلا و ئاتافان] دجەڕبینین و ئمتیحانە دكەین، پاشی نە تۆبە دكەن و نە ژی دئیننە بیرا خۆ، و نە پێڤەدچن."},{"id":127,"translation":"127. و هەر وەختێ سۆرەتەك بێتە خوارێ هندەك ژ وان [دوڕوییان] بەرێ خۆ ددەنە هندەكان [و دبێژن:] ئەرێ كەس [ژ خودان باوەران] هەوە دبینیت؟ [دا ل ڤێرێ بچین] پاشی ڤەڕەڤین، خودێ دلێت وان [ژ هەقییێ و ڕاستەڕێیییێ] وەرگێڕان، چونكی ب ڕاستی ئەو ملەتەكن بێ فامن و هەقییێ تێ ناگەهن."},{"id":128,"translation":"128. ب ڕاستی پێغەمبەرەكێ وەسا یێ ژ هەوە بۆ هەوە هاتی، وەستیانا هەوە ل سەر وی یا گرانە [ئانكو وی پێ نەخۆشە هوین زەحمەتێ بكێشن و ئیزا بگەهیتە هەوە]، ل سەر ڕاستەڕێكرنا هەوە یێ ڕژدە [و یێ هشیارە ل سەر باوەرییا هەوە]، و بۆ خودان باوەران زێدە دلسۆژ و ب ڕەحمە."},{"id":129,"translation":"129. ڤێجا ئەگەر وان ڕوییێ خۆ ژ باوەرییێ [و هەقییێ] وەرگێڕا، بێژە: ئەو خودایێ كو ژ بلی وی چو خودا و چو پەرستی نەیی، بەسی منە، ب ڕاستی من پشتا خۆ ب وی گەرم و موكوم كر، و ئەوە خودانێ عەرشێ مەزن."}]},{"id":10,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (ألر) ب ڤی ڕەنگی دئێتە خواندن (ئەلف، لام، ڕا) سێ تیپن ژ 28. تیپێت زمانێ عەرەبی، نیشانن ل سەر ئیعجازا قورئانێ كو عەرەبان پێ چێنابیت قورئانەكا وەكی ڤێ بدانن، هەرچەندە ئەڤ قورئانە ژ عەینی وان تیپان پێكهاتییە ئەوێت ئەو ئاخڤتنا خۆ پێ چێ دكەن. ئەڤەنە ئایەتێت كتێبا پیرۆز و بنەجهـ و دویر ژ گۆمانێ."},{"id":2,"translation":"2. ئەرێ ئەڤە بۆ خەلكی جهێ عەجێبییێیە مە بۆ زەلامەكی ژ وان وەحی هنارت، [مە وەحی بۆ وی هنارت و مە گۆتێ:] خەلكی ئاگەهدار بكە [و ژ ڕۆژا قیامەتێ بترسینە]، و مزگینییێ بدە ئەوێت باوەری ئینایین، كو ب ڕاستی بۆ وان ل دەڤ خودایێ وان بەراهییەكا كەرەمێ و خەلات و پێكەكا بلند هەیە، گاوران گۆت: ب ڕاستی ئەڤە [ئەڤ پێغەمبەرە] سێربەندەكێ ئاشكەرایە."},{"id":3,"translation":"3. ب ڕاستی خودایێ هەوە ئەو خودایەیە یێ ئەرد و ئەسمان د شەش ڕۆژاندا چێكرین، پاشی بلند بوو سەر عەرشێ خۆ [بلندبوونەكا هێژایی وی، و بێ چاوایی]، تەكبیرا كاروباران دكەت، چو مەهدەرچی نینن، پشتی دەستویردانا وی نەبیت، ئەو [خودایێ ب ڤان سالۆخەتان دئێتە سالۆخدان] خودایێ هەوەیە، ڤێجا وی بپەرێسن، ما هوین بۆ خۆ چامەكێ ناگرن."},{"id":4,"translation":"4. ڤەگەڕیانا هەوە هەمییان ب بال ویڤەیە، [و ئەڤە] ب ڕاستی پەیمانا خودێیە و ڕاستە، ب ڕاستی ئەو جارا ئێكێ دەست ب ئافراندنێ دكەت، پاشی [پشتی مرنێ] دێ زڤرینیتەڤە، دا ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین ب دادی و ب عەدالەت خەلات بكەت، و ئەوێت گاوربوویین بۆ وان ڤەخوارنەكا زێدە كەلیایی و ئیزایەكا ب ژان و دژوار هەیە، ژ بەر وێ گاورییا دكرن."},{"id":5,"translation":"5. و ئەوی [خودێ‌] ڕۆژ بۆ هەوە كرییە چرا و هەیڤ كرییە ڕۆناهی، و كرە قویناخ قویناخ دا هوین هەژمارا سالان و حسێبا خۆ بزانن، و خودێ ژ قەستا ئەڤە چێ نەكرییە ئەگەر بۆ هەقییێ نەبیت [هەقی و ڕاستی پێ بێتە زانین و ئەم بگەهینە مەزناتییا خودێ و وی بپەرێسین]. نیشان و ئایەتان ب درێژی [خودێ] بۆ وان ئاشكەرا دكەت ئەوێت دزانن."},{"id":6,"translation":"6. ب ڕاستی د هاتن و چۆنا شەڤ و ڕۆژاندا، و د هەر تشتێ خودێ د ئەرد و ئەسماناندا چێكری، نیشان و بەلگەنە بۆ وان یێت پارێزكارییێ دكەن، و ژ خودێ دترسن."},{"id":7,"translation":"7. ب ڕاستی ئەوێت حەژ دیتنا مە نەكەن، و ب ژیانا دنیایێ ڕازی بوویین و پێڤە ڕسیان [پێڤەمان]، و ئەوێت ژ نیشان و ئایەتێت مە بێ ئاگەهـ."},{"id":8,"translation":"8. ئەڤان جهێ وان ئاگرە، ژ بەر كار و كریارێت وان كرین."},{"id":9,"translation":"9. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، خودێ ژ بەر باوەرییا وان دێ وان ڕاستەرێ كەتە بەحەشتا پڕ خێر، كو ڕویبار د بنڕا دچن."},{"id":10,"translation":"10. دوعا و گازییا وان د بەحەشتێدا ئەڤەیە: خودێوۆ ئەم تە ژ هەمی كێماسییان پاقژ دكەین، و دروودا وان سلاڤە، و دویماهیك دوعایا وان ئەڤەیە: هەمی پەسن و شوكور بۆ خودێ‌، خودانێ هەمی جیهانان."},{"id":11,"translation":"11. ئەگەر خودێ بۆ خەلكی لەز ل خرابییێ كربایە، وەكی لەزا ئەو دكەن بۆ باشییێ [ئانكو خەلكی چاوا دڤێت لەز ل دوعایا وان یا خێرێ بێتەكرن، وەسا خودێ لەز ل دوعایا وان یا خرابییێ ژی كربایە، دا وان تێ بەت وەختێ وان نفرین ل خۆ دكرن]، دا مرن، و دا ڕوحا وان ئێتە ستاندن، ڤێجا ئەوێت هزرا دیتنا مە نەكەن، ئەم دێ وان هێلین د خرابییا خۆدا بزڤڕن."},{"id":12,"translation":"12. و هەر وەختێ نەخۆشییەك بگەهیتە مرۆڤی، ل سەر تەنشتا خۆ [ئانكو درێژكری] یان ڕوینشتی یان ڕاوەستیایی گازی و هەوارا خۆ دگەهینیتە مە، ڤێجا وەختێ مە نەخۆشییا وی ڕاكر، وەسا دچیت [ژ بیر دكەت] هەروەكی چو نەخۆشی ب سەری نەهاتین و هەوارا خۆ نەگەهاندییە مە، هۆسا بۆ زێدە خرابان كار و كریارێت وان هاتینە خەملاندن و جوانكرن."},{"id":13,"translation":"13. ب سویند مە خەلكێ چەرخێت بەری هەوە د هیلاك برن و ئیزا دان وەختێ وان [ب شرك و گاورییێ] ستەم كری، و پێغەمبەرێت وان ب بەلگە و نیشان و موعجیزاتێت ئاشكەراكەر بۆ وان هاتین [دا باوەرییێ پێ بینن، و باوەری پێ نەئینان]، و ئەو نە ئەو بوون باوەرییێ بینن [ئەگەر هێلابانە، و د هیلاك نەبربانە]، و هۆسا ئەم ئەوێت گونەهكار جزا دكەین."},{"id":14,"translation":"14. پاشی، پشتی وان، مە هوین كرنە جهنشینێت وان د ئەردیدا، دا ببینین كا هوین دێ چ كار و كریاران كەن."},{"id":15,"translation":"15. و وەختێ نیشان و ئایەتێت مە یێت ئاشكەراكەر ب سەر واندا دئێنە خواندن، ئەوێت نە ل هیڤییا دیتنا مە [و باوەری ب ڕۆژا قیامەتێ نەیی، دبێژن:] كا قورئانەكا دی ژ بلی ڤێ بینە، یان ژی ڤێ [قورئانێ] بگوهۆڕە. بێژە: ئەز نەشێم و من هەق نینە ئەز ژ دەڤ خۆ بگوهۆڕم، ئەز ل دویڤ چو ناچم ژ وێ پێڤەتر یا ب وەحی بۆ من دئێت، ب ڕاستی ئەز ژ ئیزایا ڕۆژەكا مەزن دترسم، ئەگەر نەگوهدارییا خودایێ خۆ بكەم."},{"id":16,"translation":"16. بێژە: ئەگەر خودێ ڤیابایە [ئەڤ قورئانە] من بۆ هەوە نەدخواند و هەوە هەر پێ نەدزانی ژی [ئانكو خودێ ئەڤ قورئانە ل سەر زمانێ من نیشا هەوە نەددا]. نێ [هوین ب خۆ ژی دزانن] من بەری نوكە ژییەكێ د ناڤ هەوەدا بری، [ئەگەر ئەز ئەو بامە یێ ژ نك خۆ قورئانێ چێكەم، دا بەری نوكە ژی چێكەم] ئەرێ ما هوین ئەقلێ خۆ نائیننە سەرێ خۆ [بزانن ئەڤ قورئانە ژ دەڤ خودێیە و پێغەمبەری ژ دەڤ خۆ نەئینایییە هەتا بشێت بگوهۆڕیت]."},{"id":17,"translation":"17. ڤێجا ما كی ژ وی ستەمكارترە ئەوێ درەوان ب ناڤێ خودێ دكەت، یان ژی ئایەتێت خودێ درەو ددانیت، ب ڕاستی گونەهكار سەرفەراز نابن."},{"id":18,"translation":"18. و ژ بلی خودێ وی دپەرێسن یێ نە زیانێ دگەهینیتە وان نە مفایی.. و دبێژن: ئەڤە مەهدەرچییێت مەنە ل دەڤ خودێ، [هەی موحەممەد] بێژە: ئەرێ ما هوین دێ وی تشتی نیشا خودێ دەن یێ كو نەزانیت یێ د ئەرد و ئەسماناندا هەی؟! و ب ڕاستی خودێ یێ پاك و پاقژە ژ وێ شركا ئەو دكەن."},{"id":19,"translation":"19. و دەستپێكێ خەلك هەمی ملەتەك بوون، پاشی ژێك جودا بوون و ئەگەر ژ بەر فەرمانا خودێ نەبایە [كو وان پێكڤە ئیزا نادەت]، دا حوكمی و دادگەرییێ‌ د وی تشتیدا كەت ئەوێ ئەو ل سەر ژێك جودا."},{"id":20,"translation":"20. و دبێژن: بلا موعجیزەیەك و نیشانەك ژ خودایێ وی بۆ هاتبایە [دا مە ژی باوەری پێ ئینابایە] بێژە: غەیب كارێ خودێیە و موعجیزە ب فەرمانا وینە، ڤێجا چاڤەڕێ بن ب ڕاستی ئەز ژی د گەل هەوە ژ چاڤەڕێیانم."},{"id":21,"translation":"21. و وەختێ ئەم بەرفرەهییەكێ ددەینە خەلكی [ئانكو خەلكێ مەكەهێ] پشتی تەنگاڤی و هشكاتییێ‌ هنگاڤتین، دێ بینی ئایەت و نیشانێت مە درەو ددانن، و تانان تێ دقوتن و نەخشەیان بۆ دكێشن، بێژە: خودێ د جزایێ خۆدا ب لەزترە، ب ڕاستی ئەو فەند و فێلا هوین دكەن، ملیاكەتێت مە دنڤێسن."},{"id":22,"translation":"22. ئەوە هەوە د هشكاتی و ئاڤێدا دگێڕینیت [ئانكو ئەوە شیانێ ددەتە هەوە، هوین ب پییان و دەواران و گەمییان و ئالاڤێت دی قویناخێت درێژ ببڕن]. هەتا هوین دچنە د گەمییێدا، و بایەكێ نەرم گەمییێ‌ دبەت و [ئەڤێت تێدا] پێ كەیف خۆش بوون، وی وەختی بایەكێ ب باڕۆڤە بەر ب گەمییێڤە بێت و پێلێت ئاڤێ ژ هەمی ڕەخان ل وان بێنە ئێك، و ئەو هزر بۆ وان چێبوو كو دۆرماندۆری وان هاتە گرتن و مانە د ناڤ پێلانڕا، دوعا ژ دل و مێلاك ژ خودێ كرن، ئەگەر تە ئەم ژ ڤێ تەنگاڤییێ‌ ڕزگاركرین، ب ڕاستی ئەم دێ ژ شوكورداران بین."},{"id":23,"translation":"23. ڤێجا وەختێ ئەو ڕزگاركرین، [جارەكا دی] بێی كو وان ماف هەبیت ستەمێ د ئەردیدا دكەن، گەلی مرۆڤان ب ڕاستی ستەما هەوە هەر ل سەر هەوە ب خۆیە [ئانكو زیانا ستەمێ هەر دێ ل هەوە زڤڕیت]، ئەڤە خۆشییێت ژیانا دنیایێنە، پاشی زڤڕینا هەوە هەمییان بۆ دەڤ مەیە [ب بال مەڤەیە]، ڤێجا ئەم دێ هەوە ئاگەهداری وێ كەین یا هەوە د دنیایێدا دكر."},{"id":24,"translation":"24. ب ڕاستی هندی ژیانا دنیایێیە وەكی ئاڤەكێیە مە ژ ئەسمانی باراندی، ڤێجا ب ڤێ ئاڤێ ئەو شینكاتییێ‌ گەلەڕەنگ و تێكەل دەركەڤت یێ كو مرۆڤ و جانەوەر [هەردو] دخۆن، گاڤا كو ئەرد ب شینكاتییا خۆ دخەملیت و جوان دبیت، و خودانێت وێ [خەلكێ ئەردی] هزر دكەن ئەو دشێن بچینن و مفایی ژێ وەرگرن، [هنگی] فەرمانا مە ب شەڤ یان ب ڕۆژ ب سەردا هات، ڤێجا مە وەكی زەڤییا دوری لێ كر، هەروەكی بەری نوكە ئەو شینكاتی نەیی. ئەها ب ڤی ڕەنگی ئەم ئایەت و نیشانێت خۆ ب درێژی ئاشكەرا دكەین بۆ وان یێت هزرا خۆ دكەن."},{"id":25,"translation":"25. و خودێ بۆ ئاڤاهییێ‌ ئاشتی و تەناهییێ‌ [كو بەحەشتە] بانگ و گازییێ‌ هلددێریت، و یێ وی بڤێت دێ بەرێ وی دەتە ڕێكا ڕاست."},{"id":26,"translation":"26. بۆ ئەوێت چاكی و قەنجی كرین [ئانكو ب چێترین ئاوا فەرمانا خودێ ب جهـ ئینایین]. قەنجی و جهێ باش و هێژ [پتر كو دیتنا خودێیە] د بەحەشتێدا هەیە، و سەروچاڤێت وان نە تۆزەوی دبن و نە ژی ڕسوا دبن، ئەڤە بەحەشتینە و هەروهەر دێ تێدا مینن."},{"id":27,"translation":"27. و ئەوێت كار و كریارێت خراب كرین جزایێ وان تەمەتی گونەهێت وانە، و ڕویڕەشی و ڕسوایی سەروچاڤێت وان دگریت، و وان چو پارێزڤان نینن، وان ژ ئیزایا خودێ بپارێزن، سەروچاڤێت وان هەروەكی كەرەكێ شەڤا ڕەش و تاری گرتین، ئەڤە دۆژەهینە و هەروهەر ئەو دێ تێدا مینن."},{"id":28,"translation":"28. و ڕۆژا ئەم هەمییان كۆم دكەین، پاشی دێ بێژینە وان ئەوێت هەڤال و هۆگر بۆ خودێ چێكرین، هوین و پەرستییێت خۆ ل جهێ خۆ بن، ڤێجا مە ئەو ژێكڤەكرن و مە ناڤبەرا وان بڕی، و پەرستییێت وان گۆتە وان: هەوە نە بەس ئەم ب تنێ پەرستین [ئانكو نە مە فەرمانا هەوە كرییە هوین مە بپەرێسن بەلێ هەوە ب دلخوازییا خۆ شەیتان پەرست، وەختێ هوین د سەردا برین و فەرمانا هەوە كری هوین مە بپەرێسن]."},{"id":29,"translation":"29. و هەر ئەڤە بەسە كو خودێ د ناڤبەرا مە و هەوەدا شاهد بیت، كو ئەم ژ پەرستنا هەوە د بێ ئاگەهـ بوویین."},{"id":30,"translation":"30. وێ ڕۆژێ [ڕۆژا قیامەتێ] هەر نەفسەك دێ كار و كریارێت خۆ بینیت و تامكەتێ، و هەمی ب بال خودایێ خۆڤە، پەرستییێ‌ ڕاست و دورست، دێ ئێنە ڤەگەڕاندن، و ئەو درەوا وان دكر ل وان بەرزە بوو."},{"id":31,"translation":"31. بێژە: كیە ڕزقێ هەوە ل ئەردی [ب شینكاتی] و ئەسمانان [ب بارانێ] ددەت؟ یان ژی كێ پێ چێ دبیت، گوه و چاڤان بدەت [و ژ ئاتافان بپارێزیت د گەل نازكییا وان]، و كییە ساخی ژ مری دەردئێخیت و مری ژ ساخی دەردئێخیت، و كییە كاروبارێت دنیایێ ب ڕێڤە دبەت؟ دێ بێژن خودێیە، بێژە: پا بۆچ هوین پارێزكارییا خودێ ناكەن؟!"},{"id":32,"translation":"32. ڤێجا [ئەوێ ئەڤێ هەمییێ دكەت] ئەوە خودێ، خودایێ هەوە یێ ڕاست و هەق، ڤێجا ما تشتەك پشتی هەقییێ هەیە ژ گومڕایی و بەرزەبوونێ پێڤەتر [ئانكو پشتی هەقییێ‌، بەرزەبوون]، ڤێجا چاوا هوین ڕوییێ خۆ ژ هەقییێ وەردگێڕن بۆ گومڕایییێ."},{"id":33,"translation":"33. ئەها هۆسا فەرمانا ئیزایا خودایێ تە بۆ ژ ڕێ دەركەڤتیان واجب بوو، چونكی ب ڕاستی ئەو باوەرییێ نائینن."},{"id":34,"translation":"34. بێژە: ئەرێ ئێك ژ وان ئەوێت هەوە كرینە هەڤپشك بۆ خودێ هەیە دەست ب ئافراندنێ بكەت؟ پاشی جارەكا دی [پشتی مرنێ] بزڤڕینیتەڤە؟! بێژە: بەس خودێیە جارا ئێكێ تشتی چێ دكەت پاشی [پشتی مرنێ] دزڤڕینیتەڤە، ڤێجا چاوا هوین بەرێ خۆ ژ ڕێكا ڕاست وەردگێڕن."},{"id":35,"translation":"35. بێژە: ئەرێ ئێك ژ بوت و پەرستییێت هەوە هەیە ڕاستەڕێكرنێ بۆ ڕاستی و هەقییێ بكەت؟! بێژە: خودێ ڕاستەڕێكرنێ بۆ ڕاستی و هەقییێ دكەت، ڤێجا یێ ڕاستەڕێكرنێ بۆ ڕاستییێ و هەقییێ دكەت هێژاترە دویڤچۆن بۆ بێتەكرن، یان یێ خۆ ڕاستەڕێ نەكەت ئەگەر نەئێتە ڕاستەڕێكرن؟ ڤێجا هەوە خێرە، هوین چاوا وان و خودێ دئیننە ڕێزەكێ؟!"},{"id":36,"translation":"36. باراپتر ژ وان ژ گۆمانێ پێڤەتر ل دویڤ چو یێ دی ناچن [ل وێ هزرێ كو دێ بوتێت وان بەڕەڤانییێ ژێ كەن یان ڕاست پەرستینە]، ب ڕاستی گۆمان مرۆڤی ژ هەقییێ بێ منەت ناكەت [ئانكو گۆمان جهێ هەقییێ ناگریت]، و ب ڕاستی خودێ ب ئەوا ئەو دكەن ئاگەهدارە."},{"id":37,"translation":"37. نەدورستە و نابیت ئەڤ قورئانە ئاخڤتنا غەیری خودێ بیت، بەلێ ڕاستدەرئێخا كتێبێت بەری خۆیە [ئانكو تەورات و ئنجیلێ]، و ئاشكەراكەرە ب درێژی بۆ بڕیار و ئەحكامێت خودێ، گۆمان تێدا نینە ژ دەڤ خودانێ هەمی جیهانانە."},{"id":38,"translation":"38. یان ژی دبێژن: [موحەممەدی ئەڤ قورئانە] ژ دەڤ خۆ ئینایییە [ئانكو وی دانایییە و ب بال خودێڤە لێ ددەت] بێژە: پا كا [ئەگەر هوین ڕاست دبێژن، و وەكی هەوە بیت] سۆرەتەكێ وەكی وێ بینن، و هەر كەسەكێ هوین بشێن ژی ژ بلی خودێ، هاریكارییێ‌ ژێ بخوازن، ئەگەر هوین ڕاست دبێژن [ئەڤ قورئانە ژ چێكرنا موحەممەدە]."},{"id":39,"translation":"39. بەلكی وان قورئان درەو دانا و باوەری پێ نەئینا، بەری تێ بگەهن و ڕاستییا وێ بزانن، و هێژ بۆ وان ڕاستی و هەقییا تێدا، ئاشكەرا نەبوویی. وەسا یێت بەری وان ژی [كتێب و پێغەمبەرێت مە] درەو ددانان، ڤێجا بەرێ خۆ بدێ كا دویماهیكا ستەمكاران بوو چ!!"},{"id":40,"translation":"40. و هندەك ژ وان [ئەوێت تو بۆ هاتییە هنارتن، هەی موحەممەد] باوەرییێ ب ڤێ قورئانێ دئینن، و هندەك باوەرییێ پێ نائینن، و خودایێ تە چێتر خرابكاران دنیاسیت."},{"id":41,"translation":"41. و ئەگەر وان تو درەوین دانایی و باوەری ب تە نەئینا، بێژە: كریارێت من بۆ منن و كریارێت هەوە بۆ هەوەنە [ئانكو جزایێ كارێ من بۆ منە و جزایێ كارێ هەوە بۆ هەوەیە]، هوین بەرینە ژ وێ یا ئەز دكەم و ئەز ژی یێ بەریمە ژ وێ یا هوین دكەن [هەر ئێك دێ جزایێ كار و كریارێت خۆ خۆت]."},{"id":42,"translation":"42. و هندەك ژ وان گوهێ خۆ ددەنە تە [وەختێ‌ تو قورئانێ دخوینی ]، [بەلێ ئەگەر ئەو د كەڕ بن]، ئەرێ تو دشێی كەڕی وەلێ بكەی كو گولێ ببیت خۆ ئەگەر د بێ ئاقل ژی بن."},{"id":43,"translation":"43. و هندەك ژ وان بەرێ خۆ ددەنە تە [نیشانێت پێغەمبەراتییا تە دبینن، د گەل هندێ ژی باوەرییێ ب تە نائینن، هەچكو كۆرە مفایی بۆ خۆ ژ وێ دیتنێ نابینن]، ڤێجا ئەگەر ئەو كۆرە بن نەبینن، ئەرێ تو دشێی هەقییێ پێ بدەیە دیتن، خۆ ئەگەر دلتاری ژی بن."},{"id":44,"translation":"44. ب ڕاستی خودێ چو ستەمێ ل مرۆڤان ناكەت، بەلێ مرۆڤ ب خۆ ستەمێ ل خۆ دكەن."},{"id":45,"translation":"45. و ڕۆژا خودێ وان كۆم دكەت [كو ڕۆژا قیامەتێیە]، ئەو د وەسانە هەروەكی ئەو ژ بیستەكێ‌ ژ ڕۆژێ‌ پێڤەتر د ئەردیدا نەماینە ئێكدو دنیاسن [هەروەكی ئەڤە ژ مێژ نینە ژێك ڤەبوویین ]، ب ڕاستی ئەوێت دیتنا خودێ [ڕۆژا قیامەتێ] درەو دانایین، خوسارەت بوون و نە ل سەر ڕێكا ڕاست بوون."},{"id":46,"translation":"46. و ئەگەر ئەم د ژیانا تەدا، هندەك ژ وێ ئیزایا مە بۆ وان پەیمان پێ دایی، ب بەر چاڤێت تە بێخین [دا چاڤێت تە پێ ڕۆن ببن (ئەڤە ب جهـ هات)] یان ئەگەر تە بمرینین ژی [بەری ب بەر چاڤێت تە بێخین]، نێ زڤڕینا وان هەر ب بال مەڤەیە [ڕۆژا قیامەتێ دێ هەر ئێنە جزاكرن، نە د دنیایێدا د ئاخرەتێدا]. پاشی خودێ ب خۆ ژی شاهدە ل سەر ئەوا ئەو دكەن."},{"id":47,"translation":"47. و هەر ملەتەكی پێغەمبەرەك هەیە، ڤێجا وەختێ پێغەمبەرێ وان [ڕۆژا قیامەتێ] بۆ وان هات [و شادەیی ل سەر ملەتێ خۆ دا، كو وی پەیاما خودێ ڕۆن و ئاشكەرا یا گەهاندی، و كا وان چ هەلویست ژ وی و پەیاما خودێ هەبوو] ب دادگەری حوكم د ناڤبەرا واندا هاتەكرن، و ستەم ل وان نائێتەكرن."},{"id":48,"translation":"48. و دبێژن: كەنگی ئەو پەیمان و ژڤان [ئەوا هوین مە ب ئیزایا وێ دترسینن] دێ ئێت، ئەگەر هوین ڕاست دبێژن."},{"id":49,"translation":"49. [هەی موحەممەد] بێژە: نە د دەستێ مندایە مفایەكی بگەهینمە خۆ، یان زیانەكێ ژ خۆ بدەمە پاش، ئەو نەبیت یا خودێ حەزكری، هەر ملەتەكی دویماهیكەكا ئاشكەرا یا هەی [تێدا بێنە جزاكرن یان ژی تێدا بمرن]، ڤێجا ئەگەر وەختێ وان هات، نە بیستەكێ دئێنە پێش، و نە بیستەكێ دچنە پاش."},{"id":50,"translation":"50. كا بۆ من بێژن ئەگەر ئیزایا خودێ د شەڤێدا [و هوین یێت ڕازایی] یان ژی د ڕۆژێدا [و هوین ل سەر شۆلی] بۆ هەوە بهێت [هوین دێ چ كەن؟]، ڤێجا گونەهكار لەزێ ل هاتنا چ دكەن؟!"},{"id":51,"translation":"51. ڤێجا ئەرێ پشتی ئەو ئیزا دئێت ژ نوی دێ باوەرییێ ئینن؟! ئەرێ ڤێ گاڤێ؟ [هوین باوەرییێ دئینن] و هەوە بەری نوكە لەز ل هاتنا ئیزایێ دكر."},{"id":52,"translation":"52. پاشی بۆ ئەوێت ستەم كرین هاتە گۆتن: تامكەنە ئیزایا هەروهەر [بخۆن]، ئەرێ ما هوین ژ یا هەوە كری پێڤەتر دئێنە جزاكرن."},{"id":53,"translation":"53. و ژ تە دپرسن: ئەرێ [ئەو ئیزایا ئەم پێ دئێینە ترساندن، و ژڤان بۆ مە پێ دئێتە دان] ئەو ڕاستە؟ بێژە: ئەرێ ب خودێ، ئەو هەقە و ڕاستە [تشتێ پەیمان بۆ هەوە ب هاتنا وێ هاتییە دان، دێ هەر ئێت]، و هوین نەشێن ڤەگرن، یان خودێ نەچار بكەن كو ئەو نەئینیتە سەرێ هەوە."},{"id":54,"translation":"54. و ئەگەر هەر كەسێ ستەم [گاوری] كری، هندی د ئەردیدا یێ وی بیت، دێ [ڕۆژا قیامەتێ] پێش خۆڤە دەت [بەس دا ژ ئیزایا وێ ڕۆژێ قورتال ببیت]، پەشێمانییا خۆ ڤەدشێرن دەمێ ئیزایێ دبینن [دا كەیفا موسلمانان پێ نەئێت، بەلێ وەختێ دكەڤنە تێدا نەشێنە خۆ، و ب دەنگێ بلند پەشێمانییا خۆ ئاشكەرا دكەن]، و ب دادگەری فەرمان و حوكم د ناڤبەرا واندا هاتەكرن، و ستەم ل وان نائێتە كرن."},{"id":55,"translation":"55. ئاگەهدار بن [هشیار بن]، ب ڕاستی هندی د ئەرد و ئەسماناندا یێ خودێیە، هشیار بن ب ڕاستی پەیمانا خودێ یا ڕاستە [و هەر دێ ئێت]، بەلێ باراپتر ژ وان ڤێ نوزانن."},{"id":56,"translation":"56. و هەر ئەوە یێ زێندی دكەت و دمرینیت، و ب ڕاستی هوین هەر دێ ب بال ویڤە زڤڕن."},{"id":57,"translation":"57. گەلی مرۆڤان ب ڕاستی شیرەتەك بۆ هەوە ژ بەرێ خودایێ هەوەڤە هات [كو قورئانە]، و ئەو دەرمان و سلامەتییە بۆ یا د دل و سینگاندا، و ڕاستەڕێیی و دلۆڤانییە بۆ خودان باوەران."},{"id":58,"translation":"58. [هەی موحەممەد] بێژە: بلا ب كەرەم و دلۆڤانییا خودێ شاد ببن [بلا شاد ببن ب وێ قورئانا خودێ ب ڕزقێ وان كری و بەرێ وان دایییە ڕاستەرێیییێ، ئانكو هیدایەتێ]، ڤێجا بلا ئەو ب ڤێ شاد ببن، چونكی [كەرەم و دلۆڤانییا خودێ، ئانكو هیدایەت] بۆ وان چێترە ژ یا ئەو كۆم دكەن و بزاڤێ بۆ دكەن."},{"id":59,"translation":"59. [هەی موحەممەد] بێژە: كا بۆ من بێژن ئەو ڕزقێ خودێ دایییە هەوە [و هوین پارچە پارچە دكەن]، هندەكێ ژ دەڤ خۆ حەلال دكەن و هندەكێ حەرام دكەن، بێژە: ئەرێ خودێ دەستویرا هەوە ب ڤێ چەندێ دایییە؟! یان هوین درەوان ب ناڤێ خودێ دكەن."},{"id":60,"translation":"60. ئەو چ هزر دكەن ئەوێت درەوان ژ كیس خودێ دكەن كا ڕۆژا قیامەتێ خودێ دێ چ ئیزا دەتە بەر وان، ب ڕاستی خودێ خودان كەرەمە ل سەر مرۆڤان [وەختێ پێغەمبەرێت خۆ بۆ وان هنارتین و ڕاستی و نەڕاستی بۆ وان دیاركری]، بەلێ د گەل هندێ ژی باراپتر ژ وان سوپاسییا خودێ ناكەن."},{"id":61,"translation":"61. [هەی موحەممەد] هەر كار و كراسەكێ تێدا بی و هەر پشكەكا قورئانێ یا تو بخوینی، و هەر كار و كریارەكا هوین بكەن، ئەگەر ئەم ل سەر زێرەڤان و شاهد نەبین دەمێ هوین دچنە د ناڤدا [هەمییان ئەم دهەژمێرین و دنڤێسین]، و چو تشت د ئەرد و ئەسماناندا ل بەر خودایێ تە بەرزە نابیت، ژ دندكا تۆزێ بگرە، و چ بچویكتر و چ مەزنتر، ئەڤە هەمی یێت د كتێبەكا ئاشكەراكەردا [كو دەپێ پارستییە]."},{"id":62,"translation":"62. ئاگەهدار بن، مرۆڤێت خودێ نە ترس بۆ وان هەیە [كو خودێ وان ب بەر ئیزایێ بێخیت]، و نە ب خەم دكەڤن [ل سەر هێلانا دنیایێ و تشتێ ژ وان چۆیی]."},{"id":63,"translation":"63. [مرۆڤێت خودێ] ئەوێت [ژ دل] باوەری ئینایین، و [پاشی ڕاست و دورست] پارێزكارییا خودێ كرین."},{"id":64,"translation":"64. د ژیانا دنیایێ و ئاخرەتێدا مزگینی بۆ وان هەیە [مزگینییا دنیایێ ئەوە یا ملیاكەت ددەنێ د گەل ڕوحكێشانێ، یان ژی خەونا چاكە یا ئەو دبینن، یان ژی یا ب وانڤە دئێتە دیتن، و مزگینییا ئاخرەتێ بەحەشتە]، و قەت چو گوهۆڕین بۆ پەیمانا خودێ نینە، و ئەڤەیە سەرفەرازییا مەزن."},{"id":65,"translation":"65. و ئاخڤتنا وان بلا تە ب خەم نەئێخیت [كو دبێژنە تە تو نە پێغەمبەری، و تانان ل تە و پەیاما تە دقوتن]، ب ڕاستی سەردەستی و دەستهەلاتداری هەمی یا خودێیە [ڤێجا ما دێ چاوا شێن ڕێكێ ل پەیاما تە گرن، هەتا تو خەمێ ژ گۆتنا وان بخۆی]، و هەر ئەوە گوهدێرێ زێدەزانا."},{"id":66,"translation":"66. بزانن و ئاگەهدار بن، ب ڕاستی هەچیێ د ئەرد و ئەسماناندا یێ خودێیە، [ڤێجا چاوا دێ شێن ئەزیەتا تە كەن، ب تشتەكێ خودێ حەز نەكری] و ئەوێت غەیری خودێ دپەرێسن ئەو هەڤال و هەڤپشكێت ئەو بۆ خودێ چێ دكەن، نە هەڤال و هەڤپشكن بۆ خودێ [چونكی خودێ چو هەڤال و هەڤپشك نینن]، و ب ڕاستی ئەو ژ گۆمانێ پێڤەتر ل دویڤ چو یێ دی ناچن، و ئەو ب ڕاستی ژ درەوان پێڤەتر ناكەن."},{"id":67,"translation":"67. ئەوە [خودێیە] یێ شەڤ بۆ هەوە دایی، دا هوین تێدا ڤەهەسن، و ڕۆژ بۆ هەوە ڕۆنكری [دا هوین پەرگارییا خۆ تێدا بكەن، و كاروبارێت خۆ تێدا ب سەروبەر بكەن]، ب ڕاستی د ڤان تشتاندا نیشان گەلەك هەنە، بۆ وان یێت گوهدارییا دورست دكەن."},{"id":68,"translation":"68. گۆتن خودێ بۆ خۆ كوڕەكێ گرتی [وەسا نینە] خودێ ژ ڤان گۆتنێت ئەو دكەن یێ پاقژە، ئەو یێ دەولەمەند و بێ منەتە، هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەیی، یێ وییە، و هەوە چو بەلگە و نیشان ب ڤێ چەندێ نینن، چاوا تشتێ هەوە چو ئاگەهـ پێ نەیی د دەرهەقێ خودێدا دبێژن؟!"},{"id":69,"translation":"69. بێژە: ب ڕاستی ئەوێت درەوێ د ڕاستا خودێدا دكەن سەرفەراز نابن."},{"id":70,"translation":"70. [ب ڤێ درەوێ ئەگەر مفایەكێ كێم د دنیایێدا گەهاندنە خۆ] مفایەكێ كێمێ‌ دنیایێیە، پاشی زڤڕینا وان ب بال مەڤەیە، پاشی دێ ئیزایەكا دژوار دەینە بەر وان، ژ بەر گاورییا وان دكر."},{"id":71,"translation":"71. [هەی موحەممەد] تو سەرهاتییا نووحی [بۆ گاورێت مەكەهێ] بخوینە وەختێ گۆتییە ملەتێ خۆ، ملەتێ من ئەگەر مانا من د ناڤ هەوەدا، و شیرەتێت من ب ئایەت و نیشانێت خودێ ل سەر هەوە یا گران و مەزن بیت [هەر تشتێ هەوە پێ چێ بیت د ڕاستا مندا بكەن]، من خۆ هەلپەسارتە خودێ و پشتا خۆ پێ گرێدا. ڤێجا خۆ بكەنە ئێك و خۆ و پەرستییێت خۆ كۆمكەنە سەرێك، و یا هەوە ل بەر ئاشكەرا بكەن [كا هەوە چ پێ چێ دبیت د ڕاستا مندا بكەن، بكەن] و پاشی ئەو كریارا هەوە دڤێت د دەرهەقێ مندا بكەن [و ب سەرێ من بینن] بكەن، و مۆلەتێ ژی نەدەنە من."},{"id":72,"translation":"72. ڤێجا ئەگەر هەوە پشتا خۆ دا شیرەت و بیرئینانا من، من چو هەق و بەرانبەر ژ هەوە نەخواستییە [هەتا هوین ژ بەر هندێ شیرەتا من وەرنەگرن و ڕوییێ خۆ ژ من وەرگێڕن] كرییا من [هەق و بەرانبەرێ من] ل سەر خودێیە. فەرمانا من یا هاتییە كرن كو ئەز ژ موسلمانان بم."},{"id":73,"translation":"73. بەلێ وان ئەو درەوین دانا، ڤێجا مە ئەو و ئەوێت د گەل وی د گەمییێدا رزگار كرن، و مە كرنە جهنشینێت گاوران، و مە ئەوێت باوەری ب ئایەتێت مە نەئینایین و دەرو داناین، خەندقاندن. ڤێجا بەرێ خۆ بدێ كا دویماهیكا وان یێت گەف لێ هاتینەكرن و هاتینە ترساندن كا یا چاوا بوو."},{"id":74,"translation":"74. پاشی مە پشتی نووحی، پێغەمبەر بۆ ملەتێت وان هنارتن، ڤێجا ب نیشان و بەلگەیێت ئاشكەراكەر بۆ وان هاتن، بەلێ ئەو نە ئەو بوون یێت باوەرییێ ب وی تشتی بینن یێ كو وان بەری هنگی درەو دانایی، هۆسا ئەم دلێت زێدەگاڤیكەران مۆر دكەین."},{"id":75,"translation":"75. پاشی مە پشتی وان، مووسا و هاروون ب نیشان و بەلگەیێت خۆ بۆ فیرعەونی و گرەگرێت وی هنارتن، خۆ مەزنكرن و خۆ قەبە دیتن، [و باوەری پێ نەئینان] ب ڕاستی ئەو ملەتەكێ گونەهكار بوون."},{"id":76,"translation":"76. ڤێجا وەختێ هەقی و ڕاستی ژ دەڤ مە بۆ وان هاتی، گۆتن ب ڕاستی ئەڤە سحر و سێرەبەندییەكا ئاشكەرایە."},{"id":77,"translation":"77. مووسایی گۆت: ئەرێ هوین دبێژنە هەقییێ پشتی بۆ هەوە هاتی، ئەڤە سێرەبەندییە، ئەرێ ئەڤە سحر و سێرەبەندییە؟! ب ڕاستی سێرەبەند ب سەرناكەڤن و سەرفەراز نابن."},{"id":78,"translation":"78. گۆتن: ئەرێ تو بۆ مە هاتی، دا مە ژ وێ بدەیە پاش یا مە باب و باپیرێت خۆ ل سەر دیتین؟! و دا مەزناتی د ئەردیدا بەس بۆ هەوە هەردویان بیت، ئەم باوەر ژ هەوە هەردویان ناكەین."},{"id":79,"translation":"79. و فیرعەونی گۆت: كا هەر سێرەبەندەكێ زێدەزانا بۆ من بینن."},{"id":80,"translation":"80. ڤێجا وەختێ سێرەبەند هاتین، مووسایی گۆتە وان: كا باڤێژن یا هەوە دڤێت باڤێژن [ژ ڕستك و وەریسێت خۆ]، سحرا هەوە دڤێت بكەن، بكەن."},{"id":81,"translation":"81. ڤێجا وەختێ وان [وەریسێت خۆ] هاڤێتین [و سحرا خۆ كرین]، مووسایی گۆت: ئەو تشتێ هەوە كری و ئینایی سحرە، ب ڕاستی خودێ زوی دێ پویچكەت، ب ڕاستی خودێ كارێ خرابان ڕاست نائینیت."},{"id":82,"translation":"82. و خودێ دێ ب كەلامێ خۆ [ئەوێ ب وەحی بۆ وان ئینایی] هەقییێ ئاشكەراكەت و سەرئێخیت، خۆ ئەگەر گونەهكار و خرابان نەڤێت ژی."},{"id":83,"translation":"83. ڤێجا [دگەل دیتنا ڤان موعجیزە و ئایەتان ژی] كەسێ باوەری ب مووسایی نەئینا، كێمەكا دویندەها ئسرائیلییان نەبیت، و دلێ وان ژی یێ ب ترس بوو ژ فیرعەونی و كەنكەنەیێت وی، نەكو ب خورتی وان ژ دینێ وان ڤەكەن و ئەزیەت بدەن، ب ڕاستی فیرعەون یێ زال و دەستهەلاتدار بوو د ئەردیدا، و ب ڕاستی ئەو ژ گونەهكارێت زێدە خراب بوو."},{"id":84,"translation":"84. و مووسایی گۆت: ملەتێ من، ئەگەر هەوە ڕاست باوەری ب خودێ ئینایییە، پا خۆ هلپەسێرنێ و پشتا خۆ پێ گرێدەن، ئەگەر هوین ئەو بن یێت هەوە خۆ سپارتبیتە خودێ."},{"id":85,"translation":"85. ئینا گۆتن: ب ڕاستی مە خۆ هلپەسارتە خودێ، و مە پشتا خۆ پێ موكوم كر، خودایێ‌ مە تو مە ب دەستێت گاور و ستەمكاران جەڕبە نەكەی [و مە نەئێخییە د بن ئیزا و ئەزیەتا وان، كو مە ژ دینێ مە ڤەكەن]."},{"id":86,"translation":"86. و ب ڕەحما خۆ مە ژ ملەتێ گاور ڕزگار بكە."},{"id":87,"translation":"87. و مە وەحی بۆ مووسایی و برایێ وی هنارت، هوین هەردو د مسرێدا هندە خانییان بۆ ملەتێ خۆ ئامادە بكەن، و خانییێت خۆ بكەنە مزگەفت و بەرقیبلە بكەن [و هۆسا ب نهینی] نڤێژان د وان خانییانڤە بكەن، و مزگینییێ [ب سەركەڤتنێ] بدە خودان باوەران."},{"id":88,"translation":"88. و مووسایی گۆت: هەی خودایێ مە، ب ڕاستی تە د ژیانا دنیایێدا زینەت و گەلەك جوینێت مالی یێت داینە فیرعەونی و كەنكەنەیێت وی، و خودایێ‌ مە ئەڤە ژی یا بوویە ئەگەرا هندێ بەندەیێت تە ژ ڕێكا تە دەربێخن و بەرزە بكەن، خودایێ مە، تو مالێ وان بێ سەروشوین بكە و دلێت وان ڕەق بكە، نێ هەتا ئەو ئیزایا ب ژان و دژوار نەبینن، باوەرییێ نائینن."},{"id":89,"translation":"89. [خودێ] گۆتە وان [ئانكو مووسایی و هاروونی]: ب ڕاستی دوعایا هەوە هاتە قەبویلكرن، ڤێجا هوین هەردو خۆ ڕاگرن [بمیننە ل سەر باوەرییا خۆ]، و ڕێكا ئەوێت نەزان نەگرن."},{"id":90,"translation":"90. و مە ئسرائیلی ژ دەریایێ دەربازكرن، و فیرعەون و لەشكەرێ خۆ ژ نەهەقی و ژ بێ بەختی دانە دویڤ وان، هەتا فیرعەون كەڤتییە بەر خەندقاندنێ گۆت: من باوەری ئینا كو ب ڕاستی ژ بلی وی خودایێ ئسرائیلییان باوەری پێ ئینایی، چو خودایێت دی نینن، و ئەز ژ خودان باوەرانم."},{"id":91,"translation":"91. ژ نوی تە باوەری ئینا [ژ نوی تو باوەرییێ دئینی، پشتی تو ژ ژیانێ بێ هیڤی بوویی؟]، و تە بەری نوكە نەگوهداری دكر، و تو ژ خرابكاران بوویی؟!"},{"id":92,"translation":"92. ئەڤرۆ ئەم دێ كەلەخێ‌ تە ژ ئاڤێ دەرئێخین، دا تو بۆ یێت د دویڤ خۆدا ببییە چام و عیبرەت. ب ڕاستی گەلەك ژ خەلكی ژ نیشان و ئایەتێت مە، د بێ ئاگەهن."},{"id":93,"translation":"93. و مە ئسرائیلی ل جهەكێ باش ئاكنجی كرن، و مە ڕزقەكێ پاقژ دا وان، و ئەو ل سەر دینێ خۆ ژێك جودا نەبوون هەتا تەورات بۆ وان نەهاتی، ب ڕاستی خودایێ تە ڕۆژا قیامەتێ دێ حوكمی د ناڤبەرا واندا كەت، ل سەر وی تشتێ ئەو تێدا ژێك جودا."},{"id":94,"translation":"94. ڤێجا ئەگەر تو ب وی تشتێ مە بۆ تە ئینایییە خوارێ یێ دودلی، پسیارا وان بكە ئەوێت بەری تە كتێبێت ئەسمانی [تەوراتێ و ئنجیلێ] دخوینن، ب سویند هەقییە ژ خودایێ تە بۆ تە هاتی، ڤێجا هشیاربە ژ دودلان نەبە."},{"id":95,"translation":"95. و نەبە ژ وان ئەوێت نیشان و ئایەتێت خودێ درەو دانایین، ئەگەر تو ژی دێ ژ زیانكاران بی."},{"id":96,"translation":"96. ب ڕاستی ئەوێت عەزابا خودێ ل سەر واجب بوویی، باوەرییێ نائینن [ئانكو دێ مرن و ئەو گاور]."},{"id":97,"translation":"97. و ئەگەر هەمی نیشان و ئایەتێت خودێ بگەهنە وان، باوەرییێ نائینن هەتا ئیزایا ب ژان و دژوار نەبینن [هنگی ژ نوی دێ باوەرییێ ئینن وەكی فیرعەونی، بەلێ هنگی باوەرییا وان فایدەی وان ناكەت]."},{"id":98,"translation":"98. ڤێجا بلا گوندەكی ژ وان گوندێت مە برینە هیلاكێ باوەری ئینابایە بەری مە ئیزا ب سەرێ وان دئینا، دا باوەرییا وان مفا گەهاندبایە وان، وەكی ملەتێ یوونس پێغەمبەر [ئانكو ژ بلی ملەتێ یوونس پێغەمبەر چو گوند و باژێران بەری هاتنا عەزابێ باوەری نەئینایییە كو باوەرییا وان فایدەی وان كربیت]، ڤێجا وەختێ ملەتێ یوونس پێغەمبەر [بەری هاتنا عەزابێ] باوەری ئینایی، مە ژی عەزاب و ئیزایا هەتكبەر د ژیانا دنیایێدا ل سەر وان ڕاكر، و مە هەتا دەمەكێ دیاركری [ئانكو دەمێ مرنێ] خۆشی و چاكی پێ دانە وان."},{"id":99,"translation":"99. و ئەگەر خودایێ تە ڤیابایە، دا هندی ل سەر ڕوییێ ئەردی هەمی باوەرییێ ئینن، ڤێجا ما تو دێ خورتییێ‌ ل خەلكی كەی دا باوەرییێ بینن؟!"},{"id":100,"translation":"100. و كەس نەشێت باوەرییێ بینیت ئەو نەبیت یێ خودێ دەستویرا وی دایی [ئانكو ژ بلی وان یێت خودێ دەستویرا باوەریئینانا وان دایی، كەسێ دیتر نەشێت ژ دەڤ خۆ باوەرییێ بینیت]، و خودێ دێ ئیزا و ڕسوایییێ‌ ب سەر واندا ئینیت، ئەوێت عەقلێ خۆ د نیشان و ئایەتێت خودێدا ب كارنەئینن."},{"id":101,"translation":"101. بێژە: [گەلی گاوران] كا بەرێ خۆ بدەنە ئەرد و ئەسمانان كا چ تێدا هەیە؟ بەلێ نیشان و ئایەت و ترساندن دێ چ گەهیننە وان ئەوێت باوەرییێ نەئینن."},{"id":102,"translation":"102. ڤێجا ئەرێ ئەو ل هیڤییا وان ڕۆژانە ئەوێت بۆ یێت بەری وان هاتین [باوەری ب پێغەمبەران نەدئینان و ژ بەر هندێ خودێ ئیزادان]، [هەی موحەممەد] بێژە: خۆ بگرن ئەز ژی د گەل هەوە دێ خۆ گرم [دێ ژ چاڤەڕێیان بم]."},{"id":103,"translation":"103. پاشی ئەم [وەختێ هاتنا ئیزایێ و ئاتافێ‌] پێغەمبەرێت خۆ و یێت باوەری ب وان ئینایین ڕزگار دكەین، و هۆسا حەقی و ڕاستی ل سەر مە دكەڤیت، ئەم خودان باوەران ڕزگار بكەین."},{"id":104,"translation":"104. [هەی موحەممەد] بێژە: گەلی مرۆڤان ئەگەر هوین د دینێ مندا یێت دودل و ب گۆمان بن، ئەز ئەوێت هوین ژ بلی خودێ دپەرێسن، ناپەرێسم، بەلێ ئەز وی خودایی ب تنێ دپەرێسم ئەوێ هەوە دمرینیت، و فەرمانا من یا هاتییە كرن ئەز ژ خودان باوەران بم."},{"id":105,"translation":"105. و [فەرمانا من یا هاتییە كرن] ئەز خۆ ڕاست و دورست بكەم بۆ دینێ ڕاست و دویر ژ خواری و نەهەقییێ، و ئەز ژ موشركان نەبم."},{"id":106,"translation":"106. و ژ بلی خودێ ئەز گازی و هەوارا خۆ نەگەهینمە وی، یێ نە مفایی دگەهینیتە من و نە زیانێ [و هۆسا فەرمانا من یا هاتییە كرن]، ڤێجا ئەگەر تە ئەڤە [نەگوهدارییا خودێ] كر، ب ڕاستی وی وەختی دێ ژ ستەمكاران بی."},{"id":107,"translation":"107. و ئەگەر خودێ [بۆ جەڕباندنا تە] زیانێ بگەهینیتە تە، كەس نینە ڕاكەت، ئەو نەبیت، و ئەگەر خودێ خێرەك بۆ تە ڤیا، كەس نینە بشێت ڕێكێ ل كەرەما وی بگریت، خودێ كەرەما خۆ ددەتە وی، ژ بەندەیێت خۆ، یێ وی بڤێت، و هەر ئەوە گونەهـ ژێبەر و دلۆڤان."},{"id":108,"translation":"108. بێژە: گەلی مرۆڤان ب سویند هەقی ژ بەرێ خودێڤە بۆ هەوە هات [كو ئەڤ قورئانەیە]، ڤێجا هەر كەسێ ڕاستەڕێ بوو، ئەو بۆ خۆ ڕاستەڕێ بوو، و هەر كەسێ ژ ڕێ دەركەڤت و سەرداچۆ، ب ڕاستی زیان ل خۆ كر، و ئەز ل سەر هەوە پارێزڤان نینم [ئانكو ئەز نە پارێزڤانێ هەوەمە]."},{"id":109,"translation":"109. و ل دوی وێ وەحییێ‌ هەڕە یا بۆ تە دئێت، و بێنا خۆ فرەهـ بكە هەتا خودێ حوكمی [د ناڤبەرا تە و ملەتێ تەدا] دكەت، و هەر ئەوە چێترین حاكم."}]},{"id":11,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (الر) [ئەلف لام ڕا، ئەڤە سێ تیپن ژ 28. تیپێت زمانێ عەرەبی، نیشانن ل سەر ئیعجازا ڤێ قورئانێ كو عەرەبان پێ چێنابیت قورئانەكا وەكی ڤێ بدانن، هەرچەندە زمانێ وان ژ عەینی تیپان پێك هاتییە]، ئەڤە كتێبەكە ئایەتێت وێ ب ڕێك و پێكی و موكومی هاتینە داڕێتن، پاشی هاتە جوداكرن [ئایەتێت ئەحكامان جودا، و شیرەت و چیرۆك جودا... هتد] ژ بەرێ خودایێ كاربنەجهـ و شارەزاڤە."},{"id":2,"translation":"2. [ئانكو ناڤەڕۆكا وان ئایەتێت هاتینە موكومكرن و جوداكرن ئەڤەیە] ژ بلی خودێ كەسێ دی نەپەرێسن، ب ڕاستی ئەز ژ نك خودێڤە بۆ هەوە مزگینئین و ئاگەهداركەرم."},{"id":3,"translation":"3. و داخوازا گونەهـ ژێبرنێ ژ خودایێ خۆ بكەن، پاشی ژ كریارێت خۆ پەشێمان ببن، و تۆبە بكەن و ل خودێ بزڤڕن، دا ئەو ژیانا هەوە ب چاكی هەتا دەمەكێ ئاشكەراكری خۆش بكەت، و دا كەرەما خۆ د گەل هەر خودان تاعەت و كارەكێ قەنج بكەت، و ئەگەر بەرێ خۆ [ژ ڤێ فەرمانێ] وەرگێڕن، ڤێجا ب ڕاستی ترسا من ژ ئیزایا ڕۆژەكا مەزنە ب سەر هەوەدا بهێت كو ڕۆژا قیامەتێیە."},{"id":4,"translation":"4. [بزانن] زڤڕینا هەوە ب بال خودێڤەیە، و ئەو ب خۆ ژی ل سەر هەمی تشتان یێ دەستهەلاتدارە."},{"id":5,"translation":"5. ئاگەهدار بن و هشیار بن، ئەو سینگێ خۆ ب دژمنییێ دپێچن [ئانكو دوڕوینە] دا خۆ ژ پێغەمبەری ڤەشێرن، هشیار بن دەمێ ئەو جلكێت خۆ ل خۆ دپێچن، خودێ ب ئاگەهە ژ وێ یا ئەو نەپەنی و ئاشكەرا، دكەن. ب ڕاستی ئەو یێ ب ئاگەهە ژ وی یێ د دلان و سینگاندا ڤەشارتی."},{"id":6,"translation":"6. چو جاندار د ئەردیدا نینن ئەگەر ڕزقێ وان ل سەر خودێ نەبیت، و دزانیت جهێ ئەو لێ [د ئەردیدا یان د پشتاندا بەری هەبیت]، و جهێ لێ خۆجهـ دبیت [د مالبچویكاندا یان د گۆڕاندا، و جهێ لێ دمریت]، ئەڤە هەمی د كتێبەكا ئاشكەرادانە كو دەپێ پارستییە."},{"id":7,"translation":"7. و ئەو ئەوە یێ ئەرد و ئەسمان د شەش ڕۆژاندا چێكری، و عەرشێ وی ل سەر ئاڤێ بوو [بەری ئەرد و ئەسمان بێنە چێكرن] دا هەوە بجەڕبینیت كا كارێ كێ‌ ژ هەوە باشترە [ژ یێ كێ]، و ئەگەر بێژی، ب ڕاستی هوین پشتی مرنێ دێ ساخ بنەڤە، ئەوێت گاوربوویین دێ بێژن: ئەڤە ژ سێرەبەندییەكا ئاشكەرا پێڤەتر نینە."},{"id":8,"translation":"8. و ئەگەر ئەم ئیزا و جزاكرنا وان هەتا دەمەكێ ئاشكەرا گیرۆ بكەین، [ئەوێت گاور] دێ بێژن: كا ئەو ئیزایا دا بۆ مە ئێت، چ ڕێ لێ گرتییە؟ هشیار بن! ڕۆژا ئەو ئیزا بۆ وان دئێت، ژ وان نائێتە ڤەگرتن، و ئەو ئیزایا وان تڕانە پێ دكر و لەز لێ دكر، دۆرماندۆرێت وان گرتن."},{"id":9,"translation":"9. و ئەگەر ئەم ژ ڕەخێ خۆڤە نیعمەت و دلۆڤانییەكێ بگەهینینە مرۆڤی پاشی مە ژێ ڤەگرت، ئەو [ژ دلۆڤانییا مە] زوی بێ هیڤی دبیت، و ئەو قەنجییێت بەرێ، مە د گەل كرین ژ بیرا خۆ دبەت."},{"id":10,"translation":"10. و ب ڕاستی ئەگەر ئەم پشتی تەنگاڤی و نەخۆشییێ نیعمەتان د گەل بكەین و بگەهینینێ دێ بێژیت: نێ تەنگاڤی و نەخۆشی ل سەر من نەمان [چۆن]، ڤێجا یێ بەتران و قەبەیە."},{"id":11,"translation":"11. ژ بلی وان مرۆڤان یێت بێنا خۆ فرەهـ كرین و كار و كریارێت قەنج كرین [ئەڤە د هەردو كراساندا ل بەر خۆ ڕادوەستن، و ئەگەر خودێ خێر و كەرەمەك د گەل وان كر، سوپاسییا خودێ دكەن و ئەگەر ئاتافەك یان نەخۆشییەك ب سەرێ‌ وان هات، ژ ڕەحما خودێ بێ هیڤی نابن] بۆ ڤان گونەهـ ژێبرن، و خەلاتەكێ مەزن هەیە."},{"id":12,"translation":"12. تێ هەیە تو هندەك ژ وەحییا بۆ تە هاتی، بهێلی و دلێ تە تەنگ ببیت، چونكی دبێژن: بلا گەنجخانەیەك بۆ هاتبایە خوارێ، یان ملیاكەتەك د گەل هاتبایە شادەیی بۆ دابایە، [دا مە ژی باوەری پێ ئینابایە] تو بەس ئاگەهداركەری، و خودێیە ل سەر هەمی تشتان پارێزڤان و چاڤدێر."},{"id":13,"translation":"13. یان ژی دبێژن: [موحەممەدی ئەڤ قورئانە] ژ نك خۆ یا چێكری [و ژ درەو ب بال خودێڤە لێ ددەت] بێژە: ئەگەر هوین ڕاست دبێژن: كا دەهـ سۆرەتێت وەكی وێ ژ دەڤ خۆ بینن، ئەگەر ڕاستە ئەز ژ نك خۆ چێ دكەم. و بۆ ڤێ چەندێ و بۆ هاریكارییا‏ خۆ، هەر كەسێ هوین بشێن ژ بلی خودێ داخوازێ ژێ بكەن، داخوازێ ژێ بكەن."},{"id":14,"translation":"14. ڤێجا ئەگەر وان بەرسڤا هەوە نەدا [و نەچار بوون و نەشیان وێ بكەن یا هوین ژێ دخوازن]، بزانن ب ڕاستی ئەڤ قورئانە ب زانینا خودێ ب تنێ هاتییە خوارێ، چو پەرستی ژ خودێ پێڤەتر نینن، ڤێجا ما هوین موسلمان نابن."},{"id":15,"translation":"15. هەر كەسێ ژیان و خەملا دنیایێ بڤێت، ئەم دێ بێ كێماسی بەرانبەر كارێ وان دەینە وان و د دنیایێدا چو ژ وان نائێتە كێمكرن."},{"id":16,"translation":"16. ئەڤان د ئاخرەتێدا ژ ئاگری پێڤەتر چو یێ دی بۆ نینە، و كار و كریارێت وان د دنیایێدا كرین، د ئاخرەتێدا پویچ بوون، و كارێ وان دكر هەمی یێ پویچە [چونكی بۆ خودێ نەهاتییە كرن]."},{"id":17,"translation":"17. ئەرێ یێ بەلگە و نیشانەكا ئاشكەرا ژ ڕەخێ خودێڤە هەبیت، و شاهدەك ژی ژ بەرێ خودێڤە د گەل هەبیت و ب هێز بێخیت [كو قورئانە]، و بەری قورئانێ ژی كتێبا مووسایی كو پێشی و دلۆڤانی بوو، شادەیییێ بۆ بدەت، ئەڤێت هەنێ [ئەڤێت ب ڤان سالۆخەتان هاتینە پەسنكرن كو بەلگە و نیشان د گەلن، و شاهد ل دویڤ شاهدی، شادەیییێ بۆ ددەن] باوەرییێ ب پێغەمبەری و قورئانێ دئینن، و هەر كەسێ ژ خەلكێ مەكەهێ و هەمی خودانێت دینان، باوەرییێ ب پێغەمبەری و قورئانێ نەئینیت و گاور ببیت، ب ڕاستی ئاگر جهێ وییە، ڤێجا بلا بۆ تە چو گۆمان د دەرهەقا قورئانێدا چێ نەبیت، ب ڕاستی ئەڤ قورئانە ژ خودایێ تەیە، بەلێ باراپتر ژ مرۆڤان باوەرییێ نائینن."},{"id":18,"translation":"18. ئەرێ ما كی ژ وی ستەمكارترە ئەوێ درەوان ژ كیسێ خودایێ خۆ دكەت، ئەڤێت هۆسا دێ بەرانبەری خودێ ئێنە ڕاوەستاندن، و شاهد [ژ ملیاكەت و پێغەمبەران] دێ بێژن: ئەڤەنە درەو ژ كیسێ خودێ دكرن، بزانن! ب ڕاستی لەعنەتا خودێ ل ستەمكاران بیت."},{"id":19,"translation":"19. ئەو [ستەمكار] یێت ڕێكا خودێ ژ خەلكی دگرن و دڤێن یا خوار و ڤیچ بیت [دا خەلكی ژێ بدەنە پاش]، و وان ب خۆ باوەری ب ڕۆژا قیامەتێ نەی."},{"id":20,"translation":"20. ئەڤە نەشێن خودێ نەچار بكەن كو وان د ئەردیدا ئیزا نەدەت، و وان ژ بلی خودێ چو پشتەڤان نینن وان ژ ئیزایا خودێ بدەتە پاش، ئیزا ل سەر دوقات لێ دئێت، و ئەوان نەدشیا ڕاستییێ گولێ ببن، و نەدشیان ژی ڕاستییێ ببینن."},{"id":21,"translation":"21. ئەڤان زیان ل خۆ كرییە و ئەو درەوا وان دكر [كو مەهدەرییا بوتانە] ل وان بەرزەبوو."},{"id":22,"translation":"22. ب ڕاستی و بێ گۆمان ڕۆژا قیامەتێ هەر ئەو د خوسارەتن."},{"id":23,"translation":"23. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ئینایین، و كار و كریارێت قەنج كرین، و د ڕاستا خودێدا خۆ شكاندین و ترسیایین و ب بال خودایێ خۆڤە زڤڕین، ئەڤە بەحەشتینە و هەروهەر دێ د بەحەشتێدا مینن."},{"id":24,"translation":"24. مەتەلا هەردو جوین و دەستەكان، وەكی یێ كۆرە و یێ كەڕ، و یێ ب چاڤ و یێ ب گوهە، ئەرێ ما ئەڤە وەكی ئێكن؟ ئەرێ ما هوین هزرا خۆ ناكەن؟‍!"},{"id":25,"translation":"25. ب سویند مە نووح پێغەمبەر بۆ ملەتێ وی هنارت [گۆتە وان]، ب ڕاستی ئەز بۆ هەوە ئاگەهداركەرەكێ ئاشكەرامە."},{"id":26,"translation":"26. ژ خودێ پێڤەتر چو یێ دی نەپەرێسن، ب ڕاستی ئەز دترسم [ئەگەر هوین باوەر ژ من نەكەن] ئیزایا ڕۆژەكا گران و دژوار ب سەر هەوەدا بێت."},{"id":27,"translation":"27. گرەگرێت ملەتێ وی ئەوێت گاوربوویین گۆتنێ: ئەم تە ژ مرۆڤەكێ وەكی خۆ پێڤەتر نابینین [ئانكو تو ژی وەكی مەیی، و ئەم تە پێغەمبەر نابینین]، و ئەم نابینین كەسەكێ وەسا ب دویڤ تە كەڤتبیت ژ فەقیر و ژارێت مە پێڤەتر.. ئەوێت سادە و ساویلكە. و ئەم نابینین هوین تشتەكێ ژ مە زێدەتر و چێترن، بەلكی ئەم هەوە درەوین دبینین [ڤێجا چاوا دێ باوەرییێ ب هەوە ئینین]."},{"id":28,"translation":"28. [نووح پێغەمبەر بەرسڤا وان دا] گۆت: ملەتێ من كا بۆ من بێژن: ئەگەر من نیشان و بەلگەیێت ئاشكەرا ژ نك خودایێ خۆ هەبن [كو ئاشكەرا ببیت ئەز پێغەمبەرم]، و دلۆڤانی ژ نك خۆ ب من بربیت، و پێغەمبەراتی دابیتە من [و ئەو بەلگە و نیشان و ئەو دلۆڤانییە كو پێغەمبەراتییە] ژ هەوە هاتبیتە ڤەشارتن و ل بەر هەوە بەرزە بووبیت، ئەرێ ما ئەز دشێم هەوە نەچار بكەم، و ب خورتی باوەرییێ بێخمە د دلێت هەوەدا، و هەوە ب خۆ نەڤێت."},{"id":29,"translation":"29. هەی ملەتێ من، ئەز بەرانبەری گەهاندنا نامەیا خودێ، چو مالی ژ هەوە ناخوازم، چونكی خەلاتێ من بەس ل سەر خودێیە، و ئەز وان كەسێت باوەری ئینایین [ئەوێت هوین فەقیر و ژار دبینن] ژ دەڤ خۆ ناكەمە دەرێ، چونكی ب ڕاستی ئەو دێ گەهنە خودایێ خۆ [دێ وان خەلات كەت]، بەلێ ب ڕاستی ئەز دبینم هوین ملەتەكن، خۆ نەزان دكەن [دەمێ هوین وان كێم دبینن و خۆ چێتر دبینن]."},{"id":30,"translation":"30. هەی ملەتێ من، ئەرێ كی دێ هاریكارییا‏ من كەت بەرانبەر خودێ [ئەگەر ئەز ئیزادام و تۆلا وان ژ من ڤەكر] گاڤا من دەرئێخستن، ما هوین هزرا خۆ ناكەن؟"},{"id":31,"translation":"31. [هەی ملەتێ من] و ئەز نابێژمە هەوە خزینە و گەنجخانەیێت خودێ یێت ل دەڤ من [كا وەرن دا بدەمە هەوە]، و ب ڕاستی تشتێ نەدیار و نەبەرچاڤ ژی ئەز نوزانم، و ئەز نابێژم ئەز ملیاكەتم ژی، و ئەز نابێژمە وان ئەوێت د چاڤێت هەوەدا كێم و شكەستی، خودێ كەرەمێ د گەل وان ناكەت، خودێ چێتر یا د دلێ واندا دزانیت، ئەگەر من وەگۆت هنگی ئەز ژ ستەمكارانم."},{"id":32,"translation":"32. گۆتن: هەی نووح ب ڕاستی تە جڕەبڕ د گەل مە كر، و تە زێدە د گەل مە درێژكر، ئەگەر تو ڕاست دبێژی ئەو ئیزایا تو مە پێ دترسینی بۆ مە بینە."},{"id":33,"translation":"33. گۆت: ئەگەر خودێ ڤیا دێ ب سەر هەوەدا ئینیت، و هوین نەشێن ڕێكێ لێ بگرن، و خودێ نەچار بكەن كو هەوە ئیزا نەدەت."},{"id":34,"translation":"34. و شیرەتێت من فایدەیی هەوە ناكەن، ئەگەر من ڤیا هەوە شیرەت بكەم و خودێ ڤیا هەوە گومڕا و بەرزە بكەت، ئەوە خودایێ هەوە و هوین دێ ب بال ویڤە زڤڕن."},{"id":35,"translation":"35. یان ژی [موشركێت مەكەهێ] دبێژن: چیڕۆكا نووحی ئەڤاهە [یان ئەڤ قورئانە موحەممەد] ژ دەڤ خۆ چێكرییە، [هەی موحەممەد] بێژە: ئەگەر من ژ دەڤ خۆ چێكربیت و ئینابیت، گونەها من بۆ منە و ئەز یێ بەریمە ژ وێ گونەها هوین دكەن [ب بالڤەلێدانا درەوێ ب بال منڤە]."},{"id":36,"translation":"36. و وەحی بۆ نووحی هاتە هنارتن، ژ وان پێڤەتر ئەوێت باوەری ئینایین كەسێ دیتر ژ ملەتێ تە باوەرییێ نائینیت، ڤێجا [مادەم كەسێ دی ژ ملەتێ تە باوەرییێ نائینیت] ب خەم نەكەڤە ژ كارێ وان دكر [كو وان تو درەوین ددانایی و ئەزیەتا تە دكرن، وەختێ تۆلڤەكرنێ ژ وان هات]."},{"id":37,"translation":"37. كا تو گەمییێ‌ ل بەرچاڤێت مە و ب چاڤدێری و پارێزییا مە و ب وەحییا مە چێكە، و تو مەهدەرێ ژ من نەخوازە بۆ وان ئەوێت ستەم كرین، بێ گۆمان ئەو د خەندقینە [دێ هەر خەندقن]."},{"id":38,"translation":"38. نووح پێغەمبەری گەمی چێ دكر، و هەر گاڤەكا گرەگرێت ملەتێ وی د بەرڕا بۆریبانە، تڕانە بۆ خۆ پێ دكرن، نووحی گۆتە وان ئەگەر هوین [ژ بەر چێكرنا گەمییێ‌ ل سەر ئاخێ] تڕانەیان ب مە دكەن، نێ ئەم ژی [وەختێ ئیزا و تۆفانێ] كا چاوا هوین [ئەڤرۆ] تڕانەیان ب مە دكەن، ئەم ژی وەسا دێ تڕانەیان ب هەوە كەین."},{"id":39,"translation":"39. ڤێجا نێزیك هوین دێ زانن، كا ئیزا دێ بۆ كێ ئێت كو وی ڕسوا و شەرمزار بكەت؟ و ئیزایەكا هەروهەر [كو یا ڕۆژا قیامەتێیە] ب سەردا بێت؟"},{"id":40,"translation":"40. و [نووحی گەمییا خۆ چێ دكر، و ملەتێ وی د بەردەوام بوون د تڕانەپێكرنا خۆدا] هەتا وەختێ فەرمانا مە هاتی، و ئیزایا مە ب سەر واندا هاتی، و ئاڤ د تەنویرێ زایی و هلاڤێتی، مە گۆتە نووحی ژ هەر نێر و مێیەكی [ژ جانەوەرێت د ئەردیدا] و كەس و كارێت خۆ، ئەو نەبن ئەوێت فەرمانا مە ب ئیزادانا وان بۆری، و ئەوێت باوەری ئینایین د گەمییێدا بهەلگرە و سویاركە، و ژ هەژمارەكا كێم پێڤەتر باوەری پێ نەئینا بوو."},{"id":41,"translation":"41. گۆت [نووحی گۆتە هەڤالێت خۆ] ب ناڤێ خودێ سویاری گەمییێ‌ ببن، و ناڤێ خودێ بینن وەختێ گەمی دچیت و وەختێ ڕادوەستیت، ب ڕاستی خودایێ من گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە [ڤێجا نەترسن، خودێ دێ هەوە ڕزگاركەت]."},{"id":42,"translation":"42. و گەمییێ‌ ئەو د ناڤ هندەك پێلاندا دبرن وەكی چیایان بوون، و وی وەختی نووحی گازی كوڕێ خۆ كر، و كوڕێ وی یێ ژێ دویر و ڤەدەر بوو: كوڕێ من، د گەل مە سویار ببە و نەمینە د گەل گاوران و [ژ گاوران نەبە ئەڤرۆ ئەو یێت خەندقینە]."},{"id":43,"translation":"43. كوڕێ وی گۆت: ئەز دێ خۆ دەمە چیایەكی من ژ خەندقینێ بپارێزیت، [نووحی] گۆت: ئەڤرۆ [بۆ كەسێ] چو پارێزی بەرانبەر فەرمانا خودێ نینە، ئەو نەبیت یێ خودێ دلۆڤانی پێ بری، [ئەڤرۆ كەس ژ ئیزایا خودێ نائێتە پارستن]، و پێلا ئاڤێ كەڤتە د ناڤبەرا واندا، ڤێجا ئەو ژی بوو ژ وان یێت خەندقین."},{"id":44,"translation":"44. [پشتی ملەتێ نووح پێغەمبەر ب تۆفانێ چۆیین، ژ بلی وان ئەوێت د گەمییێدا] فەرمان هاتەدان، ئەردۆ ئاڤا خۆ ڤەخۆ، و ئەسمانۆ تو ژی ئاڤا خۆ ڕابگرە و بەسكە، و ئاڤ غەوری، و فەرمانا خودێ ب جهـ هات [نووح و یێت باوەری د گەل ئینایین ڕزگار بوون و یێت دی ب تۆفانێ خەندقین]، و گەمی ل سەر چیایێ جوودی ڕاوەستیا [چیایەكە دكەڤیتە كوردستانا بن دەستێ توركیا] و هاتە گۆتن [ملیاكەتان گۆت]: هیلاك و بنبڕی بۆ ملەتێ ستەمكار بیت."},{"id":45,"translation":"45. و نووحی گازی خودایێ خۆ كر و گۆت: خودێوۆ ب ڕاستی كوڕێ من ژ مالا منە، و ب ڕاستی پەیمانا تە یا هەقە [كو دێ مالا من ڕزگار كەی]، و تو ژ هەمی حاكمان زانا و دادپەروەرتری."},{"id":46,"translation":"46. [خودێ] گۆت: هەی نووح ب ڕاستی ئەو نە ژ مالا تەیە، ئەو كارەكی نەهاتییە [مەهدەرا تە بۆ كوڕێ تە كارەكی نە هێژا و لایقی تەیە]، ڤێجا پسیارا وی تشتی ژ من نەكە یێ تە ئاگەهـ ژێ نەیی، ب ڕاستی ئەز شیرەتان ل تە دكەم، دا تو ژ نەزانان نەبی."},{"id":47,"translation":"47. نووحی گۆت: خودێوۆ ب ڕاستی ئەز خۆ ب تە دپارێزم كو ئەز پسیار و داخوازا تشتەكی ژ تە بكەم من ئاگەهـ ژێ نەبیت، نەخۆ ئەگەر تو ل من نەبۆری و دلۆڤانییێ ب من نەبەی [ژ بەر ئەڤا من كری]، ب ڕاستی ئەز دێ ژ خوسارەتان بم."},{"id":48,"translation":"48. گۆتێ: هەی نووح، ب سلامەتی و ئێمناهییا مە پەیابە (داكەڤە)، و خێر و نیعمەتێت بەردەوام بۆ تە و ملەتێت د گەل تە [ملەتێت ژ دویندەها وان یێت د گەمییێدا]، و هندە ملەتان [ئەوێت بووینە گاور و هەر ژ دویندەها وان] دێ ژینەكا خۆش د دنیایێدا دەینە وان، پاشی ڕۆژا قیامەتێ ئیزایەكا ب ژان و دژوار، دێ ژ نك مە، وان هنگێڤیت."},{"id":49,"translation":"49. [هەی موحەممەد] ئەڤە [چیڕۆكا نووح پێغەمبەرە] ژ سالۆخ و بەحسێت غەیبێنە، ب وەحی بۆ تە دهنێرین، بەری نوكە نە تە چو ژێ دزانی نە ملەتێ تە.. ڤێجا بێنا خۆ فرەهـ بكە، ب ڕاستی دویماهیكا باش بۆ پارێزكارانە."},{"id":50,"translation":"50. و مە بۆ ملەتێ عاد، برایێ وان هوود ب پێغەمبەری هنارت، گۆت: هەی ملەتێ من، خودێ بپەرێسن هەوە ژ وی پێڤەتر چو خودا و پەرستی نینن [ئەوێت هوین بۆ خودێ دكەنە هەڤپشك، ب ڤی كارێ خۆ] ژ درەوان پێڤەتر هوین ناكەن."},{"id":51,"translation":"51. هەی ملەتێ من، ئەز بەرانبەری ڤێ ڕاگەهاندنێ و ڤان شیرەتان چو كرێ و هەقی ژ هەوە ناخوازم، هەقێ من بەس ل سەر وییە یێ ئەز داییم و چێكریم، ڤێجا ما هوین تێ ناگەهن."},{"id":52,"translation":"52. و هەی ملەتێ من، داخوازا گونەهـ ژێبرن و لێبۆرینێ ژ خودایێ خۆ بخوازن، پاشی ل خودێ بزڤڕن و تۆبە بكەن، دێ بارانێت بۆش ب سەر هەوەدا بارینیت، و دێ هێزێ ل سەر هێزا هەوە زێدەكەت، و پشتا خۆ نەدەنە گازییا ئەز ڕابەری هەوە دكەم، و ڕوییێ خۆ ژ هەقییێ وەرنەگێڕن و هوین گونەهكار."},{"id":53,"translation":"53. گۆتن: هەی هوود تە چو بەلگە و نیشانێت ئاشكەرا بۆ مە نەئینایینە [ل سەر ڕاستییا پێغەمبەراتییا خۆ]، دا ئەم باوەر ژ تە بكەین، و ئەم [ژ بەر ئاخڤتنا تە] دەست ژ پەرستییێت خۆ بەرنادەین و ناهێلین، و ئەم باوەرییێ ژی ب تە نائینین."},{"id":54,"translation":"54. و ئەم ژ ڤێ ئاخڤتنێ پێڤەتر نابێژینە تە [چونكی تو دژمناتییا پەرستییێت مە دكەی]، هندەك پەرستییێت مە تو یێ هنگاڤتی و زیانا گەهاندییە تە، و تو ڤان ئاخڤتنان ژ دەڤ خۆ دبێژی، [هوودی] گۆت: ب ڕاستی ئەز خودێ دكەمە شاهد، و هوین ژی شاهد بن كو ب ڕاستی ئەز ژ وان یێت هوین ژ بلی خودێ بۆ خودێ دكەنە هەڤپشك، یێ بەریمە."},{"id":55,"translation":"55. ڤێجا هوین هەمی پێكڤە پیلان و ئۆیینان بۆ من بگێڕینن، پاشی قەت مۆلەتێ نەدەنە من [بەلێ د گەل هندێ ژی چو ژ هەوە نائێت]."},{"id":56,"translation":"56. ب ڕاستی من پشتا خۆ ب خودێ گرێدا، ئەو خودایێ منە و خودایێ هەوەیە ژی، جاندارەك ل سەر ڕوییێ ئەردی نینە، ئەمرێ وی د دەست خودێدا نەبیت و د بن دەستهەلاتا ویڤە نەبیت، و ب ڕاستی خودایێ من د گەل هەقییێیە [و هەوە ل سەر من زال ناكەت]."},{"id":57,"translation":"57. ڤێجا ئەگەر هوین ڕوییێ خۆ ژ باوەرییێ وەرگێڕن، ب ڕاستی ئەوا ئەز پێ هاتیم، من گەهاندە هەوە [و ژ بەر ڤێ ڕاوەستیانا هەوە، خودێ دێ هەوە د هیلاك بەت]، و دێ ملەتەكێ دیتر ل شوینا هەوە ئینیت، و هوین چو زیانێ ژی ناگەهیننێ. ب ڕاستی خودایێ من پارێزڤانە ل سەر هەمی تشتان."},{"id":58,"translation":"58. ڤێجا وەختێ ئیزایا مە هاتی، مە هوود و یێت د گەل باوەری ئینایین ب ڕەحما خۆ رزگار كرن، و مە ئەو ژ ئیزایەكا گران و دژوار قورتالكرن."},{"id":59,"translation":"59. و ئەڤە عادن [ئانكو ئەڤە گۆڕ و شوینوارێت وانن، بەرێ خۆ بدەنێ كا چ ب سەرێ وان هات و ژ بەر چ؟] باوەری ب نیشان و ئایەت و موعجیزەیێت خودێ نەئینان، و نەگوهدارییا پێغەمبەرێت وی كر [یێ پێغەمبەرەكی درەوین بدانیت، وەیە هەچكو وی هەمی پێغەمبەر درەوین دانایین]، و ب دویڤ فەرمانا هەر خۆمەزنكەرەكێ زێدە خراب و هەق دژمن، كەڤتن."},{"id":60,"translation":"60. د ڤێ دنیایێدا و ڕۆژا قیامەتێ ژی لەعنەت ب دویڤ هاتینە ئێخستن، ملەتێ عاد باوەری ب خودایێ خۆ نەئینا، ڤێجا هیلاك بۆ عاد بن، ملەتێ هوودی."},{"id":61,"translation":"61. و بۆ ملەتێ (ثمود)ی، مە برایێ وان صالح پێغەمبەر بۆ وان هنارت، گۆت: هەی ملەتێ من خودێ بپەرێسن، هەوە ژ وی پێڤەتر چو خودا و پەرستی نینن، ئەوی هوین یێت ژ ئاخێ چێكرین [بابێ هەوە ئادەم یێ ژ ئاخێ چێكری و هوین دویندەها وینە]، و هوین كرنە ئاڤاكەر و ئاكنجییێت ئەردی، ڤێجا داخوازا گونەهـ ژێبرنێ و لێبۆرینێ ژێ بكەن، پاشی لێ بزڤڕن و تۆبە بكەن، ب ڕاستی خودایێ من یێ نێزیك و بەرسڤدەهە."},{"id":62,"translation":"62. گۆتن [ملەتێ وی گۆت]: هەی صالح ب ڕاستی تو بەری نوكە جهێ هیڤییا مە بوویی [كو تو ببییە سەروەرێ مە]، ئەرێ تو چاوا مە ژ پەرستنا وان پەرستییان ددەیە پاش، ئەوێت باب و باپیرێت مە پەرستنا وان دكر، و ب ڕاستی ئەم ب خۆ ژ وی تشتێ تو گازییا مە بۆ دكەی [كو پەرستنا خودێ ب تنێیە و هێلانا پەرستییێت مەیە] ب شك و دودلین."},{"id":63,"translation":"63. گۆت [صالح پێغەمبەر گۆت]: هەی ملەتێ من بێژنە من، ئەگەر من نیشان و بەلگەیێت ئاشكەرا ژ خودایێ خۆ هەبن [كو بۆ هەوە ئاشكەرا ببیت، ئەز پێغەمبەرم]، و ڕەحم و دلۆڤانی ب من بربیت [كو پێغەمبەراتی دابیتە من]، ڤێجا ئەگەر [پشتی ڤێ خڕێ] ئەز نەگوهدارییا وی بكەم، [و ب ڕاگەهاندنێ ڕانەبم و د ڕێكا پەرستنا بوتاندا ڕانەوەستم] كی دشێت بەرانبەری خودێ هاریكارییا‏ من بكەت، و ئیزایا وی ژ من بدەتە پاش، ڤێجا [ملەتێ من هوین ب ڤێ‌ ئاخڤتنا خۆ: (چاوا تو مە ژ پەرستنا وان پەرستییان ددەیە پاش ئەوێت باب و باپیرێت مە پەرستنا وان دكر)] هوین ژ زیانێ پێڤەتر چو ل من زێدە ناكەن."},{"id":64,"translation":"64. هەی ملەتێ من، ئەڤە حێشترا خودێیە بۆ هەوە نیشان و موعجیزەیەكا ئاشكەرا، ڤێجا بهێلن د ئەردێ خودێدا بچەریت و نەئێشینن و ئەزیەت نەدەن [بكوژن یان ڤەكوژن]، دا ئیزا و ئاتافەكا نێزیك هەوە نەگریت."},{"id":65,"translation":"65. ڤێجا [وان گوهێ خۆ نەدا صالحی] حێشتر كوشتن، ئینا صالحی گۆتە وان، سێ ڕۆژان ب شاهی و كەیف، د مالێت خۆدا بژین، پاشی هوین دێ ئیزایا خودێ بینن، ب ڕاستی ئەڤە ژڤان و پەیمانەكا ڕاستە، بێ درەوە."},{"id":66,"translation":"66. ڤێجا وەختێ ئیزایا مە هاتی، مە صالح و یێت باوەری د گەل ئینایین، ب ڕەحما خۆ ژ ئیزا و شەرمزاری و ڕسوایییا وێ ڕۆژێ ڕزگار كرن، ب ڕاستی خودایێ تە یێ ب هێز و دەستهەلاتدارە."},{"id":67,"translation":"67. ڤێجا دەنگەكێ ب هێز [ژ ئەسمانیڤە هات] ئەو هنگاڤتن، ڤێجا ئەو ل سەر چۆكان د خانییێت خۆدا مرن، و بێ بزاڤ مان."},{"id":68,"translation":"68. [ئەڤە ب سەرێ وان هات و بێ سەروشوین بوون] هەروەكی ئەو ل وێرێ ئاكنجی نەبوویین و چو ئاڤاهی ل جهێ وان نیەی، و ملەتێ (ثمود) باوەری ب خودایێ خۆ نەئینا، ڤێجا هیلاك و دویری ژ دلۆڤانییا خودێ بۆ ملەتێ (ثمود)."},{"id":69,"translation":"69. و ب ڕاستی هنارتییێت مە [كو ملیاكەتن] ب مزگینیڤە هاتنە دەڤ ئیبراهیمی و گۆتن: ئەم سلاڤان ل تە دكەین، ئیبراهیمی گۆت: سلاڤ ل سەر هەوە بن، ڤێجا گەلەك پێڤە نەچۆ هەتا ئیبراهیمی، گۆلكەكێ ل سەر بەران براشتی، بۆ ئینایی."},{"id":70,"translation":"70. ڤێجا گاڤا ئیبراهیمی دیتی دەستێت وان ناگەهنێ [ئانكو دەستێت خۆ درێژ ناكەنە گۆشتێ گۆلكی بۆ خوارنێ] نەنیاسین، و د دلێ خۆدا ژ وان ترسیا، ئینا ملیاكەتان گۆت: نەترسە ئەم بۆ ملەتێ (لوط)ی یێت هاتینە هنارتن."},{"id":71,"translation":"71. و كابانییا ئیبراهیمی ژ پێڤە یا ڕاوەستیایی بوو، ئینا كەنی [ژ كەیفا نەمانا ترسا ئیبراهیم، یان ژی ژ كەیفا هندێ كو ملەتێ (لوط)ی دێ گەهیتە جزایێ خۆ]، ڤێجا مە مزگینی ب بوونا ئیسحاقی دایێ، و مە مزگینی دایێ دێ ئیسحاقی كوڕەك هەبیت كو یەعقووبە."},{"id":72,"translation":"72. [كابانییا ئیبراهیمی] گۆت: وەیلا ل من خۆلی سەرێ ئەزێ، من دێ بچویك بن؟! و ئەز یا پیرەژن، و ئەڤە زەلامێ منە پیرەمێرە، ب ڕاستی ئەڤە تشتەكێ عەجێبە."},{"id":73,"translation":"73. [ملیاكەتان] گۆتن: ئەرێ تو ژ فەرمانا خودێ عەجێبگرتی دبی [چو تشت ل دەڤ خودێ ب زەحمەت نینە، و هوین مالەكا مال پێغەمبەرن، دڤێت ئەڤە ل هەوە عەجێب نەبیت، ئەگەر تو بزانی ئەمرێ خودێیە]، ئەڤە دلۆڤانی و بەرەكەت و پیرۆزبایییا خودێیە دایییە هەوە خەلكێ‌ مالا ئیبراهیمی، ب ڕاستی ئەو هێژایی سوپاسییێیە و یێ پایەبلندە."},{"id":74,"translation":"74. ڤێجا وەختێ ترسا ئیبراهیمی چۆیی و مزگینی بۆ هاتی، دەست ب جڕەبڕێ د گەل هنارتییێت مە كر، د دەرهەقێ ملەتێ (لوط) پێغەمبەردا [بەلكی ئیزایێ ل سەر وان گیرۆ بكەت]."},{"id":75,"translation":"75. [چونكی] ب ڕاستی ئیبراهیم ژ وان بوو ئەوێت ل سەرخۆ و نەرم و حەلیم و تۆبەكار، و دل ب ئێش ژ ترسێت خودێدا."},{"id":76,"translation":"76. [ملیاكەتان گۆتە ئیبراهیمی] هەی ئیبراهیم ڤێ جڕەبڕێ بهێلە، فەرمانا خودایێ تە ب ئیزادانا وان یا هاتی، ب ڕاستی ئیزایەك دێ وان گریت ڤەگرتن بۆ نینە [نە ب دوعایان و نە ب جڕەبڕێ]."},{"id":77,"translation":"77. ڤێجا وەختێ هنارتییێت مە [ل سەر ڕەنگێ مێڤانان] هاتینە دەڤ (لوط)ی، ب هاتنا وان نەخۆش بوو و پێ تەنگاڤ بوو [ترسیا دەستدرێژی ل سەر وان بێتەكرن و ئەو مێڤانێت وی]، و گۆت: ب ڕاستی ئەڤە ڕۆژەكا گران و ب بەلایە."},{"id":78,"translation":"78. [وەختێ ملەتێ وی ب مێڤانێت وی زانی] ملەتێ‌ وی ب لەز هاتنە دەڤ (لوط)ی، و بەری هنگی وان كرێتی دكرن [تالۆقەتی زەلامان دبوون، ژ بەر هندێ ب لەز هاتن، و ئەڤە ب كرێتی نەهاتە بەرچاڤێت وان، پێ شەرم بكەن]، ئینا (لوط)ی گۆتە وان، هەی ملەتێ من ئەڤە ژنكێت هەوە بۆ هەوە ژ ڤان مێڤانان پاقژترن، ڤێجا ژ خودێ بترسن و من د مێڤانێت مندا شەرمزار نەكەن، ئەرێ ما كەسی تێگەهشتی و ب ئاقل د ناڤ هەوەدا نینە؟!"},{"id":79,"translation":"79. [ملەتێ وی] گۆتن: تو دزانی دلێ مە ناچیتە ژنكێت مە، و ب ڕاستی تو دزانی كا مە چ دڤێت!"},{"id":80,"translation":"80. [(لوط)ی] گۆت: خۆزی من هێزەك هەبایە، یان ژی پشتەڤانەكێ ب هێز من هەبایە [هوین دا بینن كا ئەز دا چاوا هەوە پاشڤە بەم]."},{"id":81,"translation":"81. [ملیاكەتان] گۆتن: هەی (لوط)، ب ڕاستی ئەم هنارتییێت خودایێ تەینە، ئەو نەشێن دەستێ خۆ بكەنە تە، ڤێجا تو مرۆڤێت خۆ د وەختەكێ شەڤێدا ژ گوندی دەربێخە، و بلا كەس ژ هەوە ب پشت خۆڤە نەزڤڕیت، ژنا تە تێ نەبیت، ب ڕاستی ئەوا ب سەرێ وان دئێت دێ ب سەرێ وێ ژی ئێت، ب ڕاستی وەختێ ئیزادانا وان سپێدەیە، ئەرێ ما سپێدە یا نێزیك نینە؟!"},{"id":82,"translation":"82. ڤێجا وەختێ ئیزایا مە هاتی، مە گوندێ وان سەروبن كر، و مە كەڤرێت ئاخێ ل دویڤ ئێك ب سەر واندا باراندن."},{"id":83,"translation":"83. ئەڤ كەڤرێت هەڕییێ‌ یێت ب نیشان بوون ژ بەرێ خودایێ تەڤە، و ئەڤ كەڤرە ژ ستەمكاران نەیێت دویرن [هەر ستەمكارەكێ هەبیت، ئەو بن یان قورەیشی، یان هەر ستەمكارەكێ دی]."},{"id":84,"translation":"84. و مە بۆ مەدیەنێ، برایێ وان شوعەیب هنارت، گۆت: هەی ملەتێ من خودێ بپەرێسن، ژ خودێ پێڤەتر هەوە چو خودا و پەرستی نینن، و پیڤان و كێشانێ كێم نەكەن، ئەز هەوە، هەیی و دەولەمەند دبینم. [و ئەگەر هوین دەست ژ كێمكرنا پیڤان و كێشانێ بەرنەدەن] ب ڕاستی ئەز ژ ئیزایا ڕۆژەكا ل هەوە وەرهاتی دترسم."},{"id":85,"translation":"85. و هەی ملەتێ من هوین ب دورستی پیڤان و كێشانێ [د كڕین و فرۆتنێت خۆدا] بكەن، و دادییێ‌ تێدا بكەن، و تشتێت خەلكی [ب چو ڕێكان] ژێ كێم نەكەن، و د ئەردیدا نەگەڕن خرابییێ تێدا بكەن."},{"id":86,"translation":"86. ئەڤا بۆ هەوە ژ حەلالێ هەوە دمینیت بۆ هەوە چێترە [ژ وێ یا ب كێمكرنا كێشان و پیڤانێ دگەهیتە هەوە]، ئەگەر هوین ب ڕاستی خودان باوەر بن، و ئەز ب خۆ نەزێرەڤانم ل سەر هەوە [دا حسێبا هەوە بكەم، بەلێ ئەز بەس ئاگەهداركەرم]."},{"id":87,"translation":"87. [ملەتێ وی] گۆتن: هەی شوعەیب، ئەرێ نڤێژێت تە ئەمرێ تە دكەن ئەم دەست ژ وان پەرستییان بەردەین ئەوێت باب و باپیرێت مە دپەرستن، یان ئەم ب كەیفا خۆ و وەكی مە دڤێت دەستكارییێ‌ د مالێ خۆدا نەكەین [ژ دان و وەرگرتن و كێمكرن و زێدەكرنێ] ب ڕاستی تو مرۆڤەكێ نەرم و حەلیم و شارەزایی!!"},{"id":88,"translation":"88. گۆت: هەی ملەتێ من كا بێژنە من، ئەرێ ئەگەر من نیشان و بەلگەیێت ئاشكەرا ژ خودایێ خۆ هەبن [ل سەر وی تشتێ ئەز داخوازا هەوە بۆ دكەم]، و ڕزقەكێ باش [كو پێغەمبەراتییە یان دەولەمەندییە] ژ دەڤ خۆ دابیتە من [ئەرێ ما ئەز دێ شیرەتكرنا هەوە هێلم، ئەگەر هوین شیرەتێ ژ من وەرنەگرن]، و من ب خۆ د بنیڕا نەڤێت ئەز هەوە ژ تشتەكی بدەمە پاش، و ئەز ب خۆ بكەم، ژ چاكخوازییێ‌ پێڤەتر هندی بشێم من چو یێ دی بۆ هەوە نەڤێت [ژ ڤی تشتێ ئەز بۆ هەوە دبێژم]، و ب سەرهەلبوونا من بەس ب خودێیە، من پشتا خۆ پێ گرێدا، و د هەمی كاروبارێت خۆدا ئەز بەس ل وی دزڤڕم."},{"id":89,"translation":"89. هەی ملەتێ من بلا دژمنی و نەڤیانا هەوە بۆ من، هەوە بەر ب هندێڤە نەبەت، ئەو بێتە سەرێ هەوە یا ب سەرێ ملەتێ نووحی و ملەتێ هوودی و ملەتێ صالحی هاتی، و ملەتێ (لوط)ی ژ هەوە نەیێ دویرە."},{"id":90,"translation":"90. و داخوازا گونەهـ ژێبرن و لێبۆرینێ ژ خودایێ خۆ بكەن، پاشی لێ بزڤڕن و تۆبە بكەن، ب ڕاستی خودایێ من دلۆڤان و حەژێكەرە بۆ قەنجیكاران."},{"id":91,"translation":"91. [ملەتێ وی] گۆتن: هەی شوعەیب، ئەم گەلەك ئاخڤتنێت تو دبێژی تێ ناگەهین، و ب ڕاستی ئەم تە لاواز و بێ چارە د ناڤ خۆدا دبینین، و ئەگەر ل سەر خاترا عەشیرەتا تە نەبایە، دا تە ب بەران كوژین، و تو ب خۆ نە هندێ ب ڕێز و ڕویمەتی ل دەڤ مە، یان نە هندێ ب زەحمەتی."},{"id":92,"translation":"92. [شوعەیبی] گۆت: هەی ملەتێ من، ئەرێ عەشیرەتا من ل دەڤ هەوە ژ خودێ خۆشڤیتر و ب قەدرترە، و هەوە فەرمانا وی یا ب پشت گوهێ خۆڤە هاڤێتی، ب ڕاستی خودایێ من ب كارێ هوین دكەن زانایە، و چو ل بەر بەرزە نابیت."},{"id":93,"translation":"93. و هەی ملەتێ من، كا هوین ل سەر چ كارینە، بكەن، ئەز ژی دێ ل سەر كارێ خۆ بم، ڤێجا هوین دێ زانن كا ئیزا دێ بۆ كێ ئێت كو وی ڕسوا و شەرمزار بكەت، و كا كی درەوینە، ڤێجا چاڤەڕێ بن ئەز ژی د گەل هەوە چاڤەڕێمە."},{"id":94,"translation":"94. ڤێجا وەختێ ئیزایا مە هاتی، مە شوعەیب و ئەوێت باوەری د گەل ئینایین ب دلۆڤانییا خۆ رزگار كرن، و دەنگەكێ ب هێز ئەوێت ستەمكاری كرین گرتن و هنگاڤتن، ڤێجا ئەو ل سەر چۆكان د خانییێت خۆدا مرن و بێ بزاڤ مان."},{"id":95,"translation":"95. هەروەكی ئەو ل وێرێ نە د ئاكنجی، و وێرێ چوجا ئاڤا نەبوویی، ڤێجا هیلاك و دویری ژ دلۆڤانییا خودێ بۆ خەلكێ‌ مەدیەنێ، هەروەكی (ثمود) ژ دلۆڤانییا خودێ دویركەڤتی."},{"id":96,"translation":"96. و ب ڕاستی مە مووسا ب نیشان و موعجیزەیێت خۆ، و ب بەلگە و نیشانێت ئاشكەرا هنارت."},{"id":97,"translation":"97. بۆ فیرعەونی و گرەگرێت وی، بەلێ ئەو ل دویڤ فەرمانا فیرعەونی چۆن و گوهێ خۆ دانە وی، و فەرمانا فیرعەونی ب خۆ نەیا دورست بوو."},{"id":98,"translation":"98. [فیرعەون] دێ ڕۆژا قیامەتێ كەڤیتە پێشییا ملەتێ خۆ، و دێ وان بەتە ناڤ ئاگری، و چ پیسە جهە، ئاگر جهێ مرۆڤی بیت."},{"id":99,"translation":"99. و ئەو د ڤێ دنیایێدا و ڕۆژا قیامەتێ ژی هاتنە دویرئێخستن ژ دلۆڤانییا خودێ، و چ دانەكا خرابە هاتییە دان بۆ وان [كو د دنیایێ و ئاخرەتێدا هاتینە دویرئێخستن ژ دلۆڤانییا خودێ]."},{"id":100,"translation":"100. و ئەڤە بەحس و خەبەرێت گوندانە ئەم بۆ تە ڤەدگێڕین، هندەك ژ وان گوندان یێت مایین، و هندەك ژێ بێ سەروشوینن."},{"id":101,"translation":"101. و مە ستەم ل وان نەكرییە [وەختێ مە ئەو ژ بەر كریارێت وان ئیزا دایین] بەلێ وان ب خۆ ستەم ل خۆ كر [ب گاوری و گونەهێت بوویینە ئەگەرێ تێچۆنا وان]، ڤێجا وەختێ فەرمانا خودایێ تە هاتی [ب ئیزادانا وان]، بوت و پەرستییێت وان ئەوێت وان ژ بلی خودێ هەوار دكرنێ و دپەرستن فایدەیی وان نەدا، و ئیزا ژ وان نەدا پاش، و ژ زیانێ و هیلاكێ پێڤەتر سەنەمێت وان چو یێ دی ل وان زێدە نەكر."},{"id":102,"translation":"102. و هۆسا ئیزادانا خودایێ تە، خەلكێ وان گوندان دگریت وەختێ ئەو ستەمكار، ب ڕاستی ئیزادانا خودایێ تە زێدە ب ژان و گرانە."},{"id":103,"translation":"103. ب ڕاستی ئەڤە [سەرهاتییێت بۆرین] نیشان و دەرسن بۆ وان ئەوێت ژ ئیزایا ڕۆژا قیامەتێ دترسن، و ئەو ڕۆژەكە هەمی مرۆڤ دێ بۆ ئێنە كۆمكرن و دێ بینن."},{"id":104,"translation":"104. و ئەم [وێ ڕۆژێ] گیرۆ ناكەین، و ب پاش نائێخین، ئەگەر بۆ ڕۆژەكا دیاركری نەبیت."},{"id":105,"translation":"105. ڕۆژا دئێت كەس نائاخڤیت ب دەسویرا خودێ نەبیت، ڤێجا هندەك ژ وان بەخت ڕەش و بەرئیزانە، و هندەك ژێ بەختەوەر و كەیفخۆشن."},{"id":106,"translation":"106. ڤێجا هندی ئەون ئەوێت بەخت ڕەش بوویین، ئەو د ئاگریدانە، و وان تێدا بێن بەردان و بێن هلكێشانەكا ب كول و كۆڤان هەیە."},{"id":107,"translation":"107. و هەروهەر دێ تێدا بن، هندی ئەرد و ئەسمان هەبن [ئەرد و ئەسمانێت قیامەتێ]، ژ بلی گونەهكارێت موسلمانان، تەمەت گونەهێت خۆ دێ ئیزایێ خۆن، و ب حەزكرنا خودێ دێ ژێ دەركەڤن، ب ڕاستی خودایێ تە چ یا بڤێت دێ كەت."},{"id":108,"translation":"108. و هندی ئەون ئەوێت بەختەوەر بوویین د بەحەشتێدانە، هەروهەر دێ تێدا بن، هندی ئەرد و ئەسمان هەبن، ژ بلی هندێ ئەگەر خودێ بڤێت وان دەربێخیت، و ئەڤە خەلاتەكێ بێ ڤەبڕ و بێ دویماهیكە."},{"id":109,"translation":"109. [هەی موحەممەد] ڤێجا تو ژ پویچییا پەرستنا وان ب گۆمان نەبە، ئەڤە هەر وان دپەرێسن ئەوێت باب و باپیرێت وان بەری نوكە دپەرستن، و ب ڕاستی ئەم دێ هەقێ وان و بارا وان ژ ئیزایێ بێ كێماسی دەینە وان."},{"id":110,"translation":"110. و ب ڕاستی مە تەورات بۆ مووسایی ئینا و دایێ، پاشی ملەتێ وی ل سەر ڤێ كتێبێ ژێك جودابوون [هندەكان باوەری پێ ئینا، و هندەكان باوەری پێ نەئینا]، و ئەگەر پەیمانا پاشئێخستنا ئیزایا وان [بۆ ڕۆژا قیامەتێ] ژ خودایێ تە نەبایە، دا حوكمی د ناڤبەرا واندا كەت، و ب ڕاستی ئەوێت تە درەوین ددانن، د ڕاستا ڤێ قورئانێدا یان د ڕاستا ئیزایێدا ب گۆمانن."},{"id":111,"translation":"111. و ب ڕاستی خودایێ تە بێ كێم و كاسی جزایێ كار و كریارێت هەر كەسەكی ددەت، ب ڕاستی خودایێ تە ب كارێ ئەو دكەن ئاگەهدار و شارەزایە."},{"id":112,"translation":"112. ڤێجا ڕێكا خودێ بگرە و خۆ سەرڕاست بكە، هەروەكی ئەمرێ تە و ئەوێت تۆبەكرین د گەل تە هاتییە كرن، و نەدەنە سەر تخویبێت خودێ، و ب ڕاستی ئەو ب كار و كریارێت هوین دكەن بینەرە."},{"id":113,"translation":"113. و ب چو ڕەنگان مەیلا ستەمكاران نەكەن، ئەگەر ئاگر دێ هەوە هنگێڤیت [و دێ د ئاگرێ واندا سوژن]. و هەوە ژ خودێ پێڤە چو پشتەڤان نینن، و هاریكارییا‏ هەوە ژی نائێتە كرن."},{"id":114,"translation":"114. [هەی موحەممەد] تو د هەردو ڕەخێت ڕۆژێدا [سپێدێ و ئێڤاری] و پشكەكێ ژ شەڤێ، نڤێژێ بكە، ب ڕاستی خێر و چاكی گونەهان پویچ دكەن، و ئەڤە دەرس و چامەیە بۆ وی یێ پێڤە بچیت."},{"id":115,"translation":"115. و بێنا خۆ فرەهـ بكە [ل سەر وێ خۆڕاگرتنا ئەمرێ تە پێ هاتییە كرن، و مەیل نەگرتنا ستەمكاران و كرنا نڤێژان]، ب ڕاستی خودێ خەلاتێ قەنجیكاران بەرزە ناكەت."},{"id":116,"translation":"116. بلا چەرخێت بەری هەوە زانایێت خودان هزر و ئەقل و ب دین بانە، و نەهییا خرابییێ د ئەردیدا كربانە، دا مە هەمی ب بەر ئیزایێ نەئێخستبانە، بەلێ كێمەك ژ وان ئەو بوون ئەوێت زانا و خودان هزر و ئەقل و دین، و نەهییا خرابییێ دكرن، و ئەو ئەو بوون ئەوێت مە ڕزگار كرین، و هندی ئەوێت ستەمكار بوون، ب دویڤ وێ خۆشییێ‌ كەڤتن یا تێدا، و ئەو یێت گونەهكار بوون."},{"id":117,"translation":"117. و خودایێ تە نەئەو بوو یێ گوند ب ستەم و نەهەقی د هیلاك بربانە، و خەلكێ وان ب خۆ یێ قەنجیكار."},{"id":118,"translation":"118. و ئەگەر خودایێ تە ڤیابایە [جودایی نەبایە]، دا هەمی مرۆڤان كەتە ئێك ملەت، و ل سەر ئێك ڕێكێ كۆم كەت [وەكی ملیاكەتان]، و [مرۆڤ] بەردەوام دێ د ژێك جودا بن [هەر ئێك ل دویڤ دلێ خۆ دێ ڕێكا خۆ بۆ خۆ هەلبژێریت]."},{"id":119,"translation":"119. ئەو نەبیت یێ خودێ دلۆڤانی پێ بری [كو ئەو ژی ئەهلێ سوننەتێ و جەماعەتێنە]، و ژ بەر هندێ [دا دلۆڤانییێ پێ ببەت] یێت دایین، و فەرمانا خودایێ تە بۆری [ئەوا دبێژیت] ب ڕاستی ئەز دێ جەهنەمێ ژ مرۆڤ و ئەجنەیان تژی كەم."},{"id":120,"translation":"120. و هەمی دەنگ و باسێت پێغەمبەران بۆ تە ڤەدگێڕین [ب چیڕۆك دبێژین]، دا دلێ تە پێ موكوم بكەین، و د ڤێ سۆرەتێدا، هەقی، بۆ تە هات [كو چیڕۆكێت پێغەمبەرانن، و كا چ ب سەرێ وان هات] و چامە و شیرەت و بیرئینانە، بۆ خودان باوەران."},{"id":121,"translation":"121. و [هەی موحەممەد] بێژە ئەوێت باوەرییێ نەئینن: ل سەر كارێ خۆ بن، و ل سەر ڕێكا خۆ بمینن، ئەم ژی ل سەر كار و ڕێكا خۆینە."},{"id":122,"translation":"122. و چاڤەڕێ بن ب ڕاستی ئەم ژی چاڤەڕێینە [و دێ هوین زانن كا دویماهیك بۆ كێیە؟]."},{"id":123,"translation":"123. و زانینا غەیبا ئەرد و ئەسمانان ل دەڤ خودێیە، و هەمی كاروبار دێ ب بال ویڤە زڤڕن، ڤێجا وی بپەرێسە و خۆ هلپەسێرە وی، و پشتا خۆ ب وی گرێ بدە، و خودایێ تە ژ كار و كریارێت هوین دكەن نەیێ بێ ئاگەهە."}]},{"id":12,"verses":[{"id":1,"translation":"1. هۆسا دئێتە خواندن ئەلف، لام، ڕا، ئەڤە سێ تیپن ژ 28. تیپێت زمانێ عەرەبی، نیشانن ل سەر ئیعجازا ڤێ قورئانێ كو عەرەبان پێ چێ نابیت قورئانەكا وەكی ڤێ بدانن، هەرچەندە زمانێ وان ژ عەینی تیپان پێكهاتییە و ئەڤە ئایەتێت قورئانا ڕۆنكەرن."},{"id":2,"translation":"2. ب ڕاستی مە ئەڤ قورئانە ب زمانێ عەرەبی ئینا خوارێ، دا هوین تێ بگەهن."},{"id":3,"translation":"3. ئەم باشترین چیڕۆك و سەرهاتییان [یێت ملەتێت بەرێ] بۆ تە ڤەدگێرین، ب ڕێكا وەحییا مە بۆ تە ئینایی ژ ڤێ قورئانێ، هەرچەندە بەری ئەڤ قورئانە بۆ تە بهێت، تو ژێ ژ بێ ئاگەهان بوویی [ژ چیڕۆكا یووسفی و چیڕۆكێت دی ژی]."},{"id":4,"translation":"4. وەختێ یووسفی گۆتییە بابێ خۆ: بابۆ.. من د خەونا خۆدا ددیت یازدە ستێر و ڕۆژ و هەیڤ بۆ من د سوجدەیێدا بوون."},{"id":5,"translation":"5. [بابێ وی] گۆت: كوڕێ من، خەونا خۆ بۆ برایێت خۆ نەبێژە، ئەگەر [تو خەونا خۆ بۆ وان بێژی] دێ پیلانان بۆ تە دانن، ب ڕاستی شەیتان بۆ مرۆڤی دژمنەكێ ئاشكەرایە [دێ حەسویدییێ‌ ئێخیتە د دلێ واندا، و وان د بەر دژمنایییا تەڕا كەت]."},{"id":6,"translation":"6. هۆسا خودایێ تە، تە هەلدبژێریت و ڕاڤەكرنا خەونان نیشا تە ددەت، و نیعمەتا خۆ ل سەر تە و مالا یەعقووب تەمام دكەت هەروەكی بەری نوكە ل سەر هەردو بابێت تە، ئیبراهیم و ئیسحاقی تەمامكری، ب ڕاستی خودایێ تە یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":7,"translation":"7. ب ڕاستی بۆ پسیاركەران ژ جوهییان بەلگە و نیشان [ل سەر ڕاستییا پێغەمبەراتییا تە] و بۆ مرۆڤان چامە و عیبرەت یێت د چیڕۆكا یووسف و برایێت ویدا هەین."},{"id":8,"translation":"8. وەختێ برایێت یووسفی گۆتین: یووسف و برایێ خۆ ژ مە خۆشڤیترن ل دەڤ بابێ مە، و ئەم ب خۆ كۆمەكین، ب ڕاستی بابێ مە یێ د خەلەتییەكا ئاشكەرادا [وەختێ ئەو پتر حەژ یووسف و برایێ وی دكەت، و وان ب سەر مە دئێخیت]."},{"id":9,"translation":"9. [برایێت وی گۆتن:] یووسفی بكوژن، یان ژی باڤێژنە ئەردەكێ دویر [كو نەشێت بزڤڕیت] بابێ هەوە دێ بۆ هەوە ب تنێ مینیت، و پشتی ڤێ گونەهێ [تۆبە بكەن]، و ببنە مرۆڤێت قەنجیكار."},{"id":10,"translation":"10. ئێك ژ وان گۆت: یووسفی نەكوژن، و ئەگەر هەوە بڤێت تشتەكی ب سەری بینن باڤێژنە د تارییا بنێ بیرێدا، هندەك كاروانی دێ هەلگرن [و د گەل خۆ دێ بەنە جهەكێ دویر كو ژ بابێ خۆ بەرزە ببیت]."},{"id":11,"translation":"11. [پشتی نەخشە كێشایین و ئێك دەنگ بوویین ل سەر پیلان و ئۆیینا خۆ، دەست ب پێنگاڤێت ب كار كرن، و هاتنە دەڤ بابێ خۆ] گۆتن: بابۆ.. بۆچی باوەرییا تە ل سەر یووسفی ب مە نائێت، و ب ڕاستی مە خێرا وی دڤێت، و ئەم بۆ وی دلسۆژین."},{"id":12,"translation":"12. سوبەهی د گەل مە بهنێرە، دا تێر فێقی بخۆت و تێر یارییان بكەت، و ب ڕاستی ئەم بۆ وی پارێزڤانین."},{"id":13,"translation":"13. [یەعقووبێ بابێ یووسفی] گۆت: ب ڕاستی بێنا من نائێت، و دێ ب خەم كەڤم هوین وی ببەن، و ئەز دترسم هەوە های ژێ نە، گورگ وی بخۆت."},{"id":14,"translation":"14. گۆتن: ئەگەر گورگ وی بخۆت، و ئەم ب خۆ كۆمەكا ب هێز، هنگی ئەمین یێت خوسارەت."},{"id":15,"translation":"15. ڤێجا وەختێ وان ئەو د گەل خۆ بری، هەمییان خۆ كرنە ئێك وی بێخنە د بنێ بیرێدا [و وەختێ وان ئەڤ نەخشەیە بۆ دگێڕا، و كار دكر باڤێژنە د بیرێدا]، مە وەحی بۆ یووسفی هنارت، دێ ڤی كارێ وان بۆ وان بێژی، و وان های ژ خۆ نە."},{"id":16,"translation":"16. و ب شەڤ هاتنە دەڤ بابێ خۆ و دكرنە گری."},{"id":17,"translation":"17. گۆتن: ب ڕاستی ئەم چۆبوویین مە بەریكانە دكر، و مە یووسف هێلابوو ل دەڤ تشتێت خۆ، و گورگی ئەو خوار، و تو قەت ژ مە باوەر ناكەی، خۆ ئەگەر ئەم د ڕاستگۆ ژی بین."},{"id":18,"translation":"18. و خوینەكا ژ درەو ل قەمیسێ وی دابوون [و قەمیسێ ب خوینڤە بۆ بابێ خۆ ئینان، دا باوەر ژ وان بكەت كو گورگی یووسف یێ خواری]. یەعقووبی گۆت: [نەخێر وەنینە چو گورگان یووسف نەخوارییە، و ئەڤە خوینەكا ژ درەوە هەوە ل قەمیسێ وی دایی] بەلێ دلخوازییا هەوە كارەكێ مەزن د دەرهەقێ یووسفیدا بۆ هەوە خەملاندییە، و ل بەر هەوە ب ساناهی ئێخستییە، ڤێجا بێنفرەهییا من بێنفرەهییەكا جوانە، گازندە تێدا بەس بۆ خودێیە، و ئەز هاریكارییێ‌ ژ خودێ دخوازم ل سەر ڤێ یا هوین دبێژن."},{"id":19,"translation":"19. و كاروانەك هات [ل سەر وێ بیرێ دانا] و ئاڤگێڕێ خۆ هنارتن [دا بۆ وان ئاڤێ ژ بیرێ هەلكێشیت]، ڤێجا وی ژی سەتلا خۆ داهێلا بیرێ [یووسفی خۆ ب سەتلكێ و وەریسیڤە گرت و پێ دەركەڤت] ئینا گۆت: وەی ڤێ مزگینییێ، ئەڤە لاوەكە، و ئاڤگێڕان یووسف ژ هەڤالێت خۆ ڤەشارت و نەگۆتە وان مە یێ ژ بیرێ ئینایییە دەر، و بۆ فرۆتنێ د گەل خۆ برن، و خودێ ب خۆ ب ئەوا ئەو دكەن [برایێت یووسفی و یێ ئەو كڕی] ب ئاگەهـ و زانایە."},{"id":20,"translation":"20. و برایێت وی ئەو ب بهایەكێ كێم، ب چەند دەرهەمەكان فرۆتە وان، ل دەڤ وان هند یێ ب بها نەبوو [و هند دل ل سەر نەبوون، لەوا ب بهایەكێ كێم فرۆتن]."},{"id":21,"translation":"21. و ئەوێ یووسف ل مسرێ كڕی گۆتە ژنا خۆ: قەدرێ وی بگرە، و جهێ وی خۆش بكە، بەلكی ب كێر مە بهێت یان ژی بكەینە كوڕێ خۆ، و هۆسا [مە ئەو ژ برایێت وی ڕزگاركر و ژ بیرێ ئینا دەرێ و برە د مالەكا زەنگیندا كو حەژێ بكەن، و حسێب بكەن كوڕێ خۆ] مە ئەو خۆجهـ كر د ئەردێ مسرێدا [و بوو خودانێ ئەمر و نەهییان]، و دا ڕاڤەكرنا خەونان نیشا بدەین و خودێ ل سەر كارێ خۆ یێ زالە [ئانكو چاوا بڤێت دێ وەسا كەت]، بەلێ باراپتر ژ خەلكی ڤێ نوزانن."},{"id":22,"translation":"22. ڤێجا وەختێ یووسف گەهشتییە كاملانا خۆ [ژ ئەقلی و هێزێڤە]، مە پێغەمبەراتی و زانین دایێ، و هۆسا ئەم قەنجیكاران خەلات دكەین."},{"id":23,"translation":"23. و ئەوا یووسف د مالا وێدا [كابانییا سەروەرێ مسرێ] بۆ دەستێڤەدانا خۆ [بۆ نڤینا خۆ] ب فندوفێل داخوازا یووسف كر، و دەرگەهـ هەمی گرتن، و گۆتە یووسف: دێ ب لەز پێشڤە وەرە [یووسفی] گۆت: ئەز خۆ ب خودێ دپارێزم ژ وی تشتێ تو ژ من دخوازی، ب ڕاستی مالخۆیێ مالێ [سەروەرێ مسرێ] سەروەرێ منە، وی قەنجی یێت د گەل من كرین و جهێ من یێ خۆشكری، ب ڕاستی خودێ خائین و ستەمكاران سەرفەراز ناكەت."},{"id":24,"translation":"24. ب ڕاستی وێ ئەو كرە د دلێ خۆدا و قەستا وی كر، و ئەگەر یووسف ژی نیشان و بەلگەیێت خودایێ خۆ نەدیتبان، دا كەتە دلێ خۆ دربەكی دانیتێ، یان دا بەر ب وێڤە چیت، وەسا مە نیشانا خودایێ وی نیشادا، دا خیانەت و دەهمەنپیسییێ‌ ژێ بدەینە پاش، ب ڕاستی ئەو ژ بەندەیێت مە یێت هەلبژاتییە."},{"id":25,"translation":"25. و هەردو بەزینە دەرگەهی [یووسفی دڤیا دەرگەهی ڤەكەت و بڕەڤیت، و ژنا سەروەری دڤیا د بەرڕا بكەت، دا نەهێلیت دەركەڤیت]، و قەمیسێ وی ژ پشتێڤە گرت و كێشا و دڕاند، و هەردووكان زەلامێ ژنێ د دەرگەهیدا دیت، ئینا ژنێ گۆت: جزایێ وی كەسی چیە یێ خرابی بۆ مالا تە بڤێت و خیانەتێ ل تە بكەت، ژ هندێ پێڤەتر بێتە زیندانكرن یان ب ئیزایەكا دژوار بێتە ئیزادان."},{"id":26,"translation":"26. [یووسف] گۆت: وێ ب خورتی ئەز داخوازكرمە دەڤ خۆ [ئەز ژ بەر وێ ڕەڤیم دا دەركەڤم، تو هاتییە د دەرگەهیدا] و د وی وەختیدا شاهدەكی ژ مالا وێ شادەیی دا [و گۆت]: ئەگەر قەمیسێ وی [یێ یووسفی] ژ بەرڤە دڕیابیت، ژنا تە ڕاست دبێژیت، و ئەو [یووسف] ژ درەوینانە."},{"id":27,"translation":"27. و ئەگەر قەمیسێ یووسف ژ پشتڤە دڕیابیت [ئەوێ] درەو كر و [یووسف] ژ ڕاستگۆیانە."},{"id":28,"translation":"28. ڤێجا وەختێ دیتی قەمیسێ وی ژ پشتێڤە یێ هاتییە دڕاندن، ئینا گۆت: ب ڕاستی ئەڤە ژ فندوفێلێت هەوەنە، ب ڕاستی فندوفێلێت هەوە ژنان د مەزنن."},{"id":29,"translation":"29. [زەلامێ ژنێ (سەروەرێ مسرێ)] گۆت: هەی یووسف چاڤێ خۆ ژ ڤی تشتی بگرە، و بۆ كەسێ نەبێژە و [گۆتە ژنێ] تو ژی داخوازا لێبۆرینێ ژ گونەها خۆ بكە، ب ڕاستی تو ژ مرۆڤێت خەلەت بوویی."},{"id":30,"translation":"30. و كۆمەكا ژنان د باژێریدا گۆتن: ژنا سەروەرێ مسرێ بەردەستكێ خۆ داخواز دكەتە دەڤ خۆ، ب ڕاستی ڤیانا وی پەردەیا دلێ وێ هنگاڤتییە، ب ڕاستی ئەم وێ د خەلەتییەكا ئاشكەرادا دبینین."},{"id":31,"translation":"31. ڤێجا وەختێ [ژنا سەروەری] نەكامییا وان بهیستی، هنارتە دویڤ وانڕا، و بالگەهـ بۆ ئامادەكرن، و هەر ئێكێ كێرەك بۆ ئینا و داڤێ، ئینا گۆتە یووسف: دەركەڤە ناڤ وان [خۆ نیشا وان بدە]، ڤێجا وەختێ چاڤێ وان ب یووسفی كەڤتی، مەزن و بێ نموونە دانان [های ژ خۆ نەمان]، و دەستێت خۆ بڕین و گۆتن: حاشای خودێ ئەڤە مرۆڤ بیت، ئەڤە ژ ملیاكەتەكێ ب ڕێز و خودان قەدر پێڤەتر نینە."},{"id":32,"translation":"32. [ئینا ژنا سەروەرێ مسرێ] گۆت: ئەها ئەڤە بوو یا هەوە بۆ من دكرە كێماسی و ئەز پێ لۆمەدار دكرم، و ب ڕاستی من ئەو یێ داخوازكرییە دەڤ خۆ، و خۆ دا پاش و خۆ ئاسێ كر، و ئەگەر ئەو تشتێ ئەز ژێ دخوازم نەكەت، بێ گۆمان دێ ئێتە زیندانكرن، و دێ بیتە ژ وان ئەوێت ڕسوا و ڕەزیل."},{"id":33,"translation":"33. یووسفی گۆت: خودێوۆ، من زیندان پێ خۆشترە ژ وێ یا ئەو داخوازا من بۆ دكەن، و ئەگەر تو فندوفێلێت وان ژ من نەدەیە پاش، دێ ب نك وانڤە چم، و دێ بمە ژ نەزانان."},{"id":34,"translation":"34. ڤێجا خودێ دوعایا وی قەبویل كر، و فندوفێلێت وان ژێ دانە پاش، ب ڕاستی خودێ گوهدێر و زانایە."},{"id":35,"translation":"35. پاشی بۆ وان [كاربدەستان] وەسا دیاربوو، پشتی بەلگە و نیشان ل سەر بێ گونەهی و ڕوی سپیاتییا یووسفی دیتین، [یا باش ئەوە] هەتا دەمەكێ نەیێ ئاشكەرا زیندان بكەن [دا هزرا گونەهكارییێ‌ ژێ بێتەكرن، و شەرما خۆ ژی پێ بڤەشێرن]."},{"id":36,"translation":"36. و دو گەنج د گەل وی چۆنە د زیندانێڤە [ئێك نانپێژێ خوندكاری بوو، یێ دی ئاڤگێڕێ وی بوو]، ئێك ژ وان گۆت: من د خەونا خۆدا ددیت من تری دگڤاشت و مەی (عەرەق) چێ دكر، و یێ دی گۆت: من ددیت نان ل سەر سەرێ من بوو و بالندەیان ژێ دخوار، ڤێجا تو بۆ مە ڕاڤەكرنا ڤێ بێژە، ب ڕاستی ئەم تە خۆش مرۆڤ و جوامێر دبینین."},{"id":37,"translation":"37. [یووسفی گۆت] هێژ خوارن نەهاتییە بەر هەوە ئەگەر من بۆ هەوە نەگۆتبیت كا چ خوارنە، بەری بۆ هەوە بهێت، و ئەڤە ئەو زانینەیە یا خودایێ من نیشا من دایی، ب ڕاستی من دینێ ملەتەكی یێ هێلایی باوەرییێ ب خودێ نائینن، و ژ ئاخرەتێ ژی بێ باوەرن."},{"id":38,"translation":"38. و من دینێ باب و باپیرێت خۆ ئیبراهیم و ئیسحاق و یەعقووبی گرت، و بۆ مە [مال پێغەمبەران] دورست نینە ئەم تشتەكی بۆ خودێ بكەینە هەڤپشك، و ئەڤە [كو ئەم پێغەمبەر ژ گونەهان پارستینە] كەرەما خودێیە، ل سەر مە و ل سەر مرۆڤان [دەمێ پێغەمبەر بۆ ڕاستەڕێكرنا وان هاتینە هنارتن]، بەلێ پا باراپتر ژ مرۆڤان [ڤێ نوزانن] سوپاسییا خودێ ناكەن."},{"id":39,"translation":"39. هەی هەڤالێت من یێت زیندانێ، ئەرێ پەرستییێت بەلاڤ و جودا جودا چێترن، یان خودایێ تاك و تەنیا، ئەوێ هەمی تشت بۆ مەزناتییا خۆ داچەماندین."},{"id":40,"translation":"40. ئەو پەرستییێت هوین ژ بلی خودێ دپەرێسن ژ ناڤان پێڤەتر نینن، هەوە و باب و باپیرێت خۆ یێت ب ناڤكرین [و پەرستی دانایین]، خودێ چو بەلگە و نیشان پێ نەهنارتینە، ژ خودێ پێڤەتر كەس حوكمی د چێكرییاندا ناكەت، ئەمرێ كری كو هوین ژ وی پێڤەتر چو نەپەرێسن، ئەڤەیە دینێ ڕاست و دورست بەلێ پاراپتر ژ خەلكی ڤێ نوزانن."},{"id":41,"translation":"41. هەی هەڤالێت من یێت زیندانێ، هندی ئێك ژ هەوەیە دێ زڤڕیتەڤە سەر كارێ خۆ، و دێ مەیێ‌ (عەرەقێ) دەتە سەروەرێ خۆ، و هندی یێ دییە دێ ب دارێڤە ئێتە هەلاویستن و دێ ئێتە كوشتن، و بالندە دێ سەرێ وی خۆن، و ئەو كارێ هوین هەردو ژ من دپرسن ب دویماهیك هات و [ئەوا من گۆتییە هەوە] دێ هەر چێ بیت ژی."},{"id":42,"translation":"42. و یووسفی گۆتە وی، یێ وی هزردكر، ژ هەردووكان ئەو دێ ئێتە بەردان، بەحسێ من ل دەڤ خوندكارێ خۆ بكە [چیڕۆكا من بۆ بێژە بەلكی من ژ ڤێرێ دەربێخیت و بزانیت ئەز یێ بێ گونەهم] بەلێ شەیتانی ژ بیرێ بر بەحسێ یووسفی بۆ خوندكارێ خۆ بكەت. ڤێجا چەند سالەكان یووسف ما د زیندانێڤە."},{"id":43,"translation":"43. [پشتی دەمەكی خوندكارێ مسرێ ب خۆ، خەونەك دیت و هەمی خەونزان كۆمكرن، بەلێ كەس ب سەر ڕاڤەكرنا خەونا وی هەلنەبوو] خوندكاری گۆت: ب ڕاستی من د خەونێدا ددیت، حەفت چێلێت قەلەو، حەفتێت لاواز ئەو [یێت قەلەو] دخوارن، و من ددیت حەفت گولییێت كەسك یێت دانگرتی، حەفتێت دی یێت هشك خۆ تێ ئالاندبوون و كەڤتبوونە سەر، ڤێجا گەلی ڕویسپی و ماقویلان، ڕاڤەكرنا ڤێ‌ خەونا من، بۆ من بێژن، ئەگەر هوین ڕاڤەكرنا خەونان بزانن."},{"id":44,"translation":"44. گۆتن: ئەڤە تێكەلەخەونن، ئەم چو ژ ڕاڤەكرنا تێكەلەخەونان نوزانین."},{"id":45,"translation":"45. و ئەوێ ژ وان هەردووكان [ئەوێت د گەل یووسفی د زیندانێڤە] هاتییە بەردان، و پشتی دەمەكێ درێژ ژ نوی یووسف هاتییە بیرێ، گۆت: ئەز دێ بۆ هەوە ڕاڤەكرنا ڤێ خەونێ بێژم، كا من بهنێرنە زیندانێ دەڤ یووسفی."},{"id":46,"translation":"46. [ڤێجا وەختێ چۆیە دەڤ یووسفی د زیندانێڤە] گۆت: یووسف هەی مرۆڤێ زێدە ڕاستگۆ، كا بۆ مە ڤێ خەونێ ڕاڤە بكە، حەفت چێلێت لاواز حەفت چێلێت قەلەو دخوارن، و حەفت گولییێت هشك خۆ ب سەر حەفتێت كەسك دادابوو، دا ئەز بزڤڕمە ناڤ خەلكی، و ڕاڤەكرنا ڤێ خەونێ بزانن و قەدرێ تە ژی بزانن، و تە ژ زیندانێ دەربێخن."},{"id":47,"translation":"47. [یووسفی] گۆت: حەفت سالان ل سەرئێك و بێ ڤەبڕین، وەكی هەرجار چاندنا خۆ بكەن، ڤێجا یێ هەوە دروی بهێلنە د گولییا ویدا، ئەو كێم نەبیت ئەوا هوین دخۆن."},{"id":48,"translation":"48. پاشی پشتی هنگی [ڤان سالان] دێ حەفت هشكە سالێت گران هێن ئەڤا هەوە بۆ هلگرتی و دانایە سەرئێك، هەمییێ دێ خۆن، ئەو كێم نەبیت یێ هەوە بۆ تۆڤی ڕاكری."},{"id":49,"translation":"49. پاشی پشتی ڤان سالان، سالەك دێ ئێت، باران دێ ب خەلكیڕا گەهن [دێ بیتە بەرفرەهی]، و دێ بۆ خۆ تێدا دۆشاڤێ و شەربەتێ و ڕوینی ڤەگرن."},{"id":50,"translation":"50. و خوندكاری گۆت: كا یووسفی بۆ من بینن، ڤێجا وەختێ ئێلچییێ‌ خوندكاری هاتییە دەڤ، [یووسفی] گۆتێ: بزڤڕە دەڤ خوندكارێ‌ خۆ، و بێژێ [پسیارێ ژێ بكە] وان ژنان چ بوو ئەوێت دەستێت خۆ بڕین؟ ب ڕاستی خودایێ من ئاگەهـ ژ فندوفێلێت وان هەیە."},{"id":51,"translation":"51. [خوندكاری گازی وان ژنان كر] و گۆتێ: هەوە چ بوو وەختێ هەوە یووسف داخوازكرییە دەڤ خۆ [ئەرێ هەوە خرابییەك ژێ دیتبوو] گۆتن: حاشایی خودێ [ئەو خرابییەكێ بكەت] مە چو خرابی ژێ نەدیتییە [وێ گاڤێ] ژنا سەروەری گۆت: ئەها ڤێ گاڤێ ڕاستی دیاربوو، من ئەو یێ داخوازكری و ئەو یێ بەرییە، و ئەو ب ڕاستی ژ ڕاستگۆیانە."},{"id":52,"translation":"52. یووسف گۆت: من ئەڤ داخوازە كر [كو خوندكار پسیارا وان ژنان بكەت، كا وان چ بوو، بەری ئەز ژ زیندانێ دەركەڤم] دا سەروەر [عەزیزێ مسرێ] بزانیت من د پشتڕا خیانەت لێ نەكرییە، ب ڕاستی خودێ فندوفێلێت خائینان ب سەر نائێخیت."},{"id":53,"translation":"53. و ئەز ب ڕاستی خۆ بەری ناكەم كو چو خەلەتییان ناكەم [یووسفی ئەڤ ئاخڤتنە ژ جوامێرییا خۆ گۆت]، ب ڕاستی نەفس زێدە خرابیخوازە، ئەو [نەفس] تێ نەبیت یا خودێ دلۆڤانی پێ بری و پارستی، ب ڕاستی خودایێ من گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":54,"translation":"54. و خوندكاری گۆت: وی [یووسفی] بۆ من بینن، ئەز دێ وی بۆ خۆ ب تنێ گرم [ڤێجا وەختێ یووسف هاتییە دەڤ خوندكاری] د گەل ئاخڤت و گۆتێ: تو ئەڤرۆ ل دەڤ مە خودان جهـ و خودان دەستهەلات و ئەمینداری ل سەر هەمی تشتان."},{"id":55,"translation":"55. یووسفی گۆت: تو من دانە سەر گەنجخانەیێت مسرێ [گەنجخانەیێت پارە و خوارن تێدا، دا ب عەدالەت بەلاڤ بكەت و بكەتە ڕێكەك پێ بگەهیتە خەلكێ مسرێ، دا پەرستنا بوتان بهێلن و باوەرییێ ب خودێ بینن]، ب ڕاستی ئەز یێ ئەمین و پارێزەرم، و زانامە ب ڕێكێت بەلاڤكرنا وان."},{"id":56,"translation":"56. و هۆسا [مە ئەو ژ زیندانێ دەرئێخست و ئێخستە دلێ خوندكاری، دا بدانیتە سەر گەنجخانەیێت مسرێ] مە یووسف د مسرێدا ب جهـ كر كو خودان شیان و ئەمر بیت، هەر جهێ بڤێت ل مسرێ بۆ خۆ بكەتە جهـ و خانی، و ئەم ب دلۆڤانییا خۆ قەنجی و كەرەمان دگەهینینە وی یێ مە بڤێت، و ئەم خەلاتێ قەنجیكاران بەرزە ناكەین."},{"id":57,"translation":"57. و خەلاتێ ئاخرەتێ بۆ وان، ئەوێت باوەری ئینایین و ژ خودێ دترسیان، چێترە."},{"id":58,"translation":"58. و برایێت یووسف هاتن و چۆنە دەڤ، وی ئەو نیاسین، و وان ئەو نەدنیاسی."},{"id":59,"translation":"59. ڤێجا وەختێ یووسف بارێ وان داگرتی، گۆت: ئەگەر هوین جارەكا دی هاتن برایێ خۆ یێ بابێ بۆ من بینن، ما هوین نابینن ئەز ب دورستی دپیڤم، و ئەز چێترین قەدرگرم بۆ مێڤانان."},{"id":60,"translation":"60. ڤێجا ئەگەر هوین وی برایێ خۆ بۆ مە نەئینن، هەوە چو بار ل دەڤ من نینن، و نێزیكی من ژی نەبن."},{"id":61,"translation":"61. گۆتن: ب ڕاستی ئەم دێ داخوازێ ژ بابێ وی كەین و د بەرڕا كەین، و ئەم دێ كەین و بێ تەقسیری."},{"id":62,"translation":"62. و یووسفی گۆتە خزمەتكارێت خۆ: متایێ وان بێخنە د ناڤ بارێت واندا، بەلكی وەختێ دزڤڕنە ناڤ مرۆڤێت خۆ پێ بحەسن [وان خوارن بێ بەرانبەر یا ژ مسرێ ئینایی]، و بەلكی جارەكا دی بزڤڕنەڤە."},{"id":63,"translation":"63. ڤێجا وەختێ زڤڕینە دەڤ بابێ خۆ، گۆتن: بابۆ ژ پیڤانێ [ژ ئێرە و پێڤە] ئەم هاتینە بێ باركرن [ئەگەر تو برایێ مە د گەل مە نەهنێری]، ڤێجا برایێ مە د گەل مە بهنێرە دا تشتێ مە بڤێت بۆ مە بێتە پیڤان، هەبیت، و ب ڕاستی ئەم دێ چاڤێ خۆ باش دەینێ."},{"id":64,"translation":"64. گۆت: ئەرێ ئەز ژ هەوە ئێمن ببم ل سەر، هەروەكی بەری نوكە ئەز ژ هەوە ئێمن بووییم ل سەر برایێ وی یووسف [و هوین دزانن كا چ ب سەرێ‌ وی هات]، و خودێ چێترین پارێزڤانە، و دلۆڤانترین دلۆڤانە [ئانكو من ئەو هێلا ب هیڤییا خودێڤە ئەو پارێزییێ‌ بۆ من لێ بكەت، و ل من بزڤڕینیتەڤە، ئەگەر بهێلمە ب هیڤییا هەوەڤە، ئەو ژی دێ د ڕێكا یووسفیدا چیت]."},{"id":65,"translation":"65. ڤێجا وەختێ بارێت خۆ ڤەكرین، متایێ خۆ دیتن یێ ل وان هاتییە زڤڕاندن، گۆتن: بابۆ ما مە چ یێ دی دڤێت، ئەڤە متایێ مە یێ ل مە هاتییە زڤڕاندن [ڤێجا برایێ مە د گەل مە بهنێرە]، ئەم دێ خوارنێ بۆ مرۆڤێت خۆ ئینین، و برایێ خۆ پارێزین و بارێ حێشترەكێ دێ ل خۆ زێدەكەین، و ئەڤ بارە ل سەر خوندكاری نە گەلەكە."},{"id":66,"translation":"66. [یەعقووبی] گۆت: هەتا هوین بۆ من ئەهد نەكەن ب خودێ، كو هوین دێ بۆ من ئیننەڤە، ژ بلی هندێ دۆرماندۆرێت هەوە بێنەگرتن و هوین نەچار ببن [ئەگەر نە، ئەز د گەل هەوە ناهنێرم]، ڤێجا وەختێ وان ئەهد (پەیمان) دایییێ، گۆت: خودێ ل سەر ئەوا هوین دبێژن ئاگەهدار و زێرەڤانە."},{"id":67,"translation":"67. و [یەعقووبی] گۆت: كوڕێت من د دەرگەهەكی ب تنێڕا نەچنە ژۆر، و د گەلەك دەرگەهانڕا هەڕنە ژۆر، و ئەز نەشێم ئەو تشتێ خودێ بۆ هەوە نڤێسی ژ هەوە بدەمە پاش، و حوكم و فەرمان بەس یێت خودێنە، من پشتا خۆ پێ گرێدا، و یێت بڤێن پشتا خۆ قاهیم بكەن، بلا پشتا خۆ ب خودێ قاهیم بكەن. [ئەوێت خۆ دهێلنە ب هیڤییەكێڤە بلا خۆ بهێلنە ب هیڤییا خودێڤە]."},{"id":68,"translation":"68. ڤێجا وەختێ ئەو ب ژۆر كەڤتین وەكی بابێ وان گۆتییە وان، و وی [یەعقووبی] نەدشیا تشتێ خودێ بۆ وان ڤیایی (نڤێسی) ڤەگریت یان ژێ بدەتە پاش، بەلێ تشتەك د دلێ ویدا بوو وی ژ دلێ خۆ دەرئێخست [دڤیا كوڕێت وی پێكڤە نەئێنە دیتن و كەس چاڤان ل وان نەدەت، لەوا گۆتە وان: پێكڤە د ئێك دەرگەهیڕا نەچنە ژۆر]، و ب ڕاستی ئەو [یەعقووب] یێ خودان زانینە [دزانیت قەدەرا خودێ دێ هەر ئێت و كەس نەشێت خۆ بدەتە بەر و ڤەگریت] ژ وێ زانینا مە نیشا دایی، بەلێ پا باراپتر ژ مرۆڤان ڤێ نوزانن."},{"id":69,"translation":"69. ڤێجا وەختێ چۆیینە دەڤ یووسف، [یووسف] برایێ خۆ ئینا دەڤ خۆ، گۆتێ: ئەز برایێ تەمە [یێ دەیبابی]، ڤێجا تو ژ بەر ئەوا وان دكر ب خەم نەكەڤە."},{"id":70,"translation":"70. ڤێجا وەختێ بارێت وان داگرتین، ترارێ ئاڤڤەخوارنێ كرە د بارێ برایێ خۆ یێ دەیبابیدا [پشتی كاروان ب ڕێ كەڤتی]، پاشی بانگهلدێرەكی گازیكر گەلی كاروانییان [راوەستن] هوین دزیكەرن [هەوە دزی یا كری]."},{"id":71,"translation":"71. [برایێت یووسفی] ل وان زڤڕین و گۆتن: چ یێ هەوە بەرزەبوویییە."},{"id":72,"translation":"72. گۆتن: ترارێ ئاڤڤەخوارنا خوندكاری یێ بەرزەبوویی، و هەر كەسێ بینیت [بەری ئەم سەحكەینە هەوە]، دێ بارەكێ حێشترێ دەینێ و ئەز كەفیل."},{"id":73,"translation":"73. [برایێت یووسفی] گۆتن: ب خودێ هوین ب خۆ دزانن، ئەم نەهاتینە دا خرابییێ د ئەردیدا بكەین، و مە چوجا دزی نەكرییە [و ئەم نە دزیكەرین]."},{"id":74,"translation":"74. گۆتن: پا جزایێ وی یێ ترار دزی چیە، ئەگەر هوین درەوین دەركەڤتن؟"},{"id":75,"translation":"75. [برایێت یووسف] گۆتن: هەر كەسێ ترار د بارێ ویدا هاتە دیتن، ئەو ب خۆ شوینا ترارییە، ئەم هۆسا دزیكەران جزا دكەین."},{"id":76,"translation":"76. ئینا ژ بارێ وان دەست پێ كر، بەری یێ برایێ خۆ [دا شكێ نەبن كو ئەڤە پیلانەكە هاتییە دانان]، پاشی [ترار] ژ بارێ برایێ خۆ یێ دەیبابی ئینادەر، و هۆسا مە ئەو كار نیشادا [دا بگەهیتە وی تشتێ وی دڤیا]، و ئەو نەدشیا برایێ خۆ ل دویڤ بڕیارا [حوكمێ] خوندكاری بگەهینیتە خۆ [ئەگەر ئەڤە نەكربایە] ژ بلی حەزكرنا خودێ، هەر كەسێ مە بڤێت دێ پایەبلند كەین، و د سەر هەر زانایەكیڕا یێ ژێ زاناتر و شارەزاتر هەیە."},{"id":77,"translation":"77. [برایێت یووسف] گۆتن: ئەگەر وی دزی كربیت، ب ڕاستی برایەكێ وی ژی بەری وی دزی كربوو، و یووسف ئاخڤتنا وان داعویرا و خۆ ب سەرڤە نەبر، یا د دلێ خۆدا بۆ وان دیار نەكر، گۆت: كەس ژ هەوە خرابتر نینە [هوین ئەون یێت هەوە برایێ خۆ ژ بابێ خۆ دزی]، و ئەوا هوین دبێژن، خودێ چێتر دزانیت."},{"id":78,"translation":"78. گۆتن: ئەزبەنی، ب ڕاستی وی [مەخسەد برایێ دەیبابی یێ یووسف] بابەكێ پیر و دانعەمر یێ هەی [بێنا وی بێی وی نائێت]، ڤێجا تو ئێكی ژ مە شوینا وی بگرە، ب ڕاستی ئەم تە ژ قەنجیكاران دبینین [ڤێجا ڤێ قەنجییێ د گەل مە بكە]."},{"id":79,"translation":"79. [یووسف] گۆت: خودێ نەكەت، ئەم ئێكی ژ وی پێڤەتر بگرین، یێ مە متایێ خۆ ل دەڤ گرتی [خودێ مە ژ ڤێ بپارێزیت]، ب ڕاستی [ئەگەر ئەم وەبكەین]، وی وەختی ئەم دێ ژ ستەمكاران بین."},{"id":80,"translation":"80. ڤێجا وەختێ ئەو ژێ بێ هیڤی بوویین، خۆ ڤەدەركرن و بوو پست پستا وان د گەل ئێك، برایێ وان یێ ژ هەمییان مەزنتر گۆت: ئەرێ ما هوین نوزانن بابێ هەوە پەیمانا ژ هەوە وەرگرتی [كو هوین كوڕێ وی بپارێزن، و بۆ بزڤڕیننەڤە]، و ما هوین نوزانن هەوە بەری نوكە چ سستی یا د دەرهەقێ یووسفدا كری. ڤێجا ئەز ئەردێ مسرێ ناهێلم هەتا بابێ من دەستویرییا من نەدەت، یان خودێ بڕیارا خۆ د دەرهەقێ مندا بدەت [كو ژێ دەركەڤم یان بمرم، یان شیانێ بدەتە من ئەز برایێ خۆ ژ وان بستینم]، و ئەو چێترین حاكمە."},{"id":81,"translation":"81. بزڤڕنەڤە دەڤ بابێ خۆ و بێژنێ: بابۆ.. كوڕێ تە دزی كر، و مە شادەیی ل سەر نەدایییە ب وی نەبیت یێ مە [ژ شەریعەتێ تە] زانی [كو یێ دزییێ‌ بكەت، دێ پێشڤە ئێتە گرتن]، و مە چو ژ غەیبێ نەدزانی [وەختێ مە پەیمان دایییە تە، مە نەدزانی دێ دزییێ‌ كەت و ئێتە گرتن]."},{"id":82,"translation":"82. [و ئەگەر تو باوەر نەكەی] پسیارا خەلكێ وی گوندی بكە ئەوێ ئەم چۆیینێ [مەخسەد ئێكی بهنێرە مسرێ و پسیارا خەلكێ وێ بكە]، دیسا پسیارا وی كاروانی بكە ئەوێ ئەم د گەل هاتین، و ب ڕاستی ئەم ڕاست دبێژین."},{"id":83,"translation":"83. [پشتی ئەو زڤڕینە دەڤ بابێ خۆ و ئاخڤتنا برایێ مەزن بۆ گۆتی]، ئینا [یەعقووبی] گۆت: بەلێ دلێ هەوە كارەك ل بەر هەوە جوان كر و هەوە كر، ڤێجا بێنفرەهییا من بێنفرەهییەكا جوانە و یا بێ گازندەیە، هیڤی دكەم خودێ هەمییان ل من بزڤڕینیت [یووسف و برایێ وی و ئەڤێ دی ئەوێ مایییە ل مسرێ]، ب ڕاستی خودێ یێ زانایە [ب ڕەوشا من]، و كاربنەجهە [د ڤێ جەڕباندنێدا بۆ من]."},{"id":84,"translation":"84. و یەعقووبی بەرێ خۆ ژ وان وەرگێڕا، و گۆت: ئاخ بۆ كول و كۆڤانێت یووسف، و هەردو چاڤێت وی ژ خەمێت یووسفیدا سپی بوون [هندی ڕۆندك باراندن]، و یێ تێر و تژی بوو ژ كەربێ، و كەربا خۆ دادعویرا."},{"id":85,"translation":"85. گۆتن: ب خودێ تو هەر دێ مینی هزرا یووسفی كەی، هەتا تو بەر ب هیلاكێڤە دچی یان ژی دمری."},{"id":86,"translation":"86. گۆت: ب ڕاستی ئەز كول و كۆڤانێت خۆ بەس حەوالەی خودێ دكەم، و یا ئەز ژ خودێ دزانم، هوین نوزانن [خەونا یووسف خەونەكا ڕاستە و دێ هەر چێ بیت]."},{"id":87,"translation":"87. كوڕێت من، هەڕن ل یووسف و برایێ وی بگەڕن و ژ ڕەحما خودێ بێ هیڤی نەبن، و ب ڕاستی ژ بلی گاوران كەسێ دی ژ ڕەحما خودێ بێ هیڤی نابیت."},{"id":88,"translation":"88. ڤێجا وەختێ ئەو چۆیینە دەڤ یووسفی، گۆتن: هەی وەزیر، ب ڕاستی ئەم و مرۆڤێت خۆ یێت بێ چارە بوویین [ژ برساندا]، و مە متایەكێ بێ سەروبەر و بێ بها یێ ئینایی، ڤێجا [ب ڤی متایێ مە یێ بێ سەروبەر] یان تمام بۆ مە بپیڤە و خێرا خۆ د گەل مە بكە [ل مە نەگرە ژ بەر بێ سەروبەرییا متایێ مە، یان زێدەی متایێ مە بدە مە، یان برایێ مە ژ كەرەما خۆ بەردە]، ب ڕاستی خودێ دێ خەلاتێ خێركەران دەتێ."},{"id":89,"translation":"89. [یووسفی] گۆت: ئەرێ هوین دزانن هەوە چ ب سەرێ یووسف و برایێ وی ئینایییە، دەمێ هوین یێت نەزان؟!"},{"id":90,"translation":"90. گۆتن: ئەرێ تو یووسف ب خۆیی، گۆت: ئەرێ ئەز یووسفم و ئەڤە ژی برایێ منە [یێ دەیبابی]، ب ڕاستی خودێ كەرەم د گەل مە كر، ب ڕاستی هەر كەسێ پارێزكارییا خودێ بكەت، و بێنا خۆ فرەهـ بكەت، خودێ خێرا [چو] قەنجیكاران بەرزە ناكەت."},{"id":91,"translation":"91. گۆتن: ب خودێ، خودێ تو ب سەر مە ئێخستی، و ب قەدرتر و بلندتر لێ كری، و ب ڕاستی ئەم ب خۆ د خەلەت بوویین."},{"id":92,"translation":"92. [یووسفی] گۆت: ئەڤرۆ ئەز ل هەوە ناگرم، و گازندە ل سەر هەوە نینە [ما دەم هەوە خەلەتی ل سەر خۆ ئاشكەرا كر، ئەز ل هەوە ناگرم]، خودێ ل هەوە ناگریت یان خودێ‌ ل هەوە نەگریت [و گونەهێت هەوە بغەفرینیت]، و ئەو ژ هەمی دلۆڤانان دلۆڤانترە."},{"id":93,"translation":"93. ئەڤی قەمیسێ من ببەن، بداننە سەر سەروچاڤێت بابێ من، چاڤێت وی دێ ڕۆن بن، و هوین هەمی مالێت خۆ بیننە دەڤ من."},{"id":94,"translation":"94. ڤێجا وەختێ كاروان ژ مسرێ دەركەڤتی، بابێ وان گۆت [بۆ حازرێت ل دەڤ جهێ خۆ ل ئەردێ كەنعان]: بێنا یووسفی یا دئێتە من، و ئەگەر هەوە ئەز بێ هۆش و بیر خەرفتی نەدانابم، دا ژ من باوەركەن."},{"id":95,"translation":"95. گۆتن: ب خودێ هێژ تو یێ ل سەر ئێك و دویا خۆ یا كەڤن [زێدە حەژێكرنا یووسفی]."},{"id":96,"translation":"96. ڤێجا وەختێ مزگینئین هاتی، قەمیسێ یووسفی ئاڤێتییە سەر سەروچاڤێت وی، چاڤێت وی ڕۆن بوونەڤە، گۆت: من نەدگۆتە هەوە [بێنا یووسفی یا دئێتە من، یان من نەدگۆتە هەوە هەڕن لێ بگەڕن ژ ڕەحما خودێ بێ هیڤی نەبن]، و یا ئەز ژ خودێ دزانم، هوین نوزانن."},{"id":97,"translation":"97. گۆتن: بابۆ.. داخوازا لێنەگرتن و گونەهـ ژێبرنێ بۆ مە [ژ خودێ] بكە، ب ڕاستی ئەم یێت گونەهكار بوویین."},{"id":98,"translation":"98. [یەعقووبی] گۆت: پاشی ئەز دێ بۆ هەوە داخوازا گونەهـ ژێبرنێ ژ خودایێ خۆ كەم، ب ڕاستی هەر ئەوە یێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤان."},{"id":99,"translation":"99. ڤێجا وەختێ چۆیینە دەڤ یووسف، دەیبابێت خۆ برنە دەڤ خۆ، و گۆت: خودێ حەزكەت، ب پشت ڕاستی و ئێمنی وەرنە مسرێ."},{"id":100,"translation":"100. و یووسف، دەیبابێت خۆ بلندكرن و دانانە سەر تەختی، و هەمی [دەیباب و برایێت وی پێكڤە] بۆ چۆنە سوجدەیێ [و ئەڤ سوجدەیە ل دەڤ وان یا دورست بوو، و ل جهێ سلاڤێ و قەدرگرتنێ بوو، وەكی د پێشڤەڕابوونێ و ماچكرنا دەستی]، و [یووسفی] گۆت: بابۆ.. ئەڤە ڕاڤەكرنا خەونا منە یا من بەری نوكە دیتی، خودایێ من ئەو كرە ڕاستی، و قەنجی و كەرەم د گەل من كر، وەختێ ئەز ژ زیندانێ ڕزگار كریم و هوین ژ دەشتێ و كۆچەراتێ ئینایینە ڤێرێ، پشتی شەیتانی ناڤبەرا من و برایێت من نەخۆش [خراب] كری، ب ڕاستی خودایێ من چ بڤێت، هویرك دكەت، ب ڕاستی ئەو یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":101,"translation":"101. خودێوۆ.. تە ژ ملك و مالدارییێ دا من، و تە ڕاڤەكرنا خەونان نیشا من دا، تویی هەی چێكەرێ ئەرد و ئەسمانان، تویی پشتەڤان و هاریكارێ من د دنیایێ و ئاخرەتێدا، من موسلمان بمرینە، و من بگەهینە ڕاستكاران."},{"id":102,"translation":"102. [هەی موحەممەد] ئەڤە [چیڕۆكا یووسف پێغەمبەر و برایێت وی] ژ بەحس و سالۆخێت نەدیارن، ب وەحی ئەم بۆ تە دبێژین، و تو ل دەڤ وان [برایێت یووسفی] نەبوویی وەختێ خۆ كرینە ئێك [دا یووسف باڤێژنە د بیرێدا]، و وان پیلان بۆ دگێڕا."},{"id":103,"translation":"103. باراپتر ژ مرۆڤان باوەرییێ نائینن، خۆ تو ل سەر یێ ڕژد بی ژی."},{"id":104,"translation":"104. و تو ژی [هەی موحەممەد] چو حەق و كرێیان ژ وان ناخوازی [بەرانبەر قورئانێ و ئەڤا تو بۆ وان دبێژی، وەكی زانایێت جوهییان دكەن]، و ئەڤ قورئانە ب تنێ دەرس و بیرئینانە بۆ هەمی خەلكی [نە بەس بۆ قورەیشییان ب تنێ]."},{"id":105,"translation":"105. و چەند گەلەكن ئایەتێت خودێ د ئەرد و ئەسماناندا ئەوێت ئەو د بەرڕا دبۆرن، و ڕوییێ خۆ ژێ وەردگێڕن."},{"id":106,"translation":"106. و باراپتر ژ وان باوەرییێ ب خودێ نائینن، ئەگەر ئەو هەر د وی وەختیدا هەڤپشكان بۆ خودێ چێ نەكەن."},{"id":107,"translation":"107. ڤێجا ئەرێ ئەو پشت ڕاست بوون، ئیزایەكا دژوار ژ دەڤ خودێ بۆ وان نائێت، یان ڕۆژا قیامەتێ ژ نشكەكێڤە ب سەر واندا نائێت، و وان های ژ خۆ نە؟!"},{"id":108,"translation":"108. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەڤە ڕێكا منە [كو دەعوە و بانگهلدێرییە بۆ ڤی دینی]، و ئەز ب زانین و ب بەلگەیێت ئاشكەرا بانگی بۆ ڕێكا خودێ هلددێرم، ئەز و هندی ب دویڤ من كەڤتین، و پاقژی بۆ خودێ بیت ژ هەمی كێماسییان، و ئەز نە ژ وانم یێت هەڤپشكان بۆ خودێ چێ دكەن."},{"id":109,"translation":"109. و مە بەری تە چو پێغەمبەر نەشاندینە ژ خەلكێ گوندان، مە وەحی بۆ هنارتبیت، ئەگەر زەلام نەبن [ئانكو مرۆڤ بوون نە ملیاكەت..]، ڤێجا ما ئەو د ئەردیدا ناگەڕن [و بزانن]، كا دویماهیكا یێت بەری وان بوو چ؟ و ب ڕاستی ئاخرەت بۆ پارێزكاران چێترە، ڤێجا ما هوین ڤێ نوزانن."},{"id":110,"translation":"110. گاڤا پێغەمبەر [ژ باوەری ئینانا ملەتێت خۆ] بێ هیڤی بوویین، و هزر كرین كو ئەو درەوین هاتنە دانان ژ بەرێ ملەتێت خۆڤە، و سەركەڤتنا ئەو ل هیڤییێ‌ نەهات، وی دەمی سەركەڤتن و هاریكارییا‏ مە گەهشتە وان، ڤێجا ئەو هاتە ڕزگاركرن یێ مە ڤیایی [پێغەمبەر و یێت باوەری د گەل ئینایین]، و ئیزایا مە ژ ملەتێ گونەهكار نائێتە ڤەگرتن و ژێ نادەینە پاش."},{"id":111,"translation":"111. ب ڕاستی د سەرهاتییێت واندا دەرس و چامە هەبوون بۆ ئاقلداران، ئەڤ قورئانە نە ئاخڤتنەكا چێكرییە [هەروەكی گاور دبێژن]، بەلێ ڕاستدەرئێخا كتێبێت بەری خۆیە، و دیاركەر و ڕۆنكەرە ب درێژی بۆ هەمی كاروبارێت دینی، و ڕاستەڕێیی و دلۆڤانییە بۆ وان ئەوێت باوەرییێ دئینن."}]},{"id":13,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (المر) ب ڤی ڕەنگی دئێتە خواندن ئەلف لام، میم، ڕا، و ئەڤ تیپە ئیشارەتن ل سەر ئیعجازا قورئانێ، و ئەڤ ئایەتێت ڤێ سۆرەتێ ئایەتێت قورئانێنە، قورئانا ژ دەڤ خودایێ تە بۆ تە هاتییە خوارێ، كو قورئانەكا هەق و دورستە، بەلێ باراپتر ژ مرۆڤان باوەرییێ ب ڤێ هەقییێ نائینن، ئەڤە [سۆرەتە] ئایەتێت كتێبا (قورئانا) ڕۆنكەرن."},{"id":2,"translation":"2. ئەو خودایێ ئەسمان وەكی هوین دبینن بێ ستوین بلندكرین، پاشی بلندبوو سەر عەرشی [بلندبوونەكا بێ چاوایی و لائقی وی] و ڕۆژ و هەیڤ بن ئەمری خۆ كرن [ئێخستنە د بەرژەوەندییا بەنییاندا]، و هەمی دئێن و دچن هەتا ڕۆژەكا دیاركری ل دەڤ خودێ [كو ڕۆژا قیامەتێیە] و كاروبارێت ئافراندنێ ب ڕێڤە دبەت و ئایەت و نیشانان بۆ هەوە ڕۆن دكەت [دا هوین پێ بگەهنە تاك و تەنیایییا خودێ و دەستهەلاتدارییا وی پێ بنیاسن]، بەلكی هوین بێ گۆمان باوەرییێ ب ژڤانێ‌ خودایێ خۆ بینن كو ڕۆژا قیامەتێیە."},{"id":3,"translation":"3. و ئەو خودایێ ئەرد ژ بەرێك كێشایی و دەشتكری [كو ب كێر ژیانێ بهێت ]، و چیایێت بنەجهـ [كو بۆ ئەردی ببنە سنگ و نەهێلن ژ بەرێك بچیت]، و ڕویبار ئێخستنە تێدا، و ژ هەمی ڕەنگێت فێقی جۆت جۆتە دان [نێر و مێ، بچویك و مەزن، ترش و تەحل، تیژ و شرین...هتد] شەڤێ ب سەر ڕۆژێ داددەت، و ب ڕاستی ئەڤە [ئەڤێت بۆرین ژ بەرێك كێشانا ئەردی، هەتا دان و چێكرنا فێقییێ‌ ڕەنگ ڕەنگ] نیشان و بەلگەنە بۆ وان ئەوێت هزرا خۆ تێدا دكەن."},{"id":4,"translation":"4. و د ئەردیدا هندە پارچەیێت ب ڕەخێكڤە و نێزیكی ئێك [بەلێ نەوەكی ئێكن، ئەڤە یێ قەلەوە و ئەڤە نە] و جنیكێت تری و چاندنێ و دارقەسپێت وەكی ئێك [دو تا ژ ئێك بنێ دەركەڤتی] یێت هەین نەوەكی ئێك [هەر ئێك ل سەر بنێ خۆ]، یێت هەین هەمی ب ئێك ئاڤ دئێنە ئاڤدان، و ئەم خوارنا هندەكان ب سەر هندەكان دئێخین، ب ڕاستی ئەڤە هەمی [كو ئەرد ب سەرێكڤەیە و نەوەكی ئێكە، و ئێك ئەرد چەند ڕەنگێت شینكاتی ژێ دەردكەڤن، و گەلە ڕەنگێت فێقی ل سەر ئاخەكێ شین دبن، و ب ئاڤەكێ‌ دئێنە ئاڤدان بەلێ تام و ڕەنگێت وان ژێك جودانە]، نیشان و بەلگەنە بۆ وان ئەوێت تێ دگەهن و ئەقلێ خۆ ددەنە شۆلی."},{"id":5,"translation":"5. و ئەگەر تو بۆ تشتەكی عەجێبگرتی ببی، ئاخڤتنا وان جهێ عەجێبگرتنێیە و عەجێبە، دەمێ دبێژن ئەرێ پشتی ئەم دبینە ئاخ، جارەكا دی دێ ساخ بینەڤە؟! ئەڤە ئەون یێت باوەری ب هێز و شیانا خودێ نەیی، و ئەڤە ئەون یێت زنجیر و قەید د ستۆیاندا، و ئەڤە دۆژەهینە و هەروهەر دێ د دۆژەهێدا مینن."},{"id":6,"translation":"6. و ئەو لەزا جزاكرنێ ل تە دكەن بەری باشییێ [ژ لەكەڤە دگۆتن كا ئیزایا تو مە پێ دترسینی، بۆچی بۆ مە نائێت؟]، و ب ڕاستی بەری وان جزایێت بۆرین، ئەو جزا یێت ب سەرێ یێت وەكی وان هاتین، ئەوێت ئایەت و پێغەمبەرێت خۆ درەوین دانایین، ب ڕاستی خودایێ تە بۆ مرۆڤان د سەر ستەما وانڕا لێنەگر و گونەهـ ژێبەرە، و ب ڕاستی خودایێ تە یێ ئیزاگرانە."},{"id":7,"translation":"7. و ئەوێت گاوربوویین دبێژن: بلا موعجیزەیەك ژ دەڤ خودایێ وی بۆ هاتبا خوارێ [بێی كو چو بۆ ڤێ قورئانێ و موعجیزەیێت دی یێت دیتین وەكی كەربوونا هەیڤێ و زانا ئاڤێ د ناڤ تلاندا... هتد، بدانن] ب ڕاستی بەس تو ئاگەهداركەری [ئانكو تو یێ هاتییە هنارتن، دا وان هشیار بكەی و بترسینی] و هەر ملەتەكی پێغەمبەرێ خۆ یێ هەی [ئانكو هەر پێغەمبەرەكی دێ ڕەنگەكێ موعجیزەیان دەینێ]."},{"id":8,"translation":"8. و ب ڕاستی خودێ دزانیت كا هەر مێیەك ب چ ئاڤس و ئاڤا دبیت و كا مالبچویك ب چ كێم دبیت [ب بوونا بچویكی] و كا ب چ زێدە دبیت [ب چێبوونا بچویكی]، و هەر تشتەكێ هەبیت ل دەڤ وی [ل دەڤ خودێ]، وەختێ خۆ یێ دەستنیشانكری یێ هەی، نەدچیتە پاش و نەدئێتە پێش."},{"id":9,"translation":"9. زانایێ تشتێ ڤەشارتی [غەیبێ] و تشتێ بەرچاڤە، یێ مەزنە هەمی تشت د بن ویدانە، و یێ بلندە د سەر هەمی تشتانڕایە ب خۆیاتی و سالۆخ و كریارێت خۆڤە."},{"id":10,"translation":"10. ل دەڤ وی ئێكە، چ ئێك ژ هەوە د دلێ خۆدا ئاخڤتنا خۆ بێژیت یان ئاشكەرا.. و چ ئێك ژ هەوە خۆ ب شەڤێ ڤەشێریت، و چ ڕۆژێ ب ڕێكا خۆ بچیت، هەر دزانیت."},{"id":11,"translation":"11. بۆ ڤان [مەخسەد یێ ئاخڤتنا خۆ د دلێ خۆدا دبێژیت یان ئاشكەرا دكەت، و یێ خۆ ب شەڤێ ڤەدشێریت و ڕۆژێ ب ڕێكا خۆ دچیت] ملیاكەتێت هەین ل دویڤ ئێك و د دۆر وەردئێن، و وان ب ئەمرێ خودێ ژ سینگی و پشتێڤە دپارێزن، ب ڕاستی خودێ سەروبەرێ چو ملەتان ناگوهۆڕیت و خێر و كەرەمێت خۆ ژ وان نابڕیت، هەتا ئەو ژ دەڤ خۆ نەگوهۆڕن، و ئەگەر خودێ بەلایەك و ئاتافەك بۆ ملەتەكی ڤیا، چو ڤەگرتن بۆ نینە، و وان ژ بلی خودێ چو پشتەڤان نینن [هەوارا خۆ بگەهیننێ]."},{"id":12,"translation":"12. و ئەوە برویسییان بۆ ترسێ و تەمایییێ‌ [تەمایییا هاتنا بارانێ] نیشا هەوە ددەت، و هەر ئەوە عەورێت گرانێت بارانێ چێ دكەت."},{"id":13,"translation":"13. و هەر ئەوە برویسی تەسبیح و پەسنا وی دكەن، و ژ كێماسییان پاقژ دكەن، و ملیاكەت ژی ژ ترسا ئیزایا وی تەسبیحا وی دكەن، و برویسییان دهنێریت هەر كەسێ بڤێت دێ پێ هنگێڤیت [دگەل ڤێ ژی هێژ] ئەو ب خۆ جڕەبڕێ د دەرهەقێ خودێدا دكەن، و ل شیانا خودێ ب شكن، و ب ڕاستی خودێ یێ تەكبیر موكومە بۆ نەیارێت خۆ."},{"id":14,"translation":"14. كەلیما تەوحیدێ (لا إله إلا الله) یا وییە و داخوازا دوعایا ڕاست ژ وییە، و ئەوێت گازییا غەیری خودێ دكەن گازییا وان ب تشتەكی نائێتە وەرگرتن، و ئەڤە وەكی وییە یێ هەردو مستێت خۆ درێژكرینە ئاڤێ دا ئاڤ بگەهیتە دەڤێ وی، و ئاڤ ب خۆ ناگەهیتێ، و دوعا و عیبادەتێ گاوران بۆ بوتان، ژ گومڕایی و بەرزەبوونێ پێڤەتر نینە."},{"id":15,"translation":"15. و كا چ د ئەرد و ئەسماناندا هەیە، و سیبەرا وان ژی سپێدە و ئێڤاران بڤێن نەڤێن سوجدەیێ بۆ خودێ دبەن [ئانكو د بن بڕیار و فەرمانا خودێڤەنە]."},{"id":16,"translation":"16. [هەی موحەممەد] بێژە: كی خودانێ ئەرد و ئەسمانانە؟ بێژە: خودێیە، [پاشی] بێژە: ئەرێ چاوا هەوە ژ بلی خودێ پشتەڤان و پەرستی گرتینە، نەشێن مفایەكی یان زیانەكێ بگەهیننە خۆ ب خۆ؟‍ [پاشی] بێژە: ئەرێ مرۆڤێ كۆرە [گاور] و ب چاڤ [موسلمان] وەكی ئێكن، یان ژی تاریاتی و ڕۆناهی وەكی ئێكن [گاوری و باوەری]، یان ژی وان هندە هەڤپشك بۆ خودێ دانایینە، چێكری وەكی چێكرییێت وی ئافراندینە؟! ڤێجا چێكری ل دەڤ وان وەكی ئێك لێ هاتینە، ژێك نانیاسن؟! بێژە: خودێ چێكەرێ هەمی تشتییە، و ئەو یێ تاك و تەنیا و سەردەت و دەستهەلاتدارە ل سەر هەمی تشتان."},{"id":17,"translation":"17. [مەتەلا هەقییێ و پویچییێ‌ و پەرستنا خودێ و پەرستنا پویچ و بوتان وەكی ڤێیە] خودێ باران ژ ئەسمانان داڕێت، ڤێجا هەر شیڤ و نهالەكێ تەمەتی وێ ئاڤ تێڕا چۆ [نهالا بچویك كێم ئاڤ تێڕا چۆ، و یا مەزن گەلەك]، ڤێجا لەیی و لێمشت چۆن و كەفەكا بلند د گەل خۆ ڕاكر [ئەڤە ئەو مەتەلە یا خودێ گۆتی، د دەرهەقی هەقییێ و پویچییێدا، مەتەلا هەقییێ د بنەجهییا خۆدا، و پویچییێ‌ د نەمانا خۆدا، وەكی بارانێیە ژ ئەسمانان بێتە سەر ئەردی و ببیتە لەیی و لێمشت و كەفێ‌ د گەل خۆ ڕاكەت، هندی هەقییە ئەو ئاڤا سپییە ئەوا د ئەردیدا دمینیت، و هندی پویچییە ئەو كەفە ئەوا ب كێر چو نەئێت و كەس مفایی ژێ نەكەت]، و [مەتەلا دی] وەكی وی تشتییە ئەوێ هوین ئاگری ل سەر هەلدكەن، دا بۆ خۆ بگەهنە چەكەكێ ژنان وەكی زێڕی و زیڤی، یان دا بگەهنە متایەكێ دی وەكی ڕساسی و سفری، ئەڤە ژی وەكی وێ ئاڤێ كەفەك ب سەر دكەڤیت، و ب ڤی ڕەنگی خودێ بۆ دیاركرنا هەقییێ و پویچییێ‌ مەتەلان دئینیت، ڤێجا ئەو كەفا ب سەر دكەڤیت [چ ب سەر ئاڤێ و چ ب سەر حەلاندنا مەعدەنان وەكی زێڕی و زیڤی و سفری و ڕساسی] بێ مفا دچیت و نامینیت، بەلێ ئەوا مفایی دگەهینیتە خەلكی و ب كێر دئێت [وەكی ئاڤێ و مەعدەنێ پاقژ] د ئەردیدا دمینیت [ئانكو هەقی هۆسا دێ مینیت و پویچی دێ چیت و ب كێر نائێت]، هۆسا خودێ مەتەلان دئینیت."},{"id":18,"translation":"18. یێت بەرسڤا خودایێ خۆ دایین بەحەشت بۆ وانە، و ئەوێت بەرسڤا خودایێ خۆ نەدایین [ڕۆژا قیامەتێ] ئەگەر هندی د ئەردیدا هەی یێ وان بایە، و هندی دی ژی دگەل، دا د پێش خۆڤە دەن [بەلێ ژ وان نائێتە وەرگرتن، و ژ ئیزایێ ڕزگار نابن]، ئەها ڤان حسابەكا ڕەش یا هەی، و جهێ وان دۆژەهە و پیسە جهە."},{"id":19,"translation":"19. ئەرێ ئەوێ دزانیت ئەڤا بۆ تە ژ دەڤ خودایێ تە هاتییە خوارێ وەحییە و ڕاستە، وەكی وییە یێ كۆرە و ڤێ نەزانیت [كو ئەڤە ڕاستە و هەقە]، و ب ڕاستی ئەو ب تنێ دێ بۆ خۆ پێڤەچن ئەوێت تێگەهشتی و ئاقلدار."},{"id":20,"translation":"20. [و ئاقلدار] ئەون ئەوێت پەیمانا خودێ ب جهـ دئینن، و ئەو پەیمانا وان دایییە خودێ ناشكێنن."},{"id":21,"translation":"21. و ئەون ئەوێت یا خودێ فەرمان پێ دایی ب گەهیننە ئێك، دگەهیننە ئێك [وەكی مرۆڤاتییێ‌ و چاڤدێرییا ئێتیم و هەژاران]، و ژ خودایێ خۆ دترسن و پارێزكارییا وی دكەن، و سەهمێ ژ حسابا ڕۆژەكا ڕەش دكەن."},{"id":22,"translation":"22. و ئەون یێت بۆ نكارێ (رازیبوونا) خودێ بێنا خۆ فرەهـ دكەن [ل سەر گوهدارییا خودێ، و ل سەر تشتێ حەرام، و ل سەر قەدەرا خودێ]، و نڤێژێت خۆ وەكی خودێ ژێ ڤیایی دكەن، و ئاشكەرا و نەپەنی ژ وی ڕزقێ مە دایییێ‌ ددەن و دكەنە خێر، و باشییێ شوینا خرابییێ ددانن، و خرابییێ ب باشییێ ددەنە پاش، ئەڤان خەلاتێ وان بەحەشتە."},{"id":23,"translation":"23. بەحەشتێت ئاكنجیبوونێ، ئەوێت ئەو و ئەوێت قەنج ژ دەیباب و هەڤسەر و دویندەها خۆ دچنە تێدا، و ملیاكەت د هەمی دەرگەهانڕا ب سەر وانڤە دچن [سەرا وان ددەن]."},{"id":24,"translation":"24. [دبێژنێ] سلاڤ ل هەوە بن ژ بەر وێ بێنفرەهییا هەوە ل سەر پارێزكارییا خودێ كری، هەوە پیرۆز بیت ئەڤ دویماهیكا هۆسا یا جوان."},{"id":25,"translation":"25. و ئەوێت پەیمانا خودێ پشتی موكومكرنێ دشكێنن، و ئەو تشتێ خودێ فەرمان پێ كری بگەهیتە ئێك دبڕن، و خرابییێ د ئەردیدا دكەن، ئەڤان لەعنەت و دویركەڤتن ژ دلۆڤانییا خودێ بۆ وان بیت، و دویماهیكەكا خراب ژی بۆ وان یا هەی."},{"id":26,"translation":"26. خودێ بۆ یێ بڤێت ڕزقی بەرفرەهـ و كێم دكەت، و ئەو ب ژینا دنیایێ [ئەو تشتێ خودێ دایییێ] شایی بوون، و ژیانا دنیایێ ل بەر ئاخرەتێ ژ متایەكێ كێم پێڤەتر نینە."},{"id":27,"translation":"27. و ئەوێت گاوربوویین دبێژن: دێ بلا موعجیزەیەك بۆ وی [ژی] ژ دەڤ خودایێ وی هاتبایە [وەكی موعجیزەیێت مووسا پێغەمبەر و عیسا پێغەمبەری]، بێژە: [ئەو كارەكە ب دەستێ خودێیە، ڤێجا یێ خودێ ڕاستەڕێ نەكری، موعجیزە ژی فایدەی وی ناكەن]، خودێ هەر كەسێ بڤێت دێ بەرزەكەت، و هەر كەسێ ب تەوبەیێ ب بالڤە بزڤڕیت، دێ ڕاستەرێ كەت."},{"id":28,"translation":"28. [ئەوێت ب بال خودێڤە زڤڕین و هاتینە ڕاستەڕێكرن] ئەون ئەوێت باوەری ئینایین و دلێ وان ب بیرئینان و زكرێ خودێ ڤەدهەسیت و تەنا دبیت، [باش] بزانن دل ب بیرئینان و زكرێ خودێ ڤەدهەسن و تەنا دبن."},{"id":29,"translation":"29. ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، خۆشترین ژیان و باشترین دویماهیك بۆ وان هەیە."},{"id":30,"translation":"30. و هۆسا [كا چاوا مە پێغەمبەر بەری تە هنارتینە] مە تو ژی هنارتییە ناڤ ئوممەتەكێ، بەری وان گەلەك ئوممەت یێت هاتین و چۆیین، دا ئەوا مە بۆ تە ب وەحی هنارتی بۆ وان بخوینی، و ئەو ب خۆ بێ باوەرن ژ خودێ، بێژە: ئەو خودایێ منە، ژ وی پێڤەتر چو خودا نینن، من خۆ هەلپەسارتێ و پشتا خۆ پێ موكوم كر، و زڤڕینا من هەر ب بال ویڤەیە."},{"id":31,"translation":"31. و ئەگەر ب [خواندنا] كتێبەكێ چیا ژ جهێ خۆ چۆبانە و ئەرد پێ پەق پەق بووبایە، و مری پێ هاتبانە ئاخاڤتن [دا ئەڤ قورئانە بیت]، بەلێ هەمی كاروبار ب خودێنە، ئەرێ ئەوێت باوەری ئینایین ژ باوەری ئینانا گاوران بێ هیڤی نەبوویینە، و بزانن نێ ئەگەر خودێ ڤیابایە، دا هەمی مرۆڤان ڕاستەڕێ كەت، و ئەوێت گاوربوویین ژ بەر یا وان كری بەردەوام ئاتاف و نەخۆشی دێ ب سەرێ وان ئێن، یان ژی ئەو بەلا و ئاتاف دێ نێزیكی مالێت وان بن [ڤێجا بلا بترسن نەكو سەرشەقێت وان ب سەر واندا بێنە خوارێ یان وان بهنگێڤیت] هەتا ژڤانێ خودێ دئێت [بۆ وان، بمرن یان قیامەت ل وان ڕابیت]، خودێ ژ پەیمانا خۆ لێڤە نابیت."},{"id":32,"translation":"32. ب ڕاستی تڕانە ب پێغەمبەرێت بەری تە ژی یێت هاتینە كرن، ڤێجا مە دەلیڤە و مۆلەت دا وان یێت باوەری نەئینایین [و مە ل دویڤ وان بەردا]، پاشی مە ئەو ب ئیزایا خۆ هنگاڤتن، ڤێجا بەرێ خۆ بدێ كا جزا و ئیزایا من بۆ وان یا چاوا بوو."},{"id":33,"translation":"33. ئەرێ ئەوێ زێرەڤان و شاهد ل سەر هەمی كەسان و ئاگەهدار ب هەمی كار و كریارێت وان، چ قەنج چ خراب، و هەر ئێكی جزایێ وی ل دویڤ كارێ وی بدەتێ، وەكی وییە یێ ئەڤە هەمی نەیی، كو بوت و سەنەمێت هەوەنە [ئانكو ئەو خودایێ ب ئاگەهـ ژ هەمی تشتان و ڕێڤەبەرێ جیهانێ، نەوەكی وان بوتانە ئەوێت موشركان بۆ كرینە هەڤپشك] و [گاوران] هەڤپشك بۆ خودێ چێكرینە، [هەی موحەممەد] بێژە: كا ناڤ و سالۆخێ وان هەڤپشكێت هەوە بۆ خودێ چێكرین بێژن [وان چ سالۆخ هەنە پێ هێژایی پەرستنێ ببن]، یان ژی هوین خودێ ئاگەهداری وێ دكەن یا ئەو د ئەردیدا ژێ بێ ئاگەهـ؟! [كو ئەوە ـ ب دیتنا هەوە ـ هەڤپشك هەنە پێ نوزانیت]، یان ژی هوین ئاخڤتنەكا بێ بنیات و نەڕاست دكەن.. [نەخێر وەنینە یا ئەو دبێژن و دكەن، خودێ چو هەڤپشك نینن]، بەلكی فند و فێلێت وان [شەیتانی و گاوری و دژمنییا وان بۆ ئیسلامێ و چێكرنا هەڤپشكان بۆ خودێ] بۆ وان هاتینە خەملاندن، و ژ ڕێكا خودێ یێت هاتینە پاشڤەبرن، و هەر كەسێ خودێ گومڕا و بەرزە بكەت، ڕاستەڕێكەر بۆ نینە."},{"id":34,"translation":"34. د دنیایێدا دێ ڤان گاوران هەڤتووشی ئیزایەكێ كەین [ب كوشتنێ و ئێخسیركرنێ و هەمی ڕەنگێت ئاتافان]، و ب ڕاستی ئیزایا ئاخرەتێ ل سەر وان گرانتر و مەزنترە، و وان چو پارێزڤان نینن وان ژ ئیزایا خودێ بپارێزن."},{"id":35,"translation":"35. رەوشا وێ بەحەشتێ ئەوا ژڤان بۆ پارێزكاران پێ هاتییە دان، ڕویبار د بنڕا دچن و فێقی و سیبەرا وێ بەردەوامن [نە فێقی خلاس دبیت وەكی یێ دنیایێ، و نە سیبەر كێم دبیت و دچیت]، و ئەڤەیە دویماهیكا وان ئەوێت پارێزكاری كرین، و دویماهیكا گاوران ژی ئاگرە."},{"id":36,"translation":"36. و ئەوێت كتێب بۆ هاتین [جوهی و فەلەیێت موسلمان بوویین وەكی عەبدوللایێ كوڕێ سەلامی و نەجاشی و... هتد] كەیفا وان ب وێ دئێت یا بۆ تە هاتی [كو ئەڤ قورئانەیە، چونكی د كتێبێت واندا شاهد و مزگینی پێ هەنە]، و هندەك دەستەك و كۆم یێت هەین [ژ جوهی و فەلەیان ئەوێت باوەری ب موحەممەدی نەئینایین] باوەرییێ ب هندەك قورئانێ نائینن، بێژە: ب ڕاستی فەرمانا من یا ب هندێ هاتییە كرن، ئەز خودێ ب تنێ بپەرێسم و چو هەڤپشكان بۆ چێ نەكەم، و ئەز خەلكی بەس بۆ ڕێك و پەرستنا وی تنێ‌ ڤەخوینم، و زڤڕینا من هەر ب بال ویڤەیە."},{"id":37,"translation":"37. [كا چاوا مە كتێب بەری تە ب زمانێ وان ملەتان هنارتینە یێت پێغەمبەر بۆ چۆیین] وەسا مە ئەڤ قورئانە بۆ تە ب زمانێ عەرەبی ئینایییە خوارێ، و ئەگەر تو ب دویڤ دلخوازییا وان بكەڤی پشتی وێ زانینا بۆ تە هاتی [ئەگەر پشتی ڤێ تو گوهێ خۆ بدەیە دلخوازییا وان]، ڤێجا تە ژ بلی خودێ چو هاریكار و پارێزڤان نینن [تە ژ ئیزایا خودێ بپارێزن]."},{"id":38,"translation":"38. و ب ڕاستی مە بەری تە پێغەمبەر یێت هنارتین [ئەو ژی وەكی تە مرۆڤ بوون] و مە ب ژن و دویندەهـ ئێخستبوون، و بۆ چو پێغەمبەران بەری تە چێ نەدبوو موعجیزەیەكێ بینیت، ئەگەر ب دەستویرا خودێ نەبایە، هەر تشتەكێ هەبیت وەختێ خۆ یێ دیاركری و كتێبا خۆ یا تێدا نڤێسی هەیە [نەدئێتە پێش و نەدچیتە پاش]."},{"id":39,"translation":"39. [و د ڤێ كتێبێدا] هەچییا خودێ بڤێت ژێ دبەت، و هەچییا بڤێت دهێلیت، و كتێبا سەرەكی و ئەسلی [كو دەپێ پارستییە] ل دەڤ وییە."},{"id":40,"translation":"40. و ب ڕاستی ئەگەر ئەم هندەك ژ وێ ئیزایا مە ژڤان و پەیمان پێ دایییە وان، ب سەرێ وان بینین [هێژ تو یێ ساخ] و نیشا تە بدەین، یان ژی [هێژ مە نیشا تە نەدایی] ئەم تە بمرینین، ڤێجا ب ڕاستی بەس گەهاندنا ڤێ پەیامێ ل سەر تەیە، و حساب و جزایێ وان ل سەر مەیە [نە ل سەر تەیە]."},{"id":41,"translation":"41. ئەرێ ما ئەو نابینن ئەم ئەردی ل دۆرماندۆرێت وان كێم دكەین، [و ئەردێ وان بەربەر كێم دكەین، و موسلمانان ل سەر وان سەردەست دكەین، و ب دەست موسلمانانڤە بەرددەین]، و خودێ حوكمی دكەت و كەس نینە حوكمێ وی ڤەگریت، و ئەو ب خۆ یێ حسێب سڤكە."},{"id":42,"translation":"42. و ب ڕاستی گاورێت بەری وان [بەری خەلكێ مەكەهێ] پیلان و ئۆیین ب خرابی بۆ پێغەمبەرێت خۆ گێڕان، و خودێ ب هەمی پیلان و ئۆیینان یێ ئاگەهدارە [ئانكو نەخشەكێشانا كەسێ بەرانبەری نەخشەكێشانا خودێ نینە]، دزانیت كا هەر كەسەك چ دكەت، و گاور دێ زانن كا دویماهیكا كێ [یا وان یان یا موسلمانان] دێ یا باش بیت."},{"id":43,"translation":"43. و ئەوێت گاوربوویین دبێژن: تو نە پێغەمبەری، [هەی موحەممەد] بێژە: بەسی منە خودێ د ناڤبەرا من و هەوەدا، و ئەوێت زانینا كتێبان ل دەڤ هەی [ژ وان ئەوێت موسلمان بوویین وەكی عەبدوللایێ كوڕێ سەلامی و نەجاشی]، شاهد بن ل سەر پێغەمبەرینییا من."}]},{"id":14,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (الر) ب ڤی ڕەنگی دئێتە خواندن، ئەلف، لام، ڕا، ئەڤ قورئانە كتێبەكە مە بۆ تە ئینایییە خوارێ دا مرۆڤان ژ تاریستانێ [تاریستانا شرك و گاورییێ] ب دەستویرییا خودێ دەربێخییە ڕۆناهییا باوەرییێ، ڕێكا خودایێ سەردەست و هێژایی شوكور و سوپاسییێ‌."},{"id":2,"translation":"2. ئەو خودایێ هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی یێ وی، و هیلاك و نەخۆشی بۆ گاوران بیت ژ ئیزایەكا دژوار و گران."},{"id":3,"translation":"3. ئەوێت ژیانا دنیایێ ب سەر یا ئاخرەتێ دئێخن، و ڕێكا خودێ ل بەر خەلكی دگرن، و خوار و ڤیچ دخوازن، دا خەلكی ژێ بدەنە پاش، ئەڤە یێت د گومڕایییەكا دویر و ئاشكەرادا."},{"id":4,"translation":"4. و مە چو پێغەمبەر نەهنارتینە ئەگەر ب زمانێ وی ملەتی نەبیت یێ مە بۆ هنارتی [دا فەرمان و بەرنامەیێ خودێ] بۆ وان دیار بكەت، [پشتی پێغەمبەر بۆ وان دیار دكەت، ئەو نەشێت كەسێ ڕاستەرێ بكەت]، ڤێجا یێ خودێ بڤێت دێ گومڕا و بەرزەكەت، و یێ بڤێت ژی دێ ڕاستەڕێ كەت، و ئەوە یێ سەردەست و كاربنەجهـ."},{"id":5,"translation":"5. و ب سویند مە مووسا ب موعجیزەیێت خۆ [كو نەهـ موعجیزە بوون] هنارت، [و مە گۆتێ] ملەتێ خۆ ئسرائیلییان [ئەوێت كەڤتینە د بن عەبدینییا فیرعەونیدا] ژ تاریستانا گاورییێ دەربێخە ڕۆناهییا باوەرییێ، و ڕویدان و قەومینێت خودێ [ئەوێت ب سەرێ ملەتان هاتین و پێ د هیلاك چۆیین] بینە بیرا وان، ب ڕاستی د ئینانەبیرا ڤان ڕویداناندا نیشان و بەلگەیێت [مەزن] یێت هەین [ل سەر شیان و دەستهەلاتدارییا خودێ] بۆ هەر ئێكێ گەلەك سەبركێش و زێدە سوپاسدار بیت."},{"id":6,"translation":"6. و بیننە بیرا خۆ وەختێ مووسایی گۆتییە ملەتێ خۆ: نیعمەت و كەرەمێت خودێ بیننە بیرا خۆ، وەختێ هوین ژ فیرعەونییان ڕزگار كرین، كو وان ئیزایەكا خراب و دژوار ددا بەر هەوە، كوڕێت هەوە دكوشتن و ژن و كچێت هەوە [بۆ خدامینییا خۆ] دهێلان، ب ڕاستی ئەڤە ئەزموون و جەڕباندنەكا مەزن بوو بۆ هەوە."},{"id":7,"translation":"7. و بیننە بیرا خۆ وەختێ خودایێ هەوە ڕاگەهاندی [و هوین ئاگەهدار كرین] ئەگەر هوین شوكور و سوپاسییا خودێ بكەن، ئەز دێ نیعمەتێت خۆ ل هەوە زێدەكەم، و ئەگەر هوین چاڤكۆرەیییێ‌ بكەن، و نیعمەتێت من نەئیننە بەر چاڤێت خۆ [ئانكو سوپاسییا نیعمەتێت من نەكەن] هنگی بزانن ئیزایا مە یا گران و دژوارە."},{"id":8,"translation":"8. مووسایی گۆت: ئەگەر هوین و هندی ئەوێت د ئەردیدا هەین گاور ببن [یان سوپاسییا نیعمەتێت خودێ نەكەن]، ب ڕاستی خودێ یێ بێ منەتە و چو پاكی ب هەوە نینە [و سوپاسی و شوكورا هەوە چو لێ زێدە ناكەت، و نەسوپاسییا هەوە چو لێ كێم ناكەت]، و هێژایی سوپاسییێیە [چونكی نیعمەتێت وی گەلەكن، و فایدەیێ سوپاسدارییا وی هەر ل هەوە دزڤڕیت]."},{"id":9,"translation":"9. ئەرێ بەحس و خەبەرێت ئەوێت بەری هەوە بۆ هەوە نەهاتییە، ملەتێ نووح و عاد و (ثمود) و یێت پشتی وان هاتین، ژ بلی خودێ كەس نوزانیت كا چەند بوون، پێغەمبەرێت وان ب موعجیزە و نیشانێت ئاشكەراكەر بۆ هاتن، ڤێجا هەردو دەستێت خۆ ژ كەرباندا كێشانە د دەڤێت خۆدا و گەزتن، و گۆتن: ب ڕاستی ئەم باوەرییێ ب وی تشتی نائینین یێ هوین پێ هاتین، و ب ڕاستی ئەم بەرانبەری وی تشتێ هوین داخوازا مە بۆ دكەن ب گۆمانین [ژێ بێ باوەرین]."},{"id":10,"translation":"10. پێغەمبەرێت وان گۆتن: ئەرێ [هەوە] شك و گۆمانەك د خودێدا هەیە، چێكەرێ ئەرد و ئەسمانان داخوازا هەوە دكەت، دا گونەهێت هەوە ژێ ببەت [یێت وی بڤێن]، و هەوە هەتا وەختەكێ دیاركری بهێلیت و گیرۆ بكەت، گۆتن: هوین ژی مرۆڤن وەكی مە، هەوە دڤێت هوین بەرێ مە ژ وان پەرستییان وەرگێڕن، ئەوێت باب و باپیرێت مە دپەرستن، ڤێجا [ئەگەر هوین ڕاست پێغەمبەر بن] كا بەلگە و نیشانەكا ڕۆن و دیار بۆ مە بینن."},{"id":11,"translation":"11. پێغەمبەرێت وان گۆتنە وان: [راستە] ئەم ژی مرۆڤین، وەكی هەوە، بەلێ خودێ كەرەما خۆ ب پێغەمبەراتییێ د گەل وی بەندەیی دكەت یێ وی بڤێت [و وی وەسا ڤیا ڤێ كەرەمێ د گەل مە بكەت]، و بۆ مە نەدورستە ئەم نیشان و بەلگەیەكی بۆ هەوە بینین ئەگەر ب دەستویرییا خودێ نەبیت، و بلا خودان باوەر پشتا خۆ ب خودێ گەرم بكەن."},{"id":12,"translation":"12. و ما مە چ دەستویردان هەیە ئەم خۆ ب هیڤییا خودێڤە نەهێلین، و پشتا خۆ پێ گەرم نەكەین، ب ڕاستی وی بەرێ مە یێ دایییە وان ڕێكان یێت ئەم وی پێ بنیاسین، و ب سویند ئەم دێ بێنا خۆ فرەهـ كەین ل سەر وێ ئەزیەتا هەوە گەهاندییە مە، و بلا پشتگەرمیخواز پشتا خۆ بەس ب خودێ [ب تنێ] گەرم بكەن."},{"id":13,"translation":"13. و ئەوێت گاوربوویین گۆتنە پێغەمبەرێت خۆ: ب سویند ئەم دێ هەوە ژ ئەردێ خۆ دەرئێخین، یان هوین دێ جارەكا دی زڤڕنەڤە سەر دینێ مە، ڤێجا هنگی خودێ وەحی بۆ وان هنارت، بێ گۆمان دێ ستەمكاران د هیلاك بەین."},{"id":14,"translation":"14. و بێ گۆمان ئەم دێ هەوە پشتی وان ل سەر ئەردێ وان ئاكنجی كەین [ئەو ئەردێ ئەوان گەف ل هەوە دكرن كو هەوە ژێ دەربێخن]، ئەڤ پەیمانە [قڕكرن و نەهێلانا وان، و ئاكنجیكرنا هەوە ل جهێ وان] بۆ وییە ئەوێ ژ ڕاوەستیانا بەرهەمبەری من و ڕۆژا قیامەتێ بترسیت."},{"id":15,"translation":"15. و پێغەمبەران داخوازا سەركەڤتنێ ژ خودایێ خۆ كر [ل سەر نەیاران]، [ڤێجا خودێ بۆ ئینا]، و هەمی خۆمەزنكەرێت زێدە سەرڕەق خوسارەت و بێ هیڤی بوون."},{"id":16,"translation":"16. و [وێ ڕۆژێ] جەهنەم و دۆژەهـ ب دویڤ وانڤەیە، و دێ ب ئاڤا كێم و زۆخێ ئێنە ئاڤدانێ [دێ ئاڤا كێم و زۆخێ دەنە وان]."},{"id":17,"translation":"17. دێ ب زەحمەت داقورچینیت و نەشێت خۆش داعویریت، و مرن ژ هەمی ڕەخانڤە دئێتێ، بەلێ نامریت [كو تەنا ببیت] و ئیزایەكا گران یا ل دویڤ وی."},{"id":18,"translation":"18. مەتەلا وان ئەوێت باوەری ب خودایێ خۆ نەئینایین، كار و كریارێت وان وەكی خۆلییەكێنە هوڕەبایەك ل ڕۆژەكا ب هوڕوبا لێ بدەت، ئەو نەشێن خێر و كریارێت خۆ ب دەست خۆڤە بینن [چونكی ب گاورییێ یێت پویچ كرین، وەكی خۆلییا هوڕەبای بری نائێتە زڤڕاندن] ئەها ئەڤەیە گومڕایییا كویر و دویر."},{"id":19,"translation":"19. ئەرێ ما تە نەزانییە خودێ ئەرد و ئەسمان ب زانایی و حیكمەت چێكرینە [كو ب ڕێكا وان بگەهنە دەستهەلاتدارییا خودێ]، ئەگەر بڤێت دێ هەوە بەت و مرینیت، و هندەك مرۆڤێت نوی دێ ئینیت."},{"id":20,"translation":"20. و ئەڤە ل بەر خودێ نەیا ب زەحمەتە."},{"id":21,"translation":"21. و [ڕۆژا قیامەتێ] ئەو هەمی [ب كار و كریارێت خۆڤە] دێ بەرانبەری خودێ ئاشكەرا بن، ڤێجا [وی وەختی] بندەست و بەلنگاز دێ بێژنە وان یێت ئەو تەپەسەركرین و خۆ مەزنكرین [ئەوێت ئەو سەردابرین و نەهێلایین باوەرییێ بینن] ئەم دویكەڤتییێت هەوە بووین، ئەرێ هوین دشێن تشتەكی ژ ئیزایا خودێ ژ مە بدەنە پاش، دێ بێژن: ئەگەر خودێ ئەم ڕاستەڕێ كرباینە ئەم ژی دا هەوە ڕاستەڕێ كەین، وەكی ئێكە بۆ مە، چ ئەم نالنالێ بكەین، و چ ئەم بێنا خۆ فرەهـ بكەین، ڕزگاربوونا مە نینە."},{"id":22,"translation":"22. [ڤێجا وەختێ حەق و حساب ب دویماهیك دئێت، و بەحەشتی دچنە د بەحەشتێدا، و دۆژەهی دچنە د دۆژەهێدا] شەیتان دێ بێژیت: ب ڕاستی خودێ پەیمان ب دورستی دابوو هەوە، و من ژی پەیمان دابوو هەوە [كو چو حساب و بەحەشت و دۆژەهـ نینن]، ڤێجا من درەو ل هەوە كر، و من چو دەستهەلات ل سەر هەوە نەبوو [ئەز ب خورتی و كۆتەكی پێ بەرێ هەوە بدەمە گاورییێ و گونەهان]، ژ بلی هندێ من گازی هەوە كر، و هوین ژی ل دویڤ گازییا من هاتن [هەوە گوهێ خۆ دا من و بوونە گاور]، ڤێجا گازندەیان ژ من نەكەن، و گازندەیان ژ خۆ بكەن، ئەز نەشێم د هەوارا هەوە بهێم و هەوە ژ ئیزایێ ڕزگار بكەم، و هوین ژی نەشێن د هەوارا من بهێن و من ژ ئیزایێ ڕزگار بكەن. ب ڕاستی ئەز یێ بەریمە ژ كریارا هەوە ئەز د دنیایێدا پێ كریمە هەڤپشك بۆ خودێ، بێ گۆمان بۆ ستەمكاران ئیزایەكا ب ژان و دژوار هەیە."},{"id":23,"translation":"23. و ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، ڕەوانەی وان بەحەشتان كرن ئەوێت ڕویبار د بنڕا دچن، و ب دەستویرییا خودایێ خۆ دێ هەروهەر تێدا مینن، و ملیاكەت سلاڤی وان دكەن."},{"id":24,"translation":"24. ئەرێ ما تە نەدیت كا چاوا خودێ مەتەلەك ئینا و ڕۆنكر، پەیڤا پاك و پاقژ [كو (لا إله إلا الله)ـە] وەكی دارەكا پاقژە، بنێ وێ و ڕه و ڕویشالێت وێ یێت د ئەردیدا چۆیین، و یا بنەجهە و تایێت وێ یێت ل بەر ئەسمانی."},{"id":25,"translation":"25. هەمی وەختان ب دەستویرییا خودایێ خۆ بەر و فێقییێ‌ خۆ ددەت، و خودێ مەتەلان بۆ مرۆڤان دئینیت بەلكی [هزرا خۆ تێدا بكەن] بۆ خۆ پێڤە بچن."},{"id":26,"translation":"26. و مەتەلا پەیڤا پیس [پەیڤا گاوری و بەرزەبوونێ] وەكی دارەكا پیسە ب ڕه و ڕویشالڤە ژ ئەردی هاتبیتە هلكێشان، چو ڕاوەستیان و خۆجهی بۆ نینە [هەروەسا پەیڤا گاورییێ خۆڕاگرتن و بەرەكەت نینە]."},{"id":27,"translation":"27. خودێ ئەوێت باوەری ئینایین ب ئاخڤتنا بنەجهـ ڕادگریت [كو پەیڤا (لا إله إلا الله)] د ژیانا دنیایێدا [ئانكو وەختێ د گۆڕیدا پسیار ژێ دئێتەكرن] و د قیامەتێ ژیدا و ل بەر ستەمكاران بەرزە دكەت [نەشێن بەرسڤا خۆ د گۆڕیدا بدەن، و بێ بەرسڤن ژی ڕۆژا حسێب د گەل دئێتەكرن]، و خودێ چ بڤێت وێ دكەت."},{"id":28,"translation":"28. ئەرێ ما تە نەدیت، ئەوێت نیعمەت و كەرەما خودێ ژ چاڤكۆرەیی گوهاڕتی، و ملەتێ خۆ [ب سەرڕەقییا خۆ] كێشاینە خانییێ بنبڕی و هیلاكێ."},{"id":29,"translation":"29. ئەو خانی دۆژەهە دێ چنە تێدا، و دێ تامكەنە گەرما وێ، و چ پیسە بنەجهە."},{"id":30,"translation":"30. و وان هەڤال و هەڤپشك بۆ خودێ چێكرینە، دا خەلكی ژ ڕێكا خودێ دەربێخن [هەی موحەممەد] بێژە [وان]: ل سەر خۆشییێت خۆ بن، دویماهیكا هەوە هەر ئاگرە."},{"id":31,"translation":"31. [هەی موحەممەد] بێژە بەندەیێت من ئەوێت باوەری ئینایین: [كا چاوا مە فەرمانا وان كرییە] بلا نڤێژان بكەن و ژ ڕزقێ مە دایییە وان، بلا ژ نەپەنی و ئاشكەرا، خێران ژێ بدەن، بەری هاتنا وێ ڕۆژێ، ئەوا نە كڕین و نە فرۆتن و نە دۆستینی و نە هەڤالینی، تێدا هەی."},{"id":32,"translation":"32. خودێ ئەوە یێ ئەرد و ئەسمان چێكرین و باران ژ ئەسمانی ئینایییە خوارێ، ڤێجا [ب وێ بارانێ] فێقییێت ڕەنگ ڕەنگ یێت بۆ هەوە دەرئێخستین و كرینە ڕزقێ هەوە، و گەمی بۆ هەوە یێت سەرنەرم كرین و ب ساناهی ئێخستین، دا ب ئەمرێ خودێ د دەریایێدا بچن، [و هەوە و تشتێت هەوە ژ جهەكی ببەنە جهەكێ دی]. و ڕویبار بۆ هەوە ساناهی و بەردەست كرن [دا هوین ژێ ڤەخۆن و تۆڤچینییا خۆ پێ بكەن]."},{"id":33,"translation":"33. و ڕۆژ و هەیڤ ژی یێت ب بەر خزمەتا هەوە ئێخستین، و بەردەوامن د ڕاستكرنێدا (اصلاح) یان بەردەوامن د چۆنێدا بێ ڕاوەستیان، و شەڤ و ڕۆژ ژی یێت بۆ هەوە ساناهی كرین [دا هوین د شەڤێدا ڤەهەسن و د ڕۆژێدا بۆ خۆ شۆل بكەن]."},{"id":34,"translation":"34. و هەر تشتێ هەوە ژێ خواستی یێ دایییە هەوە، و ئەگەر هوین نیعمەت و كەرەمێت خودێ بهەژمێرن هوین نەشێن بهەژمێرن [چونكی هندی گەلەكن ب دویماهیك نائێن]، ب ڕاستی مرۆڤ زێدە ستەمكار و زێدە چاڤنقە."},{"id":35,"translation":"35. و بیننە بیرا خۆ وەختێ ئیبراهیم پێغەمبەر گۆتی: خودێوۆ تو ڤی باژێڕی [مەكەهێ] ئێمن بكە و بكە جهێ ئێمنییێ، و من و زاڕۆكێت من ژ پەرستنا بوتان دویربێخە."},{"id":36,"translation":"36. خودێوۆ ب ڕاستی وان بوتان گەلەك مرۆڤ یێت د سەردابرین، ڤێجا هەچیێ ل دویڤ من هات و ڕێكا من گرت ئەو ژ منە، و یێ گوهێ خۆ نەدا من، ب ڕاستی تو یێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانی."},{"id":37,"translation":"37. خودایێ مە ب ڕاستی من هندەك ژ دویندەها خۆ [ئیسماعیل و بچویكێت وی]، یێت ل نهالەكا بێ شینكاتی ل دەڤ مالا تە یا موحەڕەم [كەعبەیێ] ئاكنجی كرین، خودایێ مە، دا نڤێژان [تێدا] بكەن، ڤێجا دلێ هندەك مرۆڤان ب نك وانڤە ببە [بچنە دەڤ وان، و ئەو ب تنێ نەمینن]، و فێقییێت ڕەنگ ڕەنگ ب ڕزقێ وان بكە، دا سوپاسییا تە بكەن."},{"id":38,"translation":"38. خودایێ مە ب ڕاستی ئەوا ئەم ڤەدشێرین و نەڤەشێرین تو دزانی، و چو تشت د ئەرد و ئەسمانیدا ل بەر خودێ بەرزە نابن."},{"id":39,"translation":"39. هەمی شوكور و سوپاسی بۆ وی خودایی ئەوێ ب پیراتی ئیسماعیل و ئیسحاق دایینە من، ب ڕاستی خودایێ من یێ گوهدێر و دوعا قەبویلكەرە."},{"id":40,"translation":"40. خودێوۆ تو من و هندەكان ژ دویندەها من ژ نڤێژكەران [ب ڕەنگێ پێدڤی] دانە، خودایێ مە، و دوعایا مە قەبویل بكە."},{"id":41,"translation":"41. خودایێ مە گونەهێت من و دەیبابێت من و خودان باوەران، ڕۆژا حەق و حساب دئێتەكرن، ژێ ببە [دوعا بۆ دەیبابێت خۆ كرن بەری بزانیت ئەو دژمنێت خودێنە]."},{"id":42,"translation":"42. و هزر نەكە خودێ یێ بێ ئاگەهە ژ وێ یا ستەمكار دكەن، نێ [ب تنێ] حسێب و جزایێ وان بۆ ڕۆژەكێ ب پاش دئێخیت، چاڤ تێدا بەق دبن و ژ ترساندا نانقن."},{"id":43,"translation":"43. وێ ڕۆژێ ئەو ب لەزن [و ل كەسێ نازڤڕن]، و سەرێت وان سەرئەڤرازن [ژ ترساندا كەس بەرێ خۆ نادەتە كەسێ، و چاڤێت هەمییان سەرئەڤرازن كا دێ حسێبا وی چاوا بیت]، و چاڤێت وان زیق دمینن و ناكەڤنە سەرێك، و دلێت وان ڤالا دبن ژ تێگەهشتنێ [ژ ترس و گوهشینێ]."},{"id":44,"translation":"44. [هەی موحەممەد] مرۆڤان ژ وێ ڕۆژا ئیزا بۆ وان دئێت [كو ڕۆژا قیامەتێیە] بترسینە، ڤێجا ئەوێت ستەمكاری كرین دێ بێژن: خودایێ مە، هەتا وەختەكێ نێزیك مە بهێلە، دا ئەم بەرسڤا بانگ و گازییا تە بدەین، و ڕێكا پێغەمبەران بگرین و ل دویڤ وان بچین [و ملیاكەت دێ بێژنێ]، ما هەوە بەری نوكە سویند نەخواربوو هوین دێ د ئەردیدا مینن و چو قیامەت نینن."},{"id":45,"translation":"45. و ما هوین نە ئەو بوون، ئەوێت هوین ل جهێ وان ئاكنجی بوویین ئەوێت ستەم ل خۆ كرین؟ و بۆ هەوە دیاربوو كا مە چ ل وان كر، و مە بۆ هەوە مەتەل دیاركرن و ئینان [بەلێ هەوە بۆ خۆ چو ژێ نەگرت]."},{"id":46,"translation":"46. ب ڕاستی وان [موشركێت مەكەهێ] پیلان و ئۆیین [بۆ پویچكرنا ئیسلامێ و بەرسینگگرتنا هەقییێ و كوشتنا پێغەمبەری] گێڕان، و جزایێ پیلانگێڕان یێ ل دەڤ خودێ، و خودێ پێ ئاگەهە، و هەرچەندە ئەو پیلانێت ئەوان گێڕایین، دا چیایان ژ جهـ بەن [و پیلانێت وان ئەو نەبوون یێت بشێن چیایان (كو ئیسلام و بانگ و گازییا ئیسلامێیە) ژ بن بكەن و ژ جهـ ببەن]."},{"id":47,"translation":"47. هزر نەكە ئەو پەیمانا خودێ دایییە پێغەمبەرێت خۆ لێڤە ببیت و ب جهـ نەئینیت، ب ڕاستی خودێ یێ سەردەست و تۆلڤەكەرە."},{"id":48,"translation":"48. ڕۆژا ئەڤ ئەردە ب ئەردەكێ دی، و ئەسمان ب هندەك ئەسمانێت دی دئێنە گوهۆڕین، و هەمی ژ گۆڕان بۆ خودایێ ب تنێ و ستۆچەمین دەردكەڤن."},{"id":49,"translation":"49. و د وێ ڕۆژێدا [ڕۆژا قیامەتێ] دێ بینی گاور و موشرك پێكڤە یێت هاتینە قەید و زنجیركرن [یان دەست و پییێت وان د قەید و زنجیراندا یێت گەهاندینە ئێك]."},{"id":50,"translation":"50. جلكێت وان ژ قەترانێنە [قەتران دۆنەكە ژ دارەكێ دئێتە وەرگرتن دبێژنێ (ئەبهەل) و دئێتە كەلاندن، حێشترا گوڕی پێ دئێتە دۆنكرن، و ئەو ب خۆ یا نویسەك و بێهن پیس و تیژ و ئاگرگڕە، جەهنەمی ڕۆژا قیامەتێ دێ پێ ئێنە هنوین، هەتا وەكی جلكان لێ دئێت ل بەر وان، دا تیژی و گەنیاتی و گەزتن و زوی ئاگر گرتن ل سەر وان كۆم ببن]. و ئاگر ل سەر سەروچاڤێت وان بلند دبیت و هەمییێ ڤەدگریت."},{"id":51,"translation":"51. دا خودێ جزایێ هەر مرۆڤەكی كا چ كار و كریار كرینە [ژ باشی و خرابییان] بدەتێ، و ب ڕاستی خودێ د حەق و حسابێدا یێ دەست سڤكە."},{"id":52,"translation":"52. ئەڤ قورئانە ڕاگەهاندنەكە بۆ هەمی مرۆڤان، و دا پێ بێنە شیرەتكرن و ترساندن و ئاگەهداركرن، و دا بزانن [ب وان بەلگە و نیشانێت ڕۆن و ئاشكەرا تێدا] ب ڕاستی ئەو [یێ هێژایی پەرستنێ] خودایەكێ تاك و تەنیایە، و دا خودان ئاقل و ئاقلدار بۆ خۆ چام و عیبرەتان ژێ وەرگرن."}]},{"id":15,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (الر) [ب ڤی ڕەنگی دئێتە خواندن، ئەلف، لام، ڕا، ئیشارەتن بۆ ئیعجازا قورئانێ] ئەڤە ئایەتێت كتێب و قورئانا ڕۆنكەرن."},{"id":2,"translation":"2. ئەوێت گاوربوویین [وەختێ سەركەڤتنا موسلمانان دبینن یان وەختێ بۆ وان دیار دبیت ئەو د خەلەت بوون، و دین ل دەڤ خودێ بەس موسلمانەتییە]، تێ هەیە خۆزیان بخوازن كو د موسلمانبانە."},{"id":3,"translation":"3. بهێلە بخۆن و ڤەخۆن و خۆشییان ببەن، و هیڤی و ئومێد، وان ژ بیرڤە بكەن، دێ زانن [كا دویماهیكا كار و كریارێت وان دێ بیتە چ؟!]."},{"id":4,"translation":"4. و مە خەلكێ چو گوندان د هیلاك نەبرییە ئەگەر [هیلاكبوونا وان] وەختەكێ دیاركری نەبیت."},{"id":5,"translation":"5. و چو ملەت د بەری وەختێ خۆڕا [وەختێ مرنێ و تێچۆنێ] ناكەن، و ژ وەختێ خۆ ژی نائێنە گیرۆكرن."},{"id":6,"translation":"6. و [گاوران] گۆتن، هەی ئەو كەسێ قورئان بۆ هاتییە خوارێ، ب ڕاستی تو یێ دینی."},{"id":7,"translation":"7. كا بلا تە ملیاكەت بۆ مە ئینابانە [كو مە دیتبان و شادەیی بۆ تە دابانە، یان ئەم جزاكرباینە ل سەر درەوین دانانا مە بۆ تە]، ئەگەر تو ڕاست دبێژی [و تو پێغەمبەری]."},{"id":8,"translation":"8. و ئەم ملیاكەتان نائینینە خوارێ ئەگەر بۆ حیكمەتەكێ نەبیت، ئینانا وان بخوازیت، و ئەگەر مە ملیاكەت ئینابانە خوارێ [وەكی ئەو پێشنیار دكەن]، دەرفەت بۆ وان نەدهاتە دان."},{"id":9,"translation":"9. ب ڕاستی مە قورئان یا ئینایییە خوارێ و ب ڕاستی ئەم ب خۆ ژی بۆ پارێزڤانین و دێ پارێزین."},{"id":10,"translation":"10. ب سویند مە پێغەمبەر بۆ ملەتێت بەری تە ژی یێت هنارتین."},{"id":11,"translation":"11. و چو پێغەمبەر بۆ وان نەدچۆن، ئەگەر وان [ئەوێت بۆ هاتین] تڕانە پێ نەكربانە."},{"id":12,"translation":"12. و وەسا ئەم بەرزەبوونێ دئێخینە د دلێت گونەهكاراندا."},{"id":13,"translation":"13. باوەرییێ ب قورئانێ نائینن، و ڕێكا خودێ د ملەتێت بۆریدا هۆسا یا چۆیی [هەر ملەتەكێ پێغەمبەر درەوین دانایی، خودێ یێت د هیلاك برین]."},{"id":14,"translation":"14. و ئەگەر مە دەرگەهەك بۆ وان ل ئەسمانی ڤەكربایە و تێڕا سەركەڤتبانە."},{"id":15,"translation":"15. [دیسا] دا بێژن: چاڤێت مە یێت هاتینە گرێدان و گرتن، بەلكی سێرە (سحر) یا ل مە هاتییە كرن."},{"id":16,"translation":"16. و مە ڕێك یێت ئێخستینە د ئەسمانیدا [ستێرێت گەڕۆك تێدا دئێن و دچن]، و مە [ئەسمانێ دنیایێ] بۆ تەماشەكەران یێ خەملاندی."},{"id":17,"translation":"17. و مە ئەسمان ژ هەر شەیتانەكێ ڕەجماندی یێ پارستی."},{"id":18,"translation":"18. ژ بلی وی یێ ب دزیڤە گوهدارییێ بكەت، ڤێجا دێ بزۆتەكێ دیار [پارچەیەكە ژ هەسارێ‌ (كەوكەبان)] ب دویڤ كەڤیت."},{"id":19,"translation":"19. و مە ئەرد یێ دەشت كری، و مە چیایێت بنەجهـ یێت ئێخستینە تێدا [دا بۆ ببنە سنگ و نەلڤلڤیت]، و مە هەمی تشت ب پیڤان و كێشان [ل دویڤ هەوجەیییێ] تێدا یێت شینكرین."},{"id":20,"translation":"20. و مە ژیارا بۆ هەوە و بۆ وان ژی، یێت هوین نەڕازقێت وان، ئێخستییە تێدا [وەكی عەیال و خزمەتكار و جانەوەران، دا هوین هزر نەكەن هوین ڕزقێ وان ددەن]."},{"id":21,"translation":"21. و چو تشت نینە [بەندە مفایی ژێ بكەن] ئەگەر ژێدەر و سەروكانییا وان ل دەڤ مە نەبیت، و ئەگەر ب ئەندازەیەكا دیاركری نەبیت ئەم نادەین و ناهنێرین."},{"id":22,"translation":"22. و مە با دارئاڤزكەر [و عەورهەلگر] یێ هنارتی، ڤێجا مە باران ژ ئەسمانی داڕێت و مە هوین پێ ئاڤدان [هوین و ئەرد و جانەوەرێت هەوە]، و هەوە ب خۆ نەدشیا هوین ڤەگرن [ئەگەر مە بۆ هەوە ڤەنەگرتبایە]."},{"id":23,"translation":"23. و ب ڕاستی ئەم ب تنێ ژیانێ ددەین و دمرینین، و میراتگر [یێ دنیایێ هەمییێ] ئەمین."},{"id":24,"translation":"24. و ب ڕاستی ئەم دزانین پێشییێت هەوە [ژ دویندەها ئادەمی] كی بوویییە و كی مرییە، و كی مایییە و كی دێ بیت هەتا ڕۆژا قیامەتێ."},{"id":25,"translation":"25. و ب ڕاستی خودایێ تە دێ وان هەمییان [ڕۆژا قیامەتێ] كۆم كەت، ب ڕاستی خودێ یێ كاربنەجهـ و زانایە."},{"id":26,"translation":"26. و ب ڕاستی مە مرۆڤ ژ تەقنەكا ڕەشا گەنییا كزرا وێنەكری یێ چێكری."},{"id":27,"translation":"27. و بەری وان مە ئەجنە یێت ژ ئاگرەكێ سنجری چێكرین."},{"id":28,"translation":"28. وەختێ خودایێ تە گۆتییە ملیاكەتان: ب ڕاستی ئەز دێ مرۆڤەكی ژ تەقنەكا ڕەشا گەنی یا كزرا وێنەكری چێ كەم."},{"id":29,"translation":"29. و ئەگەر من دورست كر و من ڕوح دایێ، ڤێجا هوین هەمی بۆ هەڕنە سوجدەیێ."},{"id":30,"translation":"30. و ملیاكەت هەمی بۆ چۆنە سوجدەیێ."},{"id":31,"translation":"31. ئبلیس (شەیتان) تێ نەبیت، نەڤیا د گەل وان بیت ئەوێت چۆینە سوجدەیێ."},{"id":32,"translation":"32. [خودێ] گۆت: هەی ئبلیس تە چیە، بۆچی تو د گەل سوجدەبران نەبوویی."},{"id":33,"translation":"33. گۆت: ئەز نە ئەوم [نەلائیقی منە] یێ بۆ مرۆڤەكی كو تە ژ تەقنەكا ڕەشا گەنی یا كزرا وێنەكری چێكری، بچمە سوجدەیێ."},{"id":34,"translation":"34. [خودێ] گۆت: ڤێجا تو ژێ [ژ ناڤ ملیاكەتان، یان ژ بەحەشتێ، یان ژ ئەسمانی، یان ژ ناڤ كەرەمێت من] دەركەڤە، ب ڕاستی تو یێ زڕباری ژ دلۆڤانییا من."},{"id":35,"translation":"35. و لەعنەت ل تە بن هەتا ڕۆژا قیامەتێ."},{"id":36,"translation":"36. [شەیتانی] گۆت: خودایێ من هەتا ڕۆژا قیامەتێ و ڕابوونێ، خۆ ل من بگرە [و من نەمرینە]."},{"id":37,"translation":"37. [خودێ] گۆت: تو ژ خۆلێگرتییانی."},{"id":38,"translation":"38. هەتا وەختێ دیاركری [وەختێ پفكرنا بۆقا ئێكێ، كو هەمی دمرن و كەس نامینت]."},{"id":39,"translation":"39. [شەیتانی] گۆت: خودێوۆ چونكی تە ئەز [بۆ خاترا وان] گومڕا و بەرزەكرم، ب سویند ئەز دێ گونەهان بۆ وان د دنیایێدا خەملینم [و وان د بەر خرابییێڕا كەم]، و هەمییان دێ د سەردا بەم [د بەر گومڕایی و بەرزەبوونێڕا كەم]."},{"id":40,"translation":"40. ژ بلی وان بەندەیێت تە، ئەوێت بژارە و سەرپشك."},{"id":41,"translation":"41. [خودێ] گۆت: [ئەڤ ئاخڤتنا تو دبێژی كو تو نەشێی بەندەیێت من یێت بژارە و سەرپشك د سەردا ببەی] ئەڤە ڕێكەكە ل سەر منە ئەز ڕابگرم و بپارێزم."},{"id":42,"translation":"42. ب ڕاستی تە دەستهەلات ل سەر بەندەیێت من نینە، و ژ بلی وان ئەوێت ب دویڤ تە دكەڤن ژ سەرداچۆیییان."},{"id":43,"translation":"43. و ب ڕاستی دۆژەهـ ژڤان و جهێ وان هەمییانە [سەرداچۆیییانە]."},{"id":44,"translation":"44. [دۆژەهێ] حەفت دەرگەهـ یێت هەین، و هەر دەرگەهەكی پشكەكا دیاركری یا بۆ هەی."},{"id":45,"translation":"45. ب ڕاستی پارێزكار د ناڤ باغ و كانیاندانە."},{"id":46,"translation":"46. [ملیاكەت دێ‌ بێژنێ‌] ب سلامەتی و ئێمنی هەڕنە د ناڤ وان باغ و كانییاندا."},{"id":47,"translation":"47. و مە ئەو كەرب و كینا د دلێت واندا هەی ئینادەر، ڤێجا ئەو برا [وەكی برایێت ئێك] ل سەر تەختان بەرانبەری ئێكن."},{"id":48,"translation":"48. تێدا [د بەحەشتێدا] ناوەستن، و ئەو ژێ نائێنە دەرئێخستن."},{"id":49,"translation":"49. [هەی موحەممەد] بەندەیێت من ئاگەهدار بكە، كو ب ڕاستی ئەزم گونەهـ ژێبەر و دلۆڤان."},{"id":50,"translation":"50. و ب ڕاستی ئیزایا منە ئیزایا دژوار."},{"id":51,"translation":"51. و بەحسێ مێڤانێت ئیبراهیمی بۆ وان بكە."},{"id":52,"translation":"52. وەختێ چۆیینە دەڤ، و گۆتن: سلاڤ ل تە بن، [ئیبراهیمی] گۆت: ب ڕاستی ئەم ژ هەوە دترسین."},{"id":53,"translation":"53. گۆتن: نەترسە ب ڕاستی ئەم مزگینییا كوڕەكێ زانا ددەینە تە."},{"id":54,"translation":"54. گۆت: ئەرێ پشتی ئەز پیربوویم هوین مزگینییێ ددەنە من؟ ڤێجا ب چ مزگینییێ ددەنە من؟!"},{"id":55,"translation":"55. وان گۆت: مە مزگینییا ڕاست و دورست دا تە، ڤێجا ژ بێ هیڤییان نەبە."},{"id":56,"translation":"56. ئیبراهیمی گۆت: ما كی ژ دلۆڤانییا خودێ بێ هیڤی دبیت، ژ بلی ژ ڕێدەركەڤتییان."},{"id":57,"translation":"57. [پشتی ئیبراهیمی زانی ملیاكەتن] گۆت: گەلی هنارتییان هەوە خێرە [هوین بۆ چ هاتینە هنارتن]؟"},{"id":58,"translation":"58. گۆتن: ئەم ب ئیزایەكا دژوارڤە، بۆ ملەتەكێ گونەهكار یێت هاتینە هنارتن [كو ملەتێ (لوط)ییە]."},{"id":59,"translation":"59. ژ بلی مالا (لوط)ی، ب ڕاستی ئەم وان هەمییان دێ ڕزگاركەین."},{"id":60,"translation":"60. ژنا وی تێ نەبیت، ب ڕاستی مە ئەو یا دانایی، ژ وان ئەوێت د ناڤ ئیزایێدا دمینن."},{"id":61,"translation":"61. ڤێجا وەختێ ئەو هنارتی، هاتینە دەڤ بنەمالا (لوط)ی."},{"id":62,"translation":"62. [(لوط)ی] گۆت: هوین ملەتەكێ بیانی و نەنیاسن."},{"id":63,"translation":"63. گۆتن: [ئەم ب چو تشتێ وەسا نەهاتینە كو تو مە نەنیاسی، ئەم قاسدێت خودێینە] ئەم ب وێ ئیزایێڤە بۆ تە یێت هاتین، یا ملەتێ تە د هاتنا وێدا ب شك."},{"id":64,"translation":"64. و مە ڕاستییا بۆ تە ئینایی [كو ئیزادانا وانە]، و ب ڕاستی ئەم ڕاستیبێژین."},{"id":65,"translation":"65. ڤێجا د وەختەكێ شەڤێدا، مرۆڤێت خۆ دەربێخە و تو ل دویڤ وان هەڕە [نەكو ئێك ژ وان بمینیت یان ب پاش خۆڤە بزڤڕیت، و د ئیزایا واندا بكەلیت]، و بلا كەس ژ هەوە ب پاش خۆڤە نەزڤڕیت [و بەرێ خۆ نەدەتێ كا چ ب سەرێ وان دئێت]، و هەڕنە وی جهی یێ‌ فەرمانا هەوە پێ هاتییە كرن."},{"id":66,"translation":"66. و مە وەحی بۆ [(لوط)ی] هنارت، كو ئەڤان هەمییان وەختێ سپێدە ب سەر واندا دئێت، دێ ئێنە قوتبڕكرن."},{"id":67,"translation":"67. و خەلكێ باژێری هاتن ب كەیفخۆشی مزگینی ددانە ئێك و دو [بۆ كرنا خرابییێ]."},{"id":68,"translation":"68. [(لوط)ی] گۆت: ئەڤە مێڤانێت منن، من شەرمزار نەكەن."},{"id":69,"translation":"69. و ژ خودێ بترسن [د دەرهەقا مێڤانێت مندا]، و هەتكا من نەبەن."},{"id":70,"translation":"70. [خەلكێ باژێری] گۆتن: ما مە تو ژ مێڤانكرنا بیانییان نەدابوویییە پاش."},{"id":71,"translation":"71. گۆت: ئەڤە ژنێت هەوە كچێت منن، ئەگەر هەوە دڤێت هەڕن نڤینا وان و گڕێ خۆ داڕێژن."},{"id":72,"translation":"72. سویند ب ژییێ‌ تە [سویندە ژ خودێ ب ژییێ‌ پێغەمبەری]، ئەو د پەریشان و گێژن، د گڕێ خۆدا."},{"id":73,"translation":"73. دگەل ڕۆژهەلاتێ قێڕییەكا ب هێز ئەو هنگاڤتن."},{"id":74,"translation":"74. ڤێجا مە باژێرێ وان سەروبن كر [و ئەو هێلانە د ناڤدا]، و مە هندەك خڕەبەرێت ئاخا سۆتی ب سەر واندا باراندن."},{"id":75,"translation":"75. و ب ڕاستی ئەڤ ڕویدانێت هەنێ ئایەت و نیشانن بۆ كەسێت هشیار و شارەزا."},{"id":76,"translation":"76. و ب ڕاستی [كاڤلێت وان] ل سەر ڕێكان [رێ و ڕێبارێت وان]، هێژ وەكی خۆ یێت مایین."},{"id":77,"translation":"77. و ب ڕاستی ئەڤە [سەرهاتییا وان، و كا چ ب سەرێ وان هات وەختێ د ڕێكا خودێدا ڕاوەستیایین و مایینە ل سەر سەرڕەقی و خرابییا خۆ] دەرس و نیشانەكە بۆ خودان باوەران."},{"id":78,"translation":"78. خەلكێ وارێ تێر داروبار و تێكڕا [ملەتێ شوعەیبی] د ستەمكار بوون."},{"id":79,"translation":"79. ڤێجا مە تۆل ل وان ڤەكر، و ب ڕاستی ئەڤ هەردووكە [مەدیەن باژێرێ شوعەیب پێغەمبەر، و سەدووم گوندێ (لوط) پێغەمبەر] كاڤلێت وان ل سەر ڕێكەكا دیارن."},{"id":80,"translation":"80. و خەلكێ حیجرێ [گوندێ صالح پێغەمبەر و مالێت (ثمود)، كو دكەڤتە د ناڤبەرا (مەدینە)یێ و تەبووكێدا] پێغەمبەر درەوین دانان."},{"id":81,"translation":"81. و مە موعجیزەیێت خۆ بۆ وان ئینان [ژ وان موعجیزەیا حێشترێ]، ڤێجا پشتا خۆ دانێ و ڕوییێ خۆ ژێ وەرگێڕان [ژ بەر هندێ ژی ئەو حێشتر كوشتن، و بێ ئەمرییا پێغەمبەرێ خۆ كرن]."},{"id":82,"translation":"82. و وان خانییێت ئێمن بۆ خۆ د چیایاندا دكۆلان [دا نەهەڕفن و دویری دزیكەر و دژمنان بن، یان ل دویڤ هزركرنا وان دا ژ ئیزایا خودێ د ئێمن بن]."},{"id":83,"translation":"83. ڤێجا د گەل هەلاتنا سپێدەیێ، قێڕییەكا ب هێز ئەو هنگاڤتن [و قوتبڕكرن]."},{"id":84,"translation":"84. و ئەوا وان ب دەست خۆڤە ئینایی [ژ كۆلانا خانییێت ئاسێ د چیایاندا]، ئەو ژ ئیزایا خودێ ڕزگار نەكرن [و مفا نەگەهاندە وان]."},{"id":85,"translation":"85. و مە ئەرد و ئەسمان و هندی د ناڤبەرا واندا، چێ نەكرینە ئەگەر ب هەقییێ نەبیت [ئانكو مە یێت ب دادپەروەری چێكرین، دا هەر ئێك ب كریارا خۆ بێتە جزاكرن]، و ب ڕاستی ڕۆژا قیامەتێ هەر دێ ئێت، ڤێجا تو ل وان ببۆرە، لێبۆرینەكا نەرم و حەلیم."},{"id":86,"translation":"86. و ب ڕاستی خودایێ تەیە زێدەچێكەر و زێدەزانا."},{"id":87,"translation":"87. و مە حەفت ئایەتێت هەر دئێنە دوبارەكرن [كو فاتیحەیە]، و قورئانا مەزن یێت دایینە تە."},{"id":88,"translation":"88. ڤێجا [هەی موحەممەد] چاڤێ خۆ نەبە وێ خۆشی و نیعمەتا مە دایییە هندەك ژ وان [نەموسلمانان]، و خەمێ ژ وان نەخۆ [كو باوەرییێ ب تە نائینن]، و خۆ بۆ خودان باوەران بشكێنە [خۆ بۆ وان ب ساناهی بێخە]."},{"id":89,"translation":"89. و بێژە: ب ڕاستی ئەز ئاگەهداركەرەكێ ڕۆنكەرم [ب ئاشكەرایی ئەز دبێژمە هەوە، ژ هەوە ناڤەشێرم، دێ ئیزا ب سەر هەوەدا ئێت]."},{"id":90,"translation":"90. هەروەكی مە ب سەر جوهی و فەلەیاندا ئینایییە خوارێ."},{"id":91,"translation":"91. ئەوێت قورئان پارچە پارچە كرین [باوەرییێ ب هندەكێ دئینن، و ژ هندەكێ بێ باوەرن]."},{"id":92,"translation":"92. ڤێجا ب خودایێ تە كەم، ئەم دێ پسیارێ ژ وان هەمییان كەین [ئێك ئێك]."},{"id":93,"translation":"93. ژ كار و كریارێت وان دكرن."},{"id":94,"translation":"94. ڤێجا ئەوا فەرمانا تە پێ دئێتەكرن ئاشكەرا بكە، و ڕوییێ خۆ ژ موشركان وەرگێڕە، و پویتەی ب وان نەكە."},{"id":95,"translation":"95. ب ڕاستی مە بەلا تڕانەكەران ژ تە ڤەكر [كو پێنج كەس بوون: وەلیدێ كوڕێ موغیرەی و (عاص)ێ كوڕێ وائیلی و ئەسوەدێ كوڕێ (مطلب)ی و ئەسوەدێ كوڕێ (عبد یغوث)ی و (حارث)ێ‌ كوڕێ قەیسی، خودێ ب ئاتافەكێ برن و بەلا وان ژ پێغەمبەری ڤەكر]."},{"id":96,"translation":"96. ئەوێت پەرستییەكێ دی د گەل خودێ پەرستی ددانن، ڤێجا ئەو دێ زانن [كا دویماهییا وان ل ئاخرەتێ دێ یا چاوا بیت]."},{"id":97,"translation":"97. و ب ڕاستی ئەم دزانین كو دلێ تە، ب ئەوا ئەو دبێژن، تەنگ دبیت."},{"id":98,"translation":"98. ڤێجا تو ب پەسەندكرنا خودایێ خۆ، خودایێ خۆ ژ كێم و كاسیان پاقژ بكە، و ژ سوجدەبەران بە [ئانكو هەر نەخۆشییەكا بگەهیتە تە، تەسبیحات و زكرێ خودێ و نڤێژ، دێ ل سەر تە سڤك كەن]."},{"id":99,"translation":"99. و هەتا دمری [ئانكو هندی یێ ساخی( خودایێ خۆ بپەرێسە."}]},{"id":16,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ئەمرێ خودێ هات [ئانكو قیامەت نێزیك بوو]، ڤێجا لەزێ لێ نەكەن، ب ڕاستی خودێ ژ وێ شركا ئەو دكەن یێ پاقژ و بلندە."},{"id":2,"translation":"2. [خودێ] ملیاكەتان [جبریل و ئەوێت د گەلدا ژ پارێزڤانێت وەحییێ] ب وەحییێ‌ و ب ئەمرێ خۆ ل سەر وی بەندەیێ خۆ یێ وی بڤێت دئینیتە خوارێ [دا مرۆڤان هشیار بكەن و]، دا نیشا مرۆڤان بدەن: كو ب ڕاستی چو خودێ نینن ژ بلی من، ڤێجا ژ من بترسن و پارێزكارییا من بكەن."},{"id":3,"translation":"3. ئەرد و ئەسمان ب هەقییێ و بۆ حیكمەتەكێ [نە گۆترە] چێكرینە، ڤێجا خودێ د سەر وێ شركێڕایە یا ئەو دكەن [حاشای خودێ ژ وێ شركا ئەو دكەن]."},{"id":4,"translation":"4. مرۆڤ یێ ژ چپكەكێ چێكری، ڤێجا [پشتی ئافراندنا وی تمام بووی] ئەو وەكی هەڤڕكەكێ ئاشكەرایە [بۆ خودایێ خۆ ئەوێ ئەو ژ ئاڤەكا كێم چێكری]."},{"id":5,"translation":"5. و تەرش [حێشتر و چێل و پەز و بزن] ژی یێت چێكرین، بۆ هەوە گەرماتی یا تێدا [ئانكو ئەو جلكێت هوین خۆ پێ گەرم دكەن ژ هری و موییێ‌ وان چێ دكەن]، و هندەك فایدەیێت دی ژی بۆ هەوە یێت تێدا هەین، و هوین دخۆن ژی."},{"id":6,"translation":"6. و بۆ هەوە جوانی یا د هاتنا واندا هەی [وەختێ ئێڤاری ژ چەرێ ڤەدگەڕن]، و د بەردانا واندا ژی [وەختێ سپێدەیێ بەرددەنە چەرێ]."},{"id":7,"translation":"7. و بارێت هەوە یێت گران بۆ باژێرەكی هەلدگرن، كو هوین نەدگەهشتنێ ب زەحمەتەكا زەحمەت نەبایە، ب ڕاستی خودایێ هەوە یێ میهرەبان و دلۆڤانە."},{"id":8,"translation":"8. و هەسپ و حێشتر و كەر یێت بۆ هەوە چێكرین دا هوین لێ سویار ببن [و بارێت خۆ پێ ڤەگوهێزن]، و جوانییە ژی بۆ هەوە [وەختێ هوین لێ سویار دبن و ب سویارییا خۆ شاهی دبن]، و ژ تشتێ هەوە زانین پێ نەیی ژی دێ چێ كەت [وەكی ئالاڤێت هاتن و چۆنێ]."},{"id":9,"translation":"9. و ل سەر خودێیە ڕێكا ڕاست [نیشا بەندەیێت خۆ بدەت و بۆ ڕۆن بكەت] و هندەك ڕێ هەنە یێت خوار و ڤیچن [ئەو ژی ڕێكێت بەرزەبوون و گاورییێ و ڕێكێت خەلكێت سەرداچۆیینە، ئەوێت ب دویڤ دلخوازییان كەڤتین]، و ئەگەر خودێ ڤیابایە دا هەوە هەمییان ڕاستەڕێ كەت."},{"id":10,"translation":"10. ئەو ئەوە یێ ئاڤ بۆ هەوە ژ عەوران ئینایییە خوار، هوین ژێ ڤەدخۆن، و ژ وێ ئاڤێ شینكاتی و داروبار شین دبیت، و هوین تەرشێت خۆ لێ دچەرینن."},{"id":11,"translation":"11. و خودێ بۆ هەوە پێ‌ [ب وێ ئاڤێ] چاندن و زەیتوین و دارقەسپ و تری و هەمی ڕەنگێت فێقی شین دكەت، ب ڕاستی د ڤێ چەندێدا بەلگە و نیشان بۆ وان یێت هەین ئەوێت هزرا خۆ دكەن."},{"id":12,"translation":"12. و خودێ شەڤ و ڕۆژ، و هەیڤ و ڕۆژ یێت ئێخستینە د بەرژەوەندییا هەوەدا، و ستێر ژی ب ئەمرێ وی سەرنەرم و موسەخەرن. ب ڕاستی ئەڤە نیشان و بەلگەنە بۆ وان ئەوێت عەقلێ خۆ ددەنە شۆلی."},{"id":13,"translation":"13. و هەر تشتەكێ ڕەنگ ڕەنگێ د ئەردیدا بۆ هەوە چێكری [ژ جانەوەر و شینكاتی و مەعدەنان]، ب ڕاستی ئەڤە نیشان و بەلگەنە بۆ وان ئەوێت بۆ خۆ چام و عیبرەتان وەردگرن."},{"id":14,"translation":"14. و هەر ئەوە دەریا ئێخستییە د بن خزمەتا هەوەدا، دا هوین گۆشتێ نوی و تەڕ ژێ بخۆن و دا هوین لۆلۆ و مەرجانان ژێ دەربێخن و بكەنە بەر خۆ، و تو گەمییێت مەزن تێدا دبینی ئاڤێ شەق دكەن و دچن، و دا هوین ب ڕێكا دەریایێ بازرگانییێ بكەن و دا هوین سوپاسییا وی بكەن."},{"id":15,"translation":"15. و چیایێت مەزن و بنەجهـ یێت ئێخستینە د ئەردیدا دا ئەرد هەوە ڕاگریت، و ڕویبار و ڕێك ژی بۆ هەوە یێت كرینە تێدا، دا هوین ب وان ڕویبار و ڕێكان ڕاستەڕێ ببن بۆ ئارمانجێت خۆ."},{"id":16,"translation":"16. و گەلەك نیشان و عەلامەت یێت ئێخستینە د ئەردیدا كو ڕێكان بۆ خۆ پێ بزانن، و ب ستێران ژی ڕێكا خۆ دزانن."},{"id":17,"translation":"17. ڤێجا ئەرێ ئەوێ ئافراندنێ دكەت وەكی وییە یێ ئافراندنێ نەكەت [نەشێت بكەت]. ڤێجا ما هوین هزرا خۆ ناكەن."},{"id":18,"translation":"18. و ئەگەر هوین نیعمەتێت خودێ [ل سەر خۆ] بهەژمێرن هوین نەشێن بهەژمێرن [نائێنە هەژمارتن]، و ب ڕاستی خودێ یێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":19,"translation":"19. و خودێ ئەوا هوین ڤەدشێرن و ئەوا هوین ئاشكەرا دكەن دزانیت."},{"id":20,"translation":"20. و ئەوێت ئەو ژ بلی خودێ دپەرێسن و هەوارا خۆ دگەهیننێ، چو چێ ناكەن و چو نادەن و ئەو ب خۆ چێكری و دایینە."},{"id":21,"translation":"21. ئەو یێت مرینە و نەیێت ساخن، و ئەو ب خۆ نوزانن كەنگی دێ ئێنە ڕاكرن بۆ قیامەتێ."},{"id":22,"translation":"22. و خودایێ هەوە خودایەكێ ب تنێیە، ڤێجا ئەوێت باوەرییێ ب ئاخرەتێ نەئینن، دلێت وان باوەری تێدا نینە و چو نانیاسن، و چو تێدا ناچیت، و ئەو خۆ د سەر هەقییێڕا دبینن."},{"id":23,"translation":"23. راستە و بێ گۆمانە خودێ ئەوا ئەو ڤەدشێرن و ئەوا ئەو ئاشكەرا دكەن دزانیت، ب ڕاستی خودێ حەژ خۆمەزنكەران ناكەت."},{"id":24,"translation":"24. و ئەگەر بۆ وان بێتە گۆتن: خودایێ هەوە چ ئینایییە خوارێ، دێ بێژن: ئەفسانەیێت پێشییان یێت ئینایینە خوارێ."},{"id":25,"translation":"25. [و وان ئەڤ بێ بەختییە كر] دا ئەو هەمی گونەهێت خۆ، و هندەك گونەهێت وان ژی، ئەوێت ئەوان ژ نەزانین د سەردابرین، ڕۆژا قیامەتێ هەلبگرن، بزانن ئەو بارەكێ پیس هەلدگرن و پیسە گونەهە ئەو دكەن."},{"id":26,"translation":"26. ب ڕاستی یێت بەری وان پیلان و ئۆیین گێڕان [دا خەلكی ژ پێغەمبەران ڤەڕەڤینن، و ئەو تشتێ ئەو پێ هاتین كو وەحییا خودێیە درەو بدانن]. ڤێجا خودێ ئاڤاهییێ‌ وان ژ بن كر و بان ب سەر واندا هاتە خوارێ، و ئیزا ژ وی ڕەخیڤە هاتە وان یا هزرا وان بۆ نەدچۆ."},{"id":27,"translation":"27. پاشی ڕۆژا قیامەتێ خودێ دێ وان ڕسوا و ڕەزیل كەت، و دێ بێژیتە وان: كا ئەو هەڤپشكێت من ئەوێت هەوە ل سەر خاترا وان هەڤڕكی و دژمنی [یا پێغەمبەر و موسلمانان] دكر، [د وی وەختیدا] ئەوێت خودێ زانین دایییێ‌ [ژ زانا و بانگهلدێران] دێ بێژن: ب ڕاستی ئەڤرۆ [كو ڕۆژا قیامەتێیە] شەرمزاری و ڕسوایی و ئیزا بۆ گاورانە."},{"id":28,"translation":"28. ئەوێت ستەم ل خۆ كرین، وەختێ ملیاكەت ڕوحێت وان دكێشن دەست ژ هەڤڕكی و دژمنییێ بەردان و تەسلیمی ئەمرێ خودێ بوون، دێ بێژن: مە چو خرابی نەدكر. بەلێ [كارێ هەوە خرابی بوو] ب ڕاستی خودێ دزانیت كا هەوە چ دكر."},{"id":29,"translation":"29. ڤێجا د دەرگەهێت جەهنەمێڕا هەڕنە ژۆر، هەروهەر تێدا (د جەهنەمێدا) بمینن، ڤێجا جهێ خۆمەزنكەران چەندێ پیسە."},{"id":30,"translation":"30. و گۆتنە پارێزكاران: خودایێ هەوە چ ئینایییە خوارێ؟ گۆتن: قەنجی. یێت قەنجی د ڤێ دنیایێدا كرین دێ قەنجی بۆ وان هەبیت و خێر و خەلاتێ ئاخرەتێ [بۆ وان ژ قەنجییا د دنیایێدا گەهشتییە وان] چێتر و پترە، و ب ڕاستی باشترین ئاڤاهییێ‌ پارێزكاران ئاڤاهییێ‌ ئاخرەتێیە."},{"id":31,"translation":"31. [ئەو ئاڤاهی] بەحەشتێت خۆجهیێنە دێ چنە تێدا، ڕویبار د بنڕا دچن و وان چ بڤێت یێ تێدا هەی، و هۆسا خودێ پارێزكاران خەلات دكەت."},{"id":32,"translation":"32. ئەوێت ملیاكەت ڕوحێت وان دكێشن، و ئەو یێت پاك و پاقژ ژ شرك و گونەهان، ملیاكەت سلاڤ دكەنە وان و دبێژنێ (السلام علیكم) سلاڤ ل سەر هەوە بن [د خۆشییێدا بمینن] و ژ بەر كار و كریارێت هەوە كرین هەڕنە د بەحەشتێدا."},{"id":33,"translation":"33. ئەرێ ئەو ل هیڤییا چنە، ئەو ل هیڤییێنە ملیاكەت [یێت ڕوحكێشانێ] بۆ وان بێن [روحا وان بستینن]، یان ژی ل هیڤییێنە ئەمرێ خودایێ تە [ب ئیزادانا وان] بهێت، هۆسا ئەوێت بەری وان ژی چۆیین وەكی وان دكر [و ژ بەر كار و كریارێت وان، خودێ د هیلاك برن]، و خودێ ستەم ل وان نەكرییە بەلێ وان ب خۆ ستەم ل خۆ كر."},{"id":34,"translation":"34. ڤێجا جزایێ كریارێت وان ئەو هنگاڤتن، و ئەوا وان تڕانە بۆ خۆ پێ دكر [كو ئیزایا خودێیە] ب سەر واندا هات و دۆرماندۆرێت وان گرتن."},{"id":35,"translation":"35. و ئەوێت هەڤال و هەڤپشك بۆ خودێ چێكرین گۆتن: ئەگەر خودێ ڤیابایە نە مە و نە باب و باپیرێت مە، كەسێ دی ژ بلی خودێ نەدپەرست، و مە چو تشت [ل دەڤ خۆ] بێی وی حەرام نەدكر، و هۆسا ئەوێت بەری وان ژی خودانێت خۆ و ڤێ بوون [عەینی درەوێ دكرن]، ڤێجا ما تشتەك ل سەر پێغەمبەران هەیە ژ بلی ڕاگەهاندنا ئاشكەرا."},{"id":36,"translation":"36. ب سویند مە بۆ هەر ملەتەكی پێغەمبەرەك هنارتییە [دا بێژنە وان] خودێ ب تنێ بپەرێسن، و پەرستنا غەیری خودێ نەكەن [وەكی سەرەگاوران و شەیتانی و بوتان و خێڤزانكان]، ڤێجا هندەك ژ وان خودێ یێت ڕاستەڕێ كرین، و هندەكان ژێ گومڕایی و بەرزەبوون بۆ كەڤت. ڤێجا د ئەردیدا بگەڕن و بەرێ خۆ بدەنێ كا دویماهییا درەوینان [وەكی ملەتێ عاد و (ثمود) و ملەتێ نووح و شوعەیب] بوو چ؟!"},{"id":37,"translation":"37. هندی تو خۆ بئێشینی و هندی تو یێ هشیار بی ل سەر ڕاستەڕێكرنا وان [تو نەشێی وان ڕاستەڕێ بكەی]، و ب ڕاستی خودێ وی ڕاستەڕێ ناكەت، ئەوێ وی گومڕا و بەرزەكری [ئانكو یێ خودێ گومڕایی بۆ ڤیایی و ڕێكا گومڕایییێ‌ گرتی، كەس نەشێت ڕاستەڕێ بكەت]، و وان چو پشتەڤان و هاریكار نینن [دەستێ وان بگرن و ڕاستەڕێ بكەن، یان ئیزایا خودێ ژ وان بدەنە پاش]."},{"id":38,"translation":"38. و وان سویندێت مەزن ب خودێ سویند خوارن كو یێ مر خودێ ساخ ناكەتەڤە، بەلێ.. [خودێ دێ‌ هەمی مرییان ساخ كەتەڤە] و ئەڤە سۆز و پەیمانە ژ دەڤ خودێ، بەلێ باراپتر ژ مرۆڤان نوزانن."},{"id":39,"translation":"39. [وان پشتی مرنێ دێ ساخكەتەڤە] دا بۆ وان ئەوا ئەو تێدا ژێك جودا دیار بكەت، و دا ئەوێت گاوربوویین [باوەری نەئینایین كو خودێ دێ وان ساخكەتەڤە] بزانن كو وان درەو دكر."},{"id":40,"translation":"40. ب ڕاستی ئاخڤتنا مە ئەڤەیە گاڤا مە بڤێت تشتەك هەبیت، ئەم بێژین هەبە دێ هەبیت."},{"id":41,"translation":"41. و ئەوێت بۆ خودێ مشەخت بوویین پشتی ستەم لێ هاتییە كرن، ئەم دێ وان ل جهەكێ دی یێ باش د ڤێ ژیانێدا ئاكنجی كەین، و خەلاتێ ئاخرەتێ هێژ مەزنترە ئەگەر ئەو بزانن."},{"id":42,"translation":"42. ئەو ئەون [ئەوێت ستەم ل وان هاتییە كرن و هاتینە ئیزادان و ژ وەلاتێ خۆ هاتینە دەرئێخستن] ئەوێت بێهنا خۆ فرەهـ كرین و سەبر كێشایین [ل سەر نەخۆشییان]، و پشتا خۆ ب خودێ گەرم دكەن."},{"id":43,"translation":"43. و مە بەری تە كەس نەشاندییە، ئەم وەحییێ‌ بۆ بهنێرین، ئەگەر زەلام نەبن [ئانكو هەر پێغەمبەرەكێ هاتییە هنارتن زەلامە و مرۆڤە و نە ملیاكەتە]، ڤێجا ئەگەر هوین [ڤێ] نەزانن ژ زانا و خودان زانینان بپرسن [ئانكو گەلی قورەیشییان ئەگەر هوین ڤێ نەزانن پسیارا خودان كتێبان (جوهی و فەلەیان) بكەن، دا بۆ هەوە بێژن كو هەمی پێغەمبەر مرۆڤ بوون، نە ملیاكەت..]."},{"id":44,"translation":"44. مە [ئەو پێغەمبەر] ب نیشان و بەلگەیێت ئاشكەراكەر [كو ببنە نیشانێت ڕۆن ل سەر ڕاستییا وان] و ب كتێبان هنارتن، و مە قورئان بۆ تە ئینا خوار، دا تو بۆ مرۆڤان ئەوا بۆ وان هاتی، ئاشكەرا بكەی، و بەلكی هزرا خۆ بكەن و ل خۆ بزڤڕن."},{"id":45,"translation":"45. ئەرێ ما ئەوێت پیلان و ئۆیینێت خرابییێ گێڕایین [دا خەلكی د سەردا ببەن یان دا تە ب دربێ زەلامەكی بكوژن]، پشت ڕاست بوویینە كو خودێ وان د ئەردیدا نابەتە خوارێ، یان ئیزا ژ وی ڕەخیڤە بۆ وان نائێت یێ وان هزر ژێ نەدكر؟!"},{"id":46,"translation":"46. یان ژی ئیزا د وەغەر و كار و چۆن و هاتن و بازرگانییا واندا وان بهنگێڤیت، ڤێجا نە بشێن ژێ بڕەڤن و نە بشێن ژ خۆ بدەنە پاش."},{"id":47,"translation":"47. یان ژی دەمێ ئەو ب ترس [كو ژ بن بچن و یا ب سەرێ یێت بەری وان هاتی بێتە سەرێ وان ژی] وان بهنگێڤیت و ئیزایێ بدەتە وان، ب ڕاستی خودایێ هەوە دلبێش و دلۆڤانە."},{"id":48,"translation":"48. ئەرێ ما ئەو بەرێ خۆ نادەنە وان تشتێت خودێ چێكرین، كا چاوا سیبەرا وان ڕاست و چەپ دئێتە ڤەگوهاستن و خوار دبیت، و خۆشكاندی سوجدەیێ بۆ خودێ دبەن."},{"id":49,"translation":"49. و هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی، ژ جانەوەران و ملیاكەت ژی هەمی سوجدەیێ بۆ خودێ دبەن و خۆ مەزن ناكەن."},{"id":50,"translation":"50. ئەو ژ خودایێ خۆ یێ د سەر خۆڕا دترسن، و ئەمرێ وان ب چ هاتییە كرن وێ دكەن."},{"id":51,"translation":"51. و خودێ ئەمر كر: دو پەرستییان نەگرن [پەرستنا دو خودایان نەكەن]، ب ڕاستی خودایێ هەوە ب تنێ ئێكە، و ژ من ب تنێ بترسن."},{"id":52,"translation":"52. و چ د ئەرد و ئەسماناندا هەیە بۆ وییە، و تاعەت و گوهداری و پەرستن و دلبێشییا بەردەوام بۆ وییە، ئەرێ ڤێجا هوین خۆ ب ئێكێ دی ژ بلی خودێ دپارێزن و دترسن."},{"id":53,"translation":"53. و هەر نیعمەت و كەرەمەكا هوین تێدا بن ژ خودێیە، پاشی هەر وەختەكێ نەخۆشییەك گەهشتە هەوە، ڤێجا دێ هوین لاڤلاڤا خۆ ب هەوار و دەنگێ بلند گەهیننە وی."},{"id":54,"translation":"54. پاشی هەر وەختەكێ ئەو نەخۆشی ل سەر هەوە ڕاكر، دەستەكەك ژ هەوە هەڤپشكان بۆ خودایێ خۆ چێ دكەن."},{"id":55,"translation":"55. [ئەو ڤی كاری دكەن] دا چاڤێت خۆ ژ وان كەرەم و نیعمەتان بگرن ئەوێت مە د گەل وان كرین، ڤێجا هوین د خۆشییێدا بمینن بەلێ هوین دێ زانن [كا دویماهییا هەوە دێ بیتە چ؟]."},{"id":56,"translation":"56. ئەو پشكەكێ ژ وی ڕزقێ مە دایییە وان، بۆ وان [بوتان] ددانن ئەوێت چو تشتی نەزانن، ب خودێ [ڕۆژا قیامەتێ] پسیارا هەوە دێ ل سەر وان درەوان ئێتەكرن ئەوێت هەوە دكرن."},{"id":57,"translation":"57. و وان [ملیاكەت] كچ بۆ خودێ دانان، [حاشای خودێ] خودێ ژ ڤێ گۆتنا وان یێ پاك و پاقژە، و كا وان چ دڤیا ئەو بۆ خۆ ددانان."},{"id":58,"translation":"58. و هەر وەختێ مزگینی ب كچێ بۆ ئێكی بێتە دان [كو خودێ كچەكا دایییێ‌]، دێ ناڤچاڤێت وی تێكچن و ڕەش بن، و دێ كەربگرتی بیت و دێ كەربێ داعویریت."},{"id":59,"translation":"59. ژ بەر مزگینییا خراب و ل سەر گران، خۆ ژ خەلكی ڤەدشێریت [و نوزانیت] ئەرێ وێ كچێ شكەستی و ڕەزیل بهێلیت، یان ژی ب ساخی بن ئاخ بكەت، هشیار بن پیسە حوكمە ئەو دكەن [وەختێ ئەو كچێت ئەو پێ نەخۆش ب بال خودێڤە لێ ددەن، و كوڕان ب بال خۆڤە لێ ددەن]."},{"id":60,"translation":"60. ئەوێت باوەرییێ ب ئاخرەتێ نەئینن سالۆخەتێ‌ پیس و خراب بۆ وانە، و سالۆخەتێ پاك و بلند بۆ خودێیە و ئەوە یێ سەردەست و كاربنەجهـ."},{"id":61,"translation":"61. و ئەگەر خودێ مرۆڤان ب ستەما وان ئیزا بدەت [ئانكو ژ بەر ستەما وان ئیزا بۆ وان ئینابایە]، تشتێ ل سەر ڕوییێ ئەردی بلڤلڤیت نەدهێلا، بەلێ وان بۆ وەختەكێ دیاركری گیرۆ دكەت [كو ڕۆژا قیامەتێیە]، ڤێجا ئەگەر وەختێ وان هات، نە بیستەكێ ل پاش و نە بیستەكێ پێش دكەڤن."},{"id":62,"translation":"62. و وێ بۆ خودێ ددانن یا وان بۆ خۆ نەڤێت [ئانكو كچان بۆ خودێ ددانن، و وان ب خۆ كچ نەڤێن] و ژ درەو دبێژن: ب ڕاستی بەحەشت بۆ مەیە [ئەگەر قیامەت ژی هەبیت]، ب ڕاستی ئاگر بۆ وانە و ئەو دێ ل پێشییێ‌ بن، و دێ تێدا ئێنە هێلان و ئێنە ژ بیركرن."},{"id":63,"translation":"63. ب خودێ بەری تە مە بۆ گەلەك ملەتان پێغەمبەر هنارتینە، ڤێجا شەیتانی كریارێت وان یێت خراب بۆ وان خەملاندن، ڤێجا ئەڤرۆ [كو ڕۆژا قیامەتێیە] شەیتان سەركار و تەكێ وانە [ڤێجا بلا ل هیڤییێ‌ بن كا شەیتان دێ چ هاریكارییا‏ وان كەت]، و ئیزایەكا دژوار بۆ وان هەیە."},{"id":64,"translation":"64. و مە ئەڤ قورئانە بۆ تە ئینایییە خوارێ، دا تو بۆ وان دیار بكەی ئەوا ئەو تێدا ب گۆمان و دودل و [مە ئەڤ قورئانە بۆ تە ئینایییە خوارێ]، دا ببیتە ڕێكا ڕاستەڕێیی و دلۆڤانییێ بۆ وان ئەوێت باوەرییێ دئینن."},{"id":65,"translation":"65. و خودێ ئاڤ [باران] ژ ئەسمانی ئینا خوارێ، ڤێجا ئەرد پشتی مری [هشك بوویی] ساخكر و شینكر، ب ڕاستی ئەڤە بەلگە و نیشانەكا ئاشكەرایە بۆ وان ئەوێت ژ دل گوهێ خۆ ددەنێ."},{"id":66,"translation":"66. و ب ڕاستی بۆ هەوە د تەرشاندا [د پەز و چێل و حێشتراندا، د چێكرن و سەرنەرمكرنا واندا بۆ هەوە] دەرس و چامە هەنە، و د زكێ واندا د ناڤبەرا ڕیخێ و خوینێدا شیرەكێ زەلال و پارزنی ددەینە هەوە كو ب ساناهی د گەورییا واندا بچیت یێت ڤەدخۆن."},{"id":67,"translation":"67. و هوین ژ فێقییێ‌ دارقەسپێ و مێوێت تری مەیێ [ئارەقێ] و ڕزقێ پاك و چاك [وەكی ترشی و ڕیچۆلێ و قەسپ و مێویژان و دۆشاڤێ و شەربەتێ... هتد] ژێ دگرن و چێ دكەن، ب ڕاستی ئەڤە بەلگە و نیشانەكە بۆ وان ئەوێت ئەقلێ خۆ ددەنە شۆلی."},{"id":68,"translation":"68. و خودایێ تە ئیلهام دا مێشا هنگڤینی، كو جهێ خۆ ل چیا و داران و د وان ئاڤاهییێت دئێنە ئاڤاكرندا بكە."},{"id":69,"translation":"69. پاشی ژ هەمی فێقییان بخۆ، ڤێجا ئەو ڕێكێت خودایێ تە ئیلهاما تە پێ كری ب ساناهی بگرە و تێڕا هەڕە. و د ناڤ هناڤێت وێدا ڤەخوارنەكا ڕەنگ ڕەنگ دەردكەڤیت، دەرمانە بۆ مرۆڤان، ب ڕاستی ئەڤە نیشانەكا ئاشكەرایە بۆ وان ئەوێت هزرا خۆ دكەن."},{"id":70,"translation":"70. و خودێ هوین یێت چێكرین پاشی دێ هەوە مرینیت و هندەك ژ هەوە دێ ئێنە هێلان هەتا ژییێ‌ نەهشییێ، دا یێ هاتییە هێلان پشتی زانینێ چو نەزانیت، ب ڕاستی خودێ خودان شیان و زانایە."},{"id":71,"translation":"71. و خودێ هندەك ژ هەوە ب سەر هندەكان ئێخستینە د ڕزقیدا، ڤێجا ئەوێت خودێ ڕزق دایییێ‌ و ب سەر یێت دی هاتینە ئێخستن، بەرهەڤ نینن ڕزقێ خۆ بدەنە كۆلەیێت خۆ دا هەمی وەك ئێك لێ بێن [پا چاوا ئەو دورست دكەن بەندەیێت خودێ د ملكێ خودێدا پشكدار بكەن و بیننە ڕێزەكێ]. ئەرێ ئەو نیعمەتێت خودێ نائیننە بەرچاڤێت خۆ؟!."},{"id":72,"translation":"72. و خودێ بۆ هەوە ژ نفشێ هەوە هەڤسەر و هەڤگیان چێكرینە، و كوڕ و نەڤی ژ وان هەڤسەران دایینە هەوە، و تشتێ پاك و پاقژ كرییە ڕزقێ هەوە، ئەرێ ڤێجا ئەو باوەرییێ ب پویچییێ‌ و باتلی دئینن [كو بوتێت وان زیانێ یان مفایی دگەهیننە وان]، و چاڤێت خۆ ژ كەرەم و نیعمەتێت خودێ دگرن."},{"id":73,"translation":"73. و وان ژ بلی خودێ دپەرێسن ئەوێت نە شیان هەی ڕزقەكی ژ ئەسمانان بۆ وان بهنێرن [وەكی بارانێ] و نە دشێن ڕزقەكی بۆ وان ژ ئەردی دەربێخن [وەكی داروبار و شینكاتی]، و خۆ ئەگەر بزاڤێ ژی بكەن هەر نەشێن."},{"id":74,"translation":"74. ڤێجا چو نموونەیان بۆ خودێ نەئینن [چونكی خودێ ئێكە و كەس وەكی وی نینە، و وان دگۆت خودێ خودانێ هەمی گەردوونییە، ئەو ژ هندێ مەزنترە ئەم ئێكسەر وی بپەرێسین، ڤێجا دڤێت هندەك د ناڤبەرا مە و ویدا بن]، ب ڕاستی خودێ [خرابییا نموونەیا هوین دئینن] دزانیت و هوین ب خۆ نوزانن [كا ئەڤ نموونەیە چەند نەیا د جهێ خۆدایە]."},{"id":75,"translation":"75. خودێ نموونەیەك ئینا، كۆلەیەكێ بێ هێز و نەچار كو نەشێت چو ب دەست خۆڤە بینیت، و ئێكێ دی مە كەرەم د گەل كربیت و ڕزقەكێ باش ژ دەڤ خۆ مە دابیتێ، ڤێجا نەپەنی و ئاشكەرا ژێ دمەزێخیت [د ڕێكێت خێرێدا]، ئەرێ ما ئەڤە وەكی ئێكن [ئەرێ بەندەیێ ئازاد و یێ د بن كۆلەتیێڤە و ب خودان وەكی ئێكن، ئەها هۆسا خودایێ ڕزقدار و چێكەر، و بەرێت ئەو دپەرێسن نەوەكی ئێكن]، و حەمد و سەنا هەمی بۆ خودێنە بەلێ باراپتر ژ وان نوزانن."},{"id":76,"translation":"76. و خودێ نموونەیەك ئینا و دیاركر، دو زەلامان، ئێك ژ وان یێ كەڕ بیت و نەشێت چو بكەت [چونكی یێ بێ فامە و نەشێت باخڤیت]، و ئەو خۆ ب خۆ بارە ل سەر خودانێ خۆ و سەركارێ خۆ [چونكی نەشێت ب كارێ خۆ ڕابیت]، هەر جهێ بەرێ وی بدەتێ سەرفراز نابیت و خێر ژێ چێ نابیت. ڤێجا ئەرێ ئەڤە و [یێ دورست و ژیر و ژێهاتی] ئەوێ فەرمانێ‌ ب دادپەروەرییێ‌ دكەت و ئەو ب خۆ ژی ل سەر ڕێكا ڕاست و دورست بیت وەكی ئێكن [مەخسەد ژ ئینانا ڤی نموونەیی ئەوە كو ئەو بوتێت هشك و بێ ئەزمان ئەوێت ئەو بۆ خۆ دكەنە هەڤپشك وەكی خودێ نابن]."},{"id":77,"translation":"77. و زانینا غەیبا ئەرد و ئەسمانان یا خودێیە [و كەس د گەل پشكدار نینە]، و كارێ ڕۆژا قیامەتێ ل دەڤ خودێ [د هاتن و لەزوبەز و ساناهیبوونا خۆدا] وەكی گرتن و ڤەكرنا چاڤییە یان هێژ نێزیكترە، و ب ڕاستی خودێ ل سەر هەمی تشتان یێ دەستهەلاتدارە."},{"id":78,"translation":"78. و خودێ هوین ژ زكێت دەیكێت هەوە دەرئێخستن [بچویك و لاواز] هەوە چو نەدزانی، و گوه و چاڤ و دل دانە هەوە، دا هوین سوپاسی و شوكورا خودێ بكەن [دا هوین هەر ئەندامەكی ژ ڤان د جهێ وی یێ دورستدا ب كاربینن]."},{"id":79,"translation":"79. ئەرێ ما ئەو بەرێ خۆ نادەنە بالندەیان، وەسا یێت هاتینە چێكرن كو ب ساناهی ل ئەسمانی بفڕن، و كەس وان ڕاناگریت و ناپارێزیت خودێ نەبیت، ب ڕاستی ئەڤە بەلگە و نیشانن [ل سەر دەستهەلاتدارییا خودێ] بۆ وان ئەوێت باوەرییێ دئینن."},{"id":80,"translation":"80. و خودێ خانییێت هەوە بۆ هەوە كرینە جهێ ئاكنجیبوونێ، و ژ پیستێت تەرشان بۆ هەوە خانی چێكرینە [وەكی كوین و ڕەشمالان] كو ڕۆژا هوین ئاكنجی دبن و كوینێت خۆ ڤەددەن، و ڕۆژا هوین وەغەرێ دكەن د سڤكن بۆ هەوە و ژ هرییا پەزی و لڤایا حێشتران و موییێ‌ بزنان ناڤمالی بۆ هەوە چێ كرییە، مفایی بۆ خۆ ژێ وەرگرن هەتا دەمەكی [هەتا وەختێ مرنێ]."},{"id":81,"translation":"81. و خودێ بۆ هەوە ژ وی تشتێ وی چێكری سیبەر و سه دایییێ‌ [دا ژ گەرما ڕۆژێ بێنە پارستن] و بۆ هەوە شكەفت ئێخستینە د چیایاندا، و جلك [ژ هرییێ] بۆ هەوە چێكرین، هەوە ژ گەرما ڕۆژێ بپارێزن و دیسا هندە جلك یێت دایینە هەوە [وەكی زری كومزرییان] هەوە ژ دژوارییا شەڕی بپارێزن، و هۆسا كەرەم و قەنجییێت خۆ ل سەر هەوە تمام دكەت، دا هوین ب دورستی خۆ بسپێرنە خودێ [ل بەر ئەمرێ وی ڕاوەستن]."},{"id":82,"translation":"82. ڤێجا ئەگەر وان ڕوییێ خۆ وەرگێڕا [و موسلمان نەبوون پشتی ڤان نیشان و بەلگەیان ژی، چو ل سەر تە نینە و تو چو خوسارەت نابی] یا ل سەر تە، ب ڕاستی بەس ڕاگەهاندنا ئاشكەرایە."},{"id":83,"translation":"83. ئەو نیعمەت و كەرەمێت خودێ [ب دەڤی] دزانن، پاشی [ب كریارێت خۆ] ئینكار دكەن [وەختێ ئەو ئێكێ دی ژ بلی خودانێ ڤان نیعمەتان دپەرێسن] و باراپتر ژ وان چاڤنقن، و نیعمەتێت خودێ ئینكار دكەن."},{"id":84,"translation":"84. و ڕۆژا ئەم ژ هەر ملەتەكی شاهدەكی [كو پێغەمبەرێ وانە] بۆ دئینین، پاشی دەستویری بۆ گاوران نائێتەدان كو عوزرا خۆ بخوازن و ژ وان نائێتە خواستن ئەو ژ خرابییا خۆ بزڤڕن، و ژ نوی خودایێ خۆ ب گۆتنەكێ یان ب كریارەكێ ڕازی بكەن [چونكی ڕۆژا قیامەتێ نە ڕۆژا كارییە، بەلێ ڕۆژا جزاكرن و خەلاتانە ل سەر كار و كریارێت دنیایێ]."},{"id":85,"translation":"85. و وەختێ ستەمكار ئیزا و عەزابێ دبینن، ڤێجا ئیزایا وان نە ل سەر وان سڤك دبیت، و نە ژی مۆلەت و دەرفەت بۆ وان دئێتەدان [سەر ژ نوی تۆبە بكەن]."},{"id":86,"translation":"86. وەختێ موشرك ئەوێت بۆ خودێ كرینە هەڤپشك [كو پەرستییێت وانن] دبینن، دێ بێژن: خودێوۆ ئەڤە ئەو هەڤپشكێت مەنە ئەوێت مە بۆ تە چێكرین و مە شوینا تە دپەرستن [ڤێجا هەقێ مە ژ وان چێكە، وان ئەم د سەردابرین]، ڤێجا پەرستییان ئاخڤتنا وان ل وان زڤڕاند، ب ڕاستی هوین درەوینن [مە چوجا نەگۆتییە هەوە مە بپەرێسن]."},{"id":87,"translation":"87. د وێ ڕۆژێدا ئەوێت ستەمكار و گاور تەسلیمی حوكمێ خودێ دبن، و ئەو هزرا وان دكر [كو بوت و پەرستییێت وان دێ مەهدەر و بەڕەڤانییێ بۆ كەن] ل وان بەرزەبوو."},{"id":88,"translation":"88. ئەوێت گاور بوویین و خەلك ژی ژ ڕێكا خودێ دایینە پاش [چ ب خورتی، چ ژی ب خەملاندنا گاورییێ ل بەر وان]، دێ ئیزایێ ل سەر ئیزایێ ل سەر وان زێدەكەین [جارەكێ چونكی هێژایی وێ ئیزایێنە، یا دویێ ژ بەر سەردابرنا خەلكی] ژ بەر وێ‌ خرابییا وان دكر."},{"id":89,"translation":"89. و بینە بیرا وان ڕۆژا ئەم بۆ هەر ملەتەكی ژ وان ب خۆ، شاهدەكی ل سەر وان دئینین [پێغەمبەرێت وانن، دا شادەیییێ ل سەر وان بدەن]، و ئەم تە ژی ل سەر ڤان [موسلمانان] شاهد دئینین. و مە ئەڤ قورئانە بۆ تە ئینا خوارێ، كو ڕۆنكەرا هەمی تشتانە و ڕێكا هیدایەتێیە، و دلۆڤانی و مزگینییە بۆ موسلمانان."},{"id":90,"translation":"90. ب ڕاستی خودێ فەرمانێ ب دادپەروەرییێ‌ و قەنجییێ و هاریكارییا‏ كەس و كاران ب دانێ، دكەت، و نەهییێ‌ ژ هەمی گونەهێت كرێت و كریارێت نە د گەل سروشتێ مرۆڤان و كریارێت تەرێف [ئەوێت شریعەتی دورست نەكرین] و ستەم و خۆمەزنكرنێ دكەت، خودێ ڤان شیرەتان ل هەوە دكەت دا هوین بۆ خۆ پێڤە بچن."},{"id":91,"translation":"91. و هوین سۆز و پەیمانێت خۆ ب جهـ بینن گاڤا هەوە سۆز و پەیمان دا، و سویندێت خۆ پشتی هەوە، خودێ ل سەر خۆ كرییە شاهد و زێرەڤان و موكومكرین نەشكێنن، ب ڕاستی تشتێ هوین دكەن خودێ دزانیت و یێ پێ ئاگەهە."},{"id":92,"translation":"92. ڤێجا هوین ژی وەكی وێ [ژنێ] نەبن ئەوا هرییا خۆ پشتی موكوم ڕێسایی كرییە هریڤە [ئانكو سۆز و پەیمانان نەدەن و موكوم كەن پاشی بشكێنن، وەكی وێ ژنێ ئەوا ڕیسێ خۆ كرییەڤە هری]، و سویندخوارنا خۆ بكەنە حیلە و حەوالە و ڕێكا خاپاندنێ د ناڤبەرا خۆ ب خۆدا، چونكی هوین دبینن هندەك [كو قورەیشینە] ب مال و مرۆڤان پترن ژ هندەكێت دی [موسلمانن]، ب ڕاستی خودێ هەوە ب ڤان سۆز و پەیمانان دجەڕبینیت [كا سۆز و پەیمانا هەوە دایییە پێغەمبەری هوین دێ ب جهـ ئینن یان دێ شكێنن چونكی قورەیشی پتر و ب هێزترن ژ موسلمانان] و [خودێ] دێ‌ ڕۆژا قیامەتێ‌ ئەو تشتێ‌ هوین تێدا ژێك جودا، بۆ هەوە ئاشكەراكەت [و هەر ئێكی دێ جزایێ وی دەتێ]."},{"id":93,"translation":"93. و ئەگەر خودێ حەزكربایە دا هەوە هەمییان پێكڤە كەتە ئێك ملەت و ئێك دین، بەلێ یێ خودێ بڤێت دێ ژ ڕێكا ڕاست بەرزەكەت و یێ بڤێت دێ ڕاستەڕێ كەت، و ب ڕاستی پسیار ژ هەوە دێ ئێتەكرن ل سەر وان كریاران یێت هەوە دكرن."},{"id":94,"translation":"94. و هوین [گەلی موسلمانان] سویندێت خۆ نەكەنە ڕێكا حیلە و حەوالە و غەدر و خیانەتێ د ناڤبەرا خۆدا، ڤێجا ژ بەر هندێ پێ ل سەر ڕێكا ڕاست بتەحسن و ژ هەقییێ دەركەڤن پشتی بنەجهـ بوویین، و ئیزا و عەزاب [ل دنیایێ] هەوە بهنگێڤیت ژ بەر دانەپاشا خەلكی ژ دینێ خودێ [ب سویند و پەیمانێت ژ درەو] [و ڕۆژا قیامەتێ] بۆ هەوە ئیزایەكا مەزن هەیە."},{"id":95,"translation":"95. و پەیمانا هەوە د گەل خودێ دایی [كو هوین پشتەڤانی و هاریكارییا‏ پێغەمبەری بكەن و ڕێكا وی بگرن و بەرنەدەن]، ب بهایەكێ كێم نەگوهۆڕن و نەفرۆشن، ب ڕاستی ئەوا ل دەڤ خودێ بۆ هەوە چێترە ئەگەر هوین بزانن."},{"id":96,"translation":"96. [چونكی] ئەوا ل دەڤ هەوە [ژ سامان و زێر و زینەتان] نامینیت [چەند گەلەك ژی بیت]، بەلێ ئەوا ل دەڤ خودێ دێ مینیت، و ب ڕاستی ئەوێت [ژ بەر مە هاتینە ئیزادان و نەخۆشی گەهشتییێ‌ و] سەبر كێشایین، ب ڕاستی ئەم دێ ژ كار و كریارێت وان چێتر وان خەلات كەین."},{"id":97,"translation":"97. هەر كەسێ كارێ قەنج بكەت و خودان باوەر ژی بیت ژ ژن و مێران، دێ ژیانەكا سەرفەراز و پاقژ د ڤێ دنیایێدا دەینێ و [ڕۆژا قیامەتێ] ئەم دێ ژ كار و كریارێت وان چێتر وان خەلات كەین."},{"id":98,"translation":"98. ڤێجا ئەگەر تە ڤیا قورئانێ بخوینی، ژ خودێ بخوازە تە ژ وەسواس و ئاوازێت شەیتانێ لەعنەتی و ژ ڕەحما خودێ دەرئێخستی بپارێزیت [ئانكو بێژە (اعوذ بالله من الشیطان الرجیم) دا شەیتان تە ژ تێگەهشتنا قورئانێ و كارپێكرنا وێ دویر نەئێخیت]."},{"id":99,"translation":"99. ب ڕاستی وی چو دەستهەلات ل سەر وان نینە ئەوێت باوەری ئینایین، و پشتا خۆ ب خودایێ خۆ گەرم دكەن."},{"id":100,"translation":"100. ب ڕاستی دەستهەلاتدارییا وی بەس ل سەر وانە ئەوێت ب دویڤ وی كەڤتین، و وی دكەنە دۆستێ خۆ و بۆ خۆ دكەنە سەركار و ڕێبەر، و ئەوێت بۆ خودێ هەڤپشكان چێ دكەن."},{"id":101,"translation":"101. و ئەگەر ئەم ئایەتەكێ ل جهێ ئایەتەكا دی بینین [ئانكو فەرمانا ئایەتەكێ ب فەرمانا ئایەتەكا دی ڕاكەین و نەسخ كەین]، و خودێ چێتر دزانیت كا ئەو چ دئینیتە خوارێ [ئانكو خودێ چێتر دزانیت كا چ ب كێر مرۆڤان دئێت و چ پتر د خێرا واندایە] دێ بێژن: تو [هەی موحەممەد] درەوان ب ناڤێ خودێ دكەی، بەلكی باراپتر ژ وان [چو ژ حیكمەت و نهینییا نەسخكرنێ] نوزانن."},{"id":102,"translation":"102. [هەی موحەممەد] بێژە وان: ب ڕاستی جبریلی ئەڤ قورئانە ژ دەڤ خودایێ تە ب هەقییێڤە [بێ خەلەتی و گرێدایی ب حیكمەتێڤە] ئینایییە خوارێ، دا ئەوێت باوەری ئینایین موكوم بكەت، و دا ببیتە مزگینی و ڕاستەڕێیی بۆ موسلمانان."},{"id":103,"translation":"103. و ب سویند ئەم دزانین كو ئەو دبێژن: [ئەڤێ قورئانێ] مرۆڤەك [بەنی ئادەمەك نە ملیاكەتەك وەكی ئەو دبێژیت] نیشا وی ددەت. [ئەڤە دێ چاوا كەڤتە بەرێك] و ئەوێ هزرا وان بۆ دچیت [كو وی موحەممەد یێ فێری قورئانێ كری]، زمانێ وی بیانی و نە عەرەبییە [چو ژ ڕەوانبێژییا عەرەبی نوزانیت]، و ئەڤ قورئانە زمانەكێ عەرەبی یێ خودان بەیان و فەساحەتە."},{"id":104,"translation":"104. ب ڕاستی ئەوێت باوەرییێ ب ئایەتێت خودێ [قورئانێ] نەئینن، خودێ وان [هندی ل سەر گاورییێ بن] ڕاستەڕێ ناكەت، و [ڕۆژا قیامەتێ] بۆ وان ئیزایەكا دژوار و ب ژان هەیە."},{"id":105,"translation":"105. ئەو درەوان دكەن ئەوێت باوەرییێ ب ئایەتێت خودێ [قورئانێ] نەئینن، [ڤێجا چاوا درەو دێ كەڤتە ڕەنگێ پێغەمبەری و ئەو كەسێ ئێكێیە باوەری ب قورئانێ ئینایی] و ئەڤێت هۆ دبێژن ئەون درەوكەر."},{"id":106,"translation":"106. هەر كەسێ پشتی باوەری ئینانێ باوەرییێ ب خودێ نەئینیت [و گاور ببیت]، ژ بلی وی یێ خورتی لێ هاتییە كرن و دلێ وی یێ تژی باوەری، بەلێ ئەوێ دلێ وی بۆ گاورییێ ڤەببیت و پێ خۆش ببیت، غەزەب و كەربا خودێ ل سەر وان بیت، و ئیزایەكا مەزن بۆ وان هەیە."},{"id":107,"translation":"107. ئەڤە [ئیزایا ژێگۆتی] چونكی وان ژیانا دنیایێ هەلبژارت و ب سەر ئاخرەتێ ئێخست و پتر ڤیا، و ب ڕاستی خودێ ئەوێت گاوربوویین ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":108,"translation":"108. ئەڤە ئەون ئەوێت خودێ مۆر ل سەر دل و گوه و چاڤێت وان دانایی، و ئەڤەنە یێت بێ ئاگەهـ."},{"id":109,"translation":"109. ب ڕاستی و بێ شك ئەڤەنە یێت خوسارەت ڕۆژا قیامەتێ."},{"id":110,"translation":"110. پاشی ب ڕاستی خودایێ تە بۆ ئەوێت مشەخت بوویین [ژ مەكەهێ] پشتی هاتینە ئیزادان، پاشی [پشتی مشەختبوونێ] جیهاد كرین، و سەبر [ل سەر جیهادێ] كێشایین، ب ڕاستی خودایێ تە پشتی ڤێ [مشەختبوون و جیهاد و سەبركێشانێ] یێ گونەهـ ژێبەر و لێنەگر و دلۆڤانە."},{"id":111,"translation":"111. [بینە بیرا خۆ] ڕۆژا هەر كەسەك دئێت [كو ڕۆژا قیامەتێیە] و د بەر خۆ ب تنێدا جڕەبڕێ دكەت، و جزایێ كارێ هەر كەسەكی دێ ئێتە دان و ستەم ل وان نائێتەكرن [نە خێرێت وان كێم دبن، نە ژی خرابی ل سەر وان زێدە دبن]."},{"id":112,"translation":"112. و خودێ [خەلكێ] گوندەكی دكەتە نموونە، ژین و ژیارا خۆ تەنا و تەسەل دبۆراندن، و ژ هەمی ڕەخانڤە ڕزقەكێ بەرفرەهـ بۆ وان دهات، بەلێ شوینا شوكور و سوپاسییا خودێ بكەن، نیعمەت و كەرەمێت وی [یێت خودێ] نەئینانە بەر چاڤێت خۆ و نە شوكوراندن. خودێ ژی كراسێ برسێ و ترسێ كرە بەر وان و ژار و ژیر كرن، ژ بەر وان كار و كریارێت ئەوان دكرن."},{"id":113,"translation":"113. ب سویند پێغەمبەرەك هەر ژ وان ب خۆ بۆ وان هات، باوەری پێ نەئینان و درەوین دانان، ڤێجا ئیزایێ ئەو هنگاڤتن و ئەو یێت ستەمكار."},{"id":114,"translation":"114. ڤێجا هوین [گەلی مرۆڤان] ژ وی ڕزقێ خودێ دایییە هەوە ب دورستی [ب حەلالی] و پاقژی بخۆن، و سوپاسییا نیعمەتا خودێ بكەن ئەگەر هوین ڕاست وی ب تنێ دپەرێسن."},{"id":115,"translation":"115. ب تنێ [گۆشتێ] مرار و خوین [یا ڕۆن] و گۆشتێ بەرازی، و یێ نە بۆ خودێ هاتییە سەرژێكرن، ل سەر هەوە هاتییە حەرامكرن، بەلێ یێ نەچار و مەجبوور بیت [ئەڤێت بۆری بخۆت]، ب وی شەرتی دل ل سەر نەبیت و ژ هەوجەیییێ نەبۆرینیت [خودێ لێ ناگریت چونكی]، ب ڕاستی خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":116,"translation":"116. نەكو هوین ژ درەو [بێ بەلگە و نیشان] ڤی حەلالكەن و ڤی حەرامكەن و بێژن: ئەڤە دورستە [حەلالە] و ئەڤە نەدورستە [حەرامە]، دا هوین پێ درەوان ژ كیسێ خودێ بكەن. ب ڕاستی ئەوێت درەوان ب ناڤێ خودێ دكەن سەرفەراز نابن."},{"id":117,"translation":"117. د ڤێ دنیایێدا دێ خۆشییەكا كێم بەن، و ڕۆژا قیامەتێ دێ كەڤنە د ئیزایەكا زێدە ب ژاندا."},{"id":118,"translation":"118. و ل سەر جوهییان ژی، ئەو تشتێ بەری نوكە مە بۆ تە گۆتی [كو حەرامە] مە حەرام كرییە. و مە ب ڤێ [حەرامكرنێ] ستەم ل وان نەكرییە، بەلێ وان ب خۆ ستەم ل خۆ دكر."},{"id":119,"translation":"119. پاشی ب ڕاستی خودایێ‌ تە بۆ ئەوێت ژ نەزانین گونەهـ كرین، و پشتی هنگی پەشێمان بوویین و تۆبە كرین و كار و كریارێت قەنج كرین، ب ڕاستی خودایێ تە پشتی ڤێ [پەشێمانی و تۆبەكرنێ] گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":120,"translation":"120. ب ڕاستی ئیبراهیم، ب تنێ، ملەتەك بوو [ئانكو قەنجییا ملەتەكی ل دەڤ وی ب تنێ هەبوو، یان زانایێ خێرێ بوو، و هەچیێ د دویڤڕا هاتی بۆ خۆ (خێر) ژێ وەرگرتییە، یان د وی شەریعەتیدا یێ زانا بوو ئەوێ خودێ بۆ هەمی ملەتان هنارتی، یان وەختەكی ئەو ب تنێ خودان باوەر بوو، و مرۆڤێت وی هەمی د گاوربوون] ل بەر ئەمرێ خودێ یێ ڕاوەستایی بوو، و ژ خواری و خرابییێ یێ ڤەدەر بوو، و ئەو ب خۆ ژی نە ژ موشركان بوو."},{"id":121,"translation":"121. شوكوردارێ نیعمەتێت خودێ بوو، خودێ ئەو هەلبژارت بوو، و ڕاستەڕێ كربوو بۆ دینێ ڕاست و دورست."},{"id":122,"translation":"122. و مە د دنیایێدا كەرەم د گەل كر [كرە پێغەمبەر، یان كوڕێت باش دانێ، یان ناڤدێركر د ناڤ هەمی دیناندا، یان ئەو كەرەم گۆتنا مەیە دەمێ ئەم دبێژین: (كما صلیت علی ابراهیم)] و ب ڕاستی ئەو د ئاخرەتێدا ژ بەحەشتییانە."},{"id":123,"translation":"123. پاشی [هەی موحەممەد] مە وەحی بۆ تە هنارت [و مە گۆتە تە] دینێ ئیبراهیمی بگرە، دینەكێ ڤەدەرە ژ خواری و پویچییێ‌، و ئەو ب خۆ ژی نە ژ موشركان بوو."},{"id":124,"translation":"124. ب ڕاستی شەنبی ل سەر وان ب تنێ هاتە دانان [كو ڕێزێ لێ بگرن و شۆل تێدا نەكەن] ئەوێت تێدا ژێك جودا بوویین، و ب ڕاستی ڕۆژا قیامەتێ خودایێ تە دێ حوكمی و بڕیارێ د ناڤبەرا واندا كەت ل سەر وی تشتێ ئەو تێدا ژێك جودا."},{"id":125,"translation":"125. و ب حیكمەت [ئانكو ب ئاخڤتنا بنەجهـ و موكوم و ب دەلیل و نیشان و ب نەرمی و ب ئاوایەكێ كارلێكەر] و شیرەتا قەنج [كو پێ بزانن تە ب وان شیرەتان خێرا وان دڤێت، و تە چو مەرەمێت دی نینن یان ژی ب قورئانێ ئەوا كو ئەو ب خۆ حیكمەت و شیرەتكارەكا قەنج]، بانگهلدێرە بۆ ڕێكا خودایێ خۆ [كو ئیسلامە]، و ب وێ ڕێكێ دان و ستاندنێ د گەل وان بكە یا ژ هەمییان چێتر. ب ڕاستی خودایێ تە چێتر دزانیت كا كینە ڕێكا وی بەرزەكرین، و كا كینە ڕاستەڕێ بوویین [ئانكو خودێ چێتر وان دنیاسیت، یێ خێر تێدا بیت دێ ڕاستەڕێ كەت، و یێ گومڕا بیت ڕاستەڕێیییا وی نە ب تەیە]."},{"id":126,"translation":"126. و ئەگەر هەوە تۆلڤەكرن ڤیا ڤێجا هندی (تەمەتی) ئەوا ب سەرێ هەوە هاتی تۆلێ بستینن، و ئەگەر هوین سەبرێ بكێشن [و یێ بەرانبەری خۆ ئازابكەن و تۆلێ ژێڤەنەكەن، پشتی هوین سەردەستی وی دبن]، نێ ئەڤە بۆ بێنفرەهان باشتر و چێترە."},{"id":127,"translation":"127. و سەبرا خۆ بكێشە [ل سەر وێ ئەزیەتا بۆ تە چێ دبیت] و ئەگەر سەبرا تە ژ خودێ نەبیت، بێ هاریكارییا‏ وی سەبرا تە سەرناگریت، و خەما وان نەخۆ [گاڤا باوەری نەئینان] و دلتەنگ نەبە ژ بەر پیلان و ئۆیینێت ئەو ددانن."},{"id":128,"translation":"128. ب ڕاستی خودێ یێ د گەل وان ئەوێت پارێزكار و قەنجیكار و قەنجیخواز [ب پشتەڤانی و هاریكارییا‏ خۆ]."}]},{"id":17,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ژ هەمی كێماسییان پاك و پاقژە، ئەوێ بەندەیێ خۆ د شەڤەكێدا ژ مزگەفتا مەسجدولحەرام بۆ مزگەفتا ئەقسا [كو قودسە] ب شەڤ بری، ئەوا مە دۆرماندۆری وێ ب خێر و بەرەكەت ئێخستی [ب ڕویبار و فێقی ئێخستی و كرییە جهێ چەند پێغەمبەران]، دا ئەم نیشان و ئایەتێت خۆ [ل سەر دەستهەلاتدارییا خۆ] نیشا [پێغەمبەری] بدەین، ب ڕاستی ئەو ب خۆ یێ گوهدێر و بینەرە."},{"id":2,"translation":"2. و مە تەورات دا مووسایی، و مە بۆ ئسرائیلییان كرە ڕێكا هیدایەتێ، [و مە گۆتە وان] ژ بلی خودێ چو پەرستییان نەگرن كو كاروبارێت خۆ ب هیڤیێڤە بهێلن."},{"id":3,"translation":"3. دویندەها ئەوێت مە د گەل نووحی هەلگرتین [و ڕزگاركرین، مە بابێت هەوە ژ تۆفانێ رزگار كرن، ڤێجا سوپاسییا نیعمەتا خودێ بكەن] ب ڕاستی نووح بەندەیەكێ زێدە شوكوردار بوو."},{"id":4,"translation":"4. و مە ئسرائیلی د تەوراتێدا، ئاگەهداركرن كو ب ڕاستی هوین دێ دوجا خرابییێ د ئەردیدا كەن، و ب ڕاستی [ب خرابی و ستەما خۆ] هوین دێ ب سەر خەلكی كەڤن سەركەڤتنەكا گەلەك مەزن."},{"id":5,"translation":"5. ڤێجا گاڤا وەختێ جزادانا جارا ئێكێ هات، ئەم دێ هندەك بەندەیێت خۆ یێت خودان هێز و شیان د شەڕاندا ب سەر هەوەدا هنێرین، كو د ناڤ وەلاتێ هەوەدا بێن و بچن و كوشتنێ بێخنە ناڤ هەوە، و ئەڤە ژڤانەكێ ڕاست و دورستە و هەر دێ ئێت."},{"id":6,"translation":"6. پاشی [پشتی هەوە تۆبەكری و هوین پەشێمان بوویین] مە هێزا هەوە جارەكا دی زڤڕاندەڤە، دا هوین ل سەر وان زال ببن و سەربكەڤن، و مە هوین ب مال و كوڕان ب هێز ئێخستن، و مە لەشكەرێ هەوە ژ یێ نەیارێت هەوە پتر لێ كر."},{"id":7,"translation":"7. و ئەگەر هوین قەنجییێ [چ گۆتن چ كریار] بكەن، هوین دێ ل خۆ كەن، و ئەگەر هوین خرابییێ [چ گۆتن چ كریار] بكەن، هوین دێ [زیانێ] ل خۆ كەن. ڤێجا گاڤا ژڤانێ جزادانا دووێ هات [و هەوە دەست ب خرابییان كر، دیسا ئەم دێ وان بەندەیێت خورت و ب هێز ب سەر هەوەدا هنێرین وەكی جارا ئێكێ]، دا [وێ ئیزا و ئەزیەتێ پێ بدەنە بەر هەوە] سەروچاڤێت هەوە ب كول و كۆڤان بێخن و دا بچنە د مزگەفتێڤە [مزگەفتا قودسێ]، هەروەكی جارا ئێكێ چۆیینە تێڤە [و كەڤتینە د ناڤ وەلاتێ هەوەدا و كوشتن ئێخستییە ناڤ هەوە و ب خورتی هوین دەرئێخستین]، و دا هەر تشتێ ئەو ل سەر زال ببن كاڤل و وێران بكەن و ژ بن ببەن."},{"id":8,"translation":"8. [پشتی جارا دووێ ژی ئەگەر هوین پەشێمان ببن و جارەكا دی تۆبە بكەن و گونەهان بهێلن] دبیت خودایێ هەوە ڕەحمێ ب هەوە ببەت و هەوە ئازا بكەت، و ئەگەر هوین زڤڕینەڤە [سەر كار و كریارێت خۆ یێت خراب] ئەم ژی دێ زڤڕینەڤە [سەر ئیزادانا هەوە] و دۆژەهـ مە بۆ گاوران یا كرییە زیندان."},{"id":9,"translation":"9. ب ڕاستی ئەڤ قورئانە بەرێ مرۆڤی ددەتە وێ ڕێكێ یا ژ هەمییان ڕاستتر، و مزگینییێ ددەتە خودان باوەران، ئەوێت كار و كریارێت ڕاست و دورست دكەن كو وان خەلاتەكێ مەزن یێ هەی."},{"id":10,"translation":"10. و ب ڕاستی ئەوێت باوەرییێ ب ئاخرەتێ نەئینن، مە ئیزا و عەزابەكا دژوار و ب ژان بۆ وان یا بەرهەڤكری."},{"id":11,"translation":"11. و مرۆڤ كا چاوا دوعایا خێرێ بۆ خۆ دكەت، وەسا نفرینان ژی ل خۆ دكەت [ڤێجا ئەگەر ئەو نفرینا مرۆڤی ل خۆ كری خودێ قەبویل كربایە د جهدا مرۆڤ دا تێ چیت، بەلێ خودێ ژ كەرەم و ڕەحما خۆ وان نفرینان قەبویل ناكەت]، و مرۆڤ هەر یێ ب لەزە [و ژ بەر وێ لەزێ كا چاوا داخوازا خێرێ دكەت، وەسا داخوازا خرابییێ ژی بۆ خۆ دكەت]."},{"id":12,"translation":"12. و شەڤ و ڕۆژ [دویڤ ئێك هاتنا وان و د ناڤێكداچۆنا وان، كورتی و درێژییا وان] مە كرنە دو دەلیل و نیشان [ل سەر دەستهەلاتدارییا خودێ]، ڤێجا مە نیشانا شەڤێ كرە تاری و مە نیشانا ڕۆژێ كرە ڕۆناهی، دا هوین [ب ڕۆناهییا ڕۆژێ و ب كارێ تێدا دكەن] ژ كەرەما خودایێ خۆ بخوازن، و دا هوین هەژمارا سالان [و هەیڤان] و حسێبێ بزانن، و هەمی تشت [ژ دینی و دنیایێ] مە یێ ب بەرفرەهی ئاشكەراكری [مە دویر و درێژ یێ دیاركری]."},{"id":13,"translation":"13. و هەر مرۆڤەكی مە كارێ وی یێ ئێخستییە ستۆیێ وی، و ڕۆژا قیامەتێ دەفتەرا كار و كریارێت وی دێ بۆ دەرئێخین، دێ ڤەكری بینیت."},{"id":14,"translation":"14. [ئەڤە دەفتەرا كار و كریارێت تەیە] دەفتەرا خۆ بخوینە، ڤێجا تو ب خۆ ئەڤرۆ بەسی خۆیی حسێبێ د گەل خۆ بكەی."},{"id":15,"translation":"15. هەر كەسێ ڕاستەڕێ بوویی، ب ڕاستی بۆ خۆ یێ ڕاستەڕێ بوویی، و هەر كەسێ گومڕا و بەرزەبوویی زیانێ بەس ل خۆ دكەت، و كەس گونەها كەسێ ڕاناكەت، و هەتا ئەم پێغەمبەران نەهنێرین ئیزادان و عەزابێ نادەین."},{"id":16,"translation":"16. و ئەگەر مە ڤیا ئەم [خەلكێ] گوندەكی د هیلاك ببەین، ئەم دێ فەرمانێ ب گوهداری و تاعەتی دەینە دەولەمەند و سەركار و سەروەرێت وان، ڤێجا ژ ڕێكا ڕاست دەركەڤتن و فەرمانا مە ب جهـ نەئینان، ڤێجا هێژایی ژڤان و گەفێ‌ بوون و مە گوند كاڤل و وێران كر و مە ژ بن كر."},{"id":17,"translation":"17. و مە چەند [ئانكو گەلەك] ملەت ژ چەرخێت بۆری یێت پشتی نووحی د هیلاك برینە [وەكی (ثمود) و عاد]، و بەسە كو خودایێ تە ئاگەهدار و بینەرێ گونەهێت بەندەیێت خۆ بیت."},{"id":18,"translation":"18. و هەر كەسێ [ب كریارێت خۆ] دنیا بڤێت، ئەم د دنیایێدا بۆ وی تشتێ مە بڤێت [نە یێ وی بڤێت و دخوازیت] ب لەز دێ دەینێ، پاشی [ڕۆژا قیامەتێ] دۆژەهـ مە یا بۆ ئێخستی و ئامادەكری، دێ ڕەزیل و دویرئێخستی ژ دلۆڤانییا خودێ چیتە تێدا."},{"id":19,"translation":"19. و هەر كەسێ [ب كار و كریارێت خۆ] ئاخرەت بڤێت و كارێ ئاخرەتێ بكەت و یێ خودان ئیمان ژی بیت، ئەڤان كارێ وان دێ ژێ ئێتە وەرگرتن و قەبویل ‏ كرن."},{"id":20,"translation":"20. ئەم ژ دانا خودایێ تە ددەینە هەمییان و كەسێ ژێ بێ بار ناكەین، چ یێت ژیانا دنیایێ ڤیایین و چ ئەوێت ژیانا ئاخرەتێ ڤیایین، و چ ئەوێت هەردو ڤیایین و چ كافر و چ خودان باوەر، و دانا خودایێ تە ژ كەسێ یا ڤەگرتی نینە."},{"id":21,"translation":"21. [هەی موحەممەد] بەرێ خۆ بدەیێ كا مە چاوا هندەك ژ وان ب سەر هندەكێت دی ئێخستینە [ب مالی و قەدری و ساخلەمییێ‌ و... هتد]، و دەرەجەیێت ئاخرەتێ مەزنترن و فەرقترن."},{"id":22,"translation":"22. و چو هەڤپشكان بۆ خودێ چێ نەكە، و ژ بلی وی كەسێ دی نەپەرێسە ئەگەر دێ یێ ڕسوا و لۆمەدار و بێ هاریكار بی."},{"id":23,"translation":"23. و خودایێ تە فەرمانا دایی هوین پەرستنا وی ب تنێ بكەن، و د گەل دەیبابان د قەنج بن، و ئەگەر ئێك ژ وان یان هەردو ل دەڤ تە پیربوون، تو [د خزمەتكرنا واندا] نەبێژە وان (ئۆف) ژی [كو تو وەستیان و بێزارییا خۆ ژ وان دیار بكەی]، و ل وان نەخوڕە و وان پاشڤە نەبە و [شوینا (ئۆف ئۆفێ‌)] ئاخڤتنەكا نەرم و جوان د گەل وان بكە."},{"id":24,"translation":"24. و خۆ زێدە بۆ وان بشكێنە و زێدە دلۆڤانییێ د ڕاستا واندا بكە [زێدە خۆ بۆ وان نەرم بكە و خۆ بشكێنە، و وان بینە دەڤ خۆ و خودان بكە، هەورەكی وان ب بچویكاتی تو ب بەر خۆڤە ئینایی و خودانكری] و بێژە: خودێوۆ دلۆڤانییێ ب وان ببە هەروەكی وان ب بچویكاتی دلۆڤانی ب من بری، و ئەز مەزن كریم."},{"id":25,"translation":"25. خودایێ هەوە ئەوا د دلێت هەوەدا هەی چێتر دزانیت، و ئەگەر هوین د باش بن و تۆبە بكەن [دێ ل هەوە بۆریت چونكی]، خودێ بۆ وان ئەوێت زێدە ل خۆ دزڤڕن گونەهـ ژێبەرە."},{"id":26,"translation":"26. و ماف و هەقێ كەس و كاران [ژ سەرەدان و حەژێكرن و هاریكارییێ‌... هتد]، و بەلنگاز و ڕێڤنگان بدەیێ، و دەستدڕیایی دەستدڕیانێ‌ [د مالێ خۆدا] نەكە [دەستدڕیان ئەوە مرۆڤ مالێ خۆ د نەگوهدارییا خودێدا بمەزێخیت یان بێخیتە نە د جهێ‌ هەژیدا]."},{"id":27,"translation":"27. ب ڕاستی یێت دەستدڕیایی برایێت شەیتانینە، و شەیتان د نیعمەتێت خودایێ خۆدا یێ چاڤنق بوو [و برایینییا وان د ڤێرێدایە شەیتانی شوكور و سوپاسییا نیعمەتا خودێ نەكر، ئەڤە ژی وەختێ مالێ خۆ د گوهدارییا خودێدا نەمەزێخن، ئەڤە وان سوپاسییا خودێ نەكر، و ئەو و شەیتان بوونە برایێت ئێك]."},{"id":28,"translation":"28. و ئەگەر تو ڕوییێ خۆ ژ شەرماندا و ژ بەر نەبوونا ڕزقێ خودایێ خۆ ژ وان وەرگێڕی [چونكی چو د دەستێ تەدا نینە بدەیە وان]، ڤێجا تو ئاخڤتنەكا خۆش و نەرم د گەل وان بكە."},{"id":29,"translation":"29. و دەستێ خۆ ژ قەلسی نەئاڤێژە حەفكا خۆ [كو چو ژ دەستێ تە دەرنەكەڤیت]، و دەستێت خۆ ئێكجار ژی ڤەنەكە [كو تو دەرێژییێ‌ بكەی. ڕێكەكا ناڤنجی د ناڤبەرا چرویكی و دەرێژییێدا بگرە]، و [ئەگەر وەنەكەی] دێ بییە ژ لۆمەدار و دەستڤالا و ڕویتان."},{"id":30,"translation":"30. ب ڕاستی خودایێ تە یێ بڤێت ڕزقێ وی بۆ زێدە و كێم دكەت، ب ڕاستی ئەو ئاگەهدار و بینەرێ بەندەیێت خۆیە."},{"id":31,"translation":"31. و بچویكێت خۆ ژ ترسا هەژارییێ‌ نەكوژن، هەر ئەم ڕزقێ وان و یێ هەوە ژی ددەین، ب ڕاستی كوشتنا وان گونەهەكا مەزنە."},{"id":32,"translation":"32. و نێزیكی زنایێ و دەهمەن پیسییێ‌ نەبن، ب ڕاستی ئەو كارەكێ زێدەكرێتە و ڕێكا وێ پیسە ڕێكە."},{"id":33,"translation":"33. و ئەو نەفسا خودێ كوشتنا وێ حەرامكری ژ بلی هندێ ب بەر تۆلێ بێتە ئێخستن، نەكوژن، و هەر كەسێ بێ غال و غەرەز بێتە كوشتن، ڤێجا ب ڕاستی مە دەستهەلاتا دایییە خوینوەرگرێ وی، ڤێجا بلا ژ تخویبان نەبۆریت [كو ئێكێ دی بكوژیت یان پشتی كوشتنێ كارەكێ دی لێ بكەت]، و خودێ ئەو دەستهەلات دایییێ‌ و هاریكاری بۆ كری."},{"id":34,"translation":"34. و نێزیكی مالێ سێوی نەبن، ئەگەر ب باشترین ڕێك نەبیت [كو پێ مالێ وی بپارێزی و شۆل پێ بكەی] هەتا بالغ و ئاقل نەبن، و پەیمانا خۆ ب جهـ بینن، ب ڕاستی پسیارا پەیمانێ دێ ژ هەوە ئێتەكرن."},{"id":35,"translation":"35. و پیڤانێ ب دورستی [بێ كێماسی] بپیڤن ئەگەر هەوە پیڤان كر، و ب ترازییا ڕاست و دورست بكێشن، ئەڤە بۆ هەوە چێترە و دویماهیكەكا باشترە."},{"id":36,"translation":"36. و تشتێ تو چو ژێ نەزانی ل دویڤ نەچە، ب ڕاستی مرۆڤ ژ گوه و چاڤ و دلێ خۆ بەرپرسە."},{"id":37,"translation":"37. ب شاهی و مەزناتی ل سەر ئەردی ب ڕێڤە نەچە، ب ڕاستی تو ب چۆنا خۆ نەشێی ئەردی كون بكەی و بكەلێشی، و تو ب درێژییێ‌ ژی ناگەهییە چیایان."},{"id":38,"translation":"38. ئەڤە هەمی [كریارێت بۆری یێت خودێ فەرمانا مە ب نەكرنا وان كری]، كرنا وان هەمییان ل دەڤ خودایێ تە گونەهە."},{"id":39,"translation":"39. ئەڤە [مەخسەد ئەو بڕیارێت بۆرین ژ گۆتنا خودێ ((لا تجعل مع الله الها اخر)) هەتا ڤێ ئایەتێ] هندەك ژ وان حیكمەتانە ئەوێت خودایێ تە ب وەحی بۆ تە هنارتین، و چو پەرستییان د گەل خودێ نەگرە [ئەگەر وەبكەی]، دێ شەرمزار و دویرئێخستی ژ دلۆڤانییا خودێ بۆ جەهنەمێ ئێیە هاڤێتن."},{"id":40,"translation":"40. ڤێجا ئەرێ خودایێ هەوە كوڕ خۆسەر بۆ هەوە ئێخستن، و بۆ خۆ ژ ملیاكەتان كچ دانان؟! ب ڕاستی هوین ئاخڤتنەكا گەلەك مەزن [د كرێتی و نەجوانییا خۆدا] دكەن، [وەختێ هوین خۆ ب قەدرتر دبینن و كوڕان بۆ خۆ ددانن، و ئەوێت هەوە نەڤێن كو كچن بۆ خودێ دئێخن]."},{"id":41,"translation":"41. ب ڕاستی مە دوبارە و ب درێژی و ب گەلەڕەنگان [بەلگە و نموونە] د ڤێ قورئانێدا ئینایینە، دا بیرا خۆ بینن، بەلێ [دوبارەكرن و درێژی ئینانا ڤان نیشانان] ژ بلی دویركەڤتن ژ هەقییێ چو یێ دی ل وان زێدە ناكەت."},{"id":42,"translation":"42. بێژە ئەگەر د گەل خودێ هندەك پەرستییێت دی هەبانە هەروەكی ئەو دبێژن، دا بزاڤێ كەن ب ڕێكەكێ خۆ نێزیكی خودانێ عەرشی بكەن [یان ژی دا بزاڤێ كەن ل سەر خودانێ عەرشی زال ببن هەروەكی هەمی خویندكار د دنیایێدا ڤی كاری دكەن]."},{"id":43,"translation":"43. خودێ یێ پاك و پاقژ و زێدە بلندە ژ وێ یا ئەو دبێژن."},{"id":44,"translation":"44. و هەر حەفت ئەسمان و ئەرد و هندی تێدا هەمی خودێ ژ كێماسییان پاقژ دكەن، و چو تشت نینن سوپاسییا خودێ ب پاقژی نەكەن، بەلێ هوین تەسبیحا وان تێناگەهن، ب ڕاستی خودێ لەزێ ل جزایی ناكەت و یێ گونەهـ ژێبەرە."},{"id":45,"translation":"45. و هەر وەختێ تو قورئانێ دخوینی، ئەم پەردەیەكێ د ناڤبەرا تە و ئەوێت باوەرییێ ب ئاخرەتێ نەئینن ددانین [كو قورئانێ تێنەگەهن]."},{"id":46,"translation":"46. و مە پەردە ل سەر دلێت وان یێت دانایین دا قورئانێ تێنەگەهن، و مە گرانی یا ئێخستییە د گوهێت واندا [كو گول قورئانێ نەبن]، و هەر وەختێ د قورئانێدا تە ناڤێ خودایێ خۆ ب یەكتایی ئینا [تە گۆت خودایێ من تاك و تەنایە، و بێ هەڤال و هۆگر و هەڤپشكە]، پشتا خۆ ددەنە تە و دڕەڤن [دا گولێ نەبن خودێ ئێكە]."},{"id":47,"translation":"47. ئەم چێتر دزانین كا بۆچی ئەو گوهدارییا تە دكەن وەختێ ئەو گوهدارییا تە دكەن، [گوهدارییا تە دكەن بۆ تڕانەكرنێ ب تە و قورئانێ] و [دیسا] مە چێتر ئاگەهـ ژێ هەیە وەختێ پستەپستێ دكەن، و دەڤێ خۆ دبەنە بەر گوهێت ئێكدو، وەختێ ستەمكار دبێژن: ئەوێ هوین ل دویڤ دچن مرۆڤەكی سێرەلێكری و عەقلچۆیی پێڤەتر نینە."},{"id":48,"translation":"48. بەرێ خۆ بدێ كا چاوا ئەو نموونەیان بۆ تە دئینن [دبێژن: ساحرە، شاعر و هەلبەستڤانە، دینە... هتد]، و ئەو [ب ڤان بێ بەختییان] گومڕا و بەرزەبوون، و نەشێن ڕێكا هەقییێ بگرن [یان ب سەر چو ڕێكان هەلنابن د بەرئەقل بن، كو بشێن پێ تانان د تە بقوتن]."},{"id":49,"translation":"49. و گۆتن ئەرێ ئەگەر ئەم بووینە هەستی و هەلوەریایین و پرت و بەلاڤە بوویین، جارەكا دی دێ زێندی بینەڤە و بینە مرۆڤەكێ نوی."},{"id":50,"translation":"50. [هەی موحەممەد] بێژە: هوین ببنە بەر یان ئاسن."},{"id":51,"translation":"51. یان ژی هەر تشتەكێ دی یێ كو هوین د دلێ خۆدا مەزنتر (ب زەحمەتتر) دبینن [هوین ببنە چ، ببنە ئەو، هەر پشتی مرنێ دێ ساخ بنەڤە]، ڤێجا ئەو دێ بێژن: كی دێ مە زڤڕینیتەڤە [پشتی ئەم پویچ دبین] بێژە: ئەو دێ هەوە زڤڕینیتەڤە ئەوێ هوین جارا ئێكێ چێكرین، ئەو دێ سەرێ خۆ [بۆ تڕانەپێكرنێ] ل تە هەژینن و دێ بێژن: ئەڤە كەنگییە، بێژە: دبیت یا نێزیك بیت."},{"id":52,"translation":"52. ڕۆژا گازی هەوە دكەت [دا ژ گۆڕان ڕاببن]، و ڤێجا هوین دێ ب سوپاسییا ویڤە بەرسڤێ دەن [و ژ گۆڕان دێ ڕابن و دێ بەر ب مەیدانا حەشرێڤە چن]، و هوین دێ هزركەن ژ دەمەكێ كێم پێڤەتر هوین د گۆڕیدا نەمایینە."},{"id":53,"translation":"53. [هەی موحەممەد] بێژە بەندەیێت من [خودان باوەران] وەختێ [دگەل هەڤپشك چێكەران] دئاخڤن، بلا باشترین ئاخڤتنێ بكەن، ب ڕاستی شەیتان [ب ڕێكا ئاخڤتنێت ڕەق و زڤر] خرابییێ دئێخیتە د ناڤبەرا واندا، ب ڕاستی شەیتان بۆ مرۆڤی دژمنەكێ ئاشكەرایە."},{"id":54,"translation":"54. خودایێ هەوە، هەوە چێتر دنیاسیت، ئەگەر بڤێت دێ دلۆڤانییێ ب هەوە بەت، و ئەگەر بڤێت دێ هەوە ئیزادەت، و مە تو نەهنارتی دا تو ل سەر وان ببییە زێرەڤان و بەرپرس [كو ب كۆتەكی وان بینییە سەر ئیمانێ]."},{"id":55,"translation":"55. و خودایێ تە ب وان یێت د ئەرد و ئەسماناندا هەین زاناترە [كا كینە و كا چاوانن و هەرئێك هێژایی چیە؟] و ب ڕاستی مە هندەك پێغەمبەر یێت ب قەدرتر ئێخستین ژ هندەكێت دی، و زەبوور مە یا دایییە داوودی."},{"id":56,"translation":"56. [هەی موحەممەد] بێژە [موشركان] كا گازی وان بكەن ئەوێت هەوە هزر دكر كو ئەو خودێنە ژ بلی خودێ [بلا هاریكارییا‏ هەوە بكەن]، نێ ئەو نەشێن چو زیانێ ل سەر هەوە ڕاكەن یان ژ هەوە ڤەگوهێزن بۆ هندەكێت دی."},{"id":57,"translation":"57. ئەوێت ئەو [موشرك] دپەرێسن [و بۆ خۆ خودا حسێب كرین وەكی ملیاكەت و مرۆڤ و ئەجنەیان]، كا كی ژ وان پتر نێزیكی خودێیە، ئەها ئەو دا بگەهنە ڕازیبوونا خودایێ خۆ بۆ خۆ ل ڕێكان دگەڕن، و ب پەرستنا خودێ دلۆڤانییا وی دخوازن و ژ ئیزایا وی دترسن، ب ڕاستی ئیزایا خودایێ تە گەلەكا گرانە، هەمی ژێ دترسن و خۆ ژێ دپارێزن."},{"id":58,"translation":"58. نینە گوندەك [ژ گوندێت گاوران یان گونەهكاران] ئەگەر ئەم بەری ڕۆژا قیامەتێ د هیلاك نەبەین یان ژی بەرهنگاری ئیزایەكا دژوار نەكەین، ئەڤە د كتێبێدا [د دەپێ پارستیدا (لەوحێ مەحفووز)] یا نڤێسییە."},{"id":59,"translation":"59. چو تشت نەبوو ڕێگر ئەم موعجیزەیان [هەروەكی خەلكێ مەكەهێ ژ تە دخوازن كو تو سەفایێ بۆ بكەیە زێر و چیایێت مەكەهێ ژ وان دویربێخی] بهنێرین، ئەو نەبیت، یێت بەری وان موعجیزە مە بۆ هنارتن و باوەری پێ نەئینان و درەو دانان [ڤێجا مە بەرئاتاف كرن، نەكو ئەڤە ژی وەكی وان بكەن و وەكی وان هێژایی ئاتافەكێ ببن] و مە حێشتر دا (ثمود) [ملەتێ صالح پێغەمبەر وەك موعجیزەیەك] نیشانەكا ڕۆنكەر، ڤێجا وان ستەم ل خۆ كر [و خۆ بەرهنگاری ئیزایێ كر چونكی وان گوهێ خۆ نەدا صالحی و حێشتر كوشت] و ئەم موعجیزەیان ناهنێرین ئەگەر بۆ ترساندنێ نەبن."},{"id":60,"translation":"60. و بینە بیرا خۆ وەختێ مە گۆتییە تە، ب ڕاستی خودایێ تە ب دورستی دەستهەلات ل سەر هەمی مرۆڤان هەیە [و هەمی یێت د بن دەستێ ویڤە]، و ئەو دیتنا مە ب تە [شەڤا میعراجێ (چۆنا تە بۆ ئەسمانان)] دایییە دیتنێ، مە ب تە نەددا دیتنێ ئەگەر بۆ جەڕباندنا خەلكی نەبایە [كا دێ چاوا سەرەدەرییێ د گەل ڤێ ڕویدانا عنتیكە كەن]. و دارا لەعنەت لێ كری د قورئانێدا هاتی [كو دارا زەقوومێیە] مە نەئینایییە ئەگەر ژ بەر جەڕباندنا مرۆڤان نەبیت. و ئەم وان [ب بەلگە و نیشان و موعجیزەیێت ئاشكەرا كو وان ڕاوەستینن و پاشڤە ببەن] دترسینین، بەلێ ئەڤ ترساندنە چو ل وان زێدەناكەت ژ بلی زێدە سەرداچۆنێ."},{"id":61,"translation":"61. و وەختێ مە گۆتییە ملیاكەتان بۆ ئادەمی هەڕنە سوجدەیێ [سوجدەیا ڕێزگرتنێ نەیا پەرستنێ] هەمییان سوجدە بر شەیتان تێ نەبیت، گۆت: ئەز چاوا سوجدەیێ بۆ وی ببەم، ئەوێ تە ژ هەڕییێ‌ چێكری؟!"},{"id":62,"translation":"62. [شەیتانی] گۆت: كا بۆ من بێژە، ئەڤێ تە قەدرێ وی ب سەر یێ من ئێخستی، و ئەز ب خۆ ژ وی ب قەدرتر، ب ڕاستی ئەگەر تو من هەتا ڕۆژا قیامەتێ بهێلی دێ ب سەر دویندەها ویدا گرم، و د سەردا بەم و دێ ڕه و ڕویشالێت باشییێ ژ ناڤ وان هەلكێشم، كێمەك ژ وان تێ نەبن [ئەو ژی ئەون یێت خودێ پارستین ب گۆتنا خۆ ((إن عبادی لیس لك علیهم سلطان))، ئانكو ب ڕاستی بەندەیێت من تە چو دەستهەلات ل سەر وان نینە]."},{"id":63,"translation":"63. [خودێ] گۆت: هەڕە [ئەڤە مە تو هێلایی و یا تە پێ چێ ببیت بكە]، ڤێجا هەر كەسێ گوهێ خۆ بدەتە تە و ب دویڤ تە بكەڤیت، دۆژەهـ جزایێ هەوە هەمییانە كو جزایەكێ تمامە."},{"id":64,"translation":"64. هەچیێ تە شیایێ ژ وان، ب گازییا خۆ بئارینە و د سەردا ببە، و ب سویار و پەیایێت خۆڤە گازی وان بكە، و د مال و زاڕۆكێت واندا پشكدار ببە، و سۆز و پەیمانان بدە وان، و شەیتان ژ خاپاندنێ پێڤەتر چو نادەتە وان."},{"id":65,"translation":"65. ب ڕاستی بەندەیێت من [یێت پارێزكار و ڕاستكار] تە چو دەستهەلات ل سەر وان نینە، بەسی وانە خودایێ تە بۆ وان زێرەڤان و پشتەڤان بیت."},{"id":66,"translation":"66. [گەلی مرۆڤان] خودایێ هەوە ئەوە یێ ب ساناهی و هێدی گەمییان د دەریایاندا دبەت، دا هوین ل دویڤ خێر و كەرەما وی بگەڕن [ئانكو دا هوین داخوازا قازانجێ بازرگانییێ بكەن]، ب ڕاستی خودێ بۆ هەوە یێ دلۆڤانە."},{"id":67,"translation":"67. و ئەگەر نەخۆشییەك د دەریایێدا بگەهیتە هەوە، ڤێجا ئەوێت هوین ژ بلی خودێ دپەرێسن و هەوارێ بۆ دبەن، ژ بیرا هەوە دچن و خودێ ب تنێ دمینتە ل بیرا هەوە [ژ خودێ پێڤەتر هوین كەسێ نابینن د هانا هەوە بهێت، و هەوە ڕزگار بكەت]، ڤێجا وەختێ هوین ڕزگار كرن و برنە دێمی هەوە ڕوییێ خۆ ژ باوەرییێ وەرگێڕا [و دزڤڕنە سەر ئێك و دویا خۆ كو پەرستنا بوتانە]، و ب ڕاستی مرۆڤ یێ نە شوكوردارە، بۆ نیعمەتێت خودێ نائینیتە بەر چاڤێت خۆ."},{"id":68,"translation":"68. ئەرێ هوین پشت ڕاست بوون كو خودێ هەوە ل ڕەخێ دێمی د ئەردیدا نابەتە خوارێ، یان ژی هوڕەبایەكێ ب بەرەشیشك ب سەر هەوەدا نائینیت، پاشی هوین كەسێ نەبینن خۆ ل هەوە بكەتە خودان، و ب كاروبارێت هەوە ڕاببیت و هەوە ژ ئیزایا خودێ بپارێزیت."},{"id":69,"translation":"69. یان ژی هوین ئێمن بوون كو جارەكا دی خودێ هەوە نازڤڕینیتەڤە دەریایێ و بایەكێ ب هێز كو هەر تشتێ بكەڤیتە بەر ببەت و باڤێژیت ب سەر هەوەدا نائینیت، ژ بەر گاورییا هەوە [یان چاڤنقییا هەوە] هەوە بخەندقینیت، پاشی هوین كەسێ نەبینن تۆلا هەوە ژ مە بخوازیت."},{"id":70,"translation":"70. و ب ڕاستی مە دویندەها ئادەمی یێت ب ڕێز و ڕویمەت ئێخستین، و مە ئەو د دێمی و ئاڤێدا یێت هەلگرتین و گێڕاندین [ئانكو مە شیانا دایییە هەوە، هوین ب پییان و دەواران و گەمییان و ئالەتێت دی قویناخێت درێژ ببڕن]، و ڕزقێ پاك و پاقژ مە دا وان، و مە ئەو ب سەر گەلەك چێكرییێت خۆ ئێخستن و ب قەدرتر لێ كرن."},{"id":71,"translation":"71. [بۆ ملەتێ خۆ بێژە:] ڕۆژا ئەم گازی هەمی مرۆڤان دكەین هەر ئێك ب پێشییێ‌ خۆڤە [خودانێت تەوراتێ ب تەوراتێ، و یێت ئنجیلێ ب ئنجیلێ، و یێت قورئانێ ب قورئانێ، یان ژی ب پێغەمبەرێت خۆڤە یان ژی ب كتێبا كاروبارێت خۆڤە]، ڤێجا هەر كەسێ كتێبا وی ب دەستێ ڕاستێ بۆ بێتە دان، ئەڤە دێ كتێبا خۆ خوینن و تەمەتی دەزییێ‌ پشتا بەركێ قەسپێ ستەم ل وان نائێتەكرن [كو خێرەكا وان كێم ببیت یان گونەهەك ل سەر وان زێدە ببیت]."},{"id":72,"translation":"72. ئەوێ د ڤێ دنیایێدا یێ كۆرە بیت [دلتاری بیت و هەقییێ نەبینیت]، ئەو د ئاخرەتێدا ژی یێ كۆرەیە و گومڕاترە ژی [و نائێتە ڕاستەڕێكرن بۆ ڕێكا ڕزگاربوونێ]."},{"id":73,"translation":"73. و چو نەمابوو هەڤپشك چێكەر (موشرك) دا تە د سەردا بەن، و تە خاپینن ژ وێ وەحییا مە بۆ تە هنارتی، دا تو ژبلی وێ وەحییا مە بۆ تە هنارتی ب سەر مەڤە نی، ئەها هنگی، دا تە بۆ خۆ كەنە دۆست و هەڤال."},{"id":74,"translation":"74. و ئەگەر مە تو ڕانەگرتبایی و نەپارستبایی، نێزیك بوو تو دا پیچەكێ ب ڕەخێ وانڤە چی."},{"id":75,"translation":"75. ڤێجا ئەگەر تە وەكربایە [و تە گوهێ خۆ دابایە وان]، ئەم دا تە دوقات د دنیایێ و ئاخرەتێدا ب بەر ئیزا ئێخین، پاشی تە بۆ خۆ كەس نەددیت پشتەڤانییا تە بكەت، و دەستان بۆ تە ل سەر مە بهەلینیت."},{"id":76,"translation":"76. و چو نەمابوو دا ب دژمنایییا خۆ تە عێجز و تەنگاڤ كەن، دا تە ژ مەكەهێ دەربێخن [و ئەگەر وان ئەڤە كربایە و وان تو دەرئێخستبایی]، هنگی پشتی تە، ئەو ژ دەمەكێ كێم پێڤەتر نەدمان."},{"id":77,"translation":"77. ئەڤە ڕێكا مەیە د گەل پێغەمبەرێت مە، ئەوێت مە بەری تە هنارتین [كو ئەم وی ملەتی بەرئاتاف كەین ئەوێ پێغەمبەرێ خۆ ژ ناڤ خۆ دەردئێخیت]، و تو چو گوهۆڕینێ بۆ ڕێكا مە [ڤێ] نابینی."},{"id":78,"translation":"78. وەختێ ڕۆژ ل نیڤا ئەسمانی وەردگەڕیت هەتا شەڤتارییێ‌ تو نڤێژان بكە، و نڤێژا سپێدێ ژ بیر نەكە [نڤێژا سپێدێ ب قورئانێ هاتە ب ناڤكرن چونكی قورئان ب درێژی ل سەر دئێتە خواندن]، چونكی ب ڕاستی نڤێژا سپێدەیییان ملیاكەت ل سەر شاهدن [ب شەڤ و ڕۆژ تێدا حازر دبن، و خۆ تێدا پێك دگوهۆڕن، ڤێجا هەردو جوین ل سەر دبنە شاهد]."},{"id":79,"translation":"79. و وەختەكی ژ شەڤێ، ڕابە نڤێژان ب قورئانێ بكە [ئانكو قورئانێ تێدا بخوینە] كو فەرزەكا زێدەیە [ل سەر هەر پێنج نڤێژان] بۆ تە ب تنێ، دا خودایێ تە ب وان نڤێژان تە بگەهینیتە جهێ پەسنكری [ئەو جهێ سوپاسییا تە تێدا دئێتەكرن ڕۆژا مەهدەرا مەزن دكەی]."},{"id":80,"translation":"80. بێژە: خودێوۆ هەر كاروبارەكێ هەبیت ب ڕەنگەكێ تو پێ ڕازی، ب من بدەكرن و من بكە د ناڤدا، و هەر كاروبارەكێ هەبیت ب ڕەنگەكێ تو پێ ڕازی من ژێ دەربێخە، و تو ژ دەڤ خۆ من ب هێز بێخە و هاریكارییا‏ من بكە."},{"id":81,"translation":"81. و بێژە: هەقی و ئیسلام و ئەو ژڤانێ خودێ ب سەركەڤتنا وان دایی هات، و پویچی و شیرك چۆ نەما، ب ڕاستی پویچی و شیرك هەر یا چۆیییە."},{"id":82,"translation":"82. و ئەم هندەك ئایەت و سۆرەتان ژ قورئانێ دئینینە خوارێ، دەرمان و دلۆڤانینە بۆ خودان باوەران، و ژ زیانێ پێڤەتر ل ستەمكاران زێدە ناكەن."},{"id":83,"translation":"83. و هەر وەختەكێ مە كەرەم و نیعمەت د گەل مرۆڤی كر، ڕوییێ خۆ وەرگێڕا [ژ بیرئینان و سوپاسییا خودێ]، و ژ مەزناتی خۆ [ژ مە] دویرئێخست، و هەر وەختێ نەخۆشییەكێ هنگاڤت گەلەك بێ هیڤی دبیت."},{"id":84,"translation":"84. [هەی موحەممەد] بێژە: هەر ئێك وەكی خۆ [كا یێ چاوایە وەسا] كار دكەت، ڤێجا خودایێ هەوە چێتر دزانیت كا كی ڕاستەڕێترە."},{"id":85,"translation":"85. و ئەو پسیارا ڕوحێ ژ تە دكەن [كا چیە؟] بێژە: ڕوح ژ كارێ خودایێ منە [ئانكو ئەو ب تنێ و ب دورستاهی دزانیت كا چیە]، و ژ كێمەكا زانینێ پێڤەتر بۆ هەوە نەهاتییە دان."},{"id":86,"translation":"86. و ب سویند ئەگەر مە ڤیابایە، ئەو قورئانا مە بۆ تە هنارتی دا ژ سەر دلێ تە بەین، و پاشی تە بۆ خۆ كەس نەددیت پشتەڤانییا تە بكەت."},{"id":87,"translation":"87. بەلێ مە ئەڤە، ژ دلۆڤانییا خودایێ تە، بۆ تە نەڤیایییە [كو ئەم ژ سەر دلێ تە ڕاكەین و ژ بیرا تە ببەین]، ب ڕاستی كەرەما خودێ ل سەر تە گەلەكە."},{"id":88,"translation":"88. بێژە: ب سویند ئەگەر مرۆڤ و ئەجنە هەمی پێكڤە كۆم ببن كو ئەو قورئانەكا وەكی ڤێ قورئانێ بینن، نەشێن وەكی وێ بینن خۆ ئەگەر هەمی بۆ ئێكدو پشتەڤان و هاریكار ژی بن."},{"id":89,"translation":"89. و ب ڕاستی مە بۆ مرۆڤان هەمی نموونە، و گەلەك جاران و ب ڕێكێت جودا جودا، د ڤێ قورئانێدا یێت ئینایین، بەلێ باراپتر ژ مرۆڤان ڕێكا ڕازی نەبوون و ئینكارێ گرتن."},{"id":90,"translation":"90. و گۆتن: قەد ئەم باوەرییێ ب تە نائینین هەتا تو كانییەكێ بۆ مە ژ ئەردی دەرنەئێخی."},{"id":91,"translation":"91. یان ژی جنیكەكا دارقەسپان و مێوێت تری تە هەبیت، ڤێجا تو ڕویباران د ناڤڕا دەربێخی و د بنڕا ببەی."},{"id":92,"translation":"92. یان ژی ئەسمانی پرت پرت ب سەر مەدا بینی هەروەكی تو دبێژی، یان ژی تو خودێ و ملیاكەتان بینی و ئەم ببینین."},{"id":93,"translation":"93. یان ژی تە خانییەك ژ زێری هەبیت، یان ژی بچییە ئەسمانان، خۆ تو بچییە ئەسمانان ژی دیسا ئەم باوەرییێ ب تە نائینین، هەتا تو كتێبەكێ بۆ مە نەئینی كو ئەم بخوینین [و ببیتە شاهد و بەلگە ل سەر پێغەمبەراتییا تە]، بێژە: پاك و پاقژی بۆ خودایێ من بیت، ما ئەز چمە ژ مرۆڤەكێ پێغەمبەر پێڤەتر."},{"id":94,"translation":"94. و چو تشتان مرۆڤ [مەخسەد خەلكێ مەكەهێ] پشتی هاتنا ڕاستەڕێیییێ‌ ژ باوەرییێ نەدا پاش، ئەو نەبیت [ژ نەزانین] دگۆتن: ئەرێ خودێ مرۆڤەك، پێغەمبەر هنارتییە؟!"},{"id":95,"translation":"95. بێژە: ئەگەر خەلكێ ئەردی ملیاكەتبان، و وەكی هەوە ب ساناهی ل سەر ئەردی هاتن و چۆن كربانە، دا ئەم ژی ملیاكەتەكێ پێغەمبەر ژ ئەسمانان بۆ وان هنێرین."},{"id":96,"translation":"96. بێژە: بەسی منە خودێ د ناڤبەرا من و هەوەدا شادەیییێ ل سەر پێغەمبەرینییا من بدەت، ب ڕاستی ئەو شارەزا و بینەرێ بەندەیێت خۆیە."},{"id":97,"translation":"97. و ئەوێ خودێ ڕاستەڕێ بكەت، ئەوە یێ ڕاستەڕێكری، و هەر كەسێ خودێ [ژ بەر كار و كریارێت وی] وی گومڕا و بەرزە بكەت، ڤێجا ژ بلی خودێ تو چو هاریكاران بۆ نابینی، و ئەم ڕۆژا قیامەتێ دێ وان ل سەر سەروچاڤان كۆرە و كەڕ و لال كۆمكەین، و جهێ وان دۆژەهە و هەر وەختێ گوڕییا وێ‌ داهات، ئەم گوڕی و سۆتنێ لێ زێدە دكەین."},{"id":98,"translation":"98. ئەڤە جزایێ وانە چونكی وان باوەری ب نیشان و بەلگەیێت مە نەدئینان [و باوەر نەدكرن دێ ڕابنەڤە] و دگۆتن: ئەرێ ئەگەر ئەم بووینە هەستی و ئاخ، جارەكا دی دێ زێندی بینەڤە كو ببینە چێكرییەكێ نوی."},{"id":99,"translation":"99. ئەرێ ما ئەو نابینن ب ڕاستی ئەو خودایێ ئەرد و ئەسمان چێكرین [ئەڤێ بشێت ڤان ئەرد و ئەسمانان چێكەت]، دشێت وەكی وان [ژ مرۆڤان] چێكەت، و وەختەك بۆ وان [مرنا وان و ڕابوونا وان ژ گۆڕان] یێ دانایی شك تێدا نینە، بەلێ ستەمكاران ژ ڕێكا گاورییێ پێڤەتر نەگرت."},{"id":100,"translation":"100. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەگەر هوین خودانێت گەنجینە و گەنجخانەیێت كەرەما خودایێ من بانە، هوین دا قەلسییێ‌ كەن [و هەوە نەددا كەسێ] ژ ترسا خلاسبوونا وێ، نێ مرۆڤ گەلەكێ چڕویك و چاڤترسیایییە."},{"id":101,"translation":"101. و ب ڕاستی مە نەهـ موعجیزەیێت ئاشكەرا دانە مووسایی، ڤێجا پسیارا ئسرائیلییان بكە وەختێ ئەڤ موعجیزە بۆ هاتین [دا بۆ هەمی جوهییان ڕاستییا ڤی تشتێ پێغەمبەری گۆتی دیار ببیت، و ل سەر خۆ ببنە شاهد]، ڤێجا فیرعەونی گۆتێ: هەی مووسا ئەز وەسا هزر دكەم تو یێ سێرەلێكری و ئەقلچۆیی."},{"id":102,"translation":"102. [مووسایی] گۆت: ب ڕاستی تو دزانی ئەڤ موعجیزەیێت بۆ من هاتین كو نیشان و بەلگەیێت ئاشكەرانە، ژ خودایێ ئەرد و ئەسمانان پێڤەتر كەسێ دی نەئینایینە خوارێ، و ب ڕاستی هەی فیرعەون ئەز تە هیلاكچۆیی دبینم."},{"id":103,"translation":"103. و فیرعەونی ڤیا [ئسرائیلییان] ژ مسرێ دەربێخیت و وان تەنگاڤ بكەت، ڤێجا مە ئەو و هندی دگەل، هەمی [د دەریایێدا] خەندقاندن."},{"id":104,"translation":"104. و پشتی ڤێ مە گۆتە ئسرائیلییان ل وی ئەردی ئاكنجی ببن [ئەوێ فیرعەونی دڤیا هەوە ژێ دەربێخیت]، ڤێجا ئەگەر وەختێ ڕۆژا قیامەتێ هات، هەوە هەمییان پێكڤە دێ ئینین [ژ گۆڕان ڕاكەین، دا حوكوم د ناڤبەرا هەوەدا بێتەكرن]."},{"id":105,"translation":"105. و مە قورئان ب هەقییێڤە ئینایییە خوارێ، [دا هەقییێ و ڕاستییێ ئاشكەرا بكەت] و ب هەقییێڤە یا هاتییە خوارێ، و مە تو نەهنارتی بۆ هندێ نەبیت ببییە مزگینئین و ئاگەهداركەر."},{"id":106,"translation":"106. و مە قورئان جودا جودا بۆ تە ئینا خوار دا تو هێدی هێدی بۆ خەلكی بخوینی، و مە پیچ پیچە [ل دویڤ بەرژەوەندییان] ئینا خوارێ."},{"id":107,"translation":"107. بێژە: چ هوین باوەرییێ پێ بینن یان پێ نەئینن، ب ڕاستی ئەوێت زانین [ب قورئانێ و ب هاتنا پێغەمبەری] بەری نوكە بۆ هاتی، گاڤا قورئان بۆ وان هاتە خواندن، ب لەز دكەڤنە سەر سەروچاڤێت خۆ، بۆ سوجدەبرنێ."},{"id":108,"translation":"108. و دبێژن: پاك و پاقژی [ژ هەمی كێماسییان] بۆ خودایێ مە بیت، ب ڕاستی پەیمانا خودایێ مە دایی، هات."},{"id":109,"translation":"109. و دكەڤنە سەر سەروچاڤێت خۆ و سوجدەیێ دبەن، و دكەنە گری و [خواندنا قورئانێ] ترسا وان پتر لێ دكەت."},{"id":110,"translation":"110. بێژە: حەزكەی ب ناڤێ خودێ گازی بكەن، حەزكەی ب ناڤێ دلۆڤان گازی بكەن، ب كیژ ناڤی گازی دكەن، گازی بكەن، نێ خودێ باشناڤ یێت هەین، و تو نڤێژا خۆ ب دەنگێ بلند نەكە و د دلێ خۆدا ژی نەكە [كو كەسێ گول دەنگێ تە نەبیت]، و ڕێكەكێ بگرە د ناڤبەرا هەردوكاندا بیت."},{"id":111,"translation":"111. و بێژە: پەسن و سوپاسی هەمی بۆ وی خودایی ئەوێ چو زاڕۆك بۆ خۆ نەگرتین، و چو هەڤپشك د مالدارییێدا بۆ نەیی، و یێ چو هاریكار و پشتەڤان ژ هەوجەیی بۆ نەیی، و وی ژ هەمی كێم و كاسییان مەزنتر لێ بكە [كو زاڕۆك یان هەڤپشك یان پشتەڤان و هاریكار هەبن]."}]},{"id":18,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سوپاس و پەسن هەمی بۆ وی خودایی، ئەوێ قورئان بۆ بەندەیێ خۆ ئینایییە خوارێ، و چو خواری و كێماسی نەكرییە تێدا."},{"id":2,"translation":"2. كتێبەكا ڕاست و بێ جودایییە و پارێزڤانا كتێبێت بەری خۆیە، دا گاور و گونەهكاران ژ ئیزایەكا دژوار بترسینیت و مزگینییێ بدەتە خودان باوەران، ئەوێت كار و كریارێت قەنج دكەن، كو ب ڕاستی خەلاتەكێ باش بۆ وان هەیە كو بەحەشتە."},{"id":3,"translation":"3. و هەروهەر دێ د ناڤدا [د ناڤ بەحەشتێدا] مینن."},{"id":4,"translation":"4. و [دیسا] دا ئەوان، ئەوێت گۆتین خودێ زاڕۆكەكێ بۆ خۆ گرتی [ژ ئیزایێ] بترسینیت."},{"id":5,"translation":"5. نە ئەو و نە باب و باپیرێت وان چو ژ هندێ نوزانن، ئەڤە ئاخڤتنەكا مەزنە ژ دەڤێ وان دەردكەڤیت، و ئەو ژ درەوێ پێڤەتر نابێژن."},{"id":6,"translation":"6. ڤێجا تێ هەیە تو ژ خەم و كۆڤانان خۆ بكوژی، ئەگەر ئەو باوەرییێ ب ڤێ قورئانێ نەئینن."},{"id":7,"translation":"7. و ب ڕاستی تشتێ ل سەر ئەردی هەی، مە یێ بۆ كرییە خەمل و جوانی، دا وان (مرۆڤان) بجەڕبینین كا كی ژ وان یێ كار باشترە."},{"id":8,"translation":"8. ب ڕاستی هندی ل سەر ئەردی [ژ خەمل و جوانییێ و هەر تشتێ تێدا ڕۆژا دویماهیكا دنیایێ]، دێ كەینە ئاخەكا ڕویت و ڕەوال و بێ شینكاتی."},{"id":9,"translation":"9. ئەرێ تە هزر كر [هەی موحەممەد] كو خەلكێ شكەفتێ و ڕەقیمێ [رەقیم یان ناڤێ وی چیایە یێ شكەفت لێ، یان ئەو نهالە ئەڤا شكەفت تێدا، یان ناڤێ گوندێ وانە، یان ناڤێ وی تەحتەبەری بوو یێ ناڤێ وان ل سەر نڤێسی، و باراپتر ژ تەفسیرزانان ل سەر ئەڤا دویماهییێنە] ژ نیشان و موعجیزەیێت مە یێت عەجێبییە [ئانكو هزر نەكە ئەڤە ژ هەمی نیشان و موعجیزەیێت مە عەجێبترە]."},{"id":10,"translation":"10. بێژە وان، دەمێ وان گەنج و لاوان خۆ گەهاندییە شكەفتێ، و وان گۆت: خودێوۆ، تو دلۆڤانییەكێ ژ دەڤ خۆ ب مە ببە [ل ئاخرەتێ ل مە ببۆرە، و مە ئێمن بكە ژ نەیاران، و ڕزقی ل ڤێ دنیایێ بدە مە]، و ڤی كارێ مە ڕاست بكە و ب ساناهی بێخە."},{"id":11,"translation":"11. و د شكەفتێدا چەند قەدەر سال و زەمانان، مە پەردا خەوێ ب سەر گوهێت وان دادا [كو وان گول چو نەبیت و هەر نڤستی بمینن]."},{"id":12,"translation":"12. پاشی مە ئەو ژ خەوێ هشیاركرن، دا بزانین كا كی ژ هەردو جوینان دزانیت، كا ئەو چەند مایینە [ئەڤە ئیشارەتە كو ئەو ل سەر وەختێ مانا خەلكێ شكەفتێ د شكەفتێدا، د ژێك جودا بوون]."},{"id":13,"translation":"13. ئەم سەرهاتییا وان ب دورستی بۆ تە ڤەدگێڕین، ب ڕاستی ئەو هندەك خورت و لاو بوون باوەری ب خودایێ خۆ ئینابوون، و مە ژی پتر ڕاستەڕێكرن [و مە ڕاگرتن و دلێ وان موكومتر لێ كر، كو خۆ ل بەر هەر نەخۆشییەكا هەبیت بگرن]."},{"id":14,"translation":"14. و مە دلێت وان [ب سەبر و ڕاستی و ڕاگرتنێ] قاهیم كرن، وەختێ [بەرانبەری خوندكاری] ڕابوویین، و گۆتین: خودایێ مە، خودایێ ئەرد و ئەسمانانە، ژ بلی وی ئەم چو خودایێت دی ناپەرێسین [و ئەگەر مە ژ بلی وی ئێكێ دی پەرست] هنگی ب ڕاستی ئەم ئاخڤتنەكا دویر ژ هەقییێ دبێژین."},{"id":15,"translation":"15. ئەڤێت هە، ملەتێ مە [خەلكێ باژێرێ مە] شوینا خودێ، چەند پەرستییەكێت دی دپەرێسن. كا بلا نیشانەكا ئاشكەرا ل سەر خودایینییا وان بینن، ما كی ژ وی ستەمكارترە یێ درەوان ب ناڤێ خودێ بكەت؟"},{"id":16,"translation":"16. و گاڤا هەوە خۆ ژ وان و یێت ئەو شوینا خودێ دپەرێسن [ژ بوتان]، دویر ئێخست و خۆ ژێ دا پاش، ڤێجا خۆ بگەهیننە [هەڕنە] شكەفتێ، خودایێ هەوە دێ بەروبیاڤێ دلۆڤانییا خۆ ل سەر هەوە فرەهـ كەت، و كاروبارێ هوین تێدا و تشتێ هوین مفایی ژێ وەردگرن، ژ خوارن و ڤەخوارنێ، دێ بۆ هەوە ب ساناهی ئێخیت."},{"id":17,"translation":"17. و تو دێ بینی وەختێ ڕۆژ دهەلێت تیڕۆژكێت وێ ڕێكا خۆ ل سەر ڕەخێ ڕاستێ یێ شكەفتێ دگوهێزیت، و وەختێ ئاڤا دبیت ژ ملێ چەپێڤە ل وان نادەت، و ژ وان دبۆریت و ئەو د نیڤا شكەفتێڤە بوون [ئانكو نە هەلاتنێ و نە ئاڤابوونێ، ڕۆژێ ل وان نەددا هەر چەندە دەرێ شكەفتێ یێ ڤەكری ژی بوو، و ئەو د نیڤا وێدا بوون]، ئەڤە ژ نیشانێت [دەستهەلاتدارییا] خودێنە، و هەر كەسێ خودێ ڕاستەڕێ بكەت، نێ ئەوە ڕاستەڕێكری، و هەر كەسێ گومڕا و بەرزە بكەت، نێ تو چو هاریكار و ڕێبەر و ڕێناسان بۆ نابینی."},{"id":18,"translation":"18. و یا ژ تەڤە د هشیارن و ئەو ب خۆ د نڤستینە [چونكی چاڤێت وان د ڤەكری بوون و ئەو ب خۆ د نڤستی بوون]، و مە ئەو ل سەر تەنشتا ڕاستێ و چەپێ دقولپاندن و دزڤڕاندن، و سەیێ وان ژی هەردو دەستێت وی ل بەر دەرازینكا شكەفتێ د درێژكری بوون، و ئەگەر تە ئەو دیتبانە [ل سەر وی حالی] دا [دلێ تە] تژی ترس بیت و دا ژێ ڕەڤی."},{"id":19,"translation":"19. [و مە چاوا ئەو نڤاندبوون] وەسا مە ئەو هشیار ژی كرن، دا د ناڤبەرا خۆدا پسیار بكەن [كا ئەو چەند مایینە د شكەفتێڤە]، ئێكی ژ وان گۆت: ئەرێ هوین چەند مایینە؟ گۆتن: ڕۆژەكێ یان دانەكێ ڕۆژێ [و ئەوێت بۆ وان نەدیار كا چەند مایینە نڤستی] گۆتن: خودێ دزانیت كا هوین چەند مایینە، ڤێجا كا ئێكی ژ خۆ ب ڤان پارەیێت خۆ بهنێرنە باژێری، بلا بەرێ خۆ بدەتێ كا چ خوارن ژ هەمییان حەلالتر و پاقژترە بلا بۆ هەوە بینیت، بەلێ بلا یێ هشیار بیت [هویر بەرێ خۆ بدەتێ، دا نەئێتە نیاسین و دا كەس د سەردا نەبەت و نەخاپینیت]، كەسێ ب هەوە نەحەسینیت."},{"id":20,"translation":"20. ب ڕاستی ئەگەر ئەو ب سەر هەوە هەلبن دێ هەوە ب كەڤران كوژن، یان دێ هەوە زڤڕیننە سەر دینێ خۆ [و ئەگەر هوین زڤڕینە سەر دینێ وان]، هوین وی وەختی چوجا سەرفراز نابن."},{"id":21,"translation":"21. و هۆسا مە خەلك ب وان حەساندن و ب سەر وان هەلكرن دەمێ خەلكی د ناڤبەرا خۆدا جڕەبڕ و گەنگەشە ل سەر ڕابوونا پشتی مرنێ دكرن، دا [ئەو خەلك] بزانن پەیمانا خودێ [ب ڕابوونا پشتی مرنێ] ڕاستە و هەر دێ ئێت، و شك و گۆمان د قیامەتێدا نینە [مە ئەو چاوا د خەو برن وەسا مە هشیاركرن]، د وی وەختیدا [وەختێ وان ئەو هۆسا دیتین، و ئەو ل پێش چاڤان مراندین] د ناڤ خۆدا جڕەبڕ دكرن، ڤێجا هندەكان دگۆت: گونبەتەكێ ل سەر وان ئاڤا بكەن، خودایێ وان چێتر دزانیت [ژ وان ئەوێت ب سەر وان هەلبوویین و جڕەبڕێ ل سەر وان دكەن، كا ئەو كی بوون و كا كارێ وان چ بوو]، و ئەوێت ب سەر وان هەلبوویین گۆتن: ئەم دێ مزگەفتەكێ [ل بەر دەرێ شكەفتێ] ل سەر وان ئاڤاكەین."},{"id":22,"translation":"22. [ئەوێت بەحسێ وان كرین ژ جوهییان ل سەر وەختێ پێغەمبەری] دێ بێژن: ئەو سێ بوون، یێ چارێ سەیێ وان بوو [و هندەكێت دی ژ وان] دبێژن: پێنج بوون، یێ شەشێ سەیێ وان بوو، هەما ژ نك خۆ و بێ بەلگە هۆ دبێژن، [و هندەكێت دی ژ وان] دبێژن: ئەو حەفت بوون و یێ هەشتێ سەیێ وان بوو، بێژە: خودایێ من هەژمارا وان چێتر دزانیت [كا ئەو چەند بوون]، كەس [هەژمارا وان] نوزانیت كێمەك تێ نەبن، ئێدی تو د ڕاستا وان خۆرت و لاواندا ژ گەنگەشەیەكا بەرچاڤ و ئاشكەرا [وەكی ئەڤا مە بۆ تە وەحی پێ هنارتی، بێ كێم و زێدەیی] پێڤەتر نەكە، و پسیارا وان ژ كەسێ نەكە [ئەڤ وەحییا مە بۆ تە هنارتی د دەرهەقێ واندا بەسی تەیە]."},{"id":23,"translation":"23. و [هەی موحەممەد] تو بۆ كرنا چو تشتی نەبێژە، ئەز سوبەهی دێ ڤی [تشتی] كەم."},{"id":24,"translation":"24. ئەگەر نەبێژی: هەكە خودێ حەز بكەت [ئانكو بێژە: ئەگەر خودێ حەز بكەت ئەز دێ ڤی تشتی كەم]، و ئەگەر تە ژ بیر كر [تو بێژی (ئەگەر خودێ حەز بكەت)] خودایێ خۆ بینە بیرا خۆ [داخوازا لێبۆرینێ ژێ بكە، و بێژە: (ئەگەر خودێ حەز بكەت ـ إن شا‌ء الله)]، و بێژە: ئەز هیڤی دكەم خودایێ من بەرێ من بدەتە ڕێكا ژ ڤێ چێتر [ئانكو هیڤی دكەم شوینا ڤێ ژ بیركرنێ خودێ بەرێ من بدەتە خێرەكێ ژ ڤێ ژ بیركرنێ یا چێتر بیت]."},{"id":25,"translation":"25. و ئەو سێ سەد سالان [نڤستی] د شكەفتا خۆدا مان [ل دویڤ حسێبا ڕۆژێ] و نەهـ سالێت دی لێ زێدە كرن [ل دویڤ حسێبا هەیڤێ]."},{"id":26,"translation":"26. بێژە: خودێ چێتر دزانیت كا ئەو چەند مایینە [نڤستی د شكەفتێدا]، و غەیبا ئەرد و ئەسمانان یا وییە، چەندێ ب چاڤە و چەندێ ب گوهە. و وان [خەلكێ ئەرد و ئەسمانان] ژ بلی خودێ چو هاریكار نینن و خودێ كەسێ د حوكمێ خۆدا پشكدار ناكەت."},{"id":27,"translation":"27. [و هەی موحەممەد] ژ كتێبا خودایێ خۆ ئەوا ب وەحی بۆ تە هاتی بخوینە، و چو گوهۆڕین بۆ پەیڤێت وێ نینە [ئانكو كەس نەشێت بگوهۆڕیت]، و تە ژ بلی وی ژی، كەس نینە تە ڤەحەوینیت."},{"id":28,"translation":"28. [هەی موحەممەد] تو سەبرێ خۆ ل سەر وان بكێشە، و وان نەهێلە ئەوێت سپێدە و ئێڤاران گازی خودایێ خۆ دكەن [و خودایێ خۆ دپەرێسن، و ب پەرستن و گازییا خۆ]، قایلبوون و ڕازیبوونا خودایێ خۆ دڤێن، و بەرێ خۆ ژ وان وەرنەگێڕە [چەند د هەژار و دەست تەنگ بن بۆ هندە كەنكەنە و گرەگران]، و تە دڤێت زەنگین و خەلكێ‌ دنیایێ‌ ل دیوانا تەبن و گوهێ خۆ نەدە وی یێ مە دلێ وی ژ بیرئینانا خۆ بێ ئاگەهـ كری، و ب دویڤ دلخوازییا خۆ كەتی، و كارێ وی زێدە خرابییە."},{"id":29,"translation":"29. و بێژە: هەق [هەر] ئەوە ئەوێ ژ دەڤ خودایێ هەوە هاتی [كو ئیسلام و قورئانە]، ڤێجا هەر كەسێ بڤێت بلا باوەرییێ بینیت، و هەر كەسێ بڤێت ژی بلا گاور ببیت، ب ڕاستی مە بۆ ستەمكاران ئاگرەكێ وەسا یێ بەرهەڤكری، كو گوڕییا وی یا ل وان هاتییە ئێك، و ئەگەر هەوار كرن [ئاڤەك خواستن] دێ بەرسڤا وان ب ئاڤەكا وەكی سفرێ حەلیایی ئێتەدان [وەسا یا شاریایە] سەروچاڤان دبرێژیت، چ پیسە ڤەخوارنە و چ پیسە جهە لێ خۆجهـ دبن."},{"id":30,"translation":"30. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و قەنج كرین، ب ڕاستی ئەم خەلاتێ وی یێ كارێ ڕاست و قەنج كری بەرزە ناكەین."},{"id":31,"translation":"31. ئەڤان بەحەشتێت ئاكنجیبوونێ بۆ وانن، كو ڕویبار د بنڕا دچن، ئەو د وێ بەحەشتێدا ب بازنێت زێری دئێنە خەملاندنێ، و جلكێت كەسكێت ئارمیشێ تەنك و ستویر دێ كەنە بەر خۆ، و د پالدایینە ل سەر تەختێت چارچەڤكری، چ خەلاتەكێ باشە و چ خۆش جهە لێ خۆجهـ و ئاكنجی."},{"id":32,"translation":"32. و نموونەیا دو زەلامان بۆ وان بێژە، مە ئێك ژ وان دو جنیكێت هەمی جوینێت تری تێدا دابوویێ، و مە دۆرماندۆرێت هەردو جنیكان ب دارقەسپان گرتبوو، و ناڤبەرا هەردو جنیكان ژی كربوو چاندن."},{"id":33,"translation":"33. هەردو جنیك كەڤتبوونە بەری، و چو [چو سالان] ژێ كێم نەدبوو [هەردەم بەرێ وان یێ تمام بوو]، و مە ڕویبار ئێخستبوو د ناڤبەرا هەردووكاندا."},{"id":34,"translation":"34. و [خودانێ هەردو جنیكان] هندەك مالێ دی ژی هەبوو، ڤێجا دان و ستاندن د گەل هەڤالێ خۆ كر، و گۆتێ: ئەز ژ تە ب مالترم، و ئەز ژ تە ب هێزتر و ب پشتەڤانترم."},{"id":35,"translation":"35. و چۆ د ناڤ جنیكا خۆدا، د گەل وێ ستەمێ ئەوا وی ل خۆ كری، گۆت: ئەز باوەر ناكەم ڕۆژەك هەبیت ئەڤ جنیكە نەمینیت، و دویماهیكەك بۆ هەبیت."},{"id":36,"translation":"36. و ئەز باوەر ناكەم قیامەت ژی هەبیت، و ئەگەر [هەبیت ژی و ئەز خودانێ ڤی ڕەز و باغ و مالییەتی و] ئەز بێمە زڤڕاندن ب بال خودایێ خۆڤە، ب ڕاستی ئەز دێ جنیكەكا ژ ڤێ چێتر و جهەكێ چێتر بۆ خۆ بینم."},{"id":37,"translation":"37. هەڤالێ وی لێ زڤڕاند و گۆتێ: ئەرێ تە خۆ بێ باوەر كر ژ وی خودایی، ئەوێ تو جارا ئێكێ ژ ئاخێ، پاشی ژ چپكەكا ئاڤێ چێكری، پاشی تو كرییە زەلامەكێ دورست و بێ كێم و كاسی."},{"id":38,"translation":"38. بەلێ ئەز مرۆڤەكم باوەرییێ دئینم كو خودێ خودانێ منە، و ئەز چو هەڤپشكان بۆ خودایێ خۆ چێناكەم."},{"id":39,"translation":"39. بلا وەختێ تو دچۆیە د ناڤ جنیكا خۆدا، تە گۆتبایە: ئەڤە ئەوە یا خودێ حەزكری، بێی خودێ چو هێز و شیان نینن، و ئەگەر تو من ببینی مال و زاڕۆكێت من ژ یێت تە كێمترن."},{"id":40,"translation":"40. ئەز هیڤی دكەم خودایێ من جنیكەكا ژ یا تە چێتر بدەتە من، و ئاتافەكێ ژ ئەسمانی [وەكی برویسییان] ب سەر جنیكا تەدا بینیت، و بكەتە ئەردەكێ ڕویت و ڕەوال و حولی."},{"id":41,"translation":"41. یان ژی ئاڤا وێ د ئەردیدا ببەتە خوارێ، كو تو نەشێی ل دویڤ بچی و بزڤڕینیەڤە."},{"id":42,"translation":"42. و فێقییێ‌ وی هەمی پویچ بوو، نەما، ڤێجا دەستێت خۆ [لێكدان]، بەروپشت كرن [ژ پەشێمانییێ] ل سەر وی مالێ لێ مەزاختی، و جنیك هەمی ب سەرێكدا هاتبوو خوارێ، ئینا گۆت: خۆزی من چو شریك بۆ خودایێ خۆ چێ نەكربانە."},{"id":43,"translation":"43. وی چو دەستەك نەبوون ژ بلی خودێ، د هەوارێ بێن و هاریكارییا‏ وی بكەن، و وی ب خۆ ژی پێ چێ نەدبوو بەڕەڤانییێ ژ خۆ بكەت."},{"id":44,"translation":"44. ئەها د ڤی كراسیدا هاریكاری بەس ژ خودێیە [كەسێ دی نەشێت هاریكارییێ‌ بكەت]، چێترین خەلات ئەوە یێ ئەو ددەت، و چێترین دویماهیك ئەوە یا ئەو ددەت."},{"id":45,"translation":"45. بێژە وان هندی دنیایە وەكی ئاڤەكێیە مە ژ ئەسمانان ئینابیتە خوارێ، و ب ڤێ ئاڤێ گل و گیایێ ئەردی هەمی تێكڕا شین بوو، و پاشی بوو پویش و پەلەخ و بای بەلاڤەكر و تەڕابەڕا كر، و خودێ ل سەر هەمی تشتان خودان دەستهەلاتە."},{"id":46,"translation":"46. مال و زاڕۆك ڕەوشا ژیانا دنیایێنە، و كار و كریارێت قەنج و گوهدارییا خودێ، بۆ هەوە ل دەڤ خودایێ تە ب خێرتر و ب هیڤیترن."},{"id":47,"translation":"47. و بێژە وان ڕۆژا ئەم چیایان ژ بن دكەین، و تو ئەردی ئاشكەرا [بێ گر و چیا و كەند و كۆر] دبینی، و ئەم وان هەمییان كۆم دكەین، كەسێ ژ وان ناهێلین."},{"id":48,"translation":"48. و هەمی پێكڤە بەرانبەری خودایێ تە ب ڕێز هاتنە ڕاوەستاندن، ب ڕاستی كا جارا ئێكێ مە هوین چاوا دابوون [رویس و پێخواس و سەركۆل و بێ مال و زاڕۆك]، هوین وەسا جارەكا دی هاتنە بەر دەستێ مە، هەوە هزر دكر ئەم چو ژڤانان بۆ هەوە نادانین [هەوە هزر دكر قیامەت نینە]."},{"id":49,"translation":"49. و كتێب [یێت كار و كریارێت وان] هاتنە دانان [ئانكو هەر ئێك ب سەر كار و كریارێت خۆ هەلبوو]، ڤێجا وێ ڕۆژێ دێ گونەهكاران بینی، وەختێ ئەو كریارێت خۆ د كتێبێدا دبینن ژێ دترسن، و دبێژن: وەی خۆلی ب سەرێ مە، ئەڤە چ كتێبە؟ چو هویر و گر نینن هێلابن و تێ بۆری بیت و نەنڤێسیبن، و هەر گونەهەكا وان د دنیایێدا كری دیتن یا نڤێسییە، و خودایێ تە ستەمێ ل كەسێ ناكەت."},{"id":50,"translation":"50. و بێژە وان، دەمێ مە گۆتییە ملیاكەتان بۆ ئادەمی هەڕنە سوجدەیێ [سوجدەیا ڕێزگرتنێ نەیا پەرستنێ]، ڤێجا هەمی چۆنە سوجدەیێ شەیتان تێ نەبیت، ئەو ژ ئەجنەیان بوو، و ژ ئەمرێ خودایێ خۆ دەركەڤت، ئەرێ هوین وی و دویندەها وی شوینا من بۆ خۆ دكەنە پشتەڤان، و ئەو دژمنێت هەوە، چ پیسە گوهۆڕینە ستەمكار دكەن [وەختێ خودێ دهێلن و شەیتانی بۆ خۆ دكەنە پشتەڤان]."},{"id":51,"translation":"51. من ئەو [ئبلیس و دویندەها وی] ل سەر چێكرنا ئەرد و ئەسمانان نە حازركربوون، و نە ل سەر چێكرنا وان ب خۆ ژی، و ئەز نە ئەوم یێ ئەوێت خەلكی د سەردا دبەن، بۆ خۆ بكەمە هاریكار."},{"id":52,"translation":"52. و ڕۆژا [خودێ] دبێژیت: كا گازی وان هەڤپشكان بكەن ئەوێت هەوە دكرنە هەڤپشك بۆ من [كا دێ فایدەی هەوە كەن و دێ شێن مەهدەرێ بۆ هەوە بكەن!]، ئینا هەوار كرنە وان، بەلێ بەرسڤا وان نەدان، و مە جهێ هیلاكێ [كو دۆژەهە] ئێخستە د ناڤبەرا واندا."},{"id":53,"translation":"53. و گونەهكاران ئاگر دیت و ل دەڤ وان بوو ئێقین و گومان نەما، ئەو دێ كەڤنە تێدا و چو چارە بۆ خۆ نەدیتن كو وان ژێ [ژ ئاگری] بدەتە پاش."},{"id":54,"translation":"54. و ب ڕاستی مە بۆ مرۆڤان د ڤێ قورئانێدا ژ هەمی ڕەنگان نموونە ئینایینە، بەلێ مرۆڤ ژ هەمی تشتان پتر یێ مەدەڕك و قاویش كێشە."},{"id":55,"translation":"55. و چو تشتی مرۆڤ ژ هندێ نەدانە پاش كو باوەرییێ بینن، و داخوازا لێبۆرینێ ژ خودایێ خۆ بكەن، پشتی ڕاستەڕێیی پێغەمبەر و قورئان] بۆ وان هاتی، ئەو نەبیت دویماهییا ئەوێت بەرێ ب سەرێ وان بهێت، یان ژی هەمی ڕەنگێت ئیزایێ ب ئاشكەرایی بۆ وان بهێن."},{"id":56,"translation":"56. و ئەم پێغەمبەران ناهنێرین ئەگەر بۆ هندێ نەبیت دا ببنە مزگینئین و ئاگەهداركەر، و ئەوێت گاوربوویین ب پویچییێ‌ جڕەبڕێ دكەن، دا هەقییێ پێ بێ هێز بكەن و نەهێلن و ببەن، و بەلگە و نیشانێت من [كو قورئانە] و ئیزایا پێ هاتینە ترساندن ب تڕانە وەردگرن."},{"id":57,"translation":"57. و ما كی ژ وی ستەمكارترە یێ ب نیشان و ئایەتێت خودێ بێتە شیرەتكرن، پاشی پشتا خۆ بدەتێ [هزرا خۆ تێدا نەكەت و خۆ تێ نەگەهینیت]، و كریارێت ب دەستێ خۆ كرین [ژ خرابی و گونەهان] ژ بیر بكەت [هزرا خۆ د دویماهیكا واندا نەكەت]. و دا د قورئانێ نەگەهن، مە پەردە یێت ئێخستینە سەر دلێت وان، و مە كەڕاتی و گرانی یا ئێخستییە د گوهێت واندا، و ئەگەر داخوازا وان بكەی بۆ ڕاستەڕێیییێ‌ ژی [باوەرییێ و قورئانێ] ئەو چوجا ڕاستەڕێ نابن [چونكی نە هەقییێ دبینن، و نە گولێ دبن، و نە تێ دگەهن]."},{"id":58,"translation":"58. و خودایێ تە گونەهـ ژێبەر و خودان دلۆڤانییە، ئەگەر خودێ ل وان گرتبایە ژ بەر ئەوا وان كری، دا لەزێ ل ئیزادانا وان كەت، بەلێ وان ژڤانەك یێ هەی [گاڤا هات]، وان چو جهـ نینن وان ڤەحەوینیت."},{"id":59,"translation":"59. ئەڤە ئەو گوندن ئەوێت مە د هیلاك برین دەمێ وان ستەم كری، و مە بۆ د هیلاكبرنا وان ژڤانەكێ ئاشكەرا دانابوو [گەلی قورەیشییان دویر نەدانن ئەوا ب سەرێ وان هاتی، ب سەرێ هەوە ژی بێت]."},{"id":60,"translation":"60. و بێژە وان وەختێ مووسایی گۆتییە خزمەتكارێ خۆ ئەز دێ هنگی ڕاوەستم هەتا دگەهمە جهێ تێكەلبوونا هەردو دەریایان، یان ژی وەختەكێ درێژ، ب سالان ئەز دێ چم [هەتا بگەهمە وی جهی]."},{"id":61,"translation":"61. ڤێجا وەختێ گەهشتییە جهێ تێكەلبوونا هەردو دەریایان، ماسییێ‌ خۆ ژ بیركرن، ڤێجا [ماسییێ‌ وان] ڕێكا خۆ د ناڤ دەریایێدا گرت و چۆ."},{"id":62,"translation":"62. ڤێجا وەختێ ژ وێرێ [جهێ گەهشتنا هەردو دەریایان] بۆرین، مووسایی گۆتە خزمەتكارێ خۆ، كا زادێ مە بینە، ب ڕاستی مە زەحمەت د ڤێ وەغەرا خۆدا دیت."},{"id":63,"translation":"63. گۆت: دئێتە بیرا تە وەختێ ئەم ل بەر كەڤری ڕوینشتین؟! من ماسی ل وێرێ هێلا و ژ بیركر، و ژ شەیتانی پێڤەتر ژ بیرا من نەبر ئەز بێژمە تە، وی ماسی [ئەوێ مری] ڕێكا خۆ ب ئاوایەكێ عەجێب د ناڤ دەریایێدا گرت و چۆ."},{"id":64,"translation":"64. [مووسایی] گۆت: ئەها تشتێ مە دڤیا ئەڤەبوو، ڤێجا هەردو ل دەوسا (شۆپا)خۆ زڤڕینەڤە."},{"id":65,"translation":"65. و هەردووكان بەندەیەك ژ بەندەیێت مە [خدر پێغەمبەر] دیت، مە دلۆڤانی ژ نك خۆ پێ بربوو [و تێگەهشتن و ئەقل ژ نك خۆ دابوویێ]، و مە ژ دەڤ خۆ فێری زانینەكێ كربوو."},{"id":66,"translation":"66. [مووسایی] گۆت ئەرێ دێ هێلی ئەز د گەل تە بێم، بەلێ تو وێ زانینێ نیشا من بدەیی یا نیشا تە هاتییە دان، كو بۆ من ببیتە ڕێبەر؟"},{"id":67,"translation":"67. گۆت: ب ڕاستی تو نەشێی بێهنا خۆ د گەل من فرەهـ بكەی."},{"id":68,"translation":"68. و دێ چاوا بێهنا خۆ ل سەر تشتەكی فرەهكەی، تو تێنەگەهی و چو بۆ تە ل سەر نەهاتبیتە گۆتن؟"},{"id":69,"translation":"69. [مووسایی] گۆت: خودێ حەزكەت دێ من بینی بێنفرەهـ، و ئەز [د چو تشتاندا] بێ ئەمرییا تە ناكەم."},{"id":70,"translation":"70. گۆت: ئەگەر تە خۆ دا د گەل من، پسیارا چو تشتان ژ من نەكە، هەتا ئەز ب خۆ وی تشتی بۆ تە نەبێژم."},{"id":71,"translation":"71. ڤێجا هەردو ب ڕێ كەڤتن، دەمێ ل گەمییێ‌ سویار بوویین، یێ مووسا دگەل، گەمی كونكر، [مووسایی] گۆتێ: تە كونكر دا خەلكی تێدا بخەندقینی؟! ب ڕاستی ئەڤە تشتەكێ مەزن بوو تە كری."},{"id":72,"translation":"72. گۆت: ما من نەگۆتبوو تە ب ڕاستی تو نەشێی بێهنا خۆ د گەل من فرەهـ بكەی؟"},{"id":73,"translation":"73. [مووسایی] گۆت: ل من نەگرە تشتێ من ژ بیركری، و بارێ من هند گران نەكە كو ئەز نەشێم د گەل تە بهێم."},{"id":74,"translation":"74. ڤێجا هەردو چۆن هەتا بچویكەك دیتین، ئینا [یێ مووسا د گەل] ئەو بچویك كوشت [مووسایی] گۆت: ئەرێ تە چاوا مرۆڤەكێ پاقژ و بێ گونەهـ و نە د بەر كەسێدا كوشت؟‍! ب ڕاستی ئەڤە تشتەكێ زێدە خراب بوو تە كری."},{"id":75,"translation":"75. [یێ مووسا د گەل] گۆت: ما من نەگۆتە تە تو نەشێی بێهنا خۆ د گەل من فرەهـ بكەی؟"},{"id":76,"translation":"76. [مووسایی] گۆت: ئەگەر من پشتی ڤێ، پسیارا تشتەكێ دی ژ تە كر، هەڤالینییا من نەكە، و ب ڕاستی تو ژ ڕەخێ منڤە یێ دەستویردایی."},{"id":77,"translation":"77. ئینا جارەكا دی هەردوكان، دا ڕێ هەتا گەهشتینە گوندەكی، خوارن ژ خەلكێ گوندی خواستن، بەلێ خەلكێ گوندی خوارن نەدا وان و مێڤان نەكرن. دیوارەك ل وی گوندی دیتن نێزیك بوو بهەڕفیت و ب سەرێكدا بهێت، ئینا [یێ مووسا دگەل] ئەو دیوار ڕاكر و دورستكر، [مووسایی] گۆت: تە دشیا تو پالەتییا خۆ وەرگری [ئانكو بلا تە تشتەك بەرانبەری دورستكرنا دیواری وەرگرتبایە، دا مە ژی خوارنەك بۆ خۆ پێ كڕیبایە، ژ خەلكێ ڤی گوندێ نان نەدایییە مە و ئەم مێڤان نەكرین]."},{"id":78,"translation":"78. [خدری] گۆت: ئەها ئەڤە وەختێ ژێكڤەبوونا من و تەیە، [ژ نوی] ئەز دێ بۆ تە ڕاڤەكرنا وان تشتان بێژم، ئەوێت تە نەشیایی بێهنا خۆ ل سەر فرەهـ بكەی."},{"id":79,"translation":"79. هندی گەمی بوو یا هندەك بەلنگازان بوو د دەریایێدا بۆ خۆ شۆل دكرن، من ڤیا ئەز ب عەیب بێخم چونكی خوندكارەك د ڕێكا واندا بوو، هەر گەمییەكا دورست و بێ عەیب هەبایە ب خورتی ژ خودانان دستاند [ڤێجا من ڤیا ئەز كون بكەم، دا ببینیت یا كونە و ب كێرناهێت]."},{"id":80,"translation":"80. و هندی بچویك بوو، دەیبابێت وی د خودان باوەر بوون، ئەم ترسیاین [وەختێ مەزن دبیت] دەیبابێت خۆ ب خرابییا خۆ بەر ب گاوری و سەرداچۆنێڤە ببەت [هندی هند حەژێ دكرن]."},{"id":81,"translation":"81. ڤێجا مە ڤیا، خودایێ وان، شوینا وی بچویكی، بچویكەكێ چێتر و پاقژتر و دلۆڤانتر بدەتە وان."},{"id":82,"translation":"82. و هندی دیوار بوو، یێ دو بچویكێت سێوی بوو ژ خەلكێ باژێری، و گەنجخانەیەكا وان هەردو سێوییان دبن وی دیواریڤە بوو، و بابێ وان ژی یێ ڕاستكار و قەنج بوو، ڤێجا خودایێ تە ڤیا [ئەز دیوارێ وان دورست بكەم] هەردو بچویك بگەهنە تمامییا عەقلێ خۆ، و گەنجخانەیا خۆ دەربێخن، ئەڤە دلۆڤانییەكە ژ خودایێ تە ب وان بری، و من ئەڤ تشتە ژ دەڤ خۆ نەكرینە، و ئەڤەیە ڕاڤەكرنا تشتێ من كری و تە نەشیایی بێهنا خۆ ل سەر فرەهـ بكەی."},{"id":83,"translation":"83. [هەی موحەممەد] ئەو پسیارا خودانێ ڕۆژهەلات و ڕۆژئاڤایێ [ذیلقەرنەینی] ژ تە دكەن [كا كی بوو، و چیرۆكا وی چاوا بوو؟]، بێژە: ئەز دێ بۆ هەوە د ڕاستا ویدا قورئانێ خوینم."},{"id":84,"translation":"84. و ب ڕاستی مە ئەو د ئەردیدا ب هێز و شیان ئێخستبوو [چاوا بڤێت وێ د ئەردیدا بكەت]، و [دا بگەهیتە ئارمانجا خۆ] مە هەمی ڕێكێت زانین و شیانێ دابوونێ."},{"id":85,"translation":"85. ڤێجا [دا بگەهیتە ڕۆژئاڤایێ] ڕێكەك گرت [و چۆ]."},{"id":86,"translation":"86. هەتا گەهشتییە جهێ ئاڤابوونا ڕۆژێ، دیت ڕۆژ د كانییەكا تەقنەڕەشێدا ئاڤا دبیت، و ملەتەك ل وێرێ دیت، مە گۆت: ئەی زیلقەرنەین یان وان ب ئیزا بكوژە، یان ژی چاك و نەرم بە د گەل وان [و هێدی هێدی و ب خۆشی وان بینە سەر ڕێكا ڕاست]."},{"id":87,"translation":"87. [ذیلقەرنەینی] گۆت: هندی ئەوە یێ ستەم كری [هەڤپشك بۆ خودێ چێكرین] ئەم دێ وی ب ئیزا كوژین، پاشی ئەو دێ ب بال خودایێ خۆڤە ئێتە زڤڕاندن، و [خودایێ وی] ئیزایەكا زێدە و دژوار و نەدیتی [كەسێ نەدیتی] دێ دەتە بەر وان."},{"id":88,"translation":"88. و بەلێ هەر كەسێ باوەرییێ بینیت و كار و كریارێت قەنج و ڕاست بكەت، خەلاتێ وی بەحەشتە و ئەم ژ ڕەخێ خۆڤە دێ فەرمانێت ساناهی لێ كەین [ئانكو ئەم بارێ وی گران ناكەین و ل سەر ب زەحمەت نائێخین]."},{"id":89,"translation":"89. و [دا بگەهیتە ڕۆژهەلاتێ] ڕێكەك گرت [و چۆ]."},{"id":90,"translation":"90. هەتا گەهشتییە جهێ دەستپێكێ‌ [ئەولی] ڕۆژ لێ ددەت، ل وێرێ ڕۆژ دیت، ل سەر ملەتەكی دهەلێت مە چو بۆ وان چێ نەكربوو كو ڕۆژ ل وان نەدەت [بێ جلك و بێ ئاڤاهی بوون]."},{"id":91,"translation":"91. وەسا [كا چ ب سەرێ خەلكێ ڕۆژئاڤایێ ئینا، ئەو ب سەرێ خەلكێ ڕۆژهەلاتێ ژی ئینا، یێ باوەری ئینای هێلا، و یێ گاور بووی و ل سەر گاورییا خۆ مای كوشت] و ب ڕاستی مە ئاگەهـ ژ هەمییێ هەبوو چ ئەوێ هەی و چ ئەوێ دهاتەكرن."},{"id":92,"translation":"92. پاشی ڕێكەك گرت [و چۆ]."},{"id":93,"translation":"93. هەتا گەهشتییە د ناڤبەرا دو چیایاندا، ل وێرێ ملەتەك دیت چو زمان نەدزانین [یێ وان ب خۆ نەبایە]."},{"id":94,"translation":"94. وان گۆت: هەی زیلقەرنەین یەئجووج و مەئجووج خرابییێ د ئەردێ مەدا دكەن، ئەگەر ئەم پشكەكێ ژ مالێ خۆ بۆ تە بدانین، تو دێ د ناڤبەرا مە و واندا ناڤبڕەكێ چێكەی؟"},{"id":95,"translation":"95. [ذیلقەرنەینی] گۆت: ئەو مال و ملك و شیانا خودایێ من دایییە من، ژ وێ پشكا هوین ژ مالێ خۆ بۆ من دئێخن چێترە، ڤێجا ب هێزێ [ب زەلامان و ئالاڤان] هاری من بكەن، دا د ناڤبەرا هەوە و واندا ناڤبڕ و سكرەكێ موكوم چێكەم."},{"id":96,"translation":"96. قەد و پرتێت ئاسنی بۆ من بینن [ڤێجا ئەو قەد و پرت د نیڤەكا هەردو ڕەخاندا دانانە سەرێك]، هەتا هەردو ڕەخ گەهاندینە ئێك [پاشی ذیلقەرنەینی] گۆتە [وان]: ب كویرهان پفكەنێ و ئاگری خۆش بكەن [وان ژی ئاگر خۆش كر هەتا ئاسن سۆر بوویی] و بوویییە ئاگر [ذیلقەرنەینی] گۆت: سفرێ حەلیایی بۆ من بینن دا داڕێژمە سەر."},{"id":97,"translation":"97. [ڤێجا ناڤبڕ و سكرەكێ زێدە موكوم و قایم د ناڤبەرا واندا چێكر] وان نەشیا د سەرڕا بهێن [هندی یێ بلند بوو]، و نەشیان كون بكەن ژی [هندی یێ قایم بوو]."},{"id":98,"translation":"98. [ذیلقەرنەینی] گۆت: ئەڤە [مەخسەد ئەڤ ناڤبڕە] دلۆڤانییەكە ژ خودایێ من، گاڤا وەختێ ژڤانێ خودایێ من [ب هەڕفتنا وێ] هات، خودایێ من دێ د گەل ئەردی دەشت كەت، ب ڕاستی ژڤانێ خودایێ من [ب هەڕفتنا ڤێ ناڤبڕێ و دەركەڤتنا یەئجووج و مەئجووجان] ڕاستە و هەر دێ ئێت."},{"id":99,"translation":"99. و د وێ ڕۆژێدا [ڕۆژا دەركەڤتنا یەئجووج و مەئجووجان یان ڕۆژا قیامەتێ] ئەم دێ هێلین مرۆڤ وەكی پێلێت دەریایێ ب ناڤ ئێك بكەڤن، و بۆقا دووێ هاتە لێدان [مە هەمی ساخكرن] و مە هەمی پێكڤە كۆمكرن."},{"id":100,"translation":"100. و د وێ ڕۆژێدا [ڕۆژا ئەم وان هەمییان كۆم دكەین، كو ڕۆژا قیامەتێیە] دێ دۆژەهێ بۆ گاوران بەرچاڤكەین و نیشا وان دەین."},{"id":101,"translation":"101. ئەوێت چاڤێت وان، ژ بیرئینان و تێگەهشتنا بەلگە و نیشانێت من، گرتی و پەردە ل سەر، و نەدشیان گوهدارییا قورئانێ بكەن."},{"id":102,"translation":"102. ئەرێ ئەوێت گاوربوویین هزركرن كو ئەو دێ شێن بەندەیێت من [ملیاكەت و عیسا پێغەمبەری و شەیتانان] شوینا من كەنە پشتەڤان بۆ خۆ، ب ڕاستی مە دۆژەهـ بۆ گاوران یا كرییە وارگەهـ."},{"id":103,"translation":"103. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەرێ بێژمە هەوە [گەلی مرۆڤان] كا كی ژ هەمییان پتر د كریارێت خۆدا د خوسارەتن؟"},{"id":104,"translation":"104. [ئەو ئەون] ئەوێت كار و كریارێت وان د ژیانا دنیایێدا [ب گاورییێ] پویچ بوویین، و ئەو ل وێ هزرێ بوون كو قەنجی بوو وان دكر."},{"id":105,"translation":"105. ئەڤە ئەون ئەوێت باوەری ب نیشان و بەرهەمبەربوونا خودێ نەئینایین، ڤێجا [ژ بەر هندێ] كار و كریارێت وان پویچ بوون، [دیسا ژ بەر ڤێ چەندێ] ڕۆژا قیامەتێ ئەم چو قەدر و قیمەتی بۆ وان نادانین."},{"id":106,"translation":"106. ئەڤە جزایێ وان دۆژەهە ژ بەر باوەری نەئینانا وان، و یاریپێكرنا وان ب نیشان و بەلگە و پێغەمبەرێت من."},{"id":107,"translation":"107. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، بەحەشتا فیردەوس بۆ وان وارگەهە."},{"id":108,"translation":"108. هەروهەر دێ تێدا بن، و نەڤێن ژێ دەركەڤنە جهەكێ دی."},{"id":109,"translation":"109. بێژە: ئەگەر دەریا ببنە حوبر بۆ پەیڤێت خودایێ من [و پێ بێنە نڤێسین]، دێ ئاڤا دەریایان ب دویماهی ئێت بەری پەیڤێت خودایێ من ب دویماهی بێن، و ئەگەر هندی وان ژی بێنە سەر هەر دێ ب دویماهی ئێن، و پەیڤێت خودایێ من ب دویماهی نائێن."},{"id":110,"translation":"110. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەز ژی مرۆڤەكم وەكی هەوە، وەحی بۆ من دئێت، كو ب ڕاستی خودایێ هەوە خودایەكێ ب تنێیە، ڤێجا هەر كەسێ خەلاتێ خودێ بڤێت و ژ ئیزایا وی بترسیت و ل هیڤییا بەرهەمبەربوونا خودێ بیت، بلا كار و كریارێت قەنج بكەت، و كەسێ نەكەتە هەڤپشك د پەرستنا خودایێ خۆدا."}]},{"id":19,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (كهیعص) [هۆسا دئێتە خواندن: كاف، ها، یا، عەین، صاد، و ڕاڤەكرنا ڤان ڕەنگە تیپان د سۆرەتێت بۆریدا هاتییە دیاركرن]."},{"id":2,"translation":"2. [ئەڤا بۆ تە دئێتە خواندن] بیرئینانا دلۆڤانییا خودایێ تەیە ب بەندەیێ خۆ زەكەریا [ئەم بۆ تە ڤەدگێرین]."},{"id":3,"translation":"3. وەختێ ب دەنگەكێ نزم گازی خودایێ خۆ كری."},{"id":4,"translation":"4. گۆت: خودێوۆ ب ڕاستی هەستییێ‌ من [ژ پیراتی] یێ سست و خاڤ بووی، و سەرێ منێ سپی بووی، خودێوۆ ئەز چوجا ژ دوعاكرنا تە بێ هیڤی نەبوویمە، و چوجا هیڤییان ژ تە نابڕم."},{"id":5,"translation":"5. [خودێوۆ] ب ڕاستی ئەز ژ مرۆڤێت خۆ یێت خوینێ [پسمام و كەس و كارێت خۆ] دترسم، [كو پشتی من ب دورستی ب كارێ ڤی دینی نەرابن، و ئەمانەتی نەپارێزن و ب دنیایێڤە مژویل ببن، و ڤی دینی بەرزە بكەن] و [تو دزانی] كابانییا [ژنا] من ژی بچویك نابن، ڤێجا تو ژ دەڤ خۆ [ژ كەرەما خۆ] كوڕەكی بدە من."},{"id":6,"translation":"6. دا ببیتە وێرسێ من و وێرسێ بنەمالا یەعقووبی [وێرسییا زانین و پێغەمبەراتییێ نەیا مالی]، و خودێوۆ بكە ژ وان ئەوێت تو ژێ ڕازی."},{"id":7,"translation":"7. هەی زەكەرییا ب ڕاستی ئەم مزگینییا كوڕەكی ددەینە تە، ناڤێ وی یەحیایە، مە بەری نوكە كەس ب ڤی ناڤی ب ناڤ نەكریە."},{"id":8,"translation":"8. [زەكەرییایی] گۆت: خودێوۆ چاوا دێ من كوڕەك هەبیت؟‍ و ژنا من بچویك نابن، و ئەز ب خۆ ژی هندێ پیربووییم، ئەزێ كەڤتیم."},{"id":9,"translation":"9. [خودێ] گۆت: هۆسا خودایێ تە حەزكرییە، و گۆت: ئەڤە ل بەر من یا ب ساناهییە، و بەری وی من، تو ب خۆ ژی یێ چێكری و تو چو نەبووی."},{"id":10,"translation":"10. [زەكەرییایی] گۆت: خودێوۆ، نیشانەكێ بدە من [ئەز پێ بزانم كابانییا من یا گرانەیە]، [خودێ] گۆت: نیشانا تە ئەڤەیە تو نەشێی سێ شەڤ و ڕۆژان، و تو یێ دورست، د گەل خەلكی باخڤی."},{"id":11,"translation":"11. ئینا ل سەر میحرابێ بەرانبەری ملەتێ خۆ ڕاوەستیا [نەشیا د گەل وان باخڤیت]، ڤێجا ب ئیشارەتان گۆتە وان سپێدە و ئێڤاران خودایێ خۆ ژ كێماسییان پاقژ بكەن."},{"id":12,"translation":"12. هەی یەحیا ڤێ كتێبێ [كو تەوراتە] ب هێز و ڕژد وەربگرە و حوكمی پێ بكە، و هەر ژ بچویكاتی مە عەقل و تێگەهشتنا تەوراتێ دابوویێ."},{"id":13,"translation":"13. و مە ژ دەڤ خۆ دلۆڤانی پێ بربوو، و دابوویێ [كو یێ دلۆڤان بیت بۆ دەیبابێت خۆ و خەلكی]، و مە ئەو پاقژ و پیرۆزكر، و ئەو ب خۆ ژی یێ پارێزكار بوو."},{"id":14,"translation":"14. و یێ باش بوو بۆ دەیبابێت خۆ، و خۆ مەزن نەدكر و یێ نەگوهدار نەبوو."},{"id":15,"translation":"15. و سلاڤ ل سەر بن ڕۆژا بووی، و ڕۆژا دمریت، و ڕۆژا پشتی مرنێ زێندی دبیتەڤە."},{"id":16,"translation":"16. [هەی موحەممەد] تو د ڤێ قورئانێدا بەحسێ مەریەمێ بكە، دەمێ خۆ ژ مرۆڤێت خۆ ڤەدەركری، و ڕۆژهەلاتا مزگەفتێ [قودسێ] بۆ خۆ كرییە جهـ [دا عیبادەتی تێدا بكەت]."},{"id":17,"translation":"17. ڤێجا وێ پەردەیەك ئێخستە د ناڤبەرا خۆ و واندا، مە جبریل هنارتە دەڤ، و خۆ بۆ ئینا سەر ڕەنگێ مرۆڤەكێ دورست."},{"id":18,"translation":"18. [ئینا مەریەمێ گۆت] ئەز خۆ ب خودێ ژ تە دپارێزم، ئەگەر تو ئەو بی یێ ژ خودێ بترسی [نێزیكی من نەبە]."},{"id":19,"translation":"19. [جبریلی] گۆت: ب ڕاستی ئەز بەس هنارتییێ‌ خودایێ تەمە [ئەز یێ هنارتیم] دا كوڕەكێ پاك و پاقژ بدەمە تە."},{"id":20,"translation":"20. [مەریەمێ] گۆت: چاوا دێ من كوڕەك بیت، و هەتا نوكە كەسێ دەستێ خۆ نەكرییە من [كەس نێزیكی من نەبوویە]، و ئەز ب خۆ ژی نەیا دەهمەن پیس؟!"},{"id":21,"translation":"21. گۆت: هۆسا خودایێ تە حەزكرییە [تە بچویك هەبیت بێی شوی بكەی و بێی كەس دەستێ خۆ بكەتە تە]، و گۆت: ئەڤە ل بەر خودایێ‌ تە تشتەكێ ب ساناهییە [ئەم هۆسا دێ وی دەین]، دا بكەینە نیشانەك [ل سەر شیان و دەستهەلاتدارییا خۆ] بۆ مرۆڤان، و دا بكەینە دلۆڤانییەك ژ مە [هەر بۆ مرۆڤان]، و ئەڤ تشتە خودێ حەزكربوو، و دا هەر ئێت."},{"id":22,"translation":"22. ڤێجا [مەریەم] ب حال كەڤت، ڤێجا ژ بەر هندێ چۆ جهەكێ دویر."},{"id":23,"translation":"23. ڤێجا ژانێت بچویكبوونێ، بەرێ وێ دا قورمێ دارقەسپێ [هەروەكی دڤیا خۆ ب تشتەكیڤە بگریت] و گۆت: خۆزی ئەز بەری ڤێ مربامە، و تشتەكێ بێ قیمەت و هاڤێتی بامە و هاتبامە ژ بیركرن [نەكو ئەڤە ب سەرێ من هاتبایە]."},{"id":24,"translation":"24. ڤێجا [وەختێ ئەڤ ئاخڤتنە گۆتی و هۆسا ب خەم كەڤتی] [جبریلی یان عیسای] د بنڤە گازی كرێ، خەمێ نەخۆ، خودایێ تە جۆكەكا ئاڤێ یا ئێخستییە بن تە."},{"id":25,"translation":"25. و قورمێ دارقەسپێ ب نك خۆڤە بهەژینە، (رطب)ێت تەڕ و گەهشتی دێ ب سەر تەدا وەریێن [و دا بزانیت خودێ كەرەما د گەل كری و خەمێت وێ سڤك ببن كانییا ئاڤێ ل دەڤ دەرئێخست و جۆك ژێ دچۆ، و قورمێ دارا هشك شینكر و ئینا بەری، و ب هەژیانا وێ و ئەو ب خۆ یا لاواز، (رطب) ژێ وەراندن]."},{"id":26,"translation":"26. ڤێجا [وان ڕوتەبان] بخۆ و [وێ ئاڤێ] ڤەخۆ، و چاڤێت تە بلا [ب وی بچویكی كو عیسایە] ڕۆن و گەش ببن، و بلا دلێ تە پێ خۆش ببیت، و ئەگەر تە مرۆڤەك دیت، بێژە: ب ڕاستی من بۆ خودایێ دلۆڤان نەزرا دایی، ئەز ژ خەلكی یا ب ڕۆژی بم و نەئاخڤم، ڤێجا ئەڤرۆ ئەز چو مرۆڤان نائاخێڤم."},{"id":27,"translation":"27. ڤێجا پاشی [مەریەمێ] بچویكێ خۆ هەلگرت، و ئینا دەڤ مرۆڤێت خۆ [ملەتێ وێ بەرسینگێ وێ گرت] و گۆتن: هەی مەریەم ب سویند تە تشتەكێ زێدە خراب و نەبوویی، یێ كری."},{"id":28,"translation":"28. هەی خویشكا هاروونی نە بابێ تە یێ خراب بوو، و نە دەیكا تە یا دەهمەن پیس بوو."},{"id":29,"translation":"29. ڤێجا [مەریەمێ] ئیشارەت كرە عیسایی، گۆتن: ئەم چاوا د گەل بچویكەكێ ساڤا د لاندكێدا باخڤین."},{"id":30,"translation":"30. [عیسایی] گۆت: ئەز بەندەیێ خودێمە، ئنجیلا دایییە من، و ئەز یێ كریمە پێغەمبەر [ئانكو خودێ یا بۆ من نڤێسی، ئنجیلێ بدەتە من و من بكەتە پێغەمبەر]."},{"id":31,"translation":"31. و ئەز یێ پیرۆزكریم ئەز ل كیڤە بم، و ئەمرێ من یێ ب نڤێژ و زەكاتێ كری، هندی ئەز یێ ساخ بم."},{"id":32,"translation":"32. [دیسا ئەمرێ من یێ كری] ئەز بۆ دەیكا خۆ یێ باش بم [و قەدرێ وێ بگرم]، و ئەز نەكریمە خۆمەزنكەر و نەگوهدار، و ئەز ژ ڕەحما خۆ بێ هیڤی نەكریمە."},{"id":33,"translation":"33. سلاڤ ل سەر من بن، ڕۆژا ئەز بوویم و ڕۆژا ئەز دمرم، و ڕۆژا پشتی مرنێ زێندی دبمەڤە."},{"id":34,"translation":"34. ئەڤەیە ڕاستییا عیسایێ كوڕێ مەریەمێ [نە ئەوا فەلە دبێژن]، و ئەوا ئەو تێدا ب گۆمان."},{"id":35,"translation":"35. نە شایی (لائقی) خودێیە كوڕەك هەبیت [وی پاكی ب كەسێ نینە]، ئەو [ژ ڤان گۆتنان] یێ پاقژە، ئەگەر كار و فەرمانەك ڤیا، دێ بێژیتێ هەبە دێ بیت."},{"id":36,"translation":"36. ب ڕاستی خودێ خودانێ من و هەوەیە، ڤێجا وی بپەرێسن، ئەڤەیە ڕێكا ڕاست."},{"id":37,"translation":"37. بەلێ پشتی عیسایی، دەستەك و كۆمێت [ئسرائیلییان] د ڕاستا ویدا، ژێك جودا بوون [هەر ئێكی تشتەك دگۆت، هندەكان كرە خودێ ب خۆ، و هندەكان كرە كوڕێ خودێ، و هندەكان كرە ئێك ژ سێ خودێیان، هندەكان دەیكا وی ب دەهمەن پیسییێ‌ گونەهكار كر]، ڤێجا ئیزا و نەخۆشی بۆ وان بیت ئەوێت بێ باوەر ژ دیتنا ڕۆژەكا مەزن [كو ڕۆژا قیامەتێیە]."},{"id":38,"translation":"38. ڕۆژا دئێنە دەڤ مە [كو ڕۆژا قیامەتێیە] چەند باش گولێ دبن و چەند باش دبینن، بەلێ ستەمكار ئەڤرۆ [د ڤێ دنیایێدا] د بەرزەبوونەكا ئاشكەرادانە."},{"id":39,"translation":"39. [هەی موحەممەد] تو وان ژ ڕۆژا كەسەرێ و زێدەپەشێمانییێ بترسینە [ڕۆژا خراب ل سەر خرابییا خۆ پەشێمان دبیت، و باش ل سەر كێمییا باشییا خۆ پەشێمان دبیت]، ڕۆژا حسێب ب دویماهیك دئێت [ڕۆژا بەحەشتی دچنە بەحەشتێ و دۆژەهی دچنە دۆژەهێ]، و بەلێ ئەو [ژ ڤێ ڕۆژێ] د بێ ئاگەهن، و باوەرییێ پێ نائینن."},{"id":40,"translation":"40. ب ڕاستی ئەم دێ بینە وێرسێت ئەردی و هندی ل سەر ئەردی، [و ژ بلی مە كەس نامینیت] و هەمی دێ ب بال مەڤە زڤڕن."},{"id":41,"translation":"41. [هەی موحەممەد] تو د ڤێ قورئانێدا بەحسێ سەرهاتییا ئیبراهیمی بكە، ب ڕاستی ئەو پێغەمبەرەكێ زێدە ڕاستبێژ بوو [یان زێدە باوەری ب ئایەتێت خودێ هەبوو]."},{"id":42,"translation":"42. دەمێ گۆتییە بابێ خۆ، بابۆ تو بۆچی وی دپەرێسی، یێ نە گولێ دبیت و نە دبینیت، و نەشێت تە ژ چو تشتی بێ منەت بكەت [ئانكو نەشێت چو ژ تە بدەتە پاش]؟!"},{"id":43,"translation":"43. بابۆ، ب ڕاستی ئەو زانین یا بۆ من هاتی [كو وەحییە] بۆ تە نەهاتییە، ڤێجا گوهێ خۆ بدە من و ل دویڤ من وەرە، ئەز دێ بەرێ تە دەمە ڕێكەكا ڕاست یا بێ كێماسی."},{"id":44,"translation":"44. بابۆ گوهێ خۆ نەدە شەیتانی، و بوتان نەپەرێسە، ب ڕاستی شەیتان ئەوە یێ نەگوهدارییا خودایێ دلۆڤان كری."},{"id":45,"translation":"45. بابۆ ب ڕاستی ئەز دترسم ئیزایەك ژ نك خودایێ دلۆڤان، تە بهنگێڤیت، ڤێجا ژ بەر هندێ ببییە هەڤال و تاگرێ شەیتانی."},{"id":46,"translation":"46. [بابێ وی گۆتێ]: هەی ئیبراهیم ئەرێ تو بەرێ خۆ ژ پەرستییێت من وەردگێڕی؟! ئەگەر ئەڤا تو دبێژی تو نەهێلی، ئەز دێ تە ب بەران كوژم، و وەختەكێ درێژ ژی من بهێلە."},{"id":47,"translation":"47. [ئیبراهیمی] گۆت: سلاڤ ل سەر تە بن [ب خاترا تە]، ئەز دێ داخوازا لێنەگرتنێ بۆ تە ژ خودایێ خۆ كەم، خودایێ من زێدە خێر و كەرەم، یێت د گەل من كرین، و زێدە چاڤدێرییا من یا كری."},{"id":48,"translation":"48. و ئەز دێ خۆ ژ هەوە و یێت هوین ژ بلی خودێ دپەرێسن، دویرئێخم و دەمە پاش، و ئەز دێ دوعایێ ژ خودایێ خۆ ب تنێ كەم [و وی ب تنێ پەرێسم]، هیڤی دكەم ئەز ب گازیكرنا خودایێ خۆ بێ هیڤی نەبم."},{"id":49,"translation":"49. ڤێجا دەمێ ئیبراهیم، ئەو و ئەوێت وان ژ بلی خودێ دپەرستن هێلایین، مە ئیسحاق [كوڕێ وی] و یەعقووب [نەڤییێ‌ وی] دانێ، و مە هەمی ژی كرنە پێغەمبەر."},{"id":50,"translation":"50. و مە ژ دلۆڤانییا خۆ خێرێت دنیایێ و ئاخرەتێ دانە وان، و مە ناڤێ وان ب قەنجی و سەرفەرازی د ناڤ خەلكیدا هێلا [كو هەمی ئایین ب باشی بەحسێ وان دكەن]."},{"id":51,"translation":"51. و د ڤێ قورئانێدا بەحسێ مووسایی بكە، ب ڕاستی ئەو یێ بژارە بوو، و ئەو ژ پێغەمبەرێت مەزن بوو."},{"id":52,"translation":"52. و مە ژ ڕەخێ ڕاستێ یێ چیایێ (طور) گازی كرێ، و مە نێزیكی خۆ كر [نێزیكییا پێك و پایەیێ، نە نێزیكییا جهی] هەتا مە ئاخافتی، و وی گول ئاخڤتنا مە بووی."},{"id":53,"translation":"53. و مە ژ دلۆڤانی و كەرەما خۆ برایێ وی هاروون د گەل كرە پێغەمبەر."},{"id":54,"translation":"54. و د ڤێ قورئانێدا بەحسێ ئیسماعیل پێغەمبەر بكە، ب ڕاستی ئەو یێ پەیمان ڕاست بوو و پێغەمبەر بوو."},{"id":55,"translation":"55. وی ئەمرێ مالا خۆ ب نڤێژكرن و زەكاتدانێ دكر، و ئەو ب خۆ ژی ل دەڤ خودایێ خۆ جهێ ڕازیبوونێ بوو."},{"id":56,"translation":"56. و تو د ڤێ قورئانێدا بەحسێ ئدریس پێغەمبەر بكە، ب ڕاستی ئەو پێغەمبەرەكێ زێدە ڕاستگۆ بوو."},{"id":57,"translation":"57. و مە ئەو هلدا جهەكێ بلند."},{"id":58,"translation":"58. ئەڤە [پێغەمبەرێت بۆرین] ئەو پێغەمبەرن ئەوێت خودێ كەرەما خۆ د گەل كری، ئەوێت ژ دویندەها ئادەمی و ژ وان ئەوێت د گەل نووح پێغەمبەر ڕاكرین [د گەمیێدا]، و ئەوێت ژ دویندەها ئیبراهیمی و ژ دویندەها یەعقووبی و ژ وان ئەوێت مە ڕاستەڕێكرین و هەلبژارتین، هەر وەختێ ئایەتێت خودایێ دلۆڤان ل سەر وان دئێنە خواندن [ژ ترسا خودێ] دكەڤن و ب گریڤە دچنە سوجدەیێ."},{"id":59,"translation":"59. ڤێجا پشتی وان [باشان] دویندەهەكا خراب هات، نڤێژ هێلان و ب دویڤ دلخوازییان كەڤتن، ڤێجا ئەو دێ نەخۆشی و ئیزایێ بینن."},{"id":60,"translation":"60. ژ بلی وان ئەوێت تۆبەكرین [ژ كریارێت خۆ پەشێمان بوویین]، و باوەری ئینایین و كار و كریارێت باش كرین، ڤێجا ئەڤە دێ چنە بەحەشتێ و چو ستەم ل وان نائێتەكرن [چو ژ خەلاتێ وان نائێتە كێمكرن]."},{"id":61,"translation":"61. ئەو بەحەشت بەحەشتێت ئاكنجیبوونێنە ئەوێت خودایێ دلۆڤان ژڤان پێ‌ دایییە بەندەیێت خۆ، و وان باوەری پێ ئینایی بێی ببینن، و ژڤانێ خودێ هەر دێ ب جهـ ئێت."},{"id":62,"translation":"62. د بەحەشتێدا وان گول ئاخڤتنا پویچ و پەلاچ نابیت، ژ سلاڤێ پێڤەتر، و سپێدە و ئێڤاران [بەردەوام و بێ ڤەبڕین] ڕزقێ وان دئێتە بەر وان."},{"id":63,"translation":"63. ئەڤە ئەو بەحەشتە ئەوا ئەم دكەینە ڕزقێ وان بەندەیێت خۆ، ئەوێت پارێزكار."},{"id":64,"translation":"64. [وەختێ جبریل ل پێغەمبەری گیرۆبووی و پێغەمبەر ژ بەر هندێ نەخۆش بووی، خودێ ئەمر دا جبریلی بێژیت]: و ئەم ملیاكەت نائێینە خوارێ ئەگەر ب ئەمرێ خودایێ تە و ب دەستویرییا وی نەبیت، هندی بەری مە و هندی پشتی مە و هندی د ناڤبەرا هەردوویاندا، هەمی یێ خودێیە و ب ئەمرێ وییە، و خودایێ تە [چو ژ كاروبارێت بەندەیان] ژ بیر ناكەت [ڤێجا تو ژ بیر نەكرییە]."},{"id":65,"translation":"65. خودایێ ئەرد و ئەسمانان و [خودایێ] هندی د ناڤبەرا واندا [هەر ئەوە]، ڤێجا وی بپەرێسە، و خۆ ل سەر پەرستنا وی ڕابگرە، ئەرێ ما تو هەڤكویفەكی بۆ دبینی [ما ئێك هەیە هەڤبەرێ وی بیت؟!]."},{"id":66,"translation":"66. و مرۆڤ [یێ گاور] دبێژیت: ئەرێ ما ئەگەر ئەز مرم، جارەكا دی دێ زێندی بمەڤە."},{"id":67,"translation":"67. ئەرێ ما مرۆڤی بیر نائێت، مە بەری نوكە ئەو یێ دایی، و ئەو چو نەبوو."},{"id":68,"translation":"68. ب خودایێ تە كەم دێ وان و شەیتانان پێكڤە كۆمكەین، پاشی ئەم دێ وان ل سەر چۆكان ل دۆر دۆژەهێ خڕكەین."},{"id":69,"translation":"69. پاشی ئەم دێ ژ هەر كۆمەكێ [ژ كۆمێت ل سەر خەلەتییێ پێكهاتین]، وی دەرئێخین یێ ژ هەمییان ب جورئەت و ب وێرتر ل سەر نەگوهدارییا خودێ [كو سەروەر و سەردارێت وانن د خرابییێدا، ئێك ئێكە دێ هاڤێژینە د ئاگریدا]."},{"id":70,"translation":"70. پاشی ئەم چێتر دزانین كا كی ژ وان هێژاترە ل پێشییێ‌ باڤێژینە د دۆژەهێدا، و تامكەتە ئیزایا وێ."},{"id":71,"translation":"71. و كەس ژ هەوە نینە د سەرڕا (د سەر دۆژەهێڕا) نەچیت [خودان باوەر دێ د سەرڕا بۆرنە بەحەشتێ، و گاور دێ كەڤنە تێدا] ئەڤە فەرمانەكا ڤەبڕییە ژ خودایێ تە."},{"id":72,"translation":"72. پاشی ئەوێت پارێزكارییا خودێ كرین ئەم دێ وان ڕزگاركەین، و ئەم دێ ستەمكاران ل سەر چۆكان تێدا هێلین."},{"id":73,"translation":"73. و هەر دەمێ‌ ئایەتێت مە یێت ڕۆن و ئاشكەرا بۆ وان (موشركان) دهاتنە خواندن، ئەوێت گاوربوویین دگۆتنە ئەوێت باوەری ئینایین [گەلی خودان باوەران كا بەرێ خۆ بدەنێ]، ژ مە ڤان هەردو جوینان [خودان باوەرێت هەژار و گاورێت زەنگین]، جهێ كێ ژ مە چێترە، و دیوانا كێ ژ مە خۆشترە؟!"},{"id":74,"translation":"74. و مە چەند ملەت بەری وان د هیلاك برینە، مال و ناڤمالییا وان ژ یا وان چێتر بوو، و سەر و خولكێ وان ژ یێ وان خۆشتر بوو."},{"id":75,"translation":"75. [هەی موحەممەد] بێژە [وان ئەوێت هزر دكەن ئەو چێترن و ئەو یێت ل سەر هەقییێ]: ژ مە و هەوە كا كی د تاریاتی و بەرزەبوونێدایە، بلا خودایێ دلۆڤان ل دویڤ بەردەت، و بهێلیتە د ئەوا ئەو تێدا، هەتا وێ دبینن یا خودێ ژڤان پێ دایی، ڤێجا یان ئیزایا ڤێ دنیایێ دێ بینن یان ژی ئیزایا ئاخرەتێ دێ بینن، نێ وێ ڕۆژێ دێ زانن كا جهێ كێ خرابترە و لەشكەرێ كێ لاوازترە؟"},{"id":76,"translation":"76. و ئەوێت ڕاستەڕێ بوویین، خودێ ڕاستەڕێیییا وان دێ پتر لێ كەت، و كار و كریارێت قەنج ئەوێت بۆ مرۆڤی ل دەڤ خودێ دمینن، ل دەڤ خودایێ تە ب خێرترن و دویماهیكا وان باشترە [ژ وان تشتان ئەوێت ئەو خۆ پێ مەزن دكەن ژ مال و مالداریێ]."},{"id":77,"translation":"77. [هەی موحەممەد] ئەرێ تە دیت و بۆ تە بێژم سەرهاتییا وی ئەوێ باوەری ب ئایەتێت مە نەئینایی و ئینكار كرین [و باوەرنەكری جارەكا دی پشتی مرنێ دێ ساخكەینەڤە]، و گۆت: [ڕۆژا ئەز ژ گۆڕێ ڕادبم و زێندی دبمەڤە] دێ مال و عەیالەكێ زێدەتر بۆ من ئێتە دان [ئەڤ ئایەتە د دەرهەقێ (وائیلێ كوڕێ عاص)یدا هاتییە خوارێ (خەببابێ كوڕێ ئەرتی) دەینەك ل سەر بوو، دەینێ خۆ ژێ خواست، گۆتێ: هەتا تو خۆ بێ باوەر نەكەی ژ موحەممەدی، ئەز دەینێ تە نادەمە تە، ئینا گۆت: ب خودێ ئەز ژێ بێ باوەر نابم هەتا تو نەمری و ساخ ببییەڤە، ئینا گۆت: دەمێ ڕادبمەڤە وەرە دەڤ من، دێ دەینێ تە دەمە تە]."},{"id":78,"translation":"78. ئەرێ ئەو ب سەر غەیبێ هلبوویییە، یان ژی سۆز و پەیمانەك [ب ڤێ چەندێ] ژ خودێ وەگرتییە."},{"id":79,"translation":"79. نەخێر وەسا نینە [بلا پاشڤە بچیت ڤێ ئاخڤتنێ نەكەت] ئەو ئاخڤتنا ئەو دكەت ئەم دێ نڤێسین، و ئەم دێ ئیزایێ ل سەر زێدە درێژكەین."},{"id":80,"translation":"80. و ئەوا ئەو دبێژیت [ژ مال و عەیالی] ئەم دێ بینە وێرس [پشتی ئەم وی د هیلاك دبەین]، و ئەو ب تنێ تەك زەلام دێ ئێتە دەڤ مە."},{"id":81,"translation":"81. و ئەوان غەیری خودێ بۆ خۆ كرنە پەرستی، دا بۆ وان ببنە هێز و پشتەڤانی."},{"id":82,"translation":"82. نەخێر وەسا نینە [بلا وێ هزرێ نەكەن]، پەرستییێت وان ڕۆژا قیامەتێ دێ ئینكارا پەرستنا وان كەن، و دێ بۆ وان بنە دژ."},{"id":83,"translation":"83. ئەرێ ما تو نابینی، مە شەیتانێت سەردەستی گاوران كرین، دا وان بزخینن و ب ئارینن و د بەر گونەهانڕا بكەن."},{"id":84,"translation":"84. ڤێجا تو [ل هیلاكا وان] یێ ب لەز نەبە، ئەم ڕۆژێت وان [یان كریارێت وان] بۆ وان دهەژمێرین [ڕۆژ و كریارێت وان ل سەر وان ب حسێبن]."},{"id":85,"translation":"85. ڕۆژا [قیامەتێ] ئەم پارێزكاران دەستەك دەستەك ل دەڤ خودایێ دلۆڤان [ب ڕێز و ڕویمەت] كۆم دكەین."},{"id":86,"translation":"86. و ڕۆژا ئەم گونەهكاران ژی ب تنێ [وەكی حێشترا تێنی ئەوا قەستا ئاڤێ دكەت] دهاژۆینە دۆژەهێ."},{"id":87,"translation":"87. [وێ ڕۆژێ] نە كەس مەهدەرێ دكەت و نە مەهدەر بۆ كەسێ دئێتەكرن، بۆ وی نەبیت یێ خودایێ دلۆڤان پەیمان ب (لا إله إلا الله) دابیتێ."},{"id":88,"translation":"88. [و گاوران] گۆتن: خودایێ دلۆڤان زاڕۆكەكێ بۆ خۆ دایی [و ئەڤە گۆتنا جوهی و فەلە و وان عەرەبانە ئەوێت دگۆتن: ملیاكەت كچێت خودێنە]."},{"id":89,"translation":"89. ب سویند [گەلی موشركان] هەوە ئاخڤتنەكا زێدە كرێت و زێدە مەزن كریە."},{"id":90,"translation":"90. [ئاخڤتنا هەوە هند یا مەزنە] وەختە ئەسمان ژ بەر تیك تیك ببن، و ئەرد بكەلشیت و كەركەر ببیت، و چیا ب سەرێكدا بهەڕفن."},{"id":91,"translation":"91. چونكی هەوە زاڕۆك بۆ خودایێ دلۆڤان دانان."},{"id":92,"translation":"92. و نە شایی (لائقی) خودایێ دلۆڤانە زاڕۆكان بۆ خۆ بدانیت."},{"id":93,"translation":"93. تشتەك نینە د ئەرد و ئەسماناندا ب بەندەیی نەئێتە دەڤ خودایێ دلۆڤان [ڤێجا خودێ چ پاكی ب زاڕۆكان هەیە؟]."},{"id":94,"translation":"94. ب سویند [خودێ ئەو هەمی] ب حسێب یێت زەبت كرین، و هویر هویر یێت هەژمارتین [كەس بەرزە نابیت و كەس گیرۆ نابیت، هەمی دێ ل بەر دەستێت وی بەرهەڤ بن]."},{"id":95,"translation":"95. و ڕۆژا قیامەتێ هەمی كتكتە و ب تنێ، دێ ئێنە بەر دەستێ خودێ."},{"id":96,"translation":"96. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، خودایێ دلۆڤان دێ وان خۆشتڤی كەت [ئانكو حەژێكرنا وان دێ ئێخیتە د دلێ مرۆڤاندا]."},{"id":97,"translation":"97. ڤێجا ب ڕاستی مە قورئان ب زمانێ تە ب ساناهی هنارت، دا تو پێ مزگینییێ بدەیە پارێزكاران، و دا تو ملەتەكێ جڕەبڕ زڤر و ڕەق پێ بترسینی."},{"id":98,"translation":"98. و مە چەند ملەت بەری وان یێت د هیلاك برین و ڤەبراندین، ئەرێ ما پێژنەكا ئێك ژ وان دئێتە تە، یان ژی تو كپێنا ئێك ژ وان گولێ دبی؟! [هەمی بێ سەروشوین چۆن و نەمان، كا چاوا مە ئەو بنبڕكرن، ئەم دشێین ڤان ژی وەسا بنبڕ بكەین]."}]},{"id":20,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (طه) [هۆسا دئێتە خواندن (طاها)، ئەڤە و هەمی تیپێت دەستپێكا سۆرەتان ئیشارەتن ل سەر ئیعجازا قورئانێ]."},{"id":2,"translation":"2. [هەی موحەممەد] مە قورئان ل سەر تە نەئینایییە خوارێ، دا تو بوەستی و زەحمەتێ ببەی [ژ بەر زێدە خەمخوارنا تە ل سەر گاوری و نەباوەری ئینانا وان، و ڕاوەستیانا تە یا زێدە درێژ ل سەر نڤێژێ]."},{"id":3,"translation":"3. [مە ئەڤ قورئانە نەئینایییە خوار] ژ بەر هندێ نەبیت دا ببیتە بیرئینان بۆ وان ئەوێت ژ خودێ دترسن."},{"id":4,"translation":"4. [ئەڤ قورئانە] ژ نك وی یا هاتییە خوارێ، ئەوێ ئەرد و ئەسمانێت بلند چێكرین."},{"id":5,"translation":"5. خودایێ دلۆڤان ل سەر عەرشێ خۆ بلندبوو [بلندبوونەكا لائقی وی و یا بێ چاوایی]."},{"id":6,"translation":"6. و هندی د ئەرد و ئەسماناندا و هندی د ناڤبەرا واندا، و هندی د بن ئەردی ژیڤە هەر یێ وییە."},{"id":7,"translation":"7. و ئەگەر تو دەنگێ خۆ [بۆ دوعایێ و زكری] بلند بكەی [یان ژی د دلێ خۆدا بێژی، ل دەڤ خودێ هەر ئێكە]، ب ڕاستی خودێ نهینیێ، و تشتێ ژێ ڤەشارتیتر و نەپەنیتر ژی دزانیت."},{"id":8,"translation":"8. خودێ ئێكە و ژ وی پێڤەتر چو خودایێت دی نینن، و باشناڤ و ناڤێت گەلەپیرۆز هەر یێت وینە."},{"id":9,"translation":"9. ما سەرهاتییا مووسایی بۆ تە نەهاتییە؟!"},{"id":10,"translation":"10. دەمێ ئاگرەك [ژ دویرڤە] دیتی، ئینا گۆتە مالا خۆ: ل ڤێرێ بن، ب ڕاستی ئاگرەك ب بەرچاڤێ من كەڤت [ئەز دێ چم بەرێ خۆ دەمێ] بەلكی ئەز بۆ هەوە بزۆتكەكی ژێ بینم، یان ئەز ڕێناسەكی ل دەڤ ئاگری ببینم [رێكێ نیشا مە بدەت ]."},{"id":11,"translation":"11. ڤێجا وەختێ هاتییە دەڤ [ئاگری]، گازییەك هاتێ‌: هەی مووسا."},{"id":12,"translation":"12. ب ڕاستی ئەز خودایێ تەمە، ڤێجا تو پێلاڤێت خۆ بێخە، تو یێ ل نهالا پیرۆز، (طوی)یێ."},{"id":13,"translation":"13. و من تو [بۆ پێغەمبەراتییێ] یێ هەلبژارتی، ڤێجا تو گوهدارییا وێ بكە یا ب وەحی بۆ تە دئێت."},{"id":14,"translation":"14. ب ڕاستی ئەزم خودێ [ئانكو ئەڤێ گازی تە دكەت، ئەوە خودێ]، و چو پەرستی ژ بلی من هێژایی پەرستنێ نینن، ڤێجا من ب تنێ بپەرێسە و نڤێژێ بكە، دا ئەز ل بیرا تە بم [یان ژی ل وەختێ بیرئینانا من (كو نڤێژە) نڤێژێ بكە]."},{"id":15,"translation":"15. ب ڕاستی قیامەت دێ هەر ئێت، ئەز كەسێ پێ ناحەسینم [كا كەنگی دێ ئێت، ڤێجا كەس نوزانیت كا كەنگێ دێ ئێت]، دا هەر كەس ب كار و كریارێت دكەت، بێتە جزاكرن."},{"id":16,"translation":"16. ڤێجا بلا ئەوێت باوەرییێ پێ [ب هاتنا ڕۆژا قیامەتێ] نەئینن، و ب دویڤ دلخوازییا خۆ كەڤتین، بەرێ تە ژێ وەرنەگێڕن [و تە ژ باوەریئینان و خۆكاركرنێ بۆ وێ ڕۆژێ سارنەكەن]، ئەگەر تو ژی دێ د هیلاك چی."},{"id":17,"translation":"17. هەی مووسا ئەو چیە د دەستێ تە یێ ڕاستێدا؟ [دا مووسا بزانیت دارێ وییە، نە تشتەكێ دییە د دەستێ ویدا]."},{"id":18,"translation":"18. [مووسایی] گۆت: ئەو دارێ منە، ئەز ددەمە بەر خۆ، و ئەز بەلگێت داران بۆ پەزێ خۆ پێ دوەرینم، و هندەك هەوجەیییێت دی ژی من یێت پێ هەین."},{"id":19,"translation":"19. [خودێ] گۆت: هەی مووسا وی داری [ژ دەستێ خۆ] باڤێژە."},{"id":20,"translation":"20. ڤێجا مووسایی [دار] هاڤێت، هند دیت [ب قودرەتا خودێ] بوو مارەك، ب لەز و سڤك دچۆ."},{"id":21,"translation":"21. [خودێ] گۆت: ڕاكە و نەترسە، جارەكا دی ئەم دێ وەكی بەرێ زڤڕینینەڤە."},{"id":22,"translation":"22. و دەستێ خۆ ببە بن كەفشێ خۆ، دێ بێ نەساخی و بێ ئێش، سپی و برسقی دەركەڤیت [هەر چەندە دەستێت وی د ڕەش ئەسمەر بوون]، ئەڤە ژی موعجیزەیەكا دییە [ژ بلی یا داری]."},{"id":23,"translation":"23. [ڤێ موعجیزەیێ ژی د گەل یا دی وەرگرە] دا ئەم هندەك نیشان و موعجیزەیێت خۆ یێت مەزن نیشا تە بدەین [ل سەر دەستهەلاتدارییا خۆ ل سەر هەمی تشتان]."},{"id":24,"translation":"24. هەڕە دەڤ فیرعەونی، ب ڕاستی ئەو زێدە یێ د سەردا چۆیی."},{"id":25,"translation":"25. گۆت: خودێوۆ بێنا من فرەهـ بكە [دا بشێم خۆ ل بەر بارێ پێغەمبەراتییێ بگرم، و سەبرێ ل سەر ئەزیەت و ئاخڤتنێت فیرعەونی و دەستەكا وی بكێشم]."},{"id":26,"translation":"26. و كاروبارێ من، بۆ من ب ساناهی بێخە."},{"id":27,"translation":"27. و [خودێوۆ] گرێكەكا ئەزمانێ من ڤەكە."},{"id":28,"translation":"28. دا ئاخڤتنا من تێ بگەهن."},{"id":29,"translation":"29. و ئێكی ژ مالا من، بۆ من بكە پشتەڤان و هاریكار."},{"id":30,"translation":"30. و بلا ئەو ژی هاروونێ برایێ من بیت."},{"id":31,"translation":"31. پشتا من پێ قاییم بكە، و پێ ب هێز بێخە."},{"id":32,"translation":"32. و تو وی بكە هەڤال و هەڤپشكێ من د پێغەمبەراتییێدا."},{"id":33,"translation":"33. دا ئەم پێكڤە و گەلەك، تە ژ كێم و كاسییان پاقژ بكەین."},{"id":34,"translation":"34. و دا پێكڤە و گەلەك زكرێ تە بكەین، و تە ب دوعایێ و پەرستنێ بینینە بیرا خۆ."},{"id":35,"translation":"35. ب ڕاستی تە ئاگەهـ ژ مە هەیە."},{"id":36,"translation":"36. [خودێ] گۆت: هەی مووسا یا تە دڤیا و تە دخواست، بۆ تە هات."},{"id":37,"translation":"37. ب سویند جارەكا دی ژی مە كەرەم و نیعمەت د گەل تە كربوو [ڕۆژا مە تو ژ دەستێت فیرعەونی ڕزگاركری، دەمێ كوڕ د ناڤ ئسرائیلییاندا بووبانە دكوشتن]."},{"id":38,"translation":"38. وەختێ [تو بووی] مە ئەو ئیلهام دا دەیكا تە، یا مە دایییێ‌."},{"id":39,"translation":"39. [ئەو ئیلهام ژی ئەڤە بوو] كو ئەوی [كوڕكێ خۆ، مووسایی] بكە د سندۆقەكێدا، و باڤێژە د ڕویبارێ نیلیدا، دا ئاڤ وی بدەتە ڕەخەكی، ئێك دێ وی بەت دژمنێ منە ژی و دژمنێ وییە ژی، و من ژ دەڤ خۆ تو خۆشتڤی كربووی، دا د بن چاڤدێرییا منڤە بێیە خودانكرن."},{"id":40,"translation":"40. وەختێ خویشكا تە ل دویڤ تە دهات، و دگۆتە مالا فیرعەونی [وەختێ بۆ تە ل دایینەكێ دگەڕیان، پشتی تە شیرێ كەسێ نەخواری] ئەرێ ئەز وێ مالێ نیشا هەوە بدەم یا خودانی و سەرەگوهییێ‌ ژێ بكەت [ئەوان گۆتە خویشكا تە: بەلێ، خویشكا تە ژی دەیكا تە نیشا وان دا]، ڤێجا جارەكا دی مە تو زڤڕاندییە دەڤ دەیكا تە، دا چاڤێت وێ ب تە ڕۆن ببن، و دا ب خەم نەكەڤیت [و پشتی تو مەزن بووی] وەختێ تە ئێك [ب خەلەتیڤە] كوشتی، ڤێجا مە تو ژ خەما وێ كوشتنێ ڕزگاركری، و مە تو ب بەر گەلەك بەلا و ئاتافان ئێخستی، بەلێ هەرگاڤ مە تو قورتال دكری. و چەند سالەكان تو مایییە د ناڤ خەلكێ مەدیەنێدا [باژێرێ شوعەیبی]، پاشی ل دویڤ وەختێ مە دانایی [كو ئەز دێ تێدا د گەل تە ئاخڤم و دێ تە كەمە پێغەمبەر] تو هاتی هەی مووسا."},{"id":41,"translation":"41. و من تو ژێگرتی و هەلبژارتی بۆ وەحی و پێغەمبەراتییا خۆ."},{"id":42,"translation":"42. هەڕە تو و برایێ خۆ، ب موعجیزەیێت منڤە، و سستییێ‌ د بیرئینانا مندا نەكەن [دا بۆ هەوە ببیتە هاریكار د جهئینانا ئەركێ هەوەدا]."},{"id":43,"translation":"43. هەردو هەڕنە دەڤ فیرعەونی، ب ڕاستی ئەو زێدە یێ سەرداچۆیی."},{"id":44,"translation":"44. ڤێجا ب ئاخڤتنەكا نەرم د گەل باخڤن، بەلكی ل خۆ بزڤڕیت، و گوهێ خۆ بدەتە هەقییێ یان ژی [ژ هاتنا ئیزایا هوین ژێ دبێژن] بترسیت."},{"id":45,"translation":"45. [مووسا و هاروونی] گۆتن: خودێوۆ ئەم دترسین [دەرفەتێ نەدەتە مە ئەم د گەل باخڤین] لەزێ ل ئیزادانا مە بكەت، یان زێدەتر د سەردا بچیت [د دەرهەقێ تەدا وێ بێژیت یا نەلائیق و یا نەئێتە گۆتن، یان ژی مە هند بئێشینیت ژ هەمییێ ببەتە دەرێ]."},{"id":46,"translation":"46. [خودێ] گۆت: نەترسن ئەز یێ د گەل هەوە [هەمی تشتان]، گولێ دبم و دبینم [كا چ د ناڤبەرا هەوەدا دقەومیت]."},{"id":47,"translation":"47. ڤێجا هوین هەردو هەڕنە دەڤ و بێژنێ: ب ڕاستی ئەم هنارتییێت خودایێ تەینە، ئسرائیلییان د گەل مە بهنێرە [ژ وان ڤەبە، و ژ بن ئێخسیری و كۆلەتییێ‌ دەربێخە] ئێدی وان ئیزا نەدە، و ب سویند مە نیشان و موعجیزەیێت ئاشكەرا ژ دەڤ خودایێ تە بۆ تە ئینایینە [كو بۆ مە ببنە نیشان و شاهد كو ئەم ڕاست پێغەمبەرێت خودێینە]، و سلامەتی ژ ئیزایا خودێ، بۆ وییە یێ ڕێكا ڕاست گرتی و باوەری ب خودێ ئینایی."},{"id":48,"translation":"48. ب ڕاستی وەحی بۆ مە هاتییە، كو ئیزا و هیلاك [د دنیایێ و ئاخرەتێدا] بۆ وییە یێ ئایەت و پێغەمبەران درەو بدانن، و پشتا خۆ بدەنێ و باوەرییێ پێ نەئینن."},{"id":49,"translation":"49. [فیرعەونی] گۆت: پا خودایێ هەوە كییە، هەی مووسا؟"},{"id":50,"translation":"50. خودایێ مە ئەوە یێ هەر تشتەكێ چێكری، ئەو دایییێ‌ [ژ ڕەنگ و وێنەیان] یێ ب كێر وی بهێت، پاشی هەمی ڕاستەڕێكرن [بۆ وێ ئارمانجێ یا ئەو بۆ هاتینە چێكرن]."},{"id":51,"translation":"51. [فیرعەونی] گۆت: باشە پا حالێ ملەتێت بەرێ دێ چ بیت؟ [بۆچ نائێنە ساخكرن و حساب د گەل نائێتەكرن؟ ئەگەر ئەڤا هوین دبێژن یا ڕاست بیت]."},{"id":52,"translation":"52. [مووسایی] گۆت: زانینا كار و كریار و حالێ وان ل دەڤ خودایێ من د دەپێ پارستیدا نڤێسییە، خودایێ من د چو تشتاندا خەلەت نابیت، و چو ژ بیر ناكەت."},{"id":53,"translation":"53. ئەوێ ئەرد بۆ هەوە خۆشكری و دەشتكری [و بەرهەڤكری بۆ ژیانا هەوە]، و ڕێك بۆ هەوە ئێخستینە تێدا، و باران ژ ئەسمانی (ژ ئەوران) بۆ هەوە باراندین، ڤێجا مە هەمی ڕەنگ و جوینێت گل و گیایی و شینكاتی، ئەوێت نەوەكی ئێك و ژێك جودا [د فایدەیێ خۆدا و د ڕەنگێ خۆدا و د تاما خۆدا و د بێنا خۆدا] پێ دەرئێخستن."},{"id":54,"translation":"54. ژێ بخۆن و تەرش و كەوالێ خۆ لێ بچەرینن، و ب ڕاستی ئەڤە نیشان و ئایەتێت ڕۆنن بۆ ئاقلداران."},{"id":55,"translation":"55. مە هوین یێت ژ ئاخێ چێكرین و دێ هەوە زڤڕینینەڤە تێدا [پشتی هوین دمرن]، و جارەكا دی دێ هەوە ژێ دەرئێخینەڤە."},{"id":56,"translation":"56. ب سویند مە هەمی موعجیزەیێت خۆ [هەر نەهـ] نیشا فیرعەونی دان [ئێخستنە بەرچاڤان]، بەلێ هەمی درەو دانان، و ڕازی نەبوو باوەرییێ بینیت و ڕێكا هەقییێ بگریت."},{"id":57,"translation":"57. [فیرعەونی] گۆت: هەی مووسا ئەرێ تو بۆ مە هاتی، دا مە ب سێرەبەندییا خۆ ژ ئەردێ مە دەربێخی."},{"id":58,"translation":"58. ڤێجا [ژ بەر هندێ] ئەم ژی دێ ب سێرەبەندییەكا وەكی یا تە ئێینە تە، ڤێجا ژڤانەكی بۆ مە و خۆ بدانە ل جهەكێ دەشت، كەس ژ مە پشتا خۆ نەدەتە ڤی ژڤانی، نە ئەم، نە تو."},{"id":59,"translation":"59. [مووسایی] گۆت: ژڤانێ هەوە [كو ئەم و هوین تێدا بگەهینە ئێك] بلا ڕۆژا جەژنێ [ڕۆژا خۆ خەملاندنێ] بیت [دا هەمی ئامادە ببن]، و خەلك تێشتەگەهێ كۆم ببن."},{"id":60,"translation":"60. ڤێجا فیرعەونی پشتا خۆ دا مووسایی و چۆ، و هەمی فندوفێل و سێرەبەندێت خۆ كۆمكرن، پاشی [ڕۆژا جەژنێ] هات."},{"id":61,"translation":"61. مووسایی گۆتە وان، وەی ئیزا و نەخۆشی بۆ هەوە بیت، درەوان ب ناڤێ خودێ نەكەن [نەبێژن موعجیزەیێت وی سحرن]، ئەگەر دێ هەوە ب ئیزایەكێ بنبڕكەت، و ب ڕاستی ئەو خوسارەت بوو، ئەوێ درەوان ب ناڤێ خودێ بكەت."},{"id":62,"translation":"62. [سێرەبەند، پشتی مووسا بۆ وان ئاخڤتی] ژێك جودا بوون [هندەكان گۆت: ئەو ژی وەكی مە سێرەبەندە، و هندەكان گۆت: ئەڤە نە ئاخڤتنا سێرەبەندانە]، و خۆ خلوەكرن و بوو پستەپستا وان."},{"id":63,"translation":"63. گۆتن: ئەڤە هەردو سێرەبەندن، دڤێن هەوە ب سێرەبەندییا خۆ ژ ئەردێ هەوە دەربێخن، و دڤێن دینێ هەوە یێ ژ هەمییان چێتر نەهێلن."},{"id":64,"translation":"64. ڤێجا هێز و نەخشەیێت خۆ كۆمكەنە سەرێك و كارێ خۆ باش بكەن، پاشی ئێك ڕێز [بۆ ژڤانی] وەرن، و ب سویند ئەڤرۆ ئەوێ سەرفەرازە ئەوێ سەربكەڤیت."},{"id":65,"translation":"65. [سێرەبەندان] گۆتن: هەی مووسا یان تو باڤێژە یان ئەم بەراهیكێ دێ هاڤێژین، [تە دڤێت دەستپێكێ تو دارێ خۆ باڤێژە، تە دڤێت ئەم دێ وەریسێت خۆ هاڤێژین؟]."},{"id":66,"translation":"66. [مووسایی] گۆت: نە‌و هوین باڤێژن، ڤێجا وەختێ وان وەریس و دارێت خۆ هاڤێتین، ژ سێرەبەندییا وان وەسا هاتە بەر چاڤێت مووسایی كو یێت دلڤلڤن و دچن."},{"id":67,"translation":"67. ڤێجا [وەختێ مووسایی هۆسا دیتی] د دلێ خۆدا ترسیا."},{"id":68,"translation":"68. مە گۆتێ: نەترسە، سەركەڤتن هەر یا تەیە."},{"id":69,"translation":"69. و ئەو تشتێ د دەستێ تە یێ ڕاستێدا باڤێژە [كو دارێ تەیە]، دێ وەریس و دارێت وان داعویریت، و سێرەبەندییا وان دێ پویچ كەت، ب ڕاستی ئەڤا وان كری فندوفێلا سێرەبەندانە [و نەڕاستییە]، و سێرەبەند سەرفەراز نابن ل هەر جهەكێ هەبن."},{"id":70,"translation":"70. ڤێجا سێرەبەند داچەمیان و چۆنە سوجدەیێ [پشتی هەقی ئاشكەرا بووی و كارێ وان پویچ بووی]، و گۆتن: مە باوەری ب خودایێ هاروونی و مووسایی ئینا."},{"id":71,"translation":"71. [فیرعەونی] گۆت: ئەرێ هەوە باوەری پێ ئینا بەری ئەز دەستویرییا هەوە بدەم؟ ب ڕاستی ئەو مەزنێ (مامۆستایێ‌) هەوەیە یێ سێرەبەندی نیشا هەوە دایی [فیرعەونی ب ڤێ ئاخڤتنێ ڤیا ل بەر خەلكی بەرزەكەت، و وەسا دیاركەت كو ئەڤا مووسایی ژی كری هەر سحرە، و وی دزانی وان چو تشت ل دەڤ مووسایی وەرنەگرتییە، و مووسا ب خۆ ژی نە مەزن و سەیدایێ وانە]، ڤێجا ب سویند ئەز دێ دەست و پیێت هەوە چەپ و ڕاست ژێڤەكەم، پاشی ئەز دێ هەوە هەمییان ب قورمێت دارقەسپانڤە هەلاویسم [هەتا دمرن]، و هنگی هوین دێ زانن كا ئیزایا كێ ژ مە [یا من یان یا خودایێ مووسایی] دژوارتر و ب دۆمترە."},{"id":72,"translation":"72. گۆتن: قەد ئەم تە ب سەر وان نیشان و بەلگەیێت ئاشكەرا ئەوێت بۆ مە هاتین، و وی خودایێ ئەم چێكرین نائێخین و هەلنابژێرین، ڤێجا تو چ دكەی بكە [و بزانە] بەس تو دشێی د ڤێ دنیایێدا تشتەكی بكەی [تشتێ تە دڤێت تو بكەی بەس یێ ڤێ دنیایێیە، و پشتی ڤێ ئەم دێ چینە دەڤ خودایێ خۆ، و تە چو دەستهەلات ل سەر مە نابیت]."},{"id":73,"translation":"73. ب ڕاستی مە باوەری ب خودایێ خۆ ئینا، دا ل گونەهێت مە [خەلەتییێت مە]، و گونەها سێرەبەندییێ‌ ئەوا تە ب خورتی ب مە دایییە كرن ببۆریت و ژێ ببەت، و خەلاتێ خودێ چێترە، و جزایێ وی دژوارتر و ب دۆمترە."},{"id":74,"translation":"74. ب ڕاستی هەر كەسێ، گونەهكار ل سەر گاورییێ، بچیتە بەر دەستێ‌ خودایێ‌ خۆ دۆژەهـ بۆ وییە، نە تێدا دمریت [دا تەنا ببیت]، و نە زێندی دبیت [دا وەكی مرۆڤان بژیت]."},{"id":75,"translation":"75. و هەر كەسێ خودان باوەر و ب كار و كریارێت قەنجڤە ب بال [خودایێ خۆ] ڤە بزڤڕیت، ئەها ئەڤان پێك و پایەیێت بلند بۆ وانن."},{"id":76,"translation":"76. [ئەو پێك و پایە] بەحەشتێت ئاكنجیبوونێنە، ڕویبار د بنڕا دئێن و دچن، و ئەو [خودانێت پێك و پایەیان] هەروهەر دێ تێدا بن، و ئەڤە خەلاتێ وییە ئەوێ خۆ ژ گونەهان پاقژ دكەت و خۆ ژێ دویر دئێخیت."},{"id":77,"translation":"77. ب سویند مە وەحی بۆ مووسایی هنارت: ب شەڤ بەندەیێت مە [ئسرائیلییان] ژ [مسرێ] دەربێخە، و ڕێكەكا زوها ژ دەریایی بۆ وان بگرە [ئانكو دارێ خۆ ل دەریایێ بدە، دا ڕێكەكا زوها بۆ وان ڤەبیت و تێڕا بچن]، نە هوین بترسن [فیرعەون و قولپا وی] بگەهنە هەوە، و نە هوین ژ خەندقاندنێ بترسن."},{"id":78,"translation":"78. ڤێجا فیرعەون ب لەشكەرێ خۆڤە ب دویڤ وان كەڤتن، و د دەریایێدا ئەو ب سەرێ وان هات یا ب سەرێ وان هاتی [دەریا ل وان هاتە ئێك و هەمی خەندقاندن]."},{"id":79,"translation":"79. [ب ڤی كارێ خۆ] فیرعەونی ملەتێ خۆ گومڕا و بەرزەكر، و بەرێ وان نەدا ڕێكا ڕاست."},{"id":80,"translation":"80. گەلی ئسرائیلییان، ب ڕاستی مە هوین ژ دژمنێ هەوە رزگار كرن، و مە ژڤان ل ڕەخێ ڕاستێ یێ چیایێ (طور)، دا هەوە [كو خودێ تەوراتێ بدەتە هەوە پشتی مووسا حەفتێ ژ ئسرائیلییان بۆ وی ژڤانی هەلدبژێریت]، و مە گەزۆ و سویسك [بالەفرەكە] بۆ هەوە ئینانە خوارێ."},{"id":81,"translation":"81. ڤێجا ژ حەلالێ پاك و پاقژێ مە ب ڕزقێ هەوە كری بخۆن، و پێ د سەردا نەچن، دا كەربا من هەوە نەگریت، و هەر كەسێ كەربا من ژێ گرت، [ئەو] كەڤتە د ئاگریدا."},{"id":82,"translation":"82. ب ڕاستی ئەز، بۆ هەر كەسێ تۆبە بكەت و باوەرییێ بینیت و كار و كریارێت قەنج بكەت، پاشی خۆ ل سەر ڤێ چەندێ ڕابگریت هەتا دمریت، گونەهـ ژێبەرم."},{"id":83,"translation":"83. [پشتی ئسرائیلی ل دەشتا سینایێ ئاكنجیبوویین، مووسایی هاروون هێلا د ناڤ واندا، و چۆ چیایێ (طور) د گەل حەفتێ زەلامێت ژێگرتی، ل دویڤ ژڤانا خودێ دایی یێ كو تەوراتێ بدەتێ، و مووسا هند یێ ب لەز بوو هەر حەفتێ هێلانە ل پشت خۆ، و د بەری وانڕا كر، و گۆتە وان: د دویڤ منڕا وەرن]، هەی مووسا [ئەو] چ بوو تو ل ملەتی ب لەز ئێخستی [كو تو وان بهێلی و د بەری وانڕا بكەی]."},{"id":84,"translation":"84. [مووسایی] گۆت: ئەو یێت د دویڤ منڕا دئێن، و من لەز كر، دا تو ژ من ڕازی ببی."},{"id":85,"translation":"85. [خودێ] گۆت: ب ڕاستی پشتی تو هاتی، مە ملەتێ تە یێ جەڕباندی، و سامری ئەو یێت د سەردا برین."},{"id":86,"translation":"86. ئینا مووسا زێدە كەربگرتی و خەمگین زڤڕی ناڤ ملەتێ خۆ، و گۆت: ملەتێ من، ما خودایێ هەوە پەیمانەكا قەنج نەدابوو هەوە [كو تەوراتێ بدەتە هەوە] ئەرێ ما وەختێ وێ [پەیمانێ] هند ل هەوە درێژ بووبوو؟ [هوین ب ڤی كاری ڕاببن] یان ژی هەوە دڤیا ب ڤێ كریارێ كەربەك ژ خودایێ هەوە [ئیزایەك] هەوە بگریت، ڤێجا هەوە ئەو پەیمانا دایییە من [كو ل سەر ڤی دینی بمینن و چو خەلەتییان نەكەن، هەتا ئەز دزڤڕمەڤە] شكاند و ب جهـ نەئینا."},{"id":87,"translation":"87. گۆتن: ب ڕاستی مە نە ب كەیفا خۆ پەیمانا تە شكاندییە، بەلێ هندەك زێر و زینەتێت فیرعەونی ل دەڤ مە بوون، مە هاڤێتن [مە هاڤێتنە د ناڤ ئاگریدا دا ژ گونەهێ ڕزگار ببین]، و هەروەسا سامری ژی كا چ د گەل بوو هاڤێت [و قالبێ گۆلكەكی د ئاخێدا چێكر، و ئاگر تێدا هەلكر، و ئەو زێر هاڤێتە تێدا، هۆسا گۆلكەك ژ زێری چێكر]."},{"id":88,"translation":"88. ڤێجا [سامری] بۆ وان [پەیكەرەكێ] لەشێ گۆلكەكێ بێ گیان چێكر، دەنگێ چێلێ هەبوو، ئینا گۆتن: ئەڤەیە خودایێ هەوە و خودایێ مووسایی، وی (مووسایی) یێ ژ بیركری [كو خودایێ وی ئەڤەیە ل ڤێرێ، و یێ چۆیە چیایێ (طور) لێ دگەڕیت]."},{"id":89,"translation":"89. ڤێجا ما ئەو نابینن [ئەو گۆلك] چو ئاخڤتنان ل وان نازڤڕینیت و چو زیان و مفایی ل وان ناكەت؟"},{"id":90,"translation":"90. و ب سویند بەری مووسا بزڤڕیتەڤە، هاروونی ب خۆ ژی گۆتە وان: ملەتێ من، ب ڕاستی هوین ب ڤی گۆلكی یێت هاتینە جەڕباندن و یێ بۆ هەوە بوویە فتنە، و ب ڕاستی خودایێ هەوە، خودایێ دلۆڤانە، ڤێجا ل دویڤ من وەرن و گوهێ خۆ بدەنە من."},{"id":91,"translation":"91. ئەوان گۆت: ئەم دێ هەر مینینە ل سەر پەرستنا گۆلكی، هەتا مووسا دزڤڕیتەڤە دەڤ مە."},{"id":92,"translation":"92. [پشتی مووسا ژ ژڤانا خودێ دایییێ‌ زڤڕیەڤە، و هۆسا ملەتێ خۆ دیتی، گۆت:] هەی هاروون چ وەل تە كر، تو وەكی من نەكەی [وەكی من كەربێت تە ڤەنەبن]،"},{"id":93,"translation":"93. و بەرێ وان ژ سەرداچۆنێ وەرنەگێڕی وەختێ تە دیتین د سەرداچۆن، ئەرێ تە فەرمانا من ب پشت گوهێ خۆڤە هاڤێت؟!"},{"id":94,"translation":"94. [هاروونی] گۆت: هەی كوڕێ دەیكا من، سەر و ڕهێت من نەكێشە، ئەز دترسیام [ئەگەر من خورتییەك ل وان كربایە، و ژ كریارا وان كری دابانە پاش، نەیارەتی د ناڤبەرا واندا چێ ببایە، و ب ناڤ ئێك كەڤتبانە و]، تو بێژی تە ئسرائیلی ژێكڤەكرن، و تە خۆ ل هیڤییا من نەگرت [ژ بەر هندێ من هێلان هەتا تو بزڤڕی]."},{"id":95,"translation":"95. [مووسا ل سامری زڤڕی و] گۆتێ: هەی سامری تە بۆچی ئەڤە كر و ژ بەر چ ؟"},{"id":96,"translation":"96. [سامری] گۆت: من ئەو دیت یا وان نەدیتی [من دیت وەختێ جبرائیل هاتییە دەڤ تە و چۆیی]، ڤێجا من مستەكا ئاخێ ژ شوین پێ هەسپێ جبرائیلی ڕاكر، و هاڤێتە د ناڤ ئاگریدا [دگەل وی زێر و زینەتی]، و هۆسا نەفسا من ئەڤ كارە بۆ من خەملاند و جوان كر."},{"id":97,"translation":"97. [مووسایی] گۆت: هەڕە ژ ناڤ مە دەركەڤە، و جزایێ تە د ڤێ دنیایێدا [هندی تو تێدا بژی] ئەوە، نە تو دەستێ خۆ بكەیە كەسێ، و نە كەس دەستێ خۆ بكەتە تە [ئانكو نە تو بشێی تێكەلییا كەسێ بكەی، و نە كەس بشێت تێكەلییا تە بكەت]، و تە ژڤانەكێ هەی ڕۆژا قیامەتێ تو ژێ ناهێیە ڤەگرتن. و بەرێ خۆ بدە پەرستییێ‌ خۆ ئەوێ تو مایییە ل سەر پەرستنا وی، ب سویند ئەم دێ سۆژین، پاشی خۆلییا وی دێ بەلاڤكەین، و هاڤێژینە د دەریایێدا."},{"id":98,"translation":"98. ب ڕاستی پەرستییێ‌ هەوە، یێ ڕاست و دورست، بەس خودێیە و ژ بلی وی چو پەرستییێت ڕاست و دورست نینن، و زانینا وی هند یا بەرفرەهە هەمی تشتان ڤەدگریت."},{"id":99,"translation":"99. و هۆسا ئەم سالۆخ و سەرهاتییێت بۆری بۆ تە ڤەدگێڕین، و مە ژ دەڤ خۆ قورئان یا دایییە تە."},{"id":100,"translation":"100. ڤێجا هەر كەسێ بەرێ خۆ ژێ وەرگێڕیت [و باوەرییێ پێ نەئینیت]، ب ڕاستی ئەو ڕۆژا قیامەتێ دێ بارەكێ گران [ژ ئیزایێ و گونەهێ] هەلگریت."},{"id":101,"translation":"101. هەروهەر دێ د بن ڤی باریڤە مینن، و چ پیسە بارە ڕۆژا قیامەتێ وان هەی."},{"id":102,"translation":"102. ڕۆژا پف ل بۆقێ دئێتەكرن، و ئەم ستەمكار و گونەهكاران وێ ڕۆژێ دێ چاڤشین و كۆرە كۆمكەین."},{"id":103,"translation":"103. وێ ڕۆژێ دێ پستەپستێ د ناڤبەرا خۆدا كەن [و دێ پسیارێ ژ ئێكدو كەن، ئەرێ ئەم چەند د دنیایێدا مایینە]، ڤێجا د ناڤ خۆدا دبێژن: ژ دەهـ ڕۆژەكان پێڤەتر ئەم نەمایینە."},{"id":104,"translation":"104. و ئەم ب ئەوا ئەو [د ناڤبەرا خۆدا پستەپستێ ل سەر دكەن] دبێژن، ئاگەهدارتر و زاناترین، دەمێ یێ ژ هەمییان هشیارتر دبێژیت: هوین ژ ڕۆژەكێ پێڤەتر نەمایینە."},{"id":105,"translation":"105. و ئەو پسیارا چیایان ژ تە دكەن [كا ڕۆژا قیامەتێ دێ چ لێ ئێن] بێژە: خودایێ من دێ ژ بن كەت، پاشی دێ وەكی تۆزێ لێ كەت و بەرەبا كەت [و دێ وەكی هرییا ژەنی لێ كەت]."},{"id":106,"translation":"106. ڤێجا دێ ڕویت و ڕەوال كەت، و كەتە دەشت."},{"id":107,"translation":"107. [وەسا دێ كەتە دەشت] تو خۆ كەند و كۆر و گركەكی تێدا نابینی."},{"id":108,"translation":"108. وێ ڕۆژێ [كو ڕۆژا قیامەتێیە] هەمی دێ ل دویڤ گازییا خودێ چن [بۆ مەیدانا حەشرێ]، و ب پشت گوهڤە هاڤێتن بۆ [گازییێ‌] نینە [كو ل دویڤ گازییێ‌ نەچن و چەپان ل خۆ بدەن]، و هەمی دەنگ بۆ خودایێ دلۆڤان كەڕبوون، وێ ڕۆژێ ژ پستەپستێ پێڤەتر تو نابهیسی."},{"id":109,"translation":"109. وێ ڕۆژێ مەهدەرا كەسێ فایدە ناكەت، ئەو نەبیت یێ خودایێ دلۆڤان دەستویر دایییێ‌، و ژ گۆتنا وی ڕازی [ب تنێ مەهدەرا وی فایدە دكەت]."},{"id":110,"translation":"110. خودێ یێ ئاگەهدارە ژ وان كریاران ئەوێت وان كرین، و ئەوێت ئەو دێ كەن، و ئەو چوجا ب سەر زانینا وی هەلنابن."},{"id":111,"translation":"111. [و وێ ڕۆژێ] هەمی سەروچاڤ بۆ خودایێ هەروهەر مایی و ڕێبەر، [د هەمی كار و كریارێت هەبوونێدا] شكەستن و سەرچەمیایی بوون، و ب ڕاستی ئەو خوسارەت بوو، ئەوێ شرك و گاوری د گەل، و كری."},{"id":112,"translation":"112. و هەر كەسێ كار و كریارێت چاك بكەت، و ئەو ب خۆ ژی یێ خودان باوەر بیت، ڤێجا ئەو، نە ژ ستەمەكێ دترسیت نە ژی ژ كێمكرنەكێ [ئانكو نە دترسیت گونەهێت وی بێنە زێدەكرن، و نە ژی دترسیت خێرێت وی بێنە كێمكرن]."},{"id":113,"translation":"113. [كا مە چاوا كتێب بەری تە ب زمانێ وان ملەتان هنارتینە، ئەوێت پێغەمبەر مە بۆ هنارتین]، و هۆسا ئەڤ قورئانە ژی مە بۆ تە ب زمانێ عەرەبی هنارتییە، و مە د ڤێ قورئانێدا ب گەلە ڕەنگان نیشان و گەف [ب ئیزادانێ] بۆ وان ئینایینە، دا خۆ [ژ گونەهێ و گاورییێ] بپارێزن، یان ژی دا پێڤەچۆنەكێ بۆ وان چێكەت."},{"id":114,"translation":"114. ڤێجا خودایێ ڕاست و خوندكار [یێ هەمی خوندكار هەوجەی وی]، یێ [ژ وێ شرك و سالۆخەتێ موشرك ددەنێ] بلند و پاقژە، و لەزێ ل [خواندنا] قورئانێ نەكە، هەتا وەحییا خودێ بۆ تە ب دویماهیك نەئێت، و بێژە: خودێوۆ زانینا من زێدە بكە."},{"id":115,"translation":"115. و ب سویند بەری نوكە مە فەرمان ل ئادەمی كربوو [كو ژ دارەكێ نەخۆت]، ڤێجا وی [قەویاتی و فەرمانا مە] ژ بیركر، و مە سەبر و خۆڕاگرتن [ژ نەخوارنا وێ دارێ] ل دەڤ نەدیت."},{"id":116,"translation":"116. و بێژە وان: وەختێ مە گۆتییە ملیاكەتان سوجدەیێ بۆ ئادەمی ببەن [سوجدەیا سلاڤ و ڕێزگرتنێ، نە سوجدەیا پەرستنێ]، ئبلیس تێ نەبیت، یێت دی هەمی [بۆ ئادەمی] چۆنە سوجدەیێ."},{"id":117,"translation":"117. ڤێجا مە گۆت: هەی ئادەم، ب ڕاستی ئەڤە دژمنێ تە و ژنا تەیە، ڤێجا [هشیار بن] هەوە ژ بەحەشتێ دەرنەئێخیت، ئەگەر دێ زەحمەت و وەستیانێ بینی [ب ژیانا خۆ یا دنیایێڤە]."},{"id":118,"translation":"118. تە ئەو بیت، نە تو تێدا [د بەحەشتێدا ] برسی ببی، و نە ژی تێدا ڕویس ببی."},{"id":119,"translation":"119. و نە تێدا تێنی دبی، و نە ژی گەرما هەتاڤێ ل تە ددەت."},{"id":120,"translation":"120. ڤێجا شەیتانی وەسواس و گۆمان ئێخستە دلێ وی [و د بەر خەلەتیێڕا كر]، گۆت: هەی ئادەم ئەز دارا هەرمانێ و ملكێ بێ ڤەبڕین، نیشا تە بدەم؟"},{"id":121,"translation":"121. [ڤێجا ب فندوفێلێ خاپاندن و د بەر خەلەتییێڕا كرن] وان ژ وێ دارێ خوار [ئەو دارا خودێ نەهییا وان ژێ كری، ڤێجا وەختێ خوارین] شەرمگەها وان (عەورەتا وان) بۆ وان دیاربوو، و دەست هاڤێتنێ بەلگێت بەحەشتێ ژێڤەكرن و دانانە سەر، و ئادەمی نەگوهدارییا خودایێ خۆ كر، ڤێجا نەگەهشتە ئارمانجا خۆ [یان ژی ژیانا وی نەخۆش بوو، ب هاتنەخوارا وی بۆ دنیایێ]."},{"id":122,"translation":"122. پاشی [ئادەم ژ كریارا خۆ پەشێمان بوو، و تۆبە كر و] خودایێ وی ئەو بۆ پێغەمبەراتییێ هەلبژارت، و تۆبە ژێ قەبویل كر و ل سەر قایم كر."},{"id":123,"translation":"123. [خودێ] گۆت: هوین هەردو ژ بەحەشتێ داكەڤن [بۆ سەر ئەردی] هندەك ژ هەوە ل هندەكان نەیار و دژمن، و هەر گاڤا ڕاستەڕێكرنەك ژ بەرێ منڤە بۆ هەوە هات [كو كتێبا خودێیە یان هنارتنا پێغەمبەرەكییە]، ڤێجا هەر كەسێ ڕێكا ڕاستەڕێكرنا من بگریت، نە بەرزە دبیت و نە بەرهنگاری نەخۆشییێ دبیت."},{"id":124,"translation":"124. و هەر كەسێ ڕوییێ خۆ ژ من و كتێبا من [كو قورئانە] وەرگێڕیت [و باوەرییێ پێ نەئینیت]، ب ڕاستی د ڤێ دنیایێدا بارا وی ژیانەكا تەنگ و تارییە، و ڕۆژا قیامەتێ ئەم دێ وی كۆرە كۆمكەین."},{"id":125,"translation":"125. دێ بێژیت: خودێوۆ بۆچی تە ئەز كۆرە ئیناییمە مەیدانا حەشرێ؟ و ئەز ب خۆ [د دنیایێدا] یێ ب چاڤ بووم."},{"id":126,"translation":"126. [خودێ] گۆت: هۆسا نیشان و ئایەتێت مە بۆ تە هاتن، و تە خۆ لێ كۆرە دكر، و تە ددانە پشت خۆ، و ئەڤرۆ تو ژی وەسا دێ [د ئاگریدا] ئێیە هێلان و ژ بیركرن."},{"id":127,"translation":"127. و هۆسا ئەم ئەوێت زێدە د ناڤ گونەهێدا چۆین، و باوەری ب نیشان و ئایەتێت خودایێ خۆ نەئینایین، جزا دكەین، و ئیزایا ئاخرەتێ دژوارتر و بەردەوامترە."},{"id":128,"translation":"128. ئەرێ ما ئەو د بێ ئاگەهـ بوون، و خودێ بۆ وان دیارنەكربوو كا مە چەند [ملەت] بەری وان د هیلاك بربوون؟ و ئەو د ناڤ كاڤلەخانییێت وانڕا دچن [و ب چاڤێ خۆ وان كاڤلەخانییان دبینن]، ب ڕاستی ئەڤە [شوینوارێت ملەتێت د هیلاكچۆیی] ئایەت و نیشانن، بۆ مرۆڤێت خودان ئەقل."},{"id":129,"translation":"129. و ئەگەر پەیمانا پاشئێخستنا ئیزادانا وان [بۆ ڕۆژا قیامەتێ] ژ خودایێ تە نەهاتبایە دان، و ئەگەر وەختەكێ دیاركری [كو ڕۆژا قیامەتێیە] وان نەبایە، دا ئیزادانا وان یا پێدڤی بیت."},{"id":130,"translation":"130. ڤێجا سەبرا خۆ ل سەر ئەوا ئەو دبێژن بكێشە، و بەری ڕۆژهەلاتنێ [نڤێژا سپێدێ] و بەری ڕۆژئاڤابوونێ [نڤێژا ئێڤاری]، و هندەك ژ وەختێت شەڤێ [نڤێژا عەیشا]، و سەروبنێت ڕۆژێ [نڤێژا مەغرەب و نیڤرۆ]، خودێ پاك و پاقژ بكە، و حەمدا وی بكە، دا بگەهییە وێ یا پێ ڕازی ببی."},{"id":131,"translation":"131. و تو چاڤێت خۆ نەبە وان خۆشییان، ژ خەمل و جوانییا دنیایێ، ئەڤێت مە دایینە هندەك گاوران، دا وان پێ بجەڕبینین، و ڕزقێ خودایێ تە [كا چەند ژ دنیایێ دایییە تە، و ئەو خەلاتێ ئاخرەتێ ئەوێ دێ دەتە تە كو بەحەشتە] چێتر و دۆمدرێژترە."},{"id":132,"translation":"132. و فەرمانا مالا خۆ [ملەتێ خۆ] ب نڤێژێ بكە، و تو ژی ل سەر یێ بەردەوام بە، ئەم چو ڕزقی ژ تە ناخوازین [كو تو ڕزقێ خۆ یان یێ مالا خۆ بدەی]، ئەم یێ ڕزقێ تە ددەین، و دویماهیكا ب خێر یا پارێزكارانە."},{"id":133,"translation":"133. و گۆتن: بلا وی موعجیزەیەك ژ دەڤ خودایێ خۆ بۆ مە ئینابایە [دا مە باوەر ژێ كربایە]، ئەرێ ما مزگینییا هاتنا پێغەمبەری د كتێبێت بەری نوكەدا بۆ وان نەهاتبوو؟!"},{"id":134,"translation":"134. و ئەگەر مە ئەو، بەری هاتنا پێغەمبەری و ئینانەخوارا قورئانێ، ب ئیزایەكێ د هیلاك بربانە، دا بێژن خودێوۆ بلا تە پێغەمبەرەك بۆ مە هنارتبایە، دا ئەم ل دویڤ ئایەت و نیشانێت تە چۆبایینە، بەری ئەم [ب ئیزایا دنیایێ] بێینە ڕسواكرن، و [ب ئیزایا ئاخرەتێ] بێینە شەرمزاركرن."},{"id":135,"translation":"135. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەم هەمی [ئەم و هوین] دچاڤەڕێینە [كا دویماهییا مە و هەوە دێ بیتە چ؟] ڤێجا هوین خۆ بگرن و بەرێ خۆ بدەنێ، دێ زانن كانێ كینە خودانێت ڕێكا ڕاست و یێت ڕاستەڕێ.. [كا ئەمین یان هوینن]."}]},{"id":21,"verses":[{"id":1,"translation":"1. وەختێ حسێبا خەلكی [ل سەر كار و كریارێت وان كرین كو ڕۆژا قیامەتێیە] نێزیك بوو، و ئەو ب خۆ یێت د بێ ئاگەهییەكا تمامدا و [ب دنیایێ و دلخوازییێت دنیایێڤە] د مژویلن."},{"id":2,"translation":"2. و نینە چو یێ نوی ژ قورئانێ، ژ دەڤ خودایێ تە، بۆ وان نەئێت، و ئەو ب تڕانەڤە گوهدارییێ بۆ نەكەن."},{"id":3,"translation":"3. دلێت وان د مژویل و بێ ئاگەهن، و ئەوێت ستەمكار پستەپستێ د ناڤبەرا خۆدا دكەن، و دبێژن: ئەرێ ما موحەممەد ژی نە مرۆڤە وەكی هەوە؟ ڤێجا هوین چاوا ل دویڤ سحرێ دچن و هوین ب خۆ دبینن [كو سحرە]."},{"id":4,"translation":"4. [پێغەمبەری] گۆت: ب ڕاستی خودایێ من هەر گۆتنەكا د ئەرد و ئەسماناندا دئێتەكرن، ژێ ب ئاگەهە [ڤێجا چاوا پستەپستا هەوە دێ ل بەر بەرزەبیت]، و ئەو ب خۆ گوهدێر و زێدە زانایە [ئاگەهـ ژ هەمی گۆتن و پستەپستان هەیە، و چو ل بەر بەرزە نابیت]."},{"id":5,"translation":"5. و گۆتن [ئەڤا موحەممەد دبێژیت نەوەحییە]: تێكەلەخەون و خەونڕۆژكن، و دبیت هەما ژ دەڤ خۆ [ئەڤ قورئانە] چێكربیت، و ژ درەو ب بال خودێڤە لێدابیت، و دبیت هەلبەستڤان بیت [و ئەگەر وەسا نینە] پا بلا وەكی وان پێغەمبەرێت بەری وی هاتینە هنارتن، موعجیزەیەكێ بۆ مە بینیت."},{"id":6,"translation":"6. خەلكێ چو ژ وان گوندان، ئەوێت بەری قورەیشییان مە د هیلاك برین، باوەری ب وان موعجیزەیان نەئینایییە، ئەوێت وان ژ پێغەمبەرێت خۆ خواستین، ڤێجا ئەو دێ باوەرییێ پێ ئینن؟ [ئەگەر ببینن، نە‌و.. ئەو ببینن ژی باوەرییێ پێ نائینن]."},{"id":7,"translation":"7. و مە بەری تە چو پێغەمبەر نەهنارتینە، و وەحی بۆ هنارتبیت ئەگەر زەلام نەبن [ئانكو مرۆڤ بوون، نە ملیاكەت بوون]، ڤێجا ئەگەر هوین ڤێ‌ نەزانن پسیارا زانا و خودان كتێبان بكەن [كا پێغەمبەر هاتییە، ئەگەر مرۆڤ نەبیت و زەلام نەبیت؟]."},{"id":8,"translation":"8. و مە ئەو پێغەمبەر نەكربوونە لەشەكێ وەسا، كو خوارنێ نەخۆن و مرن بۆ وان نەبیت [ئەو ژی وەكی هەر مرۆڤەكێ هەبیت دمرن]."},{"id":9,"translation":"9. پاشی ئەو پەیمانا مە دایییە وان [كو ئەم وان ڕزگار بكەین، و نەیارێت وان بەرئاتاف بكەین]، مە ب جهـ كر و ڕاست دەرئێخست، ڤێجا ئەو و ئەوێت مە بڤێن، مە رزگار كرن، و ئەوێت زێدە د گاوری و بەرزەبوونێدا چۆیین، مە بەرئاتاف كرن."},{"id":10,"translation":"10. ب سویند [گەلی مرۆڤان] مە كتێبەك بۆ هەوە ئینایییە خوارێ، سەربلندییا هەوە یا تێدا، ئەرێ ما هوین تێ ناگەهن؟"},{"id":11,"translation":"11. و خەلكێ گەلە گوندان ستەمكار بوون، مە هەمی د هیلاك برن، و مە هندەك ملەتێت دی د دویڤ وانڕا ئینان."},{"id":12,"translation":"12. ڤێجا وەختێ وان ئیزایا مە دیتی و پێ حەسیایین، ل خۆ دان و ژێ ڕەڤین."},{"id":13,"translation":"13. [ملیاكەت دێ بێژنێ] نەكەنە غار و نەڕەڤن، و ل وان نیعمەتان بزڤڕن، ئەوێت هوین پێ بەتران بوویین، و ل خانییێت خۆ بزڤڕن، بەلكی پسیار ژ هەوە بێتەكرن [كا ئەڤە چیە ب سەرێ هەوە هاتی، و كا دێ چاوا خۆ ژێ پارێزن، هەر ژ لەكەڤە]."},{"id":14,"translation":"14. گۆتن: وەی ئیزا و نەخۆشی بۆ مە بیت، و خۆلی ب سەرێ مە وەربیت، ب ڕاستی ئەم د ستەمكار بوویین."},{"id":15,"translation":"15. ڤێجا بێ ڤەبڕین، ئەڤە نفرینا وان بوو [وەی خۆلی ب سەرێ مە وەربیت]، هەتا مە ئەو وەكی گیایێ دوری لێ كرین و تەمراندین [بێ دەنگ كرین]."},{"id":16,"translation":"16. و مە ئەرد و ئەسمان و هندی د ناڤبەرا واندا هەی، بێ مفا و ژ قەستا نەدایینە."},{"id":17,"translation":"17. و ئەگەر مە ڤیابایە خۆ ب تشتەكیڤە مژویل بكەین [وەكی كوڕی و ژنێ ]، دا تشتەكی ل دەڤ خۆ بۆ خۆ گرین [نە ئەوێت هوین دبێژن]، ئەگەر ئەم ئەو باینە یێت مە وەكربایە."},{"id":18,"translation":"18. [نە‌و.. وەنینە وەكی ئەو دبێژن] بەلێ ئەم هەقی و ڕاستییێ ب سەر پویچییێ‌ دئێخین، [هەقی و ڕاستی] پویچییێ‌ ناهێلیت و پویچ دكەت، ڤێجا پویچی دچیت و نامینیت، و ئیزا و نەخۆشی بۆ هەوە بیت ژ بەر وان سالۆخەتێت هوین ب بال خودێڤە لێ ددەن."},{"id":19,"translation":"19. و هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەمی یێ خودێیە، و ئەوێت ل دەڤ ژی [ئانكو ملیاكەت] خۆ ل سەر پەرستنا وی مەزن ناكەن، و قەت ناوەستن."},{"id":20,"translation":"20. شەڤ و ڕۆژان، خودێ ژ هەمی كێماسییان پاقژ دكەن، و سست نابن."},{"id":21,"translation":"21. یان ژی وان هندەك پەرستی بۆ خۆ ل ئەردی گرتینە، ئەو [پەرستی] مرییان ساخ دكەن [ب ڕوح دئێخن]."},{"id":22,"translation":"22. و ئەگەر ژ بلی خودێ هندەك پەرستی د ئەرد و ئەسماناندا هەبانە، دا ئەرد و ئەسمان ب سەرێكدا ئێن و وێران بن، ڤێجا پاك و پاقژی بۆ خودێ بن خودانێ عەرشی، ژ وێ سالۆخەتا ئەو ب بالڤە لێ ددەن."},{"id":23,"translation":"23. و پسیار ژێ نائێتەكرن كا چ دكەت، بەلێ پسیار ژ وان دێ ئێتەكرن [كا وان چ دكر چونكی ئەو بەندەنە و بەندە ژی ژ كارێ خۆ یێ بەرپرسە]."},{"id":24,"translation":"24. ئەرێ وان هندەك پەرستییێت دی شوینا خودێ بۆ خۆ كرینە خودێ؟ [هەی موحەممەد] بێژە وان: [ئەگەر ڕاستە ئەو بوتێت هوین دپەرێسن خودێنە، وەكی هوین دبێژن] بەلگە و نیشانا خۆ [ل سەر خوداتییا وان] بینن [و هوین نەشێن چونكی وەسا نینە] و ئەڤە، ئەو كتێبا بۆ من هاتی و كتێبێت بەری من ژی هاتین [چو بەلگە و نیشان بۆ پشتەڤانییا هەوە تێدا نینن]، بەلكی باراپتر ژ موشركان هەقییێ نوزانن، ڤێجا لەوا ڕوییێ خۆ ژێ وەردگێڕن و ژێ بێ ئاگەهن."},{"id":25,"translation":"25. و مە چو پێغەمبەر بەری تە نەهنارتینە، ئەگەر مە وەحی بۆ نەهنارتبیت، و مە نە گۆتبیتێ چو پەرستییێت ڕاست و دورست ژ من پێڤەتر نینن، ڤێجا من ب تنێ بپەرێسن."},{"id":26,"translation":"26. و گۆتن: خودایێ دلۆڤان زاڕۆكێت بۆ خۆ چێكرین، و ئەو ب خۆ یێ پاك و پاقژە ژ ڤێ چەندێ، و [ئەوێت ئەو دكەنە زاڕۆك بۆ خودێ كو ملیاكەتن] بەندەیێت وی یێت ب ڕێز و ڕویمەتن."},{"id":27,"translation":"27. و ئەو [ملیاكەت] چو ئاخڤتنان ناكەن بەری ئاخڤتنا خودێ [هەتا خودێ نەبێژیت و فەرمانێ نەدەت، نائاخڤن]، و ئەو ب خۆ ل بەر ئەمرێ وی د ڕاوەستیاینە و بێ ئەمرییا وی ناكەن."},{"id":28,"translation":"28. و خودێ دزانیت كا وان چ كرییە و كا دێ چ كەن [ئەو چو كار و گۆتنان بێی خودێ ناكەن]، و مەهدەرێ بۆ كەسێ ناكەن، بۆ وی نەبیت یێ خودێ پێ خۆش و بۆ بڤێت [ئەو ژی خودانێت خۆ و ڤێ گۆتنێنە (لا إله إلا الله) ]، و ئەو [ملیاكەت] بەردەوام د ترسا خودێدانە."},{"id":29,"translation":"29. و هەر ئێكێ [ژ ملیاكەتان] بێژیت: ئەز پەرستیمە شوینا خودێ، ئەم دێ دۆژەهێ كەینە جزایێ وی، و هۆسا ئەم ستەمكاران جزا دكەین."},{"id":30,"translation":"30. ئەرێ ما ئەوێت گاوربوویین، نەددیتن و هزرا خۆ ناكەن كو ب ڕاستی ئەرد و ئەسمان پێكڤەبوون، ڤێجا مە ژێكڤەكرن، و هەر تشتەكێ خودان ڕوح مە یێ ژ ئاڤێ چێكری، ئەرێ د گەل ڤێ ژی هێژ ئەو باوەرییێ نائینن؟!"},{"id":31,"translation":"31. و مە چیایێت بنەجهـ یێت ئێخستینە د ئەردیدا، دا نەئێت و نەچیت [ژ جهـ نەچیت]، و مە ڕێكێت فرەهـ یێت ئێخستینە تێدا، دا ئەو ب سەر كاروبارێت خۆ هەلببن."},{"id":32,"translation":"32. و مە ئەسمان یێ كرییە بانەكێ پارستی [ژ كەڤتنێ]، و ئەو ژ نیشان و بەلگەیێت مە كرینە تێدا [وەكی ڕۆژێ و هەیڤێ و ستێران] بێ ئاگەهن."},{"id":33,"translation":"33. و خودێ ئەوە، یێ شەڤ و ڕۆژ، و ڕۆژ و هەیڤ دایین، و هەر ئێك د چەرخا خۆدا دچیت و دگەڕیت."},{"id":34,"translation":"34. و مە بۆ كەسێ بەری تە، نەمری [هەروهەر ساخی] نەدایییە، ئەرێ ئەگەر تو مری ئەو نامرن؟ [ئەڤ ئایەتە د دەرهەقێ واندا هاتە خوارێ ئەوێت دگۆتن: ئەم دێ خۆ لێ گرین هەتا دمریت، و وان هزر نەدكر ئەو ژی دێ مرن]."},{"id":35,"translation":"35. ب ڕاستی هەر نەفسەكا هەبیت دێ مریت، و ئەم هەوە ب قەنجی و خرابییان دجەڕبینین، و هەر هوین دێ ب بال مەڤە زڤڕن."},{"id":36,"translation":"36. و وەختێ ئەوێت گاوربوویین تە دبینن تڕانەیان ب تە دكەن، و دبێژنە ئێكدو: ئەڤەیە ب خرابی بەحسێ بوتێت هەوە دكەت؟ [و ئەو پێغەمبەری عەیبدار دبینن، كو بەحسێ بوتێت وان ب خرابی بكەت] و ئەو ب خۆ باوەرییێ نائینن كو خودایێ دلۆڤان یێ بێ هەڤال و هەڤپشكە، ڤێجا هەر وەختەكێ بەحسێ تاك و تەنیایییا خودایێ دلۆڤان هاتەكرن، پەسەند ناكەن و باوەرییێ پێ نائینن."},{"id":37,"translation":"37. مرۆڤ یێ ل سەر لەزێ هاتییە خۆرستكرن و چێكرن [بەری وەختی لەزێ ل تشتی دكەت]. [ئەڤ ئایەتە د دەرهەقێ قورەیشییاندا هاتییە خوارێ، وەختێ وان لەز ل وێ ئیزایێ دكر ئەوا پێغەمبەری ژێ دگۆت] نێزیك ئەز دێ نیشان و ئایەتێت خۆ نیشا هەوە دەم، ڤێجا لەزێ ل من نەكەن [كو ئەز بەری وەختێ دیاركری بۆ هەوە بینم]."},{"id":38,"translation":"38. و دبێژن: كا كەنگییە ئەو ژڤان [هاتنا ئیزایێ]، ئەگەر هوین ڕاست دبێژن."},{"id":39,"translation":"39. ئەگەر ئەوێت گاوربوویین زانیبانە وەختێ ئاگر دۆماندۆرێت وان دگریت، ل وان دئێتە ئێك، و نەشێن ئاگری ژ سەروچاڤ و پشتێت خۆ بدەنە پاش، و هاریكاری و پشتەڤانی ژی بۆ وان نائێتەكرن، وان لەز ل ئیزایی نەدكر."},{"id":40,"translation":"40. بەلێ ئەو ئیزا دێ ژ نشكەكێڤە بۆ وان ئێت، و دێ وان شەپرزە و مەندەهۆش كەت [و نوزانن كا چ بكەن]، و نەشێن پاشڤەببەن و دەرفەت ژی بۆ وان نائێتەدان كو ئەو بۆ خۆ تۆبە بكەن، و ل خۆ بزڤڕن."},{"id":41,"translation":"41. و ب سویند تڕانە ب پێغەمبەرێت بەری تە ژی یێت هاتینەكرن، ڤێجا تشتێ وان تڕانە پێ دكر، ب سەرێ وان هات و ئەو هنگاڤتن."},{"id":42,"translation":"42. [هەی موحەممەد] بێژە: كیە هەوە ب شەڤ و ڕۆژ ژ ئیزایا خودایێ دلۆڤان دپارێزیت؟ بەلێ ئەو نە ئەون بیننە بیرا خۆ كو خودێیە وان دپارێزیت."},{"id":43,"translation":"43. یان ژی وان ژ بلی مە هندەك پەرستییێت دی هەنە، وان ژ ئیزایا مە ددەنە پاش؟! ئەو [پەرستییێت وان گرتین] نەشێن هاریكارییا‏ خۆ بكەن [هەتا هاریكارییا‏ وان بكەن]، و بەڕەڤانییێ ژ وێ ئیزایێ ناكەن یا ئەم دئینینە سەرێ وان [یان هاریكاری ژ مە بۆ وان نائێتە دان]."},{"id":44,"translation":"44. و مە نیعمەت د گەل وان و باب و باپیرێت وان كرن، ژیەكێ درێژ د خۆشیاندا بۆراندین [ڤێجا وان هزر دكر ئەڤ نیعمەتە هەر دێ مینن، و ئەو هەر دێ د دنیایێدا ساخ مینن و نامرن، ڤێجا د سەرداچۆن]، ئەرێ ما ئەو نابینن [و تێناگەهن] ئەم ئەردێت وان ژ هەمی ڕەخانڤە كێم دكەین [ب دەستێت موسلمانانڤە دبەین، و ژ دەستێت وان دەردئێخین]، یان ژی ما ئەو نابینن ئەم ئەردێ‌ دێم بەرە بەرە كێم دكەین و بەر ئاڤێ‌ دئێحین، ڤێجا ئەون یێت سەركەڤتی [یان ئەمین]؟!"},{"id":45,"translation":"45. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەز بەس ب وەحییێ‌ هەوە هشیار دكەم و پێ دترسینم، بەلێ یێ كەڕ (نەبهیس) گول گازییێ‌ نابیت دەمێ دئێتە ئاگەهداركرن [ئانكو گەلی موشركان هوین وەكی مرۆڤێت كەڕن، هوین چو فایدەیی ژ ڤێ هشیاركرنێ نابینن]."},{"id":46,"translation":"46. و ئەگەر پیچەكا ئیزایا خودایێ تە وان بگریت، دێ بێژن: وەی بۆ ئیزا و نەخۆشییا مە، ب ڕاستی ئەم یێت ستەمكار بوویین."},{"id":47,"translation":"47. و ئەم ترازیێت ڕاست و دورست بۆ ڕۆژا قیامەتێ دێ دانین، ڤێجا كەسێ كێمترین ستەم ژی لێ نائێتەكرن [نە خێرێت وی كێم دبن، و نە ژی گونەهێت وی زێدە دبن]، خۆ ئەگەر [خرابی یان باشییا وی] تەمەتی دندكەكا تۆڤێ خەندەلكێ ژی بیت، ئەم دێ ئینین [و بۆ كێشین]، ژ خۆ بۆ حسێب و هەژمارتنێ، ئەم بەسی خۆینە."},{"id":48,"translation":"48. و ب سویند مە كتێبا جوداكەر [د ناڤبەرا هەقی و نەهەقییێدا] و ڕاستەڕێكەر، و یا ب بیرئین بۆ پارێزكاران، دا مووسایی و هاروونی."},{"id":49,"translation":"49. [پارێزكار ئەون] ئەوێت دەمێ ب تنێ [كو كەس وان نەبینیت ژی] ژ خودایێ خۆ دترسن، و ئەو خۆ ژ ڕۆژا قیامەتێ ژی دترسن."},{"id":50,"translation":"50. و ئەڤ قورئانە شیرەت و بیرئینانەكا پیرۆزە، مە ئینایییە خوارێ، ڤێجا چاوا هوین باوەر ناكەن یا ژ دەڤ خودێ هاتی [هەر چەندە هوین دهەقینن، كو تەورات یا ژ دەڤ خودێ هاتی]."},{"id":51,"translation":"51. ب سویند مە تێگەهشتن و ڕاستەڕێكرن هەر ژ بچویكاتی دابوو ئیبراهیمی، و ب ڕاستی مە دزانی ئەو هێژایی دانا مەیە."},{"id":52,"translation":"52. وەختێ گۆتییە بابێ خۆ و ملەتێ خۆ، ئەڤە چ بوت و پەیكەرن هوین پێڤەڕسیایین و دپەرێسن."},{"id":53,"translation":"53. گۆتن: ب ڕاستی مە ددیت باب و باپیرێت مە ئەو دپەرستن [ئەم ژی ژ بەر ڤێ‌ چەندێ‌ وان دپەرێسین]."},{"id":54,"translation":"54. گۆت: ب ڕاستی هوین ب باب و باپیرێت خۆڤە یێت د بەرزەبوونەكا ئاشكەرادا."},{"id":55,"translation":"55. گۆتن: ئەرێ تە ڕاستی بۆ مە ئینایییە [ئانكو تو یێ مجدی]، یان ژی تو تڕانەیان بۆ خۆ ب مە دكەی."},{"id":56,"translation":"56. گۆت: [نەخێر ئەو نە خودایێت هەوەنە] بەلێ خودایێ هەوە خودانێ ئەرد و ئەسمانانە، ئەوێ ئەرد و ئەسمان چێكرین، و ئەز ل سەر ڤێ چەندێ [كو خودا خودایێ هەوەیە، و چێكەرێ ئەرد و ئەسمانانە] ژ شاهدامە."},{"id":57,"translation":"57. و سویند ب خودێ ئەز دێ بوتێت هەوە شكێنم، پشتی هوین ژ دەڤ دچن."},{"id":58,"translation":"58. ڤێجا [پشتی چۆیین] ئیبراهیمی هەمی بوتێت وان پرت پرت كرن، یێ مەزن تێ نەبیت، دا بۆ پسیارێ لێ بزڤڕن [پسیار ژێ بكەن كا كێ شكاندینە، و بزانن وان چو پێ چێ نابیت، یان ژی دا بزڤڕنە ئیبراهیمی، دا وی سەنەمی بۆ وان بكەتە نیشان كو ئەو یێت خەلەتن]."},{"id":59,"translation":"59. [وەختێ زڤڕین و هۆسا بوتێت خۆ شكاندی و پرت پرت كری دیتین] گۆتن: كێ ئەڤە ب سەرێ پەرستییێت مە ئیناییە؟ كێ وەكربیت، ب ڕاستی ئەو ژ ستەمكارانە [و دڤێت بێتە جزاكرن]."},{"id":60,"translation":"60. گۆتن: مە یا بهیستی، لاوەكی ب خرابی بەحسێ وان دكر، دبێژنێ ئیبراهیم."},{"id":61,"translation":"61. گۆتن: كا وی بیننە پێش چاڤێت خەلكی، دا ئەوێت دنیاسن شادەیییێ ل سەر بدەن."},{"id":62,"translation":"62. [وەختێ ئیبراهیم ئینایین] گۆتن: هەی ئیبراهیم ئەرێ تە ئەڤە ب سەرێ پەرستییێت مە ئینایییە."},{"id":63,"translation":"63. [ئیبراهیمی] گۆت: [نە‌و.. من وەنەكرییە] بەلكی یێ ژ هەمییان مەزنتر یا وەكری، ڤێجا پسیارا وان [بوتێت شكەستی] بكەن ئەگەر ئەو بن یێت باخڤن [یان تێ بگەهن]."},{"id":64,"translation":"64. ڤێجا [ئەو بوتپەرست] ل خۆ زڤڕین [وان ب خۆ گۆتە ئێكدو پشتی بۆ وان دیاربووی، ئەو بوتێت وان دپەرستن هندەك لەشێت هشكن، و وان ستەما ل خۆ كری وەختێ ئەو پەرستین یێت نەشێن باخڤن]، و گۆتن: ب ڕاستی هوین یێت ستەمكارن [ئانكو ئەم یێت ستەمكارین وەختێ ئەم ڤان دپەرێسین، نە ئەوێ ئەو شكاندین]."},{"id":65,"translation":"65. پاشی زڤڕینە سەر نەزانین و ڕكمانا خۆ، و گۆتن: نێ تو ژی دزانی ئەڤ بوتە نائاخڤن."},{"id":66,"translation":"66. [ئیبراهیمی] گۆت: ڤێجا پا چاوا هوین وان شوینا خودێ دپەرێسن، ئەوێت نە چو مفایی دگەهیننە هەوە و نە چو زیانێ."},{"id":67,"translation":"67. ئۆف بۆ هەوە و بۆ وان یێت هوین شوینا خودێ دپەرێسن، ما هوین ئاقلەكی بۆ خۆ ناگرن [بزانن هوین یێت خەلەتن، وەختێ هوین وان دپەرێسن]."},{"id":68,"translation":"68. [ڤێجا وەختێ چو نیشان و دەلیل د دەست واندا نەماین] گۆتن: ئیبراهیمی بسۆژن و پەرستییێت خۆ ب سەربێخن، ئەگەر هەوە ل بەرە هوین تشتەكی ل ئیبراهیمی بكەن [هۆسا هوین دێ تۆلا بوتێت خۆ ڤەكەن]."},{"id":69,"translation":"69. [پشتی وان ئیبراهیم هاڤێتییە ناڤ ئاگری] مە گۆتە [ئاگری] ئاگرۆ بۆ ئیبراهیمی سار ببە، و بۆ وی ببە سلامەتی."},{"id":70,"translation":"70. و وان دڤیا ئیبراهیمی ب ئاگری بسۆژن، بەلێ مە ئەو خوسارەتتر و زیانكارتر لێ كرن."},{"id":71,"translation":"71. و مە ئەو [ئیبراهیم] و (لوط) پێغەمبەر ژ وان قورتالكرن، و مە برنە ئەردێ مە بۆ خەلكی پیرۆزكری، و تژی خێر و بەرەكەت كری."},{"id":72,"translation":"72. و [پشتی مە قورتالكری] مە ئیسحاق دایێ، و یەعقووب ژی د سەرڕا زێدەیی دوعایا وی، مە دایێ، و مە ئەو هەمی [ئیبراهیم، (لوط)، ئیسحاق، یەعقووب] كرنە خودانێت خێرێ و باشییێ‌."},{"id":73,"translation":"73. و مە ئەو كرنە پێشی، ب فەرمانا مە ڕاستەڕێكرنێ دكەن، و مە وەحی بۆ وان هنارت كو كارێت چاك بكەن، و نڤێژان بكەن، و زەكاتێ بدەن، و هەمییان ئەم دپەرستین."},{"id":74,"translation":"74. و (لوط) ژی مە كربوو پێشی، و مە پێغەمبەراتی و تێگەهشتن و زانین دابوویێ، و مە ئەو ژ وی گوندێ پویچاتی دكرن [كو زەلام تالۆقی زەلامی دبوو] ڕزگار كر، ب ڕاستی ئەو ملەتەكێ خراب و ژ ڕێ دەركەڤتی بوون."},{"id":75,"translation":"75. و مە ئەو [(لوط) پێغەمبەر] ئێخستە د ناڤ دلۆڤانییا خۆدا، ب ڕاستی ئەو ژ قەنجان بوو."},{"id":76,"translation":"76. و بەری ڤان پێغەمبەران، نووحی ژی گازی خودایێ خۆ كر [كو ئەم وی ڕزگار بكەین و ملەتێ وی د هیلاك ببەین، پشتی بێ هیڤی بووی ئەو باوەرییێ بینن]، ڤێجا مە دوعایا وی قەبویل كر، و مە ئەو و مالا وی ژ تۆفانێ، و كۆڤانەكا مەزن رزگار كرن."},{"id":77,"translation":"77. و مە ئەو ژ وی ملەتێ نیشان و ئایەتێت مە درەو ددانان، پاراست و بەڕەڤانی ژێ كر [كو نەشێن چو ئەزیەتێ بگەهیننێ]، ب ڕاستی ئەو ملەتەكێ خراب بوون، ڤێجا ژ بەر هندێ مە ئەو هەمی [بچویك و مەزن] د ئاڤێدا خەندقاندن [چونكی یێت بەردەوام بوون ل سەر گونەهێ]."},{"id":78,"translation":"78. و بەحسێ داوود و سولەیمانی بكە وەختێ هەردووكان حوكم د دەرهەقێ زەڤییا چاندیدا كری، وەختێ پەزێ هندەكان ب شەڤ كەڤتییە د ناڤدا [و پویچ كری] [و هەردووكان شریعەت د ناڤبەرا هەردو جویناندا دكر، خودانێت پەزی و یێت زەڤییێ]، و ئەم ل سەر حوكمێ هەردوكان شاهد بوویین، و مە ئاگەهـ ژێ هەبوو [و داوودی گۆت: دڤێت خودانێ پەزی، پەزێ خۆ شوینا زیانا (زەرەرا) گەهشتییە زەڤییا چاندی، بدەتە خودانێ زەڤییێ]."},{"id":79,"translation":"79. و مە سولەیمان ب ڤی حوكمی تێگەهاند [و گۆت: دڤێت پەزی بدەینە ڤ خودانێ زەڤییێ، مفایی بۆ خۆ ژێ وەرگریت و زەڤییێ‌ بدەینە ڤ خودانێ پەزی، و چاڤێ خۆ بدەتە زەڤییێ‌ هەتا وەكی وێ شەڤێ لێ دكەت، ئەو شەڤا پەزێ وی كەڤتییێ، پاشی ئەو [خودانێ پەزی] زەڤییێ‌ بۆ بهێلیت و یێ دی ژی پەزێ وی بۆ بهێلیت، ئینا داوودی گۆت دێ حوكم ئەو بیت یێ تە گۆتی]، و مە پێغەمبەراتی و زانین و تێگەهشتن دابوونە هەردوكان، و مە چیا و تەیر و تەوال بۆ داوودی سەرنەرم كربوون، د گەل وی حەمد و تەسبیحا خودێ دكرن، و ئەم ڤان تشتان دشێین بكەین، و ئەم دكەین ژی."},{"id":80,"translation":"80. و مە چێكرنا زری و كومزریان نیشا داوودی دابوو، دا هەوە ژ چەكێ دژمنێ هەوە بپارێزیت، ئەرێ هوین سوپاسییا ڤان نیعمەتان دكەن؟ [ئانكو سوپاسییا ڤان نیعمەتان بكەن]."},{"id":81,"translation":"81. و مە هوڕەبا بۆ سولەیمانی سەرنەرم كربوو، ب ئەمرێ وی بچیتە وی جهێ مە پیرۆز كری، و تژی خێر و بەرەكەت كری [كو ئەردێ شامێیە]، و ب ڕاستی مە ئاگەهـ ژ هەمی تشتی هەبوو [ئانكو هەمی تشت ب زانین و ب ئەمرێ مە چێ دبوو]."},{"id":82,"translation":"82. و ژ شەیتانان، مە هندەك بۆ سەرنەرم كربوون، خۆ بۆ نقۆم دكرنە بنێ دەریایان، دا بۆ لۆلۆ و مەرجانان دەربێخن، و ژ بلی ڤی ژی، شۆلەكێ دی ژی بۆ دكر [وەكی ئاڤاكرنا باژێران، و ئاڤاهییێت بلند، یێت كو مرۆڤ نەشێن پێ ڕاببن]، و ئەم بۆ وان پارێزڤان بوویین [دا ئەو خرابییێ نەكەن، و ژ ئەمرێ سولەیمانی دەرنەكەڤن]."},{"id":83,"translation":"83. و ئەییووب وەختێ نەساخ بووی گازی خودایێ خۆ كر، خودێوۆ ب ڕاستی دەردەكێ گران ئەز یێ گرتیم، و تو ژ هەمی دلۆڤانان دلۆڤانتری."},{"id":84,"translation":"84. ئینا مە دوعایا وی قەبویل كر، و ئەو دەردێ گرتی، مە ژێ دا پاش، و مە كوڕ و كچێت وی، و جارەكا دی تەمەتی وان ژ دلۆڤانییا خۆ دانێ، دا عیبادەتكەر بیرا خۆ بینن، و بێنا خۆ فرەهـ بكەن، هەروەكی ئەییووبی بێنا خۆ فرەهكری."},{"id":85,"translation":"85. و بەحسێ ئیسماعیل و ئدریس و (ذا الكفل) بكە، كو هەمی ژ دەستەكا سەبركێشان بوون."},{"id":86,"translation":"86. مە ژی ئەو ئێخستنە د ناڤ دلۆڤانییا خۆدا [د ناڤ پێغەمبەراتییێ یان بەحەشتێدا]، ب ڕاستی ئەو ژ باشان بوون."},{"id":87,"translation":"87. و بەحسێ خودانێ نەهنگی بكە، وەختێ كەربگرتی دەركەڤتی، و هزركر ئەم ب چو جزایان وی تەنگاڤ ناكەین [ڤێجا ئەو ژ گەمییێ‌ هاتە هاڤێتن، و نەهنگی داعویرا]، ئینا د تاریستاناندا [تارییا شەڤێ، تارییا دەریایێ و تارییا زكێ نەهنگی] هەواركر.. خودێوۆ ب ڕاستی ژ بلی تە چو پەرستی نینن، پاكی و پاقژی [ژ هەمی كێماسییان] هەر بۆ تەیە، ب ڕاستی [ئەز هێژایی ڤی جزاییمە و]، من ستەم ل خۆ كر."},{"id":88,"translation":"88. ڤێجا مە دوعایا وی قەبویل كر، و مە ئەو ژ كۆڤان و تەنگاڤییێ‌ ڕزگاركر، و هۆسا ئەم خودان باوەران [ژ تەنگاڤیان] ڕزگار دكەین [ئەگەر هەوارا خۆ بگەهیننە مە]."},{"id":89,"translation":"89. و بەحسێ [پێغەمبەرێ مە] زەكەرییای بكە، وەختێ گازی خودایێ خۆ كری، خودێوۆ، من نەهێلە ب تنێ [بێ كوڕ.. كو ئەو كوڕ ببیتە وێرسێ من و جهێ من بگریت، و ئەگەر تو نەدەیە من ژی، ئەز ب خەم ناكەڤم]، ب ڕاستی تو باشترین وێرسی."},{"id":90,"translation":"90. مە دوعایا وی قەبویل كر و مە یەحیا دایێ، و مە ژنا وی ب بچویك ئێخست [كو بەری هنگی بچویك نەدبوون]، [مە دوعایێت وان پێغەمبەران قەبویلكرن] چونكی ب ڕاستی وان لەز ل خێران دكرن، و ژ ترسا ئیزایا مە، و تەمایی بۆ نیعمەتێت مە دوعا ژ مە دكرن، و وان بەس بۆ مە خۆ دشكاندن، و ل بەر فەرمانا مە د ڕاوەستیایی بوون."},{"id":91,"translation":"91. و بەحسێ مەریەمێ بكە، ئەوا خۆ دەهمەن پاقژ ڕاگرتی و پارستی، و مە فەرمانا جبریلی كر پفكەتە سینگێ وێ [و مە عیسا ئێخستە زكێ وێ]، و مە ئەو و كوڕێ وێ، كرنە نیشانەك [ل سەر دەستهەلاتدارییا خودێ] بۆ هەمی خەلكی."},{"id":92,"translation":"92. ب ڕاستی ئەڤ دینە، دینێ ئیسلامێ [دینێ تەوحیدێیە، و دینێ هەمی پێغەمبەرانە] دینەكێ ب تنێیە، [ئانكو ئێك دینە و ئەوە یێ هەمی پێغەمبەر پێ هاتین] و ئەز خودایێ هەوەمە، ڤێجا [گەلی موسلمانان] پەرستنا من ب تنێ بكەن."},{"id":93,"translation":"93. [ئەڤ پێغەمبەرە وەكی خەلەكێت زنجیران ل دویڤ ئێك هاتینە، و هەمی ئێك دین بوون، دینێ وان دینێ تەوحیدێ بوو] و دویكەڤتییێت وان ل سەر دینێ خۆ ژێك ڤەقەتیان، و بوونە دەستەك دەستەك و ژێك جودا بوون، و هەمی دێ هەر ب بال مەڤە زڤڕن."},{"id":94,"translation":"94. ڤێجا هەر كەسێ كار و كریارێت باش بكەت و باوەری ژی هەبیت، بزاڤا وی بەرزە نابیت، و ئەم هەمی كار و كریارێت وی بۆ دنڤێسین."},{"id":95,"translation":"95. و ل خەلكێ وی گوندی ئەوێ مە [ژ بەر خرابییا وان] د هیلاك بری، حەرام بیت ئەو جارەكا دی بزڤڕنە دنیایێ."},{"id":96,"translation":"96. هەتا وەختێ سكرێ یەئجووج و مەئجووجان ڤەدبیت، و ئەو ژ هەمی جهێت بلند ب لەز دادكەڤن [ئانكو هندی هند گەلەكن، ژ هەمی ڕێكان دئێن، دا خرابییێ بكەن]."},{"id":97,"translation":"97. و وەختێ ڕابوونا پشتی مرنێ نیزێك بوو [چونكی دەركەڤتنا یەئجووج و مەئجووجان ژ نیشانێت قیامەتێنە]، ڤێجا وی وەختی چاڤێت ئەوێت گاوربوویین، ڤەكری و بەق دمینن [و ژ ترساندا ناكەڤنە سەرێك و دبێژن]: وەی ئیزا و نەخۆشی بۆ مە بیت، ب ڕاستی ئەم ژ ڤێ یێت بێ ئاگەهـ بوویین [و مە كارێ خۆ بۆ ڤێ نەكربوو]، بەلكی ئەم یێت ستەمكار بوویین."},{"id":98,"translation":"98. ب ڕاستی هوین و ئەوێت هوین شوینا خودێ دپەرێسن، ئاردووك و دارودوییێ جەهنەمێنە، هوین [دگەل وان] دێ چنە تێدا."},{"id":99,"translation":"99. و ئەگەر ئەڤە (بوتێت هوین دپەرێسن) پەرستییێت دورست بانە، نەدچۆنە د جەهنەمێدا، و ئەو هەمی ژی تێكدا [بوت و بوتپەرێس] دێ هەروهەر تێدا مینن."},{"id":100,"translation":"100. دبیتە نالەنال و خڕخڕا سینگێ وان د دۆژەهێدا و [ژ بەر دژوارییا ئیزایا دۆژەهێ]، ئەو چو یێ دی نابهیسن."},{"id":101,"translation":"101. ئەوێت بەری نوكە سۆز و پەیمانا ڕزگاربوونێ، مە ب ڕزقێ وان كری [وەكی عوزەیری و عیسایی و ملیاكەتان]، ئەو ژێ (ژ دۆژەهێ) د دویرن."},{"id":102,"translation":"102. وان گول پێژنا دۆژەهێ ژی نابیت [ئانكو دەنگێ ئاگرێ دۆژەهێ ناچیتە گوهێ وان]، و كا دلێ وان د بەحەشتێدا دچیتە چ، دێ هەروهەر بۆ وان هەبیت."},{"id":103,"translation":"103. ترسا مەزنا ڕۆژا قیامەتێ وان ب خەم نائێخیت [چونكی ئەو ژێ د ئێمنن و ژ وان ناگریت]، و ملیاكەت [ل بەر دەرگەهێت بەحەشتێ] ب بەر وانڤە دئێن [و دبێژنێ]: ئەڤە ڕۆژا هەوەیە، ئەو ڕۆژە ئەوا ژڤان بۆ هەوە پێ دهاتە دان."},{"id":104,"translation":"104. [بەحسێ وێ ڕۆژێ بۆ بكە] ڕۆژا ئەم ئەسمانی وەكی پێچانا تۆمارێ دپێچین، و [پاشی] كا جارا ئێكێ مە ئەو چاوا چێكربوون، وەسا ئەم دێ وان زڤڕینینەڤە [ئانكو كا مە چاوا ئەو ژ زكێت دەیكێت وان، پێخواس و ڕویس و نەسونەتكری دان، ڕۆژا قیامەتێ ژی وەسا ئەم دێ وان زڤڕینینەڤە]، و ئەڤە پەیمانەكە ل سەر مە [دڤێت ب جهـ بێت]، و ئەم دێ هەر ب جهـ ئینین."},{"id":105,"translation":"105. و ب سویند مە د زەبوورێدا (كتێبا داوود پێغەمبەری) نڤێسی بوو پشتی تەوراتێ، كو ب ڕاستی بەندەیێت من یێت قەنجیكار [مەخسەد پێ ملەتێ پێغەمبەرێ مەیە] دێ بنە وێرسێت ئەردی."},{"id":106,"translation":"106. و ب ڕاستی ئەڤە [ئەڤ سۆرەتە یان ئەڤ قورئانە] بەسی وانە، یێت ب دورستی خودێ دپەرێسن [ئانكو ئەڤ قورئانە بەسی مرۆڤییە، مرۆڤی بگەهینیتە خۆشییا دنیایێ و ئاخرەتێ]."},{"id":107,"translation":"107. و [هەی موحەممەد] مە تو نەهنارتی، ئەگەر بۆ هندێ نەبیت، بۆ خەلكێ هەمی جیهانان ببییە دلۆڤانی."},{"id":108,"translation":"108. بێژە: ب ڕاستی بەس ئەو وەحییا بۆ من هاتی ئەڤەیە، كو خودایێ هەوە، خودایەكێ ب تنێیە، ڤێجا موسلمان ببن."},{"id":109,"translation":"109. ڤێجا ئەگەر وان بەرێ خۆ ژ ئیسلامێ وەرگێڕا [و موسلمان نەبوون]، بێژە: من هوین هەمی وەكی ئێك ب ئەمرێ خودێ ئاگەهداركرن، و ئەز نوزانم ئەو ژڤانێ بۆ هەوە هاتییە دان [كو ڕۆژا قیامەتێ و ئیزایا وێیە]، یێ نێزیكە یان یێ دویرە [بەلێ هەر دێ ئێت]."},{"id":110,"translation":"110. و ب ڕاستی خودێ ئاخڤتنا ئاشكەرا دزانیت، و یا هوین ڤەدشێرن ژی دزانیت [ئانكو ئەو دژمناتییا هوین ئاشكەرا دكەن بۆ ئیسلامێ و موسلمانان، و ئەو نەڤیان و كەرب و كینا هوین بۆ ئیسلامێ و موسلمانان د سینگێ خۆدا ڤەدشێرن، خودێ پێ ئاگەهدارە، و دێ هەوە ل سەر جزاكەت]."},{"id":111,"translation":"111. و ئەز نوزانم، دبیت [گیرۆبوونا جزاكرنا هەوە] جەڕباندن بیت بۆ هەوە [كا هوین دێ چ كەن]، یان ژی دبیت خۆشییەك بیت، هەتا وەختەكێ ئاشكەرا ل دەڤ خودێ هوین تێدا بمینن."},{"id":112,"translation":"112. [پێغەمبەری] گۆت: خودێوۆ تو حوكمی ب هەقییێ د ناڤبەرا مە و ڤاندا بكە، و خودایێ مە یێ دلۆڤان هاریكارێ مە بیت، ل سەر وان درەوێت هوین د ڕاستا خودێدا دكەن."}]},{"id":22,"verses":[{"id":1,"translation":"1. گەلی مرۆڤان پارێزكارییا خودایێ خۆ بكەن، ب ڕاستی بیڤەلەرزا ڕۆژا قیامەتێ تشتەكێ مەزنە."},{"id":2,"translation":"2. ڕۆژا هوین [وێ بیڤەلەرزێ] دبینن، هەمی دایین و ماك، ساڤاشیرێ خۆ، ژ بیر دكەن و دهێلن، و هەمی ئاڤس و گرانە، بەردهاڤێژن، و دێ مرۆڤان بینی سەرخۆشن، و ئەو ب خۆ نە د سەرخۆشن، بەلێ ئیزایا خودایێ تە یا گرانە."},{"id":3,"translation":"3. و هندەك مرۆڤ هەنە [وەكی (نچر)ێ‌ كوڕێ (حارپ)ی و موشركان] گەنگەشەیێ د دەرهەقێ خودێدا دكەن، بێی كو زانینەك هەبیت [و هزر دكەن خودێ نەشێت جارەكا دی، پشتی مرنێ وان ساخكەتەڤە]، و ب دویڤ هەر شەیتانەكێ خڕیایی و خرابیخواز دكەڤن."},{"id":4,"translation":"4. ل سەر وی شەیتانی یێ هاتییە نڤێسین، كو ب ڕاستی ئەوێ ب دویڤ وی بكەڤیت و ڕێكا وی بگریت، ئەو دێ وی بەرزە و گومڕا كەت، و بەرێ وی دێ دەتە ئیزایا ئاگری."},{"id":5,"translation":"5. گەلی مرۆڤان ئەگەر هوین ژ ڕابوونا پشتی مرنێ ب گۆمان و دودلن [هوین بەرێ خۆ بدەنە چێكرنا خۆ یا جارا ئێكێ]، ب ڕاستی مە هوین [ئانكو بابێ هەوە ئادەم] جارا ئێكێ یێت ژ ئاخێ چێكرین، پاشی ژ چپكەكێ، پاشی ژ خوینپارەی، پاشی ژ گۆشتپارەیەكا بێ كێماسی و تەكووز، و ژ ئێكا نەتەكووز، دا بۆ هەوە دیار بكەین [ئەم خودان شیانین ل سەر هەمی تشتان]، و ئەم وێ د مالبچویكاندا خۆجهـ دكەین و ڕادگرین، هەتا وەختەكێ دیاركری، یێ مە بڤێت، پاشی دێ هەوە بچویك دەین [پیچ پیچە دێ هەوە مەزن كەین] دا ب دورستی تێ بگەهن و بالغ ببن، و هندەك ژ هەوە [بەری بالغ ببن] دمرن، و هندەك ژ هەوە دمینن هەتا زێدە پیر و بێ چارە دبن، دا چو تشتان پشتی دزانی نەزانیت، و تو ئەردی دبینی هشك و بێ شینكاتییە، گاڤا مە باران ب سەردا ئینا، ئەو ئەردێ هشك ب شینكاتی دهەژیێت و دوەرمیت، و ژ هەمی ڕەنگێت جوان یێت شینكاتی، شین دكەت."},{"id":6,"translation":"6. ئەڤە [دانا مرۆڤان، و شینكرنا ئەردێ هشك و ڕویت و ڕەوال، ب هەمی ڕەنگێت شینكاتییێ‌] دا بزانن، ب ڕاستی هەبوونا خودێ یا بنەجهە [ئانكو چو گۆمان تێدا نینە]، و ئەوە مرییان ساخ دكەت، و بێ گۆمان ئەو ل سەر هەمی تشتان یێ دەستهەلاتدارە."},{"id":7,"translation":"7. [و دا بزانن] بێ گۆمان ڕۆژا قیامەتێ هەر دێ ئێت، و چو گۆمان و دودلی د هاتنا وێدا نینە، و بێ گۆمان هندی د گۆڕاندا، خودێ دێ وان هەمییان ساخكەت و ڕاكەتەڤە."},{"id":8,"translation":"8. و ژ مرۆڤان هندەك یێت هەین بێ زانین و بێ ڕێنیشاندەر، و بێ وەحی و بێ كتێبەكا ڕۆنكەر [هەبیت]، مەدەڕكییێ‌ د دەرهەقێ خودێدا دكەن."},{"id":9,"translation":"9. ئەو ستۆیێ خۆ ژ مەزناتی و ژ ڕوی وەرگێڕان ژ هەقییێ باددەن، دا مرۆڤان ژ ڕێكا خودێ دویربێخن، ڕسوایی و شەرمزاری د دنیایێدا بۆ وانە، و ڕۆژا قیامەتێ ژی دێ وان كەینە د ئیزایا دۆژەهێ یا مرۆڤسۆژدا."},{"id":10,"translation":"10. ئەڤ ئیزایە ژ بەر وێیە یا تە ب دەستێت خۆ بەری نوكە كری، و خودێ ب ڕاستی د ڕاستا بەندەیێت خۆدا نەیێ ستەمكارە."},{"id":11,"translation":"11. و ژ مرۆڤان هندەك یێت هەین ل هەجەتن [نە د بنەجهن، و ب گۆمانن] د پەرستنا خودێدا، ڤێجا ئەگەر قەنجییەك گەهشتێ، دێ ل سەر دینێ خۆ مینیت، و ئەگەر نەخۆشییەك [هەر نەخۆشییەكا هەبیت بۆ جەڕباندنا وی] گەهشتێ، دێ جارەكا دی زڤڕیتەڤە سەر گاورییێ، [و هۆسا] دنیا و ئاخرەت ژ دەست خۆ كرن، نێ خوسارەتییا بەرچاڤ و ئاشكەرا ئەها ئەڤەیە."},{"id":12,"translation":"12. [ئەڤێ هۆسا زڤڕییە سەر گاورییێ] وی شوینا خودێ دپەرێسیت، یێ كو نە فایدەیی دگەهینیتێ نە ژی زیانێ، ئەها ئەڤەیە بەرزەبوون و گومڕایییا كویر و دویر."},{"id":13,"translation":"13. ئەڤە وی دپەرێسیت یێ كو زیانا وی [د دنیایێ و ئاخرەتێدا] ژ مفایێ وی [یێ ئەو بۆ ددانن] نێزیكتر، ئەو چ پیسە پشتەڤانە، و چ پیسە هەڤالە [بۆ خۆ گرتی]."},{"id":14,"translation":"14. ب ڕاستی خودێ دێ وان ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و قەنج كرین، بەتە وان بەحەشتان ئەوێت ڕویبار د ناڤدا دئێن و دچن، ب ڕاستی خودێ وێ دكەت یا وی بڤێت."},{"id":15,"translation":"15. هەر كەسێ هزر بكەت، خودێ هاریكارییا‏ پێغەمبەرێ خۆ د دنیایێ و ئاخرەتێدا ناكەت و وی ب سەر نائێخیت، بلا [ژ كەربێت خۆدا] وەریسەكی بێخیتە بانی و ستۆیێ خۆ تێ دانیت و خۆ بخەندقینیت، و بلا بەرێ خۆ بدەتێ كا ئەڤا وی كری، سەركەڤتنا خودێ بۆ پێغەمبەری، ئەوا [گاور] بۆ كەربگرتی بوویی، دێ بەت."},{"id":16,"translation":"16. و هۆسا مە قورئان ئینا خوار، و قورئان هەمی نیشان و ئایەتێت ئاشكەراكەر، و ب ڕاستی خودێ وی ڕاستەڕێ دكەت، یێ وی بڤێت."},{"id":17,"translation":"17. ب ڕاستی ئەوێت موسلمان بوویین [و باوەری ب موحەممەدی ئینایین]، و ئەوێت بوویینە جوهی [دویكەڤتییێت مووسایی] و سابئین [جوینەكە ژ جوهی و فەلەیان ڤەبوویینە، ستێران دپەرێسن، و هندەك دبێژن ملیاكەتان دپەرێسن] و فەلە و ئاگرپەرێس، و ئەوێت هەڤپشك بۆ خودێ دانایین [كو عەرەبێت بوتپەرێس بوون]، خودێ ڕۆژا قیامەتێ دێ حوكمی د ناڤبەرا واندا كەت و وان ژێكڤەكەت، ب ڕاستی خودێ ل سەر هەمی تشتان یێ شیاندارە."},{"id":18,"translation":"18. ئەرێ ما تو نابینی، هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی، و ڕۆژ و هەیڤ و ستێر و چیا و دار و جانەوەر، و گەلەك ژ مرۆڤان ژی بۆ خودێ دچنە سوجدەیێ و بن ئەمری وینە، و گەلەك ژ وان ژی هێژایی ئیزایێ دبن [ئەوێت خۆ مەزن دبینن و گوهدارییا خودێ نەكەن]، و هەر كەسێ خودێ وی [ب گاورییێ و نەخۆشیێ] ڕسوا و ڕەزیل بكەت، ڤێجا وی كەس نینە وی ب قەدر بێخیت [و كەیفخۆش بكەت، و ئیزایا خودێ ل سەر ڕاكەت]، ب ڕاستی خودێ چ بڤێت وێ دكەت."},{"id":19,"translation":"19. ئەڤە دو جوینێت هەڤڕكن [جوینا موسلمانان و جوینا گاوران] د ڕاستا خودایێ خۆدا ب هەڤڕك چۆینە، ڤێجا ئەوێت گاوربوویین [جوینا گاوران]، دێ جلك ژ ئاگری بۆ وان ئێنە كەركرن، و ئاڤا زێدە كەلیایی دێ ب سەر سەرێ واندا ئێتە ڕێتن."},{"id":20,"translation":"20. تشتێ د زكێ واندا هەی [ژ ڕویڤیك و بەزی] و پیستێ وان، دێ حەلینیت."},{"id":21,"translation":"21. و گورزێت ئاسنی ل وان دئێنە دان [ملیاكەتێت زێرەڤان د دۆژەهێدا ل سەرێت وان ددەن، ئەگەر ڤیان ژ دۆژەهێ دەركەڤن]."},{"id":22,"translation":"22. و هەر وەختێ وان ڤیا ژ ئاگری دەركەڤن، ژ بەر وێ هناڤسۆتنا ژ ئاگری دگەهیتە وان، جارەكا دی دێ‌ بۆ ناڤ ئێنە ڤەگێڕان، و تامكەنە ئیزایا دۆژەهێ‌ [و ملیاكەت دێ بێژنە وان: دێ تامكەنە ئیزایا دۆژەهێ یا مرۆڤسۆژ]."},{"id":23,"translation":"23. ب ڕاستی خودێ، ئەوێت باوەری ئینایین [جوینا موسلمانان] و كار و كریارێت ڕاست و قەنج كرین، دێ وان بەتە وان بەحەشتان، ئەوێت ڕویبار د بنڕا دئێن و دچن، و تێدا دئێنە خەملاندن، ب بازنێت زێری، و ب لۆلۆ و مرارییان، و جلكێ وان تێدا ئارمویشە."},{"id":24,"translation":"24. ئەڤ جوینە [جوینا موسلمانان د ژیانا دنیایێدا] بۆ ئاخڤتنا پاقژ و بژوین [كو ئەو ژی پەیڤا ئێكتاییێیە (لا إله إلا الله)] هاتنە ڕاستەڕێكرن، و بۆ ڕێكا خودێ [كو ئیسلامە] ڕاستەڕێ بوون."},{"id":25,"translation":"25. ب ڕاستی ئەوێت گاوربوویین، و ڕێكا خودێ و مزگەفتا كەعبەیێ ل خەلكی دگرن، و خەلكی ژێ ددەنە پاش، ئەو مزگەفتا مە بۆ هەمی خەلكی وەكی ئێك دانایی [بێ فەرق و جودایی]، چ یێ وێرێ بیت [ئانكو ئاكنجییێ‌ مەكەهێ بیت]، یان ژی ژ دەرڤە هاتبیت [هەقێ هەمییان وەكی ئێكە، تێدا نڤێژان بكەن، و تەوافا وێ بكەن]، و هەر كەسێ بڤێت و بكەتە د دلێ خۆدا، د مزگەفتا كەعبەیێدا گونەهەكێ بكەت، و ژ ڕێكا ڕاست دەركەڤیت، ئەم دێ ئیزایەكا دژوار دەینێ."},{"id":26,"translation":"26. و بێژە وان: دەمێ مە جهێ كەعبەیێ بۆ ئیبراهیمی دیاركری، و كرییە جهێ لێزڤڕینێ و پەرستنێ، و مە گۆتێ چو تشتان بۆ من نەكە هەڤال و هەڤپشك، و مالا من [كو كەعبەیە] بۆ تەوافكەر و ئاكنجی و داچەمیایی و سوجدەكەران [نڤێژكەران] پاقژ بكە."},{"id":27,"translation":"27. و گازی مرۆڤان بكە بۆ حەجێ، ڤێجا پەیادە و سویاری حێشترێت لاواز و وەستیایی، ژ هەمی ڕەخ و ڕوی و كنارێت دنیایێ، دێ قەست كەنێ."},{"id":28,"translation":"28. دا بۆ خۆ مفایان [یێت دینی و دنیایێ] ببینن، و زكرێ خودێ ل سەر ڤەكوشتنا قوربانان، ژ پەزی و چێلان و حێشتران، بكەن [ئانكو ناڤێ خودێ بینن]، د هندەك ڕۆژێت ئاشكەرادا [كو ڕۆژا قوربانییە و هەرسێ ڕۆژێت د دویڤڕا] ل سەر وی ڕزقێ‌ خودێ‌ دایییە وان ژ گیاندارێت ڕاگرتنێ‌ یێت گیاخۆر [وەكی كەوالی و حێشتران و چێلان]، ڤێجا هوین ژێ [ژ قوربانان] بخۆن، و ژێ بدەنە ژارێ دەست تەنگ."},{"id":29,"translation":"29. پاشی [پشتی ڤەكوشتنا قوربانی، و ڕەجما ئێكێ] بلا قڕێژا خۆ ڕاكەن و باڤێژن [ئەڤا ژ بەر ئیحرامان نەدشیان ژ خۆ ڤەكەن، ڤێجا بلا سەرێ خۆ كورت بكەن یان بتراشن، و موییێت دی ژێڤەكەن، و نینۆكان بتراشن]، و بلا قوربانێت ئێخستینە سەر خۆ، بدەن، و بلا تەوافا مالا پیرۆز بكەن [ئانكو بلا تەوافا (افاچە)یێ بكەن]."},{"id":30,"translation":"30. كاروبارێت حەجێ ئەڤەنە ئەوێت مە ئەمر پێ كرین، و هەر كەسێ ئەو تشتێ خودێ ئەمر پێ كری بكەت، و ئەوێ حەرامكری نەدەنە سەر و مەزن بدانیت، و ڕێزێ لێ بگریت، نێ ئەڤە ل دەڤ خودایێ وی بۆ چێترە، [گەلی مرۆڤان] هەمی تەرش [ژ پەزی و حێشتران و چێلان] بۆ هەوە هاتە حەلالكرن و دورستكرن، ژ بلی وان، ئەوێت حەرامییا وان، بۆ هەوە د ئایەتا حەرامكرنێدا هاتبنە خواندن [بزڤڕنە ئایەتا 3. ژ سۆرەتا مائیدە]، ڤێجا خۆ ژ پیسییێ‌ [ئانكو بوتان] بپارێزن، و خۆ ژ گۆتنا پویچ و درەوێ و شەهدەزۆرییێ‌ بپارێزن، و خۆ ژێ دویر بێخن."},{"id":31,"translation":"31. بەرێ خۆ ژ هەمی دینێت پویچ وەرگێڕن، و بەرێ خۆ بدەنە دینێ ڕاست و دورست، و هەڤپشكان بۆ خودێ چێ نەكەن، ب ڕاستی هەر كەسێ هەڤپشكان بۆ خودێ چێ كەت، هەروەكی ژ بلندایییێ‌ ژۆردا كەتی [ئانكو ژ بلندایییا ئیمانێ ژۆردا كەتییە نزماتییا گاورییێ]، ڤێجا بالندەیەك هێژ ل هەوا خۆ لێ بدەت، یان ژی با وی باڤێژیتە جهەكێ دویر و كویر."},{"id":32,"translation":"32. ئەڤ ئەمرە خودێ بۆ هەوە ئاشكەراكر و هەر كەسێ ئەمرێت خودێ [رێ و نیشانێت دینێ وی ژ وان، قوربان و ڕێ و نیشانێت حەجێ] مەزن بدانیت، وەكی ئەمر پێ هاتی، ب جهـ بكەت، ب ڕاستی ئەڤە [ئانكو مەزن وەرگرتنا ئەمرێت خودێ یان قوربانی] نیشانا ترسیانا دلانە ژ خودێ."},{"id":33,"translation":"33. و فایدە و مفا بۆ هەوە، د وان قورباناندا، یێت هەین [سویاربوونا وان و شیر و موی و هرییا وان] هەتا وەختەكێ دیاركری [ئانكو هەتا ڕۆژا قوربانی ب خۆ]، پاشی جهێ ڤەكوشتنا وان مالا پیرۆزە."},{"id":34,"translation":"34. و بۆ هەر ملەتەكی، مە قوربانگەهەك [جهێ سەرژێكرنا قوربانان] یا دانایی، دا ناڤێ خودێ ل سەر وان قوربانان، ژ تەرشێت مە ب ڕزقێ وان كرین، بینن، ڤێجا خودایێ هەوە [ئەوێ هەمی دینێت ئەسمانی ئینایینە خوارێ] ئێك خودایە، ڤێجا خۆ هەلپەسێرنە وی ب تنێ، و مزگینییێ بدە وان ئەوێت خۆ بۆ خودێ دشكێنن، و بەردەوام بەرئەمری وی بن."},{"id":35,"translation":"35. ئەوێت گاڤا ناڤێ خودێ دئێتە ئینان، دلێ وان ژ ترساندا دلەرزیت، و گاڤا نەخۆشییەك گەهشتە وان، سەبرێ خۆ ل سەر دكێشن، و بەردەوام نڤێژان ب ڕەنگێ پێدڤی دكەن، و ژ تشتێ مە ب ڕزقێ وان كری، دكەنە خێر."},{"id":36,"translation":"36. و مە چێل و حێشتر یێت دایین و دورستكرین، بۆ هەوە ببنە قوربان، و بۆ هەوە هندەك مفایێت دی ژی یێت تێدا هەین [وەكی سویاربوون و شیری و... هتد]، ڤێجا گاڤا هەوە دەست و پیێت وان ب ڕێز گرێدان [ئانكو هەوە ڤەكوشتن]، ناڤێ خودێ ل سەر بینن، و وەختێ دكەڤنە سەر تەنشتا خۆ [پشتی دئێنە ڤەكوشتن] ژێ بخۆن، و ژێ بدەنە هەژارێ ڕازی ب ڕزقێ خۆ [ل مالا خۆ]، و یێ خۆ نیشا هەوە ددەت، دا هوین ژێ بدەنێ بێی ژ هەوە بخوازیت، و هۆسا ئەڤە [جانەوەرێت مەزن] مە بۆ هەوە یێت سەرنەرم كرین، دا هوین سوپاسی و شوكورا خودێ بكەن."},{"id":37,"translation":"37. د بنیڕا نە گۆشتێ وان [قوربانان] و نە خوینا وان ناگەهیتە خودێ، بەلێ ترسیان و گوهدارییا هەوە بۆ خودێ‌، دێ گەهیتێ، و هۆسا مە بۆ هەوە یێت سەرنەرم كرین، دا هوین خودێ مەزن بنیاسن [ئانكو بێژن (الله أكبر)]، چونكی وی هوین یێت ڕاستەڕێكرینە ئەحكامێت دینێ خۆ، و مزگینییێ بدە شۆل بنەجهان."},{"id":38,"translation":"38. ب ڕاستی خودێ زێدە زێدە بەڕەڤانییێ ژ وان دكەت، ئەوێت باوەری ئینایین، ب ڕاستی خودێ حەژ هەمی خائین [ئەوێت خیانەتێ د ئەمانەتێ خودێدا دكەن] و نیعمەت ژ بیركەران ناكەت."},{"id":39,"translation":"39. دەستویرییا شەڕی بۆ وان هاتەدان ئەوێت شەڕێ وان دئێتەكرن، ژ بەر وێ ستەما ل وان هاتییە كرن، ب ڕاستی خودێ ل سەر هاریكرن و پشتەڤانییا وان، خودان شیانە."},{"id":40,"translation":"40. ئەوێت ژ نەهەقی ژ مالێت وان هاتینە دەرئێخستن [گونەها وان بەس ئەو بوو] دگۆتن: خودانێ مە خودێیە، و ئەگەر خودێ هندەك مرۆڤ ب هندەكان نەدابانە پاش، گەلەك سەومەعە و دێر و كنیشتە و مزگەفت، ئەوێت گەلەك ناڤێ خودێ تێدا دئێنە گۆتن، دا ئێنە هەڕافتن (كاڤلكرن)، و ب ڕاستی خودێ دێ وی ب سەرئێخیت و هاریكارییا‏ وی دێ كەت، ئەوێ دینێ خودێ ب سەربێخیت و هاری دینێ وی بكەت، ب ڕاستی خودێ یێ ب هێز و دەستهەلاتدارە."},{"id":41,"translation":"41. [ئەوێت ژ مالێت خۆ هاتینە دەرئێخستن و مشەخت بوویین، یان ژی ئەوێت دینێ خودێ‌ ب سەر دئێخن] ئەون ئەوێت گاڤا مە جهێ وان د ئەردیدا كر و ب هێز ئێخستن، دێ نڤێژان كەن، و زەكاتێ دەن و ئەمری ب قەنجییێ كەن و نەهییا خرابییێ كەن، و ب ڕاستی دویماهییا هەمی تشتان ب دەستێ خودێیە [ئانكو دینێ خۆ هەر دێ ب سەرئێخیت]."},{"id":42,"translation":"42. و [هەی موحەممەد] ئەگەر [قورەیشی] تە درەوین بدانن [ئەڤە نەتشتەكێ نوییە]، ب ڕاستی بەری وان، ملەتێ نووح و عاد و (ثمود) ژی، پێغەمبەرێت خۆ درەوین یێت دانایین."},{"id":43,"translation":"43. هەروەسا ملەتێ ئیبراهیم پێغەمبەر و ملەتێ (لوط) پێغەمبەر ژی..."},{"id":44,"translation":"44. و هەروەسا خەلكێ مەدیەنێ ژی [ملەتێ شوعەیب پێغەمبەری ژی، پێغەمبەرێ خۆ شوعەیب درەوین دانان]، و مووسا ژی [ژ بەرێ فیرعەونییانڤە] درەوین هاتە دانان، ڤێجا مە دەرفەت و مۆلەت دا گاوران [و مە تۆلڤەكرن ل وان گیرۆكر]، پاشی مە ئەو ب ئیزایێ هنگاڤتن، ڤێجا بەرێ خۆ بدەیێ، كا نەڕازیبوونا من و گوهۆڕینا من ل سەر وان، یا چاوا بوو."},{"id":45,"translation":"45. ڤێجا گەلەك گوند، مە یێت د هیلاك برین، و ئەو یێت ستەمكار بوون، ڤێجا خانییێت وان كاڤلن و دیوار ب سەرێكدا هاتینە، و بیر بێ خودانن، و قەسرێت ب گێچێ ئاڤاكری، ڤالا مایینە."},{"id":46,"translation":"46. ئەرێ ما ئەو د ئەردیدا نەگەڕیاینە [ببینن كا مە چەند ملەت بەری وان بەرئاتاف كرینە، و كاڤلێت وان پێش چاڤن]، دا بۆ خۆ پێڤەبچن، و دل هەبن ئاقلەكی بۆ خۆ پێ بگرن، و گوه هەبن شیرەتان گولێ ببن، نێ نە چاڤێت وان د كۆرەنە [كو هەقییێ نەبینن ]، بەلێ دلێت وان ئەوێت د سینگێ واندا د كۆرەنە."},{"id":47,"translation":"47. [هەی موحەممەد] ئەو لەزا هاتنا ئیزایێ ژ تە دكەن [و دبێژنە تە: ئەگەر تو ڕاست دبێژی، بلا ڤێ گاڤێ ئەو ئیزایا تو مە پێ دترسینی، ب سەرێ مە بێت]، و خودێ ب ڕاستی پەیمانا دایی و لێڤەنابیت، [هنگی ئیزا دێ ئێت، دەمێ وی دەستنیشانكری، و لەزا وان چو كارلێكرنا خۆ د حوكمێ خودێدا نینە]، و ب ڕاستی هزار سالێت هەوە، ڕۆژەكە ل دەڤ خودێ [ئانكو خودایێ تە زێدە یێ حەلیمە، لەزێ ل جزادانێ ناكەت]."},{"id":48,"translation":"48. و مە دەرفەت و مۆلەت دا چەند گوندان، و ئەو یێت ستەمكار بوون [وەكی هەوە]، پاشی مە ئەو ب ئیزایێ د هیلاك برن، و هەمی هەر ب بال مەڤە دێ زڤڕنەڤە."},{"id":49,"translation":"49. [هەی موحەممەد] بێژە: گەلی مرۆڤان ئەز بەس ئاگەهداركەرەكێ ئاشكەرامە بۆ هەوە [و من دەست د ئینانا ئیزایێدا نینە]."},{"id":50,"translation":"50. ڤێجا ئەوێت باوەری ئینایین، و كار و كریارێت ڕاست و قەنج كرین، بۆ وان لێنەگرتن [گونەهـ ژێبرن]، و ڕزقەكێ باش یێ هەی."},{"id":51,"translation":"51. و ئەوێت بەرگەڕیان د ڕاستا قورئانا مەدا كرین، دا بەتال بكەن، وخەلكی ژ باوەری پێ‌ ئینانێ‌ گران دكەن ئەو دۆژەهینە."},{"id":52,"translation":"52. و مە چو پێغەمبەر بەری تە نەهنارتینە، ئەگەر وەختێ ئەو [وەحییا بۆ هاتی] دخوینیت، شەیتانی هندەك وەسواس نەهاڤێتبیتە د ناڤدا، بەلێ خودێ ئەوا شەیتانی هاڤێتییە د ناڤدا [ژ وەسواسێ] ڕادكەت و پویچ دكەت، پاشی ئایەتێت خۆ د دلێ پێغەمبەراندا موكوم و بنەجهـ دكەت، و خودێ زێدە زانا و كاربنەجهە."},{"id":53,"translation":"53. خودێ ڤێ ڕێ ددەتە شەیتانی، دا ئەو وەسواسا شەیتان چێ دكەت، بۆ ئەوێت شك و دوڕوییاتی د دلێ واندا هەی، و ئەوێت دلێت وان ڕەق [كو ئیمان نەچیتە تێدا، ژ بەر شركا وان] ببیتە بەلا و جەڕباندن، و ب ڕاستی ستەمكار [موشرك و دوڕوی] یێت د ڕكۆیییەكا دویری هەقییێدا."},{"id":54,"translation":"54. و دا ئەوێت زانین بۆ هاتییە دان [ئەوێت باوەری ب خودێ و پێغەمبەری هەی، و جودایییێ‌ د ناڤبەرا هەقی و نەهەقییێدا دكەن] بزانن، ب ڕاستی ئەڤ قورئانە وەحییا دورستە ژ خودایێ تە، دا باوەرییێ پێ بینن، و دلێ وان بەرانبەر تەنا ببیت و بۆ مە ڤەببیت، ب ڕاستی خودێ بەرێ وان ئەوێت باوەری ئینایین، ددەتە ڕێكا ڕاست."},{"id":55,"translation":"55. و ئەوێت گاوربوویین، بەردەوام دێ میننە د دودلییێدا، د ڕاستا قورئانێدا، هەتا ژ نشكەكێڤە قیامەت ل وان ڕادبیت، یان ژی ئیزایا ڕۆژا قیامەتێ ب خۆ، بۆ وان بێت."},{"id":56,"translation":"56. وێ ڕۆژێ [كو ڕۆژا قیامەتێیە] ملك و دەستهەلات بەس بۆ خودێیە، خودێ دێ حوكمی د ناڤبەرا واندا كەت، ڤێجا ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، دێ د بەحەشتێت خۆشدا بن."},{"id":57,"translation":"57. و ئەوێت گاوربوویین و نیشان و ئایەتێت مە درەو و دانایین، ئەها ئەڤان، دێ ئیزایەكا ڕسواكەر و شەرمزاركەر بۆ هەبیت."},{"id":58,"translation":"58. و ئەوێت د ڕێكا خودێدا مشەخت بوویین [مەخسەد پێ ئەوێت ژ مەكەهێ مشەخت بوویینە مەدینەیێ]، پاشی هاتینە كوشتن [شەهید بوویین]، یان ژی د مشەختبوونا خۆدا مرین، بێ گۆمان خودێ دێ ڕزقەكێ باش دەتە وان، ب ڕاستی خودێ چێترین ڕزقدارە."},{"id":59,"translation":"59. خودێ دێ وان بەتە جهەكی [كو بەحەشتە]، ئەو پێ ڕازی ببن، و ب ڕاستی خودێ یێ زێدە زانا و حەلیمە [ئانكو لەزێ ل ئیزادانێ ناكەت]."},{"id":60,"translation":"60. [بڕیارا مە دایی، ئەڤەیە] هەر كەسێ ستەم لێ هاتبیتەكرن، و ئەو تەمەتی ستەما لێ هاتییە كرن، تۆلا خۆ ڤەكەت، پاشی [جارەكا دی] ستەم لێ بێتەكرن، ب ڕاستی خودێ دێ هاریكارییا‏ وی كەت، و ب ڕاستی خودێ لێبۆر و لێنەگرە [گونەهـ ژێبەرە]."},{"id":61,"translation":"61. ئەڤە [ئانكو ئەڤ هاریكاریە] ژ بەر هندێیە خودێ [یێ خودان شیانە] شەڤێ دكەتە د ڕۆژێدا [ڤێجا ڕۆژێ درێژ دكەت]، و ڕۆژێ دكەتە د شەڤێدا [ڤێجا شەڤێ درێژ دكەت]، و ب ڕاستی خودێ گوهدێر و بینەرە."},{"id":62,"translation":"62. چێكرنا شەڤ و ڕۆژان هۆسا، دا بزانن خودێ یێ هەقە، و چو پەرستییێت ڕاست و دورست، ژ بلی وی نینن، و دا بزانن ئەوێت ئەو شوینا خودێ دپەرێسن یێت پویچن، و ب ڕاستی خودێ یێ بلند و مەزنە."},{"id":63,"translation":"63. ئەرێ ما تو نابینی، كو ب ڕاستی خودێ ئاڤێ ژ ئەسمانی دئینیتە خوارێ، ڤێجا ئەرد پێ كەسك دبیت، ب ڕاستی خودێ زێدە هویربین و شارەزایە."},{"id":64,"translation":"64. هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی یێ وییە، و ب ڕاستی خودێیە یێ زەنگین، و هێژایی سوپاسییێ."},{"id":65,"translation":"65. ئەرێ ما تو نابینی، كو ب ڕاستی خودێ، تشتێ د ئەردیدا هەی، یێ بۆ هەوە سەرنەرم كری [وەكی جانەوەر و دار و ڕویباران، و... هتد، و هەمی یێت ئێخستینە د خێرا هەوەدا]، و گەمی بۆ هەوە یێت سەرنەرم كرین ب ئەمرێ خودێ د دەریایاندا دچن، و ئەسمانی ڕادگریت، دا نەكەڤیتە سەر ئەردی، ب دەستویرییا وی نەبیت [كو ئەو ژی ڕۆژا قیامەتێیە]، ب ڕاستی خودێ بۆ مرۆڤان ب ڕەحم و دلۆڤانە."},{"id":66,"translation":"66. و ئەو ئەوە یێ هوین دایین، پاشی دێ هەوە مرینیت، پاشی دێ هەوە ساخكەتەڤە، ب ڕاستی مرۆڤ زێدە یێ چاڤنق و نیعمەت ژ بیركەرە."},{"id":67,"translation":"67. و بۆ هەر ملەتەكی [مەخسەد بۆ خەلكێ هەر دینەكی] مە بەرنامە و ڕێكەك یا دانایی، ئەو ل سەر دچن و عیبادەتێ خۆ دكەن، ڤێجا گوهێ خۆ نەدەنە مەدەڕكی و هەڤڕكییا وان، و بلا چو كارلێكرنێ ل تە نەكەن، و گازی مرۆڤان بكە بۆ پەرستنا خودایێ خۆ، ب ڕاستی تو یێ ل سەر ڕێكا ڕاستا بێ خواری [كو ئیسلامە]."},{"id":68,"translation":"68. و ئەگەر ئەو [پشتی هەقی بۆ وان ئاشكەرا بووی] جڕەبڕێ د گەل تە بكەن، بێژە: تشتێ هوین دكەن خودێ چێتر دزانیت [ئانكو جڕەبڕێ د گەل وان نەكە، و بێژە وان خودێ كریارێت هەوە چێتر دزانیت، و چێتر دزانیت كا هوین هێژایی چ جزایینە]."},{"id":69,"translation":"69. ڕۆژا قیامەتێ خودێ دێ حوكمی د ناڤبەرا هەوەدا كەت، ل سەر وی تشتێ هوین [موسلمان و گاوران] تێدا ژێك جودا."},{"id":70,"translation":"70. ئەرێ ما تو نوزانی، كو ب ڕاستی هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی خودێ ژێ ب ئاگەهە؟ ب ڕاستی هەمی [هەمی زانینا ل دۆر ئەرد و ئەسمانان، و كا چ تێدا هەیە] ل دەڤ وی یا نڤێسییە، و ئەڤە ل دەڤ وی یا ب ساناهییە."},{"id":71,"translation":"71. و ئەو وان شوینا خودێ دپەرێسن، ئەوێت چو بەلگە و نیشان وان پێ نەیی، و ستەمكاران چو هاریكار و پشتەڤان نینن."},{"id":72,"translation":"72. و گاڤا ئایەتێت مە یێت ڕۆن و ئاشكەرا ل سەر وان هاتنە خواندن، تو دێ نەڕازیبوونێ د سەروچاڤێت وانڕا بینی [هندی كەربگرتی دبن ژێ]، ئەوێت پشتا خۆ دایینە باوەرییێ، نێزیكە خۆ د وان وەركەن ئەوێت ئایەتێت مە بۆ وان دخوینن، بێژە: ئەرێ ئەز بۆ هەوە یا ژ ڤێ خرابتر و گرانتر بێژم؟ ئیزایا ئاگریە، خودێ پەیمانا پێ دایییە وان ئەوێت گاوربوویین، و ئەو پیسە دویماهیكە."},{"id":73,"translation":"73. گەلی مرۆڤان نموونەیەك هاتە دیاركرن، ڤێجا گوهێ خۆ بدەنێ، ب ڕاستی ئەوێت هوین شوینا خودێ دپەرێسن، نەشێن مێشەكێ چێ بكەن (بدەن)، خۆ ئەگەر هەمی پێكڤە [بۆ چێكرنا مێشێ] كۆم ببن ژی، و ئەگەر مێش تشتەكی ژ وان ڕاكەت، ئەو نەشێن ژێ بستینن، داخوازكەر [كو بوتە، ئەوێ دخوازیت تشتێ مێشێ ل سەر ڕاكری بێتە زڤڕاندن] و داخوازكری [كو مێشە، داخوازكرییە ژ بەرێ بوتیڤە كو تشتێ وێ بری بزڤڕینیتەڤە]، هەردو ژی [ئانكو مێش و بوت] لاوازن و بێ هێزن."},{"id":74,"translation":"74. [ب ڕاستی وەختێ ئەو ڤان بوتێت لاواز و بێ هێز دپەرێسن] وان ب ڕەنگەكێ پێدڤی قەدرێ خودێ نەگرتییە [و ب دورستی نەنیاسییە]، ب ڕاستی خودێ هێزدار و سەردەستە."},{"id":75,"translation":"75. ب ڕاستی خودێ ژ ملیاكەتان و ژ مرۆڤان ژی، هنارتییان هەلدبژێریت، و بێ گۆمان خودێ گوهدێر و بینەرە."},{"id":76,"translation":"76. خودێ ژ كار و كریارێت وان كرین و یێت دێ كەن، ب ئاگەهە، و هەمی كاروبار دێ ب بال خودێڤە زڤڕن."},{"id":77,"translation":"77. هەی ئەو كەسێت هەوە باوەری ئینایین، داچەمیێن و هەڕنە سوجدەیێ [ئانكو نڤێژان ب ڕەنگێ پێدڤی بكەن]، و خودایێ خۆ بپەرێسن، و باشییێ بكەن، دا هوین سەرفەراز ببن."},{"id":78,"translation":"78. و جیهادێ د ڕێكا خودێدا بكەن، جیهادەكا دورست بۆ خودێ كو هوین ژ لۆمەیا كەسێ نەترسن، و شیانێت خۆ هەمییان تێدا بمەزێخن. وی هوین [گەلی موسلمانان، بۆ دینێ خۆ] یێت هەلبژارتین، و چو بەرتەنگی و گرانی [یا زێدەی شیانا هەوە] نەكرییە د دینیدا، دینێ هەوە یێ بەرفرەهكری، بەرفرەهییا دینێ بابێ هەوە ئیبراهیمی، و خودێ بەری قورئانێ بینیتە خوارێ د كتێبێت بەرێدا، هوین ب ناڤێ موسلمان ب ناڤ كرینە، و د ڤێ قورئانێدا ژی، مە هوین ب عەینی ناڤی ب ناڤ كرینە، دا پێغەمبەر ل سەر هەوە ببیتە شاهد [كو پەیاما خودێ گەهاندە هەوە]، و دا هوین ژی ل سەر خەلكی [ڕۆژا قیامەتێ] ببنە شاهد، ڤێجا نڤێژێت خۆ ب ڕەنگێ پێدڤی و بەردەوام بكەن، و زەكاتا مالێ خۆ بدەن، و خۆ ب ڕێكا خودێ یا ڕاستڤە بگرن، ئەو (خودێ) پشتەڤان و هاریكارێ هەوەیە، و ئەو چەند پشتەڤان و هاریكارەكێ باشە."}]},{"id":23,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ب ڕاستی خودان باوەر سەرفەراز بوون."},{"id":2,"translation":"2. ئەو [خودان باوەر]ێت خۆشكێن، و ب ترس د نڤێژێت خۆدا."},{"id":3,"translation":"3. و ئەوێت [هەمی دەمان] پشتا وان ل گۆتن و كریارێت پویچ [و خۆ ژێ ددەنە پاش]."},{"id":4,"translation":"4. و ئەوێت دلێ خۆ ژ شرك و گونەهان پاقژ دكەن [زەكات ل ڤێرێ باراپتر پاقژییا دەروونییە، چونكی ئەڤ ئایەتە ل مەكەهێ هاتییە خوار، و زەكات ل مەدینەیێ هاتییە فەرزكرن، و هندەك زانا دبێژن مەخسەد هەر زەكاتا مالییە]."},{"id":5,"translation":"5. و ئەوێت دەهمەن پاقژ و نامویس پارێز."},{"id":6,"translation":"6. بۆ هەڤسەرێت خۆ نەبن، یان جاریێت خۆ، و د ڤێدا ل وان نائێتە گرتن."},{"id":7,"translation":"7. و هەر كەسێ د سەر ڤانڕا دەرباز ببیت [ئانكو ژ هەڤسەر و جارییا خۆ زێدەتر بچیت، ئەو زۆردار و ستەمكارە]، ب ڕاستی ئەڤە ئەون یێت ژ تخویبێ خودێ دەركەڤتین."},{"id":8,"translation":"8. و ئەوێت ئەمانەتی و سۆز و پەیمانا خۆ دپارێزن."},{"id":9,"translation":"9. و ئەوێت ل نڤێژێت خۆ هشیار [ب ڕەنگێ پێدڤی و ل وەخت و ب ترس و بەردەوام دكەن]."},{"id":10,"translation":"10. ئەڤەنە (خودانێت ڤان سالۆخەتان) وێرس."},{"id":11,"translation":"11. ئەوێت ب وێرسی بەحەشت دگەهیتێ و ئەو دێ هەر تێدا مینن."},{"id":12,"translation":"12. و ب سویند مە مرۆڤ ژ هێڤێنێ هەڕییێ‌ چێكرییە."},{"id":13,"translation":"13. پاشی مە ئەو كرە چپكەك، و خۆجهـ كر د مالبچویكیدا."},{"id":14,"translation":"14. پاشی مە ئەو چپكە كرە خوینپارە (خوینەكا قەڕسی و پێكڤە)، پاشی مە ئەو خوینپارە كرە گۆشتپارە، پاشی مە ژ گۆشتپارەی هەستی دا، و مە هەستی ب گۆشتی كراسكر و نخافت، پاشی [پشتی ڤان قویناخان، مە ڕوح دایێ]، و كرە چێكرییەكێ دی، و پاكی و بلندی بۆ باشترین و چێترین چێكەر."},{"id":15,"translation":"15. پاشی [پشتی ڤێ چێكرنێ] ب ڕاستی هوین دێ مرن."},{"id":16,"translation":"16. پاشی [پشتی مرنا هەوە ژی] ب ڕاستی ڕۆژا قیامەتێ، هوین دێ ساخ بنەڤە."},{"id":17,"translation":"17. ب سویند مە حەفت ئەسمان یێت د سەر هەوەڕا چێكرین، و ئەم ژ چێكرنا وان نە د بێ ئاگەهین [پشتی چێكرنێ ئەم چاڤدێرییێ‌ ژی لێ دكەین]."},{"id":18,"translation":"18. و مە ئاڤەك ب پیڤان ژ عەوران ئینایییە خوارێ [ئانكو ل دویڤ هەوجەیییێ، نە هند گەلەك بیت ئەردی هەمییێ بن ئاڤ بكەت و بغەرقینیت، و نە هند كێم بیت یێت ل سەر ئەردی تێنی بمینن، و داروبار نەمینن]، ڤێجا مە ئەو باران [بۆ هەوە] د ئەردیدا هێلا و ڕاگرت [د كانی و ڕویباراندا و... هتد]، و [كا مە چاوا شیا وێ ئاڤێ بینین] ئەم وەسا دشێین وێ ئاڤێ ببەین ژی."},{"id":19,"translation":"19. ڤێجا مە بۆ هەوە جنیكێت دارقەسپان و ڕەزێت تری پێ چێكرن، و بۆ هەوە د وان جنیكاندا ژ بلی قەسپان و تری، گەلەك ڕەنگێت دی یێت فێقی یێت هەین و ژ وی فێقی هوین [هەمی سالوەختان] دخۆن."},{"id":20,"translation":"20. و مە [ب وێ ئاڤێ] دارەك دا، ل چیایێ (طور سینا‌ء) شین دبیت [كو زەیتوونە]، و فێقییێ‌ وێ دبیتە ڕوین و پێخوارن بۆ یێ بڤێت بخۆت."},{"id":21,"translation":"21. و ب ڕاستی چام و عیبرەت بۆ هەوە یێت د چێلان و حێشتران و پەزیدا [كو هوین پێ بگەهنە مەزناتییا خودێ، ئەگەر هوین هزرا خۆ تێدا بكەن]، ئەم شیرێ وان ددەینە هەوە و گەلەك مفایێت دی ژی بۆ هەوە یێت تێدا هەین، و هوین گۆشتێ وان ژی دخۆن."},{"id":22,"translation":"22. و هوین سویاری وان و گەمییان دبن و ل سەر دئێنە هەلگرتن [و د ئاڤ و دێمیدا دئێنە ڤەگوهازتن]."},{"id":23,"translation":"23. و ب سویند مە نووح [ب پێغەمبەراتی] بۆ ملەتێ وی هنارت، گۆت: ملەتێ من.. خودێ ب تنێ بپەرێسن، هەوە چو پەرستییێت ڕاست و دورست ژ بلی وی نینن، ئەرێ ما هوین ژ ئیزایا وی ناترسن، ئەو خودایێ هەوە، و هوین غەیری وی دپەرێسن."},{"id":24,"translation":"24. كەنكەنەیێت ملەتێ وی ئەوێت گاوربوویین گۆتن: ئەڤە ژ مرۆڤەكێ وەكی هەوە پێڤەتر نینە، و نەپێغەمبەرە، دڤێت خۆ ل سەر هەوە مەزن بكەت [ئان دڤێت ب ڤێ گۆتنێ خۆ ل سەر هەوە ب قەدر بێخیت]، و ئەگەر خودێ ڤیابایە پێغەمبەرەكی بهنێریت دا ملیاكەتەكی هنێریت، مە ئەڤە ژ باب و باپیرێت خۆ یێت بەرێ گولێ نەبوویە كو پێغەمبەر مرۆڤ بن."},{"id":25,"translation":"25. ئەو مرۆڤەكێ دینە، ڤێجا ژ بەر هندێ هەتا دەمەكی خۆ لێ بگرن [بەلكی چێ ببیت یان ژی بمریت]."},{"id":26,"translation":"26. [نووحی] گۆت: خودێوۆ چونكی وان ئەز درەوین دانام، تو هاریكارییا‏ من بكە، و من ب سەر وان بێخە [ئانكو وان د هیلاك ببە و بەرئاتاف بكە]."},{"id":27,"translation":"27. ڤێجا مە وەحی بۆ نووحی هنارت، و مە گۆتێ گەمییێ‌ ل بەر چاڤێت مە و ب چاڤدێرییا مە و ل دویڤ وەحییا مە چێكە، ڤێجا گاڤا فەرمانا مە هات [كو ئیزا ب سەر واندا بێت]، و ئاڤ د تەنویرێ زا و هلاڤێت، و تو ژ هەر نێر و مێیەكی [ژ وان جانەوەرێت د ئەردیدا]، و مالا خۆ و كەس و كارێت خۆ، ژ بلی وان یێت فەرمانا مە ب هیلاكبرنا وان هاتی و بۆری، بكە د گەمییێدا، و پسیارا وان ژ من نەكە ئەوێت ستەم كرین [كو ئەز وان ڕزگار بكەم]، ب ڕاستی ئەو د خەندقینە [دێ د ئاڤێدا خەندقن]."},{"id":28,"translation":"28. ڤێجا گاڤا تو و ئەوێت د گەل تە، ل گەمییێ‌ سویاربوون، بێژە: هەمی سوپاسی و شوكور و حەمد بۆ وی خودایێ، ئەم ژ ملەتێ ستەمكار ڕزگاركرین."},{"id":29,"translation":"29. و بێژە: خودێوۆ من ئینانەخوارەكا پیرۆز بینە خوارێ [كو ئەم پێ ژ هەمی نەخۆشییان د پارستی بین]، و تو ژ هەمی خودان كەرەمان كەرەمدارتری."},{"id":30,"translation":"30. و ب ڕاستی ئەڤە [سەرهاتییا نووحی] بەلگە و نیشانن [ل سەر شیان و دەستهەلاتدارییا خودێ]، هەرچەندە مە ئەو پێ دجەڕباندن [دا دیارببیت كا كی گوهدارە، و كی نەگوهدارە]."},{"id":31,"translation":"31. پاشی مە د دویڤ وانڕا، ملەتەكێ دی ئینا."},{"id":32,"translation":"32. و مە پێغەمبەرەك بۆ وان هەر ژ وان هنارت [و گۆتە وان] خودێ بپەرێسن، هەوە ژ بلی وی چو پەرستییێت ڕاست و دورست نینن، ڤێجا ما هوین ژ خودێ ناترسن، غەیری وی دپەرێسن."},{"id":33,"translation":"33. و كەنكەنەیێت ملەتێ وی ئەوێت گاوربوویین، و ڕۆژا قیامەتێ درەو دانایین، و ئەوێت مە خۆشی و بەرفرەهی د ژیانا دنیایێدا دایینێ [گۆتن]: ئەڤ پێغەمبەرە ژ مرۆڤەكێ وەكی هەوە پێڤەتر نینە، و نەپێغەمبەرە، هوین چ دخۆن و ڤەدخۆن، ئەو ژی وی دخۆت و ڤەدخۆت."},{"id":34,"translation":"34. و ئەگەر هوین گوهێ خۆ بدەنە مرۆڤەكێ وەكی خۆ، ب ڕاستی هنگی هوین خوسارەتن."},{"id":35,"translation":"35. ئەرێ ئەو پەیمانێ ددەتە هەوە و دبێژیت، گاڤا هوین مرن و بوونە ئاخ و هەستی، جارەكا دی [ڕۆژا قیامەتێ] دێ ڕابنەڤە."},{"id":36,"translation":"36. یا دویر دویرە، پەیمانا بۆ هەوە هاتییە دان ب جهـ بێت، و جارەكا دی هوین ساخ ببنەڤە."},{"id":37,"translation":"37. چو ژیان نینن، ژ ژیانا مە یا دنیایێ پێڤەتر، هندەك ژ مە دێ مرن و هندەك دێ بن و ژین [و دنیا هەر یا هۆسایە]، و پشتی مرنێ ئەم ساخ نابینەڤە."},{"id":38,"translation":"38. ئەو ژ بلی هندێ كو زەلامەكێ درەوینە، درەوان ژ كیسێ خودێ دكەت، چو یێ دی نینە، و ئەم باوەر ژێ ناكەین."},{"id":39,"translation":"39. [پێغەمبەرێ وان] گۆت: [پشتی بۆ دیاربووی كو ئەو د بنیڕا باوەرییێ پێ نائینن] خودێوۆ هاری من بكە، و من ب سەر وان بێخە، و تۆلێت من ل وان ڤەكە چونكی ئەو من درەوین ددانن."},{"id":40,"translation":"40. [خودێ] گۆت: نێزیك ئەو دێ [ژ كار و كریارێت خۆ، و درەوین دانانا تە] پەشێمان بن."},{"id":41,"translation":"41. ڤێجا هشكەقێڕییەكێ ئەو هنگاڤتن، و مە ئەو وەكی لێمشتێ (گلێشێ ئاڤ ب خۆڕا دئینت) لێ كرن، ڤێجا هیلاك، و دویری ژ دلۆڤانییا خودێ، بۆ ملەتێ ستەمكار بیت."},{"id":42,"translation":"42. پاشی پشتی وان، مە هندەك دەستەكێت دی ئینان."},{"id":43,"translation":"43. و ب ڕاستی چو ملەت د ئیزادان و نەمانا خۆدا، ب پێش و پاش وی وەختێ بۆ وان هاتییە دانان، ناكەڤن."},{"id":44,"translation":"44. پاشی مە پێغەمبەرێت خۆ ئێك ل دویڤ ئێكی هنارت، و هەر ملەتێ پێغەمبەرێ وان بۆ دهات پێغەمبەرێ خۆ درەوین ددانان، ڤێجا مە ژی ئێك ل دویڤ ئێكی بەرئاتاف كرن و د هیلاك برن، و مە كرنە سەرهاتی و پێ ئاخڤتنا خەلكی، ڤێجا هیلاك و دویری ژ دلۆڤانییا خودێ بۆ وی ملەتی بیت ئەوێ باوەرییێ نەئینیت."},{"id":45,"translation":"45. پاشی مە مووسا و برایێ وی هاروون، ب موعجیزەیێت خۆڤە و ب بەلگە و نیشانێت ئاشكەراڤە هنارتن."},{"id":46,"translation":"46. بۆ دەڤ فیرعەونی و ملەتێ وی، بەلێ خۆ مەزن كرن [و باوەری پێ نەئینان]، و ئەو ملەتەكێ دفن بلند بوون."},{"id":47,"translation":"47. و گۆتن: ئەم چاوا باوەرییێ ب دو مرۆڤان بینین، كو ئەو ژی وەكی مە مرۆڤن و ملەتێ وان سەپان و خزمەتكارێت مەنە."},{"id":48,"translation":"48. ڤێجا [فیرعەونی و قولپا وی] مووسا و هاروون درەوین دانان، ڤێجا دویماهییا وان د هیلاك چۆن."},{"id":49,"translation":"49. و ب سویند مە تەورات دا مووسایی، دا ئسرائیلی پێ ڕاستەڕێ ببن."},{"id":50,"translation":"50. و مە عیسایێ كوڕێ مەریەمێ و دەیكا وی مەریەم كرنە موعجیزە و نیشانەكا ئاشكەرا [ل سەر هێز و شیاندارییا خودێ، وەختێ عیسا بێ باب دایی]، و مە ل جهەكێ بلند و دەشت و ب داروبار و ب كانی ئاكنجی كرن."},{"id":51,"translation":"51. گەلی پێغەمبەران ژ پاك و پاقژێ حەلال بخۆن، و كار و كریارێت باش بكەن، ب ڕاستی تشتێ هوین دكەن ئەز پێ ئاگەهدارم."},{"id":52,"translation":"52. و بزانن [گەلی پێغەمبەران] ئەڤە دینێ هەوەیە، ئێك دینە [كو دینێ تەوحیدێیە]، و ئەز خودایێ هەوەمە [بێ هەڤال و هەڤپشكم]، ڤێجا پارێزكارییا من بكەن و ژ من بترسن."},{"id":53,"translation":"53. ڤێجا [دویكەڤتییێت پێغەمبەران] د كارێ دینێ خۆدا [هەرچەندە ئێك دینە و د بنیاتا خۆدا ئێكە، دینێ تەوحیدێیە] ژێكڤەبوون و ژێك ڤەقەتیان، و بوونە دەستەك دەستەك و كۆم كۆم، هەر كۆمەك [ئەوێت ژێكڤەبوویین، و ل سەر دینێ خۆ ژێك جودا بوویین]، ب وێ یا وان هەی، دلخۆش و شادن."},{"id":54,"translation":"54. ڤێجا [هەی موحەممەد] وان د ناڤ نەزانین و بێ ئاگەهییا واندا بهێلە [و تەنگاڤ نەبە ژ بەر گیرۆبوونا ئیزادانا وان]، هەتا دمرن [پاشی خودێ دێ وان ب ئاگرێ دۆژەهێ ئیزا دەت]."},{"id":55,"translation":"55. ئەرێ [گاور] هزر دكەن، ئەو مال و عەیالێ ئەم [د دنیایێدا] ددەینە وان."},{"id":56,"translation":"56. لەزە ئەم بۆ وان ل خێر و خۆشیان دكەین؟ نەخێر [وەسا نینە وەكی ئەو هزر دكەن] نوزانن ئەڤە سەردابرنە، دا پتر گونەهان بكەن و پتر هێژایی جزایی ببن، ئەو ب خۆ ناحەسن ژی."},{"id":57,"translation":"57. و ئەوێت ژ ترسا جزایێ خودایێ خۆ، بەردەوام ب ترس و ڤەجنقی و هشیار."},{"id":58,"translation":"58. و ئەوێت باوەرییێ ب ئایەتێت خودایێ خۆ [ئانكو كتێبێت خودایێ خۆ، هەمییان بێ فەرق و جوداهی] دئینن."},{"id":59,"translation":"59. و ئەوێت چو هەڤال و هەڤپشكان بۆ خودایێ خۆ چێ نەكەن."},{"id":60,"translation":"60. و ئەوێت سەدەقەیان ژ وی مالی ددەن، یێ خودێ دایییە وان [یان ژی وێ خێر و باشییا ئەو دكەن، دكەن]، و دلێ وان یێ ب ترسە [دترسن خودێ ژ وان قەبویل نەكەت] چونكی دێ هەر ب بال خودێڤە زڤڕن."},{"id":61,"translation":"61. خودانێت ڤان سالۆخەتانن لەزێ ل خێران دكەن، و بەری خەلكی، خۆ دهاڤێژنە خێرێ."},{"id":62,"translation":"62. و ئەم كەسێ ژ شیانا وی زێدەتر ژێ ناخوازین [ڤێجا چاوا بشێت، بلا وەسا باشی و خێران بكەت، ئەگەر نەشیا ژ پێڤە نڤێژێ بكەت، بلا ڕوینشتی بكەت...]، و كتێبەكا ل دەڤ مە هەی [كو كتێبا كار و كریارانە] هەقی پێ ئاشكەرا دبیت و ڕاستییێ دبێژیت، و چو ستەم ل وان نائێتەكرن [نە گونەهێت وان ل سەر زێدە دبن، و نە خێرێت وان كێم دبن]."},{"id":63,"translation":"63. بەلێ دلێت گاوران ژ ڤێ قورئانێ [یان ژ كتێبا كار و كریاران] د بێ ئاگەهن، و وان ژ بلی وێ ئەوا دكەن [كو شرك و گاورییە]، هندەك كارێت خرابێت دی یێت هەین، بۆ كاردكەن."},{"id":64,"translation":"64. ڤێجا گاڤا مە زەنگین و مەزنێت وان ئەوێت د خێر و خۆشییاندا ڕابوویین، بەرهنگاری ئیزا و عەزابێ كرن، دبیتە هەوار هەوارا وان."},{"id":65,"translation":"65. چو زارزار و هەوار هەوارێ ئەڤرۆ نەكەن، چو هاریكاری ژ دەڤ مە بۆ هەوە نینە [هوین پێ بێنە رزگار كرن ژ وێ ئیزایا هوین تێدا]."},{"id":66,"translation":"66. ب سویند قورئانا من د دنیایێدا بۆ هەوە دهاتە خواندن [و هەوە گولێ دبوو]، و هوین ل سەر پاشپانیێت خۆ دزڤڕین، و هەوە پشتا خۆ ددایێ، و گوهدارییا وێ نەدكر."},{"id":67,"translation":"67. و هەوە خۆ ب كەعبەیێ [ل سەر موسلمانان] مەزن دكر [و هەوە دگۆت: ئەم خودانێت كەعبەیێینە، و كەس ب سەر مە ناكەڤیت]، و هەوە د شەڤبێریێت خۆدا تەعن ددانانە قورئانێ، و د دەرهەقێ وێدا هوین كرێت دئاخڤتن."},{"id":68,"translation":"68. [ئەو وێ دكەن یا دكەن، و گاور دبن و باوەرییێ نائینن، چونكی ئەو د قورئانێ ناگەهن و هزرا خۆ تێدا ناكەن، دا بزانن موعجیزەیە و نیشانا ڕاستییا پێغەمبەرییە، و دا باوەرییێ پێ بینن] ئەرێ ئەو د قورئانێ ناگەهن؟ یان ئەو بۆ وان یا هاتی، یا بۆ باب و باپیرێت وان نەهاتی [ژ بەر هندێ دویر ددانن، و باوەرییێ پێ نائینن]."},{"id":69,"translation":"69. یان ژی وان پێغەمبەرێ خۆ [بەری نوكە ب ڕاستبێژی و دلبێشی و ئەمینیێ] نەناسییە، لەو باوەرییێ پێ نائینن."},{"id":70,"translation":"70. یان ژی دبێژن: [موحەممەد] یێ دینە [و ئەو دزانن ئەو ژ وان هەمییان ب ئاقلترە]؟ وەسا نینە وەكی ئەو دبێژن، باوەری نەئینانا وان نە ژ بەر ڤان هەجەتانە، بەلێ [موحەممەدی] ڕاستی [كو ئیسلامە و دینێ دورستە] یا بۆ وان ئینایی، و باراپتر ژ وان حەژ ڕاستییێ ناكەن."},{"id":71,"translation":"71. و ئەگەر هەقی و ڕاستی ل دویڤ دلخوازی و حەزكرنا وان هاتبایە، دا ئەرد و ئەسمان و هندی تێدا پویچ بن، بەلێ مە قورئان دا وان، كو سەربلندییا وان یا تێدا، بەلێ ئەو ڕوییێ خۆ ژ ڤێ قورئانێ و سەربلندییا خۆ وەردگێڕن."},{"id":72,"translation":"72. یان ژی تو خویك و خەراجەكی ل سەر پێغەمبەراتییا خۆ ژ وان دخوازی؟ [ژ بەر هندێ باوەر ژ تە ناكەن ]، و ب ڕاستی ڕزقێ خودایێ تە و دانا وی بۆ تە چێترە، و ئەو باشترین ڕزقدارە."},{"id":73,"translation":"73. و ب ڕاستی تو بەرێ وان ددەیە ڕێكا ڕاست [كو ئیسلامە]."},{"id":74,"translation":"74. و ئەوێت باوەری ب ڕۆژا قیامەتێ نەی، ئەو ژ ڕێكا ڕاست د ڤەدەرن."},{"id":75,"translation":"75. و ئەگەر ئەم دلۆڤانییێ ب وان ببەین، و ئەو نەخۆشی و تەنگاڤییا گەهشتییە وان ل سەر وان ڕاكەین، بێ گۆمان ئەو دێ پتر ڕژدییێ‌ د زێدە خرابییا خۆدا كەن، و هەر دێ تێدا زڤڕن."},{"id":76,"translation":"76. و ب سویند مە ئەو بەرهنگاری ئیزایێ كرن، [دگەل هندێ ژی] ئەو خۆ بۆ خودایێ خۆ ناشكێنن، و خۆشكاندی دوعایان ناكەن."},{"id":77,"translation":"77. [و مانە د ڤی سەروبەریدا] هەتا مە دەرگەهەكێ ئیزا و عەزابەكا دژوار ل سەر وان ڤەكری [ئانكو هەتا ئەمرێ خودێ ب قیامەتێ هاتی، ڤێجا ب بەر وێ ئیزایێ كەڤتن یا وان هزر بۆ نەدكر]، ڤێجا ژ نوی ڕەق ڕاوەستیان و بێ هیڤی بوون."},{"id":78,"translation":"78. و خودێ ئەوە یێ گوه و چاڤ و دل داینە هەوە، و كێمەك ژ هەوە سوپاسییا خودێ دكەن."},{"id":79,"translation":"79. و خودێیە یێ هوین داینە سەر ئەردی، و ب بال ویڤە دێ زڤڕن و كۆم بن."},{"id":80,"translation":"80. و ئەوە یێ ساخییێ‌ و مرنێ ددەت، و گوهۆڕینا شەڤ و ڕۆژان [كێمكرن و زێدەكرنا وان] كارێ وییە، ئەرێ ما هوین هزرا خۆ ناكەن، دا تێ بگەهن."},{"id":81,"translation":"81. نە‌و [وان ئەقل نینە، و تێ ناگەهن] ئەوان ژی ئەو گۆت ئەوا ئەوێت كەڤن، بەری وان گۆتی."},{"id":82,"translation":"82. گۆتن: ئەرێ ئەگەر ئەم مرین و بووینە ئاخ و هەستی، ئەرێ جارەكا دی پشتی مرنێ ئەم دێ ساخبینەڤە؟!"},{"id":83,"translation":"83. ب سویند ئەڤ پەیمانە [كو جارەكا دی پشتی مرنێ ئەم دێ ژ گۆڕان ڕابین] د گەل مە و باب و باپیرێت مە هاتبوو دان، بەری هاتنا موحەممەدی [بەلێ پا كا، مە چو باب و باپیرێت خۆ نەدیتن ژ گۆڕان ڕابوویین]، و ئەڤە ژ ئەفسانە و چیڤانۆكان پێڤەتر نینە."},{"id":84,"translation":"84. [هەی موحەممەد بێژە وان]: باشە ئەرد و هندی تێدا، یێ كێیە؟ ئەگەر هوین ڕاست تشتەكی دزانن."},{"id":85,"translation":"85. دێ بێژن یێ خودێیە، بێژە [وان]: ڤێجا ما هوین بۆ خۆ چامەكێ ناگرن [پێ بزانن، یێ ئەرد و ئەسمان دایین هوین ژی یێت دایین، دێ هەوە بەت و ساخكەتەڤە]."},{"id":86,"translation":"86. [هەی موحەممەد بێژە وان]: كییە خودانێ هەر حەفت ئەسمانان، و خودانێ عەرشێ مەزن؟"},{"id":87,"translation":"87. دێ بێژن یێت خودێنە، بێژە: ڤێجا ما هوین ژ ئیزایا وی ناترسن، هوین غەیری وی دپەرێسن؟"},{"id":88,"translation":"88. بێژە: ملكێ مەزن و گەنجخانەیێت هەمی تشتان د دەستێ كێ دانە؟ و ئەو كییە، یێ بڤێت بەڕەڤانییێ ژێ دكەت، و د هەوارا وی دئێت، و كەس نەشێت كەسێ ژ ئیزایا وی بدەتە پاش و بەڕەڤانییێ ژێ بكەت، ئەگەر هوین ڕاست تشتەكی دزانن [كا بۆ من بێژن ئەو كییە]؟"},{"id":89,"translation":"89. دێ بێژن: ئەو هەمی یێت خودێنە، بێژە: ڤێجا پا چاوا هوین دئێنە خاپاندن، و بەرێ هەوە ژ پەرستنا خودێ دئێتە وەرگێڕان."},{"id":90,"translation":"90. بەلێ وەسا نینە وەكی ئەو دبێژن، مە ڕاستی و هەقی یا بۆ وان ئینایی [كو پێدڤییە ل دویڤ بچن]، و ب ڕاستی ئەو درەوان دكەن [د گۆتنا خۆدا كو خودێ زاڕۆكەكێ بۆ خۆ گرتی یان هەڤپشكەكێ هەی]."},{"id":91,"translation":"91. خودێ چو زاڕۆك بۆ خۆ نەگرتینە، و چو پەرستی ژی د گەل وی نینن [و ئەگەر وەسا بایە وەكی ئەو دبێژن، كو پەرستییەكێ دی د گەل هەبایە]، دا هەر پەرستییەك كا چ چێكرییە پێڤە مینیت، و دا هندەك خۆ ب سەر هندەكان ئێخن، خودێ یێ پاك و پاقژە ژ وان سالۆخەتێت ب بالڤە لێ ددەن [ئانكو ژ عەیالی و هەڤبەری]."},{"id":92,"translation":"92. خودێ زانایێ نهینی و ئاشكەرایانە، و خودێ د سەر وێ شركێڕایە یا ئەو دكەن، و ژێ بلندترە."},{"id":93,"translation":"93. [هەی موحەممەد] بێژە: خودێوۆ ئەگەر ئەو پەیمانا ب ئیزایێ و عەزابێ تە دایییە وان [د دنیایێ و ئاخرەتێدا]، هەر دێ نیشا من دەی."},{"id":94,"translation":"94. خودێوۆ هنگی تو من نەئێخە د گەل ستەمكاران."},{"id":95,"translation":"95. و ب ڕاستی ئەم دشێین، ئەو پەیمانا ب ئیزایێ مە دایییە وان، نیشا تە بدەین [و وان هەمییان ب بەر ئیزایێ بێخین، بەلێ خودێ گیرۆ دكەت، چونكی دزانیت هندەك ژ وان دێ باوەرییێ ئینن]."},{"id":96,"translation":"96. [هەی موحەممەد] خرابییا ئەو د ڕاستا تەدا دكەن، ب باشییێ بدە پاش [ئانكو ب سالۆخەتێت چێتر و باشتر بدە پاش، ئەو ژی لێبۆرین و بەروەگێڕانە ژ كار و كریارێت گاوران]، و ئەم چێتر دزانین كا ئەو چ د ڕاستا تەدا دبێژن."},{"id":97,"translation":"97. و بێژە: خودێوۆ ئەز خۆ ب تە دپارێزم، ژ پالدان و زخاندن و وەسواسا شەیتانان."},{"id":98,"translation":"98. و خودێوۆ ئەز خۆ ب تە دپارێزم، ژ بەرهەڤبوون و حازربوونا وان [كو ئەو بشێن ب وەسواس و ئاوازێت خۆ، خرابییەكێ ب من بدەنە كرن]."},{"id":99,"translation":"99. [بەردەوام ئەو دێ د شركێ و گونەهێدا بن، یان ب خرابی دێ بەحسێ تە كەن] هەتا وەختێ مرنا ئێك ژ وان دئێت، دێ بێژیت: خودێوۆ، من بزڤڕینەڤە [دنیایێ، دا ئەز تە بپەرێسم]."},{"id":100,"translation":"100. دا ئەز كریارا قەنج [د دنیایێدا] ئەوا من هێلایی، بكەم، نەخێر زڤڕین بۆ دنیایێ نینە، نەخێر ڤێجا بلا وێ داخوازێ نەكەن، ئەوا چێ نەبیت، ئەو ئاخڤتنەكە ئەو بۆ خۆ دكەن، و ناڤبڕەك هەتا ڕۆژا قیامەتێ یا ل بەر سینگێ وان [ناهێلیت ئەو بزڤڕنە دنیایێ]."},{"id":101,"translation":"101. و ئەگەر پف ل بۆقێ هاتە دان، هنگی مرۆڤانی [مرۆڤانییا خوینێ] د ناڤبەرا واندا نامینیت [كەسێ ئاگەهـ ژ كەسێ نامینیت خۆ پێ مەزنكەت یان مفایی بگەهینیتێ]، و كەس پسیارا كەسێ ناكەت [هەر ئێك ب خۆڤە یێ مژویلە]."},{"id":102,"translation":"102. ڤێجا ئەو كەسێ ترازییا وی ب كار و كریارێت قەنج گران بوو، ئەڤە دێ د سەرفەراز بن."},{"id":103,"translation":"103. و ئەو كەسێ ترازییا وی ب كار و كریارێت قەنج سڤك ببیت، ئەڤە ئەون ئەوێت خۆ خوسارەت كرین، و هەروهەر دێ د دۆژەهێدا مینن."},{"id":104,"translation":"104. ئاگر سەروچاڤێت وان دسۆژیت، و لێڤێت وان دقورمچن، و ددانێت وان قیچ دبن، و گەلەك كرێت دبن."},{"id":105,"translation":"105. [وەختێ ئەو زارزارێ دكەن، خودێ دبێژیتە وان]: ئەرێ ما نیشانێت من (ئایەتێت قورئانا من) بۆ هەوە د دنیایێدا نەدهاتنە خواندن، و هەوە درەو ددانان."},{"id":106,"translation":"106. دێ بێژن: خودێوۆ خرابی و دلخوازییا مە، سەر ژ مە ستاند، و ئەم ملەتەكێ گومڕا و سەركۆرە بوویین ."},{"id":107,"translation":"107. خودێوۆ، مە ژ ئاگرێ دۆژەهێ دەربێخە [و مە بزڤڕینەڤە دنیایێ]، ڤێجا ئەگەر ئەم [پشتی تو مە ژ ئاگری دەردئێخی، و دزڤڕینییەڤە دنیایێ] جارەكا دی ل گاورییێ و خرابییێ و گونەهێ زڤڕین، هنگی ئەم یێت ستەمكارین."},{"id":108,"translation":"108. [خودێ] دێ بێژیت: ڕەزیل و ڕسوا تێدا بمینن [توتبن وەكی سەیان] و بێ دەنگ بن، و د گەل من نەئاخڤن."},{"id":109,"translation":"109. [ژ بیرا هەوە چۆ، كا هەوە چاوا تڕانە بۆ خۆ ب موسلمانان دكرن؟] ب ڕاستی دەستەكەك ژ بەندەیێت من هەبوون دگۆتن: خودێوۆ مە باوەری ئینا، ڤێجا ل مە نەگرە، و گونەهێت مە ژێ ببە و دلۆڤانییێ ب مە ببە، و تو چێترین دلۆڤانی."},{"id":110,"translation":"110. [چونكی وان بۆ خۆ ئەڤ دوعایە ژ من دكر] ڤێجا هەوە كرنە پێیاریكەر و پێتڕانكێت خۆ [هوین هند مانە ب تڕانەپێكرنا وانڤە]، هەتا [تڕانەپێكرنا] وان ئەز ژ بیرا هەوە بریم، و هەوە [د دنیایێدا] ب وان دكرە كەنی."},{"id":111,"translation":"111. ب ڕاستی من ئەڤرۆ ژ بەر سەبرا وان [ل سەر ئەزیەت و تڕانەپێكرنا هەوە] كێشایی، ئەو خەلاتكرن، ب ڕاستی هەر ئەون یێت سەرفەراز."},{"id":112,"translation":"112. خودێ دێ بێژیتە وان: هوین چەند سالان د دنیایێدا مایینە؟."},{"id":113,"translation":"113. دێ بێژن: ئەم ڕۆژەكێ یان ژی دانەكێ ڕۆژێ یێت مایین، كا پسیارا حسابداران بكە."},{"id":114,"translation":"114. گۆت: [ڕاستە] هوین ژ وەختەكێ كێم پێڤەتر نەمایینە، ئەگەر هەوە زانیبایە [هوین نەدمانە ب ڤی ژییێ‌ كێمڤە، و هەوە پشتا خۆ نەددا ژیانا هەروهەر و خۆشییێت بەردەوام]."},{"id":115,"translation":"115. [گەلی مرۆڤان] ئەرێ هوین هزر دكەن، مە هوین ژ قەستا یێت دایین [جزا و خەلات نینە]، و هوین جارەكا دی ب بال مەڤە نائێنە زڤڕاندن."},{"id":116,"translation":"116. ڤێجا خودێ ژ هندێ [كو ژ قەستا هەوە چێ كەت و بدەت] بلندتر و پاقژترە، ئەوە خوندكارێ ڕاست و دورست، چو پەرستییێت ڕاست و دورست ژ بلی وی نینن، ئەوە خودانێ عەرشێ پیرۆز."},{"id":117,"translation":"117. و هەر كەسێ پەرستییەكێ دی د گەل خودێ بپەرێسیت، وی چو بەلگە و نیشان نەبن، حسێبا وی بەس ل دەڤ خودایێ وییە [ئەو دێ جزایێ وی دەتێ]، ب ڕاستی گاور سەرفەراز نابن."},{"id":118,"translation":"118. و [هەی موحەممەد] بێژە: خودێوۆ گونەهان ژێ ببە و دلۆڤانییێ ب من ببە، و تو چێترین دلۆڤانی."}]},{"id":24,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ئەڤە سۆرەتەكە مە ئینایییە خوارێ، و ئەحكامێت تێدا، مە یێت فەرزكرین، و مە نیشانێت ئاشكەرا یێت تێدا ئینایینە خوار، دا هوین پێڤە بچن [و كار ب وان بڕیاران بكەن]."},{"id":2,"translation":"2. زناكەرا شوینەكری و زناكەرێ ژن نەئینایی، هەر ئێكی سەد قامچیان لێ بدەن، و بلا دلێ هەوە ل سەر حسێبا دینێ خودێ، نەمینتە ب وانڤە [كو هوین ئەمرێ خودێ ب جهـ نەئینن]، ئەگەر هوین ئەو بن ئەوێت هەوە باوەری ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ هەی، و بلا كۆمەك ژ موسلمانان جزادانا وان ببینن [دا پتر پێڤەبچن و جزایێ وان پتر یێ گران بیت، و دا نێزیكی ڤێ گونەهێ نەبن]."},{"id":3,"translation":"3. زەلامێ زناكەر نەهێژایە دەهمەن پاقژەكێ مارە بكەت، یا زناكەر یان یا موشرك هێژایی وییە، و ژنا زناكەر نەهێژایە شوی ب دەهمەن پاقژەكی بكەت، زەلامێ زناكەر یان موشرك هێژایی وێیە، و ئەڤ كارە (زنا) ل سەر خودان باوەران یێ هاتییە حەرامكرن."},{"id":4,"translation":"4. و ئەوێت ب زنایێ، بێ بەختییێ‌ ل ژنێت دەهمەن پاقژ دكەن، پاشی چار شاهدان ل سەر نەئینن، ڤێجا هەشتێ قامچیان ل وان بدەن، و چو جاران شادەیییا وان قەبویل نەكەن، و ب ڕاستی ئەڤە [ئەوێت ژ بێ بەختی ژنێت دەهمەن پاقژ گونەهكار دكەن] ژ ڕێكا ڕاست دەركەڤتینە."},{"id":5,"translation":"5. ئەو نەبن یێت پشتی هنگی تۆبەكرین، و كریارا خۆ دورستكرین [بێ بەختییا خۆ هەقاندین، و دیاركرین كو ئەو د شادەیییا خۆدا درەوین و بێ بەخت بوون، و تۆبەیا خۆ ئاشكەراكرین] ب ڕاستی خودێ یێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":6,"translation":"6. و ئەوێت هەڤسەرێت خۆ ب زنایێ گونەهكار دكەن، و ژ بلی خۆ چو شاهد ل سەر نەبن، شادەیییا ئێك ژ وان [كو جزایی ل سەر وان ڕاكەت] چار جاران بێژیت و شادەیییێ بدەت [ب سویند ئەز د شادەیییا خۆدا ژ ڕاستگۆیانم]."},{"id":7,"translation":"7. و جارا پێنجێ بێژیت لەعنەتێت خودێ ل سەر من بن، ئەگەر ئەز [د شادەیییا خۆدا] ژ درەوینان بم."},{"id":8,"translation":"8. و ئیزایا دنیایێ دێ ل سەر ژنێ ڕابیت، ئەو چار جاران شادەیییێ بدەت [و بێژیت: ئەز سویند دخۆم] ئەو [ب ڤێ شادەیییا خۆ] ژ درەوینانە."},{"id":9,"translation":"9. و د شادەیییا پێنجێدا بێژیت: غەزەبا خودێ ل سەر من بیت، ئەگەر ئەو [د شادەیییا خۆدا] ژ ڕاستگۆیان بیت."},{"id":10,"translation":"10. و ئەگەر كەرەم و دلۆڤانییا خودێ ل سەر هەوە نەبایە [دا هوین د هیلاك چن و شەرمزار بن، و دا خودێ لەزێ ل ئیزادانا هەوە كەت]، و خودێ ب ڕاستی تۆبەوەرگر و كاربنەجهە."},{"id":11,"translation":"11. ب ڕاستی ئەوێت ئەو بێ بەختی [د ڕاستا عائیشایێ دەیكا موسلماناندا] كرین دەستەكەكە [چەندەكن] ژ هەوە، حسێب نەكەن [گەلی مالا ئەبو بەكری] ئەڤ درەوە بۆ هەوە یا خرابە، بەلێ [ئەڤ درەوە] بۆ هەوە قەنجی و خێرە [چونكی خودێ بۆ هەوە دێ ب خێر نڤێسیت، دێ بەرائەتا هەوە ب وەحییێ‌ دیاركەت، و پاك و پاقژییا وێ دێ كەتە قورئان و دێ مینیت، و پێڤەچۆنە بۆ موسلمانان، كو بۆ خۆ پێڤەبچن و زوی گوهێ خۆ نەدەنە هەمی ئاخڤتنان، و هەر خێر بۆ هەوەیە] و هەر ئێك ژ وان تەمەتی گونەها خۆ یێ گونەهكارە [گونەها هەر ئێكی ل دویڤ پێ ئاخڤتن و تێكڤەدانا وییە]، و ئەوێ ژ وان باراپتر بوویە سەرێ سەبەبا ڤێ بێ بەختیێ، ئیزا و عەزابەكا مەزن یا بۆ وی هەی."},{"id":12,"translation":"12. بلا وەختێ هەوە [ئەو درەو د ڕاستا عائیشایێدا] بهیستی، زەلام و ژنێت خودان باوەر، هزرا باشییێ ژ خۆ كربایە [پێدڤی بوو وان خۆ ل جهێ عائیشایێ و سەفوانی دانابانە، ئەرێ ئەو ب خۆ دێ كارەكێ هۆسا كەن، دا زانیبانە (عائیشا و سەفوان) هەردو ژ ڤی كاری دویرتر و پاقژترن]، و بلا گۆتبانە: ئەڤە درەوەكا ئاشكەرایە."},{"id":13,"translation":"13. بلا وان [ئەوێت ب ڤێ بێ بەختی و درەوێ ئاخڤتین] چار شاهد ل سەر بێ بەختی و درەوا خۆ ئینابانە [و نەشێن بینن چونكی بێ بەختییە]، ڤێجا ئەگەر ئەو شاهدان نەئینن، ئەڤە ئەو ل دەڤ خودێ درەوینن."},{"id":14,"translation":"14. و ئەگەر كەرەم و دلۆڤانییا خودێ ل دنیایێ و ئاخرەتێ ل سەر هەوە نەبایە، دا ژ بەر وێ بێ بەختییا هەوە د دەرهەقێ عائیشایێدا كری، ئیزایەكا مەزن هەوە هنگێڤیت."},{"id":15,"translation":"15. وەختێ هەوە ئەڤ ئاخڤتنە ژ ئێكدو ڤەدگوهاست و هوین پێ دئاخڤتن، و هەوە ب دەڤێ خۆ ئەو دگۆت یا چو ڕاستی بۆ نەی، و هەوە ئاگەهەك ژێ نەی، و هوین هزر دكەن ئەڤە چو نینە و تشتەكێ كێمە، و ئەو ب خۆ ل دەڤ خودێ زێدە یێ مەزنە."},{"id":16,"translation":"16. و بلا وەختێ [هەوە ئەو بێ بەختی و درەو، د ڕاستا عائیشایێدا] بهیستی، هەوە گۆتبایە: بۆ مە نەدورستە و نابیت ئەم ب ڤێ بێ بەختییێ‌ باخڤین، پاكی و پاقژی بۆ خودێ بیت، ئەڤە چەند زڕە بێ بەختییەكا مەزنە."},{"id":17,"translation":"17. خودێ شیرەتان ل هەوە دكەت، دا هوین جارەكا دی نەزڤڕنە بێ بەختییەكا وەكی ڤێ، هندی هوین یێت ساخ بن، ئەگەر هوین ئەو بن یێت ڕاست هەوە باوەری ئینایی."},{"id":18,"translation":"18. و خودێ بەلگە و نیشانان [ل سەر ئەحكام و بڕیارێت موكوم] بۆ هەوە ڕۆن و ئاشكەرا دكەت [دا پێڤەبچن، و ب سنج و ڕەوشت بكەڤن]، و خودێ زێدە زانا و كاربنەجهە."},{"id":19,"translation":"19. ب ڕاستی ئەوێت حەز دكەن [و پێ خۆش]، كریارێت زێدە كرێت و خراب [وەكی زنایێ] د ناڤ واندا بەلاڤ ببن، ئەوێت باوەری ئینایین ئیزایەكا دژوار و ب ژان بۆ وان د دنیایێ و ئاخرەتێدا یا هەی، و خودێ [ئەوا د دلاندا] دزانیت [كا كێ دڤێت، و حەز دكەت خرابی و پویچی بەلاڤ ببیت]، و هوین نوزانن."},{"id":20,"translation":"20. و ئەگەر كەرەم و دلۆڤانییا خودێ ل سەر هەوە نەبایە [هوین دا بەرهنگاری ئیزایەكا مەزن بن]، و ب ڕاستی خودێ زێدە یێ ب ڕەحم و دلۆڤانە."},{"id":21,"translation":"21. گەلی كەسێت هەوە باوەری ئینایی، ب دویڤ پێنگاڤێت شەیتانی نەكەڤن، و هەر كەسێ ل دویڤ پێنگاڤێت شەیتانی بچیت [بلا بزانیت]، ب ڕاستی شەیتان فەرمانێ ب كریارێت زێدە كرێت و خرابییێ دكەت، و ئەگەر ژ كەرەم و دلۆڤانییا خودێ نەبایە [كو دەرگەهێ تۆبەیێ ل هەوە ڤەكری]، كەس ژ هەوە [ژ گونەها وێ بێ بەختییا د ڕاستا عائیشایێدا هاتییە كرن] پاقژ نەدبوو، بەلێ یێ خودێ بڤێت [و هەژی بیت] دێ پاقژكەت، و خودێ ب خۆ گوهدێر و زێدە زانایە."},{"id":22,"translation":"22. و بلا خودانێت خێر و سەدەقە و كەرەم و بەرفرەهییێ [ئەوێت دەست بەری هەمییان د دینێ خودێدا هەی، كو ئەبو بەكرە] سویند نەخۆن، كو قەنجی و خێرێ د گەل كەس و كارێت خۆ یێت هەژار و بەلنگاز و مشەختی یێت ڕێكا خودێ ناكەن، و بلا ل وان ببۆرن و چاڤێ خۆ ژ وان بگرن و ئازا بكەن، ما هەوە نەڤێت خودێ ل هەوە نەگریت و گونەهێت هەوە ژێ ببەت، و خودێ ب خۆ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":23,"translation":"23. ب ڕاستی ئەوێت ژنێت دەهمەن پاقژ و دلساخ و بێ غال و غەرەز و ئاگەهـ ژ چو نەیی و خودان ئیمان [ئەوێت نە چو خرابی دكرن، و نە خرابی د دلیدا، مەخسەد عائیشایە و ژنێت دی یێت پێغەمبەری، و هەر ژنەكا دی یا خودانا ڤان سالۆخەتان] ب زنایێ گونەهكار دكەن، د دنیایێ و ئاخرەتێدا، لەعنەت یێت لێ هاتینەكرن [ئانكو هاتینە دەرئێخستن و دویرئێخستن ژ دلۆڤانییا خودێ]، و ئیزایەكا مەزن بۆ وان یا هەی."},{"id":24,"translation":"24. [و ئەو ئیزایا مەزن دێ د وێ ڕۆژا ب سەهم و ترسدا بیت، كو ڕۆژا قیامەتێیە] ڕۆژا ئەزمان و دەست و پیێت وان، شادەیییێ ل سەر وان ددەن، ل سەر وێ ئەوا وان دكر."},{"id":25,"translation":"25. وێ ڕۆژێ خودێ جزایێ وان یێ ڤەبڕی [یێ بێ كێم و زێدەهی] دێ دەتە وان، و [وێ ڕۆژێ] دێ زانن خودێ یێ عادلە، و ستەمێ ل كەسێ ناكەت."},{"id":26,"translation":"26. و ژنێت دەهمەن پیس بۆ زەلامێت دەهمەن پیسن، و زەلامێت دەهمەن پیس بۆ ژنێت دەهمەن پیسن، و ژنێت پاك و دەهمەن پاقژ بۆ زەلامێت پاك و دەهمەن پاقژن، و زەلامێت پاك و دەهمەن پاقژ بۆ ژنێت پاك و دەهمەن پاقژن [عائیشا یا پاك و پاقژ بوو، لەوا خودێ كرە هەڤسەرا پێغەمبەرێ خۆ]، ئەڤە [ئەوێت دەهمەن پاقژ، پێغەمبەر و عائیشا و سەفوان] ژ وێ ئاخڤتنا ئەو دكەن، یێت پاك و بەرینە، بۆ وان گونەهـ ژێبرن و ڕزقەكێ پیرۆز یێ هەی."},{"id":27,"translation":"27. گەلی ئەوێت هەوە باوەری ئینایین، نەچنە د چو خانییانڤە ژ بلی خانییێت خۆ، هەتا هوین دەستویرییێ‌ وەرنەگرن، و سلاڤ نەكەنە خودانێت وان [كو بێژن (السلام علیكم) بێمە ژۆر؟ جارەكێ یان سێ جاران]، ئەڤە بۆ هەوە چێترە [كو هوین بێ دەستویری و ژ نشكەكێڤە بچنە ژۆر]، دا هوین كار ب ڤان ڕەوشتان بكەن [د دەرهەقێ دەستویر وەرگرتنێدا بەری بچنە د خانییەكیڤە]."},{"id":28,"translation":"28. و ئەگەر هەوە كەس تێڤە (د وان خانییانڤە، ئەوێت هەوە دڤێن بچنێ‌) نەدیت، دیسا نەچنە ژۆر هەتا دەستویری بۆ هەوە دئێتە دان، و ئەگەر [خودانێ مالێ] گۆتە هەوە بزڤڕن، ڤێجا [بێ دلمان] بزڤڕن، و زڤڕین بۆ هەوە باشتر و پاقژترە، و خودێ ئاگەهداری وێیە ئەوا هوین دكەن."},{"id":29,"translation":"29. گونەهـ ل سەر هەوە نینە كو هوین [بێ دەستویری] بچنە د وان خانییانڤە، ئەوێت بۆ مالان نەهاتینە ئاڤاكرن [وەكی ئۆتێلان و دەزگەهێت گشتی] ئەوێت هەوە هەوجەیی پێ هەی، و تشتێ هوین ئاشكەرا دكەن یان نەپەنی.. خودێ پێ ئاگەهە [و ئەڤە گەفە بۆ وی یێ ل دویڤ ڕەوشتێت دەستویر وەرگرتنێ نەچیت، بۆ چۆنەژۆرا خانییێت خەلكی]."},{"id":30,"translation":"30. و بێژە خودان باوەران، بلا چاڤێ خۆ ژ بەرێخۆدانا نەدورست و حەرام وەرگێڕن، و بلا دەهمەن و نامویسا خۆ بپارێزن، ئەڤە بۆ وان چێتر و پاقژترە [بكەڤنە د پیساتییا گونەهێدا]، ب ڕاستی خودێ ئاگەهداری وێیە، ئەوا ئەو دكەن."},{"id":31,"translation":"31. و بێژە ژنێت خودان باوەران بلا چاڤێت خۆ ژ بەرێخۆدانا نەدورست و حەرام وەرگێڕن، و بلا دەهمەن و نامویسا خۆ بپارێزن، و بلا جهێ خەمل و چەكێت خۆ [كو جهێ بازن و حنجۆل (خلخال) و گوهار و ڕستكێت حەفكێ و ڕستكێت دكەڤنە سەر سینگی و تۆقا سەری] دەرنەئێخن، و دیارنەكەن [بۆ بیانیان]، ژ بلی جهێ دیاربوونا، وێ بڤێ نەڤێ، و بێی ئنیەتا خراب [وەكی هەردو دەست و سەروچاڤان و گوستیرك و كلێ چاڤان]، و بلا دەرسۆكا خۆ ب سەر سینگێ خۆدا بەردەن [بلا دەرسۆكا وان، پرچ و ستۆ و سینگێ وان، ژ بیانیان ڤەشێریت]، و بلا جهێ خەملا خۆ [ژ بلی هەردو دەست و سەروچاڤان] و جوانییا خۆ [یا سینگی و پرچێ و لنگان ]، [بۆ كەسێ] دیار نەكەن، ژ بلی بۆ زەلامێت خۆ یان بابێت خۆ یان خەزویرێت خۆ یان زارۆكێت خۆ [یان نەڤیێت خۆ] یان زارۆكێت زەلامێت خۆ [ئانكو نەڤسیێت خۆ] یان برایێت خۆ یان برازایێت خۆ یان خوارزایێت خۆ یان ژنێت د گەل خۆ [بۆ خزمەتێ یان هەڤالینیێ] یان جاریێت خۆ، یان ئەو زەلامێت تێكەلییا وان دكەن ئەوێت هەوجەیی ب ژنان نەمایی [وەكی خولام و پالە و ساویلكەیان]، یان بچویكێت چو ژ شەهوەتێ نەزانن، و ب سەر شەرمگەها ژنان هەلنەبوویین ، و بلا پییێت خۆ ل ئەردی نەدەن، دا چەكێ خۆ یێ ڤەشارتی [حنجۆلێت پییان] ئاشكەرا بكەن، و هوین هەمی گەلی خودان باوەران ببال خدویڤە تۆبە بكەن، دا سەرفەراز ببن."},{"id":32,"translation":"32. و هوین [گەلی خودان باوەران] بۆ ئەوێت ژن نەئینایی، ژنان بینن، و یێت نەشویكری بدەنە شوی، دیسا كۆلەیێت خۆ ژی یێت خودان باوەر، ژنان بۆ بینن، و بدەنە شوی [و بلا خۆ نەڤەگرن ژ ژنئینانێ یان ژ شویكرنێ، ژ بەر دەستتەنگی و خیزانیێ]، و ئەگەر ئەو یێت فەقیر ژی بن، خودێ ژ كەرەما خو دێ وان زەنگین كەت [زەنگینییا دلی، یان یا مالی، یان هەردووكان پێكڤە]، و خودێ یێ زانایە، و كەرەما وی یا بەرفرەهە."},{"id":33,"translation":"33. و ئەوێت نەشێن ژنێ بینن، بلا پاكی و پاقژییا خۆ بپارێزن [و بلا زەحمەتێ بۆ خۆ چێكەن بۆ ڤێ چەندێ]، هەتا خودێ ژ كەرەما خۆ وان بێ منەت دكەت [و بشێن ژنێ بینن]، و كۆلەیێت هەوە ئەوێت دڤێن پێكهاتنەكێ (تفاقەكێ) د گەل هەوە بنڤێسن، دا ئازا ببن، ڤێجا هوین تفاقێ و نڤیسكارییێ‌ ل سەر هندەك مالی د گەل وان بكەن و بنڤێسن، ئەگەر هوین ببینن د ئەمینن و دشێن ڤێ پێكهاتنێ ب جهـ بینن، و ژ مالێ خودێ ئەوێ خودێ دایییە هەوە بدەنە وان، و زنایێ ب خورتی [و نەخورتی] ب جاریێت خۆ نەدەنە كرن، دا هندەك مالێ دنیایێ ب دەست خۆڤە بینن، ئەگەر وان پاقژی بڤێت، و هەر كەسێ ب خورتی زنایێ ب وان بدەتەكرن، و خودێ پشتی خورتیلێكرنا هەوە [بۆ وان]، گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":34,"translation":"34. ب سویند [گەلی خودان باوەران] مە ئایەت و ئەحكامێت ئاشكەراكەر، و سەرهاتییێت وان ئەوێت بەری هەوە بۆرین بۆ هەوە ئینان، كو چامە و شیرەتن بۆ پارێزكاران."},{"id":35,"translation":"35. خودێ ڕۆناهییا ئەرد و ئەسمانانە [ئانكو ئەوە یێ ئەرد و ئەسمانان ڕۆن دكەت]، مەتەلا ڕۆناهییا خودێ [د دلێ بەندەیێ خودان باوەردا] وەكی كولەكەكێیە [د دیواریڕا و یا نەڤەكری] و چرایەك تێدا بیت، ئەو چرایە د شویشەیەكا زەلال و گەشدا بیت، ئەو شویشە هند یا زەلال بیت، هەروەكی ستێرەك ژ ڕۆژێ، و ئەو چرا ب زەیتا دارەكا پیرۆز هەلببیت [كو دارا زەیتوونێیە]، و ئەو دارە نە هەردەم بەڕۆژە و نە هەردەم نزار [ئانكو نە ڕۆژ لێ ددەت هەمی وەختان، و نە ل بەر سیبەرێیە هەمی وەختان]، نێزیكە زەیتا وێ ڕۆناهییێ‌ بدەت، خۆ ئەگەر ئاگر ژی ڤێ نەكەڤتبیت [ئانكو دلێ خودان باوەر یێ ڕۆنە، ب وێ ڕۆناهییا خودێ كرییە تێدا، ب ڕاستەڕێكرنا خودێ كارێ خۆ دكەت، بەری زانین بۆ بێت، و گاڤا زانین بۆ هات ڕۆناهییا وی زێدەتر لێ دئێت، ڤێجا ڕۆناهی دكەڤتە سەر ڕۆناهییێ] ڕۆناهی ل سەر ڕۆناهییێیە، یێ خودێ بڤێت ڕاستەڕێ دكەت و بەرێ وی ددەتە ڕۆناهی و هیدایەتا خۆ، و خودێ‌ نموونەیان بۆ مرۆڤان دئینیت و دیار دكەت، و خودێ ئاگەهـ ژ هەمی تشتان هەیە."},{"id":36,"translation":"36. [ئەو ڕۆناهییا] د مزگەفتاندا ئەو مزگەفتێت خودێ ئەمركری بلند بێنە ئاڤاكرن، و قەدر و ڕێز بۆ بێنە گرتن، و ئایەتێت خودێ تێدا بێنە خواندن، و زكرێ وی تێدا بێتەكرن، و سپێدە و ئێڤاران [ئانكو پێنج وەختان] نڤێژ بۆ تێدا بێنەكرن."},{"id":37,"translation":"37. [ڤان خانییان ئانكو مزگەفتان] هندەك زەلام یێت تێدا، بازرگانی و كڕین و فرۆتن، وان ژ زكر و بیرئینانا خودێ و كرنا نڤێژان و دانا زەكاتێ [بێ ئاگەهـ و مژویل] ناكەن، ژ ڕۆژەكێ دترسن [كو ڕۆژا قیامەتێیە] دل و چاڤ تێدا دزڤڕن و ڕاناوەستن [دل خۆ دقوتن، و د ناڤبەرا هیڤی و بێ هیڤییێدا دئێن و دچن، و چاڤ ژ ڤی ملی بۆ ملێ دی دزڤڕن، كا دێ كەڤیتە د گەل كیژ ملی، ملێ دۆژەهی یان بەحەشتی یان]."},{"id":38,"translation":"38. دا خودێ ژ كار و كریارێت وان كرین، چێتر وان خەلات بكەت، و كەرەما خۆ بۆ وان پتر لێ بكەت، و یێ خودێ بڤێت بێ حسێب و بێ هەژمار، ڕزقی ددەتێ."},{"id":39,"translation":"39. و ئەوێت گاوربوویین ، كار و كریارێت وان وەكی لەیلانەكێیە، ل ئەردەكێ دەشت و بێ شینكاتی، یێ تێنی [ژ دویرڤە] هزر دكەت ئاڤە، دەمێ دگەهیتە دەڤ دبینیت چو نینە [ئانكو نەئاڤە ڤەخۆت، ڤێجا بێ هیڤی دبیت، هزر دكەت كار و كریارێت باش یێت كرین، و دێ مفای گەهینیتێ، هەروەكی یێ تێنی هزرا ئاڤێ ژ لەیلانێ كری، ڤێجا دەمێ گەهشتییە دەڤ، دیت چو نینە و تەیستەیسوكە، هۆسا یێ گاور ژی ل دویڤ هزرا خۆ، ڕۆژا قیامەتێ دێ ئێت، كو كار و كریارێت هەین، بەلێ دێ بینیت چو كار و كریار نینن، چونكی ب گاورییا خۆ، یێت پویچ كرین]، و دێ بینیت خودێ یێ ل بەر ڕاوەستیایە، ڤێجا جزایێ كار و كریارێت وی ب دورستی دێ دەتێ، و خودێ د حسابێدا یێ دەست سڤكە."},{"id":40,"translation":"40. یان ژی [كار و كریارێت وان] وەكی تاریستانەكێنە، د دەریایەكا پڕ ئاڤ و كویردا بیت، پێل ل سەر بلند بن و ل سەر وان پێلان پێلێت دی هەبن و بلند ببن، و ل سەر وان پێلان عەورەكێ ڕەشێ تاری هەبیت، ئەڤە تاریستانن [تاریستانا عەوران، تاریستانا پێلان، تاریستانا دەریایێ‌ ب خۆ] تاریستان ل سەر تاریستانێیە [تاریستانەكا وەسایە] ئەگەر مرۆڤ دەستێ خۆ دەربێخیت، نەشێت دەستێ خۆ ببینیت [ڤێجا ڤان گاوران ژی ڕێكا خۆ یا تژی تاری كری، چو سیناهییێ‌ نابینن كو ژێ دەركەڤن]، و هەر كەسێ خودێ ڕاستەڕێ نەكەت، كەس نینە وی ڕاستەڕێ بكەت."},{"id":41,"translation":"41. ما تە نەزانییە هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی، و بالندەیێت چەنگ ڤەكری ل ئەسمانان، هەمی تێكدا، خودێ ژ تشتێ نەهێژا پاقژ دكەن، و ب ڕاستی هەر ئێكێ [ملیاكەتان، مرۆڤان، جناوەران و گیانەوەران] نڤێژ و تەسبیحا خۆ یا زانی، و خودێ زێدە زانا و ب ئاگەهە ژ وێ یا ئەو دكەن."},{"id":42,"translation":"42. و خودانییا ئەرد و ئەسمانان یا خودێیە [ئەو ب تنێ ئەرد و ئەسمانان دگێڕیت، و دەستكارییێ‌ تێدا دكەت]، و زڤڕین و دویماهیك هەر ب بال خودێڤەیە."},{"id":43,"translation":"43. ما تو نابینی خودێ، هێدی عەوران [بۆ جهێ بڤێت] دبەت و دهاژۆت، پاشی ددەتە ئێك و كۆم دكەتە سەرێك، و پاشی دئێخیتە سەرێك، ڤێجا دێ بینی باران دێ ژێ باریت، و ژ عەورێت وەكی چیایان تەرگێ دبارینیت، ڤێجا یێ بڤێت [ژ بەندەیێت خۆ] پێ دهنگێڤیت، و یێ بڤێت ژێ ددەتە پاش، نێزیكە شەوق و ڕۆناهییا برویسیێ، چاڤان كۆرە بكەت."},{"id":44,"translation":"44. خودێیە شەڤ و ڕۆژان وەردگێڕیت [ل دویڤ ئێك دئینیت، ئێكێ كورت دكەت، ئێكێ درێژ دكەت، و ئێكێ سار دكەت، ئێكێ گەرم دكەت]، ب ڕاستی ئەڤە [ئینان و برنا عەوران، و ئینانەخوارا بارانێ و تەرگێ، و وەرگێڕانا شەڤ و ڕۆژان] چامە و عیبرەتەكە بۆ ئاقلداران."},{"id":45,"translation":"45. و خودێ هەمی جاندار (خودان ڕوح) ژ ئاڤێ یێت داین، هندەك ژ وان ل سەر زكی دچن [وەكی مار و كرمان]، و هندەك ل سەر دو پیان دچن [وەكی مرۆڤان و بالندەیان]، و هندەك ژی ل سەر چار پیان دچن [وەكی تەرش و دەواران]، و خودێ چ بڤێت و چاوا بڤێت، وەسا چێ دكەت، ب ڕاستی خودێ ل سەر هەمی تشتان خودان شیانە."},{"id":46,"translation":"46. و ب سویند مە نیشان و بەلگەیێت ئاشكەراكەر یێت هنارتین، و یێ خودێ بڤێت دێ بەرێ وی دەتە ڕێكا ڕاست."},{"id":47,"translation":"47. و [دوڕوی] دبێژن: مە باوەری ب خودێ و پێغەمبەری ئینا، و مە گوهدارییا وان كر، پاشی پشتی ڤێ، دەستەكەك ژ وان ڕوییێ خۆ وەردگێڕن، و ئەڤە، نە ئەون ئەوێت باوەری ئینایین."},{"id":48,"translation":"48. و ئەگەر داخوازا وان هاتەكرن بۆ حوكمێ خودێ و پێغەمبەری، دا [پێغەمبەر] حوكمی د ناڤبەرا واندا بكەت، دەستەكەك ژ وان پشتا خۆ ددەنێ، و ڕوییێ خۆ وەردگێڕن."},{"id":49,"translation":"49. و ئەگەر ئەو یێت هەق بن، ب لەز دێ قەستا پێغەمبەری كەن، و دێ گوهدارییا وی كەن."},{"id":50,"translation":"50. ئەرێ [خۆدانەپاشا وان و قەبویلنەكرنا حوكمێ تە، ژ بەر هندێیە چونكی] نەساخییەك د دلێ واندایە، یان ژی ل تە ب شكن [هێژ باوەر ناكەن تو پێغەمبەری]، یان ژی دترسن خودێ و پێغەمبەرێ وی ستەمێ ل وان بكەن؟!! [نەخێر ئەڤە هەمی وەسا نینە]، بەلێ ئەو ب خۆ د ستەمكار بوون [لەوا نەچۆنە دەڤ پێغەمبەری، دا حوكمی د ناڤبەرا واندا بكەت]."},{"id":51,"translation":"51. وەختێ خودان باوەر بۆ حوكمێ خودێ و پێغەمبەری دئێنە داخوازكرن، دا [پێغەمبەر] حوكمی د ناڤبەرا واندا بكەت، ئاخڤتنا وان بەس ئەڤەیە، دبێژن: مە گولێ بوو، و مە ب جهـ ئینانا، و ئەڤەنە یێت سەرفەراز."},{"id":52,"translation":"52. و هەر كەسێ گوهدارییا خودێ و پێغەمبەرێ وی بكەت [ئەمرێ وان ب جهـ بینیت]، و ژ خودێ بترسیت و پارێزكارییا وی بكەت، ئها ئەڤەنە یێت سەركەڤتی و سەرفەراز."},{"id":53,"translation":"53. و [دوڕوییان] ژ كەل سویند خوار، ئەگەر تو ئەمرێ وان بكەی [ژ وەلاتێ خۆ دەركەڤن، یان بۆ خەزایێ دەركەڤن] دێ دەركەڤن، بێژە: [ژ درەو] سویند نەخۆن، تاعەت و گوهدارییا هەوە یا ئاشكەرایە [ئەزمانە و كریار د گەل نینە، و سویندا هەوە درەوە]، ب ڕاستی خودێ شارەزایی كارێ هەوەیە."},{"id":54,"translation":"54. [هەی موحەممەد] بێژە [وان]: گوهدارییا خودێ و پێغەمبەری بكەن، و ئەگەر وان [گوهداری نەكر و] ڕوییێ خۆ وەرگێڕا، ڤێجا بزانن پێغەمبەری یا ل سەر خۆ [كو ڕاگەهاندنە] ڕاكر، و یا هەوە ل سەر هەوەیە [كو هوین گوهدارییا وی بكەن، و بەر ئەمرێ وی بن]، و ئەگەر هوین گوهدارییا وی [پێغەمبەری] بكەن، دێ ڕاستەڕێ بن، و ژ بلی گەهاندنا ڕۆنكەر و ئاشكەرا، چو یێ دی ل سەر پێغەمبەری نینە."},{"id":55,"translation":"55. ژ هەوە ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، خودێ پەیمانا دایییە وان، ل جهێ هندەكێت دیتر ئاكنجی بكەت، هەروەكی یێت بەری وان [ئسرائیلی] ل جهێ هندەكێت دیتر ئاكنجی كرین، و دینێ وان ئەوێ خودێ بۆ وان هەلبژارتی دێ سەرفەراز و بنەجهـ كەت، و ترسا وان دێ گوهۆریت و كەتە تەناهی و ئێمناهی، [چونكی] پەرستنا من دكەن و چو هەڤپشكان بۆ من چێ ناكەن، و هەر كەسێ پشتی ڤێ گاور ببیت، ئەو ژ ڕێكا ڕاست ڤەدەر و دەركەڤتینە."},{"id":56,"translation":"56. [گەلی خودان باوەران] نڤێژان بەردەوام و ب ڕەنگێ پێدڤی بكەن، و زەكاتێ بدەن و گوهدارییا پێغەمبەری بكەن، دا دلۆڤانی ب هەوە بێتە برن."},{"id":57,"translation":"57. و هزر نەكە ئەوێت گاوربوویین، دشێن خودێ نەچار بكەن، كو وان د ئەردیدا ئیزا نەدەت [یان ئەو ژ ئیزایا خودێ بڕەڤن، و ژ وان نەگریت] و جهێ وان ئاگرە، و ئاگر چ پیسە جهـ و پیسە دویماهیكە."},{"id":58,"translation":"58. گەلی خودان باوەران، بلا كۆلەیێت هەوە و دیسا بچویكێت هەوە ژی [كچ و كوڕ]، ئەوێت هێژ بالق نەبووین، سێ وەختان دەستویرییێ‌ ژ هەوە بخوازن [بەری بێنە وێ مەزەلا هوین تێڤە] بەری نڤێژا سپێدێ، و وەختێ‌ هوین پشتی نڤێژا نیڤرۆ خۆ دشەلینن [جلكێت خۆ دئێخن] ، و پشتی نڤێژا عەیشا، ئەڤە سێ وەختن، جلكێ هەوە ب دورستی ل سەر هەوە نامینیت، ژ بلی ڤان هەرسێ وەختان، نە گونەهـ ل سەر هەوەیە و نە ل سەر وانە [بێ دەستویری بێنە دەڤ هەوە] ئەو دئێنە دەڤ هەوە و دچن، هندەك ژ هەوە ژی دئێن و دچنە دەڤ ئێكدو، و هۆسا خودێ ئەحكام و ئایەتان بۆ هەوە دیار دكەت، و خودێ ب خۆ یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":59,"translation":"59. و گاڤا بچویكێت هەوە بالق بوون، بلا ئەو ژی دەستویرییێ‌ بخوازن [بەری بێنە دەڤ هەوە] هەروەكی ئەوێت بەری وان [ژ ئەوێت بەری وان مەزن بوویین و بالق بوویین، هەمی وەختان نەبەس ڤان سێ وەختان] دەستویرییێ‌ دخوازن، هۆسا خودێ بڕیار و ئەحكامێت خۆ بۆ هەوە دیار دكەت، و خودێ زێدەزانا و كاربنەجهە."},{"id":60,"translation":"60. و ژنێت ژ بچویكان و ژ عوزران بوویین، و دل [ژ بەر پیراتییێ‌] ل سەر شویكرنێ نەمایی، گونەهـ ل سەر وان نینە ئەو هندەك جلكێت خۆ نەكەنە بەر خۆ [وەكی دەرسۆكێ]، ئەگەر ئنیەتا وان ئەو نەبیت لەشێ خۆ نیشا كەسێ بدەن، و ئەگەر ئەو جلكێت خۆ هەمییان بكەنە بەر خۆ، بۆ وان چێترە، و خودێ گوهدێر و زێدە زانایە."},{"id":61,"translation":"61. چو گونەهـ ل سەر كۆرە و سەقەت و نەخۆشان نینە [دگەل هەوە خوارنێ بخۆن، یان ژ جیهادێ ڤەمینن]، و ل سەر هەوە ژی گونەهـ نینە هوین ل مالێت خۆ [ل مالا كوڕ و كچێت خۆ، یان مالا هەڤسەرا خۆ بێی دەستویرەكا تایبەت] بخۆن، و دیسا گونەهـ ل سەر هەوە نینە، هوین ل مالێت بابێت خۆ، یان ل مالێت دەیكێت خۆ، یان ل مالێت برایێت خۆ یان ل مالێت خویشكێت خۆ، یان ل مالێت مامێت خۆ، یان ل مالێت مەتێت خۆ، یان ل مالێت خالێت خۆ، یان ل مالێت خالەتێت خۆ، یان ل وان مالێت كلیلێت وان د دەست هەوەدا [ئەوێت هەوە هەقێ دەستكارییێ‌ تێدا هەی]، یان ل مالێت هەڤالێت خۆ، بێ دەستویری بخۆن، و چو گونەهـ ل سەر هەوە نینە، هوین پێكڤە بخۆن یان جودا جودا.. ڤێجا ئەگەر هوین چۆنە د هندەك مالانڤە، سلاڤكەنە ئێكدو ب سلاڤا خودێ یا دلڤەكەر، و هۆسا خودێ بڕیار و ئەحكامان بۆ هەوە دیار دكەت، دا هوین تێ بگەهن."},{"id":62,"translation":"62. خودان باوەرێت ڕاست و دورست، ئەون ئەوێت باوەری ب خودێ و پێغەمبەرێ وی ئینایین، و هەر وەختێ ئەو د گەل پێغەمبەری د كارەكێ گرنگدا بن [ئانكو بۆ پەرستن و تاعەتەكی كۆم ببن، وەكی خوتبە و جیهادێ، یان ژی نڤێژا جەژنێ]، پێغەمبەری ناهێلن و بچن، هەتا دەستویرییێ‌ ژێ نەخوازن، ب ڕاستی ئەوێت دەستویرییێ‌ ژ تە دخوازن، ئەو ئەون ئەوێت ب دورستی باوەری ب خودێ و پێغەمبەرێ وی ئینایین، ڤێجا ئەگەر وان بۆ هندەك كاروبارێت خۆ دەستویری ژ تە خواست، ڤێجا یێ تە ڤیا، دەستویرییێ‌ بدەێ، و داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بۆ بكە، ب ڕاستی خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":63,"translation":"63. [گەلی خودان باوەران] هوین گازیكرنا پێغەمبەری بۆ خۆ [ئانكو دەمێ گازی هەوە دكەت]، وەكی گازیكرنا خۆ بۆ ئێكدو لێ نەكەن [یان ژی گازی پێغەمبەری نەكەن، وەكی هوین گازی ئێكدو دكەن، كو بێژن: هەی موحەممەد، یان بابێ قاسمی، بەلكو ب ڕێز و تەقدیر گازیكەنێ، و ب دەنگەكێ نزم، بێژنێ‌: هەی پێغەمبەرێ خودێ]، ب سویند خودێ ئاگەهـ ژ وان هەیە، ئەوێت ژ هەوە خۆ ڤەددزن و خۆ ددەنە بەرێك، و ئێك ئێكە دەردكەڤن، ڤێجا بلا ئەوێت ب گۆتنا پێغەمبەری نەكەن هشیار بن، و ژ خۆ بترسن ئاتافەك [چ كوشتن و هەر تشتەكێ دی د دنیایێدا] ب سەرێ وان بێت، یان ژی ئیزایەكا ب ژان و دژوار [ل ئاخرەتێ] وان هنگێڤیت و بگریت."},{"id":64,"translation":"64. بزانن [و هشیار بن، ب گۆتنا وی بكەن] ب ڕاستی هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی، یێ خودێیە، ب سویند هوین ل سەر چ بن [چ ئارمانج و ئنیەتا هەوە ل بەر بیت]، خودێ پێ ئاگەهە و دزانیت، و ڕۆژا ئەو ب بالڤە دزڤڕن، هندی وان كری دێ وان پێ ئاگەهداركەت، و خودێ زێدە زانایە ب هەر تشتەكێ هەی."}]},{"id":25,"verses":[{"id":1,"translation":"1. پاك و بلند بوو، و پڕ خێر و بەرەكەت بوو، ئەو خودایێ، فورقان [ئانكو قورئان، ئەوا ڤاڤێرێ دئێخیتە ڕاستییێ و پویچییێ، و حەلالییێ‌ و حەرامییێ‌] بۆ بەندەیێ خۆ هنارتی، دا بۆ خەلكی ببیتە پێغەمبەر و ئاگەهداركەر."},{"id":2,"translation":"2. ئەوێ خودانییا ئەرد و ئەسمانان یا وی، و چو كوڕ و كچ بۆ خۆ نەدانایین و نەگرتین، و چو هەڤال و هەڤپشك د خودانییێ و ملكیدا بۆ نەیی، و یێ هەمی تشت دایین و چێكرین، ڤێجا كا چ ب كێر وان دئێت، بێ كێماسی بۆ وان پەیداكرن."},{"id":3,"translation":"3. و وان هندەك پەرستی شوینا خودێ پەرستن، چو نادەن و چو چێ ناكەن، و ئەو ب خۆ [ژ لایێ‌ مرۆڤانڤە] یێت هاتینە چێكرن، و نەشێن زیانەكێ یان مفایەكی بگەهیننە خۆ ب خۆ [ڤێجا چاوا دێ گەهیننە هەوە]، و نە ژیان وان پێ چێ دبیت، و نە مرن، و نە ساخكرنا پشتی مرنێ.."},{"id":4,"translation":"4. و ئەوێت گاور بوویین، گۆتن: ئەڤ [قورئانە] درەوە ژ دەڤ خۆ یا چێكری و ئینایی، و هندەكان [ژ جوهی و فەلەیان] هاریكارییا‏ وی ل سەر چێكرنا ڤێ درەوێ یا كری، و ب سویند وان گاوران [ب ڤێ گۆتنا خۆ، كو پێغەمبەرێ عەرەب، ئەڤ قورئانا موعجیزە، ژ هندەكێت نەعەرەب، یا وەرگرتی] ستەم و بێ بەختییەكا مەزن كرییە."},{"id":5,"translation":"5. و گۆتن: [ئەڤ قورئانە] ئەفسانە و چیڕۆك و چیڤانۆكێت پێشیانە، ئەوی [موحەممەدی] یێت داینە نڤێسین، ڤێجا ئەو [یێت بۆ نڤێسی] سپێدە و ئێڤاران بۆ دخوینن [دا ژ بەر بكەت]."},{"id":6,"translation":"6. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەوێ نهینی و ڤەشارتیێت ئەرد و ئەسمانان دزانیت، ئەڤ قورئانە یا ئینایییە خوارێ، ب ڕاستی خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە [لەو لەزێ ل ئیزادانا هەوە ناكەت، ل سەر درەو و بێ بەختیا، هوین دكەن]."},{"id":7,"translation":"7. و گۆتن: ئەڤە چ پێغەمبەرە؟ [ئانكو چاوا ئەڤە دێ بیتە پێغەمبەر، و ئەو وەكی مە] خوارنێ دخۆت، و ل سویكان دگەڕیێت [بۆ خزمەتان، هەروەكی ئەم دچین]، بلا ملیاكەتەك د گەل هاتبایە خوارێ، و بۆ ببایە شاهد [دا مە باوەری پێ ئینابایە]."},{"id":8,"translation":"8. یان ژی گەنجخانەیەك [ژ ئەسمانان] بۆ وی هاتبایە [دا پاكی ب كەسێ نەمابایە، و هەوجەی بازاڕێ نەبایە]، یان ژی جنیكەك هەبایە ژێ خواربایە [دیسا هەوجەی كەسێ نەبایە]، و ئەوێت ستەمكار گۆتن: هوین ل دویڤ مرۆڤەكێ سحرلێكری پێڤەتر ناچن [ئەڤێ هوین ل دویڤ دچن ژ مرۆڤەكی سحرلێكری پێڤەتر نینە]."},{"id":9,"translation":"9. بەرێ خۆ بدەیێ كا چاوا نموونەیان بۆ تە دئینن، ڤێجا گومڕا و بەرزەبوون، و ب سەر چو ڕێكان هەلنابن [ڤەگەڕنەڤە هەقییێ و ڕێكا ڕاست]."},{"id":10,"translation":"10. پاك و بلندبوو و پڕ خێر و بەرەكەت بوو [ئەو خودایێ] ئەگەر ڤیا دێ ژ گەنجخانە و جنیكان چێتر دەتە تە، جنیكێت ڕویبار د ناڤڕا دئێن و دچن، و دێ قەسران ژی [دگەل وان جنیكان] دەتە تە."},{"id":11,"translation":"11. [باوەری نەئینانا وان ب تە، نە ژ بەر زادخوارن، و چۆنا تە بۆ سویكانە، وەكی ئەو دبێژن] بەلێ وان ڕۆژا قیامەتێ ب خۆ، درەو دانا و باوەری پێ نەئینا، و مە بۆ وان ئەوێت قیامەتێ درەو ددانن، ئاگرەكێ دژوار یێ بەرهەڤكری."},{"id":12,"translation":"12. وەختێ ئەو ئاگر ژ جهەكێ دویر وان دبینیت، گوڕگوڕ و گورپەگورپا وی، ژ دویر دبهیسن [و دگەهیتە وان]."},{"id":13,"translation":"13. و وەختێ ئەو گرێدایی، و د جهەكێ تەنگڕا بۆ ناڤ دۆژەهێ دئێنە ئاڤێتن، هنگی دێ نفرینان ل خۆ كەن، و داخوازا نەمانا خۆ كەن."},{"id":14,"translation":"14. ئەڤرۆ جارەكێ ب تنێ داخوازا نەمانا خۆ نەكەن، بەلێ گەلەك جاران داخوازا نەمانێ بكەن [ئەڤرۆ ئیزایا ل سەر هەوە گەلەكە، و یا بێ ڤەبڕە، و ژ هندێ پترە هوین جارەكێ ب تنێ داخوازا نەمانێ بكەن، و ل گەل هندێ‌ ژی بێ هیڤی بن ژ نەمانێ]."},{"id":15,"translation":"15. [هەی موحەممەد] بێژە [وان]: ئەرێ ئەڤە [ئاگرێ هۆسا یێ دژوار] بۆ هەوە چێترە، یان ژی بەحەشتا هەروهەر هەی، ئەوا پەیمان بۆ پارێزكاران پێ هاتییە دان، كو دێ بیتە خەلاتێ وان و دویماهییا وان."},{"id":16,"translation":"16. وان چ بڤێت یێ تێدا هەی، و هەروهەر دێ تێدا مینن، و ئەڤە پەیمانەكە ژ خودایێ تە، هێژایە ژێ بێتە خواستن."},{"id":17,"translation":"17. و ڕۆژا خودێ وان و ئەوێت وان شوینا خودێ دپەرستن كۆم دكەت، و دێ بێژیتە وان [پەرستییان]: ئەرێ هەوە بەندەیێت من ئەڤە، د سەردابرینە و بەرزەكرینە، یان وان ب خۆ ڕێ بەرزەكر و د سەرداچۆن؟"},{"id":18,"translation":"18. ئەو دێ بێژن: ئەم تە ژ هەمی كێماسییان پاقژ دكەین، بۆ مە دورست نەبوو، ئەم چو پشتەڤانان ژ بلی تە، بۆ خۆ بگرین [هەتا كو ئەم بێژینە وان مە بپەرێسن]، بەلێ تە خۆشی دانە وان و باب و باپیرێت وان، هەتا بیرئینانا تە ژ بیركرین، و سوپاسییا نیعمەتێت تە نەكرین، و ئەو ب خۆ ملەتەكێ چۆیی بوون."},{"id":19,"translation":"19. [خودێ دێ بێژیتە وان] ڤێجا [ئەڤە ئەون یێت هەوە دپەرستن] وان هوین ب وێ ئاخڤتنا هەوە دكر، هوین درەوین دەرئێخستن، ڤێجا هوین [وی وەختی، گەلی گاوران] نەشێن ئیزا و عەزابێ ژ خۆ بدەنە پاش، و نەشێن هاریكارییا‏ خۆ [یان یا ئێكدو] ژی بكەن، و كی ژ هەوە ستەمێ بكەت [ئانكو هەڤپشكان بۆ خودێ چێ بكەت]، ب ڕاستی ئەم دێ ئیزایەكا مەزن دەینێ."},{"id":20,"translation":"20. و مە چو پێغەمبەر بەری تە نەهنارتینە، ئەگەر وان ب ڕاستی زاد نەخواربیت و ل سویكان نەگەڕیابن، و مە هندەك ژ هەوە بۆ هندەكێت دی یێت كرینە جهێ جەڕباندنێ [هەژاران ب زەنگینان دجەڕبینین كا دێ سەبری كێشن، و زەنگینان ب هەژاران دجەڕبینین كا دێ سوپاسییا خودێ كەن، و هندەك ژ هەژاران دێ بەری زەنگینان موسلمان بن، كا گرگرە دێ چ كەن] كا دێ سەبرێ [بەرانبەر ئێكدو] كێشن؟ و خودایێ تە ئاگەهـ ژ وان هەیە [كا كی دێ سەبرا خۆ كێشیت، و كی خۆ ل بەر ناگریت]."},{"id":21,"translation":"21. و ئەوێت باوەری ب ڕۆژا قیامەتێ نەی [و نە ل وێ هیڤیێ، ل بەر دەستێ خودێ ڕاوەستن] گۆتن: بلا ملیاكەت ب سەر مەدا هاتبانە خوارێ، یان مە خودایێ خۆ دیتبایە [دا مە باوەری ئینابایە]، ب سویند خۆ مەزن دیتن و خۆ مەزن كرن، و مەزناتی یا ژ قامێ دەرئێخستین."},{"id":22,"translation":"22. ڕۆژا ئەو ملیاكەتان دبینن، وێ ڕۆژێ نەخۆزییا گونەهكاران، و ملیاكەت دێ بێژنە وان: مزگینی ل هەوە یا حەرام و حەرامكرییە."},{"id":23,"translation":"23. و دێ كار و كریارێت وان كرین [ئەوێت وان هزر دكر كو باشینە، و دێ فایدەی گەهینینە وان] ئینین، و دێ وەكی تۆزا بەربا لێ كەین."},{"id":24,"translation":"24. و بەحەشتییان وێ ڕۆژێ، جهێ وان خۆشتر و چێترە، و وان چێترین جهـ بۆ بێنڤەدانا نیڤرۆ یێ هەی."},{"id":25,"translation":"25. ڕۆژا ئەسمان ب عەورێ سپی پرت پرت دبیت، و ملیاكەت ل دویڤ ملیاكەتی دئێنە خوارێ."},{"id":26,"translation":"26. وێ ڕۆژێ خودانی و ملك، ب دورستی یێ خودایێ دلۆڤانە، و ئەو ڕۆژ ل سەر گاوران ڕۆژەكا زێدە گران و ب زەحمەتە."},{"id":27,"translation":"27. و ڕۆژا ستەمكار هەردو دەستێت خۆ دكرینیت و دگەزیت و لەق ددەت، و دبێژیت: خۆزی من ڕێكا سەرفەرازییێ د گەل پێغەمبەری گرتبایە."},{"id":28,"translation":"28. وەی هەوار، خۆزی من فلان [ئەڤێ ئەز ژ ڕێكا ڕاست دەرئێخستیم، و ئەز د سەردا بریم، من بۆ خۆ] نەكربایە هەڤال، و من هەڤالینییا وی نەكربایە."},{"id":29,"translation":"29. ب سویند وی بەرێ من ژ ڕێكا ڕاست وەرگێڕا، پشتی ئەز ڕاستەڕێ بووییم و من باوەری ئینایی، نێ شەیتان زێدە یێ هڤال هێلە [پشتی مرۆڤان سەردا دبەت، و ژ ڕێكا ڕاست دەردئێخیت، وان ب تنێ دهێلیت]."},{"id":30,"translation":"30. و پێغەمبەری گۆت: خودێوۆ، ب ڕاستی ملەتێ من ژ ڤێ قورئانێ یێت دویر كەڤتین، و دەست یێت ژێ بەردایین."},{"id":31,"translation":"31. و [كا چاوا ملەتێ تە دژمنییا تە دكەت] وەسا مە بۆ هەر پێغەمبەرەكی، دژمن ژ گونەهكاران یێت داناین، و بەسی تەیە خودایێ تە ڕاستەڕێكەر و هاریكارێ تە بیت."},{"id":32,"translation":"32. و ئەوێت گاوربوویین گۆتن: بلا قورئان ب جارەكێ و پێكڤە بۆ هاتبایە خوارێ [وەكی هەمی كتێبێت دی یێت ئەسمانی]. پیچ پیچە و جودا جودا ئەم قورئانێ بۆ تە دئینینە خوارێ، دا دلێ تە پێ موكوم بكەین و ب هێز بێخین [و تو دلێت موسلمانان پێ ب هێز بێخی، دا ب ساناهی ژ بەر بكەن و تێ بگەهن، و دا بەردەوام بەرسڤا گاوران بدەی، ل سەر وان تشتێت وان دڤێن تە تێدا ئاسێ بكەن]، و مە قورئان ئایەت ئایەت [ئانكو پیچ پیچە] ب تە [ب ڕێكا جبریلی] دا خواندنێ."},{"id":33,"translation":"33. [هەی موحەممەد] و ئەو [مەخسەد پێ موشرك] چو پسیار و پێشنیارێت عنتیكە یێت وەسا [ژ بۆ شكاندنا تە] بۆ تە نائینن، ئەگەر ئەم بۆ تە بەرسڤا وان دورست، و هێژ ژ پسیارا وان ڕۆنتر و ب ڕامانتر نەئینین."},{"id":34,"translation":"34. ئەوێت ل سەر سەروچاڤان بەر ب دۆژەهێ دئێنە كۆمكرن و ڕاكێشان، ئەڤان جهێ وان هێژ خرابترە، و ڕێبەرزەترن ژی."},{"id":35,"translation":"35. ب سویند مە تەورات دا مووسایی، و مە برایێ وی هاروون ژی دا دگەل، و بۆ كرە هاریكار و پشتەڤان."},{"id":36,"translation":"36. ڤێجا مە گۆتە وان [مەخسەد پێ مووسا و هاروونن]: هوین هەردو هەڕنە دەڤ وی ملەتی، ئەوێ نیشان و موعجیزەیێت مە دەرو دانایین [بەلێ ملەتێ ژێگۆتی گوهێ خۆ نەدا وان، و ب گۆتنا وان نەكر]، ڤێجا مە ژی ژ بەر هندێ ب دژواری د هیلاك برن."},{"id":37,"translation":"37. و ملەتێ نووحی ژی [مە ڤەبراندن] وەختێ وان پێغەمبەر دەروین دانایین [و یێ پێغەمبەرەكی درەوین دانیت و باوەرییێ پێ نەئینیت، ئەو هەمی پێغەمبەران درەوین ددانیت و باوەرێی پێ نائینیت]، مە ئەو [د ئاڤێدا] خەندقاندن، و بۆ خەلكی كرنە چامە، و مە ئیزایەكا ب ژان و دژوار بۆ ستەمكاران بەرهەڤكرییە."},{"id":38,"translation":"38. و مە عاد و (ثمود) [ملەتێ هوود پێغەمبەر و ملەتێ (صالح) پێغەمبەر] و خودانێت بیرێ [ملەتێ شوعەیب پێغەمبەر، و هاتییە گۆتن خەلكێ‌ بیرێ‌: ژ گوندیت سەمودە و هاتییە گۆتن: خەلكێ‌ گوندێ‌ انتاكیانە ئەوێت چێروكا وان دسۆرەتا یاسیندا هاتی و هاتییە گۆتن: ملەتەكە ل دۆر بیرێ كۆم بوو بوون و ژ بەر نەباوەری پێ ئێنانا وان خودێ ئێخستنە د بیرێدا و هەمی هیلاك برن، و هاتییە گۆتن: ملەتەكێ‌ گونەهكارە پێغەمبەرێ‌ خۆ كرنە دبیرێدا و ل سەر سەردەركر]، و گەلەك ملەتێت دی ژی، د ناڤبەرا واندا مە ڤەبراندن."},{"id":39,"translation":"39. و مە بۆ هەمییان بەلگە و نیشان [و سەرهاتی و سەربۆرێت ملەتێت بۆری] ئینان، ڤێجا وەختێ وان ئەڤ بەلگە و نیشانە ب پشت گوهێ خۆڤە هاڤێتین [و چو بۆ خۆ ژێ وەرنەگرتین]، مە هەمی ڤەبراندن و قڕكرن."},{"id":40,"translation":"40. و ب سویند [قورەیشی] یێت هاتینە وی گوندی و یێت تێڕا چۆیین، ئەوێ مە بارانا بەران ب سەردا باراندی [گوندێ سەدووم كو ژ مەزنترین گوندێت (لوط)ییە]، ئەرێ ما وان بەرێ خۆ نەددایێ كا چ ب سەرێ وان هاتییە؟ بەلێ ئەو باوەری ب ڕابوونا پشتی مرنێ نائینن [لەو بۆ خۆ چو چامە و عیبرەتان ژێ ناگرن]."},{"id":41,"translation":"41. و هەر وەختێ ئەو تە ببینن، تڕانەیان بۆ خۆ ب تە دكەن، و دبێژن: ئەڤەیە، یێ خودێ كرییە پێغەمبەر؟!."},{"id":42,"translation":"42. و [دێ بێژن] ئەگەر ژ بەر وێ سەبرێ نەبایە ئەوا مە ل سەر پەرستییێت خۆ كێشایی، نێزیك بوو ئەو [مەخسەد موحەممەد] بەرێ مە ژ وان وەرگێڕیت، و ئەم پەرستنا وان بهێلین، و وەختێ ئەو ئیزا و عەزابێ [یا خودێ] دبینن، هنگی دێ زانن، كا كی یێ گومڕا و ڕێ بەرزەیە [ئەو یان موسلمان]."},{"id":43,"translation":"43. كا بێژە من: ئەوێ دلخوازییا خۆ كرییە پەرستییێ‌ خۆ [و ب دلخوازییا خۆ كری، و گوهێ خۆ دایییە دلێ خۆ]، ڤێجا ما تو دێ وی پارێزی [كو ئەو ب دویڤ دلخوازییا خۆ نەكەڤیت]؟."},{"id":44,"translation":"44. یان ژی تو ل وێ هزرێیی كو باراپتر ژ وان [شیرەتان] گولێ دبن یان تێ دگەهن، ب ڕاستی ئەو [د گولێبوون و تێگەهشتنا خۆدا] وەكی جانەوەرانە، بەلكی خرابتر و ڕێبەرزەترن ژی."},{"id":45,"translation":"45. ما تو بەرێ خۆ نادەیە [هێز و شیان و دورستكرنا] خودایێ خۆ، كا خودایێ تە چاوا سیبەر درێژ كرییە [ژ دەركەڤتنا ڕۆژێ هەتا ئاڤابوونا وێ]، و ئەگەر ڤیابایە دا ڕاوەستینیت [ژ جهەكی نەدچۆ جهەكی]، پاشی مە ڕۆژ بۆ كرە سەبەب و نیشان."},{"id":46,"translation":"46. پاشی هێدی هێدی، پیچ پیچە مە ئەو سیبەر هەلچنی (مە نەهێلا)."},{"id":47,"translation":"47. و ئەو [خودا] ئەوە، یێ شەڤ بۆ هەوە كرییە پەردە و كراس [چونكی شەڤ ب تارییا خۆ، لەشان ژ دیتنێ ڤەدشێریت، هەروەكی جلك لەشێ مرۆڤی ڤەدشێرن]، و مە نڤستن بۆ هەوە یا كرییە ڤەهەسیان [بۆ نەهێلانا وێ وەستیانا هوین د بزاڤا خۆ یا ڕۆژانەدا دبینن، و جارەكا دی دزڤڕنەڤە سەر بزاڤا خۆ]، و مە ڕۆژ یا كرییە وەختێ ڕابوون و بەلاڤبوونا هەوە."},{"id":48,"translation":"48. و هەر ئەوە بای بەری دلۆڤانییا خۆ (بارانێ) ب مزگینی دهنێریت، و مە ئاڤەكا پاقژ ژ عەوران داڕێت."},{"id":49,"translation":"49. دا ئەم پێ (ب وێ ئاڤێ) ئەردەكێ مری و هشك و بێ شینكاتی ساخكەین و شین بكەین، و دا گەلەك ژ ئەوێت مە [ژ ئاڤێ] دایین و چێكرین، ژ جانەوەران و تەرش و تەوالان یان خەلكێ‌ دەشتێ‌ و گەلەك مرۆڤان [خەلكێ‌ باژێران]، ئاڤ بدەین."},{"id":50,"translation":"50. و ب سویند مە ئەو باران ب گەلەك ڕەنگان ب سەر واندا باراندییە [ل هندەك جهان دبارینین و ل هندەكان نە، ل هندەكان گەلەكێ دبارینین و ل هندەكان كێم دبارینین، و ل هندە جهێت ب ڕەخێكڤە ل ڕەخەكی دبارینین، و ل ڕەخێ دی نە]، دا مرۆڤ هزرا خۆ بكەن و بزانن [ئەوێ ئەرد ساخكری، دشێت مرییان ژی ژ گۆڕان ڕاكەتەڤە و ساخ بكەت]، بەلێ باراپتر ژ مرۆڤان بەرانبەری نیعمەتا باران هاتنێ نە د سوپاسدارن."},{"id":51,"translation":"51. و ئەگەر مە ڤیابایە، دا بۆ هەر گوندەكی پێغەمبەرەكی هنێرین [وان ژ ئیزایا ڕۆژا قیامەتێ بترسینیت ]، [بەلێ ژ بۆ قەدر و ڕێزگرتنا تە، مە تو كرییە پێغەمبەرێ هەمییان ]."},{"id":52,"translation":"52. ڤێجا [هەی موحەممەد] گوهێ خۆ نەدە گاوران، و جیهادەكا مەزن ب قورئانێ د گەل وان بكە."},{"id":53,"translation":"53. و ئەوە یێ هێلایی هەردو دەریا بگەهنە ئێك و بكەڤنە ڕەخێك، ئەڤە یا شرین و خۆشە، و ئەڤە زێدە یا سویرە (شۆرە) [نائێتە ڤەخوارن] و ناڤبڕەك یا ئێخستییە د ناڤبەرا واندا [دا تێكەل نەبن ]، و ئێكا ل ئێكێ حەرامكری تێكەلی ئێك ببن [نەیا شرین سویر (شۆر) دبیت، و نەیا سویر شرین دبیت، و هەر ئێك وەكی خۆ دمینیت]."},{"id":54,"translation":"54. و ئەوە یێ مرۆڤ ژ ئاڤێ چێكری، و كرییە مێر [كو مرۆڤانییا خوینێ پێ چێ دبیت] و ژن [كو خزمانی پێ چێ دبیت]، و خودایێ تە یێ پێڤەهاتییە."},{"id":55,"translation":"55. [دگەل ڤێ ژی ئەو] وان شوینا خودێ دپەرێسن ئەوێت نە فایدەیی دگەهیننە وان، نە ژی زیانێ.. و گاور هاریكار و پشتەڤانێت ئێكدونە ل سەر نەگوهداری و نەیارەتییا خودایێ خۆ."},{"id":56,"translation":"56. [هەی موحەممەد] مە تو نە هنارتییە، بۆ هندێ‌ ب تنێ‌ نەبیت ببییە مزگینئین و ئاگەهداركەر."},{"id":57,"translation":"57. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەز چو كرێیان بەرانبەری گەهاندنا ڤێ پەیامێ ژ هەوە ناخوازم، بەلێ یێ بڤێت ڕێیەكێ بۆ خودایێ خۆ بگریت، بلا بگریت [ئانكو ئەز چو مالی ژ هەوە ناخوازم، تشتێ ئەز دخوازم ئەوە، كو هوین ڕێكا خودێ بگرن، و كرێیا من خودێ دێ دەتە من]."},{"id":58,"translation":"58. و پشتا خۆ ب خودایێ هەر ساخ، ئەوێ مرن بۆ نەیی، گەرەم بكە، و تەسبیح و پەسنا وی بكە، و ژ كێم و كاسیان پاقژ بكە، و بەسی وییە ئەو ب گونەهێت بەندەیێت خۆ یێ ئاگەهدار و شارەزا بیت."},{"id":59,"translation":"59. ئەوێ ئەرد و ئەسمان و هندی د ناڤبەرا واندا هەی، د شەش ڕۆژاندا دایین، پاشی بلندبوویە سەر عەرشی [بلندبوونەكا هێژایی وی، و بێ چاوایی]، ئەو خودایێ دلۆڤانە، ڤێجا ژ وی بخوازە، ئەو یێ‌ شارەزایە [یان پسیارا خۆ د ڕاستا خودێدا، ژ شارەزایان بكە]."},{"id":60,"translation":"60. و وەختێ پێغەمبەر دبێژیتە [وان موشركان]: بۆ خودایێ دلۆڤان هەڕنە سوجدەیێ، دێ بێژن: [خودایێ] دلۆڤان كییە؟ ئەرێ ئەم سوجدەیێ بۆ وی ببەین یێ تو دبێژییە مە [و یێ ئەم نەنیاسین]؟! و ڤێ گۆتنێ ئەو پتر ژ دینی دویر ئێخستن."},{"id":61,"translation":"61. پاك و بلندبوو، و پڕ خێر و بەرەكەت بوو ئەو خودایێ ئەسمان بۆ ستێران كرییە جهـ و قویناخ، و ڕۆژا گەش و هەیڤا ڕۆنكەر كرینە تێدا."},{"id":62,"translation":"62. و ئەو خودایێ شەڤ و ڕۆژ ئێخستینە دویڤ ئێك، كو ئێك جهێ ئێكێ بگریت، بۆ یێ بڤێت [كەرەم و نیعمەتێت] خودێ بینیتە بیرا خۆ یان سوپاسییا وی بكەت."},{"id":63,"translation":"63. و بەندەیێت خودایێ دلۆڤان [یێت دورست] ئەون، ئەوێت ب ئەدەب و بێ مەزنایی، ل سەر ئەردی ب ڕێڤە دچن، و ئەگەر نەزانان [ب ڕەقی] ئاخاڤتن، ئاخڤتنەكا وەسا دبێژن ژ گونەهێ ب سلامەت بن، و وەكی وان ب ڕەقی وان نائاخێڤن."},{"id":64,"translation":"64. و ئەون ئەوێت بۆ خودایێ خۆ، شەڤان ب سوجدە و ڕابوونانڤە دبۆرینن [ئانكو شەڤنڤێژان دكەن]."},{"id":65,"translation":"65. و ئەون ئەوێت دبێژن: خودێوۆ، عەزابا دۆژەهێ ژ مە بدە پاش، ب ڕاستی عەزابا وێ یا بەردەوامە [ئەگەر مرۆڤێ گاور گرت، ژێڤە نابیت]."},{"id":66,"translation":"66. ب ڕاستی دۆژەهـ پیسە بنەجهە و پیسە وارگەهە."},{"id":67,"translation":"67. و ئەون ئەوێت وەختێ مالی دمەزێخن، نە دەرێژییێ‌ دكەن و نە چرویكییێ‌ دكەن، و ئەو د ناڤبەرا ڤان هەردو سالۆخەتاندا ناڤنجینە."},{"id":68,"translation":"68. و ئەون ئەوێت ژ بلی خودێ، دوعایان ژ كەسێ دی نەكەن [ژ بلی خودێ كەسێ نەپەرێسن] و ئەو، ئەو مرۆڤێ خودێ كوشتنا وی دورست نەكری، و ب هەقی نەبیت [كو بەرانبەر ئێكێ دی بێتە كوشتن] ناكوژن، و زنایێ و دەهمەن پیسییێ‌ ناكەن، و هەركەسێ ڤان بكەت، دێ گونەهـ ل سەر ستویر بن، و دێ پێ ئێتە جزاكرن."},{"id":69,"translation":"69. ڕۆژا قیامەتێ ئیزا دێ ل سەر بیتە دوقات، و هەروهەر دێ ڕەزیل و شەرمزار تێدا مینیت [چونكی گونەهـ ژی دا د گەل گاورییێ]."},{"id":70,"translation":"70. ژ بلی وی یێ تۆبەكری و باوەری ئینای و كار و كریارێت ڕاست و قەنج كرین، ئەڤێت هۆسا، خودێ دێ گونەهێت وان كەتە خێر [ئانكو دێ گونەهێت وان ژێبەت، و خێران دێ ل جهێ وان دانیت]، و خودێ ب خۆ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":71,"translation":"71. و ئەوێ تۆبە بكەت و [پاشی] كارەكێ ڕاست و باش بكەت، ب ڕاستی ئەو زڤڕینەكا دورست ب بال خودێڤە زڤڕی."},{"id":72,"translation":"72. و ئەون ئەوێت بەرهەڤ نەبن خرابییێ و پویچییێ‌ بكەن [چ شرك چ درەو چ شەهدەزۆری چ ژی هەر تشتەكێ پویچێ دی]، و ئەوێت گاڤا د بەر تشتێ بێ فایدەڕا [چ گۆتن چ كریار] دبۆرن، ڕوییێ خۆ ژێ وەردگێڕن، بێ خۆشكاندن [نە پشكدارییا وان دكەن، نە ژی ژ وان ڕازی دبن]."},{"id":73,"translation":"73. و ئەون ئەوێت گاڤا ب ئایەتێت قورئانێ هاتنە شیرەتكرن یان بۆ هاتنە خواندن، خۆ لێ كەڕ و كۆرە ناكەن [گوه و چاڤێت خۆ بۆ ڤەدكەن]."},{"id":74,"translation":"74. و ئەون ئەوێت دبێژن: خودێوۆ، تو وان هەڤسەر و وێ دویندەهێ بدە مە، ئەوێت چاڤ پێ ڕۆن و خۆش دبن [و دل پێ ڤەهەسن]، و تو مە بۆ پارێزكاران، بكە پێشی و جهێ چاڤلێكرنێ د باشییێدا."},{"id":75,"translation":"75. ئەڤە [خودانێت ڤان سالۆخەتان] دێ ب بلندترین جهێت بەحەشتێ ئێنە خەلاتكرن، ژ بەر وێ سەبرا وان ل سەر پەرستن و گوهدارییا خودێ كێشایی، و ب خێرهاتن و ب سلاڤ، ملیاكەت دێ ب بەرڤە ئێن."},{"id":76,"translation":"76. هەروهەر دێ تێدا بن، چ خۆش جهـ و چ خۆش وارگەهە."},{"id":77,"translation":"77. ما خودێ دێ چ ل هەوە كەت، و چ ژ هەوە دێ گەهیتێ [ئانكو دەولەمەندە، و چو پاكی ب هەوە نینە، و هوین نەداینە دا هوین مفایەكی بگەهیننێ] ژ بلی پەرستنا هەوە بۆ وی [ئانكو هوین بەس بۆ پەرستنا خۆ، یێت داین]، ب سویند [گەلی گاورێت خەلكێ مەكەهێ] هەوە پێغەمبەر و قورئان درەو دانان، ڤێجا هوین دێ ب بەر ئیزایێ كەڤن و ئیزا ژ هەوە ڤەنابیت."}]},{"id":26,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (طسم) [هۆسا دئێتە خواندن (طا، سین، میم) و ئەڤە و هەمی تیپێت دەستپێكا سۆرەتان، نیشانن ل سەر ئیعجازا قورئانێ]."},{"id":2,"translation":"2. ئەڤە ئایەتێت كتێبا ڕۆنكەرن."},{"id":3,"translation":"3. نێزیكە تو ژ خەمان خۆ بكوژی و د هیلاك ببەی، چونكی ئەو باوەرییێ نائینن."},{"id":4,"translation":"4. و ئەگەر مە حەزكربایە، ئەم دا موعجیزەیەكێ ژ ئەسمانی بۆ وان هنێرین، دا ستۆیێت وان هەر چەمیایی بۆ مینن [ڤیابانە نەڤیابانە دا باوەرییێ ئینن، بەلێ مە ئەڤ باوەرییە ژ وان نەڤێت و ئەم وەناكەین، مە دڤێت ئەو، ب دلێ خۆ و بێ كۆتەكی، باوەرییێ بینن]."},{"id":5,"translation":"5. و چو ئایەتێت نوی ژ قورئانێ، ژ دەڤ خودایێ دلۆڤان [بۆ گاور و موشركان] نەدهاتن، ئەگەر وان ڕوییێ خۆ ژێ وەرنەگێڕابایە [و ب درەو نەدانابایە]."},{"id":6,"translation":"6. ب سویند وان [ئەو هەقییا بۆ وان هاتی] درەو دانا [و باوەری پێ نەئینا]، ڤێجا نێزیك دێ زانن كا دێ چ ب سەرێ وان ئێت [و جزایێ وێ، ئەوا وان تڕانە پێ دكرن، دێ هەر ئێت]."},{"id":7,"translation":"7. ما وان بەرێ خۆ نەددا ئەردی، كا چاوا مە ب هەمی ڕەنگێت پڕ مفا، شینكرییە [ئەوێت كەسێ شیانا وان نەی، ژ بلی خودێ]."},{"id":8,"translation":"8. ب ڕاستی ئەڤە بەلگە و نیشانەكە [رۆن و ئاشكەرایە ل سەر ئێكتایییا خودێ، و ل سەر شیانا وی كو جارەكا دی مرییان پشتی مرنێ ساخكەتەڤە]، بەلێ باراپتر ژ وان باوەرییێ نائینن."},{"id":9,"translation":"9. و ب ڕاستی خودایێ تە یێ سەردەست و زال [زالە ل سەر وان كو وان ئیزا بدەت، و دشێت تۆلێ ل وان ڤەكەت] و دلۆڤانە [وەختێ مۆلەت دایییە بەندەیێت خۆ، و لەز ل ئیزادانا وان نەكری]."},{"id":10,"translation":"10. و بێژە وان وەختێ خودایێ تە گازی مووسایی كری و گۆتیێ، هەڕە دەڤ ملەتێ ستەمكار."},{"id":11,"translation":"11. ملەتێ فیرعەونی، ما ئەو ژ ئیزادانا خودێ ناترسن."},{"id":12,"translation":"12. [مووسایی] گۆت: خودێوۆ، ب ڕاستی ئەز دترسم ئەو من درەوین دانن، و باوەر ژ من نەكەن."},{"id":13,"translation":"13. و سینگێ من [ژ بەر درەو دانانا وان بۆ من] تەنگ ببیت، و ئەزمانێ من نەگەڕیت، ڤێجا [جبرائیلی ب وەحییێ] بهنێرە بۆ هاروونی [دا د گەل من ببیتە پێغەمبەر، و بۆ من ببیتە هاریكار]."},{"id":14,"translation":"14. و وان تۆلەكا ل سەر من، ڤێجا ئەز دترسم [بەری پەیاما تە بگەهینمە وان، تۆلا خۆ ل من ڤەكەن و] من بكوژن."},{"id":15,"translation":"15. [خودێ] گۆت، نەخێر [ئەو نەشێن تە بكوژن]، ڤێجا تو و هاروون ب نیشان و موعجیزەیێت مەڤە هەڕن، ب ڕاستی ئەز یێ د گەل هەوە [ب پارستن و چاڤدێرییا خۆڤە]، و من های ژێ هەیە [كا دێ چ بێژن، و دێ چ بێژنە هەوە]."},{"id":16,"translation":"16. هوین هەردو هەڕنە دەڤ فیرعەونی، و بێژنێ، ب ڕاستی ئەم هەردو هنارتییێت خودانێ هەمی جیهانانین."},{"id":17,"translation":"17. ڤێجا ئسرائیلییان د گەل مە بهنێرە [و بەس وان ئەزیەت بدە]."},{"id":18,"translation":"18. [ڤێجا وەختێ فیرعەونی مووسا دیتی، و ئاخڤتنێت وی بهیستین] گۆت: ما مە تو ب بچویكاتی د ناڤ خۆدا خودان نەكربووی؟ و تو ب سالان د ناڤ مەدا نەمابووی؟ [ڤێجا كەنگی و د كیرێڕا تو بوویە پێغەمبەر]."},{"id":19,"translation":"19. [و بەرانبەری قەنجییێت مە د گەل تە كرین] تە ئەو كریار ژی كر یا تە كری [ئانكو تە ئێك ژ مە كوشت]، و دیارە تو ژ چاڤنق و بێ نان و خوێیانی [وەختێ تە قەنجییێت مە ژ بیركرین، و ئێك ژ مە كوشتی]."},{"id":20,"translation":"20. [مووسایی] گۆت: من ئەو كریارە كر، و من نەزانی دێ ئێتە كوشتن [مەخسەدا من كوشتنا وی نەبوو، دەمێ من كری]."},{"id":21,"translation":"21. ڤێجا وەختێ ئەز ژ هەوە ترسیایم، ئەز ژ هەوە ڕەڤیم [ژ ترسا هندێ هوین من بكوژن]، ڤێجا خودایێ من پێغەمبەراتی و زانین دا من، و ئەز كرمە ژ پێغەمبەران."},{"id":22,"translation":"22. و تو ڤێ ل سەر من دكەیە منەت كو تە ئەز خودان كریمە، و تە ئسرائیلی بۆ خۆ كرینە كۆلە و سەپان [تە كوڕێت وان دكوشتن، و كچێت وان بۆ خۆ دكرنە خدام، هەر ژ بەر هندێ دەیكا من ژ ترساندا، ئەز ب ئاڤێدا بەردام، و تە ئەز ژ ئاڤێ ئینامە دەر و خودانكرم، و ل بەر چاڤێت تە ئەز مەزن بووم]."},{"id":23,"translation":"23. فیرعەونی گۆت: خودانێ هەمی جیهانان كییە؟"},{"id":24,"translation":"24. [مووسایی] گۆت: [خودانێ هەمی جیهانان] خودانێ ئەرد و ئەسمانان و هندی د ناڤبەرا واندایە، ئەگەر هەوە ئێقین ب تشتەكی هەبیت، ئەڤە ژ هەمی تشتان هێژاترە هەوە ئێقین پێ هەبیت، چونكی یێ ئاشكەرایە."},{"id":25,"translation":"25. [فیرعەونی] گۆتە یێت دەوروبەرێت خۆ، هەوە گولێ هەیە [كا مووسا چ دبێژیت]؟!."},{"id":26,"translation":"26. [مووسایی] گۆت: [بەلێ] ئەو خودایێ هەوەیە، و خودایێ باب و باپیرێت هەوەیێت كەڤنە ژی."},{"id":27,"translation":"27. [فیرعەونی] گۆت: ب ڕاستی ئەڤ پێغەمبەرێ هەوە ، ئەڤێ بۆ هەوە هاتییە هنارتن، یێ دینە."},{"id":28,"translation":"28. [مووسایی] گۆت: ئەو خودایێ ڕۆژهەلاتێ و ڕۆژئاڤایێیە و هندی د ناڤبەرا واندا، ئەگەر هەوە عەقل هەبیت [چونكی هەر ئەوە یێ هەڕۆ، ڕۆژێ ژ ملێ ڕۆژهەلاتێ دەردئێخیت، و ل ملێ ڕۆژئاڤایێ ئاڤا دكەت، و هوین ڤێ چەندێ ب چاڤێ سەرێ خۆ دبینن، ما ئەڤە عەقلەكی نادەتە هەوە]."},{"id":29,"translation":"29. [فیرعەونی] گۆت: ئەگەر تە خودایەكێ دی ژ بلی من گرت، ب سویند ئەز دێ تە كەمە د زیندانێدا [و ئەڤە ڕێكەكا كەڤنەنوییە، هەر گاڤەكا دژمنێت پەیاما خودێ بێ هیڤی بوون، ڕێكا پەیاما خودێ ب دان و ستاندنێ بگرن، دەست ب گەف و ئێشاندن و زیندانكرنێ دكەن]."},{"id":30,"translation":"30. [مووسایی] گۆت: خۆ ئەگەر ئەز بەلگە و نیشانەكا ئاشكەرا ژی بۆ تە بینم [تو دێ هەر من كەیە د زیندانێدا؟]."},{"id":31,"translation":"31. [فیرعەونی] گۆت: كا وێ بەلگە و نیشانێ بینە، ئەگەر تو ژ ڕاستگۆیان بی [دا سەحكەینێ، كا وەسایە وەكی تو دبێژی]."},{"id":32,"translation":"32. ڤێجا [مووسایی] دارێ خۆ هاڤێت، و بوو مارەكێ دورست و ئاشكەرا."},{"id":33,"translation":"33. و دەستێ خۆ [ژ پاخلا خۆ] دەرئێخست، سپی بۆ تماشەكەران دەركەڤت."},{"id":34,"translation":"34. [فیرعەونی] گۆتە سەرۆك و گرەگرێت دۆرماندۆری خۆ: ب ڕاستی ئەڤە سێرەبەندەكێ زێدە زانایە."},{"id":35,"translation":"35. دڤێت هەوە ب سێرەبەندییا خۆ ژ ئەردێ هەوە [كو مسرە] دەربێخیت، ڤێجا كا هوین چ دبێژن [ئەم چ لێ بكەین]، و چ فەرمانێ ددەن [د ڕاستا ویدا]."},{"id":36,"translation":"36. گۆتن: وی و برایێ وی گیرۆكە، و كۆمكەران بهنێرە باژێران."},{"id":37,"translation":"37. بلا هەمی سێرەبەندێت زێدەزانا بۆ تە بینن."},{"id":38,"translation":"38. ڤێجا سێرەبەند هەمی ل وەختێ دیاركری، هاتنە كۆمكرن."},{"id":39,"translation":"39. [وێ ڕۆژێ فیرعەونی] گۆتە خەلكی: لەزێ بكەن كۆم ببن."},{"id":40,"translation":"40. بەلكی ئەم ب دویڤ سێرەبەندان بكەڤین، ئەگەر ئەو سەركەڤتن [وەسا خۆ دیاركرن هەروەكی ئەو د گەل كەسێ نە، و نە وان سێرەبەند كۆمكرینە]."},{"id":41,"translation":"41. ڤێجا وەختێ سێرەبەند [ئەوێت هاتینە كۆمكرن] هاتینە دەڤ فیرعەونی، گۆتنێ: ئەرێ خەلاتەك بۆ مە هەیە، ئەگەر ئەم سەركەڤتین."},{"id":42,"translation":"42. [فیرعەونی] گۆت: بەلێ.. [هەوە خەلاتێ خۆ یێ هەی] و دێ ژ وان ژی بن، یێت نێزیكی من."},{"id":43,"translation":"43. مووسایی گۆتە وان [گەلی سێرەبەندان]: كا دێ چ هاڤێژن، باڤێژن."},{"id":44,"translation":"44. ڤێجا [سێرەبەندان] وەریس و دارێت خۆ هاڤێتن، و گۆتن: ب مەزناتی و هێزا فیرعەونی، ئەم دێ سەركەڤین."},{"id":45,"translation":"45. ڤێجا [پاشی] مووسایی دارێ خۆ هاڤێت [و وەختێ دارێ خۆ هاڤێتی]، وی [دارێ مووسایی] وەریس و دارێت وان [سێرەبەندان] ب جارەكێ داعویران [و ئەو چاڤ سحراندن، و خاپاندنا وان كری، هەمی پویچ كر]."},{"id":46,"translation":"46. ڤێجا [وەختێ سێرەبەندان ئەڤ ڕاستییە دیتی، و هەقی ئاشكەرا بووی و سێرەبەندییا وان پویچ بووی] سێرەبەندان خۆ بەردا ئەردی، و چۆنە سوجدەیێ."},{"id":47,"translation":"47. گۆتن: مە باوەری ب خودایێ، هەمی خەلكی، ئینا."},{"id":48,"translation":"48. خودایێ مووسایی و هاروونی."},{"id":49,"translation":"49. [فیرعەونی] گۆتە [سێرەبەندان]: ئەرێ هەوە باوەری پێ ئینا، بەری ئەز دەستویرییا هەوە بدەم، دیارە ئەو مەزن و مامۆستا و سەیدایێ هەوەیە، یێ سێرەبەندی نیشا هەوە دایی، ڤێجا هوین دێ زانن [كا ئەز دێ چ ب سەرێ هەوە ئینم]، ب ڕاستی ئەز دێ دەست و پیێت هەوە چەپ و ڕاست ژێڤەكەم، پاشی دێ هەوە هەمییان ب دارانڤە هەلاویسم، هەتا هوین دمرن."},{"id":50,"translation":"50. [سێرەبەندان] گۆتن: خەم ناكەت [هەر تشتێ بێتە سەرێ مە، ژ بەر باوەریئینانا مە ژ ئیزایا دنیایێ، چو زیانێ ناگەهینیتە مە]، ب ڕاستی ئەم دێ ب بال خودایێ خۆڤە زڤڕین."},{"id":51,"translation":"51. چونكی مە بەری هەمییان باوەری پێ ئینا، ئەم تەمایییا هندێ دكەین، خودایێ مە ل مە نەگریت، و گونەهێت مە ژێ ببەت."},{"id":52,"translation":"52. و مە وەحی بۆ مووسایی هنارت، كو ب شەڤ بەندەیێت من [ئەوێت باوەری پێ ئینایین، ژ ئسرائیلییان] دەربێخیت [ژ مسرێ بۆ سەر دەریایا سۆر]، ب ڕاستی ئەو دێ ب دویڤ هەوە كەڤن."},{"id":53,"translation":"53. ڤێجا [دەمێ] فیرعەون [ب دەركەڤتنا وان حەسیایی] هنارتە هەمی باژێران، و لەشكەر كۆمكر."},{"id":54,"translation":"54. [و فیرعەونی] گۆت: ب ڕاستی ئەڤە دەستەكەكا كێمن [و بێ مرۆڤن]."},{"id":55,"translation":"55. و ب ڕاستی وان كەربێت مە یێت ڤەكرین."},{"id":56,"translation":"56. و ئەم هەمی یێت كاركری و هشیارین [هەچیێ دژی مە ڕاوەستیت، و ژ بەر ئەمرێ مە دەركەڤیت، ئەم ناهێلین]."},{"id":57,"translation":"57. ڤێجا مە ئەو هەمی [فیرعەون و لەشكەرێ وی] ژ جنیك و باخچە و كانیان دەرئێخستن."},{"id":58,"translation":"58. و مە ئەو ژ گەنجخانە و شوینوارێت وان، یێت خۆش و بەرفرەهـ دەرئێخستن."},{"id":59,"translation":"59. و هۆسا مە ئەو دەرئێخستن، و ئسرائیلی كرنە وێرس و میراتخۆرێت وان."},{"id":60,"translation":"60. و د گەل ڕۆژهەلاتێ [فیرعەون و لەشكەرێ خۆ] ب دویڤ وان كەڤتن."},{"id":61,"translation":"61. ڤێجا وەختێ هەردو كۆم بۆ لێك ئاشكەرا بوویین، و ئێكدو دیتین، هەڤالێت مووسایی گۆتن: بێ گۆمان ئەڤە گەهشتنە مە."},{"id":62,"translation":"62. [مووسایی] گۆت: نەخێر.. ئەو ناگەهنە مە [نەترسن]، ب ڕاستی خودایێ من یێ د گەل من [ب ڕاستەڕێیییێ و هاریكارییا‏ خۆڤە]، دێ ڕێكەكێ بۆ مە ڤەكەت و نیشا مە دەت."},{"id":63,"translation":"63. ڤێجا مە وەحی بۆ مووسایی هنارت، مە گۆتێ: دارێ خۆ ل دەریایێ بدە [دارێ خۆ لێدا]، ڤێجا دەریا ژێكڤەبوو، بوو دو فلق و هەر فلقەكا ئاڤێ وەكی چیایەكێ مەزن بوو [ئبن عەباس دبێژیت: دوازدە ڕێكێت هشك ل دویڤ هەژمارا ئویجاخێت ئسرائیلییان لێ ڤەبوون ]."},{"id":64,"translation":"64. و هنگی (وی دەمی) مە ئەوێت دی [فیرعەون و لەشكەرێ وی] نێزیكی وان كرن [هەتا هەمی گەهشتینە دەریایێ، و داینە دویڤ وان]."},{"id":65,"translation":"65. و مە مووسا و ئەوێت دگەل، هەمی رزگار كرن."},{"id":66,"translation":"66. پاشی ئەوێت دی [ئانكو فیرعەون و ئەوێت د گەل وی، ئەوێت داینە دویڤ وان، و دڤیان مووسایی و ئسرائیلییان ڤەگێڕن] هەمی مە خەندقاندن [و مە دەریا لێ ئینا ئێك]."},{"id":67,"translation":"67. ب ڕاستی ئەڤە [د چیڕۆكا مووسایدا، هەر ژ دەسپێكێ هەتا فیرعەون و لەشكەرێ وی د ئاڤێدا خەندقین] نیشان و بەلگەیەكا ئاشكەرا و گۆمانبڕە [ل سەر دەستهەلاتدارییا خودێ، و ل سەر هندێ كو خودێ دێ خودان باوەران هەر سەرئێخیت و ڕزگار كەت، و دێ دژمنێت وان بەرئاتاف كەت، چەند ب هێز بن]، و پترییا وان [ملەتێ مووسایی] نە ژ خودان باوەران بوون."},{"id":68,"translation":"68. و ب ڕاستی خودایێ تە، تۆلێ ژ دژمنێت خۆ ڤەدكەت، و دلۆڤانییێ ب وەلیێت خۆ دبەت."},{"id":69,"translation":"69. و بەحسێ ئیبراهیمی بۆ وان بكە."},{"id":70,"translation":"70. دەمێ گۆتییە بابێ خۆ و ملەتێ خۆ، ئەرێ هوین چ دپەرێسن؟."},{"id":71,"translation":"71. گۆتن: ئەم هندەك بوتان دپەرێسین، و ئەم بەردەوامین ل سەر پەرستنا وان."},{"id":72,"translation":"72. [ئیبراهیمی] گۆت: [ئەرێ ئەڤێت هوین دپەرێسن] وان های ژ هەوە هەیە، وەختێ هوین گازی وان دكەن؟."},{"id":73,"translation":"73. یان ژی ئەو مفا و زیانەكێ دگەهیننە هەوە؟."},{"id":74,"translation":"74. [چو بەرسڤ بۆ نەدیتن ئینا] گۆتن: نە‌و [نە های ژ مە هەنە، و نە چو مفایی دگەهیننە مە، و نە ژی چو زیانێ..] بەلێ مە دیت باب و باپیرێت مە ژی، هەر ئەڤە دكرن [بوت دپەرستن، ڤێجا ئەم ژی چاڤ ل وان دكەین]."},{"id":75,"translation":"75. [ئیبراهیمی] گۆت: ئەرێ هەوە هزرا خۆ كرییە، كا هوین چ دپەرێسن؟."},{"id":76,"translation":"76. هوین و باب و باپیرێت خۆ یێت كەڤن [دزانن هوین چ دپەرێسن؟]."},{"id":77,"translation":"77. ب ڕاستی ئەو هەمی دژمنێت منن، ژ بلی خودانێ هەمی جیهانان كو خودێیە."},{"id":78,"translation":"78. ئەوێ ئەز داییم [ئەوە خودانێ هەمی جیهانان]، و ئەو دێ بەرێ من دەتە ڕێكا ڕاست [نە بوتێت هوین دپەرێسن]."},{"id":79,"translation":"79. و ئەوێ خوارن و ڤەخوارنێ ددەتە من [ئانكو من ب خوران و ڤەخوارنا خۆ ساخ دهێلیت]."},{"id":80,"translation":"80. و ئەوێ گاڤا ئەز نەساخ بووم، ئەو ساخی و سلامەتییێ‌ ددەتە من، و من ساخ دكەت."},{"id":81,"translation":"81. و ئەوێ من دمرینیت، و پاشی پشتی مرنێ من ساخ دكەتەڤە."},{"id":82,"translation":"82. و ئەوێ ئەز ژێ ب هیڤی، كو گونەهێت من ڕۆژا قیامەتێ و جزادانێ ژێ ببەت."},{"id":83,"translation":"83. خودێوۆ تو زانین و تێگەهشتن و پێغەمبەراتییێ بدە من، و تو من [د دنیایێ و ئاخرەتێدا] بگەهینە مرۆڤێت باش و ڕاستكار."},{"id":84,"translation":"84. و تو ناڤێ من ب قەنجی و باشی بهێلە د ناڤ واندا، یێت د دویڤ منڕا دئێن [كو ب باشی بەحسێ من بكەن هەتا ڕۆژا قیامەتێ، ئەڤە د دنیایێدا]."},{"id":85,"translation":"85. و تو من [ڕۆژا قیامەتێ] بكە ژ وێرسێت بەحەشتا پڕ خێر و بەرەكەت."},{"id":86,"translation":"86. و گونەهێت بابێ من ژێ ببە، ب ڕاستی ئەو ژ ڕێبەرزە و گۆمڕایانە. [هەلبەت ئەڤ دوعایە ژ ژڤانەكێ‌ بوو و بەری بزانیت بابێ‌ وی باوەرییێ‌ نائینیت و دێ‌ ل سەر گاورییێ‌ چیت]."},{"id":87,"translation":"87. و تو من ڕسوا و شەرمزار نەكە، وێ ڕۆژا هەمی خودان ڕوح تێدا زێندی دبن، و كۆم دبن."},{"id":88,"translation":"88. ڕۆژا كوڕ و كچ و چو تشتێ دی فایدەی نەگەهینیتە مرۆڤی."},{"id":89,"translation":"89. ژ بلی كو مرۆڤ ب دلەكێ ساخلەم و دورست و ب باوەر بچیتە دەڤ خودێ."},{"id":90,"translation":"90. و بەحەشت بۆ خودێناس و پارێزكاران بەرهەڤ بوو، و هاتە نێزیككرن."},{"id":91,"translation":"91. و دۆژەهـ بۆ سەرداچۆیی و گونەهكاران پێشچاڤ بوو."},{"id":92,"translation":"92. و دێ بێژنە وان: كانێ ئەوێت هەوە پەرستین؟."},{"id":93,"translation":"93. ئەرێ ئەوێت هەوە شوینا خودێ پەرستین هاری هەوە دكەن [ئانكو هەوە ژ ئیزایا خودێ ڕزگار دكەن]، یان ژی دشێن هاری خۆ بكەن [و ئیزایێ ژ خۆ بدەنە پاش]."},{"id":94,"translation":"94. ڤێجا ئەو و پەرستییێت وان، ئێك ل دویڤ ئێكی سەروسەر هاڤێتنە تێدا [د جەهنەمێدا]."},{"id":95,"translation":"95. و هەمی لەشكەرێ شەیتانی ژی سەروسەر هاڤێتنە د جەهنەمێدا."},{"id":96,"translation":"96. گۆتنە پەرستییێت خۆ، و جڕەبڕا وان بوو د دۆژەهێدا."},{"id":97,"translation":"97. سویند ب خودێ ئەم د خەلەتی و گومڕایییەكا ئاشكەرادا بوویین ."},{"id":98,"translation":"98. وەختێ مە هوین ئینایینە ڕێزا خودێ [و مە هوین پەرستین]."},{"id":99,"translation":"99. ژ گونەهكاران [سەرگاور و كەنكەنەیان، ژ شەیتانێت جناوەر و مرۆڤان] پێڤەتر، كەسێ ئەم د سەردا نەبرین."},{"id":100,"translation":"100. ڤێجا ئەڤرۆ مە چو مەهدەرچی نینن [وەكی خودان باوەران هەین، ژ پێغەمبەر و ملیاكەتان]."},{"id":101,"translation":"101. و چو هەڤالێت نێزیك و خۆشتڤی ژی نینن [كو هاریكارییا‏ مە بكەن، و مە ژ ئیزایا خودێ ڕزگار بكەن، یان هەڤالینییا وان بكەین، چونكی قیامەتێ بەس موسلمان هەڤالینییا ئێكدو دكەن، و یێت دی چەند خۆشتڤیێت ئێك بوون د دنیایێدا، ڕۆژا قیامەتێ هند دبنە نەیارێت ئێك]."},{"id":102,"translation":"102. و ئەگەر زڤڕینەكا دی، مە هەبایە بۆ دنیایێ، ئەم دا بینە خودان باوەر."},{"id":103,"translation":"103. ب ڕاستی ئەڤە [بەحسكرنا پێغەمبەران و دویماهیكا گاوران ڕۆژا قیامەتێ‌] نیشان و بەلگەیە، بەلێ باراپتر ژ وان [ژ قورەیشییان] باوەری نەئینان."},{"id":104,"translation":"104. و ب ڕاستی خودایێ تە سەردەستی دژمنێت خۆیە، و دلۆڤانە بۆ خودێناسان."},{"id":105,"translation":"105. ملەتێ نووحی ژی، پێغەمبەر درەوین دانان."},{"id":106,"translation":"106. وەختێ برایێ وان نووحی، گۆتییە وان: ما هوین ژ خودێ ناترسن؟ [هوین غەیری وی دپەرێسن]."},{"id":107,"translation":"107. ب ڕاستی ئەز بۆ هەوە پێغەمبەرەكێ ئەمینم."},{"id":108,"translation":"108. ڤێجا تەقوایا خودێ بكەن [ب گوهدارییا وی خۆ ژ ئیزایێ بدەنە پاش]، و گوهێ خۆ بدەنە من [پەرستنا غەیری خودێ بهێلن]."},{"id":109,"translation":"109. [و ل سەر گەهاندنا ڤێ نامەیێ، و ڤان شیرەتان] ئەز چو كرێیان ژ هەوە ناخوازم [ئەز چو ژ هەوە ناخوازم، هوین ژبەر، گوهێ خۆ نەدەنە من]، كرێیا من ل سەر خودانێ جیهانانە."},{"id":110,"translation":"110. ڤێجا ژ خودێ بترسن، و گوهێ خۆ بدەنە من."},{"id":111,"translation":"111. گۆتن: ئەم دێ چاوا باوەرییێ ب تە ئینن [و ب دویڤ تە كەڤین]، و ئەوێت باوەری ب تە ئینایین و ل دویڤ تە هاتین، ئەون یێت بێ ڕێز و ڕویمەت."},{"id":112,"translation":"112. [نووحی] گۆت: ما ئەز چ دزانم وان چ دكر؟ [ئانكو یا فەر ل دەڤ من نە شۆلێ وانە، كا چ دكەن؟ یا فەر ئەوە باوەرییێ بینن]."},{"id":113,"translation":"113. حسێبا وان بەس یا ل دەڤ خودێ، ئەگەر هوین بزانن."},{"id":114,"translation":"114. و ئەز نەئەوم یێ خودان باوەران دەربێخم [ل سەر خاترا هەوە]."},{"id":115,"translation":"115. و ئەز بەس پێغەمبەر و ئاگەهداركەرەكێ‌ ڕۆنكەرم."},{"id":116,"translation":"116. گۆتن ئەگەر تو [عەیبداركرنا دینێ مە، و وان ئاخڤتنێت تو د ڕاستا بوتێت مەدا دكەی] بەس نەكەی، هەی نووح، ب ڕاستی دێ ژ وان بی، ئەوێت ب بەران دئێنە كوشتن."},{"id":117,"translation":"117. [نووحی] گۆت: خودێوۆ ملەتێ من، ئەز درەوین دانام [و گوهێ خۆ نەدانە من، و عیناد د درەودانانا مندا كرن]."},{"id":118,"translation":"118. ڤێجا [خودێوۆ] تو حوكمی د ناڤبەرا من و واندا بكە، و تو من و خودان باوەرێت د گەل من، ڕزگار بكە."},{"id":119,"translation":"119. ڤێجا مە ئەو و هندی دگەل، د گەمییا باركریدا، رزگار كرن."},{"id":120,"translation":"120. پاشی ئەوێت مایی، مە د ئاڤێدا خەندقاندن."},{"id":121,"translation":"121. ب ڕاستی ئەڤە [رزگاركرنا نووحی و هندی د گەل هۆسا، و خەندقاندنا ئەوێت مایی] چامە و نیشانەكە، د گەل هندێ ژی، باراپتر ژ وان باوەری نەئینان."},{"id":122,"translation":"122. ب ڕاستی خودایێ تە سەردەستی دژمنێت خۆیە، و دلۆڤانە بۆ خودێناسان."},{"id":123,"translation":"123. [و ملەتێ] عاد ژی، پێغەمبەر درەوین دانان [و باوەری ب وان نەئینا، و یێ باوەرییێ ب پێغەمبەرەكی نەئینیت، هەروەكی وی باوەری ب چویان نەئینایی]."},{"id":124,"translation":"124. وەختێ برایێ وان هوود، گۆتییە وان: ما هوین [ژ ئیزا و تۆلا] خودێ ناترسن، هوین غەیری وی دپەرێسن."},{"id":125,"translation":"125. ب ڕاستی ئەز بۆ هەوە، پێغەمبەرەكێ ئەمینم."},{"id":126,"translation":"126. ڤێجا ژ [ئیزایا] خودێ بترسن، و گوهێ خۆ بدەنە من، و ب گۆتنا من بكەن."},{"id":127,"translation":"127. [و ل سەر گەهاندنا ڤێ نامەیێ، و ڤان شیرەتان] ئەز چو كرێیان ژ هەوە ناخوازم [و ئەز چو ژ هەوە ناخوازم، هوین گوهێ خۆ نەدەنە من]، كرێیا من بەس ل سەر خودانێ هەمی جیهانانە."},{"id":128,"translation":"128. ئەڤە چیە بۆ پویچییێ‌ و خۆمەزنكرنێ، هوین ل سەر هەر جهەكێ بلند، و ل سەرێ هەر ڕێكەكێ ئاڤاهییەكێ بلند [وەكی چیایەكی]، ئاڤا دكەن؟!."},{"id":129,"translation":"129. و هوین ئاڤاهییێت زێدە موكوم و ئاسێ بۆ خۆ ئاڤا دكەن، ب ئنیەتا هندێ، هوین هەروهەر دێ مینن و نامرن."},{"id":130,"translation":"130. و گاڤا هەوە ئێك گرت و كەڤتە لەپێ هەوە [بۆ تۆلڤەكرن و جزادانێ]، هەوە ب دوڕندەیی و دژواری ئێشاند و ئیزادا."},{"id":131,"translation":"131. ڤێجا ژ خودێ بترسن، و گوهێ خۆ بدەنە من."},{"id":132,"translation":"132. و ژ وی بترسن و پارێزكارییا وی بكەن، ئەوێ ئەڤ كەرەمە د گەل هەوە كری، یا هوین دزانن."},{"id":133,"translation":"133. ئەوێ تەرش و كەوال و زاڕۆك دایینە هەوە."},{"id":134,"translation":"134. و ئەوێ جنیك و كانی ژی دایینە هەوە."},{"id":135,"translation":"135. ب ڕاستی ترسا من ل سەر هەوە، ترسا ئیزایا ڕۆژەكا گرانە [ئەگەر هوین د ڤێ گاوری و نەگۆهدارییا خۆدا بمینن]."},{"id":136,"translation":"136. ئەوان [هۆسا بەرسڤا هوود دا]، گۆتن: تو شیرەتان ل مە بكەی یان نەكەی، ل دەڤ مە ئێكە [ئەم پویتە ب ئاخڤتن و شیرەتێت تە ناكەین، و د بنیڕا ئەڤا ئەم ل سەر ئەم ناهێلین، و ب دویڤ تە ناكەڤین]."},{"id":137,"translation":"137. و ئەڤا ئەم ل سەر، دینێ باب و باپیرێت مەیە."},{"id":138,"translation":"138. و ئەم نائێینە ئیزادان [ئانكو قیامەت نینە]."},{"id":139,"translation":"139. و وان [هوود ] درەوین دانا [و باوەری پێ نەئینا]، ئینا مە ژی ئەو ڤەبراندن، ب ڕاستی ئەڤە [ڤەبراندن و هیلاكبرنا وان] چامە و نیشانەكە، د گەل هندێ ژی، باراپتر ژ وان باوەری نەئینان."},{"id":140,"translation":"140. ب ڕاستی خودایێ تە، سەردەستی دژمنێت خۆیە، و دلۆڤانە بۆ خودێناسان."},{"id":141,"translation":"141. ملەتێ (ثمود) ژی، پێغەمبەر درەوین دانان."},{"id":142,"translation":"142. وەختێ برایێ وان (صالح) پێغەمبەر، گۆتییە وان: ما هوین ژ خودێ ناترسن [هوین غەیری وی دپەرێسن]؟."},{"id":143,"translation":"143. ب ڕاستی ئەز بۆ هەوە پێغەمبەرەكێ ئەمینم."},{"id":144,"translation":"144. ڤێجا ژ خودێ بترسن، و گوهێ خۆ بدەنە من."},{"id":145,"translation":"145. و ئەز [ل سەر گەهاندنا فەرمانێت خودێ و ڤان شیرەتان] چو كرێیان ژ هەوە ناخوازم [گوهدارییا من ل هەوە یا گران بیت، و ژ بەر هندێ، هوین گوهێ خۆ نەدەنە من]، كرێیا من بەس یا ل سەر خودانێ هەمی جیهانان."},{"id":146,"translation":"146. ئەرێ هوین ل وێ هزرێنە، هۆسا ئێمن بمیننە د ڤان خێر و خۆشیاندا [و خودێ هەوە ئیزا نەدەت، ل سەر گاورییا هوین دكەن]؟!."},{"id":147,"translation":"147. [بمیننە] د ناڤ ڤان جنیك و كانیاندا؟."},{"id":148,"translation":"148. و [بمیننە] د ناڤ چاندنی و دارقەسپێت فێقی گەهشتیدا؟."},{"id":149,"translation":"149. و هوین [ب هۆستایی] خانییێت بەرفرەهـ د چیایاندا دكۆلن."},{"id":150,"translation":"150. ڤێجا ژ خودێ بترسن، و گوهێ خۆ بدەنە من."},{"id":151,"translation":"151. و گوهێ خۆ نەدەنە زێدە خراب و موشرك و كەنكەنەیان."},{"id":152,"translation":"152. ئەوێت خرابییێ د ئەردیدا دكەن، و باشییێ ناكەن [مەخسەد پێ ئەو نەهـ كەسە بوون یێت خۆ كرینە قولپەك، و ب كوشتنا حێشترێ ڕابوویین ]."},{"id":153,"translation":"153. گۆتن: ب ڕاستی تو ژ وانی یێت زێدە سحر لێ هاتییە كرن [و سحرێ چو ئەقل بۆ نەهێلایی، ڤێجا تو هزر دكەی، پویچی هەقییە، و هەقییا ئەم ل سەر پویچییە]."},{"id":154,"translation":"154. و تو ژی مرۆڤەكی وەكی مە.. و ئەگەر ڕاستە تو پێغەمبەری كا بەلگە و نیشانەكی بۆ مە بینە."},{"id":155,"translation":"155. [صالح پێغەمبەر] گۆتە [وان]: ئەڤە حێشترەكە [بەلگە و نیشانە بۆ هەوە، هەروەكی هەوە خواستی]، ڕۆژەكێ ئاڤ بۆ هەوەیە، و ڕۆژەكێ ژی بۆ حێشترێیە."},{"id":156,"translation":"156. و [هشیار بن] دەستێ خۆ ب خرابی نەكەنێ، ئەگەر دێ ئیزایەكا مەزن هەوە گریت."},{"id":157,"translation":"157. ڤێجا وان حێشتر كوشت و [وەختێ نیشان و دەستپێكێت ئیزایا خودێ دیتین] پەشێمان بوون."},{"id":158,"translation":"158. ڤێجا ئیزایێ ئەو هنگاڤتن [بزڤڕە ئایەتێت (64ـ68) ژ سۆرەتا هوود]، و ب ڕاستی ئەڤە [حێشترا صالح پێغەمبەر و ئیزادانا ملەتێ وی] چامە و نیشانەكە، د گەل هندێ ژی باراپتر ژ وان باوەری نەئینان."},{"id":159,"translation":"159. و ب ڕاستی خودایێ تە، سەردەستی دژمنێت خۆیە، و دلۆڤانە بۆ خودێناسان."},{"id":160,"translation":"160. ملەتێ (لوط) پێغەمبەر ژی، پێغەمبەر درەوین دانان [و ئەوێ پێغەمبەرەكی درەوین دانیت، یێ وەیە هەچكو هەمی درەوین دانایین]."},{"id":161,"translation":"161. وەختێ برایێ وان (لوط) پێغەمبەر، گۆتییە وان: ما هوین ژ [ئیزایا] خودێ ناترسن؟."},{"id":162,"translation":"162. ب ڕاستی ئەز بۆ هەوە پێغەمبەرەكێ ئەمینم."},{"id":163,"translation":"163. ڤێجا ژ خودێ بترسن، و گوهێ خۆ بدەنە من، و ب گۆتنا من بكەن."},{"id":164,"translation":"164. و ئەز چو كرێیان [بەرانبەر گەهاندنا ئەمرێت خودێ و باوەری ئینانا هەوە] ژ هەوە ناخوازم [دا هوین باوەرییێ نەئینن و ل هەوە یا گران بیت]، كرێیا من بەس یا ل سەر خودانێ هەمی جیهانان."},{"id":165,"translation":"165. ئەرێ چاوا ژ خەلكی هەمیێ، هوین تالۆقی زەلامان دبن؟!."},{"id":166,"translation":"166. و هەڤسەرێت خودێ بۆ هەوە دورستكرین، و ژ بەر هەوە دایین دهێلن، ب ڕاستی هوین ملەتەكێ زێدە سەرداچۆیینە."},{"id":167,"translation":"167. گۆتن: هەی (لوط)، ئەگەر تو ڤێ نەهێلی و ژێڤە نەبی، ئەم دێ تە ژ ناڤ خۆ دەرئێخین."},{"id":168,"translation":"168. [(لوط) پێغەمبەر] گۆت: ب ڕاستی كەربێت من گەلەك ژ كارێ هەوە یێ كرێت ڤەدبن."},{"id":169,"translation":"169. خودێوۆ، تو من و مالا من، ژ كارێ ئەو دكەن، ڕزگار بكە [مە د ئاگرێ واندا نەسۆژە]."},{"id":170,"translation":"170. ڤێجا [وەختێ هاتنا ئیزایا مە هاتی] مە ئەو و مالا وی، هەمی رزگار كرن."},{"id":171,"translation":"171. پیرەژنەك تێ نەبیت [كو ژنا (لوط) پێغەمبەر ب خۆ بوو] ژ وان بوو، ئەوێت مایینە د ناڤ ئیزایێدا."},{"id":172,"translation":"172. و پشكا مایی ژی، مە د هیلاك برن."},{"id":173,"translation":"173. و مە بارانەك ب سەر واندا ئینا [بارانەكا ئنتیكە، بەرێت سۆتی و هشك ب سەر واندا باراندن]، ڤێجا پیسە باران بوو، بارانا وی ملەتێ ژ لایێ‌ پێغەمبەرێ وانڤە، هاتییە ترساندن و هشیاركرن [بەلێ د گەل هندێ ژی، ل خۆ نەزڤڕین]."},{"id":174,"translation":"174. ب ڕاستی ئەڤە [چیڕۆكا (لوط) پێغەمبەر، و ڕزگاركرنا وی و ئیزادانا ملەتێ وی] چامە و نیشانەكە، د گەل هندێ ژی باراپتر ژ وان باوەری نەئینان."},{"id":175,"translation":"175. و ب ڕاستی خودایێ تە سەردەستی دژمنێت خۆیە، و دلۆڤانە بۆ بەندەیێت خۆ."},{"id":176,"translation":"176. ب ڕاستی خەلكێ جهێ تێر دار، و دار لێ تێكڕا [مەخسەد پێ خەلكێ مەدیەنێیە، ملەتێ شوعەیب پێغەمبەر]، پێغەمبەر درەوین دانان."},{"id":177,"translation":"177. وەختێ شوعەیبی گۆتییە وان: ما هوین ژ [ئیزایا] خودێ ناترسن؟."},{"id":178,"translation":"178. ب ڕاستی ئەز بۆ هەوە پێغەمبەرەكێ ئەمینم."},{"id":179,"translation":"179. ڤێجا ژ خودێ بترسن، و گوهێ خۆ بدەنە من، و ب گۆتنا من بكەن."},{"id":180,"translation":"180. و ئەز چو كرێیان [بەرانبەر گەهاندنا فەرمانێت خودێ، و موسلمانبوونا هەوە] ژ هەوە ناخوازم [دا گوهدارییا من ل هەوە یا گران بیت، و هوین گوهێ خۆ نەدەنە من]، كرێیا من بەس یا ل سەر خودانێ هەمی جیهانان."},{"id":181,"translation":"181. ب دورستی پیڤانێ بكەن، و نەبنە ژ وان یێت پیڤانێ كێم دكەن [دزییێ‌ د پیڤانێدا نەكەن]."},{"id":182,"translation":"182. و ب ترازییا ڕاست و دورست بكێشن."},{"id":183,"translation":"183. و تشتێت خەلكی [د كێشان و پیڤانێدا] كێم نەكەن، و خرابییێ د ئەردیدا نەكەن و بەردوام و ل سەر یێت بەردەوام بن."},{"id":184,"translation":"184. و هوین [گەلی ملەتێ من] ژ وی بترسن، ئەوێ هوین و ملەتێت بەرێ، دایین."},{"id":185,"translation":"185. گۆتن: ب ڕاستی تو ژ وانی یێ زێدە سحر لێ هاتییە كرن [و چو ئاقل ل دەڤ نەمایی]."},{"id":186,"translation":"186. تو ژی هەر مرۆڤەكێ وەكی مەیی [و تو نەپێغەمبەری، چونكی تو مرۆڤی]، [ب هزرا وان مرۆڤ نابنە پێغەمبەر، و پێغەمبەر دڤێت ژ ملیاكەتان بن]، و ژ هزرا درەوینان پێڤەتر، ئەم ژ تە ناكەین."},{"id":187,"translation":"187. ڤێجا كا چەند كەر و پرتەكان ژ ئەسمانی ب سەر مەدا بینە، ئەگەر تو ڕاست دبێژی [كو تو پێغەمبەری]."},{"id":188,"translation":"188. [شوعەیب پێغەمبەر] گۆت: خودایێ من چێتر ئاگەهداری كار و كریارێت هەوەیە [ئەگەر هوین هێژایی وێ ئیزایێ بن یا هەوە خواستی، دێ هەوە پێ ئیزادەت، و ئەگەر هوین هێژایی ئیزایەكا دی بن، ئەو یا ل دەڤ خودێ، وی چاوا بڤێت دێ وەسا هەوە ئیزادەت]."},{"id":189,"translation":"189. ڤێجا وان شوعەیب درەوین دانا، ئینا ئیزایا ڕۆژا عەوری ئەو هنگاڤتن [چەند ڕۆژەكان خودێ گەرم ب سەر واندا ئینا، ژ مالێت خۆ دەركەڤتن و بەرێ خۆ دانە دەشتێ، خودێ عەورەك ب سەر واندا هنارت، سیبەر ل وان كر، ڤێجا هەمییان خۆ دا بن، ئینا خودێ ئاگر ب سەر واندا باراند، و هەمی سۆتن]، ب ڕاستی ئەو ئیزایە، ئیزایا ڕۆژەكا گران بوو."},{"id":190,"translation":"190. ب ڕاستی ئەڤە [ئیزادانا ملەتێ شوعەیب پێغەمبەر ب ڤی ئاوایی] چامە و نیشانەكە، د گەل هندێ ژی باراپتر ژ وان باوەری نەئینان."},{"id":191,"translation":"191. و ب ڕاستی خودایێ تە سەردەستی دژمنێت خۆیە، و دلۆڤانە بۆ خودێناسان."},{"id":192,"translation":"192. ب ڕاستی ئەڤ قورئانە، خودانێ هەمی جیهانان، یا ئینایییە خوارێ."},{"id":193,"translation":"193. جبریلی یا ئینایییە خوارێ."},{"id":194,"translation":"194. ئینا سەر دلێ تە، دا ببییە پێغەمبەر [وەكی پێغەمبەرێت بەری خۆ]، و ژ ئاگەهداركەران بی."},{"id":195,"translation":"195. ب زمانێ‌ عەرەبی، یێ ڕۆن و ئاشكەرا [مە ئینا خوارێ]."},{"id":196,"translation":"196. و ب ڕاستی مزگینی و سالۆخەتێت ڤێ قورئانێ، یێت د كتێبێت دی یێت ئەسمانیدا هاتین [كو یا ڕاستە، و ژ دەڤ خودێیە، و بۆ موحەممەدی دێ ئێتە خوارێ]."},{"id":197,"translation":"197. ئەرێ ما ئەڤە نە نیشان و بەلگەیە، بۆ وان (بۆ خەلكێ مەكەهێ) زانایێت ئسرائیلییان [یێت جوهییان، وەكی عەبدوللایێ كوڕێ سەلامی]، شادەیییێ بۆ قورئانێ بدەن [كو یا ژ دەڤ خودێ هاتی]."},{"id":198,"translation":"198. و ئەگەر ئەڤ قورئانە مە ل سەر هندەك بیانییان [نەعەرەبان] ئینابایە خوارێ."},{"id":199,"translation":"199. و [ب دورستی و ڕەوانبێژییا قورئانێڤە] ڤان بیانییان ئەڤ قورئانە بۆ وان خواندبایە، وان هەر باوەری پێ نەدئینا."},{"id":200,"translation":"200. هۆسا مە [باوەری نەئینان ب قورئانێ، یان شیرك و گاوری] یا كرییە د دلێت گونەهكاراندا."},{"id":201,"translation":"201. ئەو [گاور] هەتا ئیزایا ب ژان و دژوار نەبینن، باوەرییێ پێ (ب قورئانێ) نائینن [بەلێ وێ ڕۆژێ باوەری فایدەی وان ناكەت]."},{"id":202,"translation":"202. و ئەو ئیزا ژ نشكەكێڤە، دێ بۆ وان ئێت، و وان های ژ خۆ نە."},{"id":203,"translation":"203. [ڤێجا وەختێ ئیزایێ ب چاڤێت خۆ دبینن] دێ بێژن: ئەرێ ئەم نائێینە گیرۆكرن، و دەرفەت بۆ مە نائێتە دان [دا ئەم باوەرییێ بینین]؟!"},{"id":204,"translation":"204. ئەرێ ئەو چاوا لەزێ ل هاتنا ئیزایا مە دكەن؟!"},{"id":205,"translation":"205. كا بێژە من ئەگەر مە ئەو ـ ب سالان ـ ب خۆشی ئێخستن."},{"id":206,"translation":"206. پاشی ئەو ئیزایا پەیمان پێ هاتییەدان، ب سەرێ وان هات."},{"id":207,"translation":"207. هنگی دێ چ فایدەی وان كەن، ئەو خۆشییێت وان [ب سالان] برین؟"},{"id":208,"translation":"208. و مە چو گوند د هیلاك نەبرینە، ئەگەر [بەری هنگی] مە ئەو ئاگەهدار نەكربن [و پێغەمبەر بۆ وان نەهنارتبن، و ژ ڤێ ڕۆژێ نەترساندبن]."},{"id":209,"translation":"209. دا [هیلاكبرنا وان] ببیتە چامە و دەرس [دا كەسێ دی چاڤ ل وان نەكەت]، و ئەم [د ئیزادانا واندا] نە یێت ستەمكار بوویین."},{"id":210,"translation":"210. شەیتانان ئەڤ قورئانە نەئینایییە خوارێ [وەكی گاور دبێژن، ئەڤ قورئانە وەكی وان ئاخڤتنانە ئەوێت شەیتان بۆ خێڤزانكان دئینن]."},{"id":211,"translation":"211. و بۆ وان نابیت و نەدورستە، و نەشێن ژی [ڤێ قورئانێ بینن]."},{"id":212,"translation":"212. ب ڕاستی ئەو [شەیتان] ژ بهیستنێ [یا قورئانێ یان یا ملیاكەتان] د دویر ئێخستینە [ب ڕێكا ملیاكەت و ستێران]."},{"id":213,"translation":"213. چو پەرستییان د گەل خودێ نەپەرێسە [و بۆ نەكە هەڤپشك]، ئەگەر دێ بییە ژ وان یێت ب بەر ئیزایێ دكەڤن [ئانكو هەی موحەممەد، تو ژ خۆشڤیترین بەندەیێت منی، بەلێ د گەل هندێ ژی، ئەگەر تو پەرستییەكێ دی ژ بلی من بپەرێسی، دێ تە ئیزادەم]."},{"id":214,"translation":"214. و [ل پێشییێ‌ و ب ئاشكەرایی] مرۆڤ و لێزمێت خۆ یێت نێزیك، ئاگەهدار بكە."},{"id":215,"translation":"215. یێ نەرم و قەدرگر بە، بۆ وان خودان باوەرێت ب دویڤ تە هاتین."},{"id":216,"translation":"216. و ئەگەر وان گوهێ خۆ نەدا تە، بێژە: ب ڕاستی ئەز یێ بەریمە ژ وێ یا هوین دكەن."},{"id":217,"translation":"217. و پشتا خۆ، ب خودایێ خودان هێز و دلۆڤان، گەرم بكە و گرێ بدە."},{"id":218,"translation":"218. ئەوێ تە دبینیت، دەمێ تو ب تنێ ڕادبییە نڤێژێ."},{"id":219,"translation":"219. و تە دبینیت، وەختێ تو د گەل نڤێژكەران ڕادبی و دڕوینی."},{"id":220,"translation":"220. ب ڕاستی هەر ئەوە یێ گوهدێر و زێدەزانا."},{"id":221,"translation":"221. ئەرێ ئەز بێژمە هەوە، كا شەیتان ب سەركێدا دئێنە خوار."},{"id":222,"translation":"222. ئەو ب سەر هەر زێدە درەوینەكێ زێدە گونەهكاردا [وەكی خێڤزانكان] دئێنە خوار."},{"id":223,"translation":"223. ئەو [مەخسەد شەیتان] گوهڤەچنییێ دكەن [گوهێ خۆ ددەنە بانێ بلند، دا تشتێ گولێ دبن بدزن، و بۆ هەڤالێت خۆ یێت خێڤزانك بێژن، و ئەو سەد درەوان تێكەلی وێ دكەن، یا شەیتان بۆ وان دبێژیت] و باراپتر ژ وان درەوین و درەوكەرن."},{"id":224,"translation":"224. و هۆزانڤان [یێت نەموسلمان، و یێت گاور] مرۆڤێت سەرداچۆیی، ب دویڤ وان دكەڤن [و گوهێ خۆ ددەنە وان]."},{"id":225,"translation":"225. ما تو نابینی ئەو د هەمی ڕێك و هونەرێت درەوێدا، ل دویڤ سەرێ خۆ دچن [جار دهاڤێژنە ڤی، و جار یێ دی، جار ڤێ بێ بەختیێ، جار یا دی، دكەن]."},{"id":226,"translation":"226. و ب ڕاستی ئەو وێ دبێژن، یا نەكەن."},{"id":227,"translation":"227. ژ بلی وان ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و باش كرین، و گەلەك زكرێ خودێ كرین و خۆ ب سەرئێخستین، پشتی ستەم ل وان هاتییە كرن ( ئانكو هاڤێتینە وان گاوران ئەوێت هاڤێتینە موسلمانان)، و ئەوێت ستەم كرین، دێ زانن كا ئەو دێ بۆ چ دویماهیك زڤڕن."}]},{"id":27,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (طس) هۆسا دئێتە خواندن: (طا، سین)، و ئەڤ ڕەنگە تیپە نیشانن ل سەر ئیعجازا قورئانێ. ئەڤە ئایەتێت قورئانێ و كتێبا ڕۆنكەرن."},{"id":2,"translation":"2. ڕاستەڕێیی و مزگینییە بۆ خودان باوەران."},{"id":3,"translation":"3. ئەوێت بەردەوام و ب ڕەنگێ پێدڤی نڤێژان دكەن، و زەكاتێ ددەن، و باوەرییەكا بێ گۆمان، باوەرییێ ب ئاخرەتێ دئینن."},{"id":4,"translation":"4. ب ڕاستی ئەڤێت باوەرییێ ب ئاخرەتێ نەئینن، مە كار و كریارێت وان یێت ل بەر وان شرینكرین، و د چاڤێت واندا یێت جوانكرین، و هەر دێ د خرابییا خۆدا زڤڕن [ئانكو چوجا ژێ دەرناكەڤن]."},{"id":5,"translation":"5. ئەڤە ئەون ئەوێت بۆ وان [د دنیایێ و ئاخرەتێدا]، دژوارترین ئیزا هەی، و ئەو د ئاخرەتێدا ژ هەمییان خوسارەتترن."},{"id":6,"translation":"6. و ب سویند تو قورئانێ، ژ دەڤ خودایێ كاربنەجهـ و زێدەزانا، وەردگری."},{"id":7,"translation":"7. [بێژە وان] وەختێ مووسایی گۆتییە هەڤسەرا خۆ، ئەزێ ژ دویرڤە ئاگرەكی دبینم، [خۆ ل ڤێرێ بگرن] ئەز دێ بۆ هەوە ئاخڤتنەكێ [ل سەر ڕێكێ ئینم، كو ئەم ب ڕێكا خۆ بكەڤین]، یان ژی دێ بۆ هەوە بزۆتەكی ژێ ئینم، دا [ئاگرەكی بۆ خۆ هەلكەین ] هوین خۆ پێ گەرم بكەن."},{"id":8,"translation":"8. ڤێجا وەختێ مووسا گەهشتییە دەڤ ئاگری، هاتە گازیكرن: ئەڤێ ل دەڤ ئاگری [كو مووسایە] و یێت ل دۆر ئاگری [كو ملیاكەتن] پیرۆزبوون [پڕ خێر و بەرەكەت بوون]، و پاك و پاقژی ژ هەمی كێماسییان، بۆ خودانێ هەمی جیهانان بیت."},{"id":9,"translation":"9. هەی مووسا ب ڕاستی [ئەوێ گازی تە دكەت، و د گەل تە دئاخڤیت] ئەزم، خودایێ سەردەست و كاربنەجهـ."},{"id":10,"translation":"10. و دارێ خۆ باڤێژە، ڤێجا وەختێ مووسایی دارێ خۆ دیتی، ب لەز وەكی تیرەمارەكی خۆ دهاڤێژیت و دچیت [ژ ترساندا]، ڕەڤی و ل پشت خۆ نەزڤڕی، [مە گۆتێ] هەی مووسا، نەترسە، ب ڕاستی پێغەمبەر ل دەڤ من ناترسن."},{"id":11,"translation":"11. بەلێ ئەوێ ستەم كری [ژ مرۆڤان، ئەوێت نەپێغەمبەر] ئەو [ژ بەر گونەهێت خۆ دترسیت] پاشی تۆبە بكەت، شوینا خرابییێ قەنجییێ بكەت، ب ڕاستی ئەز گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانم [ئەڤە مزگینییە بۆ مرۆڤان، هەر كەسێ پشتی گونەهێ تۆبە بكەت، خودێ دێ تۆبەیا وی وەرگریت]."},{"id":12,"translation":"12. و دەستێ خۆ بكە د پاخلا خۆدا، دەستێ تە بێ ئێش و برسقی دێ دەركەڤیت، و ب ڤان نەهـ موعجیزەیان هەڕە دەڤ فیرعەونی و ملەتێ وی، ب ڕاستی ئەو ملەتەكێ ژ ڕێكا ڕاست دەركەڤتینە."},{"id":13,"translation":"13. ڤێجا پشتی مووسا ب موعجیزەیێت مە، یێت ڕۆن و ئاشكەراڤە، هاتییە دەڤ وان، گۆتن: ئەڤە سێرەبەندییەكا ئاشكەرایە."},{"id":14,"translation":"14. و هەر چەندە ژ دل دزانین [ئەڤە موعجیزەنە ژ دەڤ خودێ، و نەسحرە]، بەلێ ژ ستەم و مەزناتی درەو دانان و باوەری پێ نەئینان، ڤێجا بڕێنێ، كا دویماهییا خرابكاران یا چاوایە."},{"id":15,"translation":"15. ب سویند مە زانینەك دابوو داوود و سولەیمانی [ئەو ژی زانینا زمانێ بالەفڕ و تەوالان بوو]، و هەردووكان گۆت: هەمی پەسن و سوپاسی بۆ خودێ بن، ئەوێ قەدرێ مە هەردوویان ب سەر قەدرێ گەلەك ژ بەندەیێت خۆ یێت خودان باوەر ئێخستی."},{"id":16,"translation":"16. و سولەیمان بوو وێرسێ داوودی [د پێغەمبەراتییێدا]، و گۆت: گەلی مرۆڤان، ب ڕاستی خودێ زمانێ بالەفڕان یێ نیشا مە دایی، و هەمی تشت یێت دایینە مە [ئانكو كەرەمێت مەزن، د گەل مە یێت هاتینەكرن]، ب ڕاستی ئەڤە كەرەمەكا ئاشكەرایە."},{"id":17,"translation":"17. و بۆ سولەیمانی، لەشكەرێ وی ژ ئەجنە و مرۆڤ و تەیران هاتنە كۆمكرن، [هندی هند گەلەك بوون، و دا ژێك ڤەنەقەتن] ڕێزێت پێشییێ‌ دهاتنە ڕاوەستاندن، دا یێت دویماهیكێ بگەهنێ."},{"id":18,"translation":"18. هەتا لەشكەرێ وی گەهشتییە نهالا مێریان [نهالەكە ل شامێ، گەلەك یا ب مێرییە]، مێرییەكێ گۆت: گەلی مێرییان هەڕنە د جهێت خۆڤە، سولەیمان و لەشكەرێ خۆ هەوە نەهەڕشینن، بێی كو هەست پێ‌ بكەن و پێ‌ بحەسن."},{"id":19,"translation":"19. ڤێجا سولەیمان ب ئاخڤتنا وێ، گرنژی و كەنی، و گۆت: خودێوۆ، دەستێ من بگرە ئەز سوپاسییا تە بكەم، ل سەر وان كەرەمێت تە د گەل من و دەیبابێت من كرین، و ئەز وان كار و كریارێت قەنج بكەم ئەوێت تو ژێ ڕازی، و ب دلۆڤانییا خۆ من ژ بەندەیێت خۆ یێت باش، حسێب بكە [یان من بێخە د گەل وان، و ناڤێ من د گەل ناڤێ وان دانە، و من د گەل وان د بەحەشتا خۆدا كۆم بكە]."},{"id":20,"translation":"20. و سولەیمانی چاڤێ خۆ ل بالەفڕان گێڕا، و گۆت: بۆچی ئەز هودهودی نابینم، یان ژی ئەو نەیێ حازرە."},{"id":21,"translation":"21. یان ئەز دێ ئیزایەكا مەزن دەمە بەر وی، یان دێ ڤەكوژم، یان ژی ئەو [ژ بەر نەهاتنا خۆ] دێ نیشانەكا ڕۆن و ب هێز بۆ من ئینیت."},{"id":22,"translation":"22. و گەلەك پێڤە نەچۆ [هودهود هات] گۆت: ئەز ب سەر وێ هەلبووم یا تو ب سەر هەلنەبووی، و من سالۆخەكێ ڕاست و بێ گۆمان ژ سەبەئێ، یێ بۆ تە ئینایی."},{"id":23,"translation":"23. ب ڕاستی [ل وێرێ] من دیت ژنەكێ سەرۆكاتی ل وان دكر، و چو نینە خودێ ژی نەدابیتێ، وێ تەختەكێ مەزن [یێ سەرۆكاتی و میراتی] یێ هەی."},{"id":24,"translation":"24. من دیت وێ و ملەتێ وێ، شوینا بۆ خودێ سوجدەیێ ببەن، بۆ ڕۆژێ سوجدە دبرن، و شەیتانی ئەڤ كارێ وان، بۆ وان یێ خەملاندی، ڤێجا [شەیتانی ب ڤی كارێ خۆ] ئەو ژ ڕێكا ڕاست یێت داینە پاش، و ئەو ڕاستەڕێ نابن."},{"id":25,"translation":"25. [و شەیتانی كارێ وان بۆ جوانكر] دا سوجدەیێ بۆ خودێ نەبەن، ئەو خودایێ تشتێ ڤەشارتی [وەكی بارانێ و شینكاتی و نهینیێت گەردوونی] د ئەرد و ئەسماناندا ئاشكەرا دكەت، و تشتێ هوین ب ڤەشارتن و ئاشكەرایی دكەن، دزانیت."},{"id":26,"translation":"26. خودێ ئەوە یێ چو پەرستییێت ڕاست و دورست ژ وی پێڤەتر نەی، ئەو خودانێ عەرشێ مەزنە."},{"id":27,"translation":"27. [سولەیمانی] گۆت: دێ بەرێ خۆ دەینێ كا تو ڕاست دبێژی، یان ژی تو درەوان دكەی."},{"id":28,"translation":"28. تو ئەڤێ نامەیا من ببە، باڤێژە بەر وان، پاشی خۆ ژ وان بدە پاش، و بڕێنێ كا دێ چ بەرسڤێ دەن؟."},{"id":29,"translation":"29. [ڤێجا وەختێ هودهودی، نامە هاڤێتییە بەر وان و خوندكارا وان] گۆت: گەلی ڕویسپیان، نامەیەكا ب قەدر یا بۆ من هاتی."},{"id":30,"translation":"30. ئەو ژی ژ دەڤ سولەیمانییە، و یا تێدا هاتی: (بسم الله الرحمن الرحیم). ب ناڤێ‌ خودایێ‌ دلۆڤان و پڕ دلۆڤین."},{"id":31,"translation":"31. و خۆ ل سەر سەرێ من مەزن نەكەن، و موسلمان وەرنە دەڤ من [ئانكو موسلمان ببن]."},{"id":32,"translation":"32. گۆت: گەلی ڕویسپیان د ڕاستا ڤی كاریدا بێژن، كا ئەز چ بكەم و ئەز بێی هەوە چو بڕیاران نادەم، هوین تێدا پشكدار و حازر نەبن."},{"id":33,"translation":"33. گۆتن: ئەم خودان هێز و دەستهەلاتین، و د شەڕاندا مێرخاسین، و فەرمان فەرمانا تەیە، بڕێنێ كا دێ چ فەرمان دەی [ئەم دێ فەرمانا تە ب جهـ ئینین]."},{"id":34,"translation":"34. گۆت: ب ڕاستی گاڤا خوندكار [ب خورتی] چۆنە د گوندەكیدا، گوندی كاڤل و وێران دكەن، و ڕویسپی و ماقویلێت وان دشكێنن و ڕەزیل دكەن، و كارێ وان هەر ئەڤەیە."},{"id":35,"translation":"35. و ئەز دێ دیارییەكێ بۆ وان هنێرم، و دێ بەرێ خۆ دەمێ، كا ئەوێت من هنارتین دێ ب چ سەر، زڤڕن [ژ نوی ئەم دێ بڕیارێ دەین، كا ئەم دێ چ كەین]؟."},{"id":36,"translation":"36. ڤێجا وەختێ [هنارتی] هاتینە دەڤ سولەیمانی، [سولەیمان پێغەمبەر] گۆت: هوین مالی ددەنە من [هوین ب مالی، من ڕازی دكەن، دا هەوە بهێلم، و دەینەكەمە هەوە چو نەبێژمە هەوە]، و تشتێ خودێ دایییە من [ژ پێغەمبەراتی و خوندكاری و كەرەمان]، چێترە ژ وی تشتی یێ دایییە هەوە، ئەز نەئەوم یێ كەیف ب دیاریان دئێت، بەلێ هوینن كەیفا هەوە ب دیاریان دئێت."},{"id":37,"translation":"37. بزڤڕە دەڤ وان، و بێژە وان: ئەم دێ لەشكەرەكێ وەسا بەینە سەر وان، نەشێن بەرسینگێ وان بگرن، و ئەم دێ وان ڕەزیل و شكەستی ژ وێرێ [ژ سەبەئێ] دەرئێخین."},{"id":38,"translation":"38. [سولەیمانی] گۆت: گەلی ڕویسپییان، كی ژ هەوە دێ تەختێ خوندكارییا سەبەئێ، بۆ من ئینیت، بەری ئەو موسلمان بێنە دەڤ من."},{"id":39,"translation":"39. عفریتەكی ژ ئەجنەیان گۆت: ئەز دێ بۆ تە ئینم، هێژ تو ژ دیوانا خۆ نەڕابوویی، و ب ڕاستی ئەز بۆ ئینانا تەختێ خوندكارییێ، خودان شیان و ئەمینم."},{"id":40,"translation":"40. و ئەوێ زانینەك ژ كتیبێ هەی [كو ناڤێ خودێ، یێ مەزن دزانی] گۆت: ئەز دێ بۆ تە ئینم، بەری چاڤێت تە ژ بەرێخۆدانا دویر بێنە وەرگێڕان، ڤێجا وەختێ ل دەڤ خۆ دیتی یێ دانایییە، گۆت: ئەڤە ژ كەرەما خودایێ منە، دا من بجەڕبینیت، كا ئەز دێ سوپاسییا وی كەم، یان ژی دێ چاڤنقییێ‌ كەم [و كەرەمێت وی نائینمە بەرچاڤێت خۆ]، و ئەوێ سوپاسییێ‌ دكەت نێ بۆ خۆ دكەت [ئانكو مفایێ سوپاسییێ‌ هەر بۆ وییە]، و ئەوێ چاڤنقییێ‌ دكەت و سوپاسییێ‌ نەكەت [بلا بزانیت]، ب ڕاستی خودێ پاكی ب سوپاسییا وی نینە، و یێ بێ منەت و خودان كەرەمە."},{"id":41,"translation":"41. [سولەیمانی] گۆت: تەختێ وێ، یێ خوندكاریێ، بگوهۆڕن [گوهۆڕینەكا وەسا بێخنە تێدا، كو نەنیاسیت]، دا بزانین كا دێ پێ حەسیت، و تەختێ خۆ نیاست یان نە.."},{"id":42,"translation":"42. ڤێجا وەختێ [بەلقیس] هاتی، گۆتێ: ئەرێ تەختێ تە یێ هۆسایە؟ گۆت: هەروەكی ئەڤە ئەوە و [سولەیمانی گۆت]: بەری بەلقیسێ خودێ زانین دابوو مە، و ئەم بەری وێ‌ [بەلقیس] بۆ خودێ موسلمان بوویین."},{"id":43,"translation":"43. و ئەو پەرستییێ‌ وێ شوینا خودێ دپەرست، ئەو [ژ موسلمانبوونێ و ڕێكا ڕاست] دا پاش، ب ڕاستی ئەو ژ وان بوو یێت گاور."},{"id":44,"translation":"44. [سولەیمانی] گۆتە وێ (گۆتە بەلقیسێ): كەرەمكە هەڕە د قەسرێڤە، ڤێجا وەختێ [وێ ڕێكا قەسرێ] دیتی، هزركر ئاڤەكا كویرە، دەلنگێت خۆ هەلدان [دا بدەتە ناڤ وێ ئاڤێ]، [سولەیمانی] گۆت: [دەلنگێت خۆ هەلنەدە] ب ڕاستی ئەڤە قەسرەكا حولیكرییە و ژ شویشەیییە، [ڤێجا وەختێ بەلقیسێ ئەڤە زانی] گۆت: خودێوۆ، ب ڕاستی من ستەم یا ل خۆ كری [وەختێ من ڕۆژ پەرستی]، و ئەز د گەل سولەیمانی بۆ خودێ، خودانێ هەمی جیهانان، موسلمان بووم."},{"id":45,"translation":"45. و ب سویند بۆ (ثمود)، مە برایێ وان (صالح) هنارت، گۆتە وان: خودێ بپەرێسن، ڤێجا ئەو بوونە دو جوین، و هەڤڕكییا ئێك و دو كرن، و مانە پێكڤە [جوینا موسلمانان، و جوینا گاوران]."},{"id":46,"translation":"46. [(صالح)ی] گۆت: ملەتێ من، هوین بۆچی لەزێ ل ئیزایێ دكەن بەری دلۆڤانییێ [ئانكو بۆچی هوین باوەری ئینانێ گیرۆ دكەن، ئەو باوەری ئینانا دلۆڤانییێ بۆ هەوە دئینیت، و هوین گاورییێ ب پێش دئێخن، ئەو گاورییا ئیزایێ بۆ هەوە دئینیت]. بلا هەوە داخوازا لێبۆرینێ ژ خودێ كربایە، دا دلۆڤانی ب هەوە هاتبایە برن [و هوین نەهاتبانە ئیزادان]."},{"id":47,"translation":"47. و گۆتن [هەی (صالح)] ئەم بێ وەغەرییا خۆ ژ تە و یێت د گەل تە دبینین [چونكی پشتی تو هاتی، نەخۆشی ل دویڤ ئێك یێت ب سەرێ مە دئێن] [(صالح) پێغەمبەر ] گۆت: [بزانن] ب ڕاستی هەر خۆشی و نەخۆشییەكا بگەهیتە هەوە ژ خودێیە [بەلێ باراپتر ژ وان نوزانن كو هەر نەخۆشییەكا ب سەرێ وان بهێت یان هاتبیت، ژ گونەهێت وانە و نە ژ (صالح)ییە]، بەلێ هوین ملەتەكن، ب ڤێ چەندێ [ب هاتنا خۆشی و نەخۆشییان] دئێنە جەڕباندن."},{"id":48,"translation":"48. و د باژێریدا [د باژێرێ حیجردا] نەهـ كەس [ژ كوڕێت كەنكەنەیان] هەبوون، خرابی د ئەردیدا دكرن و باشی نەدكرن."},{"id":49,"translation":"49. بۆ ئێكدو سویند خوارن، و گۆتن: ب شەڤ ئەم دێ ب سەر (صالح)ی و مالا ویدا گرین [و دێ كوژین، و كەسێ های ژێ نە]، پاشی دێ بێژینە سەمیانێ وی [یێ خوینا وی دخوازیت]، مە كوشتنا مرۆڤێ تە نەدیتییە، و مە ئاگەهـ ژێ نینە، و ئەم ڕاست دبێژین [و درەوان ناكەین]."},{"id":50,"translation":"50. و وان [بۆ كوشتنا (صالح)ی، و یێت دگەل] نەخشە و پیلان گێڕان و خودێ بەرسینگێ وان گرت، بێی وان های ژ خۆ هەبیت."},{"id":51,"translation":"51. ڤێجا بڕێنێ، كا دویماهیكا نەخشەیێ وان بوو چ؟! مە ئەو و ملەتێ وان، هەمی پێكڤە ڤەبراندن."},{"id":52,"translation":"52. و ئەڤە خانییێت وانن، كاڤل و ڤالانە ژ بەر ستەما وان كری، ب ڕاستی ئەڤە بەلگە و نیشانەكا ئاشكەرایە، بۆ وان ئەوێت دزانن."},{"id":53,"translation":"53. و ئەوێت باوەری ئینایین و پارێزكارییا خودێ دكرن، مە رزگار كرن."},{"id":54,"translation":"54. و بێژە وان: وەختێ (لوط) پێغەمبەر ژی گۆتییە ملەتێ خۆ، ئەرێ هوین ڤی كارێ پویچ و زێدەكرێت ل بەر چاڤان دكەن، و هوین دزانن یێ پویچ و كرێتە؟."},{"id":55,"translation":"55. ئەرێ چاوا هوین ژ حیزاتییا خۆ تالۆقەتی زەلامان دبن، شوینا ژنان؟! بەلێ هوین ملەتەكێ ساویلكە و نەفامن [لەو هوین هۆ دكەن]."},{"id":56,"translation":"56. ڤێجا ملەتێ وی چو بەرسڤ نەبوو، ژ وێ پێڤەتر نەبیت، گۆتن: بنەمالا (لوط)ی ژ گوندێ خۆ دەربێخن، ب ڕاستی ئەو خۆ پاقژ ددانن."},{"id":57,"translation":"57. ڤێجا مە ئەو و مرۆڤێت وی [ئەوێت باوەری ئینایین] رزگار كرن، ژ بلی ژنا وی، مە ئەو دا د گەل وان ئەوێت د ناڤ ئیزایێدا مایین."},{"id":58,"translation":"58. و مە بارانەك ب سەر واندا باراند [بارانا، بەرێت سۆتی]، ڤێجا بارانا وان، ئەوێت هاتینە ئاگەهداركرن [و فایدە بۆ خۆ ژێ نەكرین] پیسەباران بوو."},{"id":59,"translation":"59. [هەی موحەممەد] بێژە: حەمد و سوپاسی بۆ خودێ [ل سەر كەرەمێت وی، و نەهێلانا ملەتێت گاور ژ بەرێ ویڤە]، و سلاڤ ل سەر بەندەیێت وی، ئەوێت وی هەلبژارتین [كو پێغەمبەرن]. ئەرێ خودێ و پەرستنا وی چێترە، یان ژی هەڤپشكێت هوین چێ دكەن و پەرستنا وان..؟!."},{"id":60,"translation":"60. ئەرێ ئەوێت هەوە بۆ خودێ كرینە هەڤپشك چێترن، یان ئەوێ ئەرد و ئەسمان چێكرین و باران بۆ هەوە ژ عەوران باراندی..؟! ڤێجا مە باخچەیێت دلڤەكەر و جوان پێ شینكرن، هەوە نەدشیا داروبارێ وان شین بكەن [ئەگەر مە بۆ هەوە شین نەكربایە]، ئەرێ پەرستییەكێ دی د گەل خودێیە [هەتا هوین بپەرێسن یان ژی چێكرن و دانێ ب بالڤە لێ بدەن] نەخێر وەسا نینە، بەلێ ئەو ملەتەكن، هەڤبەران بۆ خودێ چێ دكەن، و بەرێ خۆ ژ هەقییێ وەردگێڕن."},{"id":61,"translation":"61. ئەرێ ئەوێت هەوە بۆ خودێ كرینە هەڤپشك چێترن، یان ژی ئەوێ ئەرد بۆ هەوە ل سەر ئاوایێ هێكێ ڕاستكری و بۆ ژینێ خۆشكری، و ڕویبارێت ئاڤێ ئێخستینە تێدا، و چیا بۆ كرینە سنگ، دا نەهەژیت، و ناڤبڕ دانایینە د ناڤبەرا هەردو دەریایاندا [دا ئاڤا شرین و سویر (شۆر) تێكەلی ئێك نەبن]؟ ئەرێ پەرستییەكێ دی د گەل خودێ هەیە [هەتا ئەو، وی بپەرێسن، یان ژی خودێ ب تنێ ئەڤە دایینە]؟ [نەخێر.. ئەو بێ هەڤپشكە، و چو پەرستی د گەل نینن]، بەلێ باراپتر ژ وان نوزانن."},{"id":62,"translation":"62. ئەرێ ئەوێت هەوە بۆ خودێ كرینە هەڤپشك چێترن، یان ژی ئەوێ بەرسڤا تەنگاڤی ددەت، گاڤا هەوارا خۆ دگەهینیتێ، یان ژی نەخۆشییێ [ل سەر وان] ڕادكەت و ددەتە ئالەكی، و هەوە دكەتە وێرسێت ئەردی [ب نەهێلانا هندەك ملەتێت بەری هەوە]..؟! ئەرێ پەرستییەكێ دی د گەل خودێ هەیە [كو هوین بپەرێسن، یان ژی خودێ ب تنێیە، ئەڤێ دكەت]؟ و هوین كێم كەرەم و نیعمەتێت خودێ، دئیننە بیرا خۆ."},{"id":63,"translation":"63. ئەرێ ئەوێت هەوە بۆ خودێ كرینە هەڤپشك چێترن، یان ژی ئەوێ هەوە د تاریستانا دێمی و دەریایێدا ڕاستەڕێ دكەت، و بەری ڕەحمەتا خۆ [ئانكو بارانێ] مزگینی دهنێریت..؟! ئەرێ پەرستییەكێ دی د گەل خودێ هەیە [كو هوین بپەرێسن، یان ژی خودێ ب تنێیە ڤی كاری دكەت]؟ خودێ بلندتر و پاقژترە ژ وێ شركا، ئەو دكەن."},{"id":64,"translation":"64. ئەرێ ئەوێت هەوە بۆ خودێ كرینە هەڤپشك چێترن، یان ژی ئەوێ جارا ئێكێ دەست ب چێكرنێ دكەت، پاشی [پشتی مرنێ] ساخ دكەتەڤە، و ڕزقێ هەوە ژ ئەرد و ئەسمانان ددەت..؟! ئەرێ پەرستییەكێ دی د گەل خودێ هەیە [هەتا هوین بپەرێسن، و بۆ خودێ بكەنە هەڤپشك]. [هەی موحەممەد] بێژە: نیشان و بەلگەیا خۆ بینن، ئەگەر هوین ڕاست دبێژن [كو خودێ هەڤپشكەكێ هەی]."},{"id":65,"translation":"65. بێژە: كەس د ئەرد و ئەسماناندا، ژ بلی خودێ، تشتێ ڤەشارتی و نەدیار نوزانیت، و كەس نوزانیت كەنگی دێ ژ گۆڕان ڕابنەڤە."},{"id":66,"translation":"66. هەمی ئەگەرێت زانینا وان ب هاتنا قیامەتێ، هەر چەندە هەنە ژی، كەڤتن و نەمان [هند نیشان و بەلگەیێت بەرچاڤ هەنە، پێ بزانن، ب ڕاستی قیامەت هەر دێ ئێت] بەلێ [دگەل هندێ ژی] ئەو ب هاتنا قیامەتێ ب گومانن، بەلكی ئەو ژی (ژ دیتنا نیشان و بەلگەیێت قیامەتێ، و یێت وان بگەهیننە هەقییێ) د كۆرەنە."},{"id":67,"translation":"67. و ئەوێت گاوربوویین، گۆتن: ئەرێ ئەگەر [پشتی مرنێ] ئەم و باب و باپیرێت خۆ بوویینە ئاخ، ئەرێ جارەكا دی، دێ ژ گۆڕان ڕابینەڤە؟."},{"id":68,"translation":"68. ب سویند بەری نوكە ژی، سۆز و پەیمان بۆ مە و باب و باپیرێت مە، ب ڤێ چەندێ هاتبوونە دان [ئەگەر وەسابایە، دا باب و باپیرێت مە، ژ گۆڕان ڕابنەڤە]، ب ڕاستی ئەڤە [ئەڤ پەیمانە] ژ چیڕۆك و چیڤانۆكێت بەرێ پێڤەتر نینە."},{"id":69,"translation":"69. [هەی موحەممەد] بێژە وان: د ئەردیدا بگەڕن، پاشی بڕێننێ، كا دویماهیكا گونەهكاران بوو چ؟."},{"id":70,"translation":"70. [هەی موحەممەد] ب خەم نەكەڤە ل سەر [نەباوەری ئینانا] وان، و تەنگاڤ نەبە ژ بەر پیلان و ئۆیینێت، ئەو دگێڕن [خودێ دێ تە پارێزیت، و دێ هاریكارییا‏ تە كەت]."},{"id":71,"translation":"71. و دبێژن: ژڤان و پەیمانا هوین مە ب ئیزایا وێ دترسینن، كا كەنگی دێ ئێت، ئەگەر هوین ڕاست دبێژن."},{"id":72,"translation":"72. بێژە: دبیت هندەك ژ وێ [ئیزایێ] ئەوا هوین لەزێ لێ دكەن، گەلەك یا نێزیكی هەوە بیت [و هەوە بهنگێڤیت]."},{"id":73,"translation":"73. و ب ڕاستی خودایێ تە، خودان كەرەمە ل سەر مرۆڤان، بەلێ باراپتر ژ وان نە د شوكوردارن."},{"id":74,"translation":"74. و ب ڕاستی خودایێ تە، دزانیت كا چ د سینگێ خۆدا دڤەشێرن، و كا چ ئاشكەرا دكەن."},{"id":75,"translation":"75. و چو یێ ڤەشارتی و نەدیار د ئەرد و ئەسماناندا نینە، ئەگەر د دەپێ پاراستیدا نەبیت [ژ وان تشتان: ئەو ئیزایا ئەو لەزێ لێ دكەن، یا دەستنیشانكرییە، ڤێجا چاوا ئەو لەزێ لێ دكەن؟]."},{"id":76,"translation":"76. ب ڕاستی ئەڤ قورئانە، پڕانییا تشتێ ئسرائیلی تێدا ژێك جودا، بۆ وان [ئسرائیلییان] ڤەدگێڕیت و ئاشكەرا دكەت، [وەكی جودابوونا وان دكار عیسایدا]."},{"id":77,"translation":"77. و ب ڕاستی ئەڤ قورئانە، ڕاستەڕێیی و دلۆڤانییە بۆ خودان باوەران."},{"id":78,"translation":"78. ب ڕاستی خودایێ تە، دێ ب بڕیارێت خۆ حوكمی د ناڤبەرا واندا كەت [ل سەر تشتێ ئەو تێدا ژێك جودا]، و هەر ئەوە یێ سەردەست و زێدەزانا."},{"id":79,"translation":"79. ڤێجا تو پشتا خۆ ب خودێ گەرم بكە، ب ڕاستی تو یێ ل سەر هەقییا ئاشكەرا."},{"id":80,"translation":"80. ب ڕاستی تو مرییان [گاورێت دلێ وان ژ هەقییێ تاری بوویی]، و كەڕان [ئەوێت گوهێت وان ژ بهیستنا هەقییێ گرتی]، نەشێی وەلێ بكەی، گول گازییێ‌ ببن، ئەگەر وان پشتا خۆ دا هەقییێ."},{"id":81,"translation":"81. و تو نەشێی ئەوێت كۆرە، ژ بەرزەبوون و گومڕابوونا تێدا، ڤەگێڕی و ڕاستەڕێ بكەی، ب تنێ ئەو نەبن ئەوێت باوەری ب قورئانا مە ئینایین، تو دشێی وەلێ بكەی گولێ ببن، نێ هەر ئەون ئەوێت خۆ سپارتینە خودێ."},{"id":82,"translation":"82. و ئەگەر قیامەت [و ئەڤا ئایەتان ژێ دگۆت، ژ هاتنا قیامەتێ و ترس و سەهما وێ] نێزیكی وان بوو، ئەم دێ بۆ وان گیانەوەرەكی ژ ئەردی دەرئێخین، د گەل وان باخڤیت [و بێژیت]: ب ڕاستی مرۆڤان باوەرییەكا موكوم نەبوو كو ئەم دێ دەركەڤین [وەك نیشانەك ژ نیشانێت مەزناتییا خودێ]."},{"id":83,"translation":"83. و ڕۆژا ئەم ژ هەر ملەتەكی كۆمەك، ژ وان ئەوێت ئایەت و نیشانێت مە درەو دانایین [و باوەری پێ نەئینایین] كۆم دكەین [كو ڕۆژا قیامەتێیە]، ڤێجا ئەوێت بەراهیكێ دئێنە ڕاوەستاندن، دا یێت دویماهیكێ بگەهنێ، و ببنە ئێك ڕێز."},{"id":84,"translation":"84. گاڤا دئێنە مەیدانا حەشرێ [و جهێ حسابێ]، خودێ دێ بێژتە وان: هەوە نیشان و ئایەتێت من درەو دانان، بێی هوین تشتەكی ژێ بزانن، و ئەو چ بوو هەوە دكر [ئەو چ بوو هوین ژ ڤێ ڕۆژێ دایینە پاش، و وەل هەوە كری، هوین درەو بدانن]."},{"id":85,"translation":"85. و ئیزا ل سەر وان پێدڤی بوو، ژ بەر ستەما وان كری، ڤێجا ئاخڤتن ژ وان نائێت [چونكی وان چو هەجەت نینن، بۆ خۆ بگرن]."},{"id":86,"translation":"86. ما نابینن مە شەڤ یا دایییە وان، دا تێدا بڤەهەسن، و مە ڕۆژ یا ڕۆنكری [دا كاروبارێت خۆ تێدا ب ڕێڤە ببەن]، ب ڕاستی ئەڤە [شەڤ كرنە جهێ ڤەهسینێ، و ڕۆنكرنا ڕۆژێ] چامە و نیشانن، بۆ وان ئەوێت باوەرییێ دئینن."},{"id":87,"translation":"87. و ڕۆژا پف ل بۆقێ دئێتەدان، هنگی ئەوێت د ئەرد و ئەسماناندا هەین، هەمی دێ ترسن، ژ بلی وان ئەوێت خودێ نەڤیایی بترسن [ئەو ژی شەهید و پێغەمبەرن]، و هەمی مەلویل و ڕەزیل دێ ئێنە دەڤ خودێ."},{"id":88,"translation":"88. [وێ ڕۆژێ كو ڕۆژا قیامەتێیە] دێ چیایان بینی، یا ژ تەڤە د ڕاوەستاینە، و ئەو ب خۆ كا چاوا عەور دچن، وەسا دچن، ئەڤە چێكرنا خودێیە، ئەوێ هەمی تشت موكوم و بنەجهـ چێكری، و خودێ ئاگەهـ ژ وێ هەیە یا هوین دكەن."},{"id":89,"translation":"89. [وێ ڕۆژێ] هەچیێ بێت خێر هەبن، دێ گەهیتە خێرەكا چێتر [خودێ دەهـ قات دێ دەتێ]، و ئەو ژ ترس و سەهما وێ ڕۆژێ ئێمنن."},{"id":90,"translation":"90. و هەر كەسێ بێت، و كار و كریارێت وی هەمی گونەهـ بن، یان هەڤال و هەڤپشك بۆ خودێ چێكربن، دێ سەروسەر كەڤتە د دۆژەهێدا [دەرگەهڤانێت دۆژەهێ دێ بێژنێ]، هوین نائێنە جزاكرن ب وێ نەبیت یا هەوە دكر."},{"id":91,"translation":"91. [هەی موحەممەد بێژە] ب ڕاستی فەرمانا من یا هاتییە كرن، كو ئەز خودایێ ڤی باژێری ب تنێ بپەڕێسم، ئەو باژێرێ خودێ ب ڕێز و ڕویمەت ئێخستی و ئێمنكری، و هەمی تشت [دگەل ڤی باژێری] یێ وییە، و ئەمرێ من یێ هاتییە كرن، ئەز ل بەر ئەمرێ وی ڕاوەستم، و ژ خۆسپارتیان بم."},{"id":92,"translation":"92. و [ئەمرێ من یێ هاتییە كرن] ئەز قورئانێ [بۆ هەوە] بخوینم [دا هەوە پێ بترسینم، و داخوازكەمە گوهدارییا خودێ]، ڤێجا هەر كەسێ ڕاستەڕێ ببیت، ب ڕاستی بۆ خۆ ب تنێ دێ ڕاستەڕێ بیت، و هەر كەسێ گومڕا ببیت [زیانێ ل خۆ دكەت]، ڤێجا بێژە: ئەز بەس ژ ئاگەهداركەرانم [یا ل سەر خۆ من گەهاندە هەوە، و چو یێ دی ژ بلی ڤێ، ل سەر من نینە]."},{"id":93,"translation":"93. و بێژە: حەمد و سوپاسی هەمی بۆ خودێ، نێزیك دێ ئایەت و نیشانێت [ل سەر دەستهەلاتدارییا] خۆ نیشا هەوە دەت، ڤێجا هوین دێ نیاسن و زانن، و خودایێ تە ژ تشتێ هوین دكەن، نەیێ بێ ئاگەهە."}]},{"id":28,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (طسم) هۆسا دئێتە خواندن (طا، سین، میم)، [بۆ ڕاڤەكرنا ڤان ڕەنگە تیپان بزڤڕە سەرێ سۆرەتا بەقەرە]."},{"id":2,"translation":"2. ئەڤە ئایەتێت كتێبا (قورئانا) ڕۆنكەرن."},{"id":3,"translation":"3. ئەم بۆ وان ئەوێت باوەری ب قورئانێ هەی، سالۆخێ مووسایی و فیرعەونی وەكی چێبووی، ب وەحی بۆ تە دهنێرین."},{"id":4,"translation":"4. ب ڕاستی فیرعەونی، ل سەر ئەردێ مسرێ، زێدە خۆ مەزنكر، و زۆرداری ژ قامێ دەرئێخست، و خەلكێ وێ كرنە دەستەك دەستەك و ژێكڤەكرن، و كۆمەك ژ وان [كو ئسرائیلینە] تەپەسەركرن، كوڕێت وان دكوشتن، و كچێت وان [بۆ خدامینییا خۆ ] دهێلان، ب ڕاستی ئەو ژ خرابان بوو."},{"id":5,"translation":"5. و مە دڤێت كەرەمێ د گەل وان بكەین ئەوێت د مسرێدا هاتینە تەپەسەركرن، كو ئسرائیلینە [و وان ژ زۆردارییا فیرعەونی ڕزگار بكەین]، و وان بكەینە پێشی و جهێ چاڤلێكرنێ، و وان بكەینە وێرس [ل مسرێ]."},{"id":6,"translation":"6. و ئەوان د ئەردیدا بنەجهـ بكەین [و تێدا دەستهەلاتدار بكەین]، و تشتێ فیرعەون و هامان و لەشكەرێ وان ژێ دترسیان [مەخسەد نەمانا ملك و دەستهەلاتدارییا وانە]، نیشا فیرعەون و هامان و لەشكەرێ وان هەردوویان، ژ ئیسرائیلیان، بدەین."},{"id":7,"translation":"7. و [وەختێ مووسا بووی] مە ئیلهام بۆ دەیكا مووسایی هنارت كو شیری بدە مووسایی، و ئەگەر تو ژێ ترسیای [بێتە كوشتن هەروەكی هەمی كوڕێت ئسرائیلییان دئێنە كوشتن]، ڤێجا وی [بكە د سندۆقەكێدا و] باڤێژە د ڕویباریدا (د نیلیدا) و نەترسە [ناخەندقیت] و ب خەم نەكەڤە، ب ڕاستی دێ ئەوی بۆ تە زڤڕینینەڤە، و دێ وی كەینە پێغەمبەر."},{"id":8,"translation":"8. ڤێجا مالا فیرعەونی ئەو ژ ئاڤێ ئینادەر، دا [بۆ وان وەكی كوڕەكی لێ بێت، و ببیتە ڕۆناهییا چاڤێت وان، بەلێ دویماهیێ] بۆ وان ببیتە نەیار و كۆڤان، ب ڕاستی فیرعەون و هامان و لەشكەرێ وان، هەمی یێت گونەهكار بوون."},{"id":9,"translation":"9. و ژنا فیرعەونی [وەختێ مووسا دیتی، كەتە دلێ وێ] گۆت: [ئەڤ بچویكە] دێ بۆ من و تە بیتە جهێ كەیف و دلخۆشیێ، نەكوژن، بەلكی ب كێر مە بێت، یان ژی بكەینە كوڕێ خۆ، و ئەو نوزانن [هیلاكا وان دێ ل سەر دەستێ وی بیت، و دێ بۆ وان بیتە نەیار و كۆڤان]."},{"id":10,"translation":"10. و چو هزر ل سەر دلێ دەیكا مووسایی نەما [ژ مووسایی پێڤەتر، كا چ ب سەری هات] نێزیك بوو دا ئاشكەراكەت [كو مووسا كوڕێ وێیە]، ئەگەر مە دلێ وێ موكوم نەكربایە و ب هێز نەئێخستبایە [ب وێ ئیلهاما مە دایییێ‌، كو فیرعەون كوڕێ وێ ناكوژیت، و جارەكا دی دێ كوڕێ وێ بۆ زڤڕینینەڤە]، دا ببیتە ژ وان ئەوێت خودان باوەر [و باوەری ب ژڤانا خودێ هەی]."},{"id":11,"translation":"11. و گۆتە خویشكا وی: ل دویڤ هەڕە [كا دێ چ لێ ئێت ]، [خویشكا وی ئەو] ژ دویرڤە دیت، و وان نەدزانی ئەو خویشكا وییە [ل دویڤ دئێت]."},{"id":12,"translation":"12. و مە نەهێلا ئەو شیرێ چو دایینان بخۆت، بەری ئەم وی بزڤڕینینە دەڤ دەیكا وی، [ئینا خویشكا وی] گۆت: [پشتی زانی ئەو یێ ل دایینەكێ دگەڕن] ئەرێ ئەز مالەكێ نیشا هەوە بدەم، وی بۆ هەوە خودان بكەت و سەرەگوهییێ‌ لێ بكەت، و وان خێرا وی بڤێت و بۆ د دلبێش بن."},{"id":13,"translation":"13. ڤێجا مە ئەو زڤڕاندەڤە دەڤ دەیكا وی، دا چاڤێت وێ پێ ڕۆن ببن، و دا ب خەم نەكەڤیت، و دا بزانیت كو ب ڕاستی فەرمانا خودێ یا ڕاستە و یا ب جهێ خۆیە، بەلێ باراپتر ژ مرۆڤان ڤێ نوزانن."},{"id":14,"translation":"14. و وەختێ [مووسا] گەهشتییە كاملانا خۆ [ژ ئەقلی و هێزێ]، مە پێغەمبەراتی و زانین دایێ، و هۆسا ئەم قەنجیكاران خەلات دكەین."},{"id":15,"translation":"15. و بێی كو خەلكێ باژێری [مسرێ] پێ بحەسیت، چۆ ناڤ باژێری، ڤێجا دیت دو زەلام تێدا ب شەڕن، ئەڤە ژ ملەتێ وییە و ئەڤێ دی ژ دژمنێ‌ وییە، ڤێجا ئەڤێ ژ ملەتێ وی هەوارا خۆ گەهاندێ، و داخواز ژێ كر هاریكارییا‏ وی بكەت ل سەر دژمنێ وی، ئینا مووسایی كولمەك دانایێ كوشت، گۆت: ئەڤە ژ كارێ شەیتانییە [شەیتانی ب من دا كرن]، ب ڕاستی ئەو دژمنەكێ گومڕاكەرێ ئاشكەرایە."},{"id":16,"translation":"16. گۆت: خودێوۆ، ب ڕاستی من ستەم ل خۆ كر [ب كوشتنا ڤی مرۆڤی، و ب ڤێ كریارا شەیتانی ب من دایییەكرن]، ڤێجا ل من نەگرە و گونەهێت من ژێ ببە، ڤێجا خودێ گونەهێت وی ژێ برن، و ئەوە گونەهـ ژێبەر و دلۆڤان."},{"id":17,"translation":"17. و گۆت: خودێوۆ، ژ بەر وێ كەرەما تە د گەل من كری [كو تە ئەز یێ ب هێز ئێخستیم]، ئەز چوجا نابمە پشتەڤان و هاریكار بۆ گونەهكاران."},{"id":18,"translation":"18. ڤێجا ب ترس ما د ناڤ باژێریدا، و زێرەڤانی ل خۆ دكر [دترسیا نەخۆشییەك ب سەری بێت ژ بەر كوشتنا وی مرۆڤێ فیرعەونی]، دیت ئەوێ دوهی هاریكاری ژێ خواستی، [جارەكا دی] یێ هەوارا خۆ دگەهینیتێ، مووسایی گۆتێ: ب ڕاستی تو گومڕایەكێ ئاشكەرایی."},{"id":19,"translation":"19. ڤێجا وەختێ مووسایی ڤیایی ئەوێ دژمنێ هەردووكان (ئەوێ قوبتی) ب هێز بگریت، ئەوێ ئسرائیلی [هزركر مووسا دێ وی گریت و كوژیت، ژ بەر هندێ ترسیا و] گۆت: تە دڤێت تو من ژی بكوژی، هەروەكی دوهی تە ئێك كوشتی، تە دڤێت [ب ڤی كارێ خۆ] ببییە ژ زەبەردەستێت خوینرێژ دئەردیدا، و تە نەڤێت تو ژ وان بی یێت قەنجییێ دكەن."},{"id":20,"translation":"20. زەلامەك [ژ فیرعەونیان ژ حەز ژێكەرێت وی] ژ دویماهییا باژێری ب لەز هاتە دەڤ مووسایی، و گۆت: هەی مووسا، ب ڕاستی مەزنێت باژێری یێت كۆم بوویین، و یێ تەكبیرێ دكەن دا تە بكوژن، ڤێجا [ژ باژێری] دەركەڤە، ب ڕاستی من خێرا تە دڤێت."},{"id":21,"translation":"21. ڤێجا مووسا ب ترس ژ باژێری دەركەڤت، و زێرەڤانی ل خۆ دكر [نەكو تشتەك ب سەری بێت] گۆت: خودێوۆ، من ژ ملەتێ ستەمكار ڕزگار بكە."},{"id":22,"translation":"22. ڤێجا وەختێ [مووسایی] بەرێ خۆ دایییە ملێ [باژێرێ ] مەدیەنێ، گۆت: من هیڤییە خودایێ من بەرێ من بدەتە ڕێكا ڕاست [و ڕێ ل بەر من بەرزە نەبیت]."},{"id":23,"translation":"23. ڤێجا وەختێ هاتییە سەر ئاڤا مەدیەنێ، كۆمەكا مرۆڤان ل سەر ئاڤێ دیتن، پەزێ خۆ ئاڤ ددان، و ژ وان پێدا [یان د بن واندا] دو ژن دیتن پەزێ خۆ ددانە پاش و ڤەدگێڕان [دا نەچیتە ناڤ یێ خەلكی، ئینا دلێ مووسایی ما ب وانڤە]، گۆت: هەوە خێرە، بۆچی هوین پەزێ خۆ ددەنە پاش؟! وان [هەردوویان] گۆت: بابێ مە پیرەمێرەكێ ب ناڤ سالڤە چۆیییە [و مە ژ وی پێڤەتر كەس نینە بۆ مە بێتە بەر پەزی، و ژ نەچاری ئەم یێت هاتینە بەر..] و ئەم پەزێ خۆ ئاڤ نادەین، هەتا شڤان هەمی بەری مە پەزێ خۆ ئاڤ نەدەن و نەبەن."},{"id":24,"translation":"24. ئینا [مووسایی] پەزێ وان بۆ وان ئاڤدا، پاشی پشتا خۆ دا وان، و چۆ بن سیبەرێ، ڤێجا [بۆ خۆ] گۆت: خودێوۆ، ب ڕاستی هەر كەرەما تو د گەل من بكەی، ئەز یێ هەوجەمە [و ئەز یێ برسیمە]."},{"id":25,"translation":"25. [پاشی] ئێك ژ وان هەردو ژنان ب شەرمڤە هاتە دەڤ [مووسایی] و گۆتێ: بابێ من داخوازا تە دكەت، دا هەقێ ئاڤدانا تە بۆ مە كری، بدەتە تە، ڤێجا وەختێ مووسا هاتییە دەڤ، و چیرۆكا خۆ بۆ ڤەگێرایی [بابێ وان كچان]، گۆتێ: نەترسە، تو ژ ملەتێ ستەمكار قورتال بووی."},{"id":26,"translation":"26. ئێكێ ژ وان هەردو كچان، گۆت: باب ب شڤانی بگرە، ب ڕاستی یێ ژ هەمییان چێتر تو ب شڤانی بگری، ئەوە یێ ب هێز و ئەمین."},{"id":27,"translation":"27. [بابێ كچان گۆتە مووسایی]: من دڤێت ئێك ژ هەردو كچێت خۆ ل تە مار بكەم، ب شەرت تو هەشت سالان شڤانییا من بكەی، ژ خۆ ئەگەر تو تمامكەی و بكەیە دەهـ، ئەڤە قەنجییەكە ژ دەڤ تە، من نەڤێت ئەز زەحمەتێ بۆ تە چێكەم [كو تو بكەیە دەهـ سال]، و ئەگەر خودێ حەزكەت، دێ من ژ مرۆڤێت باش بینی."},{"id":28,"translation":"28. [مووسایی] گۆت: ئەڤە پەیمانە (قەولە) د ناڤبەرا من و تەدا، و كیشك ژ هەردو وەختان من ب جهـ ئینا، [هەشت سال یان دەهـ سال] زێدە ژ من نائێتە خواستن و چو ل سەر من نینە، و خودێ شاهدە ل سەر ئەڤا ئەم دبێژین."},{"id":29,"translation":"29. ڤێجا گاڤا مووسایی وەختێ خۆ ب دویماهی ئینایی و مالا خۆ بری، [ب شەڤ] ئاگرەك ل ڕەخێ [ڕاستێ یێ چیایێ (طور)] دیت، [ئینا] گۆتە مالا خۆ: ل ڤێرێ ڕاوەستن، ئەزێ ئاگرەكی ژ دویر دبینم [ئەز دێ چم بەرێ خۆ دەمێ]، بەلكی ئەز بۆ هەوە ئاخڤتنەكێ [كو ڕێكێ ڤێ بكەڤین] یان بزۆتكەكی ئاگری بینم، دا هوین خۆ پێ گەرم بكەن."},{"id":30,"translation":"30. و وەختێ هاتییە دەڤ [ئاگری]، ژ ڕەخێ ڕاستێ یێ نهالێ، ژ وی جهێ پیرۆز ژ دارێ، هاتە گازیكرن: هەی مووسا، ب ڕاستی ئەز خودێمە، خودانێ هەمی جیهانان."},{"id":31,"translation":"31. و دارێ خۆ باڤێژە، ڤێجا وەختێ دیتی وەكی تیرەماری ب لەز و سڤك دچیت، ژ ترسان ڕەڤی و ل خۆ نەزڤڕی، [خودێ] گۆت: هەی مووسا، بزڤڕە و و نەترسە، تو ژ وانی یێت ئێمن."},{"id":32,"translation":"32. و دەستێ خۆ بکە د پاخلا خۆدا، دەستێ تە بێ نەساخی و بێ ئێش، دێ سپی و سیس (برسقی) دەرکەڤیت [ھەرچەندە دەستێ وی یێ ڕەش ئەسمەر بوو] و ژ بەر ترسێ دەستێت خۆ ل سەر سینگێ خۆ بینە ئێک چەپی بێخە بن راستێڤە و راستێ بێخە بن چەپێڤە یان دەستێت خۆ بدانە سەر سینگێ خۆ ترس نامینیت، ئەڤە دو نیشان و موعجیزەنە ژ دەڤ خودایێ تە بۆ فیرعەونی و ملەتێ وی [ژ کەنکەنە و مەزن و دویفچۆیێت وی]، ب ڕاستی ئەو ملەتەکێ ژ ڕێ دەرکەڤتینە."},{"id":33,"translation":"33. [مووسایی] گۆت: خودێوۆ، ب ڕاستی من ئێكێ ژ وان كوشتی، ڤێجا ئەز دترسم من بكوژن [و تۆلا خۆ ڤەكەن]."},{"id":34,"translation":"34. و هاروونێ برایێ من ژ من ب ئەزمانترە، ڤێجا د گەل من فڕێكە هاریكار و پشتەڤان، كو من ڕاست دەربێخیت، ئەز دترسم ئەو من درەوین دانن."},{"id":35,"translation":"35. خودێ گۆت: ئەم دێ پشتا تە ب برایێ تە قایم كەین، و هاریكارییا‏ تە كەین، و ئەم دێ ب نیشان و موعجیزەیێت خۆ دەستهەلاتێ دەینە هەوە، ڤێجا ئەو نەشێن نێزیكی هەوە ببن ژ بەر وان ئایەت و موعجیزەیێت مە داینە هەوە، هوین و یێت ب دویڤ هەوە دكەڤن، دێ سەركەڤن [نە ئەو]."},{"id":36,"translation":"36. ڤێجا وەختێ مووسا ب نیشان و ئایەت و موعجیزەیێت مە یێت ئاشكەرا بۆ وان [فیرعەونی و كۆما وی و ملەتێ وی] هاتی، گۆتن: ئەڤە [ئەڤا تو دكەی، داری دكەیە مار، و دەستێ خۆ سپی ژ پاخلا خۆ دەردئێخی] ژ سحرەكا چێكری پێڤەتر نینە، و مە ئەڤە ژ باب و باپیرێت خۆ یێت بەرێ، نەبهیستییە."},{"id":37,"translation":"37. مووسایی گۆت: ب ڕاستی خودایێ من چێتر دزانیت كا كی ب ڕاستەڕێیییێ‌ ژ دەڤ خودێ هاتییە، و كا دویماهییا خێرێ و سەركەڤتنێ یا كێیە، ب ڕاستی خودێ ستەمكاران سەرفەراز ناكەت."},{"id":38,"translation":"38. فیرعەونی گۆت: گەلی مەزن و ماقویلان، ژ بلی خۆ، ئەز چو خودایان بۆ هەوە نابینم [ئانكو ژ بلی من، هەوە چو پەرستی نینن]، ڤێجا هامانۆ، تو بۆ من ئاگری بدە بن هەڕییێ‌ [ئانكو تابووكان چێكە]، و قەسرەكا بلند بۆ من ئاڤاكە، ئەز بچمە سەربانێ وێ، بەلكی خودایێ مووسایی ببینم، و ب ڕاستی ل دەڤ من ئەو ژ درەوینانە."},{"id":39,"translation":"39. و ب نەهەقی وی [فیرعەونی] و لەشكەرێ وی د ئەردێ مسرێدا خۆ مەزن كرن، و هزركرن ئەو ب بال مەڤە نازڤڕن."},{"id":40,"translation":"40. ڤێجا مە ئەو و لەشكەرێ وی گرتن، و هاڤێتنە د دەریایێدا [و مە هەمی خەندقاندن، و كەس ژێ نەما]، ڤێجا بەرێ خۆ بدێ كا دویماهییا ستەمكاران، یا چاوا بوو؟."},{"id":41,"translation":"41. و مە ئەو [د دنیایێدا] كرنە سەرێت گاورییێ [چاڤ ل وان بێتەكرن]، و [خەلكی] بۆ ئاگری گازی دكەن، و ڕۆژا قیامەتێ هاریكارییا‏ وان نائێتەكرن."},{"id":42,"translation":"42. و د ڤێ دنیایێدا مە لەعنەت [و دویركەڤتن ژ دلۆڤانییا خودێ] ب دویڤ وان ئێخست [ژ خودێ و ملیاكەت و باوەریداران]، و ڕۆژا قیامەتێ ژی، ئەو ژ وانن ئەوێت ژ دلۆڤانییا خودێ دویرئێخستی."},{"id":43,"translation":"43. ب سویند مە كتێب [تەورات] دا مووسایی، پشتی مە ملەتێت چەرخێت بۆری د هیلاك برین [وەكی ملەتێ نووح و عاد و (ثمود) و فیرعەون و ملەتێ وی]، دا [ئەو كتێب] بۆ مرۆڤان ببیتە ڕۆناهییا دلان [كو هەقییێ پێ ببینن] و ڕێكا ڕاستەڕێیی و دلۆڤانیێ، دا بۆ خۆ شیرەتان ژێ وەرگرن."},{"id":44,"translation":"44. و [هەی موحەممەد] وەختێ ئەم د گەل مووسایی ئاخڤتین [و مە پێغەمبەراتی دایییێ‌، و هنارتییە دەڤ فیرعەونی و ملەتێ وی] تو ل ڕەخێ ڕۆژئاڤایێ چیایێ (طور) نەبووی، و تو نە یێ حازر بووی [وەختێ مە وەحی بۆ مووسایی ئینایییە خوارێ]."},{"id":45,"translation":"45. بەلێ مە چەند ملەت و چەند دەست، پشتی مووسایی [هەتا گەهشتییە تە] دان و ئینان، ڤێجا وەخت ب سەر وانڤە چۆ [و دەرفەت ل سەر وان درێژ بوو، شەریعەت و ئەحكام گوهارتن، و كاروبارێت دینی ژ بیركرن، و ئەمرێ خودێ هاتە هێلان و پەیمانا وی دانە پشت خۆ، ڤێجا مە تو هنارتی، دا كاروبارێت دینی نوی بكەی]، و تو یێ ئاكنجی ژی نەبووی د ناڤ خەلكێ مەدیەنێدا [دا سەرهاتییا مووسایی و شوعەیبی و هەردو كچێت شوعەیبی بزانی]، دا ئایەتێت مە [د ڕاستا واندا] بۆ خەلكێ مەكەهێ بخوینی، بەلێ مە تو هنارتی پێغەمبەر [و مە ئەڤ سەرهاتییە بۆ تە دیاركرن، و ئەگەر ژ بەر هندێ نەبایە كو تو پێغەمبەری، تە سالۆخێت وان نەدزانین]."},{"id":46,"translation":"46. و تو ب ڕەخ چیایێ (طور) ژیڤە نەبووی، وەختێ مە گازی كرییە مووسایی [و مە ئاخافتی] بەلێ خودایێ تە ژ دلۆڤانییا خۆ [وەحی بۆ تە هنارت، و بۆ تە گۆت:] دا ملەتەكی هشیار و ئاگەهدار بكەی [ئانكو دا بۆ وان ببییە پێغەمبەر]، كو بەری تە چو پێغەمبەر بۆ وان نەهاتبوون، وان ئاگەهدار بكەن و دا ل خۆ بزڤڕن."},{"id":47,"translation":"47. و ئەگەر ژ بەر هندێ نەبایە، وەختێ بەلایەك ژ بەر كار و كریارێت وان دهاتە سەرێ وان، بێژن: خودێوۆ، دێ بلا تە پێغەمبەرەك بۆ مە هنارتبایە، دا ئەم ژی ل دویڤ نیشان و ئایەتێت تە هاتباینە [و ئەڤە نەهاتبایە سەرێ مە]، و ئەم بووبایینە ژ خودان باوەران [مە تو پێغەمبەر نەدهنارتی، چونكی ئەگەر مە ئەو بەری هنارتنا تە ئیزادابانە، دا بێژن ئەڤە ژ كەنگی وەرە پێغەمبەر بۆ مە نەهاتینە، بلا خودێ پێغەمبەرەك بۆ مە هنارتبایە، دا مە ژی گوهێ خۆ دابایێ و باوەری پێ ئینابایە، ڤێجا دا وان ئەڤ هەجەتە نەمینیت، مە تو هنارتی پێغەمبەر]."},{"id":48,"translation":"48. ڤێجا وەختێ هەقی ژ دەڤ مە، بۆ [خەلكێ مەكەهێ] هاتی [كو هاتنا پێغەمبەرییە ب ڤێ قورئانێ]، گۆتن: بلا تشتێ بۆ مووسایی هاتی [ژ موعجیزەیان] بۆ وی ژی هاتبایە، ئەرێ ما وان [ئەوێت وەكی وان] بەری نوكە، ئەوا پێ مووسا پێ‌ هاتی درەو نەدانا، و گۆتن: [تەورات و قورئان] دو سحرن، پشتەڤانییا ئێكدو دكەن [ل سەر درەوێ بۆ ئێكدو دبنە شاهد]، و گۆتن: مە باوەری ب هەردووكان نینە."},{"id":49,"translation":"49. [هەی موحەممەد] بێژە [وان]: ئەگەر هوین ڕاست دبێژن [كو ئەڤ هەردو كتێبە وەسانن وەكی هوین دبێژن]، كا هوین كتێبەكێ ژ دەڤ خودێ بینن، ژ ڤان هەردو كتێبان [تەورات و قورئانێ] یا ڕاستەڕێتر بیت، دا ئەز بگرم و ل دویڤ بچم."},{"id":50,"translation":"50. و ئەگەر وان بەرسڤا تە نەدا [و نەشیان كتێبەكا ژ قورئانێ و تەوراتێ ڕاستەڕێتر، ژ دەڤ خودێ بینن، یان ژی ل دویڤ تە نەهاتن و باوەری ب تە و قورئانا بۆ تە هاتی نەئینان]، ڤێجا بزانە ئەو بەس یێت ل دویڤ هەوا و دلخوازییا خۆ دچن [و وان چو بەلگە و نیشان نینن]، و ما كی ژ وی ڕێبەرزەتر و گۆمڕاترە یێ ب دویڤ دلخوازییا خۆ بكەڤیت، بێی كو وی ڕاستەڕێكرنەك ژ دەڤ خودێ هەبیت، ب ڕاستی خودێ ملەتێ ستەمكار [ئەوێ ب دویڤ هەوایێ سەرێ خۆ دكەڤیت] ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":51,"translation":"51. و ب سویند مە ئایەتێت قورئانێ ناڤبەین ناڤبەین و ل دویڤ ئێك، بۆ وان هنارتن [ئانكو مە ئەحكامێت قورئانێ بۆ قورەیشییان ل دویڤ ئێك هنارتن]، دا بۆ خۆ شیرەتان ژێ وەربگرن، و ل خۆ بزڤڕن."},{"id":52,"translation":"52. ئەوێت بەری ڤێ قورئانێ مە كتێب دایینێ [مەخسەد پێ جوهی و فەلە، ئەوێت موسلمان بوویین]، ئەو باوەرییێ ب ڤێ قورئانێ دئینن."},{"id":53,"translation":"53. و وەختێ [ئەڤ قورئانە] بۆ وان دئێتە خواندن، دبێژن مە باوەری پێ ئینا، ب ڕاستی ئەڤە هەقییە ژ نك خودایێ مە، ب ڕاستی بەری وێ ژی [بەری قورئان بێتە خوارێ] ئەم د موسلمان بوویین [و مە باوەری هەبوو دێ پێغەمبەرەك ئێت، و قورئان دێ بۆ ئێتە خوارێ]."},{"id":54,"translation":"54. ئەڤە دوجا دێ خەلاتێ خۆ وەرگرن [ئانكو خێرا وان دوقات دێ ئێتە نڤێسین] ژ بەر سەبرا وان كێشایی، و ژ بەر باشییا ئەو شوینا خرابییێ دكەن، و خرابییا ئەو ب باشی ددەنە پاش، و ژ بەر وان خێر و سەدەقەیێت ژ وی تشتی ددەن، ئەوێ مە دایییە وان."},{"id":55,"translation":"55. و دەمێ وان گول قەسە و گۆتنێت سەقەت و شكەستی دبیت [ژ گاوران]، پشتا خۆ ددەنێ و دبێژن: ئەم ل سەر ڕێكا خۆ و هوین ل سەر ڕێكا خۆ، پشت ڕاست بن ئەم جابا هەوە نادەین و ل هەوە نازڤڕینین، و مە نەڤێت تێكەلییا نەزانان بكەین."},{"id":56,"translation":"56. و تو نەشێی ئەوێ تە بڤێت ڕاستەڕێ بكەی، بەلێ خودێیە یێ بڤێت ڕاستەڕێ دكەت، و ئەو چێتر دزانیت كا كی دێ باوەرییێ ئینیت، و كا بەرێ كێ ل ڕێكا ڕاستە."},{"id":57,"translation":"57. و [موشركێت مەكەهێ] گۆتن: ئەگەر ئەم بێینە سەر دینێ تە [هەی موحەممەد]، ئەم دێ ژ ئەردێ خۆ ئێینە دەرئێخستن [ئانكو عەرەب هەمی دێ نەیارەتییا مە كەن، و ل سەر مە كۆم بن، و مە هێزا بەرسینگگرتنا وان نینە]، ما مە ئەو د حەرەمەكا ئێمندا بنەجهـ نەكربوون [ئەو د گاور، كەسێ زێدەگاڤی ل سەر وان نەدكر، ڤێجا چاوا ئەگەر موسلمان بوون ژ خۆ دترسن، زێدەگاڤی ل سەر وان بێتەكرن]، و ژ كەرەما مە، فێقییێ‌ هەمی جهان و هەمی تشتان دئێتێ، بەلێ باراپتر ژ وان ڤێ نوزانن [كو ئێمنكرن و پەیدابوونا فێقییێ‌ هەمی جهان ل وێرێ، وی جهێ هشك و بێ دار و دەرامەت، كەرەمەكە ژ دەڤ خودێ]."},{"id":58,"translation":"58. و گەلەك گوند، مە قڕكرن ل سەر پێ خۆ چۆبوون و بەتران ببوون، و سوپاسییا خودێ نەدكرن ل سەر كەرەمێت وی، ڤێجا ئەڤە مالێت وانن [كاڤلن]، پشتی وان ئاڤا نەبوویینە و كەس لێ خۆجهـ نەبوویییە، ب ڕێباری نەبیت [ئەگەر جارەكێ ڕێڤنگ و ڕێبار تێڕا چۆبن، و بێنا خۆ لێ ڤەدابن]، و ئەم ببووینە وێرسێت وان [كەس ژ وان و دویندەها وان نەمابوون]."},{"id":59,"translation":"59. و خودایێ تە چو گوندان د هیلاك نابەت، بەری پێغەمبەرەكی بهنێریتە ناڤ، نیشان و ئایەتێت مە ب سەر واندا بخوینیت [وان هشیار بكەت، و ڕێكا ڕاست بۆ وان دیار بكەت]، و مە چو گوند د هیلاك نەبرینە، ئەگەر خەلكێ وان ب خۆ یێ ستەمكار نەبیت."},{"id":60,"translation":"60. و هەر تشتەكێ خودێ دایییە هەوە، خەمل و متایێ دنیایێیە، و یێ ل دەڤ خودێ چێترە و پتر دمینیت، ما هوین تێناگەهن [یێ مایی چێترە، ژ یێ پویچ دبیت]؟"},{"id":61,"translation":"61. ئەرێ ئەوێ مە ژ دەڤ خۆ، پەیمان ب بەحەشتێ دایییێ‌ كو هەر دێ گەهیتێ، وەكی وییە یێ مە ب متایێ ژیانا دنیایێ كەیفخۆش كری [ئەوێ ب كول و كۆڤان و زوی دچیت، و نەمینیت]، پاشی ڕۆژا قیامەتێ ئەو دێ ژ وان بیت، ئەوێت د دۆژەهێدا دئێنە بەرهەڤكرن؟"},{"id":62,"translation":"62. و ڕۆژا خودێ گازی وان دكەت، و دبێژیت: كا هەڤپشكێت هەوە ژ درەو بۆ من چێ دكرن ل كیڤەنە [هاریكارییا هەوە بكەن]؟"},{"id":63,"translation":"63. و ئەوێت هێژایی گەف و ئیزایا مە بوویین، گۆتن: خودێوۆ ئەوێت مە د سەردابرین ئەڤەنە، كا ئەم چاوا د سەردا چۆبوویین، مە ئەو ژی وەسا د سەردابرن [ب دلێ وان، نە ب كۆتەكی]، ڤێجا ئەم ژ وان یێت بەرینە، وان ئەم نەدپەرستین [ئەو ب دویڤ دلخوازییا خۆ كەڤتبوون]."},{"id":64,"translation":"64. و ڕۆژا [خودێ] دبێژیت: كا گازی وان هەڤپشكان بكەن، یێت هەوە بۆ خودێ چێكرین [كا دێ فایدەی هەوە كەن، و بەڕەڤانییەكێ ژ هەوە كەن]، ڤێجا گازی وان دكەن بەلێ بەرسڤا وان نادەن، ڤێجا وەختێ هەمی ئیزایێ و دۆژەهێ دبینن [هنگی ژ دل، پەشێمان دبن و دبێژن:] خۆزی ئەم د دنیایێدا ژ ڕاستەڕێ و خودان باوەران باینە."},{"id":65,"translation":"65. و ڕۆژا [خودێ] گازی وان دكەت، و دبێژیت: هەوە چاوا بەرسڤا پێغەمبەران دا؟."},{"id":66,"translation":"66. وێ ڕۆژێ هەجەت و بەرسڤ ل بەر وان بەرزە دبن [و نوزانن دێ چ بێژن]، و پسیارا ئێكدو ژی ناكەن [ئێك تشتەكی ژ ئێكی بگریت، یان تشتەكی بۆ بێژیت، چونكی كەسێ چو هەجەت نینن]."},{"id":67,"translation":"67. بەلێ هەچیێ تۆبە بكەت و باوەرییێ بینیت، و كار و كریارێت باش بكەت، ئەڤە دێ د سەرفەراز بن."},{"id":68,"translation":"68. و خودایێ تە، چ بڤێت وی چێ دكەت، و وی دهەلبژێریت، هەلبژارتن شۆلێ وییە، نەیێ وانە [ئەڤ ئایەتە د ڕاستا وێ‌ چەندێدا هاتە خوار، وەختێ قورەیشییان گۆتی: بلا ئەڤ قورئانە بۆ ئێك ژ هەردو ماقویلێت مەكەهێ و تائیفێ هاتبایە خوار، یان وەختێ جوهییان گۆتی: بەس ئەگەر جبرائیل نەبایە یێ وەحییێ‌ بۆ موحەممەدی دئینیت، ئەم دا باوەرییێ پێ ئینین]، و ب ڕاستی خودێ یێ پاك و پاقژە ژ وێ شركا ئەو دكەن."},{"id":69,"translation":"69. و كا ئەو چ د دلێ خۆدا ڤەدشێرن، یان ژی ئاشكەرا دكەن، خودایێ تە پێ دزانیت."},{"id":70,"translation":"70. و ئەوە خودایێ تاك و تەنیا، چو پەرستییێت ڕاست و دورست ژ وی پێڤەتر نینن، و حەمد و سوپاسی د دنیایێ و ئاخرەتێدا هەر بۆ وییە، و حوكم د ناڤبەرا بەندەیاندا هەر یێ وییە، و زڤرینا هەوە هەر ب بال ویڤەیە."},{"id":71,"translation":"71. [هەی موحەممەد] بێژە [وان]: كا بێژنە من ئەگەر خودێ هەتا ڕۆژا قیامەتێ، بەردەوام ل هەوە بكەتە شەڤ [و بێ ڤەبڕین درێژ بكەت] كیژ پەرستی [ژ ئەوێت هوین دپەرێسن] هەیە ژ بلی خودێ بشێت، بۆ هەوە ڕۆناهییەكێ بینیت؟! ڤێجا ما هوین گوهێت خۆ ڤەناكەن، تێ بگەهن."},{"id":72,"translation":"72. بێژە: كا بێژنە من ئەگەر خودێ هەتا ڕۆژا قیامەتێ، بەردەوام ل هەوە بكەتە ڕۆژ، كیژ پەرستی ژ بلی خودێ هەیە، بشێت بۆ هەوە شەڤەكێ بینیت، هوین تێدا ڤەهەسن؟! ڤێجا ما هوین د بێ چاڤن، نابینن."},{"id":73,"translation":"73. و ژ دلۆڤانییا خۆ شەڤ و ڕۆژ یێت بۆ هەوە دایین، دا د شەڤێدا ڤەهەسن، و دا د ڕۆژێدا ژ ڕزقێ وی بخوازن [تێدا شۆل بكەن]، و دا هوین سوپاسییا خودایێ خۆ بكەن."},{"id":74,"translation":"74. و ڕۆژا [خودێ] گازی وان دكەت، و دبێژیت: كا هەڤپشكێت هەوە ژ درەو بۆ من چێ دكرن، ل كیڤەنە [بلا هاریكارییا‏ هەوە بكەن]."},{"id":75,"translation":"75. و ڕۆژا ئەم ژ ناڤ هەر ملەتەكی شاهدەكی دەردئێخین [دا شادەیییێ ل سەر كریارێت وان بدەت، ئەو ژی پێغەمبەرێ وان ب خۆیە] و دبێژنە وان (موشركان): كا بەلگە و نیشانێت خۆ بینن [كو هەڤپشك من یێت هەین]، هنگی دێ زانن خودێ ئێكە، و یێ بێ هەڤال و هەڤپشكە، و ئەو هزر و تەخمینا وان دكر [ئانكو مەهدەر و بەڕەڤانییا بوتان]، ل وان بەرزەبوو [و نەما]."},{"id":76,"translation":"76. ب ڕاستی قاروون ژ ملەتێ مووسایی بوو، ڤێجا خۆ مەزن كر ل سەر سەرێ ملەتێ خۆ، و ستەم ل وان كر، و مە هند گەنجخانە دابوونێ، هەتا ڕاكرنا كلیلێت وان ژی، بۆ دەستەكەكا ب هێزا زەلامان یا گران بوو، وەختێ ملەتێ وی [ئەوێت باوەری ئینایین] گۆتییێ: د سەردا نەچە و بەتران نەبە، ب ڕاستی خودێ حەژ بەترانان ناكەت."},{"id":77,"translation":"77. و ب وی تشتێ خودێ دایییە تە، ئاخرەتێ بخوازە، و بارا خۆ ژ دنیایێ ژی ژ بیر نەكە، و كا چاوا خودێ قەنجی د گەل تە كرییە، تو ژی وەسا قەنجییێ [دگەل بەندەیێت وی] بكە، و د ئەردیدا ل دویڤ خرابییێ نەگەڕە، ب ڕاستی خودێ حەژ خرابیكەران ناكەت."},{"id":78,"translation":"78. قاروونی گۆت: ب ڕاستی [ئەڤ زەنگینییە، و ئەڤ مالە] من ب زانینا خۆ یێ پەیداكری، ما وی نەدزانی كو ب ڕاستی خودێ بەری وی، گەلەك ملەتێت ژ وی ب هێزتر و تێرمالتڕ، یێت د هیلاك برین؟! و پسیارا گونەهكاران ژ گونەهێت وان نائێتەكرن [هەجەتەكێ بۆ خۆ بگرن، بۆ هەجەتێ پسیار ژ وان نائێتە كرن، هەكە وەكێ‌ دی پسیار ب خۆ هەر یا هەی، خودێ دبێژیت: (فوربك لنسألنهم أجمعین)]."},{"id":79,"translation":"79. ڤێجا [جارەكێ] قاروون ب خەمل و كەشخەیییا خۆڤە، دەركەڤتە ناڤ ملەتێ خۆ، ئەوێت گەلەك حەژ ژیانا دنیایێ دكەن، گۆتن: خۆزی ئەو تشتێ خودێ دایییە قاروونی، دابایە مە ژی [ئانكو خۆزی ئەم ژی وەكی وی زەنگین بباینە]، ب ڕاستی ئەو خودان شەنسەكێ مەزنە."},{"id":80,"translation":"80. و ئەوێت تێگەهشتی گۆتن: وەی بۆ هەوە، خەلاتێ خودێ بۆ وان ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت باش كرین چێترە [ژ دنیایێ هەمیێ، نەبەس ژ ئەڤا خودێ دایییە قاروونی]، و كەس ناگەهیتە ڤی خەلاتی [یان بۆ كەسێ هەلناكەڤیت بگەهیتێ]، ئەو نەبن یێت سەبركێش [ل سەر عیبادەتان، و هێلانا دلخوازییان]."},{"id":81,"translation":"81. ڤێجا مە ئەو [مەخسەد قاروون] ب مال و خانیڤە، د ئەردیدا برە خوار، و وی چو دەستەك نەبوون، غەیری خودێ، هاریكارییا‏ وی بكەن، و ئەو ب خۆ ژی نەدشیا هاریكارییا‏ خۆ بكەت."},{"id":82,"translation":"82. و ئەوێت دوهی خۆزی دخواست، شوینا قاروونی بانە [ئەڤرۆ] یێ دبێژن: ئاخ! [ئەو چ خۆزی بوو، مە خواستی] هۆسانە خودێ بۆ هەر بەندەیێ بڤێت ژ بەندەیێت خۆ، ڕزقێ وی بەرفرەهـ و كێم دكەت [ئانكو دان و نەدانا ڕزقی، ب قەدریڤە نە یاگرێدایییە]، و ئەگەر خودێ كەرەم د گەل مە نەكربایە، دا مە ژی د ئەردیدا بەت، [ڤێجا پەشێمان بوون، و گۆتن:] هەچكو گاور سەرفەراز نابن."},{"id":83,"translation":"83. ئەڤا تە بهیسی، و سالۆخا وێ بۆ تە هاتی ژیانا ئاخرەتێیە، ئەم دێ دەینە وان ئەوێت نە مەزناتی و نە ستەم د ئەردیدا دڤێت، نە ژی خرابی، و دویماهیكا باش هەر یا پارێزكارانە."},{"id":84,"translation":"84. هەر كەسێ بێت و خێرەك هەبیت، ژ وێ خێرێ چێتر دێ بۆ هەبیت، و هەر كەسێ بێت و گونەهەك هەبیت، ئەوێت گونەهـ كرین ب وان گونەهێت وان كرین پێڤەتر نائێنە جزاكرن."},{"id":85,"translation":"85. ئەوێ قورئان بۆ تە ئینایییە خوار، و ل سەر تە واجب كری [بخوینی و كار پێ بكەی، و بگەهینی] جارەكا دی دێ تە زڤڕینیتەڤە مەكەهێ [یان پشتی مرنێ جارەكا دی دێ تە ساخكەت بۆ قیامەتێ، دا پسیارا تە ل سەر قورئانێ بێتەكرن] بێژە: خودایێ من [ژ من و هەوە] چێتر ڕاستەڕێكریان دنیاسیت [و دزانیت كی پتر هێژایی خەلاتییە]، و كا كی د گومڕایییەكا ئاشكەرادایە [ئەز یان هوین]؟"},{"id":86,"translation":"86. و تو نە ل هیڤییێ‌ بووی، ئەڤ قورئانە ب وەحی بۆ تە بێتە خوار، بەلێ دلۆڤانییەك بوو ژ خودایێ تە، ڤێجا بۆ گاوران نەبە پشتەڤان [ئانكو دەڤنەرمییێ‌ بۆ وان نەكە]."},{"id":87,"translation":"87. بلا ئەو [گاور و موشرك] تە ژ جهئینان و كارپێكرنا قورئانێ نەدەنە پاش، پشتی بۆ تە هاتییە خوارێ، و بۆ ڕێكا خودایێ خۆ گازی خەلكی بكە، و نەبە ژ وان یێت هەڤال و هەڤپشكان بۆ چێ دكەن."},{"id":88,"translation":"88. و چو پەرستییان د گەل خودێ نەپەرێسە، چو پەرستییێت ڕاست و دورست نینن، ئەو نەبیت، و هەمی تشت دێ چن و نامینن، ئەو نەبیت، ژێكڤەكرن و حوكم د ناڤبەرا بەندەیێت ویدا یێ وییە، و هوین هەر دێ ب بال ویڤە زڤڕن."}]},{"id":29,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (الم) هۆسا دئێتە خواندن (ئەلف، لام، میم) ل دۆر ڕاڤەكرنا ڤان تیپان، بزڤڕە دەستپێكا سۆرەتا بەقەرە."},{"id":2,"translation":"2. ئەرێ ما مرۆڤ ل وێ هزرێنە، گاڤا گۆتن: مە باوەری [ب خودێ] ئینا [دێ ئێنە هێلان، و ئەزیەت ناگەهیتە وان]، و نائێنە جەڕباندن و ئمتیحانكرن [ب گەلەك ڕەنگێت جەڕباندن و ئمتیحانان]."},{"id":3,"translation":"3. و ب سویند ئەوێت بەری وان [ژ تاگرێت پێغەمبەران]، مە [ب هەمی ڕەنگێت نەخۆشییان] جەڕباندن [و ڤان ژی، مادەم ئەو دبێژن مە باوەری ئینا، و خۆ ژ خودان باوەران ددانن، دێ وان ب نەخۆشییان جەڕبینین]، دا خودێ ئەوێت ڕاست [د گۆتنا خۆ یا بۆریدا: (مە باوەری ئینا)] ژ ئەوێت درەوین، ئاشكەرا بكەت [و دیار بكەت كا كی یێ ڕاستە، وەختێ دبێژیت مە باوەری ئینا، و كا كی درەوان دكەت؟]."},{"id":4,"translation":"4. یان ژی ئەوێت كریارێت خراب كرین [ئەوێت چو پویتەی نەدەنە گونەهێ، و گونەهـ ل دەڤ وان چو نە]، وێ هزرێ دكەن ئەم نەشێین وان ئیزا بدەین، و ئەو دێ ژ ئیزایا مە ڕەڤن، پیسە هزرە ئەو دكەن [وەختێ ئەو وێ هزرێ دكەن، كو ئەو دێ ژ ئیزایا خودێ قورتال بن]."},{"id":5,"translation":"5. و هەر كەسێ هیڤییا خەلاتێ خودێ هەی [یان ژی ژ حسابا وی بترسیت، یان ژی ژ دیتنا وی بترسیت]، [بلا كارەكێ باش بكەت و چو هەڤپشكان بۆ خودێ چێ نەكەت]، ب ڕاستی وەختێ خودێ بۆ قیامەتێ و حسابێ دەستنیشانكری، هەر دێ ئێت [ڤێجا بلا بۆ وێ ڕۆژێ بكەن]، و خودێ ب خۆ گوهدێرە [بۆ هەر تشتەكێ بەندەیێت وی دبێژن]، و زێدە زانایە [بۆ هەر تشتەكی]."},{"id":6,"translation":"6. و هەر كەسێ جیهادێ [دگەل خۆ، یان د گەل شەیتانی، یان د گەل گاوران] بكەت، ب ڕاستی ئەو بۆ خۆ جیهادێ دكەت [چونكی مفا و فێقییێ‌ وێ جیهادێ، هەر ل وی دزڤڕیت، و خودێ پاكی ب جیهادا كەسێ نینە، چ د گەل خۆ و نەفسا خۆ، چ ژی د گەل ئێكێ دی]، ب ڕاستی خودێ پاكی ب كەسێ نینە [نە هەوجەیی ب پەرستنا وان هەیە، نە ژی گونەهـ و نەگوهدارییا وان زیانێ دگەهینیتێ]."},{"id":7,"translation":"7. و ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت باش كرین، ب ڕاستی ئەم دێ گونەهێت وان ڕاكەین و ژێبەین، [و ڕۆژا قیامەتێ] و ئەم دێ ب چێترین كریارێت وان، وان خەلاتكەین."},{"id":8,"translation":"8. و مە ئەمرێ مرۆڤان یێ كری، قەنجی و باشییێ د گەل دەیبابێت خۆ بكەن، و ئەگەر ئەو ژ تە بخوازن و خۆ ب تەڤە بوەستینن، دا تو وی تشتێ تە زانین پێ نەی، بۆ مە بكەیە هەڤال و هەڤپشك، ڤێجا تو گوهێ خۆ نەدە وان [بۆ گونەهێ، چ شرك چ هەر گونەهەكا دی] و زڤڕینا هەوە ب بال من ڤەیە، ڤێجا هەر ئێكی ل دویڤ كارێ ئەو دكەت دێ جزاكەین [ئەڤە مزگینییەكا خۆشە، بۆ وی یێ باش د گەل دەیبابێت خۆ و ڕێكا ڕاست گرتی، و گەفە بۆ وی یێ د گەل دەیبابێت خۆ خراب و ڕێكا خراب گرتی]."},{"id":9,"translation":"9. و ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت باش كرین، ب ڕاستی ئەم [د بەحەشتێدا] دێ وان دەینە د گەل خۆش مرۆڤان."},{"id":10,"translation":"10. و ژ مرۆڤان یێ هەی دبێژیت من باوەری ب خودێ ئینا، و گاڤا ئەو [ژ بەر باوەری ئینانا خۆ و] بۆ خودێ [و د ڕێكا خودێدا] هاتە ئەزیەتدان [و نەخۆشی و زیان گەهشتێ]، ئەزیەت و زیانا مرۆڤان وەكی ئیزایا خودێ ددانیت [دا بۆ خۆ بكەتە هەجەت، باوەرییێ بهێلیت و سەبری نەكێشیت، و گوهدارییا وان مرۆڤان بكەت ل سەر تشتێ ئەو ژێ دخوازن، هەلبەت ژ ترسا ئیزایا وان، كا چاوا مرۆڤێ موسلمان ژ ترسا ئیزایا خودێ گاورییێ دهێلیت، و گوهدارییا خودێ دكەت و تشتێ ئەمرێ وی پێ هاتییە كرن ب جهـ دئینیت]، و ئەگەر سەركەڤتنەك ژ خودایێ تە بێت، دێ بێژن: نێ ئەم ژی د گەل هەوە بوویین [مە ژی د دەستكەڤتیاندا پشكدار بكەن]، ئەرێ ما خودێ ئەوا د دلێ خەلكیدا، چێتر نوزانیت [ئانكو ئەو ژ وان چێتر دزانیت، كا چ د دلێت وان ب خۆدا هەیە]."},{"id":11,"translation":"11. ب ڕاستی خودێ ئەوێت باوەری ئینایین [و دلسۆژ د باوەرییا خۆدا] و دوڕوییان، دێ ژێك ئاشكەراكەت."},{"id":12,"translation":"12. و ئەوێت گاور بوویین [ئانكو گاوران] گۆتە ئەوێت باوەری ئینایین [ئانكو موسلمانان]: ل دویڤ مە وەرن و وەرنە سەر ڕێكا مە، ئەم دێ گونەهێت هەوە ب ستۆیێ خۆڤە گرین، و ئەو چو ژ گونەهێت وان هەلناگرن [ئەوێت وان ب ستۆیێ خۆڤە گرتین]، ب ڕاستی ئەو درەوان دكەن."},{"id":13,"translation":"13. [بەلێ] ب ڕاستی ئەو [گاور و خودانێت ئاخڤتنا: (ئەگەر گونەهـ بیت، ئەم دێ گونەهێت هەوە هەلگرین)] دێ گونەهێت خۆ، و هندەك گونەهێت دی ژی د گەل گونەهێت خۆ هەلگرن [گونەهێت خۆ و گونەهێت وان ئەوێت وان د سەردابرین و ژ ڕێكا ڕاست دەرئێخستین]، و بێ شك ڕۆژا قیامەتێ، دێ پسیارا وێ درەوا وان دكر [كو دێ گونەها غەیری خۆ هەلگرن] ژ وان ئێتەكرن."},{"id":14,"translation":"14. و ب سویند مە نووح، پێغەمبەر هنارتە دەڤ ملەتێ وی، ڤێجا هزار كێم پێنجی سالان، ما د ناڤ واندا [بەردەوام گازی وان دكر، د گەل هندێ ژی ژ بلی كێمەكێ، كەسێ دی باوەری پێ نەئینا و بەردەوام ئەزیەتا وی دهاتەكرن و وی سەبر دكێشا، ڤێجا دڤێت، هەی موحەممەد، تو پتر بێنا خۆ فرەهـ بكەی، چونكی ئەڤە چەندەكا كێمە تو د ناڤ ملەتێ خۆدا، د گەل هندێ ژی هەژمارا ئەوێت باوەری ب تە ئینایی، گەلەكن]، ڤێجا ئەو ب بەر تۆفانێ [ئاڤا بۆش و گەلەك] كەڤتن، و ئەو یێت ستەمكار بوون."},{"id":15,"translation":"15. ڤێجا مە ئەو و هندی د گەل د گەمییێدا رزگار كرن، و مە ئەو [گەمی، یان ئەو ڕویدان، یان ڕزگاربوون، یان جزاكرنا گاوران ب خەندقاندنێ] كرە چامە و نیشان بۆ خەلكی."},{"id":16,"translation":"16. و ئیبراهیم ژی، مە پێغەمبەراتی دایێ، و مە بۆ ملەتێ وی هنارت، وەختێ گۆتییە ملەتێ خۆ خودێ ب تنێ بپەرێسن و ژ وی ب تنێ بترسن، ئەڤە [پەرستنا وی ب تنێ، و ترس ژ وی ب تنێ] بۆ هەوە [ژ شركێ و پەرستنا بوتان] چێترە، ئەگەر هوین بزانن [كا چ بۆ هەوە باشە، و چ بۆ هەوە خرابە]."},{"id":17,"translation":"17. ب ڕاستی ئەوێت هوین شوینا خودێ دپەرێسن، بەس بوت و پەیكەرن، و هوین درەوان دكەن [وەختێ هوین وان پەرستییان دپەرێسن، و دكەنە هەڤپشكێت خودێ، و دبێژن دێ بۆ مە بنە مەهدەرچی ل دەڤ خودێ]، ب ڕاستی ئەوێت هوین شوینا خودێ دپەرێسن، چو ڕزقی نادەنە هەوە، ڤێجا ڕزقی بۆ خۆ ژ خودێ ب تنێ بخوازن، و وی ب تنێ بپەرێسن، و شوكور و سوپاسییا وی ب تنێ بكەن، و هوین دێ هەر ب بال وی ب تنێڤە زڤڕن."},{"id":18,"translation":"18. و ئەگەر هوین [پێغەمبەرێ خۆ] درەوین دانن، ب سویند هندەك ملەتێت دی ژی، بەری هەوە پێغەمبەرێت خۆ درەوین دانان [ڤێجا بۆ هەوە دیاربوو، كا چ ب سەرێ وان هات ژ بەر درەوین دانانا وان بۆ پێغەمبەرێت خۆ، ڤێجا ژ خۆ بترسن و ڤێ دویماهیكێ]، و ژ ڕاگەهاندنا ئاشكەرا پێڤەتر، چو یا دی ل سەر پێغەمبەری نینە."},{"id":19,"translation":"19. ما ئەو [ئەوێت باوەری ب ڕۆژا قیامەتێ نەی] نابینن، و نوزانن كا چاوا خودێ جارا ئێكێ ئەو دایینە و چێكرینە [ئەو ژ نەیییێ‌ یێت دایین، و وان ژ چپكەكا ئاڤێ پشتی د چەند قۆناخەكانڕا دبەت، دەردئێخیتە سەر دنیایێ، بلا بزانن ئەوێ ئەو هۆسا دایین، دێ وان ساخكەتەڤە ژی]، پاشی دێ وان پشتی مرنێ ساخكەتەڤە ژی، ب ڕاستی ئەڤە [دان و مراندن و زڤڕاندن] ل بەر خودێ یا ب ساناهییە."},{"id":20,"translation":"20. بێژە [وان ئەوێت باوەری ب ڕۆژا قیامەتێ نەی]: د ئەردیدا هەڕن و بەرێ خۆ بدەنێ، كا چاوا بۆ جارا ئێكێ خودێ چێكریان [دگەل گەلەكییا وان، و جودایییا سروشت و زمان و ڕەنگێ وان] چێ دكەت [دا هوین عەجێبییا چێكرییێت خودێ ب چاڤ ببینن، و بزانن یێ جارا ئێكێ ددەت، جارا دویێ ب ساناهیتر دشێت ساخكەتەڤە]، پاشی خودێ [پشتی مرنێ] دێ وان بۆ قیامەتێ ڕاكەتەڤە، ب ڕاستی خودێ ل سەر هەمی تشتان یێ خودان شیانە."},{"id":21,"translation":"21. هەر كەسێ بڤێت [و هێژایی هندێ بیت] دێ ئیزا دەت، و هەر كەسێ بڤێت دێ دلۆڤانییێ پێ بەت، و هوین دێ ب بال ویڤە زڤڕن [ئانكو جزادان و خەلاتكرن د دەستێ وی ب تنێ دایە]."},{"id":22,"translation":"22. [گەلی مرۆڤان] هوین نەشێن خودێ نەچار بكەن كو هوین ژ ئیزایێ قورتال ببن، نە ل ئەردی و نە ل ئەسمانی، و ژ خودێ پێڤەتر هەوە چو هاریكار و پشتەڤان نینن."},{"id":23,"translation":"23. و ئەوێت باوەری ب قورئانێ و ڕۆژا قیامەتێ نەئینایین، ئەو یێت ژ دلۆڤانییا من بێ هیڤی بوویین ، و بۆ ڤان ئیزایەكا ب ژان و دژوار یا هەی."},{"id":24,"translation":"24. ڤێجا بەرسڤا ملەتێ ئیبراهیمی ژ ڤێ پێڤەتر نەبوو، گۆتن: [هوین ئیبراهیمی] بكوژن یان بسۆژن، و [پشتی وان نەخشەیێ سۆتنێ بۆ كێشایی، و هاڤێتییە د ناڤ ئاگریدا] خودێ ئەو ژ ئاگری ڕزگاركر، ب ڕاستی ئەڤە [رزگاركرنا ئیبراهیمی ژ ئاگرێ شاریایی] چامە و نیشانن، بۆ وان ئەوێت باوەرییێ دئینن."},{"id":25,"translation":"25. [و ئیبراهیمی ] گۆت: ب ڕاستی هوین ژ بلی خودێ پەیكەر و بوتان دپەرێسن، دا ڤیان و حەژێكرن د ژیانا دنیایێدا د ناڤبەرا هەوەدا هەبیت [و ل سەر كۆم ببن]، پاشی ڕۆژا قیامەتێ [ئەو حەژێكرنا ل سەر پویچییێ‌ هاتی، نامینیت]، هوین دێ بەرائەتا خۆ ژ ئێكدو كەن، و دێ لەعنەتان ل ئێكدو كەن، و جهێ هەوە ئاگرە، و چو هاریكار ژی بۆ هەوە نابن."},{"id":26,"translation":"26. ڤێجا (لوط)ی باوەری پێ ئینا [برازایێ وی بوو، و كەسێ ئێكێ بوو باوەری پێ ئینایی]، و ئیبراهیمی گۆت: ب ڕاستی ئەز دێ ژ بۆ خودایێ خۆ مشەخت بم [ئانكو ئەز دێ ژ ناڤ ملەتێ خۆ دەركەڤمە وی جهێ خودێ بۆ من حەزكری]، ب ڕاستی خودێ یێ دەستهەلاتدار و كاربنەجهە."},{"id":27,"translation":"27. و مە ئیسحاق و [كوڕێ ئیسحاقی] یەعقووب دانێ، و مە پێغەمبەراتی و دانا كتێبان ئێخستە د ناڤ دویندەها ویدا، و هێژ د دنیایێدا مە خەلاتێ وی دایێ [ژنەكا باش و عەیالەكێ قەنج، كو پێغەمبەراتی هەر د ناڤ واندا یا بەردەوام بیت]، و ئەو د ئاخرەتێدا ژی ژ كێرهاتی و سەرڕاستانە."},{"id":28,"translation":"28. بێژە وان وەختێ مە (لوط)، پێغەمبەر ژی بۆ ملەتێ وی هنارتی، و گۆتییە ملەتێ خۆ: ب ڕاستی هوینێ پویچاتییەكێ دكەن كەسێ ژ خەلكی بەری هەوە نەكرییە."},{"id":29,"translation":"29. ئەرێ چاوا [هوین ژنان دهێلن و] دچنە دەڤ زەلامان، و ڕێكان دگرن [كوشتنێ دكەن، و مالی تالان دكەن، یان ژی ڕێكێ ل ڕێڤنگان دگرن، دا پویچییێ‌ د گەل وان بكەن]، و هوین كارێ كرێت [و یێ خودێ پێ نەخۆش، ب ئاشكەرایی] د دیوانێت خۆدا دكەن؟ ڤێجا بەرسڤا ملەتێ وی ژ هندێ پێڤەتر نەبوو، گۆتن: ئەگەر تو ڕاست دبێژی، ئیزایا خودێ [ئەوا تو مە پێ دترسینی] بۆ مە بینە."},{"id":30,"translation":"30. گۆت: خودێوۆ، هاریكارییا‏ من ل سەر ملەتێ خرابكار بكە."},{"id":31,"translation":"31. و وەختێ هنارتییێت مە [كو ملیاكەتن] ب مزگینیڤە هاتینە دەڤ ئیبراهیمی، گۆتن: ب ڕاستی ئەم یێت هاتین، دا خەلكێ ڤی گوندی [گوندێ (لوط)ی سەدووم] د هیلاك ببەین، ب ڕاستی خەلكێ وی گوندی یێت ستەمكار بوون."},{"id":32,"translation":"32. ئیبراهیمی گۆت: نێ (لوط) یێ تێدا [هوین دێ چاوا د هیلاك بەن] گۆتن: ئەم چێتر دزانین كا كی تێدایە، ب ڕاستی ئەم دێ وی و مرۆڤێت وی [ئەوێت باوەری پێ ئینایین ڕزگاركەین]، ژنا وی تێ نەبیت، دێ ژ وان بیت ئەوێت د ناڤ ئیزایێدا دمینن."},{"id":33,"translation":"33. ڤێجا وەختێ هنارتییێت مە [ل سەر ڕەنگێ مێڤانان] هاتینە دەڤ (لوط)ی، هاتنا وان پێ نەخۆش بوو، و ب هاتنا وان تەنگاڤ بوو [ترسیا دەستدرێژی ل سەر وان بێتەكرن]، و گۆتن: نەترسە [ل سەر مە ژ ملەتێ خۆ] و ب خەم نەكەڤە، ئەم دێ تە و مالا تە [ئەوێت باوەری ب تە ئینایین] ڕزگاركەین، ژنا تە تێ نەبیت، ئەو دێ ژ وان بیت ئەوێت د ناڤ ئیزایێدا دمینن."},{"id":34,"translation":"34. ب ڕاستی ژ بەر دەركەڤتنا وان ژ گوهدارییا خودێ و پێغەمبەری، ئەم دێ ئیزایەكێ ژ ئەسمانی ب سەر خەلكێ ڤی گوندیدا ئینین."},{"id":35,"translation":"35. ب سویند مە نیشانەكا ئاشكەرا ژ گوندی هێلا [ئەو ژی كاڤلن]، بۆ وان یێت ئەقلێ خۆ ددەنە شۆلی و تێ دگەهن."},{"id":36,"translation":"36. و مە بۆ مەدیەن، برایێ وان شوعەیب هنارت، گۆت: ملەتێ من، خودێ بپەرێسن و ژ ڕۆژا قیامەتێ بترسن، و خرابییێ د ئەردیدا نەكەن."},{"id":37,"translation":"37. ڤێجا وان شوعەیب درەوین دانا، و ژ بەر هندێ بیڤەلەرزا ب هێز ئەو هنگاڤتن، و ئەو ل سەر چۆكان د خانییێت خۆڤە مرن و بێ بزاڤ مان."},{"id":38,"translation":"38. و مە عاد و (ثمود) ژی د هیلاك برن، و ب سویند [گەلی خەلكێ مەكەهێ] هیلاكا وان ژ كاڤلێت وان بۆ هەوە یا ئاشكەرایە، و شەیتانی كار و كریارێت وان بۆ وان جوانكرن [ڤێجا هزركرن ئەو گاوری و نەگوهدارییا ئەو دكەن، یا دورستە و ژ وێ چێترە یا پێغەمبەر دبێژن]، و ڕێكا باوەری ئینانێ ب خودێ و پێغەمبەری ل وان گرت، و ئەو ب خۆ یێت تێگەهشتی بوون [ئەگەر هزرا خۆ كربانە، دشیان هەقی و نەهەقییێ ژێك ڤاڤێرن، بەلێ ئاقلێ خۆ نەدانە شۆلی و هزرا خۆ نەكرن]."},{"id":39,"translation":"39. و قاروون و فیرعەون و هامان ژی، مە نەهێلان (د هیلاك برن)، و بێ شك مووسا بۆ وان ب موعجیزە و نیشانێت ئاشكەراڤە هات، بەلێ وان د ئەردیدا خۆ [ل سەر پەرستنا خودێ] مەزن دیتن، و ئەو نە ئەو بوون ژ ئیزایا مە قورتال ببن."},{"id":40,"translation":"40. و مە هەر ئێك ب گونەها وی هنگاڤت، و مە هوڕەبایەكێ ب بەرەشیشك ب سەر هندەكاندا هنارت، و هشكەقێڕییەكا ب هێز هندەكێت دی هنگاڤتن، و هندەك ژ وان مە د ئەردیدا برنە خوارێ، و هندەكێت دی مە د ئاڤێدا خەندقاندن، و خودێ ستەم و نەهەقی ل وان نەكر، بەلێ وان ب خۆ ستەم و نەهەقی ل خۆ كر."},{"id":41,"translation":"41. مەتەلا وان كەسان ئەوێت غەیری خودێ بۆ خۆ كرینە سەمیان و پشتەڤان [یان ژی ئەوێت بوت كرینە هەڤال و هەڤپشك بۆ خودێ]، وەكی مەتەلا تەڤنپیركێیە خانییەك بۆ خۆ چێ كربیت [چونكی خانییێ تەڤنپیركێ چو مفایی ناگەهینیتێ، نە ژ گەرمێ و نە ژ سەرمایێ، و نە ژ بارانێ و نە ژ دژمنی دپارێزیت، هۆسا ئەوێت غەیری خودێ بۆ خۆ بكەنە پشتەڤان، ب چو ڕەنگان فایدەی ل وان ناكەن، و چو ژ وان نادەنە پاش]، و ب ڕاستی لاوازترین و سستترین خانی، خانییێ تەڤنپیركێیە، ئەگەر ئەو بزانن."},{"id":42,"translation":"42. ب ڕاستی خودێ دزانیت، ئەوێت ئەو ژ بلی وی دپەرێسن چو نینن [نە دشێن زیانێ بكەن، و نە مفایی دگەهینن]، و ئەو یێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":43,"translation":"43. و ڤان نموونەیان ئەم بۆ مرۆڤان دیار دكەین، و كەس تێ ناگەهیت، زانا نەبن."},{"id":44,"translation":"44. و خودێ ئەرد و ئەسمان، ژ خۆ نەدایینە [بۆ حیكمەتەكێ یێت داین]، ب ڕاستی ئەڤە [دانا ئەرد و ئەسمانان] چامە و نیشانەكە بۆ خودان باوەران."},{"id":45,"translation":"45. [هەی موحەممەد] هەر وەحییەكا بۆ تە ژ ڤێ قورئانێ هاتی، بخوینە [بخوینە و باوەر پێ بكە، و بكە كار]، و [وەسا] نڤێژێ بكە [وەكی فەرمانا تە پێ هاتییە كرن]، ب ڕاستی نڤێژ بەرێ مرۆڤی ژ هەمی گونەهێت زێدەپیس، و كریارێت نە د گەل سروشتێ مرۆڤان، و كریارێت كرێت و نەشرین [ئەوێت شەریعەتی دورست نەكرین] وەردگێریت، و نڤێژ ژ هەمی پەرستنێت دی مەزنترە، و خودێ دزانیت كا هوین چ دكەن."},{"id":46,"translation":"46. د گەل خودانێت كتێبان [جوهی و فەلەیان] مەدەڕكانێ نەكەن، ب باشترین ڕێك نەبیت [ب نەرمی و جوان وان باخێڤن، و ئەگەر وان خۆ نەزانكر و ڕەق د گەل هەوە ئاخڤتن، وەكی وان نەكەن]، ئەڤە ژ بلی وان ئەوێت زێدە ستەم كرین و زێدە دژمن ژوان [یێت ڕێكا نەرم نە وەرگرین و بەردەوام دژمنكارییێ‌ دكەن و دەست ژ نەیارییێ‌ و بەرگەریانا نەیارییێ‌ بەرنەدەن]. و [گەلی موسلمانان] بێژن: مە باوەری ب وێ ئینا یا بۆ مە هاتییە خوارێ [كو قورئانە]، و یا بۆ هەوە ژی هاتییە خوارێ [كو تەورات و ئنجیلن، ئانكو مە باوەری ئینا كو هەردو یێت ژ دەڤ خودێ هاتین، و هەردو شەریعەتێت خودێ بوون، هەتا قورئان و پێغەمبەر هاتی]، و خودایێ مە و خودایێ هەوە ئێكە، و ئەم [بەس] ل بەر فەرمانا وی ب تنێ د ڕاوەستیاینە."},{"id":47,"translation":"47. و كا چاوا مە بۆ یێت بەری تە كتێب هنارتن، وەسا مە بۆ تە ژی ئەڤ قورئانە ئینا خوارێ [و هنارت]، ڤێجا ئەوێت كتێب بۆ هاتین [مەخسەد پێ خودان باوەرێت وانن، وەكی عەبدوللایێ كوڕێ سەلامی] باوەرییێ پێ دئینن، و ژ ڤان ژی [ئانكو ئەوێت موسلمان بوویین ژ خەلكێ مەكەهی] یێت هەین باوەرییێ پێ دئینن، و ژ بلی گاوران [ئەوێت سەرڕەق ل سەر گاورییێ]، كەس نینە باوەرییێ ب قورئانێ نەئینیت."},{"id":48,"translation":"48. و بەری قورئان بۆ تە بێتە خوارێ، تە خواندن نەدزانی، و تە چو كتێب نەخواندینە، و تە نڤێسین نەدزانی و چو كتێب ب دەست نەنڤێسینە، و ئەگەر تە بەری نوكە خواندن و نڤێسین زانیبایە، هنگی دا گاور [ل قورئانێ] ب شك كەڤن."},{"id":49,"translation":"49. نەخێر وەسا نینە وەكی ئەو هزر دكەن، ئەڤ قورئانە نیشان و بەلگەیێت ئاشكەرا یێت پارستینە د سینگێ زانایاندا، و بەس ئەو باوەرییێ ب قورئانێ نائینن، یێت زێدە ستەمكار."},{"id":50,"translation":"50. و دبێژن: دێ بلا موعجیزە و نیشان ژ خودایێ وی بۆ هاتبانە [دا مە ژی باوەری پێ ئینابایە]، بێژە: ب ڕاستی موعجیزە یێت ل دەڤ خودێ [كەنگی ئەو موعجیزە بڤێن و بۆ كێ بڤێن دێ ئینیت، و نە د دەست مندانە]، و هندی ئەزم، ئەز بەس ئاگەهداركەرەكێ ئاشكەراكەرم."},{"id":51,"translation":"51. ئەرێ ما نە بەسی وانە، ئەڤ كتێبە [كو قورئانە] مە بۆ تە هنارتی، و بۆ وان دئێتە خواندن، ب ڕاستی ئەڤ قورئانە دلۆڤانی و شیرەت و بیرئینانە، بۆ وان ئەوێت باوەرییێ دئینن."},{"id":52,"translation":"52. هەی موحەممەد، بێژە وان: د ناڤبەرا من و هەوەدا خودێ شادەیییێ بدەت بەسە، هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی ئەو ژێ ب ئاگەهە، و ئەوێت باوەری ب بوتان ئینایین و باوەری ب خودێ نەئینایین ئەو د خوسارەتن."},{"id":53,"translation":"53. و ئەو لەزا ئیزایێ ل تە دكەن، و ئەگەر وەختێ ئیزایا وان نەهاتبایە دانان [كو ڕۆژا قیامەتێیە]، دا ئیزا بۆ وان ئێت، و ب سویند ژ نشكەكێڤە ئیزا دێ بۆ وان ئێت، و وان های ژ خۆ نە."},{"id":54,"translation":"54. و ئەو لەزا هاتنا ئیزایێ ل تە دكەن، و وێ ڕۆژێ دۆژەهـ دێ دۆرماندۆرێت گاوران گریت."},{"id":55,"translation":"55. ڕۆژا ئیزا، د سەر وانڕا و د بن وانڕا، وان دگریت، و خودێ دێ بێژیتە وان: تامكەنە وێ یا هەوە دكر."},{"id":56,"translation":"56. گەلی بەندەیێت من، ئەوێت هەوە باوەری ب من ئینایین [ئەگەر هوین نەشێن د جهێ خۆدا، ب دورستی من بپەرێسن]، ڤێجا ب ڕاستی ئەردێ من یێ فرەهە، ڤێجا من ب تنێ بپەرێسن."},{"id":57,"translation":"57. هەمی كەس دێ تامكەتە مرنێ [كەس ژێ قورتال نابیت]، پاشی هوین دێ ب بال مەڤە زڤڕن."},{"id":58,"translation":"58. و ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین، ئەم دێ وان د ژۆرێت بلندێت بەحەشتێدا، بەحەشتا ڕویبار دبنڕا دچن ئاكنجی كەین، و هەر دێ تێدا مینن، و چ خۆش خەلاتە خەلاتێ وان ئەوێت كار و كریارێت ڕاست و دورست دكەن."},{"id":59,"translation":"59. ئەوێت بێنا خۆ فرەهـ كرین [ل سەر پەرستنا خودێ‌ و ئەزیەتا گاوران، و نەخۆشییێت ڕێكێ]، و پشتا خۆ ب خودێ گەرم كرین."},{"id":60,"translation":"60. و چەند جانەوەر یێت هەین [ژ لاوازییا خۆ] نەشێن ل دویڤ ڕزقێ خۆ بگەڕن و بەرهەڤ بكەن، خودێ ڕزقێ وان و یێ هەوە ددەت، و ئەو (خودێ) گوهدێر و زێدە زانایە [بەلێ ئەڤ جانەوەرێت لاواز هەرچەندە ب خۆ نەشێن ڕزقێ خۆ بەرهەڤ بكەن، د گەل هندێ ژی ژ ڕزقێ خۆ ناترسن، ڤێجا بۆچی هوین وەكی وان نینن، و نە د لاوازن ژی]."},{"id":61,"translation":"61. و ئەگەر تو پسیارا وان بكەی، كێ ئەرد و ئەسمان چێ كرینە، و كێ ڕۆژ و هەیڤ سەرنەرم كرینە؟ [كو ل دویڤ بەرژەوەندیێت بەندەیان، و ب ئاوایەكێ موكوم و بنەجهـ بێن و بچن] دێ بێژن: خودێ.. ڤێجا پا چاوا بەرێ وان ژ هەقی و ڕاستییێ دئێتە وەرگێڕان؟."},{"id":62,"translation":"62. و خودێ بۆ هەر كەسێ بڤێت ژ بەندەیێت خۆ، ڕزقی بەرفرەهـ و بەرتەنگ دكەت، ب ڕاستی خودێ ئاگەهـ ژ هەمی تشتان هەیە."},{"id":63,"translation":"63. و ئەگەر تو پسیارا وان بكەی، كێ باران ژ عەوران ئینایییە خوارێ، و پشتی مرنا ئەردی و هشكبوونا وی، ئەرد شینكرییە؟ دێ بێژن: خودێ.. بێژە هەمی پەسن و سوپاسی بۆ خودێ، بەلێ باراپتر ژ وان تێ ناگەهن، و ئەقلێ خۆ نادەنە شۆلی."},{"id":64,"translation":"64. ئەڤ ژیانا دنیایێ ژ مژویلی و تڕانەیان پێڤەتر نینە، و ژیانا ڕاست ژیانا ئاخرەتێیە [چونكی نە مرن تێدایە، و نە نەساخی و نە خەم و نە وەستیان..] ئەگەر بزانن."},{"id":65,"translation":"65. و وەختێ ئەو ل گەمییێ‌ سویار دبن [و بێ هیڤی دبن كو ئێك وان ڕزگار بكەت، و پێل ژ هەمی ڕەخانڤە ب سەر واندا دئێن، ژ ترسان]، بەس دێ گازی خودێ ب تنێ كەن [و بوتێت وان دێ ژ بیرا وان چن]، ڤێجا گاڤا خودێ ئەو ڕزگاركرنە دێمی، دیسا دزڤڕنەڤە سەر شركێ."},{"id":66,"translation":"66. بلا شوكور و سوپاسییا كەرەمێت مە د گەل وان كرین نەكەن، و بلا خۆشیان پێ ببەن، دێ [ئەو] دویماهیكا خۆ زانن [كا دێ چ ب سەرێ وان ئێت؟]."},{"id":67,"translation":"67. ما ئەو [مەخسەد خەلكێ مەكەهێ] نابینن، كا چاوا مە جهێ وان [مەكەهـ] كرییە جهەكی ب ڕێز و ڕویمەت و پیرۆز و پارستی و ئێمن، و خەلك دۆرماندۆری وان دئێنە قەپەچەكرن [دئێنە كوشتن، یان دكەنە كۆلە بۆ خۆ]، ڤێجا چاوا ئەو باوەرییێ ب پویچییێ‌ و بوتان دئینن، و كەرەم و نیعمەتێت خودێ نائیننە بەر چاڤێت خۆ."},{"id":68,"translation":"68. ئەرێ ما كی ژ وی ستەمكارترە، ئەوێ ژ درەو ژ كیسێ خودێ باخڤیت، یان ژی كتێبا خودێ و پێغەمبەرێ وی پشتی بۆ هاتی، درەو بدانیت، ئەرێ ما بۆ گاور و خودێ نەناسان جهـ د دۆژەهێدا نینە؟."},{"id":69,"translation":"69. و ئەوێت ژ دل جیهاد [دگەل نەفسا خۆ، و شەیتانی و نەیارێت دینی] ژ بۆ مە كری، ئەم دێ بەرێ وان دەینە ڕێكێت خۆ یێت خێرێ، ئەو ڕێكێت وان دگەهیننە ڕازیبوونا مە، و ب ڕاستی خودێ [ب پشتەڤانی و سەركەڤتن و هاریكارییا‏ خۆ] یێ د گەل قەنجیكاران."}]},{"id":30,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (الم) هۆسا دئێتە خواندن: (ئەلف، لام، میم) و ئەڤ ڕەنگە تیپە نیشانن ل سەر ئیعجازا قورئانێ."},{"id":2,"translation":"2. ڕۆم هاتە شكاندن [ب دەستێ فورسێ]."},{"id":3,"translation":"3. د نێزیكترین ئەرددا [ژ مەكەهێ یان ژ فورسێ]، و ئەو پشتی شكەستنا خۆ دێ ب سەركەڤن."},{"id":4,"translation":"4. د چەند سالێت بێندا [ژ سێیان هەتا دەهان] و ئەمر و فەرمان هەر یێ خودێیە، بەری سەركەڤتنێ‌ و پشتی سەركەڤتنێ ژی [چو تشت بێی خودێ چێ نابیت]."},{"id":5,"translation":"5. وێ ڕۆژێ [ڕۆژا سەركەڤتنا ڕۆمێ ل سەر فورسێ] دێ كەیفا خودان باوەران ئێت ب سەركەڤتن و هاریكارییا‏ خودێ [چونكی سەركەڤتنا خودان كتێبان ل سەر ئاگرپەرێسان و سەركەڤتنا موسلمانان ل سەر قورەیشییان د بەدرێدا كەڤتنە د ڕۆژەكێدا]، یێ خودێ بڤێت دێ هاریكارییا‏ وی كەت و ب سەرئێخیت، و هەر ئەوە یێ سەردەست و دلۆڤان."},{"id":6,"translation":"6. [سەركەڤتنا ڕۆمێ ل سەر فورسێ پشتی شكەستن ل سەر دەستێ فورسێ دیتی] سۆز و پەیمانا خودێیە، و خودێ ژ سۆز و پەیمانا خۆ لێڤەنابیت، بەلێ باراپتر ژ مرۆڤان ڤێ نوزانن."},{"id":7,"translation":"7. ئەو تشتێ سەرڤەسەرڤە و پێشچاڤ ژ ژیانا دنیایێ دزانن [ب تنێ تێرا هەوجەیییا خۆ ژ دنیایێ دزانن]، و ئەو ژ ژیانا ئاخرەتێ [و خۆشییێت وێ] د بێ ئاگەهن [ژ بەر هندێ كارێ خۆ بۆ ئاخرەتێ ناكەن]."},{"id":8,"translation":"8. ئەرێ ما وان هزرا خۆ د خۆدا نەكرییە، بزانن خودێ ئەرد و ئەسمان و هندی د ناڤبەرا واندا، نەدایینە ئەگەر بۆ حیكمەتەكێ و وەختەكێ دیاركری [كو ڕۆژا قیامەتێیە] نەبیت، و گەلەك مرۆڤ باوەرییێ ب ڕۆژا قیامەتێ نائینن."},{"id":9,"translation":"9. ئەرێ ما ئەو د ئەردیدا نەگەڕیاینە، بەرێ خۆ بدەنێ كا دویماهییا ئەوێت بەری وان یا چاوا بوو؟ ئەو ژ وان ب هێزتربوون و وان ئەرد پتر ڤەكۆلابوو و پتر ئاڤاكربوو، و پێغەمبەرێت وان ب نیشان و موعجیزەڤە بۆ وان هاتن [دگەل هندێ ژی باوەری پێ نەئینان، ئینا خودێ ڤەبراندن]، و خودێ نە ئەو بوو یێ نەهەقی و ستەمێ ل وان بكەت، بەلێ وان ب خۆ نەهەقی و ستەم ل خۆ دكر."},{"id":10,"translation":"10. پاشی دویماهیكا وان ئەوێت خرابی كرین پیسترین دویماهیك بوو، چونكی وان نیشان و ئایەتێت خودێ [ئەوێت بۆ پێغەمبەران هاتین ] درەو دانان و تڕانە بۆ خۆ پێ دكرن."},{"id":11,"translation":"11. خودێیە جارا ئێكێ مرۆڤ چێكری، پاشی جارەكا دی پشتی مرنێ دێ ساخ كەتەڤە، پاشی دێ هەر ب بال ویڤە زڤڕن."},{"id":12,"translation":"12. و ڕۆژا قیامەت ڕادبیت، گونەهكار بێ دەنگ و بێ هیڤی دبن."},{"id":13,"translation":"13. و وان [وێ ڕۆژێ] چو مەهدەر و بەڕەڤانی ژ وان ئەوێت وان بۆ خودێ كرینە هەڤپشك نینە، و ئەو [پشتی زانین، چو مفا ناگەهیتە وان] حاشایییێ‌ ل وان هەڤپشكان دكەن."},{"id":14,"translation":"14. و ڕۆژا قیامەت ڕادبیت، وێ ڕۆژێ [خودان باوەر و گاور] ژێك جودا دبن [خودان باوەر دچنە بەحەشتێ، و گاور دچنە جەهنەمێ]."},{"id":15,"translation":"15. و هندی ئەون ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین، ئەو د مێرگا بەحەشتێدا كەیف خۆش دبن."},{"id":16,"translation":"16. و هندی ئەون ئەوێت گاور بوویین، و نیشان و ئایەتێت مە [ئانكو قورئان] و ڕۆژا قیامەتێ درەو دانایین، ئەڤە د ئیزایێدا دێ ئێنە كۆمكرن [و ژێ دەرناكەڤن]."},{"id":17,"translation":"17. و هەر دەمێ ل هەوە دبیتە سپێدە و ئێڤار، خودێ [ژ هەمی كێماسییان] پاقژ بكەن."},{"id":18,"translation":"18. د ئەرد و ئەسماناندا و هەمی ئێڤاران، و هەر دەمەكێ ل هەوە دبیتە نیڤرۆ، پەسن و شوكور هەر یێت خودێنە."},{"id":19,"translation":"19. خودێیە زێندی ژ مری ددەت و مری ژ زێندی ددەت، و ئەردی پشتی هشكبوونا وی ساخ دكەت، و هوین ژی هۆسا دێ [ژ گۆڕێت خۆ] ڕابنەڤە."},{"id":20,"translation":"20. و ژ نیشانێت مەزناتی و دەستهەلاتدارییا وی، ئەوە وی هوین ژ ئاخێ چێكرن [ئانكو بابێ هەوە ئادەم ژ ئاخێ چێكر]، پاشی هوین بوونە گەلەك مرۆڤ [و ل سەر ئەردی] بەلاڤبوون."},{"id":21,"translation":"21. و ژ نیشانێت مەزناتی و دەستهەلاتدارییا وی، ئەوە وی هەر ژ هەوە [ژ گیانێ هەوە] بۆ هەوە هەڤسەر چێكرن، دا سەبر و هەدارا هەوە پێ بێت، و ل دەڤ ڤەهەسن و ڤیان و دلۆڤانی ئێخستە د ناڤبەرا هەوەدا، ب ڕاستی ئەڤە [دان و چێكرنا هەڤسەران هۆسا] نیشانێت ئاشكەرانە [ل سەر مەزناتی و دەستهەلاتدارییا خودێ] بۆ وان ئەوێت هزرا خۆ [تێدا] دكەن."},{"id":22,"translation":"22. و ژ نیشانێت مەزناتی و دەستهەلاتدارییا وی، چێكرنا ئەرد و ئەسمانان و جودایی و نەوەكهەڤییا زمان و ڕەنگێت هەوەیە، ب ڕاستی ئەڤە نیشانێت ئاشكەرانە [ل سەر مەزناتی و دەستهەلاتدارییا خودێ] بۆ مرۆڤێت زانا و تێگەهشتی."},{"id":23,"translation":"23. و ژ نیشانێت مەزناتی و دەستهەلاتدارییا وی، نڤستنا هەوەیە د شەڤ و ڕۆژاندا و بەرگەڕیان و داخوازكرنا هەوەیە بۆ ڕزقێ خودێ ب شەڤ و ڕۆژ، ب ڕاستی ئەڤە نیشان و بەلگەیێت ئاشكەرانە [ل سەر مەزناتی و دەستهەلاتدارییا خودێ] بۆ وان ئەوێت گوهدارییێ دكەن، دا تێ بگەهن."},{"id":24,"translation":"24. و ژ نیشانێت مەزناتی و دەستهەلاتدارییا وی، ئەوە برویسیان بۆ ترسێ و تەماییا بارانێ نیشا هەوە ددەت و بارانێ ژ ئەوران دبارینیت، ڤێجا ئەردی پشتی هشكبوونا وی پێ ساخ دكەت و [شین دكەت] ب ڕاستی ئەڤە نیشانێت ئاشكەرانە [ل سەر مەزناتی و دەستهەلاتدارییا خودێ] بۆ وان ئەوێت ئەقلێ خۆ ددەنە شۆلی و تێ دگەهن."},{"id":25,"translation":"25. و ژ نیشانێت مەزناتی و دەستهەلاتدارییا وی، ئەوە ئەرد و ئەسمان [بێ ستوین] ب ئەمرێ وی ڕاوەستاینە، پاشی ئەگەر [ڕۆژا قیامەتێ] جارەكێ ب تنێ گازی هەوە بكەت [كو ژ گۆڕان ڕاببن]، ئێكسەر هوین هەمی دێ ژ گۆڕان ڕابن."},{"id":26,"translation":"26. و هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەین [ژ ملیاكەت و مرۆڤ و ئەجنەیان] یێت خودێنە، و هەمی ل بەر فەرمانا وینە."},{"id":27,"translation":"27. و خودێ ئەوە یێ جارا ئێكێ مرۆڤ چێكری و دایی، پاشی دێ وان [پشتی مرنا وان] ساخكەتەڤە، و ئەڤە [زڤڕاندن و ساخكرنا وی پشتێ مرنێ] یا ب ساناهیترە [ژ چێكرنا جارا ئێكێ] و پەسن و سالۆخەتا ژ هەمییان بلندتر د ئەرد و ئەسماناندا یا وییە، و ئەوە سەردەست و كار بنەجهـ."},{"id":28,"translation":"28. هەر ژ هەوە ب خۆ، خودێ نموونەیەك بۆ هەوە دیاركر، ئەرێ كی ژ هەوە هەیە ڕازی بیت كۆلەیێ وی [كو ئەو ژی وەكی هەوە مرۆڤە، و هەوە ئەو نەدایییە] ببیتە هەڤپشكێ وی د وی ڕزقیدا یێ من دایییە هەوە، ڤێجا هوین هەردو [د وی ڕزقیدا] وەكی ئێك بن، و ئەڤە ببیتە ئەگەرا هندێ هوین وەسا ژ وان بترسن كا چاوا هوین ژ هەڤپشكێت خۆ یێت ئازاد دترسن [ڤێجا ئەگەر هوین قەبویل نەكەن كۆلەیێت هەوە ئەوێت وەكی هەوە مرۆڤ و هەوە نەدایین ببنە هەڤپشكێت هەوە، پا چاوا هوین چێكری و بەندەیێت خودێ بۆ خودێ دكەنە هەڤپشك]، و هۆسا ئەم نیشان و ئایەتێت خۆ ڕۆن و ئاشكەرا دكەین، بۆ وان ئەوێت ئەقلێ خۆ ددەنە شۆلی و تێ دگەهن."},{"id":29,"translation":"29. [نەخێر.. وان چو هەجەت و نیشان نینن، هەڤپشكان بۆ خودێ چێ بكەن] بەلێ ئەوێت ستەم كرین، ژ نەزانین ب دویڤ دلخوازییا خۆ كەقتن، ڤێجا كی دێ وی ڕاستەڕێ كەت ئەوێ خودێ گومڕاكری [و ڕێ ل بەر بەرزەكری]، و چو هاریكار ژی وان نابن [وان ژ ئیزایا خودێ بپارێزن]."},{"id":30,"translation":"30. [هەی موحەممەد] ڤێجا تو ب دورستی بەرێ خۆ بدە دینێ ڕاست و دورست، و ڕوییێ خۆ ژ هەمی هزروبیرێت نەدورست وەرگێڕە، و بەرێ خۆ بدە ئیسلامێ، دینێ خودێیە، ئەوێ خودێ مرۆڤ ل سەر دایین. دایی و چێكرییێ‌ خودێ گوهۆڕین بۆ نینە، ئەڤەیە دینێ ڕاست و دورست، بەلێ باراپتر ژ مرۆڤان ڤێ [راستیێ] نوزانن."},{"id":31,"translation":"31. و هوین هەمی بەرێ خۆ بدەنە دینێ ڕاست و دورست كو ئیسلامە، و ل خودێ بزڤڕن و ژ وی بترسن، و نڤێژان ب ڕەنگێ پێدڤی بكەن، و ژ وان نەبن ئەوێت هەڤال و هەڤپشكان بۆ خودێ چێ دكەن."},{"id":32,"translation":"32. ژ وان [نەبن] ئەوێت دینێ خۆ پارچە پارچەكرین و ژێكڤەكرین و بووینە جوین جوین، و هەر جوینەك ب وێ شایییە ئەوا وان هەی."},{"id":33,"translation":"33. و هەر وەختێ نەخۆشییەك بگەهیتە مرۆڤان، دوعا ژ خودایێ خۆ دكەن و ل وی دزڤڕن [و تۆبە دكەن]، پاشی ئەگەر خودێ ژ نك خۆ دلۆڤانییەك دا وان [دوعایا وان قەبویل كر و ئەو ژ وێ نەخۆشییێ دەرئێخستن] دێ بینی دەستەكەك ژ وان پشتی ڤێ ژی هەڤپشكان بۆ خودایێ خۆ چێ دكەن."},{"id":34,"translation":"34. ڤێجا بلا ئەو كەرەمێت مە د گەل وان كرین ژ بیرا خۆ ببەن و سوپاسییا نیعمەتێت مە نەكەن و بلا خۆشییێ‌ ببەن، نێ نێزیك ئەو دێ زانن [كا چ ئیزا ل دویڤ وان خۆشییێت بەروەخت دێ ئێت]."},{"id":35,"translation":"35. یان ژی مە نیشانەكا ب هێز [یان كتێبەك] بۆ وان هنارتییە، شادەیییێ ل سەر وێ شركێ ددەت یا ئەو دكەن."},{"id":36,"translation":"36. و گاڤا مە كەرەمەك د گەل مرۆڤان كر پێ بەتران دبن، و كەیفخۆش دبن [كەیفخۆشییا سەرداچۆنێ نەیا سوپاسدارییێ]، و گاڤا نەخۆشییەكێ هەر ژ بەر وێ ئەوا وان كری، ئەو هنگاڤتن، وێ گاڤێ دێ بینی [ژ دلۆڤانییا خودێ] بێ هیڤی دبن."},{"id":37,"translation":"37. ما نابینن كو ب ڕاستی خودێیە، یێ ڕزقی زێدە و كێم دكەت بۆ وی یێ بڤێت [ئانكو ئەوە ددەت و دبەت، ڤێجا گاڤا دایێ بلا د سەردا نەچیت، و هەر گاڤا ژێ ستاند بلا بێ هیڤی نەبیت]، ب ڕاستی ئەڤە چامە و نیشانن بۆ وان ئەوێت خودان باوەر."},{"id":38,"translation":"38. ڤێجا هەقێ مرۆڤێت خۆ و بەلەنگاز و ڕێڤنگان [ژ خێرێ و مرۆڤینییێ] بدەیێ، ئەڤە [دانا هەقییێ] بۆ وان ئەوێت ڕازیبوونا خودێ دڤێن چێترە، و هەر ئەڤەنە یێت سەرفەراز."},{"id":39,"translation":"39. و ئەو مالێ هوین ب سەلەف ددەنە خەلكی، دا د مالێ خەلكیدا زێدەیی بچیتە سەر [و ب سەر بكەڤیت] خودێ بەرەكەتێ نائێخیتێ، و ئەو مالێ هوین ب ئنیەتا پاقژكرنا گونەهان ددەن، و ئنیەتا هەوە ژ دانا وی ڕازیبوونا خودێ بیت. ئەڤێت هۆسا مالی ددەن، ئەون ئەوێت خودێ خەلاتێ وان چەند قات ددەتێ."},{"id":40,"translation":"40. خودێیە یێ هوین دایین، پاشی ڕزقێ هەوە دا، پاشی دێ هەوە مرینیت، پاشی دێ هەوە ساخكەتەڤە، ئەرێ ئێك ژ بوتێت هەوە [ئەوێت هەوە كرینە هەڤپشك بۆ خودێ] هەیە تشتەكی ژ ڤان بكەت؟! خودێ یێ پاك و پاقژە ژ وێ شركا ئەو دكەن."},{"id":41,"translation":"41. خرابی و نەخۆشی و تەنگاڤی ل گوند و باژێرێت سەر ئاڤێ و ل یێت نە ل سەر ئاڤێ، ئاشكرابوو ژ بەر گونەهێت مرۆڤان، دا تاما جزایێ هندەك ژ وان گونەهان نیشا وان بدەت، بەلكی تۆبە بكەن و ل خۆ بزڤڕن."},{"id":42,"translation":"42. [هەی موحەممەد] بێژە [گەلی خەلكێ مەكەهێ]: د ئەردیدا هەڕن [و بگەڕن] بڕێننێ كا دویماهییا ئەوێت بەری هەوە هاتین یا چاوا بوو، باراپتر ژ وان هەڤپشك چێكەربوون."},{"id":43,"translation":"43. ڤێجا بەرێ خۆ بدە دینێ ڕاست و دورست [كو ئیسلامە] بەری ڕۆژەك بێت، دانەپاش بۆ نینە، وێ ڕۆژێ هەمی مرۆڤ دێ ژێكڤەبن [هندەك دێ چنە بەحەشتێ، و هندەك دێ چنە دۆژەهێ]."},{"id":44,"translation":"44. هەر كەسێ باوەرییێ نەئینیت ئەو زیانێ ل خۆ دكەت، و هەر كەسێ كارەكێ باش بكەت ڕێكێ بۆ خۆ خۆش دكەت."},{"id":45,"translation":"45. [وێ ڕۆژێ خودێ مرۆڤان ژێكڤە دكەت] دا ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین ژ كەرەما خۆ وان خەلات بكەت، و ب ڕاستی خودێ حەژ گاوران ناكەت."},{"id":46,"translation":"46. و ژ نیشانێت مەزناتی و دەستهەلاتدارییا وی، ئەوە بایی ب مزگینی دهنێریت، دا ژ دلۆڤانییا خۆ بارانێ بدەتە هەوە، و دا گەمی ب قودرەت و فەرمانا وی ل سەر ئاڤێ بێن و بچن، و دا هوین بازرگانییێ ب ڕێكا ئاڤێ بكەن، و دا هوین شوكور و سوپاسییا خودێ بكەن."},{"id":47,"translation":"47. ب سویند [هەی موحەممەد] مە بەری تە پێغەمبەر یێت بۆ ملەتێت وان هنارتین، ڤێجا ئەو ب موعجیزە و نیشانێت ئاشكەراڤە [ل سەر ڕاست پێغەمبەراتییا خۆ] بۆ وان هاتن، [بەلێ وان باوەری ب پێغەمبەرێت خۆ نەئینان و نەیارەتییا وان كرن]، ڤێجا مە تۆل ل گونەهكاران ڤەكر، و ب سەرئێخستن و هاریكارییا‏ خودان باوەران هەقە ل سەر مە."},{"id":48,"translation":"48. خودێیە ئەوێ بای دهنێریت [ڤێجا ئەو با] ئەوران ڕادكەت و دبەت، چاوا بڤێت وەسا ل ئەسمانان بەلاڤ دكەت و دكەتە پرتی پرتی، ڤێجا تو دێ بینی باران ژ وان ئەوران دەردكەڤیت، و گاڤا خودێ ئەو باران ب سەر هندەك بەندەیێت خۆ یێت وی بڤێن باراند، پێ كەیف خۆش دبن و دبشكوڕن."},{"id":49,"translation":"49. هەر چەندە ئەو [بەندە] بەری هاتنا وێ بارانێ، ژ هاتنا وێ د بێ هیڤی بوون."},{"id":50,"translation":"50. ڤێجا [هەی موحەممەد] بەرێ خۆ بدە نیشانێت دلۆڤانییا خودێ [ئەوێت ب هاتنا بارانێڤە گرێدایی، وەكی شینبوونا گل و گیایی و داروباری و هەمی ڕەنگێت فێقی، و ساخكرنا ئەردێ هشك و مری] كا چاوا خودێ ئەردی پشتی هشك بوویی ساخ دكەت، ب ڕاستی ئەوێ ئەردی پشتی هشكبوون و مرنا وی ساخ دكەت، ئەو دێ مرییان ساخكەتەڤە، و ئەو ل سەر هەمی تشتان خودان شیانە."},{"id":51,"translation":"51. ب سویند ئەگەر ئەم بایەكی [ب سەر چاندنا واندا] بهنێرین، ڤێجا [ئەو با ئێشەكێ بەرهنگاری چاندنا وان بكەت پشتی كەسك بوونێ، و زەر بكەت] و ئەو چاندنا خۆ زەر ببینن، دێ بینی پشتی ڤێ [زەربوونا چاندنا وان] دەڤ ب گازندەنە و شوكور و سوپاسییا نیعمەتا خودێ‌ ناكەن و دێ كەرەمێت خودێ ژ بیركەن، هەروەكی خودێ چوجا كەرەم و نیعمەت د گەل وان نەكرین]."},{"id":52,"translation":"52. ڤێجا ب ڕاستی تو نەشێی وە ل مرییان بكەی گول تە ببن [ئەڤ گاورە ژی ل ڕێزا مریانە، چونكی چو فام ناكەن]، و تو نەشێی گازییا خۆ ژی بگەهینییە كەڕان، ئەگەر چۆن و پشتا خۆ دانە تە."},{"id":53,"translation":"53. یێ خودێ كۆرە و گومڕاكری تو نەشێی ڕاستەڕێ بكەی، تو نەشێی گازییا خۆ ب گوهێ كەسێ بێخی كو تێ بگەهن، ئەو نەبن یێت باوەرییێ ب نیشان و ئایەتێت مە دئینن، و ئەڤەنە خۆ سپارتینە خودێ و ل بەر فەرمانا وی ڕاوەستیایی."},{"id":54,"translation":"54. خودێ ئەوە یێ هوین ژ لاوازییێ‌ [ئانكو ژ چپكەكا ئاڤێ] چێ كرین، و پشتی وێ لاوازییێ‌ هوین ب هێز ئێخستن [مەخسەد هێزا تۆلازینییێ]، و پشتی ب هێزئێخستنا هەوە هوین لاواز و پیركرن، ئەوی چ بڤێت چێ دكەت و ئەو یێ زانا و خودان شیانە."},{"id":55,"translation":"55. و ڕۆژا قیامەت ڕادبیت گونەهكار دێ سویند خۆن، ئەو [د دنیایێدا] ژ بیستەكێ پێڤەتر نەماینە، [د دنیایێدا ژی] وەسا بەرێ خۆ ژ هەقییێ وەردگێڕان [و دگۆتن: هەما هەر ژیانا دنیایێیە، و چو ژیان پشتی مرنێ نینن]."},{"id":56,"translation":"56. و ئەوێت خودێ زانین و باوەری ب ڕزقێ وان كری، گۆتن: ب سویند هوین هند یێت مایین هندی خودێ بۆ هەوە نڤێسی هەتا ڕۆژا قیامەتێ، ئەها ئەڤەیە ڕۆژا قیامەتێ بەلێ هەوە نەدزانی [ئەو ڕۆژ هەر دێ ئێت]."},{"id":57,"translation":"57. ڤێجا وێ ڕۆژێ هەجەتگرتنا ستەمكاران فایدەی وان ناكەت، و نائێنە دەستویردان ژی هەجەتان بگرن، و داخواز ژی ژ وان نائێتەكرن خودایێ خۆ ژ نوی ب گۆتنەكێ یان كریارەكێ ڕازی بكەن."},{"id":58,"translation":"58. ب سویند د ڤێ قورئانێدا مە ژ هەمی نموونەیان [ئەوێت دبنە نیشان ل سەر ئێكتایییا خودێ، و ڕاست پێغەمبەراتییا پێغەمبەرێ وی] بۆ مرۆڤان یێت دیاركرین و ئینایین، و ئەگەر تو موعجیزەیەكێ بۆ وان بینی [هەروەكی ئەو ژ تە دخوازن]، ئەوێت بێ باوەر دێ بێژن: ئەڤا هوین دبێژن ژ درەوێ پێڤەتر نینە."},{"id":59,"translation":"59. هۆسا خودێ دلێ چونەزانان تاری دكەت."},{"id":60,"translation":"60. ڤێجا سەبرا خۆ [ل سەر ئەزیەت و نەخۆشییا وان] بكێشە، ب ڕاستی پەیمانا خودێ یا ڕاستە [دێ تە ب سەرئێخیت، و دێ دینێ تە ب سەر هەمی دینان ئێخیت]، و بلا ئەوێت باوەری نەی تە سار نەكەن، ژ خۆڕاگرتن و سەبركێشانێ."}]},{"id":31,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (ألم) هۆسا دئێتە خواندن (ئەلف، لام، میم) و ل دۆر ڕاڤەكرنا ڤان تیپان بزڤڕە دەستپێكا سۆرەتا بەقەرە."},{"id":2,"translation":"2. ئەڤە ئایەتێت كتێبەكا ڕێك و پێك و موكومە."},{"id":3,"translation":"3. ڕێكا ڕاستەڕێیی و دلۆڤانییێیە بۆ قەنجیكاران [ئەوێت خودێ دپەرێسن هەروەكی دبینن، و ل وێ هزرێنە ئەگەر ئەو خودێ نەبینن خودێ وان هەر دبینیت]."},{"id":4,"translation":"4. [قەنجیكار] ئەون ئەوێت بەردەوام و ب ڕەنگێ پێدڤی نڤێژان دكەن، و زەكاتێ ددەن و ژ ئاخرەتێ بێ گۆمانن."},{"id":5,"translation":"5. ئەڤەنە ل سەر ڕاستەرێیییا خودایێ خۆ، و هەر ئەڤەنە یێت سەرفەراز."},{"id":6,"translation":"6. و هندەك مرۆڤ یێت هەین [مەخسەد پێ (نضرێ كوڕێ حارثی)یە] ئاخڤتنێت پویچ و بێ تام دكڕین، دا ژ نەزانین ڕێكا خودێ ل بەر خەلكی بەرزەكەن [و وان ژ ئیسلامێ بدەنە پاش]، و دا بۆ خۆ تڕانەیان ب ئایەتێت خودێ بكەن، و بۆ ئەڤێت هە ئیزایەكا هەتكبەر یا هەی."},{"id":7,"translation":"7. و ئەڤێ ژ ڤان مرۆڤان، گاڤا ئایەتێت مە بۆ دهاتنە خواندن ژ مەزناتی پشتا خۆ ددایێ و دچۆ هەچكو نەبهیستین، هەروەكی ژ هەردو گوهێت خۆ یێ كەڕ و گران، ڤێجا مزگینییا ئیزایەكا ب ژان و دژوار بدە وی."},{"id":8,"translation":"8. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین، بەحەشتێت تێر خێر و بێر بۆ وانە."},{"id":9,"translation":"9. و هەروهەر دێ تێدا مینن، و ئەڤە پەیمانەكا هەقە ژ دەڤ خودێ، و ئەوە یێ سەردەست و كاربنەجهـ."},{"id":10,"translation":"10. وەكی هوین دبینن ئەسمان بێ ستوین یێت چێ كرین، و چیایێت مەزن و بنەجهـ یێت ئێخستینە د ئەردیدا دا ئەرد هەوە نەهەژینیت، و ژ هەمی ڕەنگان جانەوەر تێدا بەلاڤكرن، و مە ئاڤەك (بارانەك) ژ ئەسمانی (ژ ئەوران) داڕێت، مە پێ ژ هەمی ڕەنگێت جوان و پڕ مفا شینكاتی د ئەردیدا دا و شینكر."},{"id":11,"translation":"11. ئەڤەیە دان و چێكرنا خودێ، ڤێجا كا بێژنە من ئەڤێت هوین شوینا خودێ دپەرێسن، چ دایییە و چ چێ كرییە؟ [نەخێر وان چو نەدایییە و چو چێ نەكرییە] بەلێ ستەمكار یێت د گومڕایییەكا ئاشكەرادا."},{"id":12,"translation":"12. و ب سویند مە ئەقل و تێگەهشتن و زانین و حیكمەت دابوو لوقمانی [و مە گۆتێ] شوكور و سوپاسییا خودێ بكە، و هەر كەسێ سوپاسییا خودێ بكەت، ب ڕاستی ئەو بەس یێ بۆ خۆ [شوكورا خودێ] دكەت، و هەر كەسێ سوپاسییا نیعمەتێت وی نەكەت [خودێ منەت ب سوپاسییا وی نینە]، و خودێ یێ دەولەمەندە و هێژایی پەسن و سوپاسییێیە."},{"id":13,"translation":"13. و چیڕۆكا لوقمانی بۆ وان بێژە: وەختێ كوڕێ خۆ شیرەت كری و گۆتیێ: كوڕێ من چو هەڤپشكان بۆ خودێ چێ نەكە، ب ڕاستی هەڤپشك پەرێسی [شرك] ستەمەكا مەزنە."},{"id":14,"translation":"14. و مە ئەمرێ مرۆڤان كر د گەل دەیبابێت خۆ د باش بن نەخاسمە [دگەل] دەیكێ، نەخۆشی و بێ تاقەتی ل دویڤ نەخۆشی و بێ تاقەتییێ‌ پێ برن دەمێ د زكیدا، و دو سالان ل سەرێك شیر دایێ ژ نوی ژ شیرڤەكر، و مە گۆتێ: سوپاسییا من بكە من تو دایی، و شوكور و سوپاسییا دەیبابێت خۆ بكە تو خودانكری، و هوین هەر دێ ب بال منڤە زڤڕن."},{"id":15,"translation":"15. و ئەگەر دەیبابێت تە مانە ب تەڤە، تە د بەر هندێڕا بكەن تو تشتەكی بۆ من بكەیە هەڤپشك تو چو ژێ نەزانی، گوهێ خۆ نەدە وان، و د دنیایێدا ب قەنجی و باشی د گەل وان ببۆرینە [خۆ ژ وان دویر نەئێخە، و یێ باش بە د گەل وان، بەس گوهدارییا وان د شركێدا نەكە]، و [و ددینێ‌ خودا هەكە نە یێت موسلمان بن، د دنیایێدا د گەل یێ‌ باشبە بەلێ‌ ڕێكا وان و دینێ‌ وان نە گرە و] ڕێكا وی (دینێ‌ وی ) بگرە یێ بەرێ‌ خۆ دایییە من [بۆ تۆبەكرن و دلبێشیێ]، پاشی دێ هەر ب بال منڤە زڤڕن، [تۆ و دەیبابێت تە و ئەو] ڤێجا [هنگی] یا هەوە كری دێ بۆ هەوە بێژم [و هەوە پێ ئاگەهداركەم]."},{"id":16,"translation":"16. كوڕێ من گونەهـ و خرابی ئەگەر [چەندا بچویك بیت] تەمەتی دندكا تۆڤێ خەندەلكێ بیت، و د ناڤ كەڤرەكیدا بیت، یان ژی ل هەر جهەكێ بیت ژ ئەرد و ئەسمانان، خودێ دێ هەر ئینیت، ب ڕاستی خودێ یێ هویربین و شارەزایە."},{"id":17,"translation":"17. كوڕێ من نڤێژان ب ڕەنگێ پێدڤی بكە، و داخوازا كرنا باشییێ بكە و داخوازا دانەپاشا خرابییێ و گونەهێ بكە، و سەبری ل سەر نەخۆشییا دگەهیتە تە بكێشە، ب ڕاستی ئەڤە [پارستنا نڤێژێ، و داخوازكرنا باشییێ‌، و دانەپاشا خرابییێ، و سەبركێشان ل سەر نەخۆشییان] ژ وان كارانە ئەوێت دڤێت مرۆڤ ل سەر یێ هشیار و ڕژد بیت."},{"id":18,"translation":"18. [كوڕێ من] ژ مەزناتی ڕوییێ خۆ ژ خەلكی وەرنەگێڕە، و قەبە و دفن بلند ب ڕێڤە نەچە، ب ڕاستی خودێ حەژ وان ناكەت ئەوێت قەبە و دفن بلند و زێدە ب خۆ شاهی."},{"id":19,"translation":"19. [كوڕێ من] د ڕێڤەچۆنا خۆدا یێ ناڤنجی بە [نە هێدی هێدی و نە حێل، و نە ب مەزناتی و نە مریچۆك] و دەنگێ خۆ نزم بكە و زڕ نەكە، ب ڕاستی دەنگێ ژ هەمییان نەخۆشتر زڕێنا كەرانە [ئەگەر دەنگ بلندی جوانی بایە چو دەنگ ژ یێ كەری د بلندتر نینن]."},{"id":20,"translation":"20. ما هوین نابینن خودێ هندی د ئەرد و ئەسماناندا یێ بۆ هەوە سەرنەرم و بەردەست كری، و كەرەمێت خۆ یێت ئاشكەرا [وەكی ئیسلامەتیێ... هتد] و نەئاشكەرا [وەكی ئەقل و زانین و تێگەهشتنێ... و هتد] ل سەر هەوە یێت بەرفرەهـ كرین، و د گەل هندێ ژی هندەك مرۆڤ یێت هەین بێ زانین و بێ ڕاستەڕێیییەك و بێ كتێبەكا ڕۆنكەر، جڕەبڕێ د دەرهەقێ خودێدا دكەن."},{"id":21,"translation":"21. و گاڤا موسلمانان دگۆتە وان: ل دویڤ وێ بكەڤن یا خودێ ئینایییە خوارێ دگۆتن: نەخێر ئەم دێ ب دویڤ وێ كەڤین ئەوا مە باب و باپیرێت خۆ ل سەر دیتی. [ئەرێ ئەو هەر دێ ل دویڤ وان چن خۆ ئەگەر د خەلەت ژی بن] و شەیتان بەرێ وان بدەتە ئاگرێ دۆژەهێ ژی؟!"},{"id":22,"translation":"22. و هەر كەسێ خۆ بسپێریتە خودێ و ل بەر فەرمانا وی یێ ڕاوەستیای بیت [شۆل بنەجهـ بیت]، و ئەو ب خۆ ژی یێ قەنجیكار بیت، ئەڤە وی خۆ ب چنبلێ (قولپا) ژ هەمییان موكومترڤە گرت [ئانكو ڕێكا سەرفرازییێ، و ترس ب دویڤڤە نینە]، و دویماهیكا هەمی كاروباران هەر ب بال خودێڤەیە."},{"id":23,"translation":"23. و هەر كەسێ گاور ببیت ڤێجا بلا گاورییا وی تە ب خەم نەئێخیت [چونكی تە ئەوا ل سەر خۆ ڕاكر، تە گازییا خۆ گەهاندە وان]، زڤڕینا وان هەمییان ب بال مەڤەیە، ڤێجا تشتێ وان كری ئەم دێ بۆ وان بێژین [پێ جزا و خەلات كەین]، ب ڕاستی خودێ دزانیت كا چ د دلاندایە و پێ ئاگەهە."},{"id":24,"translation":"24. [د دنیایێدا] ئەم دێ وان هێلین پیچەكێ خۆشییێ‌ ببەن، پاشی [ڕۆژا قیامەتێ] دێ وان نەچاركەین بكەڤنە د ئیزایەكا دژوار و گراندا."},{"id":25,"translation":"25. و ئەگەر تو پسیارا وان بكەی كێ ئەرد و ئەسمان دایینە؟ دێ بێژن: خودێ.. بێژە هەمی پەسن و شوكور بۆ خودێ [ل سەر ڤێ هەقاندنا هەوە د ڕاستا خودێدا، و پەسەندكرنا هەوە خودایێ‌ عەرد و عەسمانان خودێیە و ل سەر ئاشكراكرنا هەوە ئەو هێژایی پەرستنێیە و یا هوین ل سەر یا خەلەتە و نە یا دورستە پا چاوا هوین ئێكێ دی ژ بلی وی دپەرێسن و دكەنە شریك]، بەلێ باراپتر ژ وان نوزانن [كا مەخسەدا ڤێ هەقاندنێ چیە؟]."},{"id":26,"translation":"26. هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی یێ خودێیە، ب ڕاستی خودێ یێ دەولەمەندە و هێژایی شوكوراندنێیە."},{"id":27,"translation":"27. و ئەگەر هەر دارەكا د ئەردیدا هەی قەلەم و خامە بن، و دەریایێت هەین حەفت دەریایێت دی ژی بێنە سەر و هەمی حوبر بن [و ب وان قەلەم و خامەیان و ب وی حوبری ئاخڤتن و پەیڤێت خودێ بێنە نڤێسین] هەر زانین و ئاخڤتن و پەیڤێت خودێ ب دویماهی نائێن، ب ڕاستی خودێ یێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":28,"translation":"28. چێكرنا هەوە [ل دەستپێكێ] و ساخكرنا هەوە ژ گۆڕان [پشتی مرنێ] وەكی [دان و چێكرنا] مرۆڤەكی ب تنێیە، ب ڕاستی خودێ یێ گوهدێر و بینەرە."},{"id":29,"translation":"29. ما تو نابینی خودێ شەڤێ دكەتە د ناڤ ڕۆژێدا، و ڕۆژێ دكەتە د ناڤ شەڤێدا [هەردووكان ب ڤێ چەندێ كورت و درێژ دكەت]، و ڕۆژ و هەیڤ یێت بۆ هەوە خزمەت خۆش كرین [یێت ئێخستینە د خزمەتا هەوەدا] هەر ئێك هەتا وەختەكێ دیاركری دێ ئێت و چیت، و تشتێ هوین دكەن خودێ ژێ ب ئاگەهە."},{"id":30,"translation":"30. خودێ ڤێ دكەت دا هوین بزانن خودێ یێ هەقە و ئەوێت شوینا وی دئێنە پەرستن د پویچ و بەتالن، و خودێیە یێ بلند و مەزن."},{"id":31,"translation":"31. ما تو نابینی گەمی ژ كەرەم و دلۆڤانییا خودێ د دەریایێدا دئێت و دچیت، دا خودێ نیشانێت دەستهەلاتدارییا خۆ نیشا هەوە بدەت، ب ڕاستی ئەڤە چامە و نیشانن بۆ وان ئەوێت زێدە بێنفرەهـ و زێدە شوكوردار."},{"id":32,"translation":"32. گاڤا پێلەكا ئاڤا دەریایێ وەكی ئەوران یان وەكی چیایان ب سەر واندا گرت، ژ دل بەس دێ دوعایێ ژ خودێ ب تنێ كەن، ڤێجا گاڤا خودێ قورتالكرن و گەهاندنە ئەردێ دێم، دێ بینی هندەك ژ وان نیڤ نیڤەنە [هندەك ب دورستی سوپاسییا خودێ ناكەن، و هندەك د بنیڕا سوپاسییا خودێ ناكەن و نیعمەتێت خودێ نائیننە بەرچاڤێت خۆ] كەس نیشانێت مە درەو نادانیت و ئینكار ناكەت زێدە پەیمان شكێن و زێدە گاور نەبن."},{"id":33,"translation":"33. گەلی مرۆڤان پارێزگارییا خودێ بكەن، و ژ ڕۆژەكێ بترسن [كو ڕۆژا قیامەتێیە] نە باب شوینا عەیالی و نە عەیال شوینا بابێ دئێتە جزاكرن [باب و زاڕۆك چو مفایی ناگەهیننە ئێك]، ب ڕاستی پەیمانا خودێ دایی یا ڕاستە [و دێ هەر وەسا ئێت]، ڤێجا بلا ژیانا دنیایێ هەوە نەخاپینیت، و هەوە د سەردا نەبەت، و بلا شەیتان ژی هەوە ب كەرەما خودێ نەخاپینیت [كو هوین گونەهان بكەن و بێژن كەرەما خودێ یا مەزنە و تۆبە نەكەن]."},{"id":34,"translation":"34. ب ڕاستی خودێ دزانیت كا قیامەت كەنگی دێ ئێت، و ئەوە بارانێ دبارینیت، و دزانیت كا چ د مالبچویكاندایە [بەری ببیتە مرۆڤ]، و كەس نوزانیت كا سوبەهی چ دێ ئێتە سەری، و كەس نوزانیت كا ل كیرێ و ل كیڤە دێ مریت، ب ڕاستی خودێ زانا و شارەزایە."}]},{"id":32,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (الم) هۆسا دئێتە خواندن (ئەلف، لام، میم)، ل دۆر ڕاڤەكرنا ڤان ڕەنگە تیپان بزڤڕە دەستپێكا سۆرەتا بەقەرە."},{"id":2,"translation":"2. هنارتن و ئینانەخوارا ڤێ قورئانێ گۆمان تێدا نینە ژ دەڤ خودانێ هەمی جیهانانە."},{"id":3,"translation":"3. یان ژی دبێژن [موحەممەد]: ئەڤ قورئانە ژ نك خۆ چێ كرییە [وی یا دانایی، و ب بال خودێڤە لێ ددەت]، نەخێر وەسا نینە وەكی ئەو دبێژن، بەلێ ئەو ڕاستییە ژ نك خودایێ تە، دا تو ملەتەكی پێ هشیار بكەی و بترسینی، كو بەری تە چو پێغەمبەر بۆ نەهاتینە دا ڕاستەڕێ ببن."},{"id":4,"translation":"4. خودێیە، ئەوی ئەرد و ئەسمان و هندی د ناڤبەرا واندا د شەش ڕۆژاندا یێت چێ كرین، پاشی بلندبوو سەر عەرشی [بلندبوونەكا بێ چاوایی و هێژایی وی]، و هەوە ژ غەیری خودێ چو هاریكار و بەڕەڤان و مەهدەرچی نینن، ڤێجا ما هوین پێڤەناچن و چامان وەرناگرن."},{"id":5,"translation":"5. ئەو (خودێ) ژ ئەسمانی كاروبارێ ئەردی [هەتا ڕۆژا قیامەتێ] ب ڕێڤە دبەت. پاشی ئەڤ كاروبارە د ڕۆژەكێدا [كو ڕۆژا قیامەتێیە] دێ بلندبنە دەڤ وی، درێژاهییا وێ ڕۆژێ ب هەژمارا هەوە هزار سالێت هەوەنە."},{"id":6,"translation":"6. ئەڤە [ئەوێ ئەرد و ئەسمان و هندی د ناڤبەرا واندا دایین، و ئەوێ كاروبارێت دنیایێ بەس د دەست ویدا] زانایێ نهێنی و ئاشكەرایانە، سەردەست و دلۆڤانە."},{"id":7,"translation":"7. ئەوە یێ دان و چێكرنا هەمی تشتان موكوم و بنەجهـ و باش چێكری، و ژ تەقنێ [جارا ئێكێ] دەست ب چێكرنا مرۆڤان [مەخسەد پێ ئادەمە، بابێ مرۆڤان] كر."},{"id":8,"translation":"8. پاشی دویندەها وی ژ چپكا ئاڤەكا كێم بها چێ كر."},{"id":9,"translation":"9. پاشی دورستكر و ڕوح دایێ، و گوه و چاڤ و ئەقل دانە هەوە، و كێم ژ هەوە هەنە سوپاسی و شوكورا خودێ بكەن، یان ژی هوین كێم شوكور و سوپاسییا خودێ دكەن."},{"id":10,"translation":"10. و [ئەوێت باوەری ب ڕۆژا قیامەتێ نەیی] گۆتن: ئەرێ ئەگەر ئەم د ئەردیدا بەرزە بوویین [و بوویینە ئاخ]، ئەرێ جارەكا دی سەر ژ نوی ئەم دێ ئێینە چێكرن و ساخكرن؟! بەلێ ئەو باوەرییێ ب ڕۆژا قیامەتێ نائینن [لەو ڤێ دبێژن]."},{"id":11,"translation":"11. [هەی موحەممەد] بێژە بەلێ ئەو ملیاكەتێ بۆ ستاندنا ڕوحا هەوە هاتییە دانان دێ ڕوحا هەوە ستینیت، پاشی هوین دێ ب بال خودایێ خۆڤە زڤڕن."},{"id":12,"translation":"12. [هەی موحەممەد] ئەگەر تە گونەهكار وەختێ سەرێ وان یێ شۆر و چەمیایی، ل دەڤ خودایێ وان دیتبانە [دا عەجێبیان بینی]، [دبێژن]: خودێوۆ مە دیت و مە گولێ بوو [ژڤانێ تە دایی مە دیت و ڕاستییا پێغەمبەرێ تە مە گولێبوو]، ڤێجا تو مە بزڤڕینەڤە [دنیایێ] ئەم دێ كار و كریارێت باش كەین [هەروەكی تە ئەمرێ مە پێ كری]، ب ڕاستی ئەم پشتڕاست بوویین و گۆمان ل دەڤ مە نەما [كو موحەممەد ڕاست پێغەمبەرە، و قیامەت ژی یا ڕاستە]."},{"id":13,"translation":"13. و ئەگەر مە ڤیابایە، دا [ب خورتی] هەمی مرۆڤان ڕاستەڕێ كەین [بەلێ مە دڤێت ئەو ب كەیفا خۆ ڕێكا ڕاست بگرن]، بەلێ سۆز و پەیمانا من دایی ب جهێ خۆیە، دێ جەهنەمێ ژ ئەجنە و مرۆڤان تژی كەم."},{"id":14,"translation":"14. دێ تامكەنە [ئیزایا جەهنەمێ] ژ بەر ژ بیركرنا هەوە بۆ دیتنا ڤێ ڕۆژێ، ئەم ژی ب ڕاستی دێ هەوە هێلینە د ڤێ ئیزایێدا، دێ ڤێجا تامكەنە ئیزایا بەردەوام ژ بەر وان كار و كریارێت هەوە [د دنیایێدا] دكرن."},{"id":15,"translation":"15. ب ڕاستی، ئەو باوەرییێ ب ئایەتێت مە دئینن و بۆ خۆ مفایی ژێ وەردگرن، ئەوێت ئەگەر پێ دئێنە شیرەتكرن دكەڤن (دادچەمیێن)، و ب گریڤە دچنە سوجدەیێ، و خودێ ژ هەمی كێماسییان پاك و پاقژ دكەن و حەمد و سوپاسییا وی دكەن، و خۆ [ل سەر پەرستنا وی] مەزن ناكەن."},{"id":16,"translation":"16. قەوی تەنشتێت وان ناكەڤنە سەر نڤینان [ئانكو كێم دنڤن، و ڕادبن شەڤنڤێژان دكەن]، و ب ترس و هیڤیڤە دوعایان ژ خودێ دكەن، و ڕزقێ مە دایییە وان خێر و سەدەقەیان ژێ ددەن."},{"id":17,"translation":"17. كەس نوزانیت چ خەلات یێ بۆ وان هاتییە ڤەشارتن، چاڤێت وان پێ ڕۆن ببن و ب دیتنا وی شاد ببن، ژ بەر وان كار و كریارێت وان دكرن."},{"id":18,"translation":"18. ڤێجا ئەرێ ئەوێ خودان باوەر بیت، وەكی وییە ئەوێ ژ ڕێكا ڕاست دەركەڤتی..؟ نەخێر، نەوەكی ئێكن."},{"id":19,"translation":"19. هندی ئەون ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین، جهێ وان بەحەشتێت خۆجهیێنە، ئەڤە قەدرگرتنە بۆ وان ژ بەر وان كار و كریارێت ئەوان [د دنیایێدا] دكرن."},{"id":20,"translation":"20. و هندی ئەون ئەوێت ژ ڕێكا ڕاست دەركەڤتین جهێ وان ئاگرە، هەر گاڤا ڤیان ژ ئاگری دەركەڤن [وەختێ گوڕییا ئاگری وان بلند دكەت و ب سەردئێخیت، جارەكا دی ئاگر ب خۆ وان ب بن خۆ دئێخیتەڤە]، جارەكا دی بۆ ناڤ ئاگری دێ ئێنە زڤڕاندن [ڤێجا دەرگەهڤانێت جەهنەمێ] دێ بێژنێ: دێ تامكەنە ئیزایا ئاگرێ هەوە درەو ددانا."},{"id":21,"translation":"21. بێ گۆمان ئەم ئیزایا دنیایێ بەری ئیزایا مەزنتر [یا قیامەتێ] دێ دەینە بەر وان، دا ئەو ل خۆ بزڤڕن."},{"id":22,"translation":"22. و ما كی ژ وی ستەمكارترە ئەوێ ب ئایەتێت خودایێ خۆ بێتە شیرەتكرن، پاشی پشتا خۆ بدەتێ، بێ گۆمان ئەم دێ تۆلێ ژ گونەهكاران ڤەكەین."},{"id":23,"translation":"23. ب سویند مە تەورات دا مووسایی، ڤێجا تو [هەی موحەممەد] د ڕاستا وێدا دودل نەبە كو مە یا دایییێ‌، و مە یا كرییە ڕاستەڕێیی بۆ ئسرائیلییان."},{"id":24,"translation":"24. و مە هندەك ژ وان كرنە پێشی و جهێ چاڤلێكرنێ، ب ئەمرێ مە ڕاستەڕێكرن دكر، وەختێ وان سەبر كێشایی [ل سەر پەرستنێ و ل سەر ئەزیەتێت د ڕێكا خودێدا گەهشتینێ‌]، و ژ دل باوەری ب ئایەتێت مە ئینایی."},{"id":25,"translation":"25. ب ڕاستی خودایێ تە ڕۆژا قیامەتێ، دێ حوكمی د ناڤبەرا واندا كەت [ئانكو د ناڤبەرا موسلمان و گاوراندا، یان پێغەمبەران و ملەتێت واندا] ل سەر وی تشتی، یێ ئەو تێدا نە ئێك و ژێك جودا."},{"id":26,"translation":"26. ئەرێ ما قڕكرن و ڤەبراندنا خەلكێ چەرخێت بەری وان [وەكی عاد و (ثمود) و ..هتد] ئەوێت د مالێت خۆدا [ب كەیف و شاهی] دهاتن و دچۆن، بۆ وان ڕاستی دیار نەكر؟ ئەڤە [قڕكرن و ڤەبراندنا وان هەمییان] نیشانن ل سەر سەردەستی و دەستهەلاتدارییا مە، ڤێجا ما گوهێت خۆ ڤەناكەن؟!."},{"id":27,"translation":"27. ئەرێ ما ئەو نابینن ئەم بەرێ بارانێ ددەینە ئەردێ هشك و بێ شینكاتی، و چاندنێ پێ دەردئێخین، تەرشێت وان و ئەو ب خۆ ژی ژێ دخۆن، ڤێجا ما نابینن [و بزانن ئەوێ ئەردێ هشك ساخكری، دشێت وان ژی پشتی مرنێ ساخكەتەڤە]."},{"id":28,"translation":"28. و دبێژن كا كەنگی ئەو حوكوم د ناڤبەرا مە و هەوەدا دێ ئێتەكرن [ئانكو كەنگی دێ ڕۆژا قیامەتێ ئێت]، ئەگەر هوین ڕاست دبێژن."},{"id":29,"translation":"29. بێژە: ڕۆژا قیامەتێ فایدەی گاوران ناكەت ژ نوی باوەرییێ‌ بینن و دەرفەت ژی بۆ وان نائێتە دان، ژ نوی تۆبە بكەن و ل خۆ بزڤڕن."},{"id":30,"translation":"30. ڤێجا ژ وان بگەڕە و خۆ بگرە [كا دێ چ ئیزا ئێتە سەرێ وان]، و ب ڕاستی ئەو ژی یێ خۆ دگرن [كا دێ چ ب سەرێ هەوە ئێت]."}]},{"id":33,"verses":[{"id":1,"translation":"1. هەی پێغەمبەر ل سەر پارێزگارییا خودێ بمینە و زێدەتر لێ بكە، و بەردەوامبە ل سەر نە گوهدانا گاور و دوڕوییان [گوهێ خۆ چوجا نەدە وان]، ب ڕاستی خودێ یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":2,"translation":"2. و هەر وەحییەكا ژ خودایێ تە بۆ تە دئێت ل دویڤ هەڕە، ب ڕاستی خودێ یێ ئاگەهدارە ب وێ ئەوا هوین دكەن."},{"id":3,"translation":"3. و پشتا خۆ ب خودێ گەرم بكە، و بەسی تەیە خودێ پشتەڤانێ تە بیت."},{"id":4,"translation":"4. خودێ دو دل نەكرینە د سینگێ چو زەلاماندا [دلەكی گاوری تێدا بیت، و ئێكی ئیسلام]، و ژنێت هەوە ئەوێت هوین دبێژنێ هوین وەكی دەیكا مەنە [ئانكو هوین وەكی دەیكا مە ل مە حەرام بن]، خودێ نەكرینە دەیكێت هەوە، و زڕكوڕێت هەوە [ئەوێت هوین ب كوڕینی خودان دكەن، و نە كوڕێت هەوە]، خودێ نەكرینە كوڕێت هەوە. ئەڤە [گۆتنا هەوە بۆ ژنێت هەوە: هوین وەكی دەیكێت مەنە ل مە، و دانانا زڕكوڕان ل جهێ كوڕان] ئاخڤتنەكە هوین بۆ خۆ دبێژن [چو بڕیار و حوكم ل سەر نائێنە دانان، نە ژنێت هەوە پێ دبنە دەیكێت هەوە، و نە زڕكوڕێت هەوە پێ دبنە كوڕێت هەوە]، و خودێ ڕاستییێ دبێژیت: [نە ژن دەیكێت هەوەنە و نە زڕكوڕ كوڕێت هەوە یێت دورستن]، و هەر ئەوە ڕێكا ڕاست دیار دكەت."},{"id":5,"translation":"5. هوین ب ناڤێ بابێت وان گازی وان بكەن، ئەڤە [گازیكرنا وان ب ناڤێ بابێت وان] ل دەڤ خودێ دورستترە، ڤێجا ئەگەر هوین نەزانن بابێت وان كینە ئەو برایێت هەوە یێت دینینە و هەڤالێت هەوەنە، و گونەهـ ل سەر هەوە نینە ئەگەر هوین ب خەلەتیڤە [ب ناڤێ كوڕینییێ] گازی وان بكەن، بەلێ بۆ هەوە گونەهە ئەگەر هوین ب مەخسەد و ژ دل بێژن، و خودێ یێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":6,"translation":"6. پێغەمبەر ژ خودان باوەران هێژاتر و فەرترە بۆ وان، ئەو گوهێ خۆ بدەنێ [د هەمی كاروبارێت ژیانا خۆدا، و ئەگەر پێغەمبەر فەرمانەكێ‌ ل وان بكەت و دلێ وان تشتەكێ دی بێژیت، دڤێت گوهێ خۆ بدەنە پێغەمبەری، نەدەنە دلێ خۆ چونكی پێغەمبەر ژ وان ب خۆ دلۆڤانترە بۆ وان]، و ژنێت پێغەمبەری دەیكێت وانن، و لێزم و نێزیكێت مرۆڤی هندەك ژ وان هێژاتر و هەقترن د میراتخۆرییێدا ژ هندەكێت دی ژ خودان باوەر و مشەختیان، ژ بلی هندێ هوین قەنجییەكێ د گەل برایێت خۆ یێت خودان باوەر و مشەخت د ژیانا خۆدا بكەن، یان ب وەسیەت بۆ وان ڤەبڕن ئەڤە دورستە، و ئەڤ حوكمە [میراتخۆرییا مرۆڤێت ئێك بۆ ئێكدو] د كتێبا خودێدا [ئانكو د دەپێ پارستیدا] یا نڤێسی بوو."},{"id":7,"translation":"7. بۆ وان بێژە وەختێ مە پەیمان ژ پێغەمبەران وەرگرتی [من ب تنێ بپەرێسن و داخوازا پەرستنا من ب تنێ بكەن، و باوەرییێ ب ئێكدو بینن و ب دلبێشی شیرەتان ل ملەتێت خۆ بكەن و پەیمانا خودێ بگەهینن] و مە پەیمان ژ تە ژی وەرگرت و ژ نووحی ژی و ژ ئیبراهیمی ژی و ژ مووسایی ژی و ژ عیسایێ كوڕێ مەریەمێ‌ ژی.. و مە پەیمانەكا موكوم ژ وان وەرگرت [كو ئەو پەیمانا خۆ ب جهـ بینن]."},{"id":8,"translation":"8. [مە ئەڤ پەیمانە ژ وان وەرگرت] دا خودێ پسیارا ڕاستگۆیان ژ ڕاستگۆتنا وان بكەت [دا ڕۆژا قیامەتێ پسیارا پێغەمبەران ل سەر ڕاستییا وان، و ئەو پەیاما ئەو پێ هاتینە هنارتن بكەت كا دورست ب جهـ ئینان]، و مە بۆ گاوران ئیزایەكا ب ژان و دژوار یا بەرهەڤكری."},{"id":9,"translation":"9. گەلی خودان باوەران نیعمەتێت خودێ بیننە بیرا خۆ، دەمێ لەشكەرەكێ [مەزن] ب سەر هەوەدا گرتی [ئەو ژی قورەیشی بوون، و بەنی ئەسەد و بەنی (غطفان) و بەنی عامر و بەنی سولەیم و بەنی (قوریظە) و بەنی (نضیر) بوون، نێزیكی دوازدە هزاران]، ڤێجا مە هوڕەبایەك و لەشكەرەك [مەخسەد ملیاكەتن] هنارتنە سەر وان، هەوە نەددیتن و ئەوا هوین دكەن خودێ دبینیت."},{"id":10,"translation":"10. وەختێ ئەو ژ [ڕەخێ] سلال و خوارێڤە هاتینە هەوە، و وەختێ چاڤ، زیق مایینە ل دژمنان، و وەختێ دلان ژ ترساندا خۆ ل گەوریان دایی [قوتێنەكا زێدە كەتییێ‌ ژ ترساندا]، و وەختێ هەر ئێك ژ هەوە هزرەك ژ خودێ دكر."},{"id":11,"translation":"11. ل وێرێ خودان باوەر [ب ترسێ و سەبركێشانێ] هاتنە جەڕباندن، و زێدە شەپرزەبوون."},{"id":12,"translation":"12. و وەختێ دوڕوییان و ئەوێت نەساخی د دلێ واندا هەی [ئەو ژی هەر دوڕوینە، و نەساخی سالۆخەتە بۆ وان] گۆتین: ئەو پەیمانا خودێ و پێغەمبەرێ وی دایییە مە [كو ئەم دێ ب سەركەڤین]، ژ خاپاندنێ پێڤەتر نەبوو."},{"id":13,"translation":"13. و وەختێ دەستەكەكێ ژ وان [دوڕوییان] گۆتی: گەلی خەلكێ (یثرب)ێ (خەلكێ مەدینەیێ) جهێ هەوە ل ڤێرێ نەما [هەر بمیننە ل سەر ڤی دینی]، ڤێجا بزڤڕنە مالێت خۆ [و دینێ خۆ یێ بەرێ] و دەستەكەك ژ وان دەستویرییێ‌ ژ پێغەمبەری دخوازن [دا بزڤڕنە مالێت خۆ]، دبێژن: مالێت مە د بەرداینە، و ئەو ب خۆ مالێت وان نە د بەرداینە، و وان ژ ڕەڤینێ پێڤەتر چو یێ دی نەڤێت."},{"id":14,"translation":"14. و ئەگەر ئەو دژمن ژ هەمی ڕەخانڤە بێنە وان و ب سەر واندا بگرن، پاشی ژ وان بخوازن گاور ببن و شەڕێ موسلمانان بكەن، دێ گوهێ خۆ دەنە وان و هندەك خۆ بۆ وان گیرۆ ناكەن دەمەكێ كێم نەبیت."},{"id":15,"translation":"15. و ب سویند وان بەری نوكە پەیمان دابوو خودێ كو ئەو نەڕەڤن، و پشتا خۆ نەدەنە دژمنی، و پەیمانا وان دایییە خودێ دڤێت ب جهـ بینن."},{"id":16,"translation":"16. [هەی موحەممەد] بێژە: ڕەڤین فایدەی هەوە ناكەت ئەگەر هوین ژ مرنێ یان ژ كوشتنێ بڕەڤن، و ئەگەر هوین بڕەڤن ژی ژ دەمەكێ كێم پێڤەتر هوین خۆشییێ‌ نابەن [چونكی ئەوێ ب شیری نەمریت دێ ب تشتەكێ دی مریت، و ژ مرنێ قورتال نابیت]."},{"id":17,"translation":"17. بێژە: ئەو كییە هەوە ژ خودێ بپارێزیت، ئەگەر نەخۆشییەك بۆ هەوە ڤیا یان ژی دلۆڤانییەك بۆ هەوە ڤیا؟ و چو هاریكار و پشتەڤانان ژ بلی خودێ بۆ خۆ نابینن."},{"id":18,"translation":"18. ب سویند خودێ ئاگەهـ ژ وان هەیە، و وان [ژ هەوە] دنیاسیت ئەوێت هەڤالێت خۆ سست دكرن و ئاستەنگ دئێخستنە د پێشییا واندا، و ئەوێت دگۆتنە هەڤالێت خۆ، خۆ بدەنە د گەل مە [ئەم دترسین هوین بێنە كوشتن]، ژ كێمەكێ پێڤەتر ژ وان نائێنە شەڕی [ئەو ژی هەر ژ نەچاری یان ژی بۆ ڕویمەتی]."},{"id":19,"translation":"19. دلڕەشن د گەل هەوە [و ژ دلڕەشی هاریكارییا‏ هەوە ناكەن و د گەل هەوە خەندەكێ ناكۆلن و وان باشی بۆ هەوە نەڤێت]، ڤێجا ئەگەر بوو شەڕ، و ترس بۆ وان چێ بوو، دێ بینی بەرێ خۆ ددەنە تە و چاڤێت وان وەكی وی دزڤرن ئەوێ ل بەر مرنێ، ڤێجا ئەگەر شەڕ و ترس نەما ب ئەزمانێت تیژ و دژوار تانان د هەوە دقوتن [و ئەزیەتا هەوە دكەن و پشك و باران ژ دەستكەڤتییان دخوازن]، ئەو ب خۆ ل سەر دەستكەڤتییان د هشیارن، ئەڤان باوەری نەئینایە، ڤێجا خودێ كار و كریارێت وان پویچ كرن، و ئەڤە ل دەڤ خودێ یا ب ساناهییە."},{"id":20,"translation":"20. وێ هزرێ دكەن [لەشكەرێ] كۆمێت هەڤالبەند ژ دۆر مەدینەیێ نەچۆینە، و ئەگەر جارەكا دی ئەو كۆمێت هەڤالبەند [قورەیشی و قولپا وان] بێنەڤە، ئەو دوڕوی دێ خۆزییا خوازن ئەو ل دەشتێ بانە ل ناڤ كۆچەران [نەكو ئەڤرۆ ل مەدینەیێ بانە]، ل وێرێ پسیارا حالێ هەوە كربانە، و ئەگەر ئەو د ناڤ هەوە ژیدا بانە [وەختێ شەڕی] ژ شەڕەكێ كێم (بێخێر) پێڤەتر نەدكرن [وێ كێما شەڕی ژی بۆ ڕویمەتییێ‌ دكەن]."},{"id":21,"translation":"21. ب سویند پێغەمبەرێ خودێ بۆ هەوە باشترین نموونە بوو چاڤ لێ بێتەكرن [د باوەرموكومییێدا و د خۆڕاگرتن و سەبركێشانێدا، وەختێ تەنگاڤی و نەخۆشییان] بۆ وی یێ ژ خودێ و ڕۆژا قیامەتێ بترسیت و گەلەك زكرێ خودێ بكەت [و خودێ هەر ل بیرێ بیت]."},{"id":22,"translation":"22. و وەختێ موسلمانان ( خودان باوەران) كۆمێت هەڤالبەند دیتین [قورەیشی و قولپا وان] گۆتن: ئەڤە ئەو پەیمانە ئەوا خودێ و پێغەمبەرێ وی دایییە مە، و خودێ و پێغەمبەرێ وی ڕاست دبێژن و وان كۆمێت هەڤالبەند ژ باوەری و ڕاوەستیانا ل بەر ئەمرێ خودێ پێڤەتر ل خودان باوەران زێدەنەكر."},{"id":23,"translation":"23. د ناڤ خودان باوەراندا هندەك زەلام یێت هەین ئەو پەیمانا وان د گەل خودێ دایی، ب جهـ ئینا، ڤێجا هندەك ژ وان شەهید بوون و مرن و هندەك ژ وان یێ ل هیڤییێ‌ شەهید ببن، و پەیمانا خۆ د بنیڕا نەگوهۆڕینە [و لێڤە نەبوویینە]."},{"id":24,"translation":"24. دا خودێ ڕاستگۆیان ب ڕاستییا وان خەلات بكەت [ژ بەر مانا وان ل سەر پەیمانا دایین]، و دوڕوییان ژی ئیزا بدەت ئەگەر بڤێت، یان ژی ڕێ ل بەر وان خۆش بكەت تۆبە بكەن، ب ڕاستی خودێ یێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":25,"translation":"25. و خودێ ئەوێت گاور بوویین [قورەیشی و هەڤالبەندێت وان ] ب كەرب و كینا وانڤە زڤڕاندنەڤە، بێی كو سەركەڤتنەكێ ب دەست خۆڤە بینن و بگەهنە باشییەكێ [بەلێ شكەستی و خوسارەت و وەستیایی زڤڕین]، و خودێ [ب ملیاكەتان و ب وی هوڕەبایێ هنارتی] بەلا شەڕی ژ موسلمانان ڤەكر، و خودێ یێ ب هێز و دەستهەلاتدارە."},{"id":26,"translation":"26. خودێ ئەوێت هاریكارییا‏ كۆمێت هەڤالبەند كرین ژ جوهییان [مەخسەد جوهییێت (قریظە) ئەوێت هاریكارییا‏ قورەیشییان كرین ل سەر موسلمانان، و ئەو پەیمانا د ناڤبەرا خۆ و پێغەمبەریدا شكاندین]، ژ كەلهەیێت وان ئینانە خوارێ، و ترس و لەرز ئێخستە دل و هناڤێت وان، دەستەكەك هەوە كوشتن و دەستەكەك هەوە ئێخسیركرن."},{"id":27,"translation":"27. و خودێ ئەردێ وان و خانییێت وان و مالێ وان بۆ هەوە هێلان، و ئەردەكێ دی ژی هێشتا هوین نەچۆیینێ [مەخسەد پێ ئەردێ خەیبەرێیە، خودێ مزگینی پێ دا موسولمانان، هێژ نەهاتییە ڤەكرن]، و ب ڕاستی خودێ ل سەر هەمی تشتان خودان شیانە."},{"id":28,"translation":"28. هەی پێغەمبەر بێژە ژنێت خۆ: ئەگەر هوین حەژ ژیانا دنیایێ و جوانییا وێ دكەن [پتر ژ ڤیانا خودێ و پێغەمبەری] ، ڤێجا وەرن دا هەقێ هەوە بدەمە هەوە، و ئەز هەوە ب دلخۆشی بەردەم."},{"id":29,"translation":"29. و ئەگەر هەوە خودێ و پێغەمبەرێ وی و خۆشییا ئاخرەتێ‌ و قیامەتێ‌ بڤێن، ب ڕاستی خودێ بۆ یێت قەنجیكار ژ هەوە، خەلاتەكێ مەزن یێ بەرهەڤكری."},{"id":30,"translation":"30. گەلی ژنێت پێغەمبەری هەچییا ژ هەوە گونەهەكا كرێتا ئاشكەرا بكەت، دوقات دێ ئێتە جزاكرن، و ئەڤە ل دەڤ خودێ یا ب ساناهییە."},{"id":31,"translation":"31. و كی ژ هەوە [مەخسەد پێ ژنێت پێغەمبەرینە] گوهدارییا خودێ و پێغەمبەرێ وی بكەت و ل بەر ئەمرێ وان یا ڕاوەستیایی بیت و كارەكێ ڕاست و دورست بكەت، دوجاركی دێ خەلاتێ وێ دەینێ، و مە ڕزقەكێ باش [كو بەحەشتە] یێ بۆ بەرهەڤكری."},{"id":32,"translation":"32. گەلی ژنێت پێغەمبەری هوین نەوەكی چو ژنێت دینە، ئەگەر هوین تەقوایا خودێ بكەن، ڤێجا ئاخڤتنا خۆ ب نازكی نەكەن [وەختێ هوین د گەل زەلامان دئاخڤن]، دا ئەوێ نەساخی و خرابی د دلیدا هەی تەمایی نەكەڤتە دلی، و ئاخڤتنەكا عەدەتی بئاخڤن."},{"id":33,"translation":"33. و د مالێت خۆدا بن [بێ هەوجەیی دەرنەكەڤن]، و جوانییا خۆ ئاشكەرا نەكەن وەكی ئاشكەراكرنا سەر وەختێ نەزانینا بەرێ، و نڤێژان ب ڕەنگێ پێدڤی و بەردەوام بكەن و زەكاتێ بدەن و گوهدارییا خودێ و پێغەمبەرێ وی بكەن، گەلی خەلكێ ڤێ مالێ ب ڕاستی خودێ دڤێت هەوە ژ قڕێژا گونەهان بشۆت، و پاقژییەكا پاقژ هەوە پاقژ بكەت."},{"id":34,"translation":"34. و بیننە بیرا خۆ [ئانكو بخوینن و تێ بگەهن و كار پێ بكەن] ئەو ئایەتێت خودێ [ئانكو قورئانێ]، و ئەو ئاخڤتنێت پێغەمبەری ئەوێت د مالێت هەوەدا دئێنە خواندن و گۆتن، ب ڕاستی خودێ یێ هویربین و شارەزایە."},{"id":35,"translation":"35. زەلامێت موسلمان و ژنێت موسلمان، و زەلامێت خودان باوەر و ژنێت خودان باوەر، و زەلامێت بەر ئەمری خودێ و ژنێت بەر ئەمری خودێ، و زەلامێت ڕاستگۆ و ژنێت ڕاستگۆ، و زەلامێت سەبركێش و ژنێت سەبركێش، و زەلامێت ژ خودێ ترس و ژنێت ژ خودێ ترس، و زەلامێت خێركەر و ژنێت خێركەر، و زەلامێت ڕۆژیگر و ژنێت ڕۆژیگر، و زەلامێت نامویسا خۆ دپارێزن و ژنێت نامویسا خۆ دپارێزن، و زەلامێت گەلەك خودێ ل بیرا وان و گەلەك زكری دكەن و ژنێت خودێ گەلەك ل بیرا وان و گەلەك زكری دكەن، ب ڕاستی خودێ بۆ ڤان [هەمییان] گونەهژێبرن و خەلاتەكێ مەزن یێ بەرهەڤكری."},{"id":36,"translation":"36. بۆ چو زەلامێت خودان باوەر و بۆ چو ژنێت خودان باوەر دورست نینە، ئەگەر خودێ و پێغەمبەرێ خۆ فەرمانەك دان، ئەو ب كەیفا خۆ بن ب جهـ بینن یان نەئینن، و هەركەسێ بێ ئەمرییا خودێ و پێغەمبەرێ وی بكەت ب ڕاستی ئەو گومڕا بوو، گومڕابوونەكا ئاشكەرا."},{"id":37,"translation":"37. بینە بیرا خۆ وەختێ تە دگۆتە ئەوێ خودێ ب ڕاستەڕێكرنا خۆ كەرەم د گەل كری، و تە ژی ب ئازادكرنا وی كەرەم د گەل كری: ژنا خۆ بەرنەدە و ژ خودێ بترسە (لەزێ د بەردانا وێدا نەكە)، و تو وێ د دلێ خۆدا ڤەدشێری [ماركرنا وێ‌ پشتی ئەو بەردەت] یا كو خودێ دڤێت ئاشكەرا بكەت، و تو ژ لۆمەیییا خەلكی دترسی و خودێ هێژاترە تو ژێ بترسی و شەرمێ ژێ بكەی، ڤێجا وەختێ زەیدی هەوجەیی پێ [ب زەینەبا كچا جەحشی] نەمای و بەردای، مە ل تە ماركر، دا چو تەنگاڤی ل سەر خودان باوەران نەمینیت د ماركرنا ژنێت زڕكوڕێت خۆدا ئەگەر زڕكوڕان بەردان، و ب ڕاستی ئەمرێ خودێ هاتە دان [بێی لێڤەبوون]."},{"id":38,"translation":"38. چو لێگرتن و ڕەخنە و عەیبداری ل سەر پێغەمبەری نینە، د وی تشتیدا یێ خودێ بۆ ئێخستی و بۆ دورستكری [وەكی ماركرنا زەینەبێ یان ماركرنا گەلەك ژنان]، ڕێكا خودێ بۆ پێغەمبەرێت بۆرین ژی هەر ئەڤە بوو [تشتێ خودێ ئەمر كری بێ ترس بكەن]، و ئەمرێ خودێ یێ ڤەبڕییە."},{"id":39,"translation":"39. و پێغەمبەرێت بەری نوكە بۆرین ئەون ئەوێت پەیاما خودێ دگەهینن و ژ خودێ دترسن، و ژ بلی خودێ ژ كەسێ دی ناترسن، و بەسە خودێ [بۆ هەوە] زێرەڤان و حسابدار بیت."},{"id":40,"translation":"40. موحەممەد نە بابێ كەس ژ زەلامێت هەوەیە، بەلێ پێغەمبەرێ خودێیە و پێغەمبەرێ دویماهییێیە، و ب ڕاستی خودێ هەمی تشتان دزانیت و پێ ئاگەهە."},{"id":41,"translation":"41. گەلی خودان باوەران، خودێ گەلە بیننە بیرا خۆ و گەلە زكرێ وی بكەن."},{"id":42,"translation":"42. و سپێدە و ئێڤاران خودێ ژ كێماسییان پاقژ بكەن."},{"id":43,"translation":"43. ئەوە دلۆڤانییێ ب هەوە دبەت، و ملیاكەت دوعایا گونەهـ ژێبرنێ بۆ هەوە دكەن، دا خودێ هەوە ژ تاریستانا گونەهان دەربێخیت و ببەتە ڕۆناهییا باوەرییێ، و ب ڕاستی خودێ بۆ خودان باوەران یێ دلۆڤانە."},{"id":44,"translation":"44. و سلاڤا وان [ئەوا ل خودان باوەران دئێتە كرن] ڕۆژا دگەهنە خودێ [وەختێ مرنێ یان وەختێ ژ گۆڕان ڕادبن، یان وەختێ دچنە د بەحەشتێدا] تەنایی و ئێمنییە، و خودێ خەلاتەكێ باش و بەرفرەهـ یێ بۆ وان بەرهەڤكری."},{"id":45,"translation":"45. هەی پێغەمبەر مە تو یێ هنارتی، دا ببییە شاهد و مزگینئین و ئاگەهداركەر."},{"id":46,"translation":"46. و دا ب دەستویرییا خودێ داخوازا ڕێكا خودێ بكەی، و دا ببییە چرایەكێ ڕۆنكەر و گەش."},{"id":47,"translation":"47. و مزگینییێ بدە خودان باوەران، كو ب ڕاستی وان ل دەڤ خودێ كەرەمەكا مەزن یا هەی."},{"id":48,"translation":"48. گوهێ خۆ نەدە گاور و دوڕوییان و پویتە ب ئەزیەتا وان نەكە، و پشتا خۆ ب خودێ گەرم بكە، و بەسی تەیە خودێ پشتەڤانێ تە بیت."},{"id":49,"translation":"49. گەلی خودان باوەران ئەگەر هەوە ژنێت خودان باوەر ماركرن، پاشی هەوە بەردان بەری هوین بچنە نڤینا وان، هەوە چو مۆلەت (ژڤان) ل سەر وان نینن وان بهێلنە تێدا [شوی نەكەن هەتا ئەو مۆلەتا دەستنیشانكری ب دویماهی دئێت]، ڤێجا هەقێ وان [خەلاتەكێ قەنج و هاریكارییەكێ] بدەنە وان، و ب تازەیی و بێ ئەزیەت دەست ژ وان بەردەن."},{"id":50,"translation":"50. هەی پێغەمبەر ب ڕاستی هەڤسەرێت تە ئەوێت تە مەهرێت وان داین، مە بۆ تە یێت حەلالكرین، هەروەسا جاریێت تە و دۆتمامێت تە و كچ مەتێت تە و كچ خالێت تە و كچ خالەتێت تە ئەوێت د گەل تە مشەخت بوویین ، و هەر ژنەكا خودان باوەر ـ ب شەرتەكی خۆ پێشكێشی پێغەمبەری بكەت و پێغەمبەری بڤێت مار بكەت ـ ئەڤە ژی بۆ تە ب تنێ دورستە ژ بلی خودان باوەر و موسلمانان [ئەڤە هەمی خودێ بۆ تە یێت دورست كرین تو مار بكەی]، ب سویند ئەم دزانین مە چ ل سەر موسلمانان د ڕاستا هەڤسەرێت وان و جاریێت واندا فەرزكرییە [ژ خودانكرنێ و دانا مەهرێ و گرتنا شاهدان و هەژمارا هەڤسەران كو ژ چاران دەرباز نەبن]، مە ئەڤە بۆ تە تایبەت كر دا تەنگاڤی ل تە نەبیت، و خودێ یێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":51,"translation":"51. یا تە بڤێت [ژ هەڤسەرێت خۆ] شەڤا وێ گیرۆكەی گیرۆكە، و یا تە بڤێت شەڤا وێ بینییە پێش بینە پێش، و یا تە بڤێت و نە شەڤا وێ، چو ل سەر تە نینە تو بچییە دەڤ، ئەڤ حوكمە [كو تو یێ ب كەیفا خۆیی، شەڤا خۆ بدەیە كێ دێ دەیە وێ، حوكمێ خودێیە] باشتر و چێتر دێ وان ڕازی كەت، كو چو نەچیتە د دلێت واندا و ب خەم نەكەڤن، و خودێ دزانیت كا چ د دلێت هەوەدایە، و خودێ یێ زانا و بێنفرەهە ل سەر جزاكرنێ."},{"id":52,"translation":"52. پشتی ڤان هەڤسەرێت تە هەین، چو ژن بۆ تە دورست نینن [تو ل خۆ مار بكەی]، و بۆ تە نەدورستە هندەكێت دی شوینا وان بینی [ئێكێ بەردەی ئێكا دی شوینێ بینی، یان ئێك بمریت ئێكا دی شوینێ بینی]، خۆ ئەگەر جوانییا وان بكەڤیتە دلێ تە ژی ژ بلی جاریێت تە، ب ڕاستی خودێ ل سەر هەمی تشتان زێرەڤانە."},{"id":53,"translation":"53. گەلی خودان باوەران نەچنە د خانییێت پێغەمبەریڤە، ژ بلی هندێ ئەو دەستویرییا هەوە بدەت بۆ خوارنەكێ، بەلێ وەختەكێ وەسا نەبیت خوارن نەیا حازربیت و هوین خۆ ل هیڤییێ‌ بگرن [هەتا چێدبیت]، بەلێ ئەگەر هوین هاتنە داخوازكرن بۆ خوارنێ هەڕن، و ئەگەر هەوە خوارن خوار ڤەڕەڤن (بەلاڤ ببن) و نەمیننە ڕوینشتی، بمیننە ب ئاخڤتنێڤە، ب ڕاستی كارێ هەوە ئەڤە [چۆنا مالا پێغەمبەری بێ دەستویری یان ژی مانە ل هیڤییا خوارنێ ل وێرێ هەتا چێدبیت یان ژی مانا ب ئاخڤتنێڤە] ئەزیەتێ بۆ پێغەمبەری چێ دكەت، ڤێجا ئەو شەرم ژ هەوە دكەت [ڤێ بۆ هەوە بێژیت]، بەلێ خودێ شەرم ژ دیاركرنا هەقییێ ناكەت، و هەر وەختێ هەوە هەوجەیییەك ژ ژنێت پێغەمبەری خواست یان هەوە ڤیا وان باخێڤن، ڤێجا ل پشت پەردەیێ ژێ بخوازن یان باخێڤن، ئەڤە بۆ دلێ هەوە و دلێ وان ژی چێترە، و د بنیڕا بۆ هەوە نەدورستە هوین ئەزیەتێ بۆ پێغەمبەرێ خودێ چێكەن، و بۆ هەوە نەدورستە ژی هوین پشتی وی ژنێت وی مار بكەن، ب ڕاستی ئەڤە [ماركرنا ژنێت پێغەمبەری پشتی وی] ل دەڤ خودێ گونەهەكا مەزنە."},{"id":54,"translation":"54. ئەگەر هوین تشتی ئاشكەرا بكەن یان ژی [د دلێت خۆدا] ڤەشێرن [ل دەڤ خودێ ئێكە]، و خودێ ژ هەمی تشتان ب ئاگەهە."},{"id":55,"translation":"55. چو گونەهـ ل سەر وان نینە [مەخسەد ژنێت پێغەمبەری]، ئەو ل دەڤ بابێت خۆ و كوڕێت خۆ و برایێت خۆ و برازایێت خۆ و خوارزایێت خۆ و ژنێت موسلمان و كۆلەیێت خۆ نە د پەردەپۆش بن، و ژ خودێ بترسن ب ڕاستی خودێ ل سەر هەمی تشتان یێ حازرە و دبینیت."},{"id":56,"translation":"56. ب ڕاستی خودێ و ملیاكەتێت وی سەلەواتان ددەنە سەر پێغەمبەری [و سەلەوات ژ خودێ، دلۆڤانییە، و ژ ملیاكەتان، دوعانە]. گەلی خودان باوەران هوین ژی سەلەوات و سلاڤان بدەنە سەر [و بێژن: (السلام علیك ایها النبی)] و ب دورستی ل بەر ئەمرێ پێغەمبەری ڕاوەستن."},{"id":57,"translation":"57. ب ڕاستی ئەوێت وان كاران دكەن یێت خودێ پێ نەخۆش، و ئەزیەتا پێغەمبەرێ وی دكەن، خودێ د دنیایێ و ئاخرەتێدا لەعنەت یا ل وان كری و ئیزایەكا هەتكبەر بۆ وان یا بەرهەڤكری."},{"id":58,"translation":"58. وب ڕاستی ئەوێت ژ نەهەقی ئەزیەتا زەلامێت خودان باوەر و ژنێت خودان باوەر دكەن [ب هەر ڕەنگەكێ هەبیت ب ئەزمانێ خۆ یان ب دەستێ خۆ] و بێی وان تشتەك كربیت ، ب سویند وان ستەم و بێ بەختییەكا مەزن و گونەهەكا زێدە ئاشكەرا كر."},{"id":59,"translation":"59. هەی پێغەمبەر بێژە هەڤسەرێت خۆ و كچێت خۆ و ژنێت موسلمانان بلا جلبابێت (كراسێ ئێك پارچە یێ هەمی لەشی دگریت) خۆ ب سەر خۆدا بەردەنە خوارێ، ئەڤە باشترە پێ بێنە نیاسین [كو ژنێت ئازانە، نە جێرینە] و ئەزیەت بۆ وان چێ نەبیت، و خودێ یێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە [ل وان ناگریت ئەگەر هەتا نوكە جلبابێت خۆ ب سەر خۆدا نەبەردابنە خوارێ]."},{"id":60,"translation":"60. ب سویند ئەگەر دوڕوی و ئەوێت نەساخی د دلێ واندا هەی [هەر دوڕوینە] و ئەوێت بەلبەلەیێ ب درەوان و گۆتگۆتكان د مەدینەیێدا بەلاڤ دكەن، ئەوا ئەو ل سەر [ژ دوڕوییاتییێ و خرابییێ و بەلبەلەیێ] نەهێلن، ئەم دێ تە سەردەستی وان كەین [دێ ئەمرێ تە كەین تو وان ئیزا بدەی]، پاشی [تو وەل وان بكەی] ژ جیرانەتییا تە د مەدینەیێدا وەختەكێ‌ كێم نەبیت یان جیرانییەكا كێم نەبیت بچن. [و نێزكی هەوە نەمینن]."},{"id":61,"translation":"61. [دوی دەمێ‌ كێم] لەعنەت لێ بن، هەر جهێ لێ بن و لێ بێنە دیتن حكمێ‌ وان [ئەگەر ل سەر دوڕوییاتییا خۆ بمینن] لێ بێنە گرتن و لێ بێنە كوشتن."},{"id":62,"translation":"62. ئەڤە ڕێكا خودێیە د وان دوڕوییاندا ئەوێت بەری هەوە بۆرین [ئەم لەعنەتان ل وان دكەین، و وان چو ئەمانەت نینە ئەوێت ئاشكەرا دوڕوییاتییێ‌ د گەل پێغەمبەران دكەن]، و تو چو گوهۆڕینێ بۆ ڕێكا خودێ نابینی."},{"id":63,"translation":"63. خەلك پسیارا قیامەتێ ژ تە دكەن [پسیارا وەختێ وێ ژ تە دكەن، كا كەنگی دێ ئێت] بێژە: ب ڕاستی بەس خودێ دزانیت، و ما تو چ دزانی، تێ هەیە قیامەت یا نێزیك بیت؟."},{"id":64,"translation":"64. ب ڕاستی خودێ لەعنەتا ل گاوران كری، و ژ دلۆڤانییا خۆ یێت دویرئێخستین، و ئاگرەكێ سنجری و شاریایی یێ بۆ وان بەرهەڤكری."},{"id":65,"translation":"65. هەروهەر دێ تێدا بن، و چو هاریكار و پشتەڤانان بۆ خۆ نابینن."},{"id":66,"translation":"66. و ڕۆژا سەروچاڤێت وان د ئاگرێ جەهنەمێدا دئێنە وەرگێڕان، دێ بێژن: خۆزی مە گوهێ خۆ دابایە خودێ و مە گوهێ خۆ دابایە پێغەمبەری [ئانكو خۆزی مە باوەری ب خودێ و پێغەمبەری ئینابایە، دا ئەم ئەڤرۆ نەكەڤتباینە د ڤی حالیدا]."},{"id":67,"translation":"67. و گۆتن: خودێوۆ، ب ڕاستی مە گوهێ خۆ دا سەرۆك و مەزنێت خۆ، و وان ڕێكا ڕاست ل بەر مە بەرزەكر."},{"id":68,"translation":"68. خودێوۆ وان دوقات ئیزا بدە [ئیزایا گاورییا وان، و ئیزایا ژ ڕێ دەرئێخستنا مە]، و لەعنەتا ژ هەمییان مەزنتر( یان گەلەك و زێدە لەعنەتان) ل وان بكە."},{"id":69,"translation":"69. گەلی خودان باوەران [پێغەمبەرێ خۆ نەئێشینن] وەكی وان نەبن ئەوێت مووسا ئەزیەت دایین [و تشت ب دویفڤە ناین]، ڤێجا خودێ دیاركر ئەوێ پاقژە ژ گۆتنێت وان، و ئەو ب خۆ ل دەڤ خودێ یێ ب ڕێز و ڕویمەت بوو."},{"id":70,"translation":"70. گەلی خودان باوەران ژ خودێ بترسن [د هەمی كاروبارێت خۆدا]، و ئاخڤتنا ڕاست بێژن [دیسا د هەمی كاروبارێت خۆدا]."},{"id":71,"translation":"71. دێ پەرستنا هەوە قەبویلكەت، و بەرێ هەوە دەتە كار و كریارێت ڕاست و دورست، و دێ گونەهێت هەوە ژێبەت، و هەر كەسێ گوهێ خۆ بدەتە خودێ و پێغەمبەرێ وی، ب ڕاستی ئەڤە ئەو ب سەرفەرازییەكا مەزن سەرفەراز بوو."},{"id":72,"translation":"72. [گەلی مرۆڤان] ب ڕاستی مە ئەمانەت [ئەڤ دینە و فەرمانێت تێدا] دانا بەر ئەرد و ئەسمان و چیایان [ب كەیفا خۆ بۆ خۆ هەلبژێرن، ئەگەر بڤێن ڕاكەن و ئەگەر نەڤێن نە] نەڤیان ڕاكەن و ژێ ترسیان، و مرۆڤی هەلگرت، ب ڕاستی ئەو [بۆ خۆ ] یێ ستەمكار بوو و یێ نەزان بوو [دویماهییا خۆ نەدزانی]."},{"id":73,"translation":"73. [و خودێ ئەڤ ئەمانەتە دا مرۆڤان] دا زەلام و ژنێت دوڕوی و زەلام و ژنێت موشرك ئیزا بدەت، و دا خودێ تۆبەیێ بدەتە سەر زەلام و ژنێت خودان باوەر، و خودێ یێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."}]},{"id":34,"verses":[{"id":1,"translation":"1. هەمی شوكور و سوپاسی بۆ وی خودایی، ئەوێ هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی یێ وی، و حەمد و شوكور د ئاخرەتێدا ژی بۆ وینە [بەندەیێت وی ئەوێت دچنە بەحەشتێ دبێژن: (سوپاسی بۆ وی خودایی ئەوێ سۆز و پەیمانا خۆ بۆ مە ب جهـ كری)]، و ئەوە یێ كاربنەجهـ و شارەزا."},{"id":2,"translation":"2. دزانیت كا چ د ئەردیدا دچیت [كا چ د ناڤدا دچیت، ژ ئاڤێ و خزینەیان و هەر تشتەكێ دی]، و كا چ ژێ دەردكەڤیت [ژ شینكاتی و كانی و بیران و مەعدەنان... هتد]، و كا چ ژ ئەسمانی دئێتە خوارێ [ژ بارانێ و گژلۆكێ و بەفرێ و برویسییان و ملیاكەتان و كتێبان و... هتد.]، و كا چ بلند دبیتە ئەسمانی [ژ كریارێت باش و دوعایێ و ڕوحان و ملیاكەتان و تەیر و تەوالان و هەلمێ و... هتد.]، و ئەو دلۆڤان و گونەهـ ژێبەرە."},{"id":3,"translation":"3. و ئەوێت گاوربوویین گۆتن: قیامەت ل مە نا ڕابیت و نائێت، بێژە: [نەخێر وەنینە وەكی هوین دبێژن] بەلێ ب خودێ زانایێ نهینیان، دێ ل هەوە ڕابیت، و تەمەتی دندكا تۆزكێ نە د ئەسماناندا نە ژی د ئەردیدا ل بەر بەرزە نابیت، و نە بچویكتر و نە مەزنتر ژی نینە ئەگەر ئاگەهـ ژێ نەبیت، و د دەپێ پارستیدا نەیێ نڤێسی بیت."},{"id":4,"translation":"4. [قیامەت هەر دێ ئێت و هەمی كار و كریارێت وان ل سەر وان دێ ئێنە نڤێسین] دا خودێ ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین خەلات بكەت، ئەڤان گونەهـ ژێبرن و ڕزقەكێ باش [كو بەحەشتە و خۆشییێت بەحەشتێنە] بۆ وان یێ هەی."},{"id":5,"translation":"5. و ئەوێت بزاڤێ دكەن گۆمانێ بێخنە د قورئانا مەدا، و باوەری پێ نەئێتە ئینان، و هزر دكەن پێغەمبەری ئاسێ دكەن ب هلێخستنا گۆمانێت خۆ، ئەڤان ئیزایەكا ب ژان و دژوار بۆ وان یا هەی."},{"id":6,"translation":"6. و ئەوێت خودێ زانین ب ڕزقێ وان كری، دزانن ئەڤا بۆ تە ژ نك خودایێ تە هاتییە خوارێ [كو قورئانە] ڕاستە، و بەرێ مرۆڤی ددەتە خودایێ سەردەست و هێژایی سوپاسی و شوكورێ."},{"id":7,"translation":"7. و ئەوێت گاوربوویین گۆتن: ئەرێ هەوە دڤێت ئەم زەلامەكی نیشا هەوە بدەین بۆ هەوە تشتەكی [ئنتیكە] بێژیت: ئەگەر هوین ژێك پەڕتین و بوونە ئاخ، جارەكا دی سەر ژ نوی دێ ساخ بنەڤە."},{"id":8,"translation":"8. ئەرێ ئەو درەوان ژ كیسێ خودێ دكەت یان ژی یێ دینە [ڤێ ئاخڤتنێ دكەت]؟ [و وان دزانی یێ ڕاستگۆیە و ئەو ژ هەمییان یێ ب ئاقلترە]، نەخێر وەسا نینە وەكی ئەو دبێژن، بەلێ ئەوێت باوەرییێ ب قیامەتێ نەئینن، یێت د ئیزایێ و بەرزەبوونەكا كویردا."},{"id":9,"translation":"9. ئەرێ ما ئەو تشتێ ل پێشییا خۆ و ل پشت [دۆرماندۆری] خۆ ژ ئەردی و ئەسمانی نابینن؟ [و هەر جهێ بچنێ و هەر ڕەخێ بەرێ خۆ بدەنێ دێ ئەرد و ئەسمانان بینن، ما ئەڤە بەسی وان نینە پێ بزانن خودێ ئێكە، و پێ بزانن ئەوێ ئەڤ ئەرد و ئەسمانە دایین دشێت وان پشتی مرنێ ساخكەتەڤە] ئەگەر مە بڤێت دێ وان د ئەردیدا بەینە خوارێ [هەروەكی مە ب سەرێ قاروونی ئینایی] یان ئەسمانی پارچە پارچە ب سەر واندا بینینە خوارێ [هەروەكی مە ب سەرێ ملەتێ شوعەیبی ئینایی]، ئەڤە چامە و نیشانن بۆ هەر بەندەیەكێ ل خودێ بزڤڕیت و تۆبە بكەت."},{"id":10,"translation":"10. ب سویند مە ژ دەڤ خۆ كەرەم [پێغەمبەراتی، زەبوور، نەرمكرنا چیایی، نەرمكرنا ئاسنی و نیشادانا چێكرنا زری و كومزریان... هتد] د گەل داوودی كربوو، [و مە گۆت:] گەلی چیایان و گەلی بالەفڕ و تەوالان تەسبیحێ لێ ڤەگێڕن، و مە ئاسن ژی بۆ نەرم و بەردەست كربوو [چاوا بڤێت وەلێ بكەت]."},{"id":11,"translation":"11. و مە گۆتێ: زری و كومزریێت شۆڕ چێكە، و موكوم و ل قایدە [ب كێرهاتی، نە مەزن و نە بچویك] چێكە، و كار و كریارێت ڕاست و دورست بكەن، ب ڕاستی هەر تشتەكێ هوین دكەن ئەز دبینم."},{"id":12,"translation":"12. و مە با (هەوا) بۆ سولەیمانی سەرنەرم بن دەست كربوو [ب ئەمرێ وی دچۆ و دهات]، سپێدەیان قویناخا هەیڤەكێ دچۆ و ئێڤاران قویناخا هەیڤەكێ دچۆ، و مە سفر بۆ حەلاند وەكی كانییێ دچۆ، و ژ ئەجنەیان دەستەكەك ب دەستویرییا خودێ ل بەر دەستێت وی شۆل دكرن، و هەچیێ ژ وان ژ ئەمرێ مە دەركەڤیت، ئەم دێ ئیزایا ئاگرێ دژوار دەینە بەر وان."},{"id":13,"translation":"13. تشتێ سولەیمانی بڤێت [ئەجنە] بۆ چێ دكەن، ژ ئاڤاهی و مزگەفت و پەیكەران، و لەگەنێت مەزن یێت وەكی جابییان (بركێت مەزن)، و قازانێت ل سەر كوچكان ڕاوەستیایی [هندی هند د مەزن بوون نەدهاتنە ڕاكرن]، [و مە گۆتە وان:] مالا داوودی سوپاسی و شوكورا خودێ بكەن، و كێمەك ژ بەندەیێت من سوپاسدارن."},{"id":14,"translation":"14. ڤێجا وەختێ مە بڕیارا مرنا وی دایی [سەرێ خۆ دانا سەر دارێ خۆ و مر ئەجنە ب مرنا وی نەدحەسیان، ژ ترساندا بەردەوام شۆل دكرن]، چو تشتی ئەجنە ب مرنا وی ئاگەهدار نەكرن، خوێرك نەبیت، دارێ وی دخوار، ڤێجا وەختێ كەتی [پشتی دارێ وی، خۆ ل سەر گرتی، شكەستی و كەڤتی] بۆ ئەجنەیان ئاشكەرابوو و زانی، ئەگەر وان نهینی و غەیب زانیبایە، ئەو هند نەدمانە ب كارێت گرانڤە."},{"id":15,"translation":"15. ب سویند بۆ خەلكێ سەبەئێ د جهێ واندا [مەئربێ] نیشانەك [ل سەر دەستهەلاتدارییا خودێ و قەنجییێت وی و پێدڤییا سوپاسییا وی] هەبوو، دو جنیكێت مەزن هەبوون، ئێك ل ڕەخێ ڕاستێ و ئێك ل ڕەخێ چەپێ [و مە گۆتە وان:] ژ ڕزقێ خودایێ خۆ [ئانكو فێقییێ‌ ڤان جنیكان] بخۆن و سوپاسی و شوكورا وی بكەن، باژێرەكێ ب خێر و بێر و پاقژە [باژێرێ هەوە]، و خودایێ هەوە یێ گونەهـ ژێبەرە."},{"id":16,"translation":"16. ڤێجا وان ڕوییێ خۆ وەرگێڕا [سوپاسییا خودێ نەكرن و گاوربوون]، مە ژی لێمشتەكا چو خۆ ل بەر نەگریت، ب سەر واندا هنارت، و مە هەردو جنیكێت وان [یێت ب خێر و بەرەكەت] كرنە دوو جنیكێت فێقی، یێ‌ زێدە تەحل و ب گەز، و كێمەكا كنێران د ناڤدا."},{"id":17,"translation":"17. ژ بەر گاوری و نەشوكوردارییا وان، مە ئەو هۆسا ئیزادان، و ما ئەم ژ زێدە نەشوكورداران پێڤەتر، ئیزا ددەین؟!."},{"id":18,"translation":"18. و مە د ناڤبەرا وان [خەلكێ سەبەئێ] و وان گونداندا ئەوێت مە ب بەرەكەت ئێخستین [كو گوندێت شامێ بوون] ڕێزە گوندێت بەرچاڤ دانابوون [ژ یەمەنێ بۆ شامێ گوند ب گوند دهاتن، و هەوجە نەدبوون خوارنێ د گەل خۆ بینن]، و مە تەمەتی ئێك ژ ئێكدو دویرئێخستبوون [و مە گۆتە وان] ب شەڤ و ڕۆژ و ئێمن [و بێ ترس] هەڕن و وەرن."},{"id":19,"translation":"19. [ڤێجا شوینا ئەو سوپاسییا خودێ بكەن كو هۆسا خودێ گوندێت وان ڕێزكرین، بێ زەحمەت و بێ ترس ژ ڤی گوندی بچنە یێ دی، د سەر پێ خۆدا چۆن] و گۆتن: خودێوۆ گوندێت مە ژێك دویربێخە، و وان [ب ڤێ داخوازێ] ستەم ل خۆ كر، ڤێجا مە ئەو كرنە چیڕۆك و ئێخستنە سەر ئەزمانێ خەلكی و مە ئەو تەڕابەڕاكرن، ب ڕاستی ئەڤە نیشان و دەرسن بۆ هەر زێدە بێنفرەهەكێ زێدە سوپاسدار."},{"id":20,"translation":"20. ب سویند شەیتانی هزرا خۆ د ڕاستا واندا [كو ئەگەر ئەو وان د سەردا ببەت، دێ د سەردا چن] دورست دەرئێخست، ڤێجا دەستەكەك ژ خودان باوەران تێ نەبیت، ئەڤێت دی هەمی ب دویڤ وی كەڤتن."},{"id":21,"translation":"21. و شەیتانی چو هێز و دەستهەلات ل سەر وان نەبوو [ب خورتی وان د بەر گاورییێڕا بكەت]، بەلێ [مە ڕێك دا شەیتانی ب وەسواسا خۆ، مرۆڤان د سەردا ببەت] دا ئەم ئەوێت باوەری ب ئاخرەتێ هەی ژ وان ئەوێت باوەری ب ئاخرەتێ نەی و ژێ ب گۆمان، ژێك بنیاسین و ژێك جودا بكەین، و خودایێ تە زێرەڤانە ل سەر هەمی تشتان."},{"id":22,"translation":"22. بێژە: [گەلی موشركان] كا گازی وان بكەن ئەوێت هەوە هزر دكرن، كو ئەو پەرستییێت ڕاست و دورستن شوینا خودێ [بلا هاریكارییا‏ هەوە بكەن]، هندی دندكا تۆزكێ [ژ خرابی و باشییێ‌] د دەست واندا نینە، نە ل ئەردی و نە ل ئەسمانان، و وان چو هەڤپشكی د [چێكرن و خودانی و ڕێڤەبرنا] ئەرد و ئەسماناندا نینە، و چو پشتەڤانی و هاریكاری [بۆ ڕێڤەبرنا ئەرد و ئەسمانان] ژ وان ناگەهیتە خودێ."},{"id":23,"translation":"23. و مەهدەرا كەسێ ل دەڤ خودێ فایدە ناكەت، یا وی نەبیت یێ خودێ دەستویرییا وی بدەت [ژ ملیاكەت و پێغەمبەران، و یێ خودێ وێ ڕۆژێ كەرەمێ د گەل بكەت]، گاڤا ترس ل سەر دلێ وان [مەخسەد یێ مەهدەرچییان] نەما، دێ بێژنە ئێكدو: خودایێ هەوە چ گۆت [د دەرهەقێ مەهدەرێدا]، دێ بێژن: هەقی گۆت [ئەو ژی دەستویردانە ب مەهدەرێ بۆ وی یێ بڤێت] و ئەوە یێ بلند و مەزن."},{"id":24,"translation":"24. بێژە: كییە ڕزقێ هەوە ژ ئەرد و ئەسمانان ددەت؟ بێژە: خودێیە، و [بێژە] ب ڕاستی ئەم یان هوین، [ئێك ژ مە ڤان هەردو جوینان] یان یێت ل سەر ڕێكا ڕاست یان یێت د بەرزەبوونەكا ئاشكەرادا."},{"id":25,"translation":"25. تو [هەی موحەممەد] بێژە [وان]: پسیارا هەوە نائێتەكرن ژ وێ یا مە كری، و پسیارا مە ژی نائێتەكرن ژ وێ یا هوین دكەن."},{"id":26,"translation":"26. بێژە: خودایێ مە، دێ مە و هەوە پێكڤە كۆمكەت، پاشی ب دورستی دێ حوكمی د ناڤبەرا مە و هەوەدا كەت، و ئەوە حاكمێ زانا."},{"id":27,"translation":"27. بێژە [گەلی موشركان]: كا وان ئەوێت هەوە هەڤپشك بۆ خودێ دانایین نیشا من بدەن [دا ببینم و بزانم كا وان چ پێ چێ دبیت]، نە‌و بلا هەڤپشكان بۆ خودێ چێ نەكەن، ب ڕاستی خودێ یێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":28,"translation":"28. [هەی موحەممەد] مە تو نەهنارتییە بۆ هندێ نەبیت، تو بۆ هەمی مرۆڤان ببییە مزگینكار و هشیاركەر، بەلێ باراپتر ژ مرۆڤان ڤێ نوزانن."},{"id":29,"translation":"29. و دبێژن: كەنگی ئەو ژڤان و پەیمان [ئەوا هوین مە ب ئیزایا وێ دترسینن] دێ ئێت، ئەگەر هوین ڕاست دبێژن."},{"id":30,"translation":"30. [هەی موحەممەد] بێژە: بۆ هەوە ڕۆژەكا هەی، هوین نە بیستەكێ ژێ پاش دكەڤن، و نە بیستەكێ ژێ پێش دكەڤن."},{"id":31,"translation":"31. و ئەوێت گاوربوویین گۆتن: ئەم د بنیڕا نە باوەرییێ ب ڤێ قورئانێ، و نە ب كتێبێت بەری وێ [هاتین] دئینین، و ئەگەر تو ببینی وەختێ ستەمكار ڕاوەستیایی بەرانبەر خودایێ خۆ، هندەك ژ وان ئاخڤتنێ [ب جڕەبڕ و گازندە] ل هندەكان دزڤڕینن [دا تشتەكێ ب سەهم بینی]، ئەوێت هاتینە تەپەسەركرن دبێژنە ئەوێت خۆ ل سەر سەرێ وان مەزن كرین، ئەگەر هوین نەبانە ئەم دا ژ خودان باوەران بین."},{"id":32,"translation":"32. و ئەوێت خۆ مەزن كرین [كو گرەگرە و سەرۆكن] گۆتنە تەپەسەركریان [كو دویڤەلانك و دویڤچۆیینە]: ئەرێ ما مە هوین ژ ڕێكا ڕاست و باوەرییێ دانەپاش پشتی بۆ هەوە هاتی؟! نەخێر وەسا نینە، بەلێ هوین ب خۆ د گونەهكار بوون."},{"id":33,"translation":"33. و ئەوێت هاتینە تەپەسەركرن گۆتنە وان ئەوێت خۆ ل سەر سەرێ وان مەزن كرین: نەخێر وەسا نینە وەكی هوین دبێژن، بەلێ پیلان و ئۆیینێت هەوە ب شەڤ و ڕۆژ، وەل مە كر ئەم نە ژ خودان باوەران بین دەمێ هەوە ئەمرێ مە دكر ئەم باوەرییێ ب خودێ نەئینین، و هەڤبەران بۆ چێكەین و هەردو جوینان [سەرۆكان و دویكەڤتییێت وان] پەشێمانییا خۆ ڤەشارتن [كو باوەری نەئینایینە] دەمێ ئیزا دیتین، و قەید و زنجیر مە كرنە ستۆیێت وان ئەوێت گاوربوویین، و ئەو ل سەر كار و كریاراێت وان دكرن، پێڤەتر نائێنە جزاكرن."},{"id":34,"translation":"34. و مە بۆ خەلكێ چو گوندان پێغەمبەر نەهنارتینە، دەولەمەند و گرەگرە و سەركردەیێت وان نەگۆتبن: ب ڕاستی تشتێ هوین پێ هاتین مە باوەری پێ نینە."},{"id":35,"translation":"35. و گۆتن: ئەم ژ هەوە د تێر مال و عەیالترین [و ئەڤە نیشانا هندێیە خودێ ژ مە ڕازییە، لەوا ئەڤ بەرفرەهییە د مال و عەیالیدا یا دایییە مە]، و ئەم [ڕۆژا قیامەتێ ژی] نائێینە ئیزادان."},{"id":36,"translation":"36. بێژە: ب ڕاستی خودایێ من بۆ یێ بڤێت ڕزقی بەرفرەهـ و بەرتەنگ دكەت، بەلێ باراپتر ژ مرۆڤان ڤێ نوزانن."},{"id":37,"translation":"37. و نە مالێ هەوە و نە عەیالێ هەوە، ئەوە یێ هەوە نێزیكی مە بكەت، نابێژم خودانێت وان باوەرییێ بینن و كارەكێ ڕاست و دورست بكەن، ئەڤان دوقات خەلات یێ بۆ هەی، ژ بەر وان كار و كریارێت وان كرین، و ئەو ب خۆ د بلندەجهێت بەحەشتێدا د ئێمنن."},{"id":38,"translation":"38. و ئەوێت بزاڤێ دكەن گۆمانێ بێخنە د قورئانا مەدا و باوەری پێ نەئێتە ئینان، و هزردكەن پێغەمبەری ئاسێ دكەن ب هلئێخستنا گۆمانێت خۆ، ئەڤە دێ كەڤنە د ئیزایێدا."},{"id":39,"translation":"39. بێژە: ب ڕاستی خودایێ من بۆ بەندەیێ خۆ یێ بڤێت، ڕزقی بەرفرەهـ و بەرتەنگ دكەت، و هەر تشتەكێ هوین د خێرێدا بمەزێخن [بكەنە خێر]، ئەو خەلاتەكی ل شوینێ ددانیت [چ ل دنیایێ و چ ل ئاخرەتێ]، و ئەو ب خۆ ژی چێترین ڕازقە (رزقدەهە)."},{"id":40,"translation":"40. و ڕۆژا خودێ وان هەمییان كۆم دكەت [مەزن و دویكەڤتییێت وان]، پاشی دێ بێژتە ملیاكەتان: ئەرێ ئەڤان هوین دپەرستن؟"},{"id":41,"translation":"41. [ملیاكەتان] گۆتن : ئەم تە ژ هەمی كێماسییان پاقژ دكەین [كو هەڤپشكەك تە هەبیت] تویی سەمیان و هاریكارێ مە، نە ئەو، بەلێ وان ئەجنە دپەرستن [ئانكو شەیتان و لەشكەرێ وی] باراپتر ژ وان باوەری یا ب وان هەی."},{"id":42,"translation":"42. ڤێجا ئەڤرۆ كەس ژ هەوە نە فایدەی نە ژی زیانێ نا گەهینیتە كەسێ [ئانكو نە پەرستییان و نە ژی پەرستكاران تشتەك ژ مفا و زیانێ د دەستیدانە] و دێ بێژینە ئەوێت ستەم كرین: تامكەنە ئیزایا وی ئاگری ئەوێ هەوە درەو ددانا و باوەری پێ نەدئینا."},{"id":43,"translation":"43. و وەختێ ئایەتێت مە یێت ئاشكەراكەر بۆ وان دئێنە خواندن، دبێژن: ئەڤە [ئانكو موحەممەد] نەپێغەمبەرە، تنێ زەلامەكە دڤێت هەوە ژ وان پەرستییان بدەتە پاش ئەوێت باب و باپیرێت هەوە دپەرستن. و گۆتن: ئەڤ قورئانە ژ درەوێ پێڤەتر نینە، [موحەممەدی یا ژ دەڤ خۆ ئینای] و ئەوێت گاوربوویین د دەرهەقێ قورئانێدا پشتی بۆ وان هاتی گۆتن: ئەڤە ژ سحرەكا ئاشكەرا پێڤەتر نینە."},{"id":44,"translation":"44. و مە بەری ڤێ قورئانێ چو كتێب بۆ [خەلكێ مەكەهێ] نەهنارتبوون ئەو بخوینن [و بۆ وان ببیتە بەلگە ل سەر شركا وان]، و مە بەری تە ژی چو پێغەمبەر بۆ وان نەهنارتبوون [كو داخوازا وان بۆ شركێ بكەن، یان وان ژێ بترسینن، ڤێجا ئەو چاوا تە درەوین ددانن]."},{"id":45,"translation":"45. و ئەوێت بەری وان ژی پێغەمبەرێت خۆ درەوین دانان، و ئەڤە [ئانكو قورەیشی] ناگەهنە دەهێكا وێ یا مە دایییە وان [ژ مال و هێزێ]، د گەل هندێ ژی پێغەمبەرێت من درەوین دانان، ڤێجا بەرێ خۆ بدەیێ كا نەڕازیبوونا من و گوهۆڕینا من ل سەر وان یا چاوا بوو [و ئەز چاوا ل وان قولپیم]."},{"id":46,"translation":"46. [هەی موحەممەد] بێژە [وان]: ئەز بەس ئێك شیرەتێ ل هەوە دكەم، ئەو ژی ئەڤەیە: هوین ئێك ئێكە و دو دویە بۆ خودێ ڕابن [ئانكو بۆ دیاركرنا ڕاستییێ ب تنێ]، پاشی هزرا خۆ [د موحەممەدی و پەیاما ویدا] بكەن، [هنگی دێ بۆ هەوە ئاشكەرا بیت] چو دیناتی ل دەڤ هەڤالێ هەوە نینە [و ئەو پێغەمبەرە و نەیێ دینە، و نەساحرە وەكی هوین دبێژن]، و ئەو تنێ پێغەمبەر و ئاگەهداركەرە، هەوە ژ ئیزایا ڕۆژەكا ب ترس و دژوار دترسینیت."},{"id":47,"translation":"47. بێژە: ئەگەر من [بەرانبەر گەهاندنا پەیاما خودێ] مالەك ژ هەوە خواستبیت، بلا بۆ هەوە بیت [ئانكو من چو مال بەرانبەری ڤێ پەیامێ ژ هەوە نەخواستییە و ناخوازم ژی]، خەلاتێ من ل سەر خودێیە، و ئەو زێرەڤان و شاهدە ل سەر هەمی تشتان."},{"id":48,"translation":"48. بێژە: ب ڕاستی خودایێ من وەحییێ‌ بۆ پێغەمبەرێت خۆ دهنێریت [یان ژی خودایێ من هەقییێ دئینیت، پویچییێ‌ پێ ناهێلیت]، و ئەو زانایێ نهینیانە."},{"id":49,"translation":"49. بێژە: ڕاستی هات [كو ئێكینییا خودێیە و ئیسلام و قورئانە]، و پویچی نەما، ژ نوی پێڤە نازڤڕیتەڤە."},{"id":50,"translation":"50. بێژە: ئەگەر ئەز هاتبمە خاپاندن و بەرزەبووبم، ب ڕاستی ئەز بۆ خۆ یێ بەزەبووییم [ئانكو زیانا من بەس بۆ منە]، و ئەگەر ئەز ڕاستەڕێ بووبم، ئەڤە ژ بەر وێ وەحییێیە ئەوا خودایێ من بۆ من هنارتی، ب ڕاستی خودایێ من یێ گوهدێر و نێزیكە."},{"id":51,"translation":"51. و ئەگەر تو وان ببینی دەمێ ڤەدجنقن [دەمێ دمرن یان ژ گۆڕان ڕادبن یان ئیزایا دۆژەهێ دبینن]، [دێ تشتەكێ حێبەتی و عەجێب بینی] نێ ڕەڤین و قورتالبوون [ژ ئیزایا خودێ] نینە، و ئەو ژ جهەكێ نێزیك [مەیدانا حەشرێ] هاتنە گرتن."},{"id":52,"translation":"52. و گۆتن: مە باوەری ب موحەممەدی ئینا، و ئەو چاوا ژ جهەكێ دویر دێ گەهنە ئیمان و باوەرییێ [وان دشیان نێزیك د دنیایێدا باوەرییێ پێ بینن، و جهێ باوەرییێ دنیا بوو نە ئاخرەت، ئەڤرۆ ژ ڤێ دویراتییێ‌ كو ئاخرەتە ئەو ناگەهنە باوەرییێ]."},{"id":53,"translation":"53. ب سویند [ئەوا وان نوكە باوەری پێ ئینایی] وان بەری نوكە [د دنیایێدا] باوەری پێ نەبوو، و ئەو دویر ژ ڕاستییێ د دەرهەقێ غەیبێدا دئاخڤتن [دگۆتن: قیامەت و جەهنەم و بەحەشت نینن]."},{"id":54,"translation":"54. و ناڤبەرا وان و یا وان دڤیا و دلێ وان دچۆیێ [ژ تۆبە و باوەری ئینانێ و قورتالبوونێ و زڤڕینا دنیایێ] هاتە ناڤبڕكرن، هەروەكی ب سەرێ هەڤالێت وان یێت بەری وان هاتی، ب ڕاستی ئەو [د دەرهەقێ دینی و پێغەمبەری و قیامەتێدا] د گۆمانگەهەكا(جهێ‌) گۆمانێدا بوون."}]},{"id":35,"verses":[{"id":1,"translation":"1. هەمی شوكور و پەسن بۆ خودێ، چێكەرێ ئەرد و ئەسمانان، ئەوێ ملیاكەتێت خودان چەنگ، دوو چەنگ و سێ چەنگ و چارچەنگ كرینە قاسد، و تشتێ خودێ بڤێت ل چێكریان زێدە دكەت، ب ڕاستی خودێ ل سەر هەمی تشتان یێ دەستهەلاتدارە."},{"id":2,"translation":"2. هەر تشتێ خودێ ژ دلۆڤانییا خۆ بدەتە مرۆڤان [ژ خزینەیێت كەرەما خۆ و ژ نیعمەتا بارانان و ژ تەنایییێ‌ و ژ زانین و تێگەهشتنێ... هتد]، كەس نینە ڤەگریت، و چیێ وی ڤەگرت ژی كەس نینە پشتی ڤەگرتنا وی بینیت، و ئەو ب خۆ یێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":3,"translation":"3. گەلی مرۆڤان قەنجییا خودێ د گەل هەوە كری بیننە بیرا خۆ، ئەرێ چێكەرەكێ دی غەیری خودێ د ئەرد و ئەسمانیدا هەیە ڕزقێ هەوە بدەت؟ [نەخێر نینن، یێ ڕزقی ددەت بەس خودێیە]، چو پەرستییێت ڕاست و دورست ژ بلی وی نینن، ڤێجا چاوا هوین ژ هەقییێ و ئێكینییا خودێ وەردگێڕن."},{"id":4,"translation":"4. و [هەی موحەممەد] ئەگەر [ملەتێ تە، قورەیشی] تە درەوین دانن [ئەڤە نەتشتەكێ نوییە]، ب ڕاستی پێغەمبەرێت بەری تە ژی درەوین یێت هاتینە دانان، و هەمی كاروبار دێ ب بال خودێڤە زڤڕن."},{"id":5,"translation":"5. گەلی مرۆڤان ب ڕاستی پەیمانا خودێ [د ڕاستا قیامەتێ و حیسابێ و بەحەشتێ و دۆژەهێدا] یا ڕاستە، ڤێجا بلا ژیانا دنیایێ هەوە د سەردا نەبەت و هەوە نەخاپینیت، و بلا [شەیتان] هەوە ب [بەرفرەهییا دلۆڤانی] یا خودێ نەخڕینیت."},{"id":6,"translation":"6. ب ڕاستی شەیتان دژمنێ هەوەیە، ڤێجا هوین ژی وی ب دژمن بنیاسن، ب ڕاستی ئەو دەستەكا خۆ بۆ هندێ گازی دكەت دا د گەل بچنە دۆژەهێ [و دا د جەهنەمێدا ب هەڤال بكەڤیت]."},{"id":7,"translation":"7. ئەوێت گاوربوویین بۆ وان ئیزایەكا دژوار و گران یا هەی، و ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین، گونەهـ ژێبرن و خەلاتەكێ مەزن بۆ وان یێ هەی."},{"id":8,"translation":"8. ڤێجا ئەرێ ئەوێ كارێ وی یێ خراب بۆ هاتییە خەملاندن، ڤێجا ببینیت یێ باشە [وەكی وییە یێ كارێ باش و خراب ژێك دنیاسیت، و نەفسا وی و شەیتان نەشێن وی د سەردا ببەن، و كارێ خراب د چاڤێ ویدا باش بكەن؟ نەخێر.. نەوەكی ئێكن]، ڤێجا ب ڕاستی یێ خودێ بڤێت گومڕا دكەت و یێ بڤێت ڕاستەڕێ دكەت، ڤێجا ژ خەمێت واندا خۆ د هیلاك نەبە، ب ڕاستی خودێ ئاگەهـ ژ وێ هەیە یا ئەو دكەن."},{"id":9,"translation":"9. و خودێیە ئەوێ بای دهنێریت و ئەوران پێ ب بزاڤ دئێخیت و بەلاڤ دكەت، ڤێجا ئەم بەرێ وی ددەینە جهەكێ مری (هشك و تێنی)، و ئەم ئەردی پشتی مرنا وی پێ ساخ دكەین، ڕابوونا مرییان ژی [پشتی مرنا وان] یا هۆسایە."},{"id":10,"translation":"10. هەر كەسێ هێز و پشتەڤانی بڤێت، ب ڕاستی هێز و پێڤەهاتن هەمی یا خودێیە [یان ژی هەر كەسێ ڕێز و ڕویمەت و سەرفەرازی بڤێت بلا پەرستن و گوهدارییا خودێ ب تنێ بكەت، خودێ دێ وی سەرفەرازكەت]، ئاخڤتنا خێرێ [هەمی چ زكر چ داخوازكرنا باشییێ و دانەپاشا خرابییێ، چ خواندنا قورئانێ، چ ژی هەر تشتەكێ دی یێ پاقژ و باش] بلند دبیتە دەڤ خودێ، و كارێ ڕاست و دورست خودێ قەبویل دكەت [یان كارێ ڕاست و دورست ئاخڤتنا خێرێ بلند دكەت، چونكی ئەگەر ئاخڤتن نەبوو كریار، خودێ وەرناگریت و بلند ناكەت، یان ژی كارێ ڕاست و دورست خودانێ خۆ بلند دكەت]، و ئەوێت فند و فێلان بۆ خرابییێ دكەن بۆ وان ئیزایەكا دژوار و گران یا هەی، و فند و فێلێت وان دێ پویچ بن و نامینن [ئەڤ ئایەتە ئیشارەتە بۆ وێ پیلانا قورەیشییان دانایی دەمێ پێكڤە كۆمبوویین ، و تەكبیرا كوشتنا پێغەمبەری یان گرتنا وی یان زیندانكرن و حەبسكرنا وی یان سەرگومكرنا وی كرین]."},{"id":11,"translation":"11. و خودێ هوین ژ ئاخێ چێكرن، پاشی ژ چپكەكا ئاڤێ، پاشی هوین كرنە ژن و مێر [ئانكو نێر و مێ]، و چو ناكەڤتە زكێ چو مێیان و چو مێ بارێ د زكێ خۆدا نادانن، ئەگەر ب زانین و تەقدیرا وی نەبیت، و ژییێ‌ چو ژی درێژان ژی درێژ نابیت و ژیێ كەسێ كێم نابیت، ئەگەر خودێ ئاگەهـ ژێ نەبیت و د دەپێ پاراستیدا نە یێ نڤێسی بیت، و ب ڕاستی ئەڤە ل بەر خودێ یا ب ساناهییە."},{"id":12,"translation":"12. ئەڤ هەردو دەریایە وەكی ئێك نابن، ئەڤە یا خۆش و شرینە و ئەڤە یا زێدە سویرە (شۆرە) [و نائێتە ڤەخوارن]، و ژ هەردووكان ژی هوین گۆشتەكی تەڕ دخۆن و هوین لۆلۆ و مەرجانان ژێ دەردئێخن، و دكەنە خەملا بەژنا خۆ و [تو ] گەمییێت مەزن تێدا دبینی ئاڤێ شەق دكەن و دئێن و دچن، دا هوین ژ كەرەما خودێ ڕزقی بۆ خۆ پەیدا بكەن و بازرگانییێ پێ بكەن، و دا هوین شوكور و سوپاسییا وی بكەن."},{"id":13,"translation":"13. شەڤێ دئێخیتە د ناڤ ڕۆژێڕا، و ڕۆژێ دئێخیتە د ناڤ شەڤێڕا [هەردووكان هۆسا كورت و درێژ دكەت ]، و ڕۆژ و هەیڤ یێت بەر ئەمری خۆ كرین، هەر ئێك هەتا دەمەكێ دەستنیشانكری دگەڕیت، ئەوێ ڤان كاران دكەت خودێیە، خودایێ هەوە، ملك هەمی یێ وییە، و ئەوێت هوین شوینا خودێ دپەرێسن، وان تیڤلێ بەركێ قەسپێ ژی نینە."},{"id":14,"translation":"14. ئەگەر هوین گازی وان [بوتان] بكەن، گازییا هەوە گولێ نابن [چونكی بەرن]، و ئەگەر خۆ گولێ ببن ژی بەرسڤا هەوە نادەن، و ڕۆژا ئاخرەتێ ژی [پشتی خودێ وان ب ئەزمان دئێخیت]، دێ خۆ ژ شركا هەوە بەری كەن، و كەس وەكی منێ شارەزا، تە ئاگەهدار ناكەت. [و چ شارەزا تەئاگەهدارناكەن وەكی ڤی شارەزایێ‌ ئەڤە بۆ تە گۆتی كو خودێیە]."},{"id":15,"translation":"15. گەلی مرۆڤان هوین هەوجەیی خودێنە، و خودێ ب خۆ یێ دەولەمەندە، و منەت ب كەسێ نینە و هێژایی سوپاسییێیە."},{"id":16,"translation":"16. و ئەگەر بڤێت دێ هەوە بەت [و ناهێلیت] و خەلكەكێ نوی دێ [شوینا هەوە] ئینیت."},{"id":17,"translation":"17. و ئەڤە [نەهێلانا هەوە و ئینانا هندەك مرۆڤێت دی شوینا هەوە] ل دەڤ خودێ نەیا ب زەحمەتە."},{"id":18,"translation":"18. [و كەس گونەهێ ناكەت ئەگەر ل سەر نەئێتە جزاكرن] و كەس بارێ گونەها كەسێ ڕاناكەت، و ئەگەر ئێكێ بارگران [ژ گونەهان] ژ ئێكێ دی بخوازیت هندەك ژ بارێ وی ڕاكەت، ڕاناكەت، بلا خۆ مرۆڤێ وی ژی بیت. و بەس تو وان دترسینی [بەس ئەو بۆ خۆ فایدەیی ژ ئاگەهداركرنا تە دبینن]، ئەوێت دەمێ ئەو ب تنێ [و كەس وان نەبینیت ژی] ژ خودایێ خۆ دترسن، و بەردەوام و ب ڕەنگێ پێدڤی نڤێژان دكەن، و هەر كەسێ [ب تۆبەیێ و كار و كریارێت باش و ب باوەرییێ] خۆ [ژ پیساتییا گاورییێ و گونەهان] پاقژ بكەت، ب ڕاستی ئەو بۆ خۆ، خۆ پاقژ دكەت [خێر و خەلات هەر بۆ وی دزڤڕن، و خودێ چو پاكی پێ نینە]، و دویماهیك ژی هەر ب بال خودێڤەیە."},{"id":19,"translation":"19. و یێ كۆرە و یێ ب چاڤ وەكی ئێك نینن [ئانكو خودان باوەر و گاور وەكی ئێك نینن]."},{"id":20,"translation":"20. و تاریاتی و ڕۆناهی ژی (پویچی و هەقی) وەكی ئێك نینن."},{"id":21,"translation":"21. و سیبەر و هەتاڤ ژی (بەحەشت و جەهنەم) وەكی ئێك نینن."},{"id":22,"translation":"22. ساخ و مری ژی وەكی ئێك نینن [ئانكو یێ ساخ ب ئیمانێ، و یێ مری ب گاورییێ]. ب ڕاستی خودێ یێ بڤێت گازییا ڕاستییێ ب گوهی دئێخیت [و ڕاستەڕێ دكەت]، بەلێ تو نەشێی مرییێت د گۆڕاندا وەلێ بكەی گول تە ببن."},{"id":23,"translation":"23. تو بەس پێغەمبەر و ئاگەهداركەری."},{"id":24,"translation":"24. ب ڕاستی [هەی موحەممەد] مە تو ب هەقییێ یێ هنارتی، دا ببییە مزگینكار و ئاگەهداركەر، و چو ملەت نەبووینە ئەگەر پێغەمبەرەك بۆ وان نەهاتبیت."},{"id":25,"translation":"25. و ئەگەر ئەو تە درەوین دانن [و باوەر ژ تە نەكەن، خەمێ نەخۆ]، ب ڕاستی ئەوێت بەری وان ژی پێغەمبەرێت خۆ درەوین دانان، پێغەمبەرێت وان ب نیشانێت ئاشكەرا و ب كتێبێت ئەسمانی و ب كتێبا ڕۆنكەرڤە [وەكی تەوراتێ و ئنجیلێ] بۆ وان هاتبوون [دگەل هندێ ژی پێغەمبەرێت خۆ درەوین دانان]."},{"id":26,"translation":"26. پاشی مە ئەوێت گاوربوویین ئیزادان، ڤێجا بەرێ خۆ بدەیێ كا نەڕازیبوونا من و ئیزایا من ل سەر وان یا چاوا بوو؟."},{"id":27,"translation":"27. ما تو نابینی كو ب ڕاستی خودێ باران ژ ئەسمانی داڕێت، و مە گەلە فێقییێ‌ ڕەنگ ڕەنگ پێ دەرئێخست [هەر چەندە ئێك ئاڤە، بەلێ فێقی نەوەكی ئێكە]، و مە چیا ژی ب ڕێك و ڕێزێت سپی و سۆر و زێدە ڕەشێت، ڕەنگ نەوەكی ئێك یێت چێكرین [ئانكو ژ بلی فێقی مە جودایی یا ئێخستییە د چیایان ژیدا]."},{"id":28,"translation":"28. و مە مرۆڤ و جانەوەر و كەوال و پێڕه ژی هۆسا نەوەكهەڤ یێت چێكرین، ب ڕاستی ژ بەندەیێت وی بەس زانا ب دورستی ژ خودێ دترسن، ب ڕاستی خودێ یێ سەردەست و گونەهـ ژێبەرە."},{"id":29,"translation":"29. ب ڕاستی ئەوێت بەردەوام كتێبا خودێ [كو قورئانە] دخوینن، و بەردەوام و ب ڕەنگێ پێدڤی نڤێژان دكەن، و ژ ڕزقێ مە دایییە وان ب ئاشكەرایی و ب بەرزەییڤە ددەن، ئەڤە بازرگانییەكا بێ زیان كو نەشكێت، دخوازن."},{"id":30,"translation":"30. [ئەو ڤێ دكەن] دا خودێ خەلاتێ وان ب دورستی بدەتە وان، و ژ كەرەما خۆ پتر ژی بدەتە وان، ب ڕاستی ئەو گونەهـ ژێبەر و زێدە شوكوردارە [ئانكو بەرانبەری تشتێ كێم گەلەكێ ددەت]."},{"id":31,"translation":"31. و ئەوا مە ژ ڤێ كتێبێ [كو قورئانە] بۆ تە ب وەحی هنارتی، ب ڕاستی هەر ئەوە هەقی [و گۆمان تێدا نینە] و ڕاستدەرئێخا كتێبێت بەری خۆیە [كو ئنجیل و تەوراتن]، ب ڕاستی خودێ شارەزا و بینەرێ بەندەیێت خۆیە."},{"id":32,"translation":"32. پاشی مە ئەڤ قورئانە دا ملەتێ تە و مە دا وان ئەوێت مە ژ ناڤ بەندەیێت خۆ هەلبژارتین، ڤێجا هندەك ژ وان ستەمكارن بۆ خۆ [ئەون ئەوێت خودانێت گونەهێت مەزن]، و هندەك ژ وان ناڤنجینە [د كاروبارێت دینیدا]، و هندەك ژ وان ب دەستویرییا خودێ لەزێ ل قەنجییان دكەن و بەردەوام دبن ل سەر، و ئەڤەیە (دانا قورئانێیە) كەرەما مەزن."},{"id":33,"translation":"33. [خەلاتێ وان] بەحەشتێت ئاكنجیبوونێنە دێ چنە تێدا، و خەملا وان د وێ بەحەشتێدا: بازنێت زێری و لۆلۆنە، و جلكێ وان تێدا ئارمویشە."},{"id":34,"translation":"34. و ئەو دێ بێژن: هەمی شوكور و پەسن بۆ خودێ، ئەوێ هەمی خەمێت مە ڤەڕەڤاندین و نەهێلایین، ب ڕاستی خودایێ مە گونەهـ ژێبەر و خەلاتبەخشە (خەلاتدەهە)."},{"id":35,"translation":"35. [ئەو خودایێ] ژ كەرەما خۆ ئەم كرینە د بەحەشتا ئێورینێدا، نە وەستیان تێدا دگەهیتە مە و نە كەرخین."},{"id":36,"translation":"36. و ئەوێت گاوربوویین ئاگرێ دۆژەهێ بۆ وانە، نە وان تمام دكەت دا بمرن [و پێ ڕەحەت ببن]، و نە ئیزایا وێ ل سەر وان سڤك دبیت، هۆسا ئەم هەمی زێدە گاوران ئیزا ددەین."},{"id":37,"translation":"37. و تێدا دبیتە هەوار هەوارا وان [و دبێژن]: خودێوۆ مە دەربێخە، دا ئەم كارێ ڕاست و دورست بكەین، نە ئەوێ بەری نوكە مە دكر، [خودێ دێ بێژیتە وان] ما مە هند دەرفەت و ژی [د دنیایێدا] نەدا هەوە، كو یێ بڤێت تێدا ل خۆ بزڤڕیت، ل خۆ بزڤڕیت و پێغەمبەر ژی بۆ هەوە هاتبوون [كو هەوە ژ ڤی جهی بترسینن]، دێ ڤێجا بخۆن و تامكەنێ، ب ڕاستی چو هاریكار و پشتەڤان بۆ ستەمكاران نینن."},{"id":38,"translation":"38. ب ڕاستی خودێ زانایێ غەیبا ئەرد و ئەسمانانە، و ئاگەهداری وێیە یا د سینگاندا ڤەشارتی."},{"id":39,"translation":"39. و ئەوە یێ هوین د ئەردیدا كرینە وێرسێت ملەتێت بۆری، ڤێجا ئەوێ گاور ببیت زیانا گاورییا وی بۆ وییە، و گاورییا گاوران ل دەڤ خودێ ژ بلی كەرب و نەڤیانێ چو ل وان زێدە ناكەت، و گاورییا گاوران ژ خوسارەتی و زیانێ پێڤەتر چو یێ دی ل وان زێدە ناكەت."},{"id":40,"translation":"40. [هەی موحەممەد] بێژە: [گەلی موشركان] بێژنە من هەڤپشكێت هەوە ئەوێت هوین شوینا خودێ دپەرێسن، كا وان چ ژ ئەردی دایییە؟! یان ژی وان پشكدارییەك د ئەسماناندا هەیە [د چێكرن و خودانییا واندا]، یان ژی مە كتێبەك بۆ وان ئینایییە، و ئەو پێ [ل سەر شركا خۆ] خودان بەلگە و نیشانن؟! نەخێر [چو تشتێ وەسا نینە دا ئەو وان بۆ خودێ بكەنە هەڤپشك] بەلێ ستەمكار ژ پەیمانێت درەو یێت خاپاندنێ پێڤەتر نادەنە ئێكدو."},{"id":41,"translation":"41. ب ڕاستی خودێیە ئەرد و ئەسمانان ڕادگریت كو نەكەڤن، و ئەگەر بكەڤن ژی كەس نینە ژ بلی وی وان [هەردووكان] ڕابگریت، ب ڕاستی خودێ یێ بێنفرەهە لەزێ ل جزاكرنێ ناكەت و یێ گونەهـ ژێبەرە."},{"id":42,"translation":"42. و [قورەیشییان بەری هاتنا پێغەمبەری] ژ كەل سویند خوارن [پشتی زانین جوهی و فەلەیان پێغەمبەرێت خۆ درەوین یێت دانایین] كو ئەگەر پێغەمبەرەك بۆ وان هاتبایە، ئەو دا ژ جوهی و فەلەیان ڕاستەڕێتر بن [یان دا زوی ڕاستەڕێ بن و باوەرییێ ب پێغەمبەرێ خۆ ئینن]، ڤێجا وەختێ پێغەمبەر بۆ وان هاتی چو ل وان زێدەنەكر ژ هندێ‌ پێڤەتر، كو پتر ژ هەقییێ دویركەڤتن."},{"id":43,"translation":"43. [دویركەڤتنا وان ژ پێغەمبەری، و باوەری نەئینا وان ب پەیاما وی، نە ژ بەر هندێ بوو كو وان پێغەمبەر حاشا درەوین ددانابوو، بەلێ] ژ بەر خۆمەزنكرنێ د ئەردیدا و ژ بەر خرابی گێڕانێ [د دەرهەقێ پێغەمبەری و موسلماناندا] باوەری نەئینان، و ژ هەقییێ دویركەڤتن، و پیلانگێڕانا خراب ژ خودانێ خۆ پێڤەتر كەسێ ناهنگێڤیت، ئەرێ‌ ئەو ل هیڤییا هندێنە دویماهیكا یێت بۆرین ب سەرێ وان بهێت، ڤێجا تو چ گوهۆڕینێ بۆ ڕێكا خودێ نابینی [ئەو وی ملەتی د هیلاك دبەت ئەوێ د ڕێكا پێغەمبەرێ خۆدا ڕادوەستیت] و تو نابینی ئیزایا خودێ ژ هندەكان [كو هێژای ئیزایێ بن] بۆ هندەكێت دی بێتە ڤەگوهاستن."},{"id":44,"translation":"44. ئەرێ ما ئەو د ئەردیدا ناگەڕن (نائێن، ناچن)، دا ببینن كا دویماهییا یێت بەری وان یا چاوا بوو؟ و ئەو ژ وان ب هێزتر بوون، و تشتەك نینە د ئەرد و ئەسماناندا بشێت خودێ نەچار بكەت وان ئیزا نەدەت، ب ڕاستی خودێ یێ زانا و پێڤەهاتییە."},{"id":45,"translation":"45. ئەگەر خودێ مرۆڤان ژ بەر كار و كریارێت وان كرین [ژ گونەهـ و خرابییان] ئیزا دابانە، چو خودان ڕوح ل سەر ڕوییێ ئەردی نەدهێلان، بەلێ وان بۆ وەختەكێ ڤەبڕی گیرۆ دكەت [كو ڕۆژا قیامەتێیە]، ڤێجا ئەگەر وەختێ وان هات [هەر ئێك ل دویڤ كارێ خۆ دێ ئێتە جزاكرن]، و خودێ ئاگەهـ ژ بەندەیێت خۆ هەیە [و دزانیت هەر ئێك هێژایی چیە]."}]},{"id":36,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (یس) هۆسا دئێتە خواندن (یاسین)، و ل دۆر ڕاڤەكرنا ڤان ڕەنگەتیپان ل دەستپێكا سۆرەتا بەقەرە بزڤڕە."},{"id":2,"translation":"2. سویند ب قورئانا ئایەتێت وێ ڕامان موكوم و ب ڕێك و پێك."},{"id":3,"translation":"3. ب ڕاستی [هەی موحەممەد] تو ژ پێغەمبەرانی."},{"id":4,"translation":"4. تو یێ ل سەر ڕێكا ڕاست."},{"id":5,"translation":"5. ڕێكا خودایێ سەردەست و دلۆڤان هنارتی."},{"id":6,"translation":"6. [مە تو هنارتی و مە وەحی بۆ تە فڕێكر، و قورئان بۆ تە ئینا خوارێ] دا ملەتەكی [كو قورەیشیێت سەردەمێ پێغەمبەری بوون] ئاگەهدار بكەی، [و دا بۆ وان ببییە پێغەمبەر] بەری تە، چو پێغەمبەر بۆ باب و باپیرێت وان نەهاتبوون ژ بەر هندێ د بێ ئاگەهن [ژ باوەرییێ و ڕێكا ڕاست]."},{"id":7,"translation":"7. ب سویند باراپتر ژ وان هێژای ئیزایێ بوون، ژ بەر ڕژدییا وان ل سەر بێ باوەرییێ."},{"id":8,"translation":"8. ب ڕاستی مە ستۆیێت وان یێت ئێخستینە د قەید و زنجیراندا، ئەو قەید و زنجیر هەتا ئەرزنكێنە، ڤێجا ستۆیێت وان بلندن و نەشێن بچەمینن، [ژ بەر قەید و زنجیران]."},{"id":9,"translation":"9. و مە ل پێشییا وان ناڤبڕەك دانا، و مە ل پشت وان ناڤبڕەك دانا، و مە پەردەیەك ئێخستە بەر چاڤێت وان، ڤێجا ئەو [هەقییێ] نابینن."},{"id":10,"translation":"10. [ژ بەر گاورییا وان] ل دەڤ وان ئێكە تو وان بترسینی یان نەترسینی هەر باوەرییێ نائینن."},{"id":11,"translation":"11. تو ب تنێ وی دترسینی و ئاگەهدار دكەی [ئانكو ب تنێ ئەو بۆ خۆ مفایی ژ ترساندنا تە وەردگریت] ئەوێ ل دویڤ قورئانێ دچیت، و وەختێ ئەو ب تنێ و ب نهینی ژ خودایێ دلۆڤان دترسیت، ڤێجا ئەوێ هۆسا مزگینییا گونەهـ ژێبرنێ و خەلاتەكێ ب ڕێز و ڕویمەت بدە وی."},{"id":12,"translation":"12. ب ڕاستی ئەمین مرییان ساخ دكەین، و كریارێت وان [د ژیانا خۆدا كرین] و یێت [پشتی مرنا خۆ] ب پاش خۆڤە هێلایین، ئەم هەمییان دنڤێسین و هەمی تشت [ژ كار و كریارێت بەندەیان] مە یێت د كتێبەكا دیاركەردا [مەخسەد پێ دەپێ پارستییە] هەژمارتین و دیاركرین [ئانكو ب هەژمار مە یێت نڤێسین]."},{"id":13,"translation":"13. [هەی موحەممەد] بۆ قورەیشییان سەرهاتییا خەلكێ وی گوندی [گوندێ ئەنتاكیا، ئەوێ نوكە دكەڤیتە توركیا] ڤەگێڕە، وەختێ پێغەمبەر بۆ هاتین."},{"id":14,"translation":"14. وەختێ مە دو [پێغەمبەر] بۆ وان هنارتین، و وان هەردو درەوین دانایین، مە یێ سێیێ بۆ پشتەڤانییا وان هنارت، و گۆتن: ب ڕاستی ئەم بۆ هەوە یێت هاتینە هنارتن."},{"id":15,"translation":"15. [خەلكێ ئەنتاكیا] گۆتن: ب ڕاستی هوین ژی مرۆڤن وەكی مە، و خودایێ دلۆڤان چو تشتێ وەسا نەهنارتییە [هوین پێ ژ مە چێتر بن]، و هوین ژ درەوێ پێڤەتر نابێژن."},{"id":16,"translation":"16. گۆتن: خودایێ مە دزانیت ئەم بۆ هەوە یێت هاتینە هنارتن [ئەگەر ئەم درەوین باینە خودێ بۆ مە نەدهێلا]."},{"id":17,"translation":"17. و ژ گەهاندنا ڤێ پەیاما ئاشكەراكەر پێڤەتر، تشتەكێ دی ل سەر مە نینە [و ئەڤە مە گەهاند]."},{"id":18,"translation":"18. و گۆتن: [گەلی هنارتییان] ب ڕاستی ئەم بێ وەغەرییا (بێ ئێغبالییا) خۆ ژ هەوە دبینین، و ئەگەر هوین ڤێ نەهێلن ئەڤا هوین دبێژن هوین بەس نەكەن، ب ڕاستی دێ هەوە بەرباران كەین، و دێ ئیزایەكا مەزن ژ مە گەهیتە هەوە."},{"id":19,"translation":"19. پێغەمبەران گۆت: بێ وەغەرییا هەوە یا د گەل هەوە [ئەو ژی گاورییا هەوەیە، و هوین ب خۆنە] ئەرێ هەر گاڤەكا هوین هاتنە شیرەتكرن [و هوین ژ دویماهیكا كرێت هاتنە ترساندن] دێ بێ وەغەرییا خۆ ژ مە بینن، و گەفان ل مە كەن، وەسا نینە وەكی هوین دبێژن و هزر دكەن، بەلێ هوین ب خۆ ملەتەكێ زێدە سەرداچۆیینە."},{"id":20,"translation":"20. زەلامەك ژ دویماهییا باژێری ب لەز دهات، گۆت: گەلی ملەتێ من گوهێ خۆ بدەنە ڤان هنارتییان (پێغەمبەران)."},{"id":21,"translation":"21. گوهێ خۆ بدەنە وان ئەوێت چو كرێیان [بەرانبەری خێرا بۆ هەوە دڤێن و دبێژن] ژ هەوە نەخوازن، و ل سەر ڕێكا ڕاستن."},{"id":22,"translation":"22. و ما بۆچ ئەز وی ناپەرێسم یێ ئەز چێكریم و داییم، و هوین هەمی هەر دێ ب بال ویڤە زڤڕن [بۆچ هوین وی ناپەرێسن ئەوێ هوین دایین، و هەر دێ پشتی مرنێ ب بال ویڤە زڤڕن]."},{"id":23,"translation":"23. ئەرێ ئەز هندەك پەرستییێت دی شوینا وی بپەرێسم؟! [نەخێر ئەز وەناكەم] ئەگەر خودایێ دلۆڤان نەخۆشییەك بۆ من بڤێت، بەڕەڤانییا وان قەت فایدەی من ناكەت و چو ژ من نادەتە پاش، و ئەو نەشێن من قورتال ژی كەن."},{"id":24,"translation":"24. [ئەگەر ئەز غەیری وی بپەرێسم] ب ڕاستی هنگی ئەز یێ د گومڕایییەكا ئاشكەرادا."},{"id":25,"translation":"25. ب ڕاستی من باوەری ب خودایێ هەوە ئینا، ڤێجا هەوە گول من هەبیت [دا هوین ڕۆژا قیامەتێ بۆ من ببنە شاهد]."},{"id":26,"translation":"26. [ملەتێ وی پشتی ئەڤ ئاخڤتنە ژێ گولێ بووی كوشت، ڤێجا پشتی هاتییە كوشتن] خودێ گۆتێ هەڕە د بەحەشتێدا [ڤێجا وەختێ چۆیە د بەحەشتێدا] گۆت: خۆزی ملەتێ من زانیبایە."},{"id":27,"translation":"27. كا چاوا خودایێ من گونەهێت من ژێ برن، و كا چ قەدر دا من [وەختێ ئەڤ كەرەمە د گەل من كری]."},{"id":28,"translation":"28. و پشتی كوشتنا وی مە چو لەشكەر ژ ئەسمانی [بۆ نەهێلانا وان] ب سەر ملەتێ ویدا نەئینا خوار و مە نەدئینا خوار ژی [چونكی ئەو ژ هندێ كێمترن]."},{"id":29,"translation":"29. هەما هندبوو تنێ هشكەقێڕییەكێ ئەو هنگاڤتن، ڤێجا ئێكسەر تەمرین [ئانكو مرن و بێ دەنگ بوون، وەكی ئاگری وەختێ ڤەدمریت]."},{"id":30,"translation":"30. مخابن بۆ وان بەندەیان، چو پێغەمبەر بۆ وان نەدهاتن وان تڕانە بۆ خۆ پێ نەكربان."},{"id":31,"translation":"31. ما وان نەددیت كا مە چەند ملەت بەری وان د هیلاك بربوون، و ئەو جارەكا دی نازڤڕنە دنیایێڤە."},{"id":32,"translation":"32. و ب ڕاستی ئەو هەمی ل دەڤ مە دێ بەرهەڤ بن."},{"id":33,"translation":"33. و ئەردێ هشك و مری بۆ وان نیشان و بەلگەیەكە [كو خودێ دێ مرییان ژ گۆڕان ڕاكەتەڤە]، ئەم وی ئەردی [پشتی مرنا وی، ب بارانێ] ساخ دكەین و شین دكەینەڤە، ڤێجا مە دان و دەرامەت بۆ وان ژ ئەردی دەرئێخست، و ئەو ژێ دخۆن و پێ دژین."},{"id":34,"translation":"34. و مە جنیكێت دارقەسپان و یێت تری كرنە تێدا، و مە گەلە كانی ژێ دەرئێخستن."},{"id":35,"translation":"35. دا ژ فێقییێ‌ وان جنیكان و تشتێ وان ژێ چێكری [وەكی خۆشاڤێ و دۆشاڤێ] بخۆن، ئەرێ ڤێجا ما سوپاسییا خودێ ناكەن؟!"},{"id":36,"translation":"36. پاك و پاقژی [ژ هەمی كێماسییان و ژ تشتێ نەهێژا] بۆ وی خودایی ئەوێ هەمی تشت جۆت [نێر و مێ] دایین، چ ژ وی یێ ئەرد شین دكەت، و چ ژ وان ب خۆ [كو كرینە ژن و مێر]، و چ ژ وی یێ ئەو نەزانن."},{"id":37,"translation":"37. و شەڤ ژی بۆ وان بەلگە و نیشانەكا دییە [ل سەر شیان و دەستهەلاتدارییا خودێ]، ئەم ڕۆژێ ژێ دەردئێخین، ڤێجا ئەو دمینن د تارییێدا."},{"id":38,"translation":"38. [و نیشانەكا دی ژی بۆ وان] ڕۆژ ژی بەر ب بنەجهییا خۆ دچیت [ئەوا خودێ بۆ دانایی و ژێ دەرناكەڤیت]، ئەڤە ژ دانانا خودایێ سەردەست و زانایە."},{"id":39,"translation":"39. و هەیڤ ژی مە چۆنا وێ یا كرییە قویناخ قویناخ [هەر شەڤەكێ یا ل جهەكی، د شەڤا دویماهییێدا جارەكا دی وەكی دەستپێكێ لێ دئێتەڤە]، و هۆسا قویناخ قویناخ دچیت هەتا جارەكا دی وەكی بستیكا ئویشییێ‌ قەسپێ یێ كەڤن لێ دئێت."},{"id":40,"translation":"40. نە بۆ ڕۆژێ دبیت، بگەهیتە هەیڤێ، و نە بۆ شەڤێ ژی دبیت، بەری ڕۆژێ بێت، و هەر ئێك د چەرخا خۆدا دزڤڕیت."},{"id":41,"translation":"41. و نیشانەكا دی بۆ وان، مە دویندەها وان د گەمییا باركریدا هەلگرتن [یان مە بابێت وان د گەل نووحی د گەمییا تژیدا قورتالكرن]."},{"id":42,"translation":"42. و مە بۆ وان تشتێ وەكی گەمییێ‌ یێ ئەو لێ سویار دبن دان و چێكرن."},{"id":43,"translation":"43. و ئەگەر مە بڤێت ئەم دێ وان [د ئاڤێدا] خەندقینین، كو كەس نەبیت د هەوارا وان بێت، و نە ئەو دئێنە قورتالكرن."},{"id":44,"translation":"44. [ئانكو نائێنە ڕزگاركرن] ژ بلی هندێ ئەم دلۆڤانییەكێ ژ دەڤ خۆ ب وان ببەین، و دا خۆشییێ‌ ب ژیانێ ببەن هەتا وەختەكێ ڤەبڕی [كو وەختێ مرنا وانە]."},{"id":45,"translation":"45. و هەر وەختەكێ پێغەمبەری دگۆتە وان: خۆ ژ ئیزایا دنیایێ و یا ئاخرەتێ بپارێزن [بترسن و وی تشتی نەكەن یێ هوین پێ هێژایی ئێك ژ هەردو ئیزایان ببن]، دا دلۆڤانی ب هەوە بێتە برن [بەلێ هەوە گوهداری نەدكر و بەرێ خۆ وەردگێڕا]."},{"id":46,"translation":"46. و چو بەلگە و نیشان ژ نیشانێت خودایێ وان بۆ وان نەدهاتن، ئەگەر وان ڕوییێ خۆ ژێ وەرنەگێڕابایە."},{"id":47,"translation":"47. و ئەگەر بێژنە وان: ژ ڕزقێ خودێ دایییە هەوە د ڕێكا خێرێدا بمەزێخن ئەوێت گاوربوویین دێ بێژنە ئەوێت باوەری ئینایین: ئەم چاوا خوارنێ بدەینە وی ئەوێ ئەگەر خودێ بڤێت دێ دەتێ [ئانكو مادەم خودێ نەدایییێ‌ ئەم ژی نادەینێ و خودێ یێ ڤیایی یێ برسی بیت، ڤێجا چاوا ئەم دێ دژی حەزكرنا خودێ ڕابین]، ب ڕاستی هوین [گەلی خودان باوەران ب ڤێ داخوازا هوین ژ مە دخوازن] یێ د خەلەتی و گومڕایییەكا ئاشكەرادا."},{"id":48,"translation":"48. و دبێژن: كا كەنگی ئەو ژڤان و پەیمان [ئانكو ڕۆژا قیامەتێ] دێ ئێت ئەگەر هوین ژ ڕاستگۆیانن."},{"id":49,"translation":"49. ئەو بەس یێ ل هیڤییا هشكەقێڕییەكێ ب تنێ [پفا ئێكێیە ل بۆقێ] وان بگریت، و ئەو ب جڕەبڕێڤە [و ئەو ژ ئاخرەتێ د بێ ئاگەهـ]."},{"id":50,"translation":"50. ڤێجا [دەمێ‌ ئەو ڕۆژ دهێت] ئەو نەشێن قەویاتییەكێ بكەن [ئانكو وەسیەتەكێ‌ ل كەس و كارێت خۆ بكەن كا چ وان هەیە و چ ل سەر وان هەیە]، و نەشێن بزڤڕنە مالا خۆ ژی [دەڤ كەس و كارێت خۆ هندی هاتنا ڕۆژا قیامەتێ‌ یا ب لەزە]."},{"id":51,"translation":"51. وەختێ پف ل بۆقێ هاتەدان [پفكرنا ڕابوونێ ژ گۆڕان]، وێ گاڤێ هەمی ب لەز دێ ژ گۆڕان دەركەڤن، و قەستا خودایێ خۆ كەن."},{"id":52,"translation":"52. دێ بێژن: وەی خۆلی ب مە وەربیت، كێ ئەم ژ گۆڕێت مە ڕاكرین؟ [دێ‌ بەرسڤا وان هێتە دان] ئەڤە ئەوە یا خودایێ دلۆڤان پەیمان پێ دایی، و پێغەمبەران ڕاست دگۆت."},{"id":53,"translation":"53. [رابوونا ژ گۆڕان] ژ پفەكێ ب تنێ پێڤەتر نەبوو، و هنگی ئەو هەمی ل دەڤ مە دێ ئێنە حازركرن."},{"id":54,"translation":"54. و ئەڤرۆ [ئانكو د ڕۆژا قیامەتێدا] چو ستەم ل كەسێ نائێتەكرن، و هوین نائێنە خەلاتكرن و جزاكرن، ب وان كار و كریاران نەبیت یێت هەوە كرین."},{"id":55,"translation":"55. و بەحەشتی ئەڤرۆ ب خۆشیانڤە یێت مژویلن."},{"id":56,"translation":"56. ئەو و هەڤسەرێت خۆ ل بەر سیبەران و ل سەر تەختان یێت پالدایینە."},{"id":57,"translation":"57. وان د بەحەشتێدا هەمی ڕەنگێت فێقی یێت هەین، و هەر تشتێ ئەو بخوازن."},{"id":58,"translation":"58. و سلاڤ، ب گۆتن ژ دەڤ خودایێ دلۆڤان، ل وان دئێتەكرن."},{"id":59,"translation":"59. گەلی گونەهكاران ئەڤرۆكە خۆ بدەنە ڕەخەكی [و ژ خودان باوەران جودا ببن]."},{"id":60,"translation":"60. گەلی دویندەها ئادەمی ما من فەرمانا هەوە نەكربوو هوین شەیتانی نەپەرێسن، و گوهێ خۆ نەدەنێ، بێ گۆمان ئەو بۆ هەوە دژمنەكێ ئاشكەرایە."},{"id":61,"translation":"61. و هوین من بپەرێسن، ئەڤەیە ڕێكا ڕاست."},{"id":62,"translation":"62. ب سویند [شەیتانی] گەلەك مرۆڤ ژ هەوە یێت د سەردابرین و گومڕاكرین، ما هەوە عەقل نەبوو بزانن دژمنە؟!"},{"id":63,"translation":"63. ئەڤە ئەو جەهنەمە ئەوا [هوین د دنیایێدا و ل سەر ئەزمانێ پێغەمبەران] سۆز و پەیمان بۆ هەوە پێ دهاتە دان."},{"id":64,"translation":"64. دێ ئەڤرۆ هەڕنە تێدا و تامكەنە گەرما وێ، ژ بەر وێ گاورییێ ئەوا هەوە دكر."},{"id":65,"translation":"65. ئەڤرۆ ئەم دێ دەڤێت وان مۆركەین [كو دەڤێت وان بێنە گرتن و نەشێن باخڤن]، ڤێجا دەستێت وان دێ د گەل مە ئاخڤن، و پیێت وان دێ شادەیییێ دەن كا وان چ دكر."},{"id":66,"translation":"66. و ئەگەر مە ڤیابایە دا چاڤێت وان [قوریشییان] كۆرەكەین، ب وێ كۆرەییێڤە بكەڤنە سەر ڕێكێ [دا وەكی هەر جار بچن]، ما چاوا دێ [ڕێكێ] بینن [و چاڤێت وان یێت هاتینە كۆرەكرن]، [ئانكو ئەگەر مە ڤیابایە دا وان كۆرەكەین ژ ڕاستەرێیییێ، كربانە و نەكربانە ڕاستەڕێ نەبووبانە]."},{"id":67,"translation":"67. و ئەگەر مە ڤیابایە دا وان د جهێ كرنا گونەهێدا گوهۆڕین و كەینە تشتەكێ دی، كو وان نەشیابایە نە بچن، نە بزڤڕنەڤە."},{"id":68,"translation":"68. و هەر كەسێ ئەم ژی درێژ ژی بكەین، دێ سەر و دێم و خولكێ وی گوهۆڕین [كو هێدی هێدی بێ هێز ببیت، و بگەهیتە ژیێ ژبەرخۆ ئاخڤتنێ‌ و خەرفینێ]، ما ئەو تێ ناگەهن."},{"id":69,"translation":"69. و مە موحەممەد فێری هوزانێ‌ نەكرییە و بۆ نەدورستە ژی فێرببیتێ ، و ئەڤە [ئانكو كتێبا موحەممەد پێ هاتی] بەس زكر و بیرئینان و قورئانەكا ئاشكەرایە."},{"id":70,"translation":"70. مە ئەڤ قورئانە بۆ موحەممەدی یا هنارتی، دا زێندیان ئاگەهدار بكەت [ئانكو دا ئاقلدار و خودان باوەران ئاگەهدار بكەت، چونكی ئەو ب تنێ مفایی بۆ خۆ ژ ئاگەهداركرنێ دبینن]، و دا گەفا مە د ڕاستا گاوراندا [كو ئەم دێ وان ئیزا دەین] ڕاست دەربێخیت."},{"id":71,"translation":"71. ما ئەو نابینن مە كەوال و پێڕه ژ چێكرنا خۆ یێت بۆ وان چێكرین، و ئەو خودانێت وانە؟ [و ب كەیفا خۆ مالملكییێ‌ تێدا دكەن]."},{"id":72,"translation":"72. و مە یێت بۆ وان سەرنەرم كرین و ئێخستینە د خزمەتا واندا، ڤێجا ئەو ل هندەكان سویار دبن و هندەكان دخۆن."},{"id":73,"translation":"73. گەلەك مفایێت دی و گەلەك ڤەخوارنێت دی ژی، بۆ وان یێت تێدا هەین، ڤێجا ما شوكور و سوپاسییا خودێ ناكەن."},{"id":74,"translation":"74. و وان شوینا خودێ بوت پەرستن، بەلكی هاریكارییا‏ وان بهێتەكرن."},{"id":75,"translation":"75. و [ئەو بوت] نەشێن هاریكارییا‏ وان بكەن، و ئەو ب خۆ [د دنیایێدا] بۆ وان بوتان لەشكەر بوون، و ل بەر خزمەتا وان یێت ڕاوەستیایی بوون [بەلێ ئەو نەشێن ئەڤرۆ هاریكارییا‏ وان بكەن]."},{"id":76,"translation":"76. ڤێجا بلا ئاخڤتنێت وان [د دەرهەقێ تەدا و د دەرهەقێ وان بوتاندا یێت ئەو دپەرێسن] تە ب كۆڤان نەئێخن، ب ڕاستی یا ئەو ئاشكەرا دكەن و ڤەدشێرن، مە ئاگەهـ ژێ هەیە [و دێ وان ل سەر ئیزادەین]."},{"id":77,"translation":"77. ئەرێ ما مرۆڤ نابینیت و نوزانیت مە ئەو یێ ژ چپكەكێ چێكری، و ئەو ڤێ گاڤێ ڤێ زێدە جڕەبڕێ دكەت و دژمنەكی ئاشكەرایە [ئەڤ ئایەتە د دەرهەقێ (ئەبو جەهل)دا هاتییە خوارێ]."},{"id":78,"translation":"78. [ئەڤ مرۆڤێ ڤێ جڕەبڕێ د دەرهەقێ ڕۆژا قیامەتێدا دكەت] خۆ و چێكرنا خۆ ژ بیركر و نموونەیەك بۆ مە ئینا، و گۆت: كی دێ ڤان هەستیێت ڕزی و پێتی ساخكەتەڤە؟!."},{"id":79,"translation":"79. بێژە: ئەوێ جارا ئێكێ دایین ئەو دێ [وان هەستیان] ساخكەتەڤە، و ئەو ل سەر چێكرنا هەر تشتەكی زانا و خودان شیانە."},{"id":80,"translation":"80. ئەوێ بۆ هەوە ژ دارا شین ئاگر دایی، ڤێجا هوین ئاگری پێ هەلدكەن."},{"id":81,"translation":"81. ئەرێ ما ئەوێ ئەرد و ئەسمان دایین و چێكرین [دگەل مەزناتییا پێ چێكرین]، نەشێت یێت وەكی وان چێ بكەت و بدەت؟ بەلێ ئەو دشێت و ئەوە چێكەر و زێدە زانا."},{"id":82,"translation":"82. ب ڕاستی كار و فەرمانا وی ئەوە: گاڤا تشتەك ڤیا دێ بێژتێ هەبە دێ بیت."},{"id":83,"translation":"83. ڤێجا پاك و پاقژی ژ هەمی كێماسییان بۆ وی خودایی، ئەوێ ملكینی و خودانییا هەمی تشتان د دەستدا، و هوین هەر دێ ب بال ویڤە زڤڕن."}]},{"id":37,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب ملیاكەتێت ب ڕێز ڕاوەستیایین."},{"id":2,"translation":"2. سویند ب ملیاكەتێت ل عەوران دخوڕن و دهاژۆن."},{"id":3,"translation":"3. سویند ب ملیاكەتێت قورئان خوین."},{"id":4,"translation":"4. ب ڕاستی خودایێ هەوە هەر ئێكە."},{"id":5,"translation":"5. خودانێ ئەرد و ئەسمانانە و هندی د ناڤبەرا واندا، و خودانێ ڕۆژهەلاتانە."},{"id":6,"translation":"6. ب ڕاستی مە ئەسمانێ دنیایێ یێ ب خەملا ستێران جوانكری."},{"id":7,"translation":"7. و مە ئەسمان یێ ژ هەمی شەیتانێت خڕیایی و سەرداچۆیی پارستی."},{"id":8,"translation":"8. دا گول ئاخڤتنا ڕوینشتیێت جیهانا بلند نەبن [و ئەگەر پێكۆلێ بكەن گوهدارییێ بكەن]، ژ هەمی ڕەخانڤە ستێر دچنێ."},{"id":9,"translation":"9. دا دویر بكەڤن [و گوهڤەچنینێ نەكەن]، و ئیزایەكا بەردەوام و بێ ڤەبڕین بۆ وانە."},{"id":10,"translation":"10. [و شەیتان ئاخڤتنا ملیاكەتان گولێ نابن] ژ بلی وی یێ ب دزیڤە ئاخڤتنەكێ بڕەڤینیت [ئەو ئاخڤتن ژی وەحی نەبیت، چونكی وەحی یا ژ وان پارستییە، بەلێ هەر ئەو ئاخڤتنا ملیاكەت د ناڤبەرا خۆدا دكەن]، و ئەوی ژی گوڕییەكا ئاگری یا كونكەر ب دویڤ دكەڤیت."},{"id":11,"translation":"11. پسیارا وان [گاور و موشركان، ئەوێت باوەری ب ڕۆژا قیامەتێ نەی] بكە، كا چێكرنا وان مەزنترە یان یا ئەوێت مە چێكرین [ژ ئەرد و ئەسمان و ملیاكەتان]، ب ڕاستی مە مرۆڤ یێ ژ هەڕییەكا نویسەك چێكری [ڤێجا چاوا ئەو ساخكرنا پشتی مرنێ دویر ددانن]."},{"id":12,"translation":"12. بەلێ تو [ژ چێكرنا خودێ] حێبەتی دبی، و ئەو تڕانەیان ب تە دكەن [ژ بەر حێبەتیبوونا تە، و تەئكیدكرنا تە ل سەر هاتنا ڕۆژا قیامەتێ]."},{"id":13,"translation":"13. و هەر وەختێ ئەو بێنە شیرەتكرن، پێڤە ناچن و ل خۆ نازڤڕن."},{"id":14,"translation":"14. و هەر وەختێ ئەو موعجیزەیەكێ [ژ موعجیزەیێت پێغەمبەری] ببینن، زێدە تڕانەیان پێ دكەن، و غەیری خۆ د بەر هندێڕا دكەن تڕانەیان پێ بكەن."},{"id":15,"translation":"15. و دبێژن: ئەڤە ژ سێرەبەندییەكا ئاشكەرا پێڤەتر نینە."},{"id":16,"translation":"16. ئەرێ ئەگەر ئەم مرین و بووینە ئاخ و هەستی، ئەرێ جارەكا دی ئەم دێ ساخبینەڤە."},{"id":17,"translation":"17. و باب و باپیرێت مە یێت پێشییێ‌ ژی [دێ ڕابنەڤە]؟"},{"id":18,"translation":"18. [هەی موحەممەد] بێژە: بەلێ هوین و باب و باپیرێت خۆ دێ ساخبنەڤە، و هوین د ڕسوا و ڕەزیل."},{"id":19,"translation":"19. [دویر نەبینن] ب پفا دووێ هوین دێ ساخ بن، ڤێجا هوین دێ بینن [كا خودێ دێ چ ئیزایێ دەتە بەر هەوە]."},{"id":20,"translation":"20. [و پشتی ئەو ڕۆژا قیامەتێ دبینن] دێ بێژن: وەی خۆلی ب سەرێ مە، ئەڤەیە ڕۆژا جزادانێ."},{"id":21,"translation":"21. ئەڤە ڕۆژا ژێكجوداكرنا قەنجی و خرابییێیە، ڕۆژا كۆمبوون و ژێكڤاڤارتنێیە ئەوا هەوە درەو ددانا."},{"id":22,"translation":"22. ئەوێت ستەم كرین و هەڤالێت وان [یێت وەكی وان] و ئەوێت وان شوینا خودێ دپەرستن كۆم بكەن."},{"id":23,"translation":"23. و [ستەمكاران و هەڤالێت وان وپەرستییێت وان] بەرێ وان بدەنە ڕێكا دۆژەهێ."},{"id":24,"translation":"24. و وان [ستەمكاران] ڕاوەستینن، ب ڕاستی ئەو یێت بەرپرسن، دڤێت پسیار ژ وان بێتە كرن."},{"id":25,"translation":"25. هەوە چیە هوین هاریكارییا‏ ئێكدو ناكەن."},{"id":26,"translation":"26. نەخێر [هاریكارییا ئێكدو ناكەن]، بەلێ ئەڤرۆ چو ژ كەسێ نائێت."},{"id":27,"translation":"27. و ئەو [گرەگر و خزمەتكار] ل ئێك و دو زڤڕین، و گازندە ژ ئێك كرن."},{"id":28,"translation":"28. [ئەوێت خزمەتكار گۆتنە سەرۆكێت خۆ] ب ڕاستی هوین ژ بەرێ خێرێڤە دهاتنە مە كو دینە، و هەوە ل بەر مە سار دكر [ئانكو هەوە دینێ مە ژ دەستێ مە دكر]."},{"id":29,"translation":"29. ئینا كەنكەنەیان گۆتن: وەسا نینە، نە ژ بەر هندێ هوین موسلمان نەبوون، بەلێ هوین ب خۆ د بێ باوەر بوون."},{"id":30,"translation":"30. و مە چو خورتی ل هەوە نەدكر، بەلێ هوین ب خۆ ملەتەكێ زێدە سەرداچۆیی بوون."},{"id":31,"translation":"31. ڤێجا ئیزایا خودێ ل سەر مە و هەوە فەربوو [مەخسەدا وان ئەڤەیە ((لاملان جهنم منك وممن تبعك منهم أجمعین)) ئانكو: دێ جەهنەمێ ژ تە و دویكەڤتییێت تە هەمییان تژی كەین]. ب ڕاستی و ئەم هەمی هەر دێ تامكەینە وێ ئیزایێ."},{"id":32,"translation":"32. و مە هوین د سەردابرن، و ئەم ب خۆ ژی یێت سەرداچۆیی بوویین [نە ب خورتی مە هوین د سەردابرن، بەلێ ئەم یێت سەرداچۆیی بوویین، هوین ژی ل دویڤ مە هاتن]."},{"id":33,"translation":"33. ڤێجا ب ڕاستی ئەڤرۆ ئەو هەمی [سەرۆك و خزمەتكار] د ئیزایێدا د هەڤپشكن."},{"id":34,"translation":"34. ب ڕاستی ئەم ڤێ ب سەرێ گونەهكاران دئینین."},{"id":35,"translation":"35. و هەر وەختێ دگۆتە وان: ژ بلی خودێ چو پەرستی نینن هێژایی پەرستنێ بن، وان خۆ مەزن دكر [و باوەری نەدئینان]."},{"id":36,"translation":"36. و دگۆتن: ئەرێ ما ئەم دێ پەرستییێت خۆ ژ بەر هەلبەستڤانەكی دین هێلین."},{"id":37,"translation":"37. نەخێر [وەنینە ئەو نەیێ دینە، و نە هەلبەستڤانە] و هەر تشتەكێ پێ هاتی ڕاستە، و ڕاستدەرئێخێ هەمی پێغەمبەرانە."},{"id":38,"translation":"38. ب ڕاستی هوین دێ تامكەنە ئیزایا تێر ژان و دژوار."},{"id":39,"translation":"39. و هوین نائێنە ئیزادان ب وان كار و كریاران نەبیت، ئەوێت هەوە دكرن."},{"id":40,"translation":"40. بەلێ بەندەیێت خودێ یێت ژێگرتی."},{"id":41,"translation":"41. ئەڤان ڕزقێ خۆ یێ ئاشكەرا و ڤەبڕی یێ هەی."},{"id":42,"translation":"42. ژ هەمی ڕەنگێت فێقی، و د قەدرگرتینە."},{"id":43,"translation":"43. و د قەدرگرتینە د وان بەحەشتاندا ئەوێت تێر خۆشی."},{"id":44,"translation":"44. ل سەر تەختان بەرانبەری ئێكن."},{"id":45,"translation":"45. و مەی ژ ڕویبارێت بەحەشتێ ل سەر وان دئێتە گێڕان."},{"id":46,"translation":"46. ئەو مەی یا سپییە و گەلەكا خۆشە بۆ وان یێت ڤەدخۆن."},{"id":47,"translation":"47. نە سەرێ وان پێ دئێشیت و نە گێژ دبن، و نە پێ سەرخۆش دبن [ئانكو نە سەرگێژی تێدایە و نە سەرخۆشی]."},{"id":48,"translation":"48. و وان پەریێت چاڤێت وان بەس ل زەلامێت وان [و ژ بیانیان گرتی]، و چاڤ گر و چاڤ مەزن یێت هەین."},{"id":49,"translation":"49. دێ بێژی لۆلۆیا دەست تێڤە نەدایییە [هندی هند ئەو پەری د جوان و زەلالن]."},{"id":50,"translation":"50. خەلكێ بەحەشتێ د بەحەشتێدا دێ بەرێ خۆ دەنە ئێك، و پسیاران ژ ئێك و دو كەن [كا چ د دنیایێدا ب سەرێ وان دهات]."},{"id":51,"translation":"51. ئێك ژ وان دێ بێژیت: من [د دنیایێدا] هەڤالەك هەبوو [باوەری ب قیامەتێ نەبوو]."},{"id":52,"translation":"52. دگۆت: ئەرێ تو ژ وانی ئەوێت باوەر دكەن كو قیامەت دێ ڕابیت."},{"id":53,"translation":"53. ئەرێ گاڤا ئەم مرین و بووینە ئاخ و هەستی، ئەم دێ ئێینە جزاكرن و حساب د گەل مە دێ ئێتەكرن؟! [ئەڤە تشتەكێ دویرە، تو چاوا باوەر دكەی]."},{"id":54,"translation":"54. ئەوێ دئاخڤت گۆتە بەحەشتییان: كا د گەل من چاڤێت خۆ ل دۆژەهێ بگێڕن، كا حالێ وی هەڤالێ من چیە د دۆژەهێدا؟!."},{"id":55,"translation":"55. ڤێجا وی چاڤێ خۆ ل دۆژەهێ گێڕا، ئەو [هەڤالێ خۆ] د نیڤا دۆژەهێدا دیت."},{"id":56,"translation":"56. گازی كرێ و گۆت: ب خودێ كەم نێزیك بوو تو من ژی تێ ببەی."},{"id":57,"translation":"57. و ئەگەر دلۆڤانییا خودایێ من نەبایە، ئەز ژی دا د گەل تە د دۆژەهێدا بم."},{"id":58,"translation":"58. [ڤێجا ئەو ل هەڤالێت خۆ یێت بەحەشتی زڤڕی، و گۆت:] ئەرێ هندە ئێدی ئەم نامرین؟."},{"id":59,"translation":"59. هەما مرن بەس مرنا ئێكێ بوو، خلاس ئەم نائێینە ئیزادان."},{"id":60,"translation":"60. ئەها ئەڤەیە سەرفەرازییا مەزن."},{"id":61,"translation":"61. بلا بۆ سەرفەرازییا ژڤی ڕەنگی، كاركەر كاربكەن."},{"id":62,"translation":"62. ئەڤە سەرفەرازتر و ب قەدرترە، یان دارا زەقوومێ."},{"id":63,"translation":"63. مە ئەو دار یا كرییە بەلا و نەخۆشی بۆ گاوران."},{"id":64,"translation":"64. ب ڕاستی ئەو دارەكە، ژ بنێ دۆژەهێ دەردكەڤیت."},{"id":65,"translation":"65. فێقییێ‌ وێ، دێ بێژی سەرێت شەیتانانە."},{"id":66,"translation":"66. ب ڕاستی ئەو [گاور] دێ ژێ خۆن، و دێ‌ زكێ خۆ پێ تژی كەن."},{"id":67,"translation":"67. پاشی دێ ڤەخوارنەكا تێكەل [ژ كێم و زۆغ و ئاداڤێ] و زێدە كەل ب سەردا كەن."},{"id":68,"translation":"68. پاشێ دێ چنە دۆژەهێ."},{"id":69,"translation":"69. ب ڕاستی وان باب و باپیرێت خۆ یێت دیتین گومڕا."},{"id":70,"translation":"70. ڤێجا ئەو ل دەوسا وان دبەزن."},{"id":71,"translation":"71. ب سویند بەری ملەتێ تە، باراپتر ژ ملەتێت بۆری د گومڕابوون."},{"id":72,"translation":"72. و ب سویند مە پێغەمبەر بۆ وان هنارتبوون، كو وان ئاگەهدار بكەن."},{"id":73,"translation":"73. ڤێجا بڕێنێ، كا دویماهیكا وان ئەوێت هاتینە ئاگەهداركرن، یا چاوا بوو؟."},{"id":74,"translation":"74. ژ بلی بەندەیێت خودێ، یێت ژێگرتی ژ وان [ئەوێت باوەری ئینایین]."},{"id":75,"translation":"75. ب سویند نووح پێغەمبەر هەوارا خۆ گەهاندە مە، و ئەم چ خۆش بەرسڤدەهین [بەرسڤا وی، مە لاو دا]."},{"id":76,"translation":"76. و مە ئەو و مالا وی [ئانكو ئەوێت ل سەر دینێ وی]، ژ تەنگاڤییا مەزن [خەندقینێ] قورتالكرن."},{"id":77,"translation":"77. و مە دویندەها وی ب تنێ ل سەر ئەردی هێلا [ئانكو ئەڤێت پشتی وان هاتین هەمی ژ دویندەها وانن و ژ وان یێت هاتین]."},{"id":78,"translation":"78. و مە ناڤێ وی ب قەنجی د ناڤ یێت پشتی ویدا هێلا."},{"id":79,"translation":"79. سەرانسەری جیهانێ سلاڤ ل نووحی بن [ئانكو سەرانسەری جیهانێ ب قەنجی ناڤێ وی دئینن، و سلاڤان ددەنە سەر]."},{"id":80,"translation":"80. و هۆسا ئەم قەنجیكاران خەلات دكەین."},{"id":81,"translation":"81. و ئەو ژ وان بەندەیێت مە بوو ئەوێت خودان باوەر."},{"id":82,"translation":"82. پاشی یێت دی هەمی، مە خەندقاندن."},{"id":83,"translation":"83. و ب ڕاستی ئیبراهیم ژ وان بوو، ئەوێت ڕێك و ڕێبازا وی گرتین."},{"id":84,"translation":"84. وەختێ ب دلەكێ پاك و پاقژ [ژ شرك و گۆمانێ ]، بەرێ خۆ دایییە خودێ."},{"id":85,"translation":"85. وەختێ گۆتییە بابێ خۆ و ملەتێ خۆ، هوین چ دپەرێسن؟"},{"id":86,"translation":"86. ئەرێ هەوە دڤێت پەرستییەكێ ژ درەو شوینا خودێ بپەرێسن."},{"id":87,"translation":"87. هوین چ هزر ژ خودانێ هەمی جیهانان دكەن [دێ ڤێ بۆ هەوە هێلیت، هوین وی بهێلن و غەیری وی بپەرێسن]."},{"id":88,"translation":"88. [ژ بەر وێ ئنیەتا د دلێ خۆدا ڤەشارتی، و دا ڕۆژا جەژنێ د گەل ملەتێ خۆ دەرنەكەڤیت] دیتنا ستێران، پشتی بەرێ خۆ دایییێ‌، كرە هەجەت بۆ نەساخییێ."},{"id":89,"translation":"89. و گۆت: [ئەز نەشێم د گەل هەوە دەركەڤم] ب ڕاستی ئەز یێ نەساخم."},{"id":90,"translation":"90. و وان ژی پشتا خۆ دانە ئیبراهیمی و چۆن."},{"id":91,"translation":"91. پاشی ب بەرزەییڤە چۆ دەڤ بوتێت وان، و گۆت: ما هوین ناخۆن [هندی خوارن ل بەر وان بوو، هۆ گۆتە وان]."},{"id":92,"translation":"92. هەوە چیە هوین بۆچی نائاخڤن."},{"id":93,"translation":"93. پاشی بەر ب وان چۆ، و ب دەستێ ڕاستێ و ب هێز دانا وان [هەمی هویر هویركرن ژ بلی یێ ژ هەمییان مەزنتر، ئەڤە هێلا دا لێ بزڤڕن، و د خۆ و بوتێت خۆ بگەهن]."},{"id":94,"translation":"94. ڤێجا [وەختێ ئەو زڤڕین و بوتێت خۆ ب وی ڕەنگی دیتین، و زانین ئیبراهیمی ئەڤە یا كری] ب لەز بەرف وی چۆن."},{"id":95,"translation":"95. [ئینا ئیبراهیمی] گۆتە [وان]: ئەرێ هوین وان دپەرێسن ئەوێت هوین ب دەستێت خۆ دادتراشن."},{"id":96,"translation":"96. و خودێ هوین و بوتێت هوین چێ دكەن، هەردو یێت دایین [ڤێجا چاوا هوین وی ناپەرێسن، و كەس ژ وی پێڤەتر هێژایی پەرستنێ نینە]."},{"id":97,"translation":"97. گۆتن: ئێتوینەكێ بۆ چێكەن، و باڤێژنە د ناڤ ئاگرێ شاریایدا."},{"id":98,"translation":"98. و وان ڤیا ئیبراهیمی ب ئاگری بسۆژن، بەلێ مە ئەو ب بن ئێخستن."},{"id":99,"translation":"99. [و ئیبراهیمی] گۆت: ئەز دێ بەر ب خودایێ خۆڤە چم [ئەز دێ چمە وی جهێ خودێ گۆتییە من هەڕێ]، دێ من سەرڕاست و ڕاستەڕێ كەت."},{"id":100,"translation":"100. ئیبراهیمی گۆت: خودێوۆ كوڕەكێ باش بدە من."},{"id":101,"translation":"101. ئینا مە مزگینی ب كوڕەكێ نەرم و حەلیم دایێ."},{"id":102,"translation":"102. ڤێجا وەختێ كوڕێ وی گەهشتییە ژییێ‌ بسپۆریێ، كو د گەل بێت و بچیت و شۆل بكەت ئیبراهیمی گۆتێ: كوڕێ من، من د خەونێدا دیت من تو سەرژێ دكری، ڤێجا بەرێ خۆ بدێ كا تو چ دبێژی؟ [ئەڤ پسیارە ژێ كر، دا بزانیت كا چەند سەبر هەیە] ئینا گۆت: بابۆ وێ بكە یا ئەمرێ تە پێ هاتییە كرن، خودێ حەزكەت دێ من ژ بێنفرەهان بینی."},{"id":103,"translation":"103. ڤێجا وەختێ هەردو ل بەر ئەمرێ خودێ هاتین و گوهدارییا وی كرین، و وەختێ ئیبراهیمی كوڕێ خۆ دەڤ و دەڤ ئێخستییە سەر ئاخێ [و كێر دانایە سەر ستۆیێ وی]."},{"id":104,"translation":"104. مە گازی كرێ: هەی ئیبراهیم."},{"id":105,"translation":"105. ب سویند تشتێ مە د خەونێدا ئەمرێ تە پێ كری، تە ب جهـ ئینا [رابوون و ل بەرهاتنا هەوە، مە ژ هەوە قەبویل كر]، و هۆسا ئەم قەنجیكاران خەلات دكەین [و ژ تەنگاڤیان قورتال دكەین]."},{"id":106,"translation":"106. ب ڕاستی ئەڤەیە جەڕباندن و ئمتیحانا مەزن."},{"id":107,"translation":"107. و مە قوربانەكێ مەزن، ژ پێش كوڕێ ویڤە، هنارت."},{"id":108,"translation":"108. و مە ناڤێ وی ب باشی د ناڤ یێت پشتی ویدا هێلا."},{"id":109,"translation":"109. سلاڤ ل ئیبراهیمی بن [هەمی كەس سلاڤان ددەنە سەر، ب باشی ناڤێ وی دئینن]."},{"id":110,"translation":"110. هۆسا ئەم قەنجیكاران خەلات دكەین."},{"id":111,"translation":"111. ب ڕاستی ئەو ژ بەندەیێت مە یێت خودان باوەر بوو."},{"id":112,"translation":"112. و مە مزگینی [ب كوڕەكێ دی] ب ئیسحاقی دایێ، كو دێ بیتە پێغەمبەر و ژ باشان."},{"id":113,"translation":"113. و مە بەرەكەت دا وی و دا ئیسحاقی، و ژ دویندەها وان هندەك د باش بوون، و هندەك بۆ خۆ ستەمكارێت ئاشكەرا بوون."},{"id":114,"translation":"114. و ب سویند مە منەت و كەرەما د گەل مووسایی و هاروونی ژی كری."},{"id":115,"translation":"115. و مە ئەو هەردو و ملەتێ وان ژی، ژ تەنگاڤی و نەخۆشییا مەزن، قورتالكرن."},{"id":116,"translation":"116. و مە هاری وان كر و مە ئەو ب سەرئێخستن، و سەركەڤتی، بوونە ئەو."},{"id":117,"translation":"117. و مە تەوراتا ڕۆن و ئاشكەرا دا وان."},{"id":118,"translation":"118. و مە هەردو ڕاستەڕێ كرن."},{"id":119,"translation":"119. و مە ناڤێ وان ب باشی د ناڤ یێت د دویڤ واندا هێلا."},{"id":120,"translation":"120. و سلاڤ ل سەر مووسایی و هاروونی بن."},{"id":121,"translation":"121. و ئەم هۆسا قەنجیكاران خەلات دكەین."},{"id":122,"translation":"122. ب ڕاستی ئەو هەردو ژ بەندەیێت مە یێت خودان باوەر بوون."},{"id":123,"translation":"123. و ب ڕاستی ئلیاس ژ پێغەمبەرانە."},{"id":124,"translation":"124. وەختێ گۆتییە ملەتێ خۆ: ما هوین ژ خودێ ناترسن."},{"id":125,"translation":"125. هوین بەعلی [ناڤێ بوتەكێ وانە] دپەرێسن، و هوین پەرستنا باشترین چێكەری دهێلن؟."},{"id":126,"translation":"126. كو خودێیە، خودانێ هەوە و یێ باب و باپیرێت هەوە."},{"id":127,"translation":"127. و وان [ئلیاس] درەوین دانا، ب ڕاستی ئەو [د دۆژەهێدا] دێ ئێنە بەرهەڤكرن."},{"id":128,"translation":"128. ژ بلی بەندەیێت مە یێت ژێگرتی [ژ وان]، بۆ باوەری و گوهدارییێ."},{"id":129,"translation":"129. و ناڤێ وی ب باشی، مە د ناڤ یێت دویڤ ویدا هێلا."},{"id":130,"translation":"130. سلاڤ ل سەر ئلیاسی بن."},{"id":131,"translation":"131. ئەم هۆسا قەنجیكاران خەلات دكەین."},{"id":132,"translation":"132. ب ڕاستی ئەو ژ بەندەیێت مە یێت خودان باوەر بوو."},{"id":133,"translation":"133. و ب ڕاستی (لوط) ژی ژ پێغەمبەرانە."},{"id":134,"translation":"134. وەختێ مە ئەو و مالا وی هەمی قورتالكرین."},{"id":135,"translation":"135. پیرەژنەك تێ نەبیت [ئەو ژی ژنا وی بوو]، ما د گەل وان ئەوێت د ناڤ ئیزایێدا مایین."},{"id":136,"translation":"136. پاشی یێت مایی، مە د هیلاك برن."},{"id":137,"translation":"137. و هوین سپێدەیان د بەر [كاڤلێت] وانڕا دبۆرن."},{"id":138,"translation":"138. و ب شەڤێ ژی [د بەرڕا دبۆرن]، ڤێجا ما هوین بۆ خۆ ئەقلەكی ناگرن."},{"id":139,"translation":"139. ب ڕاستی یوونس ژی ژ پێغەمبەرانە."},{"id":140,"translation":"140. وەختێ [بێی دەستویرییا خودایێ خۆ ژ ملەتێ خۆ] ڕەڤی، و چۆیە د گەمییا باركریدا."},{"id":141,"translation":"141. [پشتی بارێ گەمییێ‌ گران بووی و ڤیاین سڤك بكەن، و گەمی ژ بارگرانی نەچۆیی] پشك د ناڤبەرا ئەوێت د گەمییێدا هاتە ئاڤێتن، ڤێجا ئەو، بوو ژ وان ئەوێت پشك لێ كەڤتی."},{"id":142,"translation":"142. [خۆ ئاڤێتە د ئاڤێدا] و نەهنگەكی داعویرا، و ئەو یێ لۆمەدار بوو."},{"id":143,"translation":"143. و ئەگەر ئەو ژ وان نەبایە ئەوێت خودێ ژ كێماسییان پاقژ دكەن [ئانكو ئەگەر وی گەلەك زكر نەكربایە، ژ دەرڤە و د زكێ نەهنگی ژیدا]."},{"id":144,"translation":"144. دا هەتا ڕۆژا قیامەتێ، مینیتە د زكێ نەهنگیدا."},{"id":145,"translation":"145. و مە ئەمرێ نەهنگی كر باڤێژیتە ئەردەكێ ڕویت و بێ شینكاتی، و ئەو (یوونس) یێ نەساخ."},{"id":146,"translation":"146. و مە كوندكەك (كولند زەرەك) ل سەر شینكر [دا سیبەرێ لێ بكەت، و دەمەكی د بنڤە بمینیت، هەتا ب سەر خۆڤە دئێت]."},{"id":147,"translation":"147. و مە ئەو بۆ سەد هزاران یان پتر هنارت."},{"id":148,"translation":"148. ڤێجا وان هەمییان باوەری [پێ] ئینا، ڤێجا مە ژی هەتا دەمەكێ ئاشكەرا [ئەو ژی دەمێ مرنێیە] خۆشی دانە وان."},{"id":149,"translation":"149. ڤێجا [هەی موحەممەد] پسیارا وان (قورەیشییان) بكە: ئەرێ كچ یێت خودایێ تەنە و كوڕ یێت وانن؟!"},{"id":150,"translation":"150. یان ژی مە ملیاكەت ل بەر چاڤێت وان مێ چێ كرینە؟"},{"id":151,"translation":"151. هشیار بن و بزانن ژ بێ بەختی ئەو ڤێ دبێژن."},{"id":152,"translation":"152. [دبێژن] خودێ زاڕۆكێ هەی، و ب ڕاستی ئەو درەوان دكەن."},{"id":153,"translation":"153. ئەرێ [خودێ] كچ شوینا كوڕان بۆ خۆ ژێ گرتینە."},{"id":154,"translation":"154. هەوە خێرە [هوین] چاوا حوكمی دكەن؟! [هوین كوڕان ژ كچان چێتر ددانن، پاشی هوین كچان بۆ خودێ ددانن، و كوڕان بۆ خۆ]."},{"id":155,"translation":"155. ڤێجا ما هوین هزرا خۆ ناكەن؟! [بزانن هوین د خەلەتن]."},{"id":156,"translation":"156. یان ژی هەوە بەلگە و نیشانەكا ڕۆن و ئاشكەرا [ل سەر ئەڤا هوین دبێژن] هەیە؟!."},{"id":157,"translation":"157. ڤێجا ئەگەر هوین ڕاست دبێژن كتێبا خۆ بینن [ئەوا ڤێ چەندێ دیار دكەت و ل دەڤ خودێ هاتبیت]."},{"id":158,"translation":"158. و موشركان د ناڤبەرا خودێ و ملیاكەتاندا مرۆڤانی یا دانایی [دبێژن: حاشا خودێ تێكەلییا د گەل ئەجنەیان كری، ملیاكەت یێت ژێ چێ بوویین]، و ملیاكەت ب خۆ دزانن ئەوێت ئەڤ گۆتنە كرین، دێ د جەهنەمێدا ئێنە بەرهەڤكرن."},{"id":159,"translation":"159. و پاك و پاقژی بۆ خودایی، ژ وی سالۆخەتێ ئەو ب بالڤە لێ ددن."},{"id":160,"translation":"160. بەلێ بەندەیێت مە یێت ژێگرتی دبەرینە، ژ بالڤەلێدانا ڤی سالۆخەتی ب بال خودێڤە."},{"id":161,"translation":"161. ڤێجا ب ڕاستی هوین، و د گەل وان ئەوێت هوین دپەرێسن."},{"id":162,"translation":"162. هوین نەشێن كەسێ د سەردا ببەن [و ژ ڕێكا خودێ دەربێخن]."},{"id":163,"translation":"163. ئەو نەبیت، یێ هێژایی دۆژەهێ."},{"id":164,"translation":"164. [ملیاكەت دبێژن]: هەر ئێك ژ مە جهەكێ دیاركری [د زانین و پەرستنێدا] یێ هەی [نەشێت ژێ دەركەڤیت، و بدەتە سەر]."},{"id":165,"translation":"165. و ئەم بۆ ب جهكرنا ئەمرێ خودێ، ب ڕێز یێت ڕاوەستیاینە."},{"id":166,"translation":"166. و ئەم خودێ، ژ كێماسییان و تشتێ نەهێژایی وی، پاقژ دكەین."},{"id":167,"translation":"167. هەرچەندە [موشركان بەری هاتنا پێغەمبەری و بەری هاتنەخوارا قورئانێ] دگۆتن:"},{"id":168,"translation":"168. ئەگەر مە كتێبەك ژ كتێبێت پێشییان [وەكی تەوراتێ و ئنجیلێ]، هەبایە [ئانكو بۆ مە هاتبایە]."},{"id":169,"translation":"169. ئەم دا بینە بەندەیێت خودێ، یێت خوری و ژێگرتی."},{"id":170,"translation":"170. ڤێجا [وەختێ كتێب بۆ وان هاتی] باوەری پێ نەئینان، و دێ زانن دویماهییا گاورییا وان دێ بیتە چ."},{"id":171,"translation":"171. ب سویند پەیمانا مە بۆ بەندەیێت مە، یێت پێغەمبەر، بۆری بوو [هات بوو]."},{"id":172,"translation":"172. كو ب ڕاستی ئەو دێ سەركەڤن، و هاریكارییا‏ وان دێ ئێتەكرن."},{"id":173,"translation":"173. و لەشكەرێ مە و كۆما مە، هەر ئەو دێ سەركەڤن."},{"id":174,"translation":"174. ڤێجا وان بهێلە، و بەرێ خۆ ژ وان وەرگێڕە هەتا دەمەكێ دی [هەتا ئەم ئەمرێ تە ب شەڕی دكەین، د گەل وان]."},{"id":175,"translation":"175. و [وەختێ ئەو دەم دئێت] بەرێ خۆ بدێ، كا دێ چ ب سەرێ وان ئێت [ژ كوشتن و ئێخسیركرنێ، ڕۆژا بەدرێ] ئەو ب خۆ ژی دێ بینن."},{"id":176,"translation":"176. ئەرێ ئەو لەزێ ل هاتنا ئیزایا مە دكەن؟."},{"id":177,"translation":"177. ڤێجا ئەگەر ئیزایا مە [ئەوا ئەو لەزێ لێ دكەن] ئەو گرتن، ڤێجا نەخۆزییا سپێدەهییا وان، ئەوێت هاتینە ئاگەهداركرن و پێڤە نەچۆیین."},{"id":178,"translation":"178. ڤێجا تو بەرێ خۆ ژ وان وەرگێڕە و وان بهێلە هەتا دەمەكێ دی."},{"id":179,"translation":"179. و بەرێ خۆ بدێ [كا دێ چ ب سەرێ وان ئێت]، و ئەو ب خۆ ژی دێ بینن."},{"id":180,"translation":"180. پاك و پاقژی بۆ خودایێ تە، خودانێ هێز و شیان و دەستهەلاتداریێ، ژ وی سالۆخەتێ ئەو ب بال خودێڤە لێ ددن."},{"id":181,"translation":"181. و سلاڤ و ئێمنایی ل پێغەمبەران بن."},{"id":182,"translation":"182. و هەمی سوپاسی و پەسن بۆ خودایێ جیهانان."}]},{"id":38,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (ص) هۆسا دئێتە خواندن (صاد) [ل دۆر ڕاڤەكرنا ڤان ڕەنگە تیپان بزڤڕە دەستپێكا سۆرەتا بەقەرە]، و سویند ب قورئانا خودان قەدر و شیرەت، و ئەوا هەمی تشتێت بەندە بۆ هەوجە ژ كاروبارێت دینی، تێدا."},{"id":2,"translation":"2. [و گۆمان ب ئێكجاری تێدا نینە، و باوەری نەئینانا موشركان ب قورئانێ، نە ژ بەر هندێیە كو ئەو تێدا یێت ب شكن] بەلێ ئەوێت گاور بوویین، یێت د خۆمەزنكرن و ژێكڤەبوونێدا."},{"id":3,"translation":"3. مە گەلەك ملەت بەری وان یێت د هیلاك برین و ب بەرئیزا ئێخستین [ڤێجا وەختێ ئیزا ب سەر واندا هاتی] كرنە هەوار، بەلێ وەختێ ڕزگاربوونێ نەمابوو."},{"id":4,"translation":"4. و حێبەتی بوون دەمێ كو پێغەمبەرەك، ژ وان ب خۆ بۆ وان هاتی، و گاوران گۆت: ئەڤە سێربەندەكێ زێدە درەوكەرە."},{"id":5,"translation":"5. ئەرێ هەمی پەرستی كرنە ئێك پەرستی؟ ب ڕاستی ئەڤە تشتەكێ زێدە عەجێبە."},{"id":6,"translation":"6. و گرەگر و كەنكەنەیێت وان دەركەڤتن، و گۆتن: ل سەر یا خۆ بن [و نەچنە د دینێ ویدا]، و خۆ ل سەر پەرستنا پەرستییێت خۆ ڕاگرن، ئەڤە [تشتەكێ مەزنە]، موحەممەدی ژ مە دڤێت."},{"id":7,"translation":"7. مە ئەڤە [ئانكو تەوحید] د دینێ دویماهیكێدا [كو مەسیحییەتە] نەبهیستییە، ب ڕاستی ئەڤە تشتەكە وی ژ دەڤ خۆ یێ دەرئێخستی."},{"id":8,"translation":"8. ئەرێ ژ ناڤ مە هەمییان، قورئان بۆ وی ب تنێ هات؟ [ما ژ بلی وی كەس نەبوو، ژ مە ڤان گرەگر و ماقویلان، قورئان بۆ بێت] نەخێر، نە ژ زانین، باوەرییێ ب قورئانێ نائینن بەلێ لێ ب شكن (د دودلن)، ب ڕاستی هێژ وان تام نەكرییە ئیزایا من [لەوا وەدبێژن، و باوەرییێ پێ نائینن]."},{"id":9,"translation":"9. یان ژی گەنجخانەیێت دلۆڤانییا خودایێ تە، یێ سەردەست و كەرەم بەخش، ل دەڤ وانن [دا ئەو ب كەیفا خۆ بدەنە وی یێ وان بڤێت، و ژ وی ڤەگرن یێ وان نەڤێت، و گرەگرێت خۆ هەلبژێرن كو قورئان بۆ وان بێت، و موحەممەدی ب سەرڤە نەبینن]."},{"id":10,"translation":"10. یان ژی خودانییا ئەرد و ئەسمانان و هندی د ناڤبەرا واندا، یا وانە؟ [ڤێجا ئەگەر وەسا بیت] بلا ل وان ڕێكان سەربكەڤن ئەوێت وان بگەهیننە ئەسمانان [و وەحییێ‌ بۆ وی بیننە خوارێ یێ وان بڤێت]."},{"id":11,"translation":"11. ئاخر [خۆدانێت ڤان گۆتنان] ئەو لەشكەرەكە بۆ دژمنایییا پێغەمبەری یێ ڤێككەڤتی، و هەر دێ شكێت [و ئەڤ ڕۆژا بەدرێ‌ جههات قورەیشی ڕەڤین و شەكستن]."},{"id":12,"translation":"12. بەری وان ملەتێ نووحی و عاد و فیرعەونێ خودان لەشكەر [لەشكەرێ ب زەند و باسك و ب هێز]، پێغەمبەرێت خۆ درەوین دانان."},{"id":13,"translation":"13. و ملەتێ (ثمود) و ملەتێ (لوط) پێغەمبەر ژی، و خەلكێ جهێت تێر داروبار و داروبار تێكڕا [ملەتێ شوعەیبی]، پێغەمبەرێت خۆ درەوین دانان، و ئەڤە بوون یێت ب هێز [خودێ هەمی د هیلاك برن]."},{"id":14,"translation":"14. كەس ژ وان نەبوو پێغەمبەرێ خۆ درەوین نەدانایی، ڤێجا ئیزایا من ل سەر وان فەر بوو [ئانكو ل سەر وان واجب بوو]."},{"id":15,"translation":"15. ئەڤە [مەخسەد گاورێت مەكەهێ و یێت وەكی وان] ئەڤا خۆ ل چو نەگرتییە ژ پفكرنەكێ پێڤەتر نەبیت، كو تەمەتی وەختێ د ناڤبەرا دو چڕێت دۆتنا حێشترێ ژی، خۆ ناگریت."},{"id":16,"translation":"16. [ژ لەكەڤە] دگۆتن: خودێوۆ لەزێ بۆ مە ل بارا مە بكە [ژ وێ ئیزایا كو دێ دەیە مە]، بەری ڕۆژا قیامەتێ."},{"id":17,"translation":"17. [هەی موحەممەد] سەبرێ خۆ ل سەر گۆتنا ئەو دكەن بكێشە، و بەندەیێ مە داوودێ ب هێز بینە بیرا خۆ، ب ڕاستی ئەو [د هەمی كاروبارێت خۆدا] زێدە ل خودێ دزڤڕی."},{"id":18,"translation":"18. مە چیا بۆ وی سەرنەرم كربوون، د گەل داوودی ئێڤار و سپێدەیان، خودێ ژ كێماسییان پاقژ بكەن."},{"id":19,"translation":"19. و بالەفر ژی مە بۆ سەرنەرم كربوون، كو ژ هەمی ڕەخانڤە كۆم دبوون، هەمییان تەسبیح لێ ڤەدگێڕا."},{"id":20,"translation":"20. و مە دەستهەلاتدارییا وی ب هێز و موكوم كربوو، و مە پێغەمبەراتی و تێگەهشتنا ژێكڤەكرن و پێكئینانا هەڤڕكان، دابوویێ."},{"id":21,"translation":"21. ئەرێ بەحسێ هەردو هەڤڕك و شكیاتكەران، بۆ تە [هەی موحەممەد] نەهاتییە كرن، وەختێ ب سەر دیوارێ میحرابێ كەڤتین و هاتینە دەڤ داوودی."},{"id":22,"translation":"22. وەختێ هەردو چۆینە دەڤ داوود، ئینا ژ وان ڤەجنقی و ترسیا، گۆتن: ژ مە نەترسە، ئەم دو هەڤڕكین ئێك ژ مە غەدر و نەهەقییا ل یێ دی كری، ڤێجا ب هەقییێ حوكمی د ناڤبەرا مەدا بكە، و ژ هەقییێ دەرنەكەڤە، و بەرێ مە بدە ڕێكا ڕاست و هەقییێ."},{"id":23,"translation":"23. [ئێك ژ وان گۆت]: ئەڤی برایێ من نۆت و نەهـ میه یێت هەین، و من میهەك ب تنێ یا هەی، و دبێژیتە من وێ ژی بدە من، و ب ئاخڤتنێ ژی دشێتە من."},{"id":24,"translation":"24. [داوودی] گۆت: ب سویند وی ب داخوازا خۆ ڤێ، كو میها تە بكەتە د ناڤ میهێت خۆدا، غەدرا ل تە كری، و ب ڕاستی گەلەك هەڤپشك [شریك] غەدرێ ل ئێكدو دكەن، ژ بلی وان یێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، و ئەڤە ژی دكێمن، و داوودی زانی مە ئەو [ب ڤێ دۆزێ] جەڕباند، ئینا داخوازا لێبۆرینێ ژ خودایێ خۆ كر، و كەڤت و چۆ سوجدەیێ و ل خۆ زڤڕی و تۆبەكر."},{"id":25,"translation":"25. ڤێجا مە ژی ئەو [گونەها وی] بۆ ژێبر و ئەم لێ بۆرین، و ب ڕاستی وی جهێ خۆ، و ڤەگەڕیانەكا باش، ل دەڤ مە هەیە [كو بەحەشتە]."},{"id":26,"translation":"26. هەی داوود مە تو كرییە جهگر د ئەردیدا، ڤێجا حوكمی ب هەقییێ د ناڤبەرا خەلكیدا بكە، و ب دویڤ دلخوازییێ‌ نەكەڤە، ئەو دێ تە ژ ڕێكا خودێ دەرئێخیت، ب ڕاستی ئەوێت ژ ڕێكا خودێ دەردكەڤن، ئیزایەكا ب ژان و دژوار بۆ وان یا هەی، ژ بەر ژ بیركرنا وان بۆ ڕۆژا قیامەتێ و حسابێ."},{"id":27,"translation":"27. و مە ئەرد و ئەسمان و هندی د ناڤبەرا واندا ژ قەستا نەدایینە، یێت باوەری نەئینایین ڤێ هزرێ دكەن [ل وێ هزرێنە ژ قەستا یێت هاتینە چێكرن، و قیامەت و حساب نینن]، ڤێجا ئیزا و نەخۆشییا ئاگری بۆ وان بیت ئەوێت باوەری نەئینایین."},{"id":28,"translation":"28. ئەرێ ما ئەم دێ ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین، و ئەوێت خرابییێ د ئەردیدا دكەن، دێ ئینینە ڕێزەكێ، یان ژی ئەم دێ خودێترس و تەقواداران و گونەهكاران ئینینە ڕێزەكێ [ئانكو ئەگەر ڕۆژا قیامەتێ و حساب نەبیت، ئەڤە وەكی ئێك لێهاتن، و ئەڤە نەیا بەرئاقلە]؟."},{"id":29,"translation":"29. ئەڤە كتێبەكا پیرۆزە [مەخسەد پێ قورئانە]، مە بۆ تە ئینایییە خوارێ، دا هزرێت خۆ د ئایەتێت وێدا بكەن [و تێ بگەهن و كار پێ بكەن]، و دا خودان عەقل بۆ خۆ پێڤە بچن، و شیرەتان ژێ وەرگرن."},{"id":30,"translation":"30. و مە سولەیمان دا داوودی و ئەو چ خۆش بەندە بوو، و ئەو زێدە یێ تۆبەدار بوو."},{"id":31,"translation":"31. وەختێ ئێڤاری هەسپێت كەحێل نیشادایین."},{"id":32,"translation":"32. و سولەیمانی گۆت: ب ڕاستی من ڤیانا هەسپان یا ب سەر زكرێ خودێ ئێخستی، [ژ بەر زێدە ڤیاینا وی بۆ جیهادێ‌] و ئەو ما ب هەسپانڤە هەتا ڕۆژ ئاڤابوویی، و نڤێژا ئێڤاری ژێ چۆیی."},{"id":33,"translation":"33. [پشتی دیتی نڤێژا ئێڤاری ژێ چۆ ژ بەر هەسپان] گۆت: كا وان هەسپان بۆ من بزڤڕیننەڤە، و دەست ئاڤێتێ ل پێ و ستۆیێت وان دا و ڤەكوشتن."},{"id":34,"translation":"34. و ب سویند مە سولەیمان جەڕباند، و مە لەشەك دانابوو سەر تەختێ وی، پاشی تۆبەكر و ل خودایێ خۆ زڤڕی."},{"id":35,"translation":"35. گۆت: خودێوۆ گونەهێت من ژێ ببە و ل من نەگرە، و ملك و مالدارییەكا وەسا بدە من بۆ كەسێ پشتی من چێ نەبیت، ب ڕاستی تو زێدە كەرەمبەخشی."},{"id":36,"translation":"36. و مە با (هەوا) بن ئەمری سولەیمانی كربوو، هێدی و ل دویڤ فەرمانا وی، دچۆ وی جهی یێ وی دڤیا."},{"id":37,"translation":"37. و مە هەمی ئەجنەیێت هۆستا [وان ئاڤاهیان بۆ ئاڤا بكەن یێت وی بڤێن]، و خۆنقۆركەرێت ئاڤان ژی [كو دوڕ و مەرجانان بۆ ژ بنێ دەریایان بیننە دەرێ]، بن ئەمری وی كربوون."},{"id":38,"translation":"38. و هندەكێت دی ژی مە بن ئەمری وی كربوون، د قەید و زنجیراندا د گرێدایی بوون [ئەو ژی عفریتێت شەیتانان بوون]."},{"id":39,"translation":"39. ئەڤە خەلات و دانا مەیە، ڤێجا تە دڤێت ژێ بدە یان ڤەگرە و نەدە، چو ل سەر تە نینە."},{"id":40,"translation":"40. و ب ڕاستی وی جهەكێ ب قەدر د دنیایێدا یێ ل دەڤ مە هەی، و زڤڕینەكا باش د ئاخرەتێدا یا ب بال مەڤە هەی."},{"id":41,"translation":"41. و بەحسێ بەندەیێ مە، ئەییووب پێغەمبەر، بكە، وەختێ گازی خودایێ خۆ كری: خودایێ من، ب ڕاستی شەیتانی ئەز یێ بەرهنگاری زەحمەتێ و ئیزایێ كریم."},{"id":42,"translation":"42. [مە گۆتێ] پێ خۆ ل ئەردی بدە [دا كانی بۆ تە ل ئەردی بزێن]، ئەڤە ئاڤەكا سارە بۆ شویشتنێ و ڤەخوارنێیە [خودێ دو كانی بۆ هەلاڤێتن، ئێكێ خۆ پێ شویشت لەشێ وی هەمی ساخلەم بوو، و یا دی ژێ ڤەخوار هناڤێت وی هەمی پێ ساخ بوون]."},{"id":43,"translation":"43. و مە ژ دلۆڤانییا خۆ مالا وی زڤڕاند، و هندی دی ژی دگەل.. دا خودان عەقل بۆ خۆ پێڤە بچن [و بزانن ئەوێ سەبرێ ل سەر نەخۆشییێ بكێشیت، خودێ دێ خەلات كەت، چ ل دنیایێ و چ ل ئاخرەتێ]."},{"id":44,"translation":"44. و [مە گۆتە ئەییووب پێغەمبەر] قەفتەكا داركان د دەستێ خۆ بگرە، و ل ژنا خۆ بدە، و سویندا خۆ ب جهـ بینە و نەشكێنە [ژ بەر ئەگەرەكێ سویند خواربوو، ئەگەر ب سەر خۆڤە هات ئەو سەد قامچیان ل ژنا خۆ بدەت، ئینا خودێ ب ڤی ڕەنگی سویندا وی بۆ ب جهـ ئینا]، ب ڕاستی مە دیت ئەو [ل سەر وێ بەلایا مە دایییێ‌] یێ سەبركێش و بێنفرەهە، چ خۆش بەندەیە، ب ڕاستی ئەو ب ڕێكا تۆبەیێ زێدە ل خودێ دزڤڕی."},{"id":45,"translation":"45. و بەحسێ بەندەیێت مە ئیبراهیم و ئیسحاق و یەعقووبی بكە، ئەوێت ب هێز د پەرستنێدا، و شارەزا د دینیدا."},{"id":46,"translation":"46. ب ڕاستی مە ئەو بۆ خۆ یێت ژێگرتین، ژ بەر سالۆخەتەكی كو بەردەوام د هزرا ئاخرەتێدا بوون."},{"id":47,"translation":"47. و ب ڕاستی ئەو ل دەڤ مە ژ هەلبژارتیێت باشانن."},{"id":48,"translation":"48. و بەحسێ ئیسماعیل و ئەلیەسەع و (ذا الكفل) بكە، ئەو هەمی ژ باشان بوون."},{"id":49,"translation":"49. ئەڤە [ڤەگێڕانا سوحبەتا پێغەمبەرێت بۆری] سەربلندییە بۆ وان، و پارێزكاران دویماهیكەكا باش، یا هەی."},{"id":50,"translation":"50. كو بەحەشتێت ئاكنجیبوونێنە، و دەرگەهـ بۆ وان ل تاقن [ئانكو باش دڤەكرینە]."},{"id":51,"translation":"51. ئەو یێت پالدایینە تێدا، گەلەك فێقی و گەلەك ڤەخوارنێ تێدا دخوازن."},{"id":52,"translation":"52. و پەری یێت چاڤێت وان بەس ل زەلامێت وان ب تنێ، و یێت ئێك دەست و ئێك ژی (عەمر) یێت هەین."},{"id":53,"translation":"53. ئەڤە ئەو خەلاتە یێ بۆ ڕۆژا حسابێ، پەیمان بۆ هەوە پێ هاتییەدان."},{"id":54,"translation":"54. ب ڕاستی ئەڤە ئەو ڕزقە، ئەو كەرەمە یا مە د گەل هەوە كری، چو ڤەبڕین و دویماهیك بۆ نینە."},{"id":55,"translation":"55. خەلاتێ پارێزكاران ئەڤەیە، و ب ڕاستی سەرداچۆییان پیسترین دویماهیك یا هەی."},{"id":56,"translation":"56. دۆژەهە دێ چنە تێدا و دێ تامكەنە گەرما وێ، و ئەو چ پیسەجهە."},{"id":57,"translation":"57. ئەڤە جزایێ وانە، ڤێجا بلا تامكەنێ، ئاڤەكا زێدە كەل و ب كێم و ئاداڤە."},{"id":58,"translation":"58. و هندەك ئیزایا دی ژی یا گەلەك ڕەنگ و وەكی ڤێ بۆ وان یا هەی."},{"id":59,"translation":"59. ئەڤە كۆمەكە [ژ خزمەتكارێت هەوە ئەوێت هەوە د دنیایێدا د سەردابرین] د گەل هەوە دێ ئێنە د دۆژەهێدا، [سەرۆك و گرەگر دێ بێژن:] ب خێر نەئێن، ب ڕاستی ئەو دێ چنە د دۆژەهێدا، و دێ تامكەنە گەرما وێ."},{"id":60,"translation":"60. [دویكەڤتی] دێ بێژن [دێ بێژنە سەرۆك و گرەگرێت خۆ]: هوین ب خێر نەئێن [هوین نەهێت خۆ ب سەر دەهێت مە دئێخن]، هەوە ئەڤە ب سەرێ مە ئینا ئەم ئێخستنە د دۆژەهێدا [هوین د دنیایێدا ل بەر مە دزڤڕین و دهاتن و دچۆن، و هەوە نەدهێلا ئەم ڕێكا ڕاست بگرین، و هەوە ل بەر مە بەرزە دكر]، ڤێجا ئەڤە پیسە بنەجهە [بۆ مە و بۆ هەوە]."},{"id":61,"translation":"61. و گۆتن: خودێوۆ هەر كەسێ ئەڤە ئینایییە سەرێ مە، ڤێجا تو ئیزایا وی یا ئاگری دوقات بكە [ئیزایەك ژ بەر گاورییا وی، و ئیزایا دی ژ بەر سەردابرنا وی بۆ مە]."},{"id":62,"translation":"62. و [ئەو سەرۆك و كەنكەنە] دێ بێژنە ئێكدو مە خێرە، ئەم وان زەلامان نابینین ئەوێت مە [د دنیایێدا] ژ خرابان دهەژمارتن."},{"id":63,"translation":"63. ئەرێ ئەم د تڕانەپێكرنا خۆدا د خەلەت بوویین [و ئەو د بەحەشتێدانە] یان ژی [د دۆژەهێدانە و] ب بەرچاڤێت مە ناكەڤن؟."},{"id":64,"translation":"64. بێ گۆمان ئەڤە ڕاستییە [ب ڤی ڕەنگی مەزن و دویكەڤتی دێ میننە پێكڤە]، و ئەڤەیە جڕەبڕا دۆژەهیان."},{"id":65,"translation":"65. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەز بەس ئاگەهداركەرم [هەوە ژ جزایێ خودێ، و ئیزایا وی دترسینم]، و چو پەرستییێت ڕاست و دورست، ژ بلی خودایێ تاك و تەنیا و خودان دەستهەلات ل سەر هەمی تشتان، نینن."},{"id":66,"translation":"66. خودانێ ئەرد و ئەسمانان و هندی د ناڤبەرا واندا، خودایێ سەردەست و گونەهـ ژێبەرە."},{"id":67,"translation":"67. بێژە ئەڤە [ئەوا من بۆ هەوە گۆتی كو ئەز پێغەمبەرم، و ئەز هەوە ژ ئیزایەكا مەزن دترسینم، و چو خودێ‌ ژ بلی خودایی نینن] سالۆخەكا مەزنە [ڤێجا ب فەر وەرگرن، و ب سڤكی نەگرن]."},{"id":68,"translation":"68. هوین بەرێ خۆ ژێ وەردگێڕن؟!."},{"id":69,"translation":"69. من چو ژ ملیاكەتان نەدزانی [بەری وەحی بۆ من بێت] وەختێ وان جڕەبڕ [د ڕاستا حیكمەتا چێكرنا ئادەمیدا] دكر."},{"id":70,"translation":"70. و وەحی بۆ من نائێت ئەگەر ژ بەر هندێ نەبیت كو ئەز بەس ئاگەهداركەرەكێ ئاشكەرامە [ژ بەر ئاگەهداركرنا هەوە وەحی بۆ من دئێت]."},{"id":71,"translation":"71. وەختێ خودایێ تە گۆتییە ملیاكەتان: ئەز دێ مرۆڤەكی ژ هەڕییێ‌ چێ كەم."},{"id":72,"translation":"72. ڤێجا ئەگەر من دورست كر و من ڕوح و جان دا سەر، هوین هەمی بۆ هەڕنە سوجدەیێ."},{"id":73,"translation":"73. ئینا ملیاكەت هەمی بۆ چۆنە سوجدەیێ."},{"id":74,"translation":"74. شەیتان تێ نەبیت خۆ مەزن دیت، و بوو ژ گاوران."},{"id":75,"translation":"75. [خودایی] گۆت: هەی ئبلیس، ئەو چ بوو نەهێلای تو سوجدەیێ بۆ وی ببەی، یێ من ب دەستێت خۆ چێ كری، ئەرێ تە ڤێ گاڤێ خۆ مەزن دیت یان ژی تو ژ وانی یێت هەروهەر خۆ مەزن ددانن؟."},{"id":76,"translation":"76. گۆت: ئەز ژ وی چێترم، تە ئەز یێ ژ ئاگری چێكریم، و تە ئەو یێ ژ هەڕییێ‌ چێكری."},{"id":77,"translation":"77. [خودێ] گۆت: دێ ژ ناڤ كۆما ملیاكەتان یان ژ بەحەشتێ یان ژ ئەسمانی یان ژ ناڤ كەرەمێت من دەركەڤە، و ب ڕاستی تو یێ زڕباری ژ دلۆڤانییا خودێ."},{"id":78,"translation":"78. و تو یێ زڕباری ژ دلۆڤانییا من، و لەعنەتێت من ل سەر تە بن هەتا ڕۆژا قیامەتێ."},{"id":79,"translation":"79. [شەیتانی] گۆت: خودێوۆ هەتا ڕۆژا قیامەتێ دەرفەتێ بدە من [و من نەمرینە]."},{"id":80,"translation":"80. [خودێ] گۆت: ب ڕاستی تو ژ دەستویرداییانی."},{"id":81,"translation":"81. هەتا ڕۆژا وەختێ دیاركری [وەختێ پفكرنا بۆقا ئێكێ، و مرنا هەمییان]."},{"id":82,"translation":"82. [شەیتانی] گۆت: خودێوۆ ئەز ب مەزناتییا تە كەم، وان هەمییان [مەخسەد دویندەها ئادەمی] دێ د سەردا بەم."},{"id":83,"translation":"83. ژ بلی بەندەیێت تە، یێت هەلبژارتی و خۆسەر."},{"id":84,"translation":"84. [خودێ] گۆت: ڕاستی سویندا منە، و ژ ڕاستییێ پێڤەتر ئەز نابێژم."},{"id":85,"translation":"85. ب ڕاستی ئەز دێ دۆژەهێ ژ هەوە هەمییان تژی كەم، ژ تە و هندی ب دویڤ تە دكەڤن."},{"id":86,"translation":"86. [هەی پێغەمبەر] بێژە: [بەرانبەری پێغەمبەراتییا خۆ] ئەز چو كرێیان ژ هەوە ناخوازم، و ئەز نە ژ وانم یێت خۆ تشتەك ددانن، و ئەو ب خۆ ئەو نە [و هوین باش دزانن ئەگەر ئەز پێغەمبەر نەبامە، من نەدگۆتە هەوە ئەز پێغەمبەرم]."},{"id":87,"translation":"87. و ئەڤ قورئانە چامە و دەرسن بۆ خەلكێ هەمی جیهانان."},{"id":88,"translation":"88. و ب ڕاستی پشتی دەمەكێ دی [ئانكو ڕۆژا قیامەتێ]، هوین دێ ڕاستییا سالۆخێ وێ زانن."}]},{"id":39,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ئەڤە، ئینانەخوارا قورئانێ ژ خودایێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":2,"translation":"2. ب ڕاستی مە ئەڤ قورئانە ب هەقییێ بۆ تە ئینا خوارێ، ڤێجا خودێ بپەرێسە، و د پەرستنا ویدا یێ دلبێش بە [ئانكو بلا بەس تە مەرەم ژ پەرستنێ، ئەو ب تنێ بیت]."},{"id":3,"translation":"3. هشیار بن پەرستن بەس بۆ وییە [ئانكو چو كار نائێنە قەبویلكرن، ئەگەر ژ دل و خۆسەر بۆ وی ب تنێ نەبن]، و ئەوێت غەیری خودێ بۆ خۆ كرینە پەرستی و پشتەڤان، [دبێژن] ئەم وان ناپەرێسین ئەگەر بۆ هندێ نەبیت دا مە نێزیكی خودێ بكەن، ب ڕاستی خودێ دێ حوكمی د ناڤبەرا واندا كەت، ل سەر وی تشتێ ئەو تێدا ژێك جودا بوویین [ژ كاروبارێت دینی]، ب ڕاستی خودێ، یێ درەوین و زێدەگاور، ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":4,"translation":"4. و ئەگەر خودێ ڤیابایە بۆ خۆ ئێكی بكەتە كوڕ یان كچ، دا ژ ناڤ چێكرییێت خۆ هەچیێ ڤیابایە بۆ خۆ هەلبژێریت، پاك و پاقژە [ژ زاڕۆكان]، و ئەوە خودایێ تاك و سەردەست و دەستهەلاتدار."},{"id":5,"translation":"5. ئەوی ئەرد و ئەسمان ب هەقییێ یێت چێ كرین، شەڤێ ل ڕۆژێ دپێچیت و ڕۆژێ ل شەڤێ.. و ڕۆژ و هەیڤ یێت بن ئەمری خۆ كرین [كو د خێرا بەنیاندا بن]، و هەمی دئێن و دچن هەتا ڕۆژەكا دەستنیشانكری [كو ڕۆژا قیامەتێیە]، بزانن ئەوە یێ سەردەست و گونەهـ ژێبەر."},{"id":6,"translation":"6. هوین هەمی ژ گیانەكی ب تنێ یێت چێ كرین، پاشی هەڤسەرا وی ژێ چێكر، و هەشت جۆت ژ تەرش و كەوالان یێت چێ كرین [ژ پەزێ سپی نێر و مێ، و ژ پەزێ ڕەش نێر و مێ، و ژ حێشتران نێر و مێ، و ژ چێلان نێر و مێ]، و هەوە د زكێت دەیكێت هەوەدا، چێكرن ل دویڤ چێكرنێ [چپكا ئاڤێیە دبیتە خوینپارە، پاشی گۆشتپارە، پاشی هەستی و گۆشت]، د سێ تاریستاناندا [تاریستانا زكی و یا مالبچویكی و یا پزدانی] چێ دكەت، ئەوێ‌ ڤێ دكەت، خودێیە، خودانێ هەوەیە، سەروەری بۆ وییە، و چو پەرستییێت ڕاست و دورست غەیری وی نینن، ڤێجا هوین چاوا ڕوییێ خۆ ژ ئێكینییا خودێ وەردگێڕنە هەڤپشك چێكرنێ."},{"id":7,"translation":"7. ئەگەر هوین گاور ببن [گەلی مرۆڤان]، ب ڕاستی خودێ یێ بێ منەتە ژ [پەرستنا] هەوە، و ئەوی گاوری بۆ بەندەیێت خۆ نەڤێت، و ئەمرێ كەسێ ناكەت گاور ببیت، و ئەگەر هوین سوپاسییا وی بكەن هەر ئەڤەیە یا وی ژ هەوە دڤێت، و نینە كەسەك گونەهێ بكەت و ل سەر نەئێتە جزاكرن، و كەس گونەها كەسێ هەلناگریت، و پاشی زڤڕینا هەوە هەر ب بال خودایێ هەوەڤەیە [ڤێجا وێ ڕۆژێ كو ڕۆژا قیامەتێیە]، دێ هەوە ب وی تشتێ هەوە دكر ئاگەهداركەت، ب ڕاستی هەر تشتەكێ د دلاندا هەی ژێ ب ئاگەهە."},{"id":8,"translation":"8. و مرۆڤی گاڤا نەخۆشییەك گەهشتێ دێ دوعایان ژ خودایێ خۆ كەت و لێ زڤڕیت، پاشی گاڤا خودێ كەرەمەك ژ دەڤ خۆ د گەل كر، نەخۆشییا بەری نوكە دوعا بۆ دكرن، ژ بیركر، و هەڤبەر بۆ خودێ چێ كرن، دا خەلكی د سەردا ببەت و ژ ڕێكا خودێ دەربێخیت، بێژە: پیچەكێ خۆشییێ‌ ب گاورییا خۆ ببە، ب ڕاستی تو ژ دۆژەهیانی."},{"id":9,"translation":"9. ئەرێ ئەڤە [ئەڤێ بەری نوكە ئاخڤتن ل سەر] وەكی وییە یێ د وەختێت شەڤێدا ڕادبیت و سوجدەیان دبەت، و ژ ئیزایا ئاخرەتێ دترسیت و ژ دلۆڤانییا خودایێ خۆ یێ ب هیڤییە؟ بێژە: ئەرێ ما ئەوێت [ئەركێت خۆ ] دزانن [و كار پێ دكەن] و ئەوێت نەزانن وەكی ئێكن؟ ب ڕاستی بەس خودان ئەقل بۆ خۆ شیرەتان وەردگرن."},{"id":10,"translation":"10. [هەی موحەممەد] بێژە بەندەیێت من ئەوێت باوەری ئینایین ژ خودێ بترسن [ئەمرێ وی ب جهـ بینن، و خۆ ژ نەهییا وی بدەنە پاش] ئەوێت د ڤێ دنیایێدا قەنجی كرین، بۆ وان قەنجی [د دنیایێ و ئاخرەتێدا] یێت هەین، و ئەردێ خودێ یێ بەرفرەهە [ئەوێ نەشێت د جهێ خۆدا خودێ بپەرێسیت و چاكییێ بكەت، بلا بچیتە وی جهی ئەوێ تێدا بشێت خودێ بپەرێسیت]، ب ڕاستی ب تنێ خۆراگر و سەبركێشان [ئەوێت سەبرا خۆ، ل سەر مشەختبوونێ و ئەو ئەزیەتا د ڕێكا خودێدا دگەهیتە وان، دكێشن] خەلاتێ وان بێ حسێب دێ ئێتەدان."},{"id":11,"translation":"11. [هەی موحەممەد] بێژە: ب ڕاستی فەرمانا من یا هاتییە كرن، ئەز خودێ ب تنێ و ب دلبێشی بپەرێسم، و پەرستنا من خۆسەر بۆ وی بیت."},{"id":12,"translation":"12. و ئەمرێ من یێ هاتییە كرن كو ئەز ببمە موسلمانێ ئێكێ [ژ ڤی ملەتی]."},{"id":13,"translation":"13. بێژە: ب ڕاستی ئەز ژ ئیزایا ڕۆژا مەزن [كو ڕۆژا قیامەتێیە] دترسم، ئەگەر ئەز گوهێ خۆ نەدەمە خودایێ خۆ [و پەرستنێ ژ دل بۆ وی نەكەم]."},{"id":14,"translation":"14. بێژە: ئەز خودێ ب تنێ دپەرێسم، و پەرستنا من خوڕی بۆ وییە [و ئەز پەرستنا خۆ ب شركێ و ڕویمەتییێ‌ و چو تشتێ دی تێكەل ناكەم]."},{"id":15,"translation":"15. ڤێجا چ یێ هەوە بڤێت شوینا خودێ بپەرێسن، بپەرێسن، بێژە نێ خوسارەت ئەون ئەوێت ڕۆژا قیامەتێ خۆ و مالێ خۆ خوسارەت كرین، هشیار بن، ئەڤەیە خوسارەتییا ئاشكەرا."},{"id":16,"translation":"16. ئەڤان [د دۆژەهێدا] ل هنداڤی وان ئاگر تەختە تەختەیە، و د بن واندا ژی ئاگر تەختە تەختەیە [ئانكو ئاگری دۆرماندۆرێت وان یێت گرتین]، خودێ بەندەیێت خۆ ب ڤی ئاگری دترسینیت، گەلی بەندەیێت من خۆ ژ [ئیزایا] من بپارێزن."},{"id":17,"translation":"17. و ئەوێت خۆ ژ پەرستنا سەرگاوری [ئەوێ شوینا خودێ دئێتە پەرستن] داینە پاش و ل خودێ زڤڕین، مزگینی [ل سەر زمانێ پێغەمبەران یان وەختێ ل بەر مرنێ یان وەختێ ژ گۆڕان ڕادبنەڤە] ل وان بیت، ڤێجا مزگینییێ بدە بەندەیێت من."},{"id":18,"translation":"18. ئەوێت گول ئاخڤتنان دبن و ل دویڤ یا چێتر دچن، ئەڤەنە یێت خودێ ڕاستەڕێ كرین، و هەر ئەڤەنە خودان ئەقل."},{"id":19,"translation":"19. ئەرێ ئەوێ ئیزا بۆ واجب بوویی، و د ناڤ ئاگریدا، ما تو دشێی وی ڕاستەڕێ بكەی كو قورتال ببیت [پێغەمبەر ل سەر باوەرئینانا ملەتێ خۆ گەلەكێ ڕژد بوو، و خەمێت مەزن ژێ دخوارن، ئینا خودێ ئاگەهدار كر كو ئەوێ خودێ ئاگر بۆ ئێخستی، ئەو نەشێت ب خورتی باوەرییێ بكەتە د سەریدا، دا قورتال ببیت، ڤێجا ب بەر ناكەڤیت تو خۆ د خەمێت واندا د بەر نەمانێڕا ببەی]."},{"id":20,"translation":"20. بەلێ ئەوێت تەقوایا خودایێ خۆ كرین، وان جهێت بلند د سەردا جهێت بلندێت ئاڤاكری یێت هەین ڕویبار د بنڕا دچن، ئەڤە پەیمانا خودێیە، و خودێ پەیمانا خۆ ناشكێنیت."},{"id":21,"translation":"21. ما تو نابینی نێ خودێیە ئاڤێ ژ ئەسمانی دئینیتە خوارێ، و وێ ئاڤێ دكەتە كانی د ئەردیدا، پاشی چاندنێت ڕەنگ ڕەنگ پێ دەردئێخیت، پاشی هشك دبن، ڤێجا دێ بینی زەر بوون، پاشی دكەتە پویشەكی پرت پرت، ب ڕاستی ئەڤە [ئینانەخوارا ئاڤێ بۆ شینكرنا گیای و چاندنێ ب ڤی ڕەنگی] نیشان و چامەیە بۆ خودان ئەقلان."},{"id":22,"translation":"22. ئەرێ ئەوێ خودێ سینگێ وی بۆ ئیسلامێ ڤەكربیت [ڤێجا ئیسلام وەرگرتبیت، و ڕاستەڕێ بووبیت]، ڤێجا ئەو ژ بەر وێ سینگفرەهییێ‌ ل بەر ڕاستەڕێیییێ‌ و ڕۆناهییا خودایێ خۆ بیت [وەكی وییە یێ مۆر ل سەر دلێ وی هاتییەدانان و دلێ وی ڕەق بووی] ڤێجا ئیزا و نەخۆشی بۆ وان بیت ئەوێت دلێت وان ژ بیرئینان و زكرێ خودێ یێت ڕەق، ئەڤە یێت د ڕێبەرزەبوونەكا ئاشكەرادا."},{"id":23,"translation":"23. خودێ چێترین كەلام [كو قورئانە] هنارت، كتێبەكە [ئایەتێت وێ د لێكدان و ڕەوانبێژی و داڕشتن و ڕامان و ئەحكام و دورستی و ڕاستی و هیدایەت و حیكمەت و ئیعجازا خۆدا] وەكی ئێكە و یا دوبارەیە [د چیڕۆك و بەحس و ئەحكام و فەرمان و شیرەتێت خۆدا]، ڤێجا ئەوێت ژ خودێ ترس [دەمێ دخوینن] لەشێ وان [ژ ترساندا] دلەرزیت، پاشی لەش و دلێت وان بۆ زكر و بیرئینانا خودێ نەرم دبن، ئەڤەیە [ئەڤ قورئانەیە] ڕاستەڕێیییا خودێ، یێ بڤێت پێ ڕاستەڕێ دكەت، و هەر كەسێ خودێ گومڕا بكەت كەس نینە وی ڕاستەڕێ بكەت."},{"id":24,"translation":"24. ڤێجا ئەرێ ئەوێ خۆ ب سەروچاڤێت خۆ ژ ئیزایا دژوار و گرانا ڕۆژا قیامەتێ بپارێزیت [وەكی وییە یێ ژێ ئێمن و پشتڕاست] و ملیاكەت دێ بێژنە ستەمكاران دێ بخون و تامكەنە وێ یا هەوە كری و هەوە ب سەرێ خۆ ئینایی."},{"id":25,"translation":"25. ئەوێت بەری وان ژی [مەخسەد بەری موشركێت قورەیشییان] پێغەمبەرێت خۆ درەوین دانان، ڤێجا وەسا ئیزا بۆ وان هات، وان های ژێ نە."},{"id":26,"translation":"26. و خودێ د ژیانا دنیایێدا ڕسوایی و شەرمزاری دا وان و ئیزایا قیامەتێ هێژ مەزنترە ئەگەر [ئەو] بزانن."},{"id":27,"translation":"27. و ب ڕاستی مە ژ هەمی نموونەیان [گەلەك جاران و ب ڕێكێت جودا جودا] بۆ مرۆڤان، د ڤێ قورئانێدا، یێت ئینایین، دا ل خۆ بزڤڕن و شیرەتان بۆ خۆ ژێ‌ وەرگرن."},{"id":28,"translation":"28. قورئانەكە ب زمانێ عەرەبییە، و یا بێ كێم و كاسی و بێ خوار و ڤیچییە، دا ئەو خۆ ژ گاورییێ بپارێزن."},{"id":29,"translation":"29. خودێ دو كۆلەیان دكەتە نموونە: ئێكی چەند مرۆڤێت دژی ئێك تێدا د پشكدار بن [و هەر ئێك بۆ خۆ ڤەكێشیت، و ئەو نەزانیت كێ ڕازی بكەت و كێ ڕازی نەكەت، و گوهێ خۆ بدەتە كێ و نەدەتە كێ] و یێ دی كۆلەیێ زەلامەكی ب تنێ بیت [و ئەڤە ئەوە یێ خودێ ب تنێ دپەرێسیت و بەندەیێ خودێ ب تنێ] ئەرێ ئەڤ هەردووكە وەكی ئێكن؟ هەمی سوپاسی و پەسن بۆ خودێ بن [ئەوێ بەس ئەو هێژایی پەرستنێ]، بەلێ بارا پتر ژ وان ڤێ نوزانن [و هەڤپشكان بۆ خودێ چێ دكەن]."},{"id":30,"translation":"30. بێ گۆمان تو دێ مری و ئەو ژی دێ مرن [كەس نینە نەمریت]."},{"id":31,"translation":"31. پاشی، ب ڕاستی هوین ڕۆژا قیامەتێ ل دەڤ خودایێ خۆ دێ د گەلێك ب جڕە چن [تو دێ بەلگە و نیشانان ل سەر وان ئینی، كو تە ئەمرێ خودێ ب دورستی گەهاندە وان، و ئەو دێ ل بەر گەڕن هندەك هەجەتێت لاواز و پویچ بۆ خۆ بگرن]."},{"id":32,"translation":"32. ڤێجا ما كی ژ وی ستەمكارترە یێ ب ناڤێ خودێ درەوان بكەت، و پێغەمبەری درەوین بدانیت پشتی بۆ هاتی، ئەرێ‌ ما جهێ گاوران د دۆژەهێدا نینە؟."},{"id":33,"translation":"33. و ئەوێ هاتی، و ڕاستی [كو قورئانە و ئەڤ ئیسلامەیە] ئینایی [كو پێغەمبەرە]، و ئەوێت باوەر ژێ كرین [كو موسلمانن]، نێ ئەڤەنە یێت تەقوادار [یێت خۆ ژ شركێ پاراستین]."},{"id":34,"translation":"34. ئەوا وان بڤێت بۆ وان ل دەڤ خودایێ وان هەیە، و ئەڤەیە خەلاتێ قەنجیكاران."},{"id":35,"translation":"35. [خەلاتێ وان ئەڤەیە] دا خودێ خرابترین كارێ وان كری بۆ ژێ ببەت و بنخێڤیت، و ب چێترین كارێ وان كری، وان خەلات بكەت."},{"id":36,"translation":"36. ئەرێ ما خودێ نەبەسی بەندەیێ خۆیە [مەخسەد پێغەمبەرە، كو خودێ بەسی وییە وی ژ خرابییا نەیارێت وی بپارێزیت]، و تە ب غەیری خودێ [مەخسەد بوتێت وانن] دترسینن [ڤێجا نەترسە هندەك بەرێت ڕەق و هشكن، نە زیانێ دگەهینن و نە مفایی]، و هەر كەسێ خودێ گومڕا بكەت، كەس نینە وی ڕاستەڕێ بكەت."},{"id":37,"translation":"37. و هەر كەسێ خودێ ڕاستەڕێ بكەت، كەس نینە وی د سەردا ببەت و گومڕا بكەت، ما خودێ یێ سەردەست و تۆلڤەكەر نینە؟."},{"id":38,"translation":"38. و ئەگەر تو پسیارێ ژ وان بكەی: كێ ئەرد و ئەسمان چێ كرینە؟ دێ بێژن: خودێ، بێژە [وان]: كا بۆ من بێژن ئەرێ ئەوێت هوین شوینا خودێ دپەرێسن، ئەگەر خودێ ڤیا نەخۆشییەكێ [چ نەخۆشییا هەبیت] بگەهینیتە من، ئەو دشێن وێ نەخۆشییا وی ڤیایی ل سەر من وەرگێڕن؟ یان ژی ئەگەر خودێ ڤیا دلۆڤانییەكێ [خێرەكێ] ب من ببەت [ئەوێت هوین ل شوینا خودێ دپەرێسن] ئەرێ ئەو دشێن ڕێكێ ل دلۆڤانییا وی بگرن؟ بێژە: خودێ بەسی منە، و ئەوە یێ پشت گەرمیخواز پشتا خۆ پێ گەرم دكەن."},{"id":39,"translation":"39. بێژە: ملەتێ من، ل سەر وی كاری بن یێ هوین دكەن، ئەز ب خۆ ژی دێ ل سەر كارێ خۆ بم."},{"id":40,"translation":"40.و هوین دێ زانن كا ئیزا دێ بۆ كێ ئێت كو ڕسوا و شەرمزار بكەت، و كا ئیزایا بەردەوام دێ كێ گریت."},{"id":41,"translation":"41. ب ڕاستی مە كتێب [ئەڤ قورئانە] ب ڕاستییێڤە و ب ڕێكا تە بۆ خەلكی هنارت، ڤێجا هەر كەسێ ڕاستەڕێ بیت بۆ خۆ ڕاستەڕێ دبیت، و هەر كەسێ گومڕا ببیت زیانێ دێ ل خۆ كەت، و تو پارێزەرێ وان نینی [هەتا وان بەر ب باوەری ئینانێڤە ببەی، یان ب كۆتەكی وە ل وان بكەی، باوەرییێ بینن]."},{"id":42,"translation":"42. و خودێ جان و ڕوحان وەختێ مرنێ [كو مرنا مەزنە] و وەختێ نڤستنێ [كو مرنا بچویكە] دستینیت، ڤێجا یا مرن بۆ ئێخست دگریت و نابەردەت و یا دی هەتا دەمەكێ دیاركری بەرددەت، و ب ڕاستی ئەڤە نیشان و بەلگەنە بۆ وان ئەوێت هزرا خۆ دكەن."},{"id":43,"translation":"43. [نەخێر وان هزرا خۆ نەكر] بەلێ وان غەیری خودێ بۆ خۆ كرنە مەهدەرچی. بێژە: ئەگەر خۆ وان چو نەبیت و چو نەزانن ژی [هەر دێ وان بۆ خۆ كەنە مەهدەرچی]."},{"id":44,"translation":"44. بێژە: مەهدەری هەمی یا خودێیە [و كەس نینە بێ دەستویرییا وی مەهدەرێ بكەت]، و مالدارییا ئەرد و ئەسمانان هەر یا وییە، پاشی هەر دێ ب بال ویڤە زڤڕن [ئەو دێ حوكمی د ناڤبەرا هەوەدا كەت]."},{"id":45,"translation":"45. و ئەگەر ناڤێ خودێ ب تنێ هاتەئینان، دلێت وان ئەوێت باوەری ب ئاخرەتێ نەی تێك دچن، و ئەگەر بەحسێ غەیری خودێ هاتەكرن، وێ گاڤێ ب كەیف دكەڤن."},{"id":46,"translation":"46. بێژە: خودێوۆ، چێكەرێ ئەرد و ئەسمانان، زانایێ نهینی و ئاشكەرایان، تو حوكمی د ناڤبەرا بەندەیێت خۆدا دكەی، د وی تشتێ ئەو تێدا ژێك جودا."},{"id":47,"translation":"47. و ب ڕاستی [ڕۆژا قیامەتێ] ئەگەر هندی د ئەردیدا هەی یێ ستەمكاران بایە، هندی دی ژی د گەل یێ وان بایە، دا [وێ ڕۆژێ] ژ پێش خۆڤە دەن ژ بەر ئیزایا گران یا وێ ڕۆژێ، و ئەو [ئیزا و نەخۆشییا دۆژەهێ] بۆ وان ژ نك خودێ ئاشكەرا بوو، یا هزرا وان بۆ نەدچۆ."},{"id":48,"translation":"48. [وێ ڕۆژێ كو ڕۆژا قیامەتێیە] خرابییا كار و كریارێت وان كرین بۆ وان دیاربوو، و ئەو ئیزایا وان تڕانە پێ دكرن، دۆرماندۆرێت وان گرتن."},{"id":49,"translation":"49. ڤێجا هەر وەختێ نەخۆشییەك [چ نەساخی چ خێزانی و ژاری و... هتد] گەهشتە مرۆڤی، دێ دوعایان ژ مە كەت [ئەم وێ نەخۆشییێ ل سەر ڕاكەین]، پاشی ئەگەر مە كەرەمەك ژ دەڤ خۆ دایێ، دێ بێژیت ئەڤە یا شارەزایییا منە، نەخێر وەسا نینە [نە یا شارەزایییا تەیە] بەلێ ئەڤە [كەرەما مە دایی تە] جەڕباندنە [كا دێ سوپاسییا خودێ كەی یان دێ سەرداچی]، بەلێ باراپتر ژ مرۆڤان ئەڤێ نوزانن [كو دانا مالی جەڕباندنە و ژ بەر هندێ ژی د سەر پێ خۆدا دچن]."},{"id":50,"translation":"50. ب سویند ئەوێت بەری وان ژی ئەڤە دگۆت [وەكی قاروونی و دەستەكا وی]، و ئەو مال و ملكێ وان كۆمكری، ئەو ژ ئیزایا خودێ قورتال نەكرن [و فایدەی وان نەكر]."},{"id":51,"translation":"51. و جزایێ كریارێت وان ئەو هنگاڤتن، و ئەوێت ستەم كرین ژ وان دێ جزایێ كریارێت وان، وان هنگێڤیت، و نە دشێن ژێ بڕەڤن، و نە دشێن ژ خۆ بدەنە پاش."},{"id":52,"translation":"52. ما وان نەزانییە كو خودێیە ڕزقی بۆ وی یێ وی بڤێت بەرفرەهـ و بەرتەنگ دكەت، و ب ڕاستی ئەڤە [بەرفرەهكرن و بەرتەنگكرنا ڕزقی] نیشان و چامەنە بۆ وان ئەوێت باوەرییێ دئینن."},{"id":53,"translation":"53. [هەی موحەممەد تو ب ناڤێ خودایێ خۆ] بێژە [وان]: هەی بەندەیێت من، هەی ئەوێت هەوە زێدە گونەهـ كرین و هەوە د كرنا گونەهاندا، دایییە سەر هەمی تخویبان، ژ دلۆڤانییا خودێ بێ هیڤی نەبن، ب ڕاستی خودێ ل هەمی گونەهان دبۆریت، و هەمی گونەهان ژێ دبەت، ب ڕاستی ئەوە گونەهـ ژێبەر و دلۆڤان."},{"id":54,"translation":"54. و ل خودایێ خۆ بزڤڕن و تۆبە بكەن و خۆ بسپێرنە وی [ل بەر ئەمرێ وی ب تنێ د ڕاوەستای بن]، بەری ئیزا ب سەر هەوەدا بێت، پاشی هنگی هاریكارییا‏ هەوە نائێتەكرن."},{"id":55,"translation":"55. و هوین [گەلی بەندەیێت من] ل دویڤ ڤێ قورئانێ هەڕن [ئەحكامێت وێ ب جهـ بینن]، بەری ژ نشكەكێڤە ئیزا ب سەر هەوەدا بێت و هەوە های ژ خۆ نە."},{"id":56,"translation":"56. [كار ب قورئانێ بكەن] دا كەس [ڕۆژا قیامەتێ] نەبێژیت: حەیف و مخابن بۆ وێ تەخسیری و سستییا من د دگوهدانا خودێدا كری، و حەیف و مخابن ئەز ژ تڕانەپێكەران بووم."},{"id":57,"translation":"57. یان بێژیت ئەگەر خودێ ئەز ڕاستەڕێ كربامە، ئەز دا ژ پارێزكاران بم [ئەڤرۆ]."},{"id":58,"translation":"58. یان ژی وەختێ ئیزایێ دبینیت بێژیت: خۆزی ئەز جارەكا دی زڤڕیبامە [دنیایێ]، و ئەز ژ قەنجیكاران بامە."},{"id":59,"translation":"59. بەلێ نیشان و ئایەتێت من [د دنیایێدا] بۆ تە هاتبوون [و تو دشیایی ڕاستەڕێ ببی، ئەگەر تە باوەری پێ ئینابایە]، بەلێ تە درەو دانان، و تە خۆ مەزن كر و تو ژ گاوران بووی [ڤێجا ژ نوی تو دبێژی ئەگەر خودێ ئەز ڕاستەڕێ كربامە و جارەكا دی زڤڕیبامە دنیایێ، و تو ب خۆ بەری نوكە د دنیایێدا بووی، و هەمی ڕێكێت ڕاستەڕێكرنێ ل بەر چاڤێت تە یێت دیاربوون بەلێ تە نەگرتن]."},{"id":60,"translation":"60. و ڕۆژا قیامەتێ ئەوێت درەو ب ناڤێ خودێ كرین [هەڤپشك بۆ چێ كرین]، دێ بینی ڕوی ڕەشن، ما جهـ بۆ ئەوێت خۆ مەزن دكەن د دۆژەهێدا نینە؟."},{"id":61,"translation":"61. و ئەوێت تەقوا خودێ كرین [و خۆ ژ شركێ پارستین]، خودێ دێ وان قورتالكەت ژ بەر چۆنا وان ل سەر ڕێكا سەرفەرازیێ، نە ئیزا دگەهیتە وان و نە ژی ب خەم دكەڤن."},{"id":62,"translation":"62. خودێ چێكەرێ هەمی تشتانە، و هەر ئەوە سەخبێركەر و سەركارێ هەمی تشتان."},{"id":63,"translation":"63. كلیلێت ئەرد و ئەسمانان یێت وینە [كارێ ڕێڤەبرنا ئەرد و ئەسمانان بەس یێ وییە]، و ئەوێت باوەری ب نیشان و موعجیزەیێت خودێ نەئینایین، ئەون یێت خوسارەت."},{"id":64,"translation":"64. بێژە: گەلی نەزانان، ئەرێ هوین ئەمرێ من دكەن، ئەز ئێكێ دی شوینا خودێ بپەرێسم."},{"id":65,"translation":"65. ب سویند وەحی بۆ تە و بۆ پێغەمبەرێت بەری تە یا هاتی، ئەگەر تو هەڤپشكان بۆ خودێ چێ كەی دێ كار و كریارێت تە پویچ بن، و دێ بییە ژ وان ئەوێت خوسارەت."},{"id":66,"translation":"66. [نە‌و وی نەپەرێسە یێ ئەو ئەمرێ تە پێ دكەن] بەلێ خودێ بپەرێسە و ژ شوكورداران بە."},{"id":67,"translation":"67. وان [ئەوێت هەڤپشكان بۆ خودێ چێ دكەن] ب دورستی و ب ڕەنگێ‌ پێدڤی، ڕێز ل خودێ نەگرتییە [و وەك پێدڤی نەنیاسییە و مەزن نەدانایە]، و ئەرد هەمی ڕۆژا قیامەتێ د دەستێ ویدایە، و ئەسمان ژی د دەستێ وی یێ ڕاستێدا د پێچایینە، و خودێ یێ پاك و بلندە ژ وێ شركا ئەو دكەن."},{"id":68,"translation":"68. و بۆق [بۆقا ئێكێ‌ ] هاتە پفكرن، ڤێجا هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی دكەڤن و دمرن، ژ بلی وی یێ خودێ حەز نەكری بمریت [كو ئسرافیل ب خۆیە، پاشی پشتی هنگی ئەو ژی دمریت]، پاشی جارەكا دی پف ل بۆقێ هاتەدان، هنگی ئەو دێ ژپێڤە ڕاوەستن و چاڤەڕێ بن [كا دێ چ ب سەرێ وان ئێت]."},{"id":69,"translation":"69. و ئەردێ مەحشەرێ ب نوورها خودایێ خۆ ڕۆن بوو، و كتێبێت كار و كریاران هاتنە دانان، و پێغەمبەر و شاهد [ئەو ملیاكەتێت كریارێت بەندەیان دنڤێسن] هاتنە حازركرن، و حوكم ب دورستی د ناڤبەرا واندا [بەندەیاندا] هاتەكرن، و ستەم ل كەسێ‌ ژ وان نائێتەكرن [نە خێرێت وان كێم دبن، و نە گونەهێت وان زێدە دبن]."},{"id":70,"translation":"70. و هەر ئێك دگەهیتە وێ یا وی كری [جزایێ خۆ دستینیت]، و خودێ‌ ب وێ‌ یا ئەو دكەن ژوان ب ئاگەهدارترە، [ژ خێر و گۆنەهان و چ ژكار و كریاریارێت وان ل بەر بەرزەنابیت]."},{"id":71,"translation":"71. و ئەوێت گاوربوویین كۆم كۆم بۆ جەهنەمێ دێ ئێنە ئاژۆتن، گاڤا گەهشتنە دەڤ، دەرگەهێت [جەهنەمێ] دێ [بۆ وان] ڤەبن، دەرگەهڤانێت دۆژەهێ دێ بێژنە وان: ئەرێ ما پێغەمبەر ژ هەوە ب خۆ، بۆ هەوە نەهاتبوون، ئایەتێت خودێ بۆ هەوە بخوینن، و هەوە ژ دیتنا ڤێ ڕۆژێ بترسینن؟ دێ بێژن: بەلێ [پێغەمبەر بۆ مە هاتبوون، و ئەم ژ ڤێ ڕۆژێ ترساندبووین]، بەلێ ئەمرێ خودێ ب ئیزادانێ د ڕاستا مە گاوراندا د جهێ خۆدا بوو [و ئەم هێژایی ڤێ بوویین ئەڤا هاتییە سەرێ مە]."},{"id":72,"translation":"72. دێ بێژتە وان، [ما دەم وەسایە ڤێجا] ڕێكا دەرگەهێت جەهنەمێ بگرن و هەروهەر تێدا بمینن، وەی چ پیسە جهە جهێ خۆمەزنكەران [ئەوێت خۆ ژ پەرستنا خودێ مەزنتر دیتین]."},{"id":73,"translation":"73. و ئەوێت پارێزكارییا خودێ كرین دەست دەست بۆ بەحەشتێ‌ دێ ئێنە ڕەوانەكرن، ڤێجا گاڤا گەهشتنە دەڤ بەحشتێ‌ دەرگەهێت وێ بۆ وان ڤەدبن، و دەرگەهڤانێت وێ دێ بێژنە وان: سلاڤ ل هەوە بن، هوین ژ گونەهان هاتنە پاقژكرن، و هەڕنە د بەحەشتێدا و هەروهەر تێدا بن."},{"id":74,"translation":"74. و [بەحەشتی] دێ بێژن: هەمی پەسن و شوكور بۆ وی خودایی ئەوێ پەیمانا خۆ ئەوا دایییە مە ب جهـ كری، و ئەردێ بەحەشتێ گەهاندییە مە هەر جهێ مە بڤێت لێ ئاكنجی ببین، و چ خۆش خەلاتە، خەلاتێ وان ئەوێت كار و كریارێت قەنج دكەن."},{"id":75,"translation":"75. و تو دێ ملیاكەتان بینی ل دۆر عەرشی وەرهاتین ، و پەسن و شوكور و تەسبیحا خودێ دكەن، و خودێ ژ هەمی كێماسییان پاقژ دكەن، و ب دادوەری حوكم د ناڤبەرا واندا [بەحەشتی و دۆژەهیاندا] هاتەكرن، و بەحەشتی دێ بێژن: هەمی پەسن و شوكور بۆ خودانێ هەمی جیهانان."}]},{"id":40,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (حم) هۆسا دئێتە خواندن (حا، میم)، ل دۆر ڕاڤەكرنا ڤان ڕەنگە تیپان، بزڤڕە سەرێ سۆرەتا (بەقەرە)."},{"id":2,"translation":"2. ئینانەخوارا ڤێ قورئانێ ژ نك خودایێ سەردەست و زێدە زانایە."},{"id":3,"translation":"3. گونەهـ ژێبەر و تۆبەوەرگر و ئیزا گران و خودان كەرەمە، چو پەرستی یێت ڕاست و دورست ژ وی پێڤەتر نینن، و دویماهییا هەر تشتەكی ب بال ویڤەیە."},{"id":4,"translation":"4. كەس مەدەڕكییێ د ئایەتێت خودێدا ناكەت گاور نەبن، ڤێجا گەڕیان و هاتن و چۆنا وان [ئانكو بازرگانی و سلامەتییا وان، د گەل گاورییا وان] د وەلاتاندا بلا تە نەخاپینیت [كو تو وێ هزرێ بكەی ئەو نا ئێنە ئیزا دان و ناهێنە سزاكرن ل سەر كاروكریارێت خۆ]."},{"id":5,"translation":"5. بەری وان، ملەتێ نووحی و دەستەك و كۆمێت پشتی وان ژی هاتین، پێغەمبەرێت خۆ درەوین دانان، و هەر ملەتەكی كرە دلێ خۆ و ل بەر گەڕیا پێغەمبەرێ خۆ بهنگێڤن [نەخۆشییەكێ بیننە سەری]، و ب نەهەقییێ جڕەبڕ كرن [ل دویڤ هزرا وان] هەقییێ بێ هێز بكەن و نەهێلن، ڤێجا من ئەو ئیزا دان، بەرێ خۆ بدێ كا ئیزادانا من یا چاوا بوو؟!"},{"id":6,"translation":"6. ئەها ب ڤی ڕەنگی فەرمانا [ئیزایا] خودایێ تە بۆ گاوران واجب بوو، كو ئەو دۆژەهینە."},{"id":7,"translation":"7. و ئەوێت عەرشی هەلدگرن، و ئەوێت دۆرماندۆر تەسبیح و حەمدا خودایێ خۆ دكەن [ئانكو ب سوپاسییا خودایێ خۆ، خودایێ خۆ ژ هەمی كێماسییان پاقژ دكەن]، و ب دورستی باوەرییێ پێ دئینن، و داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بۆ ئەوێت باوەری ئینایین دكەن [و دبێژن]: خودێوۆ دلۆڤانی و زانینا تە، هەمی تشت یێت ڤەگرتین، ڤێجا گونەهێت وان ئەوێت تۆبەكرین و ڕێكا تە گرتین ژێ ببە، و وان ژ ئاگرێ دۆژەهێ بپارێزە."},{"id":8,"translation":"8. خودێوۆ تو وان [خودان باوەران] و یێت باش ژ باب و باپیر و هەڤسەر و دویندوها وان، بكە د بەحەشتا عەدەن و ئاكنجیبوونێدا، ئەوا تە سۆز و پەیمان پێ دایییە وان، نێ تویی یێ سەردەست و كاربنەجهـ."},{"id":9,"translation":"9. و وان ژ ئیزایا خرابییان بپارێزە، و هەر كەسێ وێ ڕۆژێ تو ژ ئیزایا خرابییان بپارێزی، ئەڤە [بێ گومان] تە دلۆڤانی پێ بر، و ئەڤەیە سەرفەرازییا مەزن."},{"id":10,"translation":"10. و ئەوێت گاوربوویین دێ ئێنە گازیكرن [ژ بەرێ ملیاكەتانڤە]، ب ڕاستی كەربا [زێدە نەڤیانا] خودێ ژ كەربا هەوە بۆ هەوە مەزنترە، وەختێ هوین بۆ باوەری ئینانێ دهاتنە گازیكرن، هەوە باوەری نەدئینا."},{"id":11,"translation":"11. دێ بێژن: خودێوۆ تە دو جاران ئەم یێت مراندین، و دو جاران ژی تە ئەم یێت ساخكرین [زێندی كرین]، و مە گونەهێت خۆ ل سەر خۆ ئاشكەراكرن، ئەرێ ڕێكەك بۆ دەركەڤتنێ [ژ جەهنەمێ] هەیە [ئەم ژێ دەركەڤین و بزڤڕینە سەر دنیایێ]."},{"id":12,"translation":"12. ئەڤ ئیزایا هوین تێدا ب ڕاستی یا هندێیە، هەر وەختێ خودێ ب تنێ دهاتە پەرستن هەوە خۆ نەڕازی دكر، و وەختێ هەڤپشك بۆ دهاتنە چێ كرن هەوە باوەری دئینا، و فەرمان بەس یا خودایێ بلند و مەزنە [وی ئەڤ حوكمە ل سەر هەوە یێ دانایی، كو هوین هەروهەر د دۆژەهێدا بن]."},{"id":13,"translation":"13. ئەوە نیشانێت [شیانا] خۆ نیشا هەوە ددەت، و ڕزقی بۆ هەوە ژ ئەسمانی دئینیتە خوارێ، و ژ بلی وان ئەوێت بەرێ خۆ دایینە خودێ، كەسێ دی بۆ خۆ چام و دەرسان ژ ڤان نیشانان ناگریت."},{"id":14,"translation":"14. ڤێجا خودێ بپەرێسن، و بلا پەرستنا هەوە ژ دل بۆ وی بیت، بلا گاوران پێ نەخۆش ژی بیت."},{"id":15,"translation":"15. [خودێ] پایەبلند و سالۆخەت مەزنە، خودان عەرشە، وەحییێ ب فەرمانا خۆ بۆ هەر كەسێ بڤێت ژ بەندەیێت خۆ دهنێریت، دا مرۆڤان ژ ڕۆژا ڤێككەڤتنێ [كو ڕۆژا قیامەتێیە] بترسینیت و ئاگەهدار بكەت."},{"id":16,"translation":"16. ڕۆژا [هەمی ژ گۆڕان دەردكەڤن و] ئاشكەرا دبن، چو كریارێت وان ل بەر خودێ بەرزە نابن. [هەر خودێ دێ بێژیت:] ئەرێ ئەڤرۆ سەروەری و ملكینی یا كێیە؟ [هەر خودێ دێ بەرسڤێ دەت و بێژیت:] سەروەری و ملكینی یا خودایێ تاك و تەنیا و سەردەستە."},{"id":17,"translation":"17. ئەڤرۆ هەر ئێك ل دویڤ كریارێت خۆ دێ ئێتە جزاكرن، ئەڤرۆ ستەمكاری نینە، [نە خێرێت كەسێ كێم دبن، و نە گونەهێت كەسێ پتر لێ دئێن] و خودێ د حسابا خۆدا یێ دەست سڤكە."},{"id":18,"translation":"18. و تو وان ژ ڕۆژا نێزیك [كو ڕۆژا قیامەتێیە] بترسینە، ڕۆژا دل [ژ ترساندا] خۆ ل گەورییێ‌ ددەن، و تژی كول و كۆڤان و دامایی دبن، وێ ڕۆژێ ستەمكاران چو كەسێت خۆ یێت نێزیك و چو مەهدەرچی نینن، مەهدەرا وان بێتە وەرگرتن."},{"id":19,"translation":"19. خودێ خیانەتا چاڤان [بەرێخۆدانا ب دزی و نهینیڤە] و ئەوا د دلاندا ڤەشارتی، ژێ ب ئاگەهە."},{"id":20,"translation":"20. و خودێ ب هەقییێ حوكمی و دادوەریێ دكەت، و ئەوێت ئەو شوینا خودێ دپەرێسن، وان چو پێ چێ نابیت. و خودێ یێ گوهدێر و بینەرە."},{"id":21,"translation":"21. ئەرێ ما ئەو د ئەردیدا نەگەڕیاینە، ببینن كا دویماهیكا ئەوێت بەری وان بوو چ؟ ئەو ژ وان ب هێزتر بوون و وان پتر شوینوار د ئەردیدا هەبوون، و خودێ ئەو ب گونەهێت وان د هیلاك برن و نەهێلان، و ئەوان كەس نەبوو وان ژ ئیزایا خودێ بپارێزیت."},{"id":22,"translation":"22. ئەڤ ئیزایە یا هندێ بوو، پێغەمبەرێت وان، ب نیشان و موعجیزەیێت ئاشكەراڤە بۆ وان دهاتن، و وان باوەری ب وان [پێغەمبەران] نەدئینا، ئینا خودێ ئەو د هیلاك برن، و خودێ یێ ب هێز و ئیزا دژوارە."},{"id":23,"translation":"23. ب سویند مە مووسا ب موعجیزەیێت خۆڤە، و ب نیشان و بەلگەیەكا ڕۆن و ئاشكەراڤە هنارت."},{"id":24,"translation":"24. بۆ فیرعەونی و هامانی و قاروونی [پشتی موعجیزەیێت من ل سەر دەستێ مووسایی دیتین] گۆتن: ئەڤە سێربەندەكێ درەوینە."},{"id":25,"translation":"25. ڤێجا گاڤا [مووسا] ب هەقییێ [ب موعجیزەیێت دورست و ئاشكەراڤە] ژ لایێ‌ مەڤە بۆ وان چۆیی، گۆتن: كوڕێت وان ئەوێت باوەری پێ ئینایین بكوژن، و كچێت وان ساخ بهێلن [بۆ خدامینییا مە]، و پیلانگێڕانا گاوران یا پویچە."},{"id":26,"translation":"26. و فیرعەونی گۆت: ژ من بگەڕن دا ئەز مووسایی بكوژم، و بلا پاشی گازی خودایێ خۆ بكەت [بلا خودایێ وی وی ژ من قورتال بكەت]، ئەز دترسم [ئەگەر ئەز وی نەكوژم ] ئەو دینێ هەوە بگوهۆڕیت، یان ژی خرابییێ د ئەردیدا بەلاڤ بكەت."},{"id":27,"translation":"27. و مووسایی گۆت: ئەز خۆ ب خودایێ خۆ و خودایێ هەوە، ژ هەر خۆمەزنكەرەكێ بێ باوەر ژ ڕۆژا قیامەتێ، دپارێزم."},{"id":28,"translation":"28. و زەلامەكێ خودان باوەر ژ مالا فیرعەونی بەلێ باوەرییا خۆ ڤەدشارت، گۆت: ئەرێ هوین دێ مرۆڤەكی كوژن چونكی دبێژیت: خودانێ من خودێیە، و ب موعجیزەڤە یێ بۆ هەوە ژ دەڤ خودایێ هەوە هاتی، و ئەگەر ئەو یێ درەوین بیت درەوا وی دێ ل وی زڤڕیت، و ئەگەر یێ ڕاستگۆ بیت هندەك ژ وێ ئیزایا هەوە پێ دترسینیت، دێ ژ هەوە گریت [ئەو هندە بەسە، هەوە د هیلاك ببەت]، ب ڕاستی خودێ وی ڕاستەڕێ ناكەت یێ زێدە خراب و درەوین."},{"id":29,"translation":"29. هەی ملەتێ من، ئەڤرۆ سەروەری یا هەوەیە، و هوین د ئەردیدا [ل سەر ئسرائیلییان] زال و سەردەستن، ڤێجا ئەگەر ئیزایا خودێ ب سەر مەدا هات، كییە هاریكاری و پشتەڤانییا مە بكەت و مە ژێ قورتال بكەت؟ فیرعەونی گۆت: ئەز ژ وێ پێڤەتر بۆ هەوە نابێژم یا بەری نوكە من گۆتی [ئەز ژ وێ چێتر نابینم یا ئەز دبینم، كو بێتە كوشتن دا دۆزا وی ب دویماهیك بێت]، و ئەز [ب وێ یا ئەز چێتر دبینم] ژ ڕێكا ڕاست پێڤەتر نیشا هەوە نادەم؟."},{"id":30,"translation":"30. و ئەوێ خودان باوەر [و ژ بنەمالا فیرعەونی] گۆت: هەی ملەتێ من [ئەگەر هوین باوەرییێ ب مووسایی نەئینن، و هەر بەرگەڕیانا كوشتنا وی بكەن] ئەز دترسم ڕۆژەكا [ب ئیزا] وەكی ڕۆژا كۆم و دەستەكان [كۆمێت ل سەر پێغەمبەرێت خۆ بوویین ە دەستەك] ب سەر هەوەدا بێت."},{"id":31,"translation":"31. و ئەز دترسم ئیزایەكا وەكی یا ملەتێ نووح و عاد و (ثمود) و ئەوێت پشتی وان هاتین ب سەرێ هەوە بێت، و ب ڕاستی خودێ ستەم بۆ چو بەندەیان نەڤێت [ئانكو كەسێ بێ گونەهـ ئیزا نادەت]."},{"id":32,"translation":"32. و هەی ملەتێ من، ترسا من ل سەر هەوە ترسا ڕۆژا گازیكرنێیە (ڕۆژا قیامەتێ) [گازیكرن تێدا مشە دبیت و خەلكێ بەحەشتێ و جەهنەمێ گازی ئێك دكەن، و گاور ب خۆ ژی د ناڤبەرا خۆدا گازی ئێكدو دكەن، و دبیتە لاڤلاڤا وان و جڕەبڕا وان]."},{"id":33,"translation":"33. ڕۆژا هوین پشتا خۆ ددەنە ئاگری و دڕەڤن، و هەوە چو پارێزڤان نینن كو هەوە ژ ئیزایا خودێ بپارێزن، و هەر كەسێ خودێ گومڕا و بەرزە بكەت، كەس نینە وی ڕاستەڕێ بكەت."},{"id":34,"translation":"34. و ب سویند بەری [مووسایی] یووسف [ژ دەڤ خودێ] ب نیشانێت ئاشكەرا و موعجیزەیانڤە بۆ هەوە هاتبوو، و هوین هێژ ژ وان نیشانان د دودلن ئەوێت یووسف بۆ هەوە ئینایین، ڤێجا گاڤا یووسف مری، هەوە گۆت: خلاس، خودێ پشتی یووسف چو پێغەمبەران ناهنێریت، هۆسا خودێ وی گومڕا دكەت ئەوێ زێدە خراب، و د ئێكینییا خودێدا ب گۆمان."},{"id":35,"translation":"35. [یێت زێدە خراب و ب شك ئەڤەنە] ئەوێت مەدەڕكیێ د نیشان و ئایەتێت خودێدا دكەن بێ بەلگە و نیشانەك وان هەبیت، مەدەڕكییا وان كەربا خودێ و یا خودان باوەران پتر و مەزنتر لێ كر، و هۆسا خودێ دلێ هەر خۆمەزنكەر و زێدە خراب و هەق دژمنەكی مۆر دكەت."},{"id":36,"translation":"36. و فیرعەونی گۆت: هامانۆ تو بۆ من قەسرەكا بلند ئاڤاكە [بچمە سەر] بەلكی بگەهمە دەرگەهـ و ڕێكان."},{"id":37,"translation":"37. دەرگەهـ و ڕێكێت ئەسمانان، دا بەرێ خۆ بدەمە خودایێ مووسایی، و ئەز دبینم ئەو ژ درەوینانە، و هۆسا كار و كریارێت وی یێت خراب بۆ هاتنە جوانكرن و ژ ڕێكا ڕاست هاتە ڤەدەركرن، و پیلانگێڕانا فیرعەونی ژ خوسارەتیێ پێڤەتر نەبوو."},{"id":38,"translation":"38. و ئەوێ باوەری ئینایی گۆت: هەی ملەتێ من، گوهێ خۆ بدەنە من و ل دویڤ من وەرن، ئەز دێ بەرێ هەوە دەمە ڕێكا ڕاستی و سەرفەرازیێ."},{"id":39,"translation":"39. هەی ملەتێ من، ژیانا ڤێ دنیایێ ب تنێ خۆشییەكا دۆمكورتە، و ئاخرەتە جهێ ئاكنجیبوون و بنەجهیێ."},{"id":40,"translation":"40. هەر كەسێ [د ڤێ دنیایێدا] گونەهەكێ بكەت، ئەو تەمەتی گونەها خۆ دێ ئێتە جزاكرن، و هەر كەسێ باشییێ بكەت، چ مێر بیت چ ژن، و ئەو یێ خودان باوەر بیت، ئەڤە دێ چنە د بەحەشتێدا و ڕزقێ وان بێ حسێب و هەژمار دێ ئێتە بەر وان."},{"id":41,"translation":"41. و هەی ملەتێ من ئەڤە چیە، ئەز بەرێ هەوە ددەمە بەحەشتێ و هوین بەرێ من ددەنە ئاگری؟."},{"id":42,"translation":"42. هوین بەرێ من ددەنە هندێ ئەز باوەرییێ ب خودێ نەئینم، و وی بۆ بكەمە هەڤپشك یێ ئەز چو ژێ نەزانم، و ئەز بەرێ هەوە ددەمە خودایێ سەردەست و زێدە گونەهـ ژێبەر."},{"id":43,"translation":"43. بێ گۆمان ئەوێ هوین بەرێ من ددەنێ نابیت بێتە پەرستن، چونكی بەرسڤا كەسێ نادەت نە ل دنیایێ و نە ل ئاخرەتێ، و زڤڕینا مە هەمییان ب بال خودێڤەیە، و ب ڕاستی ئەوێت زێدە گونەهكار ئەون دۆژەهی."},{"id":44,"translation":"44. ئەڤا ئەز دبێژمە هەوە، نێزیك نەدویر، دێ ئێتە بیرا هەوە، و ئەز دێ كاروبارێ خۆ هێلمە ب هیڤییا خودێڤە، ب ڕاستی خودێ ئاگەهـ ژ هەمی بەندەیان هەیە و دبینیت."},{"id":45,"translation":"45. ڤێجا خودێ ئەو [خودان باوەرێ شیرەتكەر] ژ خرابییا وێ پیلانا وان گێڕایی پاراست، و ئیزایەكا خراب ب سەر بنەمالا فیرعەونیدا هات."},{"id":46,"translation":"46. سپێدە و ئێڤاران [ئانكو بەردەوام هەتا ڕۆژا قیامەتێ] جانێ وان ب ئاگری دئێتە سۆتن، و ڕۆژا قیامەت ڕادبیت خودێ دێ بێژتە ملیاكەتان: فیرعەونیان بێخنە د ناڤ دژوارترین ئیزادا."},{"id":47,"translation":"47. و وەختێ ئەو د ئاگریدا دمیننە پێكڤە و جڕەبڕێ دكەن، و ئەوێت تەپەسەر دێ بێژنە وان ئەوێت خۆ مەزن كرین: نێ ئەم دویكەڤتییێت هەوە بوویین ، ما هوین پشكەكێ ژ ئاگری ژ مە ڤەناكەن و هەلناگرن؟."},{"id":48,"translation":"48. و ئەوێت خۆ مەزن كرین دێ بێژن: ئەم هەمی وەكی ئێكین د ناڤ ئاگریدا، خلاس، خودێ حوكم د ناڤبەرا بەندەیاندا كر [و جڕەبڕ یا بێ فایدەیە]."},{"id":49,"translation":"49. و ئەوێت د ئاگریدا دێ بێژنە دەرگەهڤانێت دۆژەهێ: بێژنە خودایێ خۆ بلا ڕۆژەكێ ب تنێ ئیزایی ل سەر مە سڤك بكەت."},{"id":50,"translation":"50. [ملیاكەت د بەرسڤا واندا] دێ بێژن: ئەرێ ما پێغەمبەرێت هەوە ب بەلگە و نیشان و موعجیزەڤە بۆ هەوە نەهاتبوون؟ دێ بێژن: بەلێ [پێغەمبەرێت مە ب بەلگە و نیشان و موعجیزەڤە بۆ مە هاتبوون، بەلێ مە باوەری ب وان نەئینا] ملیاكەت دێ بێژن: دێ هوین ب خۆ داخوازا سڤككرنا ئیزایێ بۆ خۆ ژ خودێ بكەن، و داخوازا گاوران [وێ ڕۆژێ] ما دێ ب چ چیت؟!."},{"id":51,"translation":"51. بێ شك ئەم هەر دێ هاریكارییا‏ پێغەمبەرێت خۆ و ئەوێت باوەری ئینایین كەین، د ڤێ دنیایێدا و د وێ ڕۆژێ ژیدا یا شاهد تێدا ڕادبن [كو ڕۆژا قیامەتێیە]."},{"id":52,"translation":"52. ڕۆژا عوزرخواستن و هەجەتا ستەمكاران ب چو نەچیت و مفای وان نەكەت ، و لەعنەت ل وان بیت و پیسە جهـ بۆ وان بیت."},{"id":53,"translation":"53. و ب سویند مە ڕاستەڕێیی [هەر تشتەكێ دیار د دینیدا، چ موعجیزە و چ تەورات و چ تەشریع] دا مووسایی، و مە ئسرائیلی كرنە وێرسێت تەوراتێ."},{"id":54,"translation":"54. كو ڕێكا هیدایەتێیە، و بیرئینانە بۆ خودان ئەقلان."},{"id":55,"translation":"55. [هەی موحەممەد] ڤێجا سەبرێ [ل سەر ئەزیەتا گاوران وەكی پێغەمبەرێت بەری خۆ] بكێشە، بێ شك پەیمانا خودێ یا ڕاستە، و داخوازا لێبۆرینێ بۆ گونەهێت خۆ بكە، و سپێدە و ئێڤاران (ئانكو هەمی دەمان) تەسبیح و حەمدا خودایێ خۆ بكە."},{"id":56,"translation":"56. ب ڕاستی ئەوێت مەدەڕكیێ د ئایەتێت خودێدا دكەن، بێ بەلگە و نیشانەك وان هەبیت، ژ خۆمەزنكرنێ پێڤەتر د دلێ واندا نینە، و ئەو [مەزناتی] وان ناگەهینیتە وێ یا وان دڤێت [كو ئەو ڕۆناهییا دینی ڤەمرینن]، ڤێجا خۆ ب خودێ [ژ خرابییا وان] بپارێزە، و خۆ ب هیڤییا خودێڤە بهێلە، ب ڕاستی ئەوە یێ گوهدێر و بینەر."},{"id":57,"translation":"57. ب سویند چێكرنا ئەرد و ئەسمانان ژ چێكرنا مرۆڤان مەزنترە، بەلێ باراپتر ژ مرۆڤان ڤێ نوزانن."},{"id":58,"translation":"58. و مرۆڤێ كۆرە [گاور] و یێ ب چاڤ [خودان باوەر] وەكی ئێك نابن، و ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت باش كرین، و ئەوێت گونەهكار وەكی ئێك نابن، و كێمن ژ هەوە، هزرا خۆ د ڤان نموونەیاندا دكەن، و چامەیان ژێ وەردگرن."},{"id":59,"translation":"59. ب ڕاستی قیامەت هەر دێ ئێت و چو شك تێدا نینە، بەلێ باراپتر ژ خەلكی باوەر ناكەن."},{"id":60,"translation":"60. و خودایێ هەوە گۆت: دوعایێ ژ من بكەن ئەز دێ بەرسڤا هەوە دەم، ب ڕاستی ئەوێت خۆ ل سەر پەرستنا من و دوعاكرنێ‌ ژ من مەزن دكەن، دێ ڕەزیل و ڕسوا چنە د دۆژەهێدا."},{"id":61,"translation":"61. خودێیە یێ شەڤ بۆ هەوە دایی دا هوین تێدا ڤەهەسن، و ڕۆژ ڕۆنكرییە [دا هوین كاروبارێت خۆ تێدا ب ڕێڤەببەن]، ب ڕاستی خودێ خودان كەرەمە ل سەر خەلكی، بەلێ باراپتر ژ خەلكی سوپاسییا خودێ ناكەن."},{"id":62,"translation":"62. ئەڤەیە خودێ، خودانێ هەوە، چێكەرێ هەمی تشتی، چو پەرستییێت ڕاست و دورست ژ وی پێڤەتر نینن، ڤێجا هوین چاوا بەرێ خۆ ژ پەرستنا وی وەردگێڕن [بۆ پەرستنا ئێكێ دی]."},{"id":63,"translation":"63. هۆسا ئەوێت مەدەڕكی د ئایەتێت خودێدا دكرن، بەرێ وان ژ هەقییێ و ئێكینییا خودێ دئێتە وەرگێڕان."},{"id":64,"translation":"64. خودێیە ئەوێ ئەرد بۆ هەوە كرییە جهێ خۆجهی و ئاكنجیبوونێ و بۆ ژینێ خۆشكری، و ئەسمان كرییە بان، و وێنە و شكل دا هەوە و وێنەیێ هەوە جوان كر و ڕزقێ پاك و پاقژ دا هەوە، ئەڤەیە خودێ خودانێ هەوە، ڤێجا پاكی و بلندی بۆ خودێ، خودانێ هەمی خەلكی."},{"id":65,"translation":"65. ئەوە یێ ساخ و هەروهەر مایی، چو پەرستییێت ڕاست و دورست نینن ژ وی پێڤەتر، ڤێجا هوین پەرستنا وی ب تنێ بكەن و چو هەڤپشكان بۆ چێ نەكەن، و هەمی پەسن و شوكور بۆ خودانێ جیهانان."},{"id":66,"translation":"66. [هەی موحەممەد] بێژە وان: ب ڕاستی پشتی نیشانێت ئاشكەراكەر ژ خودایێ من، بۆ من هاتین، ڕێك بۆ من نەهاتییە دان ئەز وان بپەرێسم ئەوێت هوین شوینا خودێ دپەرێسن [پشت ڕاست بن ئەز پەرستنا وان ناكەم]، و ئەمرێ من یێ هاتییە كرن ئەز خۆ بسپێرمە خودانێ هەمی جیهانان [و بەر ئەمرێ وی ب تنێ ببم]."},{"id":67,"translation":"67. ئەوە یێ هوین (ئانكو بابێ هەوە ئادەم) ژ ئاخێ چێكرین، پاشی ژ چپكەكێ، پاشی ژ خوینپارەیەكی، پاشی هەوە بچویك ددەت [و پیچ پیچە هەوە مەزن دكەت] دا ب دورستی تێ بگەهن و بالق ببن، پاشی دا پیر و كال ببن، و هندەك ژ هەوە بەری بالق ببن و بەری پیر ببن دمرن، و دا بگەهنە ڕۆژەكا دەستنیشانكری، و دا هوین بۆ خۆ عەقلەكی بگرن."},{"id":68,"translation":"68. و ئەوە یێ ژینێ‌ و مرنێ ددەت [ئانكو ئەوە ساخ دكەت و دمرینیت]، و ئەگەر كارەك ڤیا، بەس دێ بێژتێ هەبە دێ بیت."},{"id":69,"translation":"69. ئەرێ ما تو نابینی ئەوێت مەدەڕكیێ د نیشانێت خودێدا دكەن، چاوا ڕوییێ وان ژ هەقییێ بۆ نەهەقییێ دئێتە وەرگێڕان."},{"id":70,"translation":"70. ئەوێت قورئان و ئەو تشتێ مە پێغەمبەرێت خۆ پێ هنارتین درەو دانایین، ڤێجا نێزیك دێ زانن [كا دویماهیكا كارێ وان دێ بیتە چ]."},{"id":71,"translation":"71. وەختێ ستۆیێ وان دكەڤیتە قەید و زنجیران و دئێنە ڕاكێشان."},{"id":72,"translation":"72. د ئاڤا شاریاییدا، پاشی د ئاگریدا، دئێنە سۆتن."},{"id":73,"translation":"73. پاشی دێ [ملیاكەت] بێژنە وان: كا ئەوێت هەوە بۆ خودێ دكرنە هەڤپشك."},{"id":74,"translation":"74. هەوە شوینا خودێ دپەرستن، گۆتن: ل مە بەرزەبوون، نێ [د دنیایێ ژیدا] ئەو چو نەبوون، مە دپەرستن، ئەها هۆسا خودێ گاوران گومڕا و ڕێبەرزە دكەت."},{"id":75,"translation":"75. ئەڤ ئیزایە یا وێ كەیفێیە یا هەوە د دنیایێدا ب گونەهان دبر، و یا وێ بەترانی و خۆمەزنكرنێیە یا هەوە ژ نەهەقی دكر."},{"id":76,"translation":"76. دێ هەڕنە دۆژەهێ، د [هەر حەفت] دەرگەهانڕا و هەروهەر تێدا بن، و چ پیسە جهە جهي‌ خۆ مەزنكەران."},{"id":77,"translation":"77. ڤێجا [هەی موحەممەد ل سەر گۆتن و كریارێت وان] سەبرا خۆ بكێشە، ب ڕاستی پەیمانا خودێ یا ڕاستە، ڤێجا یان ئەم د ژیانا تەدا دێ هندەك ژ وێ [ئیزا] یا مە پەیمان پێ دایییە وان نیشا تە دەین [دا چاڤێت تە پێ ڕۆن ببن، ئەڤە ڕۆژا بەدرێ چێ بوو]، یان ژی [هێژ تە نەدیتی، ئەو ئیزا ب سەرێ وان هاتی] دێ تە مرینین، زڤڕینا وان ب بال مەڤەیە [دێ كیڤە خلاس بن]."},{"id":78,"translation":"78. و ب سویند مە بەری تە پێغەمبەرێت هنارتین، مە سەرهاتییا هندەك ژ وان یا بۆ تە گۆتی، و مە یا هندەك ژ وان بۆ تە نەگۆتییە، و چو پێغەمبەر نەشێن بێ دەستویرییا خودێ چو نیشان و موعجیزەیان بینن، و هەر وەختەكێ فەرمانا خودێ [ب ئیزادانا وان د دنیاێیدا یان د قیامەتێدا] هات، كارێ وان ب دویماهی هات، و هنگی ئەوێت ل سەر پویچاتیێ و ب دویڤ پویچییێ‌ دكەڤن خوسارەت بوون."},{"id":79,"translation":"79. و خودێیە تەرش و كەوال [حێشتر و پەز و چێل] بۆ هەوە دایی، دا سویاری هندەكان ببن، و ژ هندەكان بخۆن."},{"id":80,"translation":"80. و هندەك فایدەیێت دی ژی بۆ هەوە یێت تێدا هەین [و مە بۆ هەوە یێت دایین]، دا پێ بگەهنە وێ هەوجەیییا د دلێ هەوەدا [كو بارێت هەوە ژ جهەكی ببەنە جهەكێ دی]، و هوین ل سەر وان و ل سەر گەمییان دئێنە هەلگرتن."},{"id":81,"translation":"81. و خودێ نیشانێت [دەستهەلاتدارییا] خۆ نیشا هەوە ددەت، ڤێجا هوین كیژ نیشانا وی ئینكار دكەن، و باوەرییێ پێ نائینن [چو نیشانێت وی نائێنە ئینكاركرن]."},{"id":82,"translation":"82. ئەرێ ما ئەو د ئەردیدا نەگەڕیاینە، دا ببینن كا دویماهییا ئەوێت بەری وان بوو چ؟ ئەو ژ وان پتر بوون و ژ وان ب هێزتر بوون، و ژ وان پتر شوینوار د ئەردیدا هەبوون، ڤێجا ئەوا وان ب دەست خۆڤە ئینایی [ژ هێز و ئاڤاهی، یان مالدارییێ] ئەو ژ ئیزایا خودێ ڕزگار نەكرن [و فایدەی وان نەكر]."},{"id":83,"translation":"83. ڤێجا وەختێ پێغەمبەرێت وان ب موعجیزە و نیشانێت ئاشكەراڤە بۆ وان هاتین، ب وێ زانینێ ئەوا وان هەی د سەردا چۆن [و پویتە نەدانە وێ زانینێ ئەوا پێغەمبەر پێ هاتین، و خەلك لێ ب گۆمان ئێخستن]، و ئەو ئیزایا وان تڕانە پێ دكر دۆرماندۆرێت وان ب خۆ گرتن."},{"id":84,"translation":"84. ڤێجا وەختێ وان ئیزایا مە دیتی، گۆتن: مە باوەری ب خودێ ب تنێ ئینا، و مە باوەری ب وان تشتان نەما ئەوێت مە بۆ خودێ دكرنە هەڤپشك."},{"id":85,"translation":"85. ڤێجا باوەری ئینانا وان فایدەی وان نەكر پشتی ئیزایا مە دیتین، ئەڤە ڕێكا خودێیە د ڕاستا هەمی بەندەیێت ویدا [پشتی ئیزایێ دبینن ژ نوی باوەرییێ بینن، فایدەی وان ناكەت]، و هنگی گاور دێ خوسارەت بن."}]},{"id":41,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (حم) هۆسا دئێتە خواندن (حا، میم)، و ل دۆر ڕاڤەكرنا ڤان ڕەنگە تیپان، بزڤڕە دەستپێكا سۆرەتا بەقەرە."},{"id":2,"translation":"2. ئەڤ قورئانە ژ دەڤ خودایێ دلۆڤان و خودان ڕەحم هاتییە خوارێ."},{"id":3,"translation":"3. كتێبەكە نیشان و ئایەتێت وێ ب درێژی هاتینە ئاشكەراكرن، قورئانەكە ب زمانێ عەرەبییە، ئەوێت دورست تێ دگەهن قەدرێ وێ دزانن.."},{"id":4,"translation":"4. مزگینییە [بۆ مرۆڤێت خودێ] و ئاگەهداركەرە [بۆ دژمنێت خودێ]، بەلێ باراپتر ژ [گاوران] بەرێ خۆ ژێ وەرگێڕان، و گوهێ خۆ نادەنێ."},{"id":5,"translation":"5. و گۆتن: پەردە ل سەر دلێت مەنە، و ئەڤا تو بۆ مە دبێژی ئەم تێ ناگەهین، و گوهێت مە دكەڕن مە های ژێ نینە تو چ دبێژی، و پەردەیەكا د ناڤبەرا مە و تەدا هەی، ڤێجا تو ل سەر دینێ خۆ بە، و ئەم یێت ل سەر دینێ خۆ."},{"id":6,"translation":"6. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەز ژی مرۆڤەكم وەكی هەوە، وەحی بۆ من دئێت كو ب ڕاستی خودایێ هەوە خودایەكێ ب تنێیە، ڤێجا ڕاست ڕێكا وی بگرن و ل سەر بمینن، و داخوازا لێبۆرینێ ژێ بكەن، و ئیزا و نەخۆشی بۆ موشركان بیت."},{"id":7,"translation":"7. ئەوێت باوەری ب دانا زەكاتێ نەیی و باوەری ب ڕۆژا قیامەتێ نەیی."},{"id":8,"translation":"8. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین، خەلاتەكێ بێ ڤەبڕین بۆ وان یێ هەی."},{"id":9,"translation":"9. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەرێ هوین باوەرییێ ب وی [خودایی] نائینن ئەوێ ئەرد د دو ڕۆژاندا چێكری، و هوین هەڤبەران بۆ چێ دكەن؟ ئەو چێكەر، خودانێ جیهانانە."},{"id":10,"translation":"10. و چیایێت بنەجهـ و بلند یێت ئێخستینە د ئەردیدا [دا نەهەژیێت]، و [ب ئاڤ و گل و گیایی و دار و دەرامەت و شینكاتی] یێ ب بەرەكەت ئێخستی، و د چار ڕۆژێت تمامدا، ڕزقێ خەلكێ ئەردی ئەوێت هەوجە دیاركر."},{"id":11,"translation":"11. پاشی بەرێ خۆ دا ئەسمانی و ئەو دویكێل بوو، و گۆتە ئەردی و ئەسمانی هەوە بڤێت و نەڤێت ل دویڤ ئەمرێ من وەرن [كا من چ د ناڤ هەوەدا بۆ مرۆڤان چێ كرییە، دەربێخن] گۆتن: ئەم ب دلخۆشی و بەر ئەمری تە هاتین."},{"id":12,"translation":"12. و خودێ د دو ڕۆژاندا كرنە حەفت ئەسمان، هەر ئەسمانەكی كاروبارێ وی دورست كر، و مە ئەسمانێ دنیایێ ب ستێران خەملاند و پاراست [ژ شەیتانان]، ب ڕاستی ئەڤە تەكبیر و تەقدیرا خودایێ دەستهەلاتدار و زانایە."},{"id":13,"translation":"13. ڤێجا ئەگەر وان بەرێ خۆ [ژ باوەریئینان و هزركرنێ د ڤان چێكریاندا] وەرگێڕا، تو بێژە: ئەڤە من هوین ژ هشكەقێڕییەكێ ترساندن، وەكی وێ هشكەقێڕیێ ئەوا عاد و (ثمود) هنگاڤتین."},{"id":14,"translation":"14. وەختێ پێغەمبەر ژ هەمی ڕەخانڤە بۆ وان هاتین [گۆتینە وان:] ژ خودێ پێڤەتر نەپەرێسن، گۆتن: ئەگەر خودایێ مە ڤیابایە پێغەمبەران بهنێریت، دا ملیاكەتان هنێریت، و ب ڕاستی ئەڤا هوین پێ هاتینە هنارتن، ئەم باوەرییێ پێ نائینین."},{"id":15,"translation":"15. هندی عاد بوون ژ نەهەقی خۆ د ئەردیدا مەزن كرن، و گۆتن: كی ژ مە ب هێزترە؟ ما وان نەددیت، ب ڕاستی ئەو خودایێ ئەو چێ كرین ژ وان ب هێزترە، و وان باوەری ب ئایەت و نیشان و موعجیزەیێت مە نەدئینا."},{"id":16,"translation":"16. ڤێجا مە هوڕەبایەكێ ب سڕ و سەقەم د چەند ڕۆژەكێت كوڕە و ڕەشدا، ب سەر واندا هنارت، دا ئیزایا ڕسواكرن و شەرمزاریێ د ژیانا دنیایێدا بدەینە بەر وان، و ئیزایا ئاخرەتێ ڕسواتر و شەرمزارترە، و هاریكاری ژی بۆ وان نائێتەكرن."},{"id":17,"translation":"17. هندی (ثمود) بوون مە ڕاستەڕێكرن، بەلێ وان گۆمڕایی ب سەر ڕاستەرێیییێ ئێخست [ئانكو گاوری گرتن، و پشتا خۆ دانە باوەرییێ]، و ژ بەر كار و كریارێت خراب ئەوێت وان دكرن، برویسییا ئاگری و ئیزایا ڕسوابوون و شەرمزاریێ ئەو گرتن."},{"id":18,"translation":"18. و ئەوێت باوەری ئینایین و تەقوا خودێ دكرن [ئانكو ژ خودێ دترسیان، و پارێزكارییا وی دكرن]، مە ڕزگار كرن."},{"id":19,"translation":"19. و ڕۆژا نەیارێت خودێ بۆ دۆژەهێ دئێنە كۆمكرن، و ئەوێت بەراهیكێ [دا ژێك نەڤەقەتن] دئێنە ڕاوەستاندن، دا پێكڤە ببنە ئێك ڕێز و یێت دویماهیێ بگەهنە وان."},{"id":20,"translation":"20. ڤێجا گاڤا ل دەڤ ئاگری كۆمبوون [و ڤیان كار و كریارێت خۆ ئینكار بكەن]، گوهێت وان و چاڤێت وان و چەرمێ وان دێ شادەیییێ ل سەر وان كار و كریاران دەن، یێت وان كرین."},{"id":21,"translation":"21. و دێ بێژنە چەرمێ لەشێ خۆ: بۆچی هەوە شادەیی ل سەر مە دا؟ [و ئەم بەڕەڤانییێ ژ هەوە دكەین] دێ بێژن: [نە ب مەیە] خودێ ئەم ب ئەزمان ئێخستین، ئەو خودایێ [ئەڤرۆ] هەمی تشت ب ئەزمان ئێخستین، و ئەوی جارا ئێكێ هوین دابوون، و هەر دێ ب بال ویڤە زڤڕن."},{"id":22,"translation":"22. [وەختێ هەوە گونەهـ دكر] هەوە خۆ ژ گوه و چاڤ و چەرمێ خۆ نەدڤەشارت، هوین ل وێ هزرێ بوون شادەیییێ ل سەر هەوە نادەن [هەوە بەس خۆ ژ مرۆڤان ڤەدشارت]، و هەوە هزر دكر خودێ گەلەك ژ وان كارێت هەوە دكرن، نوزانیت [ژ بەر هندێ هەوە بستەیی د كرنا گونەهاندا دكر]."},{"id":23,"translation":"23. و ئەڤەبوو ئەو هزرا هەوە ژ خودایێ خۆ دكر، و ئەڤێ هزرا خەلەت ئەوا هەوە ژ خودێ دكر، هوین د هیلاك برن و هوین بوونە ژ وان ئەوێت خوسارەت."},{"id":24,"translation":"24. ڤێجا ئەگەر سەبرێ بكێشن ئاگرە جهێ وان، و ئەگەر داخوازا ڕازیبوونێ ژی بكەن، ئەو نە ژ وانە یێت خودێ ژ وان ڕازی بیت، و ئەگەر بخوازن بزڤڕنە دنیایێ دا ژ نوی خودایێ خۆ ڕازی بكەن، زڤڕین بۆ وان نینە [چونكی ڕۆژا قیامەتێ ڕۆژا جزا و خەلاتانە ل سەر كار و كریارێت دنیایێ]."},{"id":25,"translation":"25. و مە هەڤالێت خراب [ژ مرۆڤ و ئەجنەیان] بۆ [موشركێت مەكەهێ] یێت دانایینن، ڤێجا كار و كریارێت وان یێت نوكە و یێت پاشەڕۆژێ بۆ وان خەملاندن، ئیزا بۆ وان واجب بوو، ئەو ژی وەكی ملەتێت بەری خۆ ژ ئەجنە و مرۆڤان، هێژایی ئیزایێ بوون، و ب ڕاستی ئەو یێت خوسارەت بوون."},{"id":26,"translation":"26. و ئەوێت گاور بوویین [ژ خەلكێ مەكەهێ] گۆتن: گوهێ خۆ نەدەنە ڤێ قورئانێ و قەرەبالغێ د بەرڕا بكەن، دا هوین بشێنە وان و وان بێ دەنگ بكەن."},{"id":27,"translation":"27. و ب ڕاستی ئەم دێ ئیزایەكا گران و دژوار دەینە وان ئەوێت گاوربوویین، و ب ڕاستی ئەم دێ ب جزایێ خرابترین كارێ وان [كو گاوری و شركە] وان ئیزادەین."},{"id":28,"translation":"28. ئەڤەیە جزایێ دژمنێت خودێ كو ئاگرە، و هەروهەر دێ تێدا بن، ب ڤێ هاتنە جزاكرن چونكی وان باوەری ب قورئانێ نەدئینا."},{"id":29,"translation":"29. و ئەوێت گاوربوویین گۆتن: خودێوۆ، كا وان هەردووكان، ئەجنە و مرۆڤان ئەوێت ئەم د سەردابرین و گومڕاكرین نیشا مە بدە، دا ئەم وان بكەینە د بن پیێت خۆڤە، و دا ئەو ب بن بكەڤن [و بكەڤنە د بنێ بنێ ئاگریدا]."},{"id":30,"translation":"30. ب ڕاستی ئەوێت گۆتین: خودانێ مە خودێیە، پاشی ل سەر ڤێ مایین و خۆ ڕاگرتین، ملیاكەت [وەختێ مرنێ] دئێنە دەڤ وان [و دبێژنە وان:] نەترسن [ژ تشتێ هوین دێ ب بەرڤەچن]، و ب خەم نەكەڤن [ژ تشتێ هەوە د دنیایێدا ب پاش خۆڤە هێلایی]، و مزگینییا وێ بەحەشتێ ل هەوە بیت ئەوا پەیمان بۆ هەوە پێ هاتی دان."},{"id":31,"translation":"31. ئەم د ژیانا دنیایێ و ئاخرەتێدا هاریكار و سەمیانێت هەوەینە، و تشتێ هەوە بڤێت یێ بۆ هەوە تێدا هەی، و چ بخوازن ژی بۆ هەوە یێ تێدا هەی."},{"id":32,"translation":"32. ئەڤە قەدرگرتنەكە ژ دەڤ خودایێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤان."},{"id":33,"translation":"33. ما ئاخڤتنا كێ ژ یا وی چێترە ئەوێ بەرێ‌ خەلكی ددەتە ڕێكا خودێ‌ و بانگهەلدێرییا ڕێكا وی دكەت، و كار و كریارێت ڕاست و دورست دكەت، و بێژیت: ب ڕاستی ئەز ژ موسلمانانم؟."},{"id":34,"translation":"34. باشی و خرابی وەكی ئێك نابن، خرابییێ‌ ب یا چێتر لادە و نەهێلە، ئەگەر تە ئەڤە كر، هنگی دێ بینی ئەوێ دژمنایی د ناڤبەرا تە و ویدا هەی، دێ وەكی هەڤالەكێ نێزیك و خۆشتڤی لێ ئێت."},{"id":35,"translation":"35. و كەس ناگەهیتە ڤێ پلەیێ [كو شوینا خرابییێ باشییێ بكەت]، ئەو نەبن ئەوێت سەبركێش، و كەس وەناكەت، خودان خێرەكێ مەزن نەبیت."},{"id":36,"translation":"36. و هەر وەختێ ئاوازەك ژ شەیتانی بگەهیتە تە، تو خۆ ب خودێ بپارێزە، ب ڕاستی ئەو یێ گوهدێر و زانایە."},{"id":37,"translation":"37. ژ نیشانێت مەزناتی و شیانا خودێ شەڤ و ڕۆژ، و ڕۆژ و هەیڤن، سوجدەیێ نە بۆ ڕۆژێ ببەن و نە بۆ هەیڤێ، و سوجدەیێ بۆ وی خودایی ببەن یێ ئەو دایین و ئەو چێكرین، ئەگەر هوین ڕاست وی ب تنێ دپەرێسن."},{"id":38,"translation":"38. و ئەگەر وان خۆ مەزن كر [و خۆ ب سەر پەرستنا خودێ ئێخستن]، ئەوێت ل دەڤ خودایێ تە [كو ملیاكەتن] شەڤ و ڕۆژ تەسبیحا خودێ دكەن وژ كێماسییان پاقژ دكەن و ناوەستن."},{"id":39,"translation":"39. و ژ نیشانێت [ژێهاتنا] خودێ [ل سەر ساخكرنا پشتی مرنێ] ئەوە دێ تو ئەردی هشك بینی، گاڤا خودێ باران ل سەر باراند گژ دبیت و دبزڤیت و پف و بلند دبیت، ب ڕاستی ئەوێ ئەردێ مری زێندی كری، هەر ئەو دێ مرییان زێندی كەتەڤە، ب ڕاستی ئەو ل سەر كرنا هەمی تشتان یێ دەستهەلاتدارە."},{"id":40,"translation":"40. ب ڕاستی ئەوێت ئایەتێت مە دگوهۆڕن [و دەستكاریێ تێدا دكەن]، ئەو ل بەر مە بەرزە نابن، ئەرێ ما كیژ چێترە ئەوێ ملیاكەت دهاڤێژنە ناڤ ئاگری، یان ژی ئەوێ ڕۆژا قیامەتێ ئێمن دئێت، هەوە چ دڤێت بكەن، ب ڕاستی تشتێ هوین دكەن خودێ پێ ئاگەهە."},{"id":41,"translation":"41. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ب قورئانێ نەئینایین دەمێ بۆ وان هاتی [ئەو دێ جزایێ گاوری و باوەری نەئینانا خۆ وەرگرن]، و ب ڕاستی ئەڤ قورئانە كتێبەكا ب ڕێز و بێ وێنە و پارستییە."},{"id":42,"translation":"42. گوهۆڕین ب چو ڕەنگان ناگەهیتێ، و چوجا پویچ نابیت [و یا پارستییە ژ كێمكرن و زێدەكرنێ، و پشتی وێ ژی چو كتێب نائێن، وێ پویچ بكەن]، چونكی ئەو ژ دەڤ خودایێ كاربنەجهـ، و شایی گەلە پەسنێ، یا هاتییە خوارێ."},{"id":43,"translation":"43. ئەو چو د ڕاستا تەدا نابێژن، ئەگەر د ڕاستا پێغەمبەرێت بەری تە ژی دا نەهاتبیتە گۆتن [یان دێ بێژن تو یێ دینی، یان دێ بێژن سێربەندی، یان دێ بێژن درەوینی]، ب ڕاستی خودایێ تە خودانێ لێبۆرینێیە [بۆ خودان باوەران]، و خودانێ ئیزایا گران و دژوارە [بۆ گاوران]، [ڤێجا خۆ بهێلە ب هیڤییا ویڤە]."},{"id":44,"translation":"44. و ئەگەر مە ئەڤ قورئانە ب ئەزمانەكێ بیانی [ئەعجەمی] ئینابایە خوارێ، دا بێژن بلا ئایەتێت وێ ب ئەزمانەكی هاتبانە دیاركرن، ئەم تێگەهشتباینە [و دا بێژن] قورئانا بیانی و پێغەمبەرێ عەرەب چاوا دكەڤنە بەرێك؟! بێژە: ئەڤ قورئانە بۆ وان ئەوێت باوەری ئینایین ڕاستەڕێیی و دەرمانە، و ئەوێت باوەرییێ پێ نەئینن گوهێت وان بۆ بهیستنا قورئانێ دكەڕن، و قورئان ل سەر وان تاریاتی و كۆرەیییە، ئەڤە [ئەوێت ژ قورئانێ بێ باوەر] د وەسانە هەروەكی ژ جهەكی دویر دئێنە گازیكرن [نە گازییێ‌ گولێ دبن، و نە تێ دگەهن، ژ بەر هندێ ل دویڤ ناچن]."},{"id":45,"translation":"45. و مە تەورات بۆ مووسایی ئینا، و ئەو ل سەر ژێك جودابوون [د ناڤبەرا ڕاست دانانا وێ و درەو دانانا وێدا، هەروەكی ملەتێ تە د ڕاستا قورئانێدا كری] و ئەگەر ژ بەر فەرمانا خودێ نەبایە كو وان پێكڤە ئیزا نادەت، دا حوكمی و دادوەریێ د ناڤبەرا واندا كەت [ئانكو دا زوی ئیزایێ بۆ وان ئینیت، ئەوێت قورئانێ درەو ددانن]، و ب ڕاستی ئەو ل قورئانێ ب شك و گۆمانن."},{"id":46,"translation":"46. ب ڕاستی هەر كەسێ باشییێ بكەت بۆ خۆ دكەت، و هەر كەسێ خرابییێ دكەت ل خۆ دكەت، و خودایێ تە ستەمێ ل بەندەیان ناكەت [كەس بێ گونەهـ نائێتە ئیزادان]."},{"id":47,"translation":"47. زانینا وەختێ هاتنا ڕۆژا قیامەتێ [كا دێ كەنگی ئێت] ل دەڤ خودێ ب تنێیە، و نینە فێقی ژ پشكۆژكان دەركەڤیت، و نینە مێ گرانە ببیت و بارێ خۆ دانیت، ئەگەر ب زانین و ئاگەهدارییا خودێ نەبیت. و ڕۆژا [خودێ] گازی وان دكەت: كانێ ئەو هەڤپشكێت هەوە، بۆ من ددانان؟ [بلا بەڕەڤانییێ ژ هەوە بكەن، یان ئیزایێ ژ هەوە بدەنە پاش] دێ بێژن: ئەڤە مە ڕاستی گۆت، ب ڕاستی ئەڤرۆ كەس د ناڤ مەدا نینە، شادەیییێ بدەت كو ئەو بۆ تە هەڤپشكن."},{"id":48,"translation":"48. و ئەوێت وان د دنیایێدا دپەرستن ل وان بەرزەبوون، و ئێقین و باوەریكا بێ‌ گۆمان بۆ وان چێ بوو ئەڤرۆ وان ڕەڤین ژ ئاگری نینە."},{"id":49,"translation":"49. مرۆڤ ب دوعایا خێرێڤە ناوەستیت [و ناهێلیت، هەر دێ دوعایان ژ خودێ كەت، بەرفرەهییێ بدەتێ و ڕێكێت ژیانێ ل بەر ب ساناهی بێخیت]، و ئەگەر نەخۆشی و تەنگاڤی گەهشتێ، دێ ژ خێرێ بێ هیڤی بیت، و دێ ژ دلۆڤانییا خودێ بێ ئومێد بیت."},{"id":50,"translation":"50. و ئەگەر مە ژ دەڤ خۆ كەرەم و نیعمەتەك دایێ، پشتی نەخۆشی و تەنگاڤی گەهشتیێ، دێ بێژیت: ئەڤە هەقێ منە و ئەز هەژیمە [و دێ ژ بیركەت ئەڤە جەڕباندنە]، و ئەز باوەر ناكەم قیامەت دێ ڕابیت [و ئەگەر ڕابیت ژی] و ئەز ب بال خودێڤە زڤڕیم، ب ڕاستی من خەلاتەكێ باش یێ ل دەڤ هەی [كا چاوا خودێ كەرەم د دنیایێدا د گەل من كرییە، ل ئاخرەتێ ژی ئەگەر هەبیت دێ وەسا د گەل من كەت]، ب سویند ئەم دێ ئەوێت گاوربوویین ب وان كار و كریاران ئاگەهداركەین ئەوێت وان كرین، و ب سویند ئەم دێ ئیزایەكا مەزن و گران دەینە بەر وان."},{"id":51,"translation":"51. و ئەگەر مە نیعمەت د گەل مرۆڤی كرن، دێ ڕوییێ خۆ [ژ سوپاسیێ] وەرگێڕیت و دێ خۆ مەزن كەت ل سەر ئەمرێ خودێ، و ئەگەر نەخۆشی و تەنگاڤی گەهشتێ، دێ دەست ب دوعایێت درێژ كەت."},{"id":52,"translation":"52. [هەی موحەممەد] بێژە: كا بێژنە من [دێ حالێ هەوە چ بیت] ئەگەر ئەڤ قورئانە ژ دەڤ خودێ هاتبیت و هوین باوەرییێ پێ نەئینن، كی ژ وی گومڕاتر و ڕێبەرزەترە ئەوێ [هۆسا] د دژمنایی و ڕكمانەكا دویردا دژیت."},{"id":53,"translation":"53. نێزیك، نەدویر ئەم دێ بەلگە و نیشانێت [ئێكینی و شیانا] خۆ بۆ وان د ئەرد و ئەسماناندا و د وان ب خۆدا ژی ئاشكەرا كەین، دا بۆ وان ئاشكەرا ببیت كو ب ڕاستی ئەڤە (ئەڤ قورئانە و یێ ئینایییە خوارێ، و یێ بۆ هاتی كو پێغەمبەرە) ڕاستە، ئەرێ ما ئەڤە نە بەسی وانە كو خودایێ تە ل سەر هەمی تشتان حازر و شاهدە [ئانكو ما شادەیییا خودایێ تە، ب ڕاستییا تە و ڕاستییا قورئانا بۆ تە هاتی، نە بەسی وانە]."},{"id":54,"translation":"54. هشیار بن، ب ڕاستی ئەو ل ڕۆژا قیامەتێ ب گۆمانن، هشیار بن خودێ هویر و گرێت هەمی تشتان دزانیت، و چو ل بەر بەرزە نابیت."}]},{"id":42,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (حم) هۆسا دئێتە خواندن (حا، میم)."},{"id":2,"translation":"2. (عسق) هۆسا دئێتە خواندن (عەین، سین، قاف) و ل دۆر ڕاڤەكرنا ڤان ڕەنگە تیپان، ل دەستپێكا سۆرەتا بەقەرە بزڤڕە."},{"id":3,"translation":"3. هۆسا وەكی ڤێ سۆرەتێ خودایێ سەردەست و كاربنەجهـ، وەحییێ بۆ تە و پێغەمبەرێت بەری تە دهنێریت."},{"id":4,"translation":"4. هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی یێ وییە، و ئەو یێ بلند و مەزنە."},{"id":5,"translation":"5. نێزیكە [هەر حەفت] ئەسمان [ژ بەر مەزناتییا خودێ، و ژ بەر كرێتییا ئاخڤتنا ئەو د دەرهەقێ خودێدا دكەن] ل سەرێك شەق شەق ببن، و ملیاكەت پەسنا خودایێ خۆ دكەن و وی ژ كێماسییان پاقژ دكەن، و داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بۆ ئەوێت د ئەردیدا، دكەن، بزانن ب ڕاستی خودێیە گونەهـ ژێبەر و دلۆڤان."},{"id":6,"translation":"6. و ئەوێت شوینا خودێ هەڤپشك و بوت گرتین [و دپەرێسن]، خودێ ل سەر كار و كریارێت وان زێرەڤانە، و كار و كریارێت وان نە د دەست تەدانە."},{"id":7,"translation":"7. و هۆسا مە قورئان ب ئەزمانێ عەرەبی بۆ تە ئینا خوارێ، دا تو خەلكێ مەكەهێ و دەوروبەرێت وێ پێ ئاگەهدار بكەی و بترسینی، و دا وان ژ ڕۆژا قیامەتێ و كۆمبوونێ، كو چو گۆمان تێدا نینە، بترسینی [وێ ڕۆژێ خەلك دێ بنە دو جوین]، جوینەك دێ چیتە بەحەشتێ و جوینەك دێ چیتە دۆژەهێ."},{"id":8,"translation":"8. و ئەگەر خودێ ڤیابایە، دا وان كەتە ئێك دین، بەلێ یێ وی بڤێت دێ كەتە د ناڤ دلۆڤانییا خۆدا، و ستەمكاران چو دۆست و هاریكار نینن."},{"id":9,"translation":"9. ئەو غەیری خودێ بۆ خۆ دكەنە سەمیان و پشتەڤان؟! و سەمیان و پشتەڤان بەس خودێیە و ئەوە مرییان زێندی دكەت، و ئەو ل سەر هەمی تشتان یێ دەستهەلاتدارە."},{"id":10,"translation":"10. و هەر تشتەكێ هوین ل سەر ژێك جودا ببن [ژ كاروبارێت دینی]، حوكمێ وی یێ ل دەڤ خودێ، ڤێجا بۆ حوكمێ وی ل خودێ بزڤڕن، ئەڤ خودێیە [ئەڤێ حوكمێ هەر تشتەكی ل دەڤ] خودایێ منە، من پشتا خۆ ب وی گرێدا، و د هەمی كاروبارێت خۆدا دێ ل وی زڤڕم."},{"id":11,"translation":"11. ئەو چێكەرێ‌ ئەرد و ئەسمانانە، ژ هەوە ب خۆ، بۆ هەوە هەڤسەر یێت داین، و ژ تەرشان ژی نێر و مێ‌ یێت داین هەوە پێ‌ زێدە دكەت، چو تشت وەكی خودێ‌ [د كاروبار و سالۆخەتاندا] نینە، و ئەو یێ‌ گوهدێر و بینەرە."},{"id":12,"translation":"12. كلیل و خزینەیێت ئەرد و ئەسمانان یێت خودێنە، یێ بڤێت دێ ڕزقی لێ بەرفرەهـ كەت، و یێ بڤێت دێ لێ بەرتەنگ كەت، ب ڕاستی ئەو هەمی تشتی دزانیت، و تشتەك ل بەر بەرزە نابیت."},{"id":13,"translation":"13. [گەلی موسلمانان] خودێ ئەو دین دا هەوە ئەوێ ئەمرێ نووحی پێ هاتییە كرن، و ئەوێ مە بۆ تە ب وەحی هنارتی و ئەوێ مە ئەمرێ ئیبراهیم و مووسا و عیسایی پێ كری [هەر ئێكە] دینێ تەوحیدێیە و ئێكتاپەرستییێیە، بگرن و بپارێزن، و ل سەر ژێك جودا نەبن [كو كار ب هندەكێ بكەن، و هندەكێ بهێلن]، و ئەوێ هوین هەڤپشك چێكەران بۆ گازی دكەن [كو دینێ تەوحیدێیە] ل سەر وان یێ گرانە، و هەر كەسێ خودێ بۆ ئێكینییا خۆ بڤێت، ڤی دینی بۆ دهەلبژێریت، و هەر كەسێ ب تۆبەیێ ب بال خودێڤە بزڤڕیت، خودێ وی ڕاستەرێ دكەت."},{"id":14,"translation":"14. و [ملەتێت خودان دینێت بەرێ] هنگێ جودایی و ژێكڤەبوون كەڤتە د ناڤبەرا واندا پشتی زانین و نیشانێت ئاشكەرا ژ پێغەمبەرێت وان بۆ وان هاتین، ئەڤە ژی ژ بەر زكڕەشییا وان، و ئەگەر ژ بەر وێ فەرمانا خودێ نەبایە كو ئیزادانا وان دێ ئێتە پاشئێخستن هەتا دەمەكێ دەستنیشانكری، خودێ دا وان د هیلاك بەت و ئەو نەدهێلان، و ب ڕاستی ئەوێت پشتی ملەتێت خۆ بوویینە وێرسێت كتێبێ [جوهی و فەلە، هەڤچەرخێت پێغەمبەری] د ڕاستا قورئانێدا یان د ڕاستا پێغەمبەریدا یێت د شك و گۆمانێدا."},{"id":15,"translation":"15. ڤێجا ژ بەر ڤێ ژێكڤەبوون و ژێكجوداهییا وان، تو داخوازا ئێكینییا خودێ بكە و خۆ ل سەر بگرە و ل سەر بەردەوام بە وەكی ئەمرێ تە پێ هاتییە كرن، و ب دویڤ دلخوازییێت وان نەكەڤە، و بێژە: هەر كتێبەكا خودێ ئینایییە خوارێ من باوەری یا پێ هەی، و ئەمرێ من یێ هاتییە كرن ئەز عەدالەتێ د ناڤبەرا هەوەدا بكەم و غەدرێ نەكەم [ئەگەر هوین حوكمێ خۆ بیننە دەڤ من] خودێ خودانێ مەیە و خودانێ هەوەیە ژی، جزایێ كار و كریارێت مە بۆ مەیە و جزایێ كاروبارێت هەوە بۆ هەوەیە، جڕەبڕ د ناڤبەرا مە و هەوەدا نەما [چو نیشان و بەلگە نینن نەهاتینە گۆتن و هەقی ئاشكەرابوو]. خودێ دێ [ڕۆژا قیامەتێ] مە پێكڤە كۆمكەت، دویماهیك و زڤڕینا مە هەر ب بال ویڤەیە [هەر ئێكی ل دویڤ كارێ وی دێ جزاكەت و خەلات كەت]."},{"id":16,"translation":"16. و ئەوێت جڕەبڕێ د ڕاستا دینێ خودێدا دكەن پشتی خەلك ب بەرڤە هاتی و گرتی، هەجەتا (بەلگە و نیشانا) وان ل دەڤ خودایێ وان یا پویچ و چۆیییە، و غەزەب و كەربا خودێ ل سەر وان بیت، و ئیزایەكا دژوار بۆ وان یا هەی."},{"id":17,"translation":"17. خودێ كتێب یێت هنارتین دا هەقییێ بنەجهـ بكەن، و ترازی و داد ژی یێت هنارتین [دا مرۆڤ د هەمی كاروبارێت خۆدا ب دادوەریێ ڕابن]، و ما تو چ دزانی، بەلكی ڕۆژا قیامەتێ یا نێزیك بیت."},{"id":18,"translation":"18. ئەوێت باوەری ب قیامەتێ نەی لەزێ ل هاتنا وێ دكەن [هەر ژ تڕانەپێكرن و باوەری پێ نەئینان]، و ئەوێت باوەری ب ڕۆژا قیامەتێ هەین ژێ دترسن، و دزانن ڕاستە و بێ شكە هەر دێ ئێت، بزانن ب ڕاستی ئەوێت جڕەبڕێ ل سەر هاتنا ڕۆژا قیامەتێ‌ دكەن و لێ ب شك دكەڤن، ئەو یێت د بەرزەبوونەكا كویر و دویردا."},{"id":19,"translation":"19. خودێ زێدە یێ ب ڕەحم و ب كەرەمە د گەل بەندەیێت خۆ [هەر چەندە گونەهكارن ژی]، و هەر كەسێ بڤێت ڕزقێ وی بەرفرەهـ ددەتێ، و ئەوە یێ ب هێز و سەردەست و خودان دەستهەلات."},{"id":20,"translation":"20. هەر كەسێ ب كار و كریارێت خۆ خێرا ئاخرەتێ و خۆشییێت وێ بڤێن، ئەم دێ خێرا وێ بۆ زێدەكەین [هەر خێرەك ب دەهـ خێران]، و هەر كەسێ ب كار و كریارێت خۆ خۆشییا دنیایێ بڤێت، ئەم دێ [هند] دەینێ [هندی مە بۆ نڤێسی]، و وی ل ئاخرەتێ چو بار و پشك ژ خێرا كار و كریارێت خۆ نابن."},{"id":21,"translation":"21. ئەرێ وان هەڤپشك هەنە، بۆ وان، ئەو دین دانایە، ئەوێ خودێ ئاگەهـ ژێ نەی و دەستویری پێ نەدایی؟ و ئەگەر ژ بەر هندێ نەبایە كو خودێ حوكمێ پاشئێخستنا ئیزایا وان بۆ ڕۆژا قیامەتێ یێ دایی، دا نوكە حوكمی د ناڤبەرا موشرك و موسلماناندا كەت، و دا لەزێ ل ئیزایا وان كەت، و دا ب دویماهیك ئێن، و ب ڕاستی ستەمكاران ئیزایەكا دژوار یا هەی."},{"id":22,"translation":"22. [ڕۆژا قیامەتێ] دێ ستەمكاران بینی ژ بەر كار و كریارێت خۆ دترسن و دلەرزن، و ئەو [ڕۆژ كو ڕۆژا قیامەتێیە] دێ هەر ب سەر واندا ئێت [بترسن یان نەترسن]، و ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین یێت د ناڤ مێرگێت بەحەشتێدا، و وان چ بڤێت بۆ وان ل دەڤ خودایێ وان یێ هەی، و ئەڤەیە كەرەما مەزن."},{"id":23,"translation":"23. ئەڤە ئەوە یا خودێ مزگینییێ پێ ددەتە بەندەیێت خۆ، یێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین، و [هەی موحەممەد] بێژە ئەز چو كرێیان بەرانبەری گەهاندنا ڤێ پەیامێ ژ هەوە ناخوازم، حەژێكرنا مرۆڤانییێ نەبیت [تشتێ ئەز ژ هەوە دخوازم ئەوە هوین ئەزیەتا من نەكەن، ژ بەر وێ مرۆڤانییا د ناڤبەرا من و هەوەدا]، و هەر كەسێ باشییەكێ بكەت ئەم دێ باشییا وی بۆ زێدەكەین، ب ڕاستی خودێ زێدە گونەهـ ژێبەر و شوكور وەرگرە."},{"id":24,"translation":"24. ئەرێ ئەو (قورەیشی) دبێژن: [موحەممەدی] ئەڤ قورئانە ژ دەڤ خۆ ئینای و ژ درەو ب بال خودێڤە لێ ددەت، و ئەگەر تە ل بەر بایە تو تشتەكی ژ درەو ب بال خودێڤە لێ بدەی، خودێ دا دلێ تە مۆركەت ئەگەر ڤیابایە، و چو تشت نەدما ل بیرا تە، و چو تشت ل سەر دلێ تە نەدهێلا، و [خودێ] پویچییێ‌ ڕادكەت و ژێ دبەت، و هەقییێ كو ئیسلامە ب ئاخڤتنێت خۆ یێت ب وەحی بۆ پێغەمبەرێ خۆ هنارتین [كو قورئانە] دیار و بنەجهـ دكەت. ب ڕاستی خودێ ژ تشتێ د سینگ و دلاندا ڤەشارتی ب ئاگەهە."},{"id":25,"translation":"25. و ئەوە تۆبەیێ ژ بەندەیێت خۆ وەردگریت، و ل گونەهێت وان دبۆریت و یا هوین دكەن دزانیت."},{"id":26,"translation":"26. و دوعایێت وان ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین قەبویل دكەت، و ژ كەرەما خۆ ژ داخوازا وان زێدەتر ددەتە وان، و ئیزایەكا دژوار بۆ گاوران یا هەی."},{"id":27,"translation":"27. و ئەگەر خودێ ڕزقێ هەمی بەندەیێت خۆ بەرفرەهـ كربایە [و هەمی زەنگین و بێ منەت كربانە]، دا هەمی د ئەردیدا د سەرداچن، و دا خۆ مەزن كەن، بەلێ ل قایدەیا (قەدارا) وی دڤێت ڕزقی دئینیتە خوارێ، ب ڕاستی ئەو ل بەندەیێت خۆ شارەزا و ب ئاگەهە."},{"id":28,"translation":"28. و ئەوە بارانێ [وەختێ هەوجەیییێ] دئینیتە خوارێ، پشتی بەندەیێت وی ژ هاتنا وێ بێ هیڤی بوویین ، و دلۆڤانییا خۆ [خێر و بێرێت بارانێ] بەلاڤ دكەت، ب ڕاستی ئەوە سەمیانێ، شایی پەسن و سوپاسیێ."},{"id":29,"translation":"29. و ژ نیشان و بەلگەیێت [مەزناتییا] وی چێكرنا ئەرد و ئەسمانان و هندی خودان ڕوحێت تێدا بەلاڤ كرین، و ئەو ل سەر كۆمكرنا وان ئەگەر بڤێت یێ پێڤەهاتییە."},{"id":30,"translation":"30. هەر نەخۆشییەكا بگەهیتە هەوە ژ بەر وان كار و كریارانە یێت هەوە كرین، و ل گەلەك گونەهان ژی دبۆریت [جزایی بۆ نادانیت]."},{"id":31,"translation":"31. [گەلی مرۆڤان] هوین نەشێن خودێ نەچار بكەن د ئەردیدا، كو هەوە ئیزانەدەت، و ژ بلی خودێ هەوە چو هاریكار و پشتەڤان نینن."},{"id":32,"translation":"32. و ژ نیشانێت [مەزناتی و دەستهەلاتدارییا] وی، چۆن و هاتنا گەمییێت وەكی چیایانە د دەریایێدا."},{"id":33,"translation":"33. ئەگەر خودێ بڤێت دێ بای ڕاوەستینیت، ڤێجا گەمی دێ د دەریایێدا میننە ڕاوەستیای، ب ڕاستی ئەڤە [ئینان و برنا گەمییان] نیشان و بەلگەنە [ل سەر شیان و دەستهەلاتدارییا خودێ] بۆ هەر ئێكێ زێدە سەبركێش و زێدە شوكوردار."},{"id":34,"translation":"34. یان ژی [ئەگەر بڤێت دێ هوڕەبایەكێ دژوار ب سەر واندا ئینیت] ژ بەر كار و كریارێت وان كرین دێ وان د هیلاك بەت، و ل گەلەك گونەهێت وان دبۆریت [و ب گونەهێت وان ل وان ناگریت، و وان ژ گەلەك نەخۆشییان قورتال دكەت]."},{"id":35,"translation":"35. دا ئەوێت گەنگەشە و جڕەبڕێ د ئایەتێت مەدا دكەن، بزانن ئەو ژ ئیزایا مە قورتال نابن."},{"id":36,"translation":"36. و هەر تشتەكێ خودێ دایییە هەوە ژ پەرتال و خەملا ژیانا دنیایێیە، و تشتێ ل دەڤ خودێ هەی چێتر و ب دۆمترە، بۆ وان ئەوێت باوەری ئینایین و پشتا خۆ ب خودایێ خۆ گەرم كرین."},{"id":37,"translation":"37. و [ئەوێت باوەری ئینایین ئەون] ئەوێت خۆ ژ گونەهێت مەزن و زێدە كرێت دویر دئێخن، و ئەگەر كەربێت وان ژ ئێكی ڤەبوون لێ دبۆرن."},{"id":38,"translation":"38. و ئەوێت ل دویڤ ئەمرێ خودایێ خۆ هاتین، و نڤێژ بەردەوام و ب ڕەنگێ پێدڤی كرین، و كاروبارێ وان [دناڤبەرا هەڤدا] مشێورەتكرنە، و ژ ڕزقێ مە دایییە وان [د ڕێكا خودێدا] ددەن."},{"id":39,"translation":"39. و ئەوێت ئەگەر ستەم لێ هاتەكرن [ژ نەهەقی]، تۆلێت خۆ ل وی ڤەدكەن یێ ستەم ل وان كری، و تەعدایییێ‌ ناكەن [دڤێت موسلمان یێ شكەستی و بێچارە نەبیت بەرامبەر زۆردارییێ‌ و ئازاكرنا وی ژ هێزكارییێ‌ بیت]."},{"id":40,"translation":"40. و جزایێ خرابییێ خرابییەكا وەكی وێیە، و هەر كەسێ ل وی ببۆریت [ئەوێ خرابی د گەل كری] و ناڤبەرا خۆ و وی خۆش بكەت، دێ‌ خودێ‌ خەلاتێ وی دەتێ، ب ڕاستی خودێ حەژ ستەمكاران ناكەت."},{"id":41,"translation":"41. و یێ تۆلا خۆ ڤەكەت [بێ زێدەیی] پشتی ستەم لێ هاتییە كرن، ڤێجا ئەڤان چو ڕێكێت لێگرتن و لۆمەیان ناچنێ."},{"id":42,"translation":"42. ئەو دێ بەر لۆمە و لۆمەدار بن ئەوێت زۆرداریێ ل خەلكی دكەن، و ژ نەهەقی خۆ د ئەردیدا مەزن دكەن، و خرابی و دەستدرێژیێ تێدا ل سەر جان و مالێ خەلكی دكەن، ئەڤان ئیزایەكا ب ژان و دژوار بۆ وانە [ڕۆژا قیامەتێ]."},{"id":43,"translation":"43. و یێ سەبرێ [ل سەر زولمێ] بكێشیت، و [ل زۆردارێ خۆ] ببۆریت، ئەڤە [سەبركێشان و لێبۆرین] ژ وان كارانە یێت كو دڤێت مرۆڤ ل سەر یێ هشیار و ڕژد بیت."},{"id":44,"translation":"44. و هەر كەسێ خودێ وی گومڕا و ڕێبەرزە بكەت، نێ وی پشتی خودێ كەس نینە، خۆ لێ بكەتە خودان و وی ڕاستەڕێ بكەت، و دێ بینی گاڤا ستەمكار [ڕۆژا قیامەتێ] ئیزایێ دبینن، دێ بێژن: ئەرێ ڕێكەكا زڤڕینێ [بۆ دنیایێ] هەیە."},{"id":45,"translation":"45. و دێ وان بینی بەر ب دۆژەهێڤە دئێنە ئاژۆتن، و ب ترس ژ ڕسوایی و شەرمزاری ب ڕەخەكێ چاڤی و بنڤەبنڤە چاڤگێڕیێ دكەن، و ئەوێت باوەری ئینایین [پشتی چۆینە بەحەشتێ و دیتین كا چ ب سەرێ گاوران هات] دبێژن: ب ڕاستی خوسارەت ئەون ئەوێت ڕۆژا قیامەتێ ژ خۆ و كەس و كارێت خۆ بوویین، بزانن ب ڕاستی ستەمكار یێت د ئیزایەكا بەردەوامدا [نە ب دویماهیك دئێت و نە ژێ دەردكەڤن]."},{"id":46,"translation":"46. و وان ژ بلی خودێ چو هاریكار نەبوون هاریكارییا‏ وان بكەن [و ئیزایا خودێ ژ وان بدەنە پاش]، و هەر كەسێ خودێ وی گومڕا و ڕێبەرزە بكەت، نێ ڕێكا ڕزگاربوونێ بۆ نینە."},{"id":47,"translation":"47. [گەلی مرۆڤان] بەرسڤا خودایێ خۆ بدەن [ئانكو ب لەز گوهدارییا خودایێ خۆ بكەن، و ل بەر ئەمرێ وی ڕاوەستن]، بەری ڕۆژەك بێت كەس نەشێت ڤەگێڕیت، و وەلێ بكەت كو خودێ نەئینیت، د وێ ڕۆژێدا [كو ڕۆژا قیامەتێیە] نە چو پارێزەر [ژ ئیزایا خودێ] هەوە هەنە، و نە ئێك هەیە ئینكارا وێ ئیزایێ بكەت [ئەوا ب سەرێ هەوە دئێت، چونكی هوین دێ زانن ب دورستی هوین هێژایی وێ ئیزایێنە]."},{"id":48,"translation":"48. ڤێجا ئەگەر وان ڕوییێ خۆ وەرگێڕا [و ل دویڤ ئەمرێ خودێ نەهاتن و باوەری نەئینان، خەمێ نەخۆ]، نێ مە تو نەهنارتی تو ل سەر وان پارێزكار بی [ب كۆتەكی بەرێ وان بدەیە باوەرییێ] و ژ گەهاندنا پەیاما خودێ پێڤەتر چو یێ دی ل سەر تە نینە، و ئەگەر ئەم ژ بەرێ خۆڤە نیعمەت و كەرەمەكێ بدەینە مرۆڤی پێ كەیفخۆش دبیت [بەتەر دبیت]، و ئەگەر نەخۆشییەك ژ بەر ئەوا وان كری بگەهیتە وان، ڤێجا قەنجییێت بەری نوكە مە د گەل مرۆڤی كرین، ژ بیرا خۆ دبەت."},{"id":49,"translation":"49. خودانی و فەرماندارییا ئەرد و ئەسمانان یا خودێیە، چ بڤێت چێ دكەت، یێ بڤێت دێ كچان دەتێ و یێ بڤێت دێ كوڕان دەتێ."},{"id":50,"translation":"50. یان ژی دێ كوڕ و كچان پێكڤە دەتێ، هەچیێ وی بڤێت ژی دێ خرش كەت [نە كوڕ دبن و نە كچ..]، ب ڕاستی ئەو یێ زێدە زانا و خودان شیانە."},{"id":51,"translation":"51. و نینە مرۆڤەك خودێ د گەل باخڤیت، ب ڕێكا وەحییێ [ئیلهامێ] نەبیت [هەروەكی خودێ ئیلهام دایییە دەیكا مووسایی، و كرییە د دلێ وێدا كوڕێ خۆ بدانیتە د سندۆقەكێدا، و باڤێژیتە د دەریایێدا]، یان ژی ل پشت پەردەیەكێ [هەروەكی خودێ د گەل مووسایی ئاخڤتی و گوه ل ئاخڤتنا خودێ بوویی، بێی خودێ ببینیت] یان ژی قاسدەكی [ژ ملیاكەتان] بۆ بهنێریت، ڤێجا [ئەو ملیاكەت] ب ئەمرێ خودێ چ یا خودێ بڤێت بۆ وی مرۆڤی ب وەحی بینیت، ب ڕاستی خودێ یێ بلند و كاربنەجهە."},{"id":52,"translation":"52. و كا چاوا مە وەحی بۆ پێغەمبەرێت دی هنارتییە، وەسا مە ب ئەمرێ خۆ قورئان بۆ تە ب وەحی هنارت، و تە [هەی موحەممەد بەری هاتنا وەحییێ] نەدزانی قورئان چییە و باوەری چییە، بەلێ مە قورئان یا كرییە ڕۆناهییەكا وەسا، هەچیێ مە بڤێت ژ بەندەیێت خۆ ئەم ب وێ ڕۆناهییێ ڕاستەڕێ دكەین، و ب ڕاستی تو [هەی موحەممەد] خەلكی بۆ ڕێكا ڕاست [و دینێ دورست] ڕاستەڕێ دكەی."},{"id":53,"translation":"53. ڕێكا خودایێ هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی یێ وی، و بزانن هەمی كاروبار ب بال خودێڤە دزڤڕن."}]},{"id":43,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (حم) هۆسا دئێتە خواندن (حا، میم)، و ل دۆر ڕاڤەكرنا ڤان ڕەنگە تیپان، ل دەستپێكا سۆرەتا بەقەرە بزڤڕە."},{"id":2,"translation":"2. سویند ب قورئانا ڕۆنكەر."},{"id":3,"translation":"3. ب ڕاستی مە ئەڤ قورئانە ب ئەزمانێ عەرەبی یا ئینایییە خوارێ، دا هوین تێ بگەهن."},{"id":4,"translation":"4. و ب ڕاستی ئەو د دەپێ پاراستیدا ل دەڤ مە، كتێبەكا ب ڕێز و ڕویمەت و حەكیمە [ئانكو ئایەتێت وێ ب ڕێك و پێك و موكوم هاتینە داڕێتن]."},{"id":5,"translation":"5. ڤێجا ما چونكی هوین ملەتەكێ زێدە خرابن، ئەم دەستا ژ هەوە بەردەین و هەوە ب قورئانێ شیرەت نەكەین؟!."},{"id":6,"translation":"6. و مە چەند پێغەمبەر بۆ ملەتێت بەرێ هنارتینە؟ [ئانكو مە گەلەك پێغەمبەر بۆ وان هنارتن]."},{"id":7,"translation":"7. و چو پێغەمبەر بۆ وان نەدهاتن، ئەگەر وان تڕانە پێ نەكربانە."},{"id":8,"translation":"8. ڤێجا ئەوێت ژ وان هەمییان ب هێزتر مە د هیلاك برن، و سەرهاتییا وان گەلەك جاران د قورئانێدا یا هاتی [ئانكو هەوە دەنگ و باسێت وان یێت زانین، ڤێجا هشیاری دویماهیكا وان بن ئەو ب سەرێ‌ هەوە نەئێت یا ب سەرێ‌ وان هاتی]."},{"id":9,"translation":"9. و ئەگەر تو پسیارا وان بكەی: كێ ئەرد و ئەسمان چێ كرینە، دێ بێژن: خودایێ سەردەست و زانا یێت چێ كرین."},{"id":10,"translation":"10. ئەوێ ئەرد بۆ هەوە خۆشكری و ڕائێخستی، و بۆ ژیانا هەوە بەرهەڤكری و ڕێك بۆ هەوە كرینە تێدا، دا هوین [د وەغەرێت خۆدا] ڕاستەڕێ ببن [و بگەهنە وێ یا هەوە دڤێت]."},{"id":11,"translation":"11. و ئەوێ ئاڤ ب پیڤان ژ ئەوران باراندی [ئانكو ل دویڤ هەوجەیییێ ددەت، نە هند گەلەك دبارینیت ئەردی هەمییێ بن ئاڤ بكەت و بغەرقینیت، و نە هند كێم دبارینیت ئەوێت ل سەر ئەردی تێنی و بێ ئاڤ بمینن، و داروبار نەمینن]، ڤێجا مە ئەردەكێ مری پێ ساخكرەڤە و شینكر، هوین ژی هۆسا دێ [ژ گۆڕان] دەركەڤن."},{"id":12,"translation":"12. و ئەوێ هەمی جۆت [نێر و مێ، سار و گەرم، شرین و تەحل، باش و خراب] چێ كرین، و گەمی و تەرش دایینە هەوە، هوین لێ سویارببن."},{"id":13,"translation":"13. دا هوین ل پشتا وان سویارببن، پاشی دا هوین هەر وەختێ ل پشتا وان سویاربوون، نیعمەتێت خودێ بیننە بیرا خۆ و بێژن: پاك و پاقژی ژ هەمی كێماسییان بۆ وی خودایی، ئەوێ ئەڤە بۆ مە سەرنەرم كرین، و مە ب خۆ ئەڤ شیانە نەبوون."},{"id":14,"translation":"14. و ئەم هەر دێ ب بال خودایێ خۆڤە زڤڕین."},{"id":15,"translation":"15. و وان [قورەیشییان] هندەك ژ بەندەیێت وی كرنە پشكەك ژ وی (ژ خودێ) [ئانكو ملیاكەت كرنە كچێت خودێ]، ب ڕاستی مرۆڤ چاڤنق و نەشوكوردارەكێ ئاشكەرایە."},{"id":16,"translation":"16. ئەرێ خودێ ژ چێكرییێت خۆ، كچ بۆ خۆ هەلبژارتن، و كوڕ بۆ هەوە ڤەوەژارتن [ب ڕاستی ئەڤە ئاخڤتنەكا گەلەك مەزن و زێدە كرێتە، چاوا هوین خۆ ژ خودێ ب قەدرتر دبینن، و كوڕان بۆ خۆ ددانن، و ئەوێت هەوە نەڤێن كو كچن ب بال ویڤە لێ ددەن]."},{"id":17,"translation":"17. و هەر وەختێ مزگینی بۆ ئێكی ب وێ هاتەدان یا وان بۆ خودێ ددانا [كو كچە]، ناڤچاڤێت وی تێكچۆن و ڕەش و شین بوون، وپری كەرب و كین و خەم بوو و كەربا خۆ داعویرا."},{"id":18,"translation":"18. ئەرێ ئەو وی بۆ خودێ ددانن، یێ د ناڤ زێڕ و زینەتێدا مەزنبوویی، و د هەڤڕكییێدا نەیێ ب ئەزمان."},{"id":19,"translation":"19. و وان ملیاكەت، ئەوێت بەندەیێت خودێ، مێ دانان، ما وان چێكرنا وان دیتییە؟ شادەیییا وان دێ ئێتە نڤێسین، و دێ پسیارا وان ل سەر ئێتەكرن."},{"id":20,"translation":"20. و گۆتن: ئەگەر خودایێ دلۆڤان ڤیابایە مە ئەو نەدپەرستن، و ئەو ڤێ ژ دەڤ خۆ دبێژن و وان چو بەلگە و نیشان پێ نینن، و ئەو ژ درەوان پێڤەتر نابێژن."},{"id":21,"translation":"21. یان ژی بەری قورئانێ مە كتێبەكا دی دایییە وان، ئەو خۆ پێڤە دگرن [كو بۆ خۆ دكەنە نیشان و بەلگە ل سەر بۆچۆنا خۆ، كو حاشا ملیاكەت كچێت خودێنە، یان ژی خودێ ڤیایە ئەو پەرستنا وان بكەن، لەوا ژێ نەداینە پاش]."},{"id":22,"translation":"22. نەخێر وەسا نینە بەلێ [بەلگەیێ‌ وان ئەڤەیە] دبێژن: مە باب و باپیرێت خۆ ل سەر دین و ڕێكەكێ یێت دیتین، و ئەم ژی ل دویڤ شۆپ و دەوسا وان دچین."},{"id":23,"translation":"23. و هۆسا مە چو پێغەمبەر بەری تە بۆ خەلكێ چو گوندان نەهنارتینە، ئەگەر دەولەمەند و گرەگر و سەركردەیێت وان نەگۆتبنێ، ب ڕاستی مە باب و باپیرێت خۆ ل سەر دین و ڕێكەكێ یێت دیتین، و ئەم ژی ل دویڤ وان دچین."},{"id":24,"translation":"24. [هەر پێغەمبەرەكێ بۆ وان هاتبیت گۆتییە وان]: ئەرێ ئەگەر خۆ ئەز بۆ هەوە تشتەكی بینم ژ وێ چێتر و ڕاستەڕێتر ژی بیت، یا هەوە باب و باپیرێت خۆ ل سەر دیتین [هەر دیسا هوین دێ ل شۆپا وان چن] گۆتن: ب ڕاستی ئەم ژ تشتێ هوین پێ هاتینە هنارتن بێ باوەرین."},{"id":25,"translation":"25. و مە تۆل ل وان ڤەكر، ڤێجا بەرێ خۆ بدەیێ، كا دویماهییا ئەوێت پێغەمبەرێت خودێ درەوین دانایین، بوو چ؟."},{"id":26,"translation":"26. سەرهاتییا ئیبراهیم پێغەمبەر بۆ وان بێژە دەمێ گۆتییە بابێ خۆ و ملەتێ خۆ: بێ گۆمان ئەز یێ بەریمە ژ وان یێت هوین دپەرێسن."},{"id":27,"translation":"27. بەلێ ئەز وی دپەرێسم یێ ئەز داییم، بێ گۆمان ئەو دێ من ڕاستەڕێ كەت."},{"id":28,"translation":"28. و ئیبراهیمی پەیڤا ئێكینییا خودێ د دویڤ خۆدا هێلا، و كرە پەیڤەكا هەروهەر هەی، [دا یێ باوەری بڤێت لێ بزڤڕیت]."},{"id":29,"translation":"29. بەلێ مە خۆشی دانە ڤان و باب و باپیرێت وان [مەخسەد پێ خەلكێ مەكەهێنە]، هەتا قورئان و پێغەمبەرێ ئاشكەرا بۆ وان هاتی."},{"id":30,"translation":"30. ڤێجا وەختێ قورئان بۆ وان هاتی [دا وان ژ بێ ئاگەهییا وان هشیار بكەن]، گۆتن: ئەڤە سحرە، و ب ڕاستی ئەم باوەرییێ پێ نائینین."},{"id":31,"translation":"31. و گۆتن: بلا ئەڤ قورئانە بۆ ئێك ژ هەردو ماقویلێت ڤان هەردو گوندان هاتبایە خوارێ [ل تائیفێ: بۆ عوروەیێ‌ كوڕێ مەسعوودێ (ثقفی)، و ل مەكەهێ: بۆ وەلیدێ كوڕێ موغیرەی، دورست نەدیتن بۆ موحەممەدێ ئێتیم بێت]."},{"id":32,"translation":"32. ئەرێ ما لێكڤەكرنا دلۆڤانییا خودایێ تە د دەست واندایە؟ [ئانكو ما پێغەمبەراتی د دەست واندایە، دا بێژن ئەڤە یێ هەژییە و ئەوێ هە نە.. یان بلا بۆ ڤی هاتبایە و بۆ ئەوێ هە نەهاتبایە؟] مە ڕزقێ وان د ژیانا دنیایێدا د ناڤبەرا واندا یێ لێكڤەكری، و مە هندەك ژ وان ب سەر هندەكان یێت ئێخستین، دا هندەك ژ وان هندەكان بۆ خۆ بكەنە خزمەتكار [دا كارێ ژیانێ پێ دورست ببیت]، [ما ئەو ڤێ نابینن، ڤێجا چاوا ڕازی نینن، خودێ پێغەمبەراتییێ بدەتە وی یێ وی بڤێت] و دلۆڤانییا خودایێ تە [ڕۆژا قیامەتێ] ژ وێ چێترە، یا ئەو كۆم دكەن [ژ مال و سامانێ دنیایێ]."},{"id":33,"translation":"33. و ئەگەر ژ بەر هندێ نەبایە كو خەلك هەمی بچنە سەر گاورییێ و بمیننە ب دنیایێڤە [و موسلمان نەمینن]، ئەم دا بانێت خانییێت وان ئەوێت باوەری ب خودایێ دلۆڤان نەئینایین كەینە زیڤ، و دا پەییسكێت خانییان ب خۆ ژی كەینە زیڤ، پێ سەركەڤتبانە بانی."},{"id":34,"translation":"34. و دا دەرگەهێت خانییێت وان و تەختێت ل سەر پال ددەن كەینە زیڤ."},{"id":35,"translation":"35. و دا زێر و زینەتی دەینە وان، و ئەڤە هەمی پەرتالێ ژیانا دنیایێیە، و ئاخرەت ل دەڤ خودایێ تە، بۆ پارێزكار و تەقوادارانە."},{"id":36,"translation":"36. و هەر كەسێ پشت دەتە بیرئینان و زكرێ خودایێ دلۆڤان و قورئانێ، ئەم دێ شەیتانەكی بۆ كەینە هەڤال، كو هەروهەر د گەل بیت."},{"id":37,"translation":"37. و ئەو شەیتان، وان ژ ڕێكا خودێ ددەنە پاش، و ئەو هزر دكەن ئەو یێت ل سەر ڕێكا ڕاست."},{"id":38,"translation":"38. [ڤێجا ئەو هۆسا ڕێكا شەیتانی دگریت] هەتا دئێتە دەڤ مە، دێ بێژیت: خۆزی ناڤبەینا من و تە [مەخسەد پێ شەیتانە] دویراتییا ڕۆژهەلات و ڕۆژئاڤایێ بایە، چ پیسە هەڤال و پیسە تەكی."},{"id":39,"translation":"39. و د بنیڕا فایدەی هەوە ناكەت، ئەڤرۆ هوین هەمی د ئیزایێدا هەڤپشك بن، چونكی هەوە پێكڤە ستەم یا كری [بەروڤاژی دنیایێ، دەمێ بەلا دبیتە تەڤایی، سڤك دبیت]."},{"id":40,"translation":"40. ئەرێ ما تو دشێی [هەی موحەممەد] یێ كەڕ، وەلێ بكەی گولێ ببیت، یان ئەوێ كۆرە و ئەوێ د بەرزەبوونەكا ئاشكەرادا ڕاستەڕێ بكەی [ڤێجا ب خەم نەكەڤە ژ بەر باوەری نەئینانا وان، دكەڕن چونكی گولێ نابن، كۆرەنە چونكی نابینن]."},{"id":41,"translation":"41. و ئەگەر مە تو مراندی، بەری ئەم وان ئیزادەین، [بزانە] ب ڕاستی ئەم دێ هەر تۆلێ ل وان ڤەكەین."},{"id":42,"translation":"42. یان ژی دێ وێ ئیزایا مە پەیمان پێ دایییە تە نیشا وان دەین، ب ڕاستی ئەم ل سەر وان خودان دەستهەلاتین."},{"id":43,"translation":"43. و ئەو وەحییا بۆ تە هاتی كو قورئانە باش بگرە، ب ڕاستی تو یێ ل سەر ڕێكا ڕاست."},{"id":44,"translation":"44. و ب ڕاستی ئەڤ قورئانە بۆ تە و ملەتێ تە سەربلندی و سەرفەرازییە، و ڕۆژا قیامەتێ دێ پسیارا وێ ژ هەوە ئێتەكرن."},{"id":45,"translation":"45. [هەی موحەممەد] پسیارا وان بكە، ئەوێت مە بەری تە هنارتین ژ پێغەمبەران، كا مە پەرستییەك ژ بلی خودایێ دلۆڤان دانایە، بێتە پەرستن [ئانكو چو پێغەمبەران داخوازا پەرستنا غەیری خودێ نەكرییە]."},{"id":46,"translation":"46. و ب سویند مە مووسا ب موعجیزەیێت خۆڤە بۆ فیرعەونی و گرەگر و كەنكەنەیێت وی هنارت، و گۆت: ب ڕاستی ئەز پێغەمبەرێ خودانێ هەمی جیهانانم."},{"id":47,"translation":"47. ڤێجا وەختێ مووسا ب موعجیزەیێت مەڤە بۆ وان هاتی، ب چوڤە وەرنەگرتن و پێ كەنین."},{"id":48,"translation":"48. و مە چو موعجیزە نیشا وان نەددان، ئەگەر ئەو ژ یا بەری خۆ یا مەزنتر نەبایە، و [پشتی موعجیزەیان فایدەی وان نەكری] مە ئەو ئیزادان، دا ل خۆ بزڤڕن."},{"id":49,"translation":"49. [ڤێجا وەختێ بەرهنگاری ئیزایێ بوویین] گۆتن: سێربەندۆ ژ خودایێ خۆ بخوازە، ئەو پەیمانا دایییە تە [پەیمانا ڕاكرنا ئیزایێ ل سەر وی یێ باوەرییێ بینیت] بۆ مە ب جهـ بكەت، ب ڕاستی ئەم دێ باوەرییێ ب تە ئینین."},{"id":50,"translation":"50. ڤێجا وەختێ مە ئیزا ل سەر وان ڕاكری، وان پەیمانا خۆ شكاند [و ل سەر گاورییا خۆ مان]."},{"id":51,"translation":"51. و فیرعەونی د ناڤ ملەتێ خۆدا گازی كر و گۆت: گەلی ملەتێ من ما ملكێ مسرێ نەیێ منە؟ و ما ئەڤ ڕویبارە دبن [قەسرێت] منڕا ناچن، ما هوین نابینن؟ [و بزانن ئەز چەندێ ب هێزم، و ملكێ من چەندێ مەزنە]."},{"id":52,"translation":"52. ما ئەز ژ ڤی، ئەڤێ بێخێرۆك و ب دورستی نوزانیت باخڤیت، چێتر نینم؟"},{"id":53,"translation":"53. [ڤێجا ئەگەر ڕاست پێغەمبەرە] پا بلا [خودایێ وی] بازنكێت زێڕی دابانێ [و كربانە زەندكێت خۆ، وەكی مەزنێت وی سەردەمی]، یان ژی دەمێ هاتی ملیاكەت ژی د گەل هاتبانە."},{"id":54,"translation":"54. ڤێجا فیرعەونی ملەتێ خۆ ب چو حسێب نەكرن وسڤك زانین [قیمەت نەدا وان]، ئینا وان ژی گوهدارییا وی كرن، ب ڕاستی ئەو ملەتەكێ ژ ڕێدەركەڤتی بوون."},{"id":55,"translation":"55. ڤێجا وەختێ كەربێت مە ڤەكرین مە تۆل ل وان ڤەكر، و مە هەمی د ئاڤێدا خەندقاندن."},{"id":56,"translation":"56. و مە ئەو [بۆ گاوران] كرنە بەراهیكێش، و مە ئەو كرنە چامە بۆ غەیری وان."},{"id":57,"translation":"57. و وەختێ نموونە ل سەر كوڕێ مەریەمێ هاتییە دانان [وەختێ ئەڤ ئایەتە هاتییە خوارێ (انكم وما تعبدون من دون الله حیب جهنم) ئانكو: ب ڕاستی هوین، و ئەوێت هوین شوینا خودێ دپەرێسن، داردوویێ دۆژەهێنە. قورەیشییان گۆتە پێغەمبەری، ما نە مەسیحی، عیسایی دپەرێسن، و تو دبێژی عیسا پێغەمبەرە، ڤێجا ئەگەر ئەو د ئاگریدا بیت ئەم ژی ڕازینە، ئەم و پەرستییێت خۆ د گەل وی بین، گاورێت قورەیشییان كرنە كەنی، و بوو تیقەلیقا وان]، ملەتێ تە ب وێ [نموونەیێ دلخۆش بوون] و دەنگێت وان ژ كەیفاندا بلند بوون."},{"id":58,"translation":"58. و گۆتن: ما بوتێت مە چێترن یان عیسا [ئەگەر هەر كەسێ شوینا خودێ بێتە پەرستن د ئاگریدا بیت، ئەم ڕازینە بوتێت مە د گەل عیسایی بن]، و وان ئەڤ نموونەیە بۆ تە نەئینا ئەگەر بۆ جڕەبڕ و گەنگەشەیێ نەبیت، نێ ئەو ملەتەكێ زێدە چیڕدرێژن و جڕكێشن."},{"id":59,"translation":"59. [عیسایێ كوڕێ مەریەمێ نەخودێیە، و نە وی گۆتییە وان من بپەرێسن] ئەو بەس بەندەیەكە، مە نیعمەتا د گەل كری، و مە یێ كرییە نیشان و بەلگەیەك بۆ ئسرائیلییان [ل سەر شیان و دەستهەلاتدارییا خۆ]."},{"id":60,"translation":"60. و ئەگەر مە ڤیابایە، دا شوینا هەوە ملیاكەتان كەینە د ئەردیدا."},{"id":61,"translation":"61. و ب ڕاستی هاتنا وی [یا عیسایێ كوڕێ مەریەمێ] نیشانە بۆ قیامەتێ، ڤێجا هوین د هاتنا وێ ڕۆژێدا ب گۆمان نەبن، و ل دویڤ من وەرن، ب ڕاستی ئەڤەیە ڕێكا ڕاست."},{"id":62,"translation":"62. و [هشیار بن] شەیتان هەوە ژ ڕێكا خودێ نەدەتە پاش، ب ڕاستی ئەو بۆ هەوە دژمنەكێ ئاشكەرا ئاشكەرایە."},{"id":63,"translation":"63. ڤێجا وەختێ عیسا ب بەلگە و نیشانێت ئاشكەراڤە هاتی، گۆت: ئەز پێغەمبەر بۆ هەوە هاتم، دا هندەك ژ تشتێ هوین تێدا ژێك جودا [ژ ئەحكامێت تەوراتێ] بۆ هەوە ئاشكەرا بكەم، ڤێجا تەقوا خودێ [د فەرمانێت ویدا] بكەن، و گوهێ خۆ بدەنە من."},{"id":64,"translation":"64. ب ڕاستی خودێ خودانێ منە و خودانێ هەوەیە ژی، ڤێجا وی بپەرێسن، ڕێكا ڕاست هەر ئەڤەیە."},{"id":65,"translation":"65. [بەلێ پشتی عیسایی]، دەستە و كۆمێت [ئسرائیلییان] د دەرهەقێ ویدا ژێك جودا بوون [و هەر ئێكی تشتەك د ڕاستێدا دگۆت، هندەكان كرە خودێ ب خۆ، و هندەكان كرە كوڕێ خودێ، و هندەكان كرە ئێك ژ سێ خودێیان، و هندەكان دەیكا وی ب دەهمەن پیسیێ گونەهكار كر]، ڤێجا وەیل و ئێزا و نەخوشی بۆ وان بیت، ئەوێت ستەم كرین [ب وان ئاخڤتنێت د دەرهەقێ عیسایدا كرین]، ژ ئیزایا دژوار."},{"id":66,"translation":"66. ئەرێ ئەو خۆ ل هندێ دگرن، ڕۆژا قیامەتێ ب خافلەتیڤە ب سەر واندا بێت، و وان های ژ خۆ نە."},{"id":67,"translation":"67. وێ ڕۆژێ [قیامەتێ‌] هەڤال [ئەوێت د دنیایێدا خۆشڤیێت ئێك] دژمنێت ئێكن، ئەو نەبن ئەوێت ژ بۆ خودێ گەهشتینە ئێك [هەڤالینی و ڤیانا وان د ئاخرەتێ ژیدا هەر دێ مینیت]."},{"id":68,"translation":"68. هەی بەندەیێت من [ئەوێت هەوە باوەری ئینایین، و هوین بەرئەمری من]، ئەڤرۆ نە ترس بۆ هەوە هەیە، و نە هوین ب خەم دكەڤن."},{"id":69,"translation":"69. [ئەو نا ترسن و ب خەم ناكەڤن] ئەوێت باوەری ئینایین و خۆ سپارتینە ئەمرێ خودێ."},{"id":70,"translation":"70. هەڕنە د بەحەشتێدا هوین و هەڤسەرێت خۆ، دێ خۆشیان تێدا بینن [ب ڕەنگەكێ وەسا كو ئەو خۆشی ل سەروچاڤێت هەوە دیار ببیت]."},{"id":71,"translation":"71. و ئامانێت زێری [یێت خوارنێ] و پەرداغێت [ڤەخوارنا پاقژ] ل بەر وان دئێنە گێڕان، و دل چ بخوازیت و چاڤ بچنە چ بۆ وان د بەحەشتێدا یێ هەی، و هوین هەروهەر دێ تێدا مینن."},{"id":72,"translation":"72. و ئەڤ بەحەشتە [ئەوا ب ڤان سالۆخەتان] ژ بەر كار و كریارێت هەوە د دنیایێدا كرین، گەهشتییە هەوە."},{"id":73,"translation":"73. بۆ هەوە تێدا [ژ بلی خوارن و ڤەخوارنێ] گەلە فێقی و ژ هەمی ڕەنگان یێ هەی، و هوین ژێ دخۆن."},{"id":74,"translation":"74. ب ڕاستی گاور دێ هەروهەر د ئیزایا دۆژەهێدا مینن."},{"id":75,"translation":"75. ئیزا ل سەر وان سڤك نابیت [پیچەكێ‌ بێنا خۆ بدەن]، و ئەو تێدا بێ هیڤینە [ئیزا ل سەر وان بێنەكێ ژی سڤك ببیت]."},{"id":76,"translation":"76. و مە ستەم ل وان نەكربوو، بەلێ وان ب خۆ ستەم ل خۆ كر."},{"id":77,"translation":"77. [دۆژەهییان] گازی كر: هەی دەرگەهڤانێ دۆژەهێ، بلا خودایێ تە مە بمرینیت [دا بۆ خۆ ڕەحەت ببین]، گۆت: ب ڕاستی هوین دێ هەروهەر تێدا مینن [نە دمرن، و نە دەردكەڤن]."},{"id":78,"translation":"78. ب سویند مە هەقی بۆ هەوە ئینا [مە پێغەمبەر بۆ هەوە هنارتن، و كتێب دانە هەوە، و وان هوین ئاگەهداركرن و داخوازا گوهدارییێ ژ هەوە كرن، بەلێ هەوە گوهێ خۆ نەدا وان، و باوەری ب وان نەئینا]، نێ بارا پتر ژ هەوە هەقی نەدڤیا."},{"id":79,"translation":"79. یان ژی وان (قورەیشییان) تەكبیرا خۆ كرییە [تشتەكی ب سەرێ پێغەمبەری بینن، و د ناڤ جهاندا بكوژن]، ب ڕاستی مە ژی تەكبیرا خۆ یا كری [تەكبیرا وان ب سەرێ واندا بشكێنین، و گرەگرێت وان هەمییان ڕۆژا بەدرێ بدەینە كوشتن ]."},{"id":80,"translation":"80. یان ژی ئەو هزر دكەن مە گول نهینی و پستەپستا وان نینە [ئەوا ئەو د (دار الندوە)ڤە د دەرهەقێ پێغەمبەریدا دكەن]، بەلێ مە گولێ هەیە، و ملیاكەتێت مە ئەوێت ل دەڤ وان هەمییێ دنڤێسن."},{"id":81,"translation":"81. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەگەر خودایێ دلۆڤان كوڕەك یان كچەك هەبایە، ئەز دا بەری هەمییان پەرێسم [بەلێ حاشای خودێ، ئەڤە د ڕاستا ویدا دورست نینە]."},{"id":82,"translation":"82. پاك و پاقژی ژ هەمی كێماسییان بۆ خودانێ ئەرد و ئەسمانان و خودانێ عەرشی بیت، ژ وان سالۆخەتێت ئەو ب بال خودێڤە لێ ددەن."},{"id":83,"translation":"83. ڤێجا [هەی موحەممەد] ژ وان بگەڕە، بلا ل سەر پویچی و نەزانینا خۆ بن، و تڕانەیان بۆ خۆ بكەن، هەتا دگەهنە وێ ڕۆژا خۆ، ئەوا سۆز و پەیمان بۆ وان پێ دئێتە دان."},{"id":84,"translation":"84. و پەرستیێ ڕاست و دورست و هێژایی پەرستنێ د ئەسمانیدا ئەوە، و پەرستیێ ڕاست و دورست و هێژایی پەرستنێ د ئەردیدا ژی هەر ئەوە، و ئەوە كاربنەجهـ و زانا."},{"id":85,"translation":"85. و پاكی و بلندی و خێر و بەرەكەت، هەمی بۆ وی بن ئەوێ مالداری و خودانییا ئەرد و ئەسمانان و هندی د ناڤبەرا واندا یا وی، و ئەو ب تنێ وەختێ ڕابوونا قیامەتێ دزانیت، و هەر هوین دێ‌ ب بال ویڤە زڤڕن."},{"id":86,"translation":"86. و ئەوێت شوینا خودێ دئێنە پەرستن، چو مەهدەر د دەست واندا نینە، ژ بلی وان ئەوێت شادەیییێ ب دورستی ب پەیڤا ئێكینییا خودێ ددەن، و ئەو بزانن [خودێیە خودانێ وان و ئەو بەندەیێت وینە]."},{"id":87,"translation":"87. و ئەگەر تو پسیارا وان بكەی: كێ هوین چێكرینە؟ دێ بێژن: خودێ.. پا چاوا هوین ژ پەرستنا وی دئێنە دویرئێخستن."},{"id":88,"translation":"88. [و زانینا ڕۆژا قیامەتێ] و گۆتنا پێغەمبەری [ل دەڤ وییە]، [وەختێ گۆتی:] خودێوۆ، ب ڕاستی ئەڤە ملەتەكن باوەرییێ نائینن."},{"id":89,"translation":"89. ڤێجا [هەی موحەممەد] ژ وان بگەڕە و چاڤێت خۆ ژ وان بگرە، و بێژە وان: دێ هەڕن، نێزیك دێ هوین دویماهییا گاوری و سەرڕەقییا خۆ زانن."}]},{"id":44,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (حم) هۆسا دئێتە خواندن (حا، میم)، ل دۆر ڕاڤەكرنا ڤان ڕەنگە تیپان، ل دەستپێكا سۆرەتا بەقەرە بزڤڕە."},{"id":2,"translation":"2. سویند ب كتێبا ڕۆنكەر [كو قورئانە]."},{"id":3,"translation":"3. ب ڕاستی مە ئەڤ كتێبە [كو قورئانە] د شەڤەكا پیرۆزدا [كو (لیلە القدر)ـە، شەڤا ب ڕێز و ڕویمەتە] ئینا خوارێ، دا خەلكی پێ هشیاركەین و بترسینین."},{"id":4,"translation":"4. د وێ شەڤێدا هەمی كاروبار ب حیكمەت و شارەزایی، دئێنە دیاركرن و ژێك جوداكرن."},{"id":5,"translation":"5. ب ئەمر و فەرمان و زانینا مە، ئەڤە هەمی دئێنە دیاركرن، ب ڕاستی ئەم، پێغەمبەران دهنێرین."},{"id":6,"translation":"6. [هنارتنا پێغەمبەران] دلۆڤانییەكە ژ خودایێ تە، ب ڕاستی خودایێ تەیە یێ گوهدێر و زێدە زانا."},{"id":7,"translation":"7. [ئەوێ قورئان ئینایییە خوارێ] خودایێ ئەرد و ئەسمانانە و هندی د ناڤبەرا واندا، ئەگەر هەوە ئێقین هەبیت [ئەڤە ژ هەمی تشتان هێژاترە، هوین ئێقینێ پێ بینن]."},{"id":8,"translation":"8. چو پەرستییێت ڕاست و دورست ژ وی پێڤەتر نینن، و هەر ئەوە ژیانێ و مرنێ ددەت، ئەڤە خودایێ هەوەیە و خودایێ باب و باپیرێت هەوە یێت كەڤنە."},{"id":9,"translation":"9. نەخێر وان ئێقین نینە كو خودێیە چێكەرێ ئەرد و ئەسمانان، بەلێ یێت د شك و گۆمانێدا [د ڕاستا قیامەتێدا]، و تڕانەیان پێ دكەن."},{"id":10,"translation":"10. ڤێجا [هەی موحەممەد] خۆ بگرە هەتا عەسمان دویكێلەكا ئاشكەرا دئینیت."},{"id":11,"translation":"11. [ئەو دویكێل ] ب سەر خەلكیدا دگریت، ئەڤە ئیزایەكا ب ژان و دژوارە."},{"id":12,"translation":"12. [هنگی گاور دێ بێژن:] خودێوۆ، ڤێ ئیزایێ ل سەر مە ڕاكە، ڕاست ئەم دێ باوەرییێ ئینین."},{"id":13,"translation":"13. و چاوا ئەو دێ پێڤە چن و فایدەی ژ ئیزایێ كەن [و ئاخڤتنا خۆ ب جهـ ئینن]، ئەگەر ئیزا ل سەر وان ڕابوو ئەو باوەرییێ بینن، و بەری نوكە [پێغەمبەرەكێ پێغەمبەراتییا وی ئاشكەرا بۆ وان چۆبوو]."},{"id":14,"translation":"14. پاشی پشت دانێ، و گۆتن: ئەڤە فێركرییەكێ دینە [ئێك ڤێ بۆ دبێژیت، و ئەڤە نە وەحییە بۆ دئێت]."},{"id":15,"translation":"15. ب ڕاستی ئەم دێ پیچەكێ وێ ئیزایێ ل سەر هەوە گیرۆكەین، بەلێ هوین [دیسا] دێ ل گاورییا خۆ زڤڕن."},{"id":16,"translation":"16. ڕۆژا ب هێز [كو ڕۆژا قیامەتێیە] ئەم دێ‌ وان گرین، و ئەم دێ‌ وێ‌ ڕۆژێ‌ تۆلێ‌ ل وان ڤەكەین."},{"id":17,"translation":"17. و ب سویند مە بەری وان ملەتێ فیرعەونی [ب هنارتنا مووسایی و هاروونی] جەڕباندن، و پێغەمبەرەكێ پیرۆز بۆ وان هات."},{"id":18,"translation":"18. [گۆتە وان] بەندەیێت خودێ [ئسرائیلییان] بسپێرنە من [ئانكو ڕادەستی من بكەن]، ب ڕاستی ئەز بۆ هەوە پێغەمبەرەكێ ئەمین و دەستپاكم."},{"id":19,"translation":"19. و خۆ ل سەر خودێ مەزن نەكەن [كو هوین ئەمرێ وی ب جهـ نەئینن]، ب ڕاستی من بۆ هەوە بەلگە و نیشانەكا ئاشكەراكەر یا ئینایی."},{"id":20,"translation":"20. و من خۆ ب خودایێ خۆ و خودایێ هەوە پاراست، كو هوین من بكوژن."},{"id":21,"translation":"21. و ئەگەر هوین باوەر ژ من نەكەن [و باوەرییێ ب خودێ نەئینن]، دێ ژ من ڤەبن [و ئەزیەتا من نەكەن، هەتا خودێ حوكمی د ناڤبەرا مە و هەوەدا دكەت]."},{"id":22,"translation":"22. ڤێجا [وەختێ مووسایی دیتی ئەو باوەرییێ نائینن، و موعجیزەیێت خودێ درەو ددانن] دوعا ژ خودایێ خۆ [ل وان] كر [و گۆت:] ئەڤە ڕاست ملەتەكێ گونەهكارن."},{"id":23,"translation":"23. [و مە وەحی بۆ مووسایی هنارت] ب شەڤ بەندەیێت من [ئەوێت باوەری ب تە ئینایین ژ ئسرائیلییان ژ مسرێ بۆ سەر دەریایا سۆر] دەربێخە، ب ڕاستی ئەو دێ كەڤنە دویڤ هەوە."},{"id":24,"translation":"24. [گاڤا هەوە دا دەریایێ‌] بستە ژ دەریایێ دەربازبە، و تە شۆلە ژێ نەبیت بلا [دەریا] وەكی خۆ بمینیت، ب ڕاستی دویماهییا وی لەشكەری خەندقینە [چو پێ نەڤێت]."},{"id":25,"translation":"25. چەند جنیك و باخچە و كانی وان هێلان."},{"id":26,"translation":"26. و چەند زەڤیێت چاندی و شوینوارێت خۆش وان هێلان."},{"id":27,"translation":"27. و چەند نیعمەت وان هێلان، تێدا خۆشی دبرن."},{"id":28,"translation":"28. و هۆسا مە ئەو د هیلاك برن، و مە ملەتەكێ دی پشتی وان كرە وێرسێ ملك و مالدارییا وان."},{"id":29,"translation":"29. و ئەرد و ئەسمان بۆ وان نەگرین [پشتی مە د هیلاك برین]، و دەرفەت ژی بۆ وان نەهاتە دان [ل خۆ بزڤڕن]."},{"id":30,"translation":"30. و ب سویند مە ئسرائیلی ژ ئیزایا ڕسواكەر قورتالكرن."},{"id":31,"translation":"31. ژ فیرعەونی، ب ڕاستی وی خۆ گەلەك مەزن كر، و زێدە یێ گونەهكاربوو."},{"id":32,"translation":"32. ب سویند مە ئەو [ئسرائیلی] ب زانینا خۆ ب سەر خەلكێ وی دەمی ئێخستن."},{"id":33,"translation":"33. و مە ئەو نیشان و موعجیزە دانە وان، ئەوێت جەڕباندن و ئمتیحانەكا ئاشكەرا تێدا."},{"id":34,"translation":"34. و ب ڕاستی ئەڤە (قورەیشی) دبێژن:"},{"id":35,"translation":"35. ژ مرنا مە یا ئێكێ پێڤەتر نینە، و ئەم [پشتی مرنێ] ساخ نابینەڤە."},{"id":36,"translation":"36. [و گۆتن] پا كا باب و باپیرێت مە بۆ مە بزڤڕینن [ئەگەر ڕاستە وەكی هوین دبێژن، كو پشتی مرنێ جارەكا دی ئەم دێ ساخ بینەڤە]."},{"id":37,"translation":"37. ئەرێ ما ئەو ب هێزترن یان ژی ملەتێ توببەع [یێ حیمیەری، كو ئێك ژ میرێت یەمەنێ بوو]، یان ژی ئەوێت بەری وان [وەكی عاد و ‏(ثمود)‏] مە د هیلاك برن، ب ڕاستی ئەو یێت گونەهكاربوون."},{"id":38,"translation":"38. و ب ڕاستی مە ئەرد و ئەسمان و تشتێ د ناڤبەرا واندا ژ قەستا چێ نەكرینە."},{"id":39,"translation":"39. و مە ئەرد و ئەسمان بۆ هەقییێ یێت دایین [دا هەقی بێتە ئاشكەراكرن، و مرۆڤێ خراب ب خرابییا خۆ بێتە جزاكرن، و یێ باش ب باشییا خۆ بێتە خەلاتكرن]، بەلێ باراپتر ژ وان ڤێ نوزانن."},{"id":40,"translation":"40. [بێ گۆمان ئەو ڕۆژا ئەو تێدا دودل] ڕۆژا جوداكرنا قەنجییێ و خرابییێ، ڕۆژا كۆمبوونا وان هەمییانە."},{"id":41,"translation":"41. ڕۆژا چو دۆست و كەس و كار نەشێن چو ئیزایێ ژ دۆست و كەس و كارێت خۆ بدەنە پاش، و هاریكارییا‏ وان ژی نائێتەكرن."},{"id":42,"translation":"42. ئەو نەبیت یێ خودێ دلۆڤانییێ پێ ببەت [كو خودان باوەرن، ب دەستویرییا خودێ دێ مەهدەرێ بۆ ئێك و دو كەن]، ب ڕاستی خودێ سەردەست و دلۆڤانە."},{"id":43,"translation":"43. ب ڕاستی دارا زەقوومێ."},{"id":44,"translation":"44. زاد و خوارنا زێدە گونەهكارانە [ئانكو گاوران]."},{"id":45,"translation":"45. وەكی سفرێ حەلیایی د زكێ واندا دكەلیت."},{"id":46,"translation":"46. وەكی كەلا ئاڤا شاریایی."},{"id":47,"translation":"47. [خودێ دێ بێژتە ملیاكەتان:] بگرن و ڕاكێشنە نیڤا دۆژەهێ."},{"id":48,"translation":"48. پاشی ئاڤا زێدە كەل داڕێژنە سەر سەرێ وی."},{"id":49,"translation":"49. [ملیاكەت دێ بێژنێ:] دێ تامكێ‌، تە خۆ دەستهەلاتدار و خودان ڕێز و ڕویمەت ددانا."},{"id":50,"translation":"50. ئەڤە ئەو ئیزایە ئەوا هەوە جڕەبڕ ل سەر دكر [و باوەری پێ نەدئینا]."},{"id":51,"translation":"51. ب ڕاستی پارێزكار و مرۆڤێت خودێ یێت د جهەكێ ئێمندا."},{"id":52,"translation":"52. د ناڤ باغ و كانیاندانە."},{"id":53,"translation":"53. و جلكێت ئارمویشێ تەنك و یێ‌ ستویر دكەنە بەر خۆ، و بەرانبەری ئێك و دونە."},{"id":54,"translation":"54. ئەها بەحەشتی د هۆسانە، و مە پەریێت چاڤگر یێت كرینە هەڤسەرێت وان."},{"id":55,"translation":"55. بێ ترس [كو تشتەك ل وان بێت] ئەو هەمی ڕەنگێت فێقییان د بەحەشتێدا دخوازن [و دخۆن]."},{"id":56,"translation":"56. ژ بلی مرنا خۆ یا ئێكێ [كو مرنا دنیایێیە]، مرنێ نابینن و [خودێ] ئەو ژ ئیزایا دۆژەهێ پاراستن."},{"id":57,"translation":"57. ئەڤە كەرەمەكە ژ خودایێ تە [دایییە وان]، نێ ئەڤەیە سەرفەرازییا مەزن."},{"id":58,"translation":"58. بێ گۆمان مە ئەڤ قورئانە ب ئەزمانێ تە بۆ وان ب ساناهی كر، دا پێڤە بچن و ل خۆ بزڤڕن."},{"id":59,"translation":"59. ڤێجا [هەی موحەممەد] خۆ بگرە [و چاڤێ تە لێ بیت، دێ چ ئێتە سەرێ وان]، ب ڕاستی ئەو ژی یێ ل هیڤیێ [كا دێ چ ئێتە سەرێ تە]."}]},{"id":45,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (حم) هۆسا دئێتە خواندن (حا، میم)، ل دۆر ڕاڤەكرنا ڤان ڕەنگە تیپان، ل دەستپێكا سۆرەتا بەقەرە بزڤڕە."},{"id":2,"translation":"2. ئینانەخوارا قورئانێ ژ خودایێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":3,"translation":"3. ب ڕاستی د ئەرد و ئەسماناندا [د وان ب خۆدا، یان د چێكرنا واندا] گەلەك نیشان و بەلگە یێت هەین [ل سەر دەستهەلاتداری و ئێكینییا خودێ] بۆ خودان باوەران."},{"id":4,"translation":"4. و چێكرنا هەوە و هەمی ڕەنگێت جانەوەرێت د ئەردیدا بەلاڤ، نیشان و بەلگەنە بۆ وان ئەوێت هەقییێ پەسەند دكەن و دگرن."},{"id":5,"translation":"5. و هاتن و چۆنا شەڤ و ڕۆژان، و ڕێژی و بارانێت خودێ ژ ئەسمانی دادڕێژیت، و ئەردی پشتی مرنا وی پێ ساخ دكەت، و ئینان و برنا بای، نیشانن [ل سەر هەیین و دەستهەلاتدارییا خودێ] بۆ وان ئەوێت تێ دگەهن."},{"id":6,"translation":"6. ئەڤە نیشان و بەلگەیێت خودێنە ئەم بۆ تە ب ڕێكا وەحییێ دخوینین، ڤێجا ئەگەر ئەو (خەلكێ مەكەهێ) باوەر ژ كەلامێ خودێ نەكەن، و باوەرییێ ب بەلگە و نیشانێت وی نەئینن، ئەرێ پا ئەو دێ باوەرییێ ب كیش ئاخڤتنێ ئینن؟"},{"id":7,"translation":"7. ئیزا و نەخۆشی بۆ هەر زێدە درەوینەكێ زێدە گونەهكار بیت."},{"id":8,"translation":"8. [ئەوێ] گولێ دبیت ئایەتێت خودێ (ئانكو قورئان) بۆ دئێنە خواندن، پاشی هەر ل سەر گاورییا خۆ دمینیت و خۆ ژ باوەری ئینانێ مەزنتر دبینیت، هەچكو نەبهیستین، ڤێجا ئەڤێ هۆسا مزگینییا ئیزایەكا دژوار بدەیێ."},{"id":9,"translation":"9. و ئەگەر تشتەك ژ ئایەتێت مە [ئەوێت مە بۆ پێغەمبەری ئینایینە خوارێ] زانی، بۆ خۆ دكەنە پێتڕانك، ئەڤێت هۆسا ئیزایەكا ڕسواكەر بۆ وان یا هەی."},{"id":10,"translation":"10. دۆژەهـ یا ل پێشییا وان، و نە ئەوا وان ب دەست خۆڤە ئینایی [ژ مال و مالداریێ] فایدەی وان دكەت، و نە ئەوێت وان شوینا خودێ بۆ خۆ كرینە سەمیان و پشتەڤان [ژ بوتان] فایدەی وان دكەن، و ئیزایەكا گران بۆ وان یا هەی."},{"id":11,"translation":"11. ئەڤە (ئەڤ قورئانە) ڕاستەڕێییە، و ئەوێت باوەری ب ئایەتێت خودایێ خۆ نەئینایین، ئیزایەكا ژ هەمی ئیزایان دژوارتر بۆ وانە."},{"id":12,"translation":"12. خودێیە دەریا بۆ هەوە سەرنەرم كری، دا گەمی ب دەستویرییا وی تێدا بچن و بێن، و دا هوین ژ كەرەما وی بازرگانییێ تێدا بكەن، و دا هوین سوپاسییا وی بكەن."},{"id":13,"translation":"13. و هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی خودێ ژ نك خۆ بۆ خێرا هەوە یێت دایین، ب ڕاستی ئەڤە [چێكرنا ئەرد و ئەسمانان هۆسا] نیشان و بەلگەنە بۆ وان ئەوێت هزرا خۆ تێدا دكەن."},{"id":14,"translation":"14. بێژە وان ئەوێت باوەری ئینایین: بلا ل وان نەگرن ئەوێت نە ل هیڤییا وان ڕۆژێت خودێ ب سەرێ ملەتێت بۆری ئینایین، دا خودێ [ڕۆژا قیامەتێ] خەلاتێ وان [ئەوێت ل گاوران نەگرتین، و بێهنا خۆ ل سەر ئەزیەتا وان فرەهـ كرین] بدەتە وان، ژ بەر وان كار و كریارێت [باش ئەوێت] وان [د دنیایێدا] كرین."},{"id":15,"translation":"15. هەر كەسێ باشییێ بكەت بۆ خۆ دكەت، و هەر كەسێ خرابییێ بكەت ل خۆ دكەت، پاشی دێ هوین هەمی ب بال خودایێ خۆڤە زڤڕن."},{"id":16,"translation":"16. ب سویند مە تەورات و حوكم [تێگەهشتن و شارەزایییا دادوەریێ] و پێغەمبەراتی دا ئسرائیلییان، و تشتێ پاقژ مە ب ڕزقێ وان كر، و مە ب سەر خەلكی [وی دەمی] ئێخستن."},{"id":17,"translation":"17. و مە نیشان و بەلگەیێت ڕۆن و ئاشكەرا د دەرهەقێ پێغەمبەراتییێ و دینیدا دانە وان، و هنگی جودایی و ژێكڤەبوون كەڤتە د ناڤبەرا واندا، پشتی زانین و نیشانێت ئاشكەرا ژ پێغەمبەرێت وان بۆ وان هاتین، ئەڤە ژی ژ بەر زكڕەشییا وان. ب ڕاستی خودایێ تە ڕۆژا قیامەتێ دێ حوكمی د ناڤبەرا واندا كەت، ل سەر وی تشتێ ئەو ل سەر نەبوویین ە ئێك و ژێك جودا."},{"id":18,"translation":"18. پاشی مە تو ل سەر ڕێك و بەرنامەیەكێ ئاشكەرا دانایی [كو تە بگەهینتە هەقییێ]، ڤێجا وێ ڕێكێ بگرە، و ب دویڤ دلخوازییا نەزانان نەكەڤە."},{"id":19,"translation":"19. ب ڕاستی ئەو [نەزان] قەت چو ئیزایا خودێ ژ تە نادەنە پاش [ئەگەر تو ل دویڤ وان بچی]، و ب ڕاستی ستەمكار دۆست و پشتەڤانێت ئێك و دونە و خودێ هاریكار و سەمیانێ پارێزكارانە."},{"id":20,"translation":"20. ئەڤ قورئانە بۆ مرۆڤان ڕۆناهییا دلانە [هەقییێ پێ دبینن]، و ڕێكا هیدایەتێیە و دلۆڤانییە بۆ وان ئەوێت خودان ئێقین [د ڕاستا ڕۆژا قیامەتێدا ئانكو باوەرییەكا موكم پێ هەی]."},{"id":21,"translation":"21. ئەرێ ئەوێت گونەهـ و خرابی كرین، هزر دكەن ئەم دێ وان و ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین، وەكی ئێك لێ كەین، مرن و ژینا وان دێ وەكی ئێك بیت؟ چ پیسە حوكمە ئەو دكەن."},{"id":22,"translation":"22. و خودێ ئەرد و ئەسمان بۆ هەقییێ یێت داین [ژ خۆ نەدایینە]، و دا هەر ئێك ل سەر كار و كریارێت خۆ بێتە جزاكرن، و ستەم ل كەسێ نەئێتەكرن."},{"id":23,"translation":"23. ئەرێ تە ئەو دیت ئەوێ خۆشی و دلخوازییا خۆ كرییە پەرستی بۆ خۆ، و خودێ ژ بەر هندێ گومڕا و ڕێبەرزە كری، هەرچەندە هەقی ژی دزانی [بەلێ ڕێكا هەقییێ نەدگرت، ژ بەر هندێ هێژایی گومڕایی و بەرزەبوونێ بوو، نە هێژایی ڕاستەڕێكرنێ بوو]، و خودێ دل و گوهێت وی مۆركرن، و پەردە ئێخستنە بەر چاڤێت وی، ئەرێ [ئەگەر خودێ وی ڕاستەڕێ نەكەت] كی هەیە پشتی خودێ وی ڕاستەڕێ بكەت؟ ڤێجا ما هوین چامەیەكێ بۆ خۆ ناگرن."},{"id":24,"translation":"24. و [موشركان] گۆتن: ژ ژیانا مە یا دنیایێ پێڤەتر چو ژیانێت دی نینن، هندەك ژ مە دێ مرن و هندەك دێ بن [و چو قیامەت نینن، ژین و مرن ئەوە یا د دنیایێدا]، و چو مە نامرینیت ژ بۆرینا زەمانی پێڤەتر، و وان چو بەلگە و نیشان ب ڤێ چەندێ نینن، هەما ژ نك خۆ دبێژن."},{"id":25,"translation":"25. و وەختێ ئایەتێت مە یێت ڕۆن و ئاشكەرا [ل سەر قیامەتێ و ڕابوونا پشتی مرنێ] بۆ وان دهاتنە خواندن، وان چو هەجەت و دەلیل نەبوون [هەقییێ پێ بدەنە پاش] ژ وێ‌ چەندێ‌ پێڤەتر كو بێژن: ئەگەر هوین ڕاست دبێژن باب و باپیرێت مە یێت مری بۆ مە ساخ بكەن، دا شادەیییێ بۆ هەوە بدەن."},{"id":26,"translation":"26. بێژە: خودێ هەوە ددەت، پاشی هەوە دمرینیت، پاشی هەوە هەمییان ڕۆژا قیامەتێ كو چو گۆمان تێدا نینە دێ كۆم كەت، بەلێ باراپتر ژ خەلكی ڤێ نوزانن."},{"id":27,"translation":"27. خودانی و سەروەرییا ئەرد و ئەسمانان یا خودێیە، و ڕۆژا قیامەت ڕادبیت، وێ ڕۆژێ خرابكار و گاور دێ خوسارەت بن."},{"id":28,"translation":"28. و [وێ ڕۆژێ] دێ بینی هەر ملەتەك [ئانكو خەلكێ هەر دینەكی ژ ترسا حسابێ] یێت كەڤتینە سەر چۆكێت خۆ، و هەر ملەتەك بۆ وەرگرتنا كتێبا كار و كریارێت خۆ دێ ئێتە داخوازكرن، ئەڤرۆ هوین دێ ب وان كار و كریارێت هەوە كرین، ئێنە جزاكرن یان خەلاتكرن."},{"id":29,"translation":"29. ئەڤە كتێبا مەیە [كتێبا كاروكریارێت هەوەیە] شادەیییێ ب ڕاستی ل سەر هەوە ددەت، ب ڕاستی هندی هەوە دكر مە دنڤێسی."},{"id":30,"translation":"30. و هندی ئەون ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین خودایێ وان دێ وان بەتە د ناڤ دلۆڤانییا خۆدا [ئانكو د بەحەشتێدا] نێ هەر ئەڤەیە سەرفەرازییا دیار و ئاشكرا."},{"id":31,"translation":"31. و هندی ئەون ئەوێت گاوربوویین [خودێ دێ بێژیتە وان:] ئەرێ ما ئایەتێت من [ب ڕێكا پێغەمبەران] بۆ هەوە نەدهاتنە خواندن؟ بەلێ هەوە خۆ مەزن كر [و هەوە باوەر ژێ نەكر، و هەوە پشتا خۆ دایێ]، و هوین ملەتەكێ گونەهكاربوون."},{"id":32,"translation":"32. و هەر وەختێ هاتبایە گۆتن، پەیمانا خودێ [د ڕاستا ساخكرنا پشتی مرنێ و حسابێدا] ڕاستە، و ڕۆژا قیامەتێ هەر دێ ئێت و شك تێدا نینە، هەوە دگۆت: ئەم نوزانین قیامەت چییە؟ بەلێ ل دەڤ مە خیال و خولیانە، و ئەم ژێ د پشتڕاست نینین."},{"id":33,"translation":"33. [وێ ڕۆژێ، ڕۆژا قیامەتێ] خرابییا كار و كریارێت وان كرین بۆ وان دیاربوو، و ئەو ئیزایا وان تڕانە پێ دكرن، دۆرماندۆرێت وان گرتن."},{"id":34,"translation":"34. و [وێ ڕۆژێ] دێ بێژنە وان: ئەڤرۆ ئەم دێ هەوە [برسی و تێنی] هێلینە د ئاگریدا، هەروەكی هەوە كار بۆ ڤێ ڕۆژێ نەكری و هێلایی، و دیتنا ڤێ ڕۆژێ ژ بیرا خۆ بری، و جهێ هەوە ئاگرە و چو هاریكار و پشتەڤان ژی هەوە نابن."},{"id":35,"translation":"35. ئەڤە جزایێ وێیە، هەوە ئایەتێت خودێ كربوونە پێتڕانك، و ژیانا دنیایێ هوین سەردابرن و خاپاندن، و ئەڤرۆ نە ئەو ژێ دەردكەڤن و نە دەستویری بۆ وان دئێتەدان عوزرێ بخوازن، و ژ وان نائێتە خواستن ژی ئەو خرابییا خۆ بهێلن، و ژ نوی خودایێ خۆ ب گۆتنەكێ یان ب كریارەكێ ڕازی بكەن [چونكی ڕۆژا قیامەتێ نە ڕۆژا كارییە، بەلێ ڕۆژا جزاكرن و خەلاتكرنێیە]."},{"id":36,"translation":"36. ڤێجا پەسن و شوكور هەمی بۆ خودایێ [هەر حەفت] ئەسمانان و خودانێ ئەردی، خودانێ هەمی جیهانان."},{"id":37,"translation":"37. و مەزناتی د ئەرد و ئەسماناندا یا وییە، و ئەوە سەردەست و كاربنەجهـ."}]},{"id":46,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (حم) هۆسا دئێتە خواندن (حا، میم)، و ل دۆر ڕاڤەكرنا ڤان ڕەنگە تیپان، ل دەستپێكا سۆرەتا بەقەرە بزڤڕە."},{"id":2,"translation":"2. ئینانەخوارا ڤێ كتێبێ ژ دەڤ خودایێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":3,"translation":"3. و مە ئەرد و ئەسمان و هندی د ناڤبەرا واندا بۆ هەقییێ، و هەتا دەمەكێ دەستنیشانكری، یێت دایین، و ئەوێت گاوربوویین ڕوییێ خۆ ژ وێ وەردگێڕن، ئەوا ژێ هاتینە ترساندن [كو ڕۆژا قیامەتێیە]."},{"id":4,"translation":"4. بێژە: كا بۆ من بێژن ئەوێت هوین شوینا خودێ دپەرێسن كا چ ژ ئەردی دایینە؟ یان ژی وان پشكدارییەك د چێكرنا ئەسماناندا هەیە؟ كا كتێبەكێ كو بەری قورئانێ هاتبیت، یان پاشمایییەكێ ژ زانینا ملەتێت كەڤن بۆ من بینن [شادەیییێ بۆ هەوە بدەن، هوین د پەرستنا ڤان بوتاندا دورستن]، ئەگەر هوین ڕاست دبێژن."},{"id":5,"translation":"5. و ما كی ژ وی گومڕاترە، ئەوێ وی پەرستی شوینا خودێ دپەرێسیت، ئەوێ هەتا ڕۆژا قیامەتێ گول وان نەبیت و بەرسڤا وان نەدەت، و ئەو ب خۆ ژی ژ پەرستن و دوعایێت وان د بێ ئاگەهن."},{"id":6,"translation":"6. و وەختێ مرۆڤ [ڕۆژا قیامەتێ] دئێنە كۆمكرن، ئەو (بوتێت وان) دێ بنە دژمنێت وان، و دێ حاشاتیێ ژ پەرستنا وان كەن [و دێ بەرائەتا خۆ ژ وان كەن]."},{"id":7,"translation":"7. و وەختێ ئایەتێت مە یێت ئاشكەراكەر بۆ وان دهاتنە خواندن، ئەوێت گاوربوویین، د ڕاستا قورئانێدا پشتی بۆ وان هاتی، گۆتن: ئەڤە سحرەكا ئاشكەرایە."},{"id":8,"translation":"8. یان ژی دبێژن [موحەممەدی ئەڤ قورئانە] ژ نك خۆ یا چێكری، بێژە: ئەگەر من ژ نك خۆ چێ كربیت، هەوە پێ چێنابیت چو ئیزایێ ژ ئیزایا خودێ ژ من بدەنە پاش، و خودێ ئەڤا هوین د دەرهەقێ قورئانێدا دبێژن چێتر دزانیت [بێژە:] خودێ بەسە د ناڤبەرا من و هەوەدا شاهد بیت [ل سەر پێغەمبەراتییا من]، و ئەوە گونەهـ ژێبەر و دلۆڤان."},{"id":9,"translation":"9. بێژە: ئەز نەپێغەمبەرێ ئێكێمە هاتیمە هنارتن [و بەری من چو پێغەمبەر نەهاتبنە هنارتن و كتێب بۆ وان نەهاتبن، بەری من گەلەك پێغەمبەرێت هاتین، و خودێ كتێب یێت بۆ وان هنارتین، ڤێجا چاوا كتێبا ئەز پێ هاتیم هوین درەو ددانن؟!]، و ئەز ژ دەڤ خۆ نوزانم كا خودێ دێ چ ل من و چ ل هەوە كەت [ئەگەر وەحی بۆ من نەئێت]، ژ وەحییا بۆ من دئێت پێڤەتر ئەز ل دویڤ چو یێ دی ناچم [و یا ل سەر من ئەوە ئەز هەوە بترسینم]، و ئەز ژ ئاگەهداركەر و پێغەمبەرەكێ ئاشكرا پێڤەتر نینم."},{"id":10,"translation":"10. كا بێژنە من [حالێ هەوە دێ چ بیت] ئەگەر ئەڤ قورئانە [ئەڤا بۆ من هاتی] ژ دەڤ خودێ بیت، و هوین باوەرییێ پێ نەئینن و شاهدەك [زانا] ژ ئسرائیلییان شادەیییێ ل سەر ڕاستییا وێ بدەت و باوەرییێ پێ بینیت، و هوین خۆ مەزن بكەن و باوەرییێ پێ نەئینن، ب ڕاستی خودێ ملەتێ‌ ستەمكار ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":11,"translation":"11. و ئەوێت گاوربوویین گۆتە ئەوێت باوەری ئینایین: ئەگەر [ئەڤ دینێ هەوە و بەلنگازان، باوەری پێ ئینایی كو ئیسلامە] باشی بایە [ڤان بەلنگازان] بەری مە باوەری پێ نەدئینا، و پشتی وان باوەری پێ نەئینایی، گۆتن: ئەڤە درەوەكا كەڤنە [موحەممەدی ژ ملەتێت كەڤن یا وەرگرتی و ب بال خودێڤە لێ ددەت]."},{"id":12,"translation":"12. و بەری قورئانێ تەورات پێشی و دلۆڤانی بوو، و ئەڤ قورئانە ڕاستدەرئێخا كتێبێت بەری خۆیە و ب ئەزمانێ عەرەبییە، دا ئەوێت ستەم كرین بترسینیت و ئاگەهدار بكەت، و مزگینییە بۆ قەنجیكاران."},{"id":13,"translation":"13. ب ڕاستی ئەوێت گۆتین خودانێ مە خودێیە، پاشی ل سەر ئێكینییا خودێ و ئیسلامێ مایین، ڤێجا [ڕۆژا قیامەتێ] نە ترس بۆ وان هەیە، و نە ب خەم دكەڤن."},{"id":14,"translation":"14. ئەڤە بەحەشتینە هەروهەر دێ د بەحەشتێدا مینن، ئەڤە خەلاتە بۆ وان ژ بەر كارێ وان دكر."},{"id":15,"translation":"15. و مە ئەمرێ مرۆڤی یێ كری، قەنجی و باشییێ د گەل دەیبابێت خۆ بكەت، دەیكا وی ئەو ب نەخۆشی و زەحمەت [د زكێ خۆدا] یێ هەلگرتی، و ب زەحمەت و نەخۆشی یێ بووی، و هەلگرتنا وی هەتا شیرڤەكرنا وی سیه هەیڤن [ڤی وەختی هەمییێ دەیك زەحمەتێ پێڤە دبەت و نەخۆشییان ل سەر دبینیت]، گاڤا دگەهیتە كاملانا خۆ و دبیتە چل سالی، دبێژیت: خودێوۆ دەستێ من بگرە و هاریكارییا‏ من بكە ئەز سوپاسییا تە بكەم ل سەر وان كەرەمێت تە د گەل من و دەیبابێت من كرین، و دەستێ من بگرە و هاریكارییا‏ من بكە ئەز وێ باشییێ بكەم یا تو پێ ڕازی، و دویندەها من بكە دویندەهەكا باش، و من بەرێ خۆ دا تە و ئەز ل بەر ئەمرێ تە یێ ڕاوەستایمە."},{"id":16,"translation":"16. ئەڤەنە، ئەم كار و كریارێت وان یێت باش قەبویل دكەین و ل گونەهێت وان دبۆرین، و ئەڤەنە د گەل خەلكێ بەحەشتێ د بەحەشتێدا، ئەڤە ئەو وەعد و پەیمانا ڕاستە ئەوا د دنیایێدا سۆز بۆ وان پێ دهاتە دان."},{"id":17,"translation":"17. و ئەو كوڕێ دبێژیتە دەیبابێت خۆ ئۆف بۆ هەوە [ئەز ژ هەوە یێ تێرم]، ئەرێ هوین من ب هندێ دترسینن، ئەز [پشتی مرنێ ژ گۆڕی] دێ ساخ بمەڤە، و بەری من ئەڤە چەند ملەت و چەرخ چۆن [و كەس ژ وان نەزڤڕیڤە]، و ئەو دەیباب هەوارا خۆ دگەهیننە خودێ و دبێژنە كوڕێ خۆ: ئەها بۆ تە! بەرێ تە یێ ل هیلاكێ، باوەرییێ بینە، ب ڕاستی پەیمانا خودێ یا ڕاستە [و هەر دێ ئێت]، ڤێجا [كوڕێ وان] دێ بێژیت: ئەڤە [رابوونا پشتی مرنێ] ژ چیڕۆك و چیڤانۆكێت پێشییان پێڤەتر نینە [هوین من پێ دترسینن]."},{"id":18,"translation":"18. ئەڤە ژی [خودانێت ڤان سالۆخەتان و كوڕێت هۆسا و خودانێت ڤان ئاخڤتنان] وەكی ملەتێت بەری خۆ ژ ئەجنە و مرۆڤان، هێژایی ئیزایا خودێ بوون و یێت خوسارەت هەر ئەو بوون."},{"id":19,"translation":"19. و هەر ئێك ژ ڤان [چ خودان باوەر، چ گاور] ل دویڤ كار و كریارێت خۆ پێك و پایە و پەییسكێت خۆ [ژ جزاكرن و خەلاتكرنێ] یێت هەین، دا خودێ ل دویڤ وان پێك و پایە و پەییسكان جزایێ كار و كریارێت وان دورست بدەتە وان، بێی ستەم ل وان بێتەكرن [نە خێرێت وان كێم دبن، و نە گونەهێت وان پتر لێ دئێن]."},{"id":20,"translation":"20. و ڕۆژا ئەوێت گاوربوویین پێشبەری ئاگری دئێنە ڕاوەستاندن [و ئاگری ب چاڤێت خۆ دبینن، ملیاكەت دێ بێژنە وان:] هەوە خۆشییێت خۆ هەمی د ژیانا دنیایێدا برن و هەوە كەیف پێ كر، ڤێجا ئەڤرۆ ژ بەر مەزناتییا ژ نەهەقی هەوە د ئەردیدا دكر، و ژ بەر دەركەڤتنا هەوە ژ ڕێكا خودێ، هوین دێ [ئەڤرۆ] ب ئیزایا ڕسوایی و سەرشۆریێ ئێنە جزاكرن."},{"id":21,"translation":"21. [هەی موحەممەد سەرهاتییا] پێغەمبەرێ عاد [هوود پێغەمبەر] بۆ [ملەتێ خۆ] بێژە وەختێ ملەتێ خۆ ل ئەردێ ئەحقافێ‌ ژ ئیزایا خودێ ترساندین، و پێغەمبەرێت بەری هوودی و پشتی وی ژی [هەمییان دگۆتن:] ژ غەیری خودێ كەسێ نەپەرێسن، ب ڕاستی [ئەگەر هوین غەیری وی بپەرێسن] ئەز دترسم ئیزایا ڕۆژەكا مەزن هەوە بهنگێڤیت."},{"id":22,"translation":"22. گۆتن: ئەرێ تو بۆ مە هاتی دا مە ب درەوان ژ [پەرستنا] پەرستییێت مە بدەیە پاش؟ كا وێ ئیزایا تو مە پێ دترسینی و گەفێ‌ پێ ل مە دكەی، بۆ مە بینە ئەگەر تو ڕاست دبێژی."},{"id":23,"translation":"23. گۆت: ب ڕاستی بەس خودێ دزانیت [كا ئەو ئیزا كەنگی دێ ئێت]، و ئەڤە من ئەو گەهاندە هەوە یا ئەز پێ هاتیمە هنارتن، بەلێ ئەز دبینم هوین ملەتەكێ نەزانن."},{"id":24,"translation":"24. ڤێجا وەختێ عەورەك دیتین یێ بەر ب نهالێت وانڤە دئێت [كەیفا وان هات]، و گۆتن: ئەڤە عەورەكە دێ بارانێ بۆ مە ئینیت [و ئەو دەمەك بوو خودێ باران ژ وان ڤەگرتبوون، ڤێجا وەختێ وان ئەو عەور دیتی هزركرن عەورێ بارانێیە و كەیفا وان پێ هات، و گۆتنە هوودی ئەڤ عەورە دێ بارانێ بۆ مە ئینیت]، [هوودی گۆتە وان:] نەخێر [ئەڤە نەعەورێ بارانێیە، وەكی هوین هزر دكەن] بەلێ ئەڤە ئەو ئیزایە یا هوین لێ ب لەز، ئەڤە بایەكە، ئیزایەكا ب ژان و دژوار یا تێدا."},{"id":25,"translation":"25. [ئەو با] هەمی تشتان ب ئەمرێ خودێ وێران دكەت، ڤێجا [وەختێ ئەو با ب سەر واندا هاتی] وەلێ هاتن ژ خانییێت خۆ پێڤەتر نەددیتن، هۆسا ئەم ملەتێ گونەهكار جزا دكەین."},{"id":26,"translation":"26. ب سویند مە ئەو شیان و هێز دابوو وان یا مە نەدایییە هەوە، و مە گوه و چاڤ و دل [هەمی ئالاڤێت تێگەهشتنێ] دابوونە وان، بەلێ [وەختێ ئیزایا خودێ ب سەر واندا هاتی] گوه و چاڤ و دلێت وان فایدەی وان نەكرن، و چو ئیزا ژ وان نەدانە پاش، چونكی وان باوەری ب ئایەتێت خودێ نەدئینان، و ئەو ئیزایا وان تڕانە پێ دكر و لێ ب لەز دۆرماندۆرێت وان گرتن."},{"id":27,"translation":"27. و ب سویند مە گوندێت دۆرماندۆری هەوە د هیلاك برن، و مە نیشان و بەلگە ژ هەمی ڕەنگان و گەلە جاران بۆ وان ئینان، دا ل خۆ بزڤڕن."},{"id":28,"translation":"28. بلا ئەوێت شوینا خودێ، و ب ئنیەتا نێزیكبوونێ ژ خودێ، هاتینە پەرستن هاریكارییا‏ وان كربانە، نەخێر شوینا هاریكارییا‏ وان بكەن ل وان بەرزەبوون، ئەڤە [هاریكاری نەكرنا پەرستییێت وان، و بەرزەبوونا وان ژ وان] جزایێ درەوا وانە وەختێ ئەو كرینە هەڤپشك بۆ خودێ."},{"id":29,"translation":"29. و بۆ ملەتێ خۆ بێژە وەختێ مە بەرێ هندەك ئەجنەیان دایییە تە دا گول قورئانێ ببن، ڤێجا وەختێ ل سەر خواندنا قورئانێ حازر بوویین، گۆتن: خۆ بێ دەنگ بكەن و گوهێ خۆ بدەنێ، و وەختێ خواندن ب دویماهیك هاتی، ڤەگەڕیان و ملەتێ خۆ ئاگەهداركرن."},{"id":30,"translation":"30. گۆتن گەلی ملەتێ مە، مە گول كتێبەكێ بوو، پشتی مووسایی یا هاتییە خوارێ، ڕاستدەرئێخا كتێبێت بەری خۆیە، بەرێ خۆدانێ‌ خۆ ددەتە دینێ ڕاست و ڕێكا ڕاست."},{"id":31,"translation":"31. گەلی ملەتێ مە، بەرسڤا پێغەمبەرێ خودێ بدەن [كو موحەممەدە] و باوەرییێ پێ بینن، [خودێ] دێ ل گونەهێت هەوە بۆریت، و دێ هەوە ژ ئیزایەكا ب ژان و دژوار قورتال كەت."},{"id":32,"translation":"32. و هەر كەسێ بەرسڤا پێغەمبەرێ خودێ نەدەت [ئانكو هەر كەسێ باوەرییێ پێ نەئینیت] نەشێت خودێ نەچار بكەت، كو وی ل سەر ئەردی ئیزا نەدەت، و وی ژ بلی خودێ چو هاریكار و پشتەڤان نینن [وی ژ ئیزایا خودێ بپارێزن]، ئەڤە [ئەڤێت بێ باوەر ژ پێغەمبەرێ خودێ] یێت د ڕێبەرزەبوونەكا ئاشكەرادا."},{"id":33,"translation":"33. ئەرێ ما نوزانن [هزرا خۆ ناكەن] ئەو خودایێ ئەرد و ئەسمان چێ كرین، و ب چێكرنا وانڤە نەوەستیایی و بێ هێز نەبووی، دشێت مرییان ژی ساخ بكەتەڤە، بەلێ ئەو دشێت مرییان ساخ بكەتەڤە، ب ڕاستی ئەو ل سەر هەر تشتەكی خودان دەستهەلات و شیانە."},{"id":34,"translation":"34. و ئەوێت گاوربوویین ڕۆژا پێشبەری ئاگری دئێنە ڕاوەستاندن [ب چاڤێت خۆ ئاگری دبینن، و بێ هیڤی دبن كو ژێ قورتال ببن]، [ملیاكەت دێ بێژنە وان:] ئەرێ ئەڤ ئیزایە نەڕاستە [هەوە دگۆت ئەم نائێینە ئیزادان، و چو دۆژەهـ نینن]، دێ بێژن: بەلێ ب خودێ ڕاستە [ملیاكەت دێ بێژنە وان:] دێ ڤێجا ژ بەر گاورییا خۆ تامكەنە ئیزای."},{"id":35,"translation":"35. ڤێجا [هەی موحەممەد] بێنا خۆ [ل سەر كرن و گۆتن و ئەزیەتا گاوران] فرەهـ بكە، هەروەكی پێغەمبەرێت ناڤدێر و ڕژد و مجد ل سەر فەرمانێت خودێ بێنا خۆ فرەهـ كری (پێغەمبەرێت ژێگۆتی ئەڤەنە: (نووح، ئیبراهیم، مووسا، عیسا و موحەممەد)، و ل ئیزادانا وان ب لەز نەبە، وەختێ ئەو وێ ئیزایێ دبینن یا پەیمان بۆ وان پێ هاتییە دان، د وەسانە هەچكو ژ بیستەكێ پێڤەتر ژ ڕۆژێ [د دنیایێدا] نەماینە، ئەڤ قورئانە ڕاگەهاندنەكە [پێغەمبەر دگەهینیتە هەوە] ئەرێ ما كەس هەیە د هیلاك بچیت، ژ بلی ملەتێ ژ ڕێدەركەڤتی و ڤاڕێ؟! [بەس ئەو دێ د هیلاك چن]."}]},{"id":47,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ئەوێت گاوربوویین و ڕێكا خودێ ل خەلكی گرتین، [خودێ] كارێ وان پویچ و بەرزەكر [و ئەو كارێ وان ڤیایی د دەرهەقێ پێغەمبەریدا بكەن، د سەرێ وانڕا شكاند و پویچ كر]."},{"id":2,"translation":"2. و ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین، و باوەری ب وێ كتێبێ ئینایین ئەوا بۆ موحەممەدی هاتی [كو قورئانە] و ئەو ڕاستییە ژ خودایێ‌ وان، باوەرییەكا ڕاست و دورست و بێ گۆمان، خودێ گونەهێت وان دێ ژێبەت و كاروبارێت وان دێ دورست كەت."},{"id":3,"translation":"3. ئەڤە چونكی ئەوێت گاوربوویین ب دویڤ پویچییێ‌ كەڤتن، و ئەوێت باوەری ئینایین ب دویڤ وێ هەقییێ كەڤتن ئەوا بۆ وان ژ دەڤ خودایێ وان هاتی، و خودێ هۆسا نموونەیان ب هەمی ڕەنگان بۆ خەلكی دئینیت و دیار دكەت [دا ل خۆ بزڤڕن]."},{"id":4,"translation":"4. [گەلی موسلمانان] ڤێجا ئەگەر هوین [د شەڕیدا] بەرانبەری گاوران بوون، ڤێجا ل ستۆیێ وان بدەن [و بكوژن] هەتا هوین زێدە ژێ دكوژن، پاشی ئێخسیر بكەن و باش گرێدەن، و پاشی یان ل سەر وان بكەنە منەت و بەردەن [بێ بەرانبەر]، یان ژی ب بەدەل و بەرانبەر بەردەن دا شەڕ نەمینیت، ئەڤە حوكمێ خودێیە، و ئەگەر خودێ ڤیابایە دا ئەو ب خۆ وان د هیلاك بەت و تۆلێ ل وان ڤەكەت، بەلێ [ئەمرێ هەوە كر هوین جیهادێ د گەل وان بكەن] دا هەوە ب ئێك و دو بجەڕبینیت و ئەوێت د ڕێكا خودێدا هاتینە كوشتن، خودێ كار و كریارێت وان بەرزە ناكەت."},{"id":5,"translation":"5. زوی دێ وان ڕاستەڕێ كەت، و دێ كاروبارێت وان دورست كەت."},{"id":6,"translation":"6. و دێ وان بەتە د وێ بەحەشتێدا ئەوا بۆ وان [د دنیایێدا] سالۆخەتێت وێ گۆتین دا بنیاسن."},{"id":7,"translation":"7. گەلی خودان باوەران، هەكە هوین هاریكارییا‏ دینێ خودێ بكەن و ب سەربێخن، خودێ ژی دێ هاریكارییا‏ هەوە كەت، و هەوە ب سەر گاوران ئێخیت، و دێ هەوە [د شەڕاندا] موكوم كەت."},{"id":8,"translation":"8. و ئەوێت گاوربوویین، بەرئاتافبوون و شكەستن بۆ وان بیت، و خودێ دێ كارێ وان پویچ كەت و ڕاست نائینیت."},{"id":9,"translation":"9. ئەڤە چونكی ئەوان تشتێ خودێ ئینایییە خوارێ [كو قورئانە]، نەڤیا، ڤێجا خودێ كار و كریارێت وان پویچكرن."},{"id":10,"translation":"10. ئەرێ ما ئەو د ئەردیدا نەگەڕیایینە، دا ببینن كا دویماهییا ئەوێت بەری وان چۆیین یا چاوا بوو؟ خودێ د هیلاك برن، و گاوران ژی ئێكا وەكی ڤێ یا هەی."},{"id":11,"translation":"11. ئەڤە [هاریكرن و ب سەرئێخستنا خودان باوەران، و پیسە دویماهیكا گاوران] ژ بەر هندێیە چونكی خودێ پشتەڤان و هاریكار و سەركارێ وانە ئەوێت باوەری ئینایین، و ب ڕاستی گاوران چو هاریكار و پشتەڤان نینن."},{"id":12,"translation":"12. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین، خودێ دێ وان كەتە د وان بەحەشتاندا ئەوێت ڕویبار د بنڕا دئێن و دچن، و ئەوێت گاوربوویین [د دنیایێدا] خۆشیێ [ب پەرتالێ دنیایێ] دبەن [و د بێ ئاگەهن، و هزرا خۆ د دویماهیكێدا ناكەن ]، و كا چاوا تەرش دخۆن ئەو ژی وەسا دخۆن، و جهێ وان [دویماهییا وان] هەر ئاگرە."},{"id":13,"translation":"13. و گەلەك گوند هەبوون، ژ گوندێ تە، ئەوێ تو دەرئێخستی، ب هێزتر بوون، مە د هیلاك برن و چو هاریكار و پشتەڤان ژی وان نەبوون، بۆ وان بەڕەڤانییێ بكەن."},{"id":14,"translation":"14. ئەرێ ئەوێ نیشان و بەلگەیەكا ئاشكەرا ژ نك خودایێ خۆ هەبیت، وەكی وییە ئەوێ كار و كریارێت وی یێت خراب بۆ هاتبنە خەملاندن، و ب دویڤ دلخوازییێت خۆ كەڤتبن."},{"id":15,"translation":"15. پەسن و ڕەوشا وێ بەحەشتێ ئەوا پەیمان بۆ پارێزكاران پێ هاتییە دان ب ڤی ڕەنگییە، ڕویبارێت ڕەنگ و تاما ئاڤا وان نەگوهۆڕی یێت تێدا، و ڕویبارێت شیرێ تاما خۆ نەگوهۆڕی ژی.. و ڕویبارێت مەیا خۆش و ب تام، بۆ وان یێت ڤەدخۆن ژێ‌، و ڕویبارێت هنگڤینێ دۆبە ژی، و ژ هەمی ڕەنگێت فێقی ژی بۆ وان یێت تێدا هەین، و خودێ دێ ل گونەهێت وان ژی بۆریت [ئەرێ ئەوێ‌ د ناڤ ڤان خۆشیاندا بژیت] وەكی وییە ئەوێ هەروهەر د ئاگریدا، و ژ ئاڤەكا زێدە شاریایی ڤەدخۆت، ڤێجا ڕویڤیكێت وان پرت پرت ببن."},{"id":16,"translation":"16. و هندەك ژ وان [ئەوێت وەكی تەرشی دخۆن و ڤەدخۆن، كو دوڕوینە] گوهدارییا تە دكەن، گاڤا ژ دەڤ تە دەركەڤتن [ژ لەكەڤە] دبێژنە ئەوێت خودێ زانین دایییە وان [ژ هەڤالێت تە]، ئەڤە ڤی ڤێ‌ گاڤێ‌ چ دگۆت؟ ئەڤە ئەون یێت خودێ دلێ وان مۆركری و ب دویڤ دلخوازییێت خۆ كەڤتین."},{"id":17,"translation":"17. و ئەوێت ڕاستەڕێ بوویین خودێ پتر ڕاستەڕێ كرن، و بەرێ وان دا پارێزكاری و ترسا خۆ."},{"id":18,"translation":"18. ئەرێ ئەو ل هیڤییا هندێنە قیامەت ژ نشكەكێڤە ب سەر واندا بێت ب سویند نیشانێت وێ قیامەتێ یێت هاتین، ڤێجا چاوا دێ تۆبەكەن ئەگەر قیامەت هات."},{"id":19,"translation":"19. ڤێجا بزانە ژ خودێ پێڤەتر چو پەرستییێت ڕاست و دورست نینن، و داخوازا لێبۆرینێ بۆ گونەهێت خۆ و بۆ گونەهێت هەمی خودان باوەران، چ زەلام چ ژن بكە، و خودێ ئاگەهـ ژ ڕابوون و ڕوینشتن و بنەجها هەوە هەیە [ئانكو چو یێ هەوە لێ بەرزە نابیت]."},{"id":20,"translation":"20. و ئەوێت باوەری ئینایین، [ژ ڤیانا جیهادێ] دگۆتن: بلا سۆرەتەك هاتبایە خوارێ [ئەمرێ جیهادێ تێدا بایە]، و ئەگەر سۆرەتەكا ئاشكەراكەر [ئەمرێ جیهادێ تێدا ئاشكەرا] هاتەخوار و جیهاد تێدا هاتە فەرزكرن، ئەوێت نەساخی د دلێت واندا هەی، دێ بینی [ژ ترساندا] وەسا بەرێ خۆ ددەنە تە، وەكی بەرێخۆدانا وی یێ ل بەر مرنێ، و یا باشتر ئەو بوو..."},{"id":21,"translation":"21. گوهدارییا پێغەمبەری كربانە و ئاخڤتنا خێرێ گۆتبانە، ڤێجا ئەگەر فەرمانا جیهادێ هاتە دان، بۆ وان چێتر بوو وان ئنیەتا خۆ د گەل خودێ ڕاست كربانە."},{"id":22,"translation":"22. و دبیت ئەگەر هوین پشتا خۆ بدەنە ئیسلامێ، خرابییێ د ئەردیدا بكەن و بەنكێ مرۆڤاتیێ ببڕن."},{"id":23,"translation":"23. ئەڤە [ئەوێت پشتا خۆ ددەنە ئیسلامێ و خرابییێ د ئەردیدا دكەن] ئەون یێت خودێ لەعنەت لێ كرین [و ژ دلۆڤانییا خۆ دویر ئێخستین] و كەڕ و كۆرە كرین [نە هەقییێ گولێ دبن، و نە دبینن]."},{"id":24,"translation":"24. ڤێجا ما ئەو هزرا خۆ د قورئانێدا ناكەن؟ نەخێر.. دلێت وان د گرتینە [تێ ناگەهن]."},{"id":25,"translation":"25. ب ڕاستی ئەوێت پشتی ڕێكا ڕاست بۆ وان دیاربووی، و ڤەگەڕیاینە سەر گاوری و گومڕایییا خۆ یا بەرێ، شەیتانی ڤەگەڕیانا وان بۆ گاورییێ ل بەر وان شرین كر، و ب هیڤی و ئومێدان د سەردا برن."},{"id":26,"translation":"26. ئەڤە چونكی وان دگۆتە ئەوێت قورئان نەڤیایین [كو جوهی و موشركن]: ئەم دێ گوهێ خۆ د هندەكێدا دەینە هەوە [ئەم ژ دل باوەرییێ پێ نائینین، و دێ هەر دژمنییا وی كەین]، و خودێ یا ئەو د دلێ خۆدا ڤەدشێرن دزانیت."},{"id":27,"translation":"27. ڤێجا دێ چ كەن و حالێ وان دێ چ بیت، وەختێ ملیاكەت ل بەر و پشتێت وان ددەن و ڕوحا وان دستینن."},{"id":28,"translation":"28. ئەڤە [لێدانا بەر و پشتێت وان د گەل ڕوح ستاندنێ] ژ بەر هندێیە، چونكی ئەو یێت ب دویڤ وی تشتی كەڤتین یێ خودێ پێ نەخۆش [كو هاریكرنا گاورانە]، و تشتێ خودێ پێ خۆش و ژێ ڕازی وان نەڤیا، ڤێجا خودێ كار و كریارێت وان پویچكرن."},{"id":29,"translation":"29. یان ژی ئەوێت دوڕوییاتی د دلێت واندا هەی، هزر دكەن خودێ كەرب و كینا وان دەرنائێخیت و ئاشكەرا ناكەت؟!"},{"id":30,"translation":"30. و ئەگەر مە حەزكربایە دا وان نیشا تە دەین، و دا وان ژ سەروسیما و نیشانێت وان نیاسی، و دێ وان ب ئەزمانێ وان نیاسی، و خودێ ئاگەهـ ژ كار و كریارێت هەوە هەیە."},{"id":31,"translation":"31. و ب سویند ئەم دێ هەوە جەڕبینین، دا ئەم جیهادكەر و سەبركێشان بۆ خەلكی ئاشكەرا بكەین، و دا ئەم سالۆخێت هەوە ئاشكەرا بكەین [دا بۆ خەلكی دیار ببیت، كێ گوهدارییا خودێ كرییە و كێ نەكرییە]."},{"id":32,"translation":"32. ب ڕاستی ئەوێت گاوربوویین و ڕێكا خودێ ل خەلكی گرتین، و نەیارەتی و نەگوهدارییا پێغەمبەری كرین، پشتی ڕێكا ڕاست بۆ وان ئاشكەرا بووی، ئەڤە چو زیانێ ناگەهیننە خودێ، و دێ تەكبیرا وان پویچ و پەلاچ كەت [و دێ د سەرێ وانڕا شكێنیت]."},{"id":33,"translation":"33. گەلی خودان باوەران گوهدارییا خودێ بكەن و گوهدارییا پێغەمبەری بكەن، و كار و كریارێت خۆ [ب گونەهان، یان ب ڕویمەتیێ، یان ب دوڕوییاتیێ، یان ب منەتێ] پویچ نەكەن."},{"id":34,"translation":"34. ب ڕاستی ئەوێت گاوربوویین و خەلك ژ ڕێكا خودێ داینە پاش، پاشی مرین و ئەو گاور [و بۆ خۆ تۆبە نەكرین]، ئەڤان خودێ گونەهێت وان ئێكجار ژێ نابەت."},{"id":35,"translation":"35. ڤێجا [گەلی خودان باوەران] [بەرانبەر دژمنی] سست و خاڤ نەبن، و داخوازا پێكهاتن و ئاشتیێ نەكەن و هوین د سەركەڤتی، و خودێ [ب هاریكارییا‏ خۆ] یێ د گەل هەوە، و خێرا كریارێت هەوە كێم ناكەت [هەلبەت ئەڤە ئەگەر یا ئاشكرابت ئاشتی و پێكهاتن فایدەی ناكەت]."},{"id":36,"translation":"36. ب ڕاستی ژیانا دنیایێ هەمی تڕانە و مژویلاهینە [و زوی دێ چیت]، و ئەگەر هوین باوەرییێ بینن و خۆ بپارێزن، دێ خەلاتێ هەوە ب دورستی [ل سەر باوەری و پارێزكارییا هەوە] دەتە هەوە، و چو ژ مالێ هەوە ژی ژ هەوە ناخوازیت [پشكەكا كێم نەبیت، ئەو ژی هەر بۆ ژار و دەست تەنگێت هەوەیە]."},{"id":37,"translation":"37. و ئەگەر خودێ مالێ هەوە هەمییێ ژ هەوە بخوازیت و ل سەر یێ ڕژد بیت [و بمینیتە ب هەوەڤە كو هوین هەمییێ د ڕێكا خودێدا بمەزێخن]، هوین دێ چڕویكیێ كەن و دێ كەرب و كینا هەوە دەرئێخیت و ئاشكەرا كەت."},{"id":38,"translation":"38. ئەها هوین ئەڤەنە، دئێنە داخوازكرن دا هوین [مالێ خۆ] د ڕێكا خودێدا [د جیهادێ و ڕێكا خێرێدا] بمەزێخن، ڤێجا هندەك ژ هەوە چڕویكیێ دكەن و هەر كەسێ بەخیلیێ [و چڕویكیێ] بكەت، ب ڕاستی ئەو چڕویكیێ د گەل خۆ دكەت (زیانێ ل خۆ دكەت) و خودێ دەولەمەند و بێ منەتە [هەوجەیی ب هەوە نینە]، و هوین هەژارن [و هەوجەی خودێنە]، و ئەگەر هوین [گەلی مرۆڤان] پشتا خۆ بدەنە گوهدارییا خودێ و گوهدارییا پێغەمبەرێ وی، و ئەگەر مالی د ڕێكا خودێدا نەمەزێخن، خودێ دێ هەوە ب ملەتەكێ دی گوهۆڕیت، پاشی ئەو وەكی هەوە نابن."}]},{"id":48,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ب ڕاستی مە سەركەڤتنەكا ئاشكەرا و مەزن [كو پێكهاتنا حودەیبییەیە] دا تە."},{"id":2,"translation":"2. دا خودێ ل گونەهێت تە یێت پێش و پاش ببۆریت، و كەرەم و نیعمەتا خۆ [ب سەرئێخستنا دینێ تە، و ب ڤەكرنا مەكەهێ] ل سەر تە تمام بكەت، و دا تە ل سەر ڕێكا ڕاست ڕاگریت و موكوم بكەت."},{"id":3,"translation":"3. و دا تە ب سەركەڤتنەكا موكوم ب سەربێخیت، شكەستن تێدا نەبیت."},{"id":4,"translation":"4. خودێیە دل ڕەحەتی و تەنایی داڕێتییە دلێت خودان باوەران، دا د سەر باوەرییا وانڕا باوەرییا وان پتر لێ بێت، و لەشكەرێ ئەرد و ئەسمانان یێ خودێیە و خودێ یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":5,"translation":"5. [و خودێ ئەو سەركەڤتن و دل ڕەحەتییە دا] دا زەلام و ژنێت خودان باوەر ببەتە د وان بەحەشتاندا ئەوێت ڕویبار د بنڕا دچن، هەروهەر دێ تێدا مینن، و گونەهێت وان دێ ڕاكەت و ناهێلیت، و ئەڤە ل دەڤ خودێ سەرفەرازییەكا مەزنە."},{"id":6,"translation":"6. و دا زەلام و ژنێت دوڕوی و زەلام و ژنێت موشرك ئەوێت هزرێت خەلەت ژ خودێ دكەن [هزر دكەن خودێ هاریكارییا‏ پێغەمبەرێ خۆ و موسلمانان ناكەت، و ئەو جارەكا دی نازڤڕنەڤە مەدینەیێ]، ئیزا بدەت [و ئەو بەلا و ئاتافێت ئەو ل هیڤیێ ب سەرێ موسلمانان بێن]، بەلا و ئاتاف ب سەرێ وان بێن، و خودێ غەزەبێ ل وان بكەت و ژ دلۆڤانییا خۆ دویر بێخیت، و دۆژەهـ یا بۆ وان بەرهەڤكری، و ئەو چ پیسە دویماهیكەكا ڕەشە."},{"id":7,"translation":"7. و لەشكەرێ ئەرد و ئەسمانان یێ خودێیە، و خودێ یێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":8,"translation":"8. ب ڕاستی مە تو یێ هنارتی، ببییە شاهد و مزگینئین و ئاگەهداركەر."},{"id":9,"translation":"9. دا هوین [گەلی مرۆڤان] باوەرییێ ب خودێ و پێغەمبەرێ وی بینن، و دا هوین هاریكارییا‏ پێغەمبەرێ وی بكەن و دا ب ڕێز و ڕویمەت بەرێ خۆ بدەنێ، و دا سپێدە و ئێڤاران [ئانكو هەمی دەمان ب پەرستنا خۆ] خودێ ژ كێماسییان پاقژ بكەن."},{"id":10,"translation":"10. ب ڕاستی ئەوێت بەیعا تە دكەن و پەیمانێ [ل سەر مرنێ] ددەنە تە، ب ڕاستی ئەو پەیمانێ ددەنە خودێ، دەستێ خودێ د گەل دەستێ وانە، ڤێجا هەر كەسێ پەیمانا خۆ بشكێنیت، ب ڕاستی ئەو ب وێ شكاندنێ بەس زیانێ ل خۆ دكەت، و هەر كەسێ ئەو پەیمانا دایییە خودێ ب جهـ بكەت، خودێ زوی دێ خەلاتەكێ مەزن دەتێ."},{"id":11,"translation":"11. ئەوێت ڤەمایین ژ كۆچەرێت عەرەبان [ئەوێت ژ دەرڤەی باژێران دژیان]، دێ بێژن مال و عەیالێ مە ئەم مژویل كرین [و مە نەشیا د گەل تە بێینە حودەیبیێ، و نە ب مە بوو]، ڤێجا داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بۆ مە ژ خودێ بكە، و ئەو وێ ب ئەزمانێ خۆ دبێژن ئەوا نە د دلێ واندا، بێژە: ئەرێ ئەگەر خودێ زیانەك یان مفایەك بۆ هەوە بڤێت، كی دشێت ڕاوەستینیت و خۆ بدەتە بەر بڕیارا خودێ، نەخێر نەوەسایە [نەهاتنا هەوە نە ژ بەر مال و كەس و كارێت هەوە بوو]، و ب ڕاستی تشتێ هوین دكەن خودێ پێ ئاگەهە."},{"id":12,"translation":"12. بەلێ هەوە [گەلی دوڕوییان] هزر دكر پێغەمبەر و خودان باوەر ئێدی نازڤڕنە ناڤ كەس و كارێت خۆ [و هەمی دێ ئێنە كوشتن، ژ بەر هندێ هوین ترسیان و هەوە ڤەمان هەلبژارت]، و ئەڤ كارێ هەوە د دلێ هەوەدا هاتبوو جوانكرن [لەوا هوین ب ڤەمانا خۆ یێت شایی بوون]، و هەوە هزرێت خراب دكرن و هوین [ل دەڤ خودێ] ملەتەكێ د هیلاك چۆیی بوون."},{"id":13,"translation":"13. و هەر كەسێ [راست و دورست] باوەرییێ ب خودێ و پێغەمبەرێ وی نەئینیت، ب ڕاستی مە ئاگرێ دۆژەهێ بۆ گاوران یێ بەرهەڤكری."},{"id":14,"translation":"14. مالداری و خودانییا ئەرد و ئەسمانان یا خودێیە، یێ بڤێت لێ ناگریت و گونەهێت وی دێ ژێبەت، و یێ بڤێت دێ ئیزادەت، و خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":15,"translation":"15. ئەوێت ڤەماین [ژ دوڕوییان ئەوێت نەچۆیینە حودەیبییێ] دێ بێژن: ئەگەر هوین دەركەڤتنە خەیبەرێ دا دەستكەڤتییان بینن بهێلن، ئەم ژی د گەل هەوە بێین، دڤێن پەیمانا خودێ [ئەوا دایییە وان ئەوێت چۆیینە حودەیبییە كو دێ دەستكەڤتییێت خەیبەرێ دەتە وان] بگوهۆڕن، بێژە وان: قەت هوین د گەل مە ناهێن، خودێ بەری نوكە یا گۆتی [دەستكەڤتییێت خەیبەرێ بەس بۆ وینە ئەوێ چۆیییە حودەیبییێ]، ڤێجا دێ بێژن نەخێر خودایێ هەوە نەگۆتییە، بەلێ هوین ژ زكڕەشی ناهێلن، نەخێر وەنینە، ئەو كێم تێ دگەهن [و هزرا وان بەس ل سەر دەستكەڤتیانە]."},{"id":16,"translation":"16. بێژە ئەوێت ڤەمایین [ژ حودەیبیێ] ژ كۆچەرێت عەرەبان [ئەوێت ژ دەرڤەی باژێران ئاكنجی]، نێزیك هوین دێ بۆ [شەڕێ] ملەتەكێ ب هێز و شەڕكەر ئێنە داخوازكرن، یان هوین دێ شەڕی د گەل وان كەن یان دێ بێ شەڕ موسلمان بن، ڤێجا ئەگەر هوین گوهدارییێ بكەن [و دەركەڤن بۆ شەڕی] خودێ دێ خەلاتەكێ باش دەتە هەوە، و ئەگەر هوین پشتا خۆ بدەنێ و ڤەمینن هەروەكی هوین بەری نوكە [ژ حودەیبیێ] ڤەمایین، خودێ دێ هەوە ب ئیزایەكا دژوار و ب ژان ئیزادەت."},{"id":17,"translation":"17. چو گونەهـ ل سەر كۆرە و سەقەت و نەخۆشان نینە [پشكداریێ د شەڕیدا نەكەن]، و هەر كەسێ گوهێ خۆ بدەتە خودێ و پێغەمبەرێ وی، خودێ دێ وی بەتە بەحەشتێت ڕویبار د بنڕا دچن، و هەر كەسێ بەرێ خۆ [ژ گوهدارییا خودێ] وەرگێڕیت و پشتا خۆ بدەتێ، خودێ دێ وی ب ئیزایەكا دژوار و ب ژان ئیزادەت."},{"id":18,"translation":"18. ب سویند خودێ ژ خودان باوەران ڕازی بوو وەختێ ل بن دارێ سۆز و پەیمان ددانە تە [ل حودەیبیێ]، ڤێجا خودێ ئەوا د دلێت واندا هەی [ژ دلبێشی و ڕاستییێ] زانی، ئینا دلرەحەتی و تەناهی ب سەر واندا داڕێت، و پەیمان ب سەركەڤتنەكا نێزیك [كو ڤەكرنا خەیبەرێ بوو] دا وان."},{"id":19,"translation":"19. و گەلەك دەستكەڤتیێت دی ژی دێ گەهنە وان، و خودێ یێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":20,"translation":"20. خودێ پەیمان ب گەلەك دەستكەڤتییان یا دایییە هەوە، هوین دێ گەهنێ و دێ ب دەست خۆڤە ئینن، و بۆ هەوە لەز ل ڤێ كر [كو دەستكەڤتیێت خەیبەرێ بوون]، و نەهێلا دەستێ خەلكی [خەلكێ خەیبەرێ و هەڤپەیمانێت وان: ژ ئەسەدیان و غەتەفان] بگەهتە هەوە، و دا ئەڤە بۆ خودان باوەران ببیتە نیشانەك [ل سەر ڕاستیا پێغەمبەری د هەر تشتەكیدا كو پەیمان و ژڤان پێ دایی، و دا بزانن هەر كەسێ ڕێكا خودێ بگریت، خودێ دێ وی خەلات و سەرفەرازكەت]، و دا بەرێ هەوە بدەتە ڕێكا ڕاست [و هەوە ل سەر موكوم بكەت]."},{"id":21,"translation":"21. و هندەك غەنیمە و دەستكەڤتیێت دی ژی [خودێ بۆ هەوە لەز لێ كر كو غەنیمەیێت (هەوەزان) بوون] هەوە نەدشیا ب دەست خۆڤە بینن، بەلێ خودێ ب دەست هەوەڤە ئینان و بۆ هەوە ب ساناهی ئێخستن، و خودێ ل سەر هەر تشتەكی یێ خودان شیانە."},{"id":22,"translation":"22. و ئەگەر ئەوێت گاوربوویین [خەلكێ مەكەهێ ل حودەیبیێ] شەڕێ هەوە كربانە [و سولح د گەل هەوە نەكربانە] دا شكێن و ڕەڤن، پاشی وان چو دۆست و هاریكار و پشتەڤان نەددیتن."},{"id":23,"translation":"23. ئەڤە ڕێكا خودێیە د ڕاستا واندا ئەوێت بەری نوكە چۆیین [ئەو دێ پێغەمبەران هەر ب سەر ئێخیت، و هۆسا پەیمان یا دایی (كتب الله لاغلبن أنا ورسلی ـ خودێ سۆزا دایی سەركەڤتن بۆ من و پێغەمبەرێت منە)]، و تو چو گوهۆڕینێ بۆ ڕێكا خودێ نابینی."},{"id":24,"translation":"24. و خودێ نەهێلا دەستێت وان بگەهنە هەوە و دەستێت هەوە بگەهنە وان ل حودەیبیێ، پشتی هوین ب سەر وان ئێخستین [و هەوە هەژمارەك ژ وان ئێخسیركری، ئەوێت ل بەر گەڕیاین ب سەر هەوەدا بگرن]، و خودێ ئاگەهـ ژ وێ‌ هەیە یا هوین دكەن."},{"id":25,"translation":"25. ئەون گاور بوویین و ڕێكا كەعبەیێ ل هەوە گرتین، و نەهێلاین قوربانێت بەرهەڤكری [ئانكو تەرشێت هاتینە گرتن بۆ قوربانیێ] بگەهنە جهێ خۆ یێ ڤەكوشتنێ، و ئەگەر ژ بەر هندەك زەلامێت خودان باوەر و ژنێت خودان باوەر [ئەوێت د ناڤ مەكەهێدا، و باوەرییا خۆ دیار نەكرین] نەبایە ـ كو هوین وان نانیاسن ـ دەمێ هوین ب سەر واندا بگرن بكەڤنە بەر پیێت هەوە، ڤێجا بێی كو هوین بزانن هوین عەیبدار ببن و زیان بگەهیتە هەوە، و خوین بكەڤیتە سەر هەوە [خودێ دەستێ هەوە ل سەر وان ڕانەدكر، و دا هەوە سەردەستی وان كەت، و خودێ ئەڤە كر و هۆسا هوین ژێكڤەكرن] دا ئەوێ خودێ‌ بڤێت ب بەر دلۆڤانییا خۆ بێخیت، و ئەگەر ئەو [گاور و خودان باوەرێت د مەكەهێدا] ژێكڤە ببانە [و ژێك هاتبانە نیاسین]، ئەم دا ئەوێت گاور بوویین ژ وان، ب ئیزادانەكا دژوار و ب ژان، ئیزا دەین."},{"id":26,"translation":"26. وەختێ ئەوێت گاوربوویین ڕكا نەزانینێ كرینە د دلێ خۆدا [رێكا سەرەدانا كەعبەیێ ل هەوە گرتین]، ئینا خودێ دلرەحەتییا خۆ ب سەر پێغەمبەری و ب سەر خودان باوەراندا داڕێت، و پەیڤا پارێزكارییێ (لا إله إلا الله محمد رسول الله) بۆ وان هەلبژارت، و ئەو بۆ ڤێ پەیڤێ هێژاتر بوون و خودانێت وێ بوون، و خودێ ئاگەهـ ژ هەر تشتەكی هەیە."},{"id":27,"translation":"27. ب سویند خودێ خەونا پێغەمبەرێ خۆ ڕاست دەرئێخست، خودێ حەزكەت هوین بێ ترس و ب ئێمن و سەرتراشی و سەركورتكری دێ چنە د مزگەفتا حەرامدا [كو كەعبەیە]، ڤێجا خودێ ئەو [ژ پێكهاتنێ و فایدەیێ وێ] دزانی یا هەوە نەدزانی، ڤێجا بەری وێ سەركەڤتنەكا نێزیك دا هەوە [ئەو ژی ڤەكرنا خەیبەرێ بوو]."},{"id":28,"translation":"28. ئەوی [خودێ‌] پێغەمبەرێ خۆ ب ڕاستەرێیییێ [كو قورئانە] و ب دینێ ڕاستڤە هنارت، دا دینێ ڕاست (كو ئیسلامە) بكەتە سەرپشكا هەمی دینان، و ب سەر هەمی دینان بێخیت، و بەسە خودێ شاهدێ ڤێ بیت."},{"id":29,"translation":"29. موحەممەد پێغەمبەرێ خودێیە، و ئەوێت د گەل د ڕاستا گاوراندا یێت دژوارن، و د ناڤبەرا خۆ ب خۆدا دلۆڤانن، هندی تو دبینی هەر یێ د ڕكووع و سوجدەیێدا، كەرەم و ڕازیبوونا خودێ دخوازن، نیشانا وان یا ل سەروچاڤێت وان ژ بەر سوجدەبرنێ، د تەورات و ئنجیلێدا ژی ئەڤەیە پەسن و سالۆخەتا وان، وەكی شینكاتییەكێنە زیلك دابیت و ب هێز كەڤتبیت و ستویر بووبیت، ڤێجا ل سەر بنێ خۆ ڕاست ڕابووبیت، و جۆتیار ژێ عەجێبگرتی بمینیت [ئەڤە نموونەیەكە خودێ ل سەر هەڤالێت پێغەمبەری ددانیت، دەستپێكێ یێت كێمن، پاشی دێ زێدەبن و پتر لێ ئێن و ب هێز كەڤن، وەكی بنا شینكاتی دەستپێكێ یا لاوازە و ڕۆژ بۆ ڕۆژێ ستویر دبیت]، [و هۆسا موسلمانان زێدە دكەت]، دا كەربێت گاوران پێ ڤەكەت، و ئەوێت ژ وان باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین، خودێ پەیمان ب لێبۆرینێ و خەلاتەكێ مەزن یا دایییە وان."}]},{"id":49,"verses":[{"id":1,"translation":"1. گەلی ئەوێت هەوە باوەری ئینایین، ب پێشییا خودێ و پێغەمبەرێ وی نەكەڤن [ئانكو چو كاروباران نەكەن، ئەگەر هوین حوكمێ خودێ و پێغەمبەرێ وی ل دوور نەزانن]، و تەقوا خودێ [د هەمی كاروبارێت خۆدا] بكەن، ب ڕاستی خودێ یێ گوهدێر و زێدە زانایە."},{"id":2,"translation":"2. گەلی ئەوێت هەوە باوەری ئینایی، دەنگێ خۆ ب سەر دەنگێ پێغەمبەری نەئێخن، و ب دەنگێ بلند پێغەمبەری نەئاخێڤن وەكی هوین ئێك و دو دئاخێڤن، نەكو كار و كریارێت هەوە پویچ ببن بێی هوین پێ بحەسن."},{"id":3,"translation":"3. ب ڕاستی ئەوێت دەنگێ خۆ ل دەڤ پێغەمبەرێ خودێ نزم دكەن، ئەڤە ئەون ئەوێت خودێ دلێت وان بۆ تەقوایێ تەرخانكرین، گونەهـ ژێبرن و خەلاتەكێ مەزن بۆ وانە."},{"id":4,"translation":"4. ب ڕاستی ئەوێت ژ پشتا خانییان گازی تە دكەن، باراپتر ژ وان نەزانن."},{"id":5,"translation":"5. و ئەگەر وان [ئەوێت ب دەنگێ بلند گازی تە كرین] بێنا خۆ فرەهكربایە، هەتا تو ل وان دەركەڤتبای بۆ وان چێتر بوو، و خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":6,"translation":"6. گەلی ئەوێت هەوە باوەری ئینایی، ئەگەر ئێكێ ڤاڕێ [ژ وان ئەوێت درەو ل دەڤ چونە] سالۆخەك بۆ هەوە ئینا، ل دویڤ هەڕن [و ڤەكۆلن كا ئەو سالۆخ ڕاستە یان نە، و ئێكسەر ژێ وەرنەگرن، هەتا هوین ژێ پشت ڕاست نەبن]، دا هوین ژ نەزانین زیانێ نەگەهیننە كەسێ، پاشی پەشێمان ببن."},{"id":7,"translation":"7. و بزانن كو ب ڕاستی پێغەمبەرێ خودێ یێ د ناڤ هەوەدا [ڤێجا لەزێ ل تشتی نەكەن، و بێ دویڤچۆن سالۆخان وەرنەگرن]، ئەگەر گوهێ خۆ د گەلەك تشتاندا دابایە هەوە و ب ئاخڤتنا هەوە كربایە، هوین دا كەڤنە د تەنگاڤییێدا، و دا زەحمەت بۆ هەوە چێ بیت، بەلێ خودێ باوەری ل بەر دلێ هەوە شرینكر و د دلێ هەوەدا خەملاند، و گاوری و ڤاڕێبوون [ب ڕێكا كرنا گونەهێت مەزن] و هەمی گونەهـ ل بەر هەوە ڕەش كرن، ئەڤەنە سەرڕاست و تێگەهشتی و چەسپان."},{"id":8,"translation":"8. [ئەڤە] قەنجی و كەرەم و نیعمەتەكە ژ خودێ، و خودێ زێدەزانا و كاربنەجهە."},{"id":9,"translation":"9. [گەلی خودان باوەران] ئەگەر دو دەستەك ژ خودان باوەران ب شەڕكەڤتن وان پێك بینن، و ئەگەر ئێكێ‌ ژ وان دەستدرێژی و ستەم ل یا دی كر، هوین شەڕێ وێ بكەن ئەوا دەستدرێژی و ستەمێ دكەت، دا بزڤڕیتە ئەمرێ خودێ [ئانكو حوكمێ خودێ و شەرعێ وی]، ڤێجا ئەگەر زڤڕی [و دەست ژ شەڕی و دەستدرێژیێ بەردا]، ڤێجا ب دادوەری [هەردو دەستەكان] پێك بینن و عەدالەتێ بكەن، ب ڕاستی خودێ حەژ عادلان دكەت."},{"id":10,"translation":"10. هندی خودان باوەرن برایێت ئێكن، ڤێجا ناڤبەرا برایێت خۆ خۆش بكەن و پێك بینن، و تەقوا خودێ بكەن، دا دلۆڤانی ب هەوە بێتە برن."},{"id":11,"translation":"11. گەلی خودان باوەران بلا چو زەلام تڕانەیان ب چو زەلامان نەكەن، دبیت ئەوێت تڕانە پێ دئێنەكرن چێتر بن ژ وان ئەوێت تڕانەیان پێ دكەن ، و بلا چو ژن ژی تڕانەیان ب چو ژنان نەكەن، دبیت ئەوێت تڕانە پێ دئێنەكرن چێتر بن ژ وان ئەوێت تڕانەیان پێ دكەن، و تانان د ئێك و دو نەقوتن و ئێك و دو لەكەدار نەكەن، و ب ناڤ و ناسناڤێت كرێت گازی ئێك و دو نەكەن، و چ پیسە تشتە مرۆڤ ب ناڤێ فسقێ بێتە ناڤكرن پشتی باوەری ئینانێ، و هەر كەسێ [ژ تانقوتان و لەكەداركرنێ و ب ناڤكرنا خەلكی ب ناڤێت پیس] تۆبە نەكەت، ئها ئەڤەنە ئەوێت ستەمكار."},{"id":12,"translation":"12. گەلی خودان باوەران خۆ ژ گەلەك گۆمانێ (هزرا خەلەت) بپارێزن، ب ڕاستی هندەك گۆمان گونەهن [ئەگەر لێ‌ هاتە خەبەردان یان كارڤەدان ل سەر هاتەكرن] و جاسووسیێ ل سەر ئێك و دو نەكەن، و نەكامیا ئێك و دو نەكەن، ئەرێ ما ئێك ژ هەوە هەیە بڤێت گۆشتێ برایێ خۆ یێ مری بخۆت؟ و هەوە ئەڤە نەڤێت [كا چاوا هەوە ئەڤە نەڤێت، دڤێت وەسا هەوە نەكامیا وی ژی د پشت ویڕا نەڤێت]، و تەقوا خودێ بكەن [ب هێلانا تشتێ ئەمرێ هەوە پێ هاتییە كرن]، ب ڕاستی خودێ تۆبەوەرگر و دلۆڤانە."},{"id":13,"translation":"13. گەلی مرۆڤان، ب ڕاستی مە هوین ژ نێر و مێیەكێ [ئانكو زەلام و ژنەكێ كو ئادەم و حەوانە] یێت داین، و مە هوین یێت كرینە ملەت ملەت و عەشیر عەشیر دا ئێك و دو بنیاسن، ب ڕاستی یێ ژ هەوە هەمییان پتر ب ڕێز و ڕویمەت ل دەڤ خودێ، ئەوە یێ ژ هەوە هەمییان تەقواتر [ئانكو یێ ژ هەوە هەمییان پتر ژ خودێ دترسیت]، و خودێ زێدە زانا و شارەزایە."},{"id":14,"translation":"14. عەرەبێت ژ دەرڤەی باژێران گۆتن: مە باوەری ئینا [خێران د گەل مە بكە] بێژە: هەوە باوەری نەئینایە، بەلێ بێژن ئەم [ژ ترسا كوشتن و ئێخسیركرنێ] یێت تەسلیم بوویین [یان ژی سەرڤە سەرڤە یێت موسلمان بوویین ]، و باوەری هێژ نەچۆیە د دلێت هەوەدا، و ئەگەر هوین گوهدارییا خودێ و پێغەمبەرێ وی بكەن، خودێ چو ژ خێرا كار و كریارێت هەوە كێم ناكەت، و خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":15,"translation":"15. خودان باوەرێت دورست ئەون، ئەوێت باوەری ب خودێ و پێغەمبەرێ وی ئینایین، و پاشی ب گۆمان و شك نەكەڤتین، و جیهاد ب مالێ خۆ و نەفسا خۆ د ڕێكا خودێدا كرین، ئەڤەنە یێت ڕاست [د باوەرییا خۆدا]."},{"id":16,"translation":"16. ئەرێ هوین دێ‌ ئەوا د دلێ‌ هەوەدا خودێ پێ‌ ئاگەهداركەن؟ [هوین دێ خودێ ئاگەهداری دینێ خۆ كەن، هوین دبێژن مە باوەری یا ئینایی] و خودێ ب خۆ دزانیت كا چ د ئەرد و ئەسماناندا هەیە، و ژ هەر تشتەكی ب ئاگەهە."},{"id":17,"translation":"17. [كۆچەرێت عەرەب] ل سەر تە دكەنە منەت كو ئەو موسلمان بوون، بێژە: [گەلی كۆچەرێت عەرەب] موسلمانبوونا خۆ ل سەر من نەكەنە منەت، بەلێ خودێ منەتا ل هەوە كری دەمێ بەرێ هەوە دایییە باوەرییێ، ئەگەر هوین [د باوەری ئینانا خۆدا] د ڕاست بن."},{"id":18,"translation":"18. ب ڕاستی خودێ نهینیا (غەیبا) ئەرد و ئەسمانان دزانیت، و خودێ دبینیت كا هوین چ دكەن [و پێ ئاگەهە]."}]},{"id":50,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (ق) هۆسا دئێتە خواندن (قاف)، ل دۆر ڕاڤەكرنا ڤان ڕەنگە تیپان، بزڤڕە دەستپێكا سۆرەتا (بەقەرە). سویند ب قورئانا ب ڕویمەت و پایە بلند [تو پێغەمبەری و ڕۆژا قیامەتێ ڕاستە]."},{"id":2,"translation":"2. [خەلكێ مەكەهێ نە بەس باوەری نەئینان] بەلێ عەجێبگرتی بوون دەمێ پێغەمبەرەك هەر ژ وان بۆ وان هاتی، و گاوران گۆت: ب ڕاستی ئەڤە تشتەكێ عەجێبە و جهێ حێبەتیبوونێیە."},{"id":3,"translation":"3. ئەرێ ئەگەر ئەم مرین و بووینە ئاخ [جارەكا دی دێ زیندی بینەڤە؟]، ب ڕاستی ئەڤ زڤڕین و ڤەگەڕیانە تشتەكی نەبەرئاقلە و دویرە]."},{"id":4,"translation":"4. ب سویند ئەم دزانین كا ئەرد چەندێ ژ لەشێ وان دخۆت و چەند كێم دكەت، و [ژ بلی ڤێ ژی] مە كتێبەكا پارێزەر یا هەی، هەمی تشت تێدا دنڤێسینە."},{"id":5,"translation":"5. بەلێ گاڤا قورئان بۆ وان هاتی ئەوان درەو دانا، و ئەو یێت د كاروبارەكێ شەپلیدا [جار دبێژن سێربەندە، و جار دبێژن نابیت پێغەمبەر مرۆڤ بیت، و جار دبێژن دڤێت یێ زەنگین بیت... هتد]."},{"id":6,"translation":"6. ما ئەو بەرێ خۆ نادەنە ئەسمانێ د سەر خۆڕا، كا مە چاوا ئاڤاكرییە و خەملاندییە؟ و چو كون و دەرز لێ نینن."},{"id":7,"translation":"7. و كا مە ئەرد ژی [چاوا] دەشت كرییە، و مە چیایێت بنەجهـ ئێخستینە تێدا [دا بۆ ببنە سنگ و نەلڤلڤیت]، و كا مە چاوا هەمی ڕەنگێت شینكاتیێ جوان د ئەردیدا شینكرینە."},{"id":8,"translation":"8. [ئەڤ كارە، ئاڤاكرنا ئەسمانی و دانانا ئەردی هۆسا] خودێ كر دا دلان ل سەر هەقییێ ڕۆن بكەت، و ببیتە بیرئینان بۆ هەر بەندەیەكێ ل خودێ بزڤڕیت [و هزرا خۆ د چێكرییێت ویدا بكەت]."},{"id":9,"translation":"9. و مە ئاڤەكا پڕ خێر و بەرەكەت ژ ئەسمانی باراند، و مە بیستان و باخچە، و دندكێت دبنە دان و دكاك، پێ شینكرن."},{"id":10,"translation":"10. و مە دارقەسپێت بلند، یێت فێقیێ وان ئویشی و ل سەرێك، پێ شینكرن."},{"id":11,"translation":"11. دا ببنە ڕزقێ بەندەیان، و مە ب وێ ئاڤێ ئەردەكێ هشك و مری زێندی كر، و زێندیكرنا مرییان ژی هەر هۆسایە."},{"id":12,"translation":"12. [هەی موحەممەد ئەگەر ملەتێ تە یێ قورەیشی تە درەوین دانن، ب ڕاستی ئەڤە نە تشتەكێ نوییە] بەری وان ملەتێ نووحی و خودانێت بیرێ [ملەتێ شوعەیبی ل دۆر بیرێ كۆم بوون، ڤێجا خودێ هەمی ئێخستنە تێدا]، و ‏(ثمود)‏ ژی پێغەمبەرێت خۆ درەوین دانان."},{"id":13,"translation":"13. و ملەتێ عاد و فیرعەون و ملەتێ (لوط) پێغەمبەر ژی."},{"id":14,"translation":"14. و خەلكێ جهێ تێردار و دارتێكڕا [مەخسەد پێ خەلكێ مەدیەنێیە و ملەتێ شوعەیبی] و ملەتێ توببەعی ژی، هەمییان پێغەمبەرێت خۆ درەوین دانان، و هێژای ئیزایا من بوون."},{"id":15,"translation":"15. ڤێجا ما ئەم ب چێكرنا جارا ئێكێڤە وەستیایینە؟ [هەتا یا بێت بۆ مە یا ب زەحمەت بیت؟] نەخێر [بێزار نەبوویە و پێڤە نەوەستیایە، و زڤڕینا وان پشتی بووینە خۆلی، یا دویر نینە وەكی ئەو دبێژن] بەلێ ئەو د چێكرنەكا نویدا ب شكن [هەر چەندە ئەو دزانن جارا ئێكێ مە ئەو یێت چێكرین]."},{"id":16,"translation":"16. ب سویند مە مرۆڤ یێ چێكری، و ئەم دزانین كا دلێ وی بۆ چ دبێژیت و كا چ دكەڤیتە سەر دلێ وی، و ئەم ژ ڕها ستۆیێ وی نێزیكتری وینە."},{"id":17,"translation":"17. ئەم ژ وان هەردو ملیاكەتێت، ل سەر ملێ وی یێ ڕاستێ و ملێ وی یێ چەپێ و كاروكریارێت وی دنڤێسن، پتر ئاگەهداری وینە."},{"id":18,"translation":"18. و مرۆڤ چو ئاخڤتنان ناكەت [چ باش چ خراب]، ئەگەر ملیاكەتەكێ كاركری و زێرەڤانێ دگەل، نەنڤێسیت."},{"id":19,"translation":"19. و سەكەراتا مرنێ د گەل هەقییێ هات، ئەڤە ئەو بوو یا تو ژێ دڕەڤی."},{"id":20,"translation":"20. و پف ل بۆقێ هاتە دان، ئەڤە ئەو ڕۆژە یا پەیمان پێ هاتییەدان."},{"id":21,"translation":"21. و هەر ئێك دێ ئێت [چ باش چ خراب] دو ملیاكەت یێت دگەل، ئێك دئینیتە مەیدانا حەشرێ، و یێ دی شادەیییێ ل سەر ددەت."},{"id":22,"translation":"22. ب سویند تو [د دنیایێدا] ژ ڤێ یێ بێ ئاگەهـ بووی، و مە پەردە ل سەر تە ڕاكر، و تو ئەڤرۆ یێ چاڤ تیژ و دژواری [بۆ دیتنێ]."},{"id":23,"translation":"23. و ملیاكەتێ بەرپرس ژێ دێ بێژیت: ئەڤە ئەو و كتێبا كار و كریارێت وی ژی، ل دەڤ من یا حازرە."},{"id":24,"translation":"24. [خودێ دێ بێژیتە وان هەردو ملیاكەتێت د گەل دئێن] هەر زێدەگاورەكێ زێدەڕكۆیی باڤێژنە د دۆژەهێدا."},{"id":25,"translation":"25. ئەوێ زێدە خێرنەكەر و زێدە ستەمكار و ب شك [د دینیدا]."},{"id":26,"translation":"26. ئەوێ پەرستییەكێ دی بۆ خودێ دكەتە هەڤپشك، ڤێجا هوین هەردو [مەخسەد پێ هەردو ملیاكەتێت د گەل دئێن]، دێ باڤێژنە د ئیزایا دژوار و گراندا."},{"id":27,"translation":"27. تەكێ وی یێ شەیتان دێ بێژیت: خودایێ مە، ب ڕاستی نە من ئەو د بەر سەرداچۆنێڕا كربوو، ئەو ب خۆ د سەرداچۆنەكا كویر و دویردا بوو."},{"id":28,"translation":"28. خودێ دێ بێژیت: هوین هەردو [مرۆڤ و شەیتانێ وی] ل دەڤ من جڕەبڕێ نەكەن، و من [د دنیایێدا و ل سەر ئەزمانێ پێغەمبەرێت خۆ، و ب هنارتنا كتێبان] هوین ژ ڤێ ڕۆژێ ترساندبوون."},{"id":29,"translation":"29. و ئاخڤتن (پەیمان) ل دەڤ من نائێتە گوهۆڕین، و ئەز ستەمێ‌ ل بەندەیان ناكەم."},{"id":30,"translation":"30. ڕۆژا ئەم دبێژینە دۆژەهێ تو تژی بووی؟ دبێژیت: ما [ژ ڤان] هێژ هەنە؟"},{"id":31,"translation":"31. و بەحەشت بۆ تەقواداران نێزیك دبیت، و یا دویر نینە."},{"id":32,"translation":"32. ئەڤە ئەوە یا پەیمان پێ هاتییەدان، بۆ هەر تۆبەدارەكێ پارێزڤان [بۆ تخویبێت خودێ] ژ هەوە."},{"id":33,"translation":"33. ئەوێ دەمێ ب تنێ و كەس نە ل دەڤ، ژ خودایێ دلۆڤان بترسیت، و ب دلەكێ ل خودێ زڤڕی، بێتە دەڤ خودێ."},{"id":34,"translation":"34. ب سلامەتی [ژ ئیزا و كول و كۆڤانان] هەڕنە د بەحەشتێدا، و ڕۆژا ژیانا بێ دویماهیك ئەڤەیە."},{"id":35,"translation":"35. تشتێ وان بڤێت د بەحەشتێدا یێ هەی، و زێدەتر ژی بۆ وان یێ هەی [ئەو ژی دیتنا خودایێ مەزنە]."},{"id":36,"translation":"36. و مە چەند ملەتێت ژ وان زەبەردەستتر و ب هێزتر، بەری وان د هیلاك برن، گەلە وەلات تێكڤەدابوون، ئەرێ ڕەڤینەك [ژ مرنێ یان ژ ئیزایا خودێ] وان هەبوو؟."},{"id":37,"translation":"37. ب ڕاستی ئەڤە [د هیلاكبرنا گوندێت ستەمكار] چامە و دەرسن، بۆ وی یێ خودان عەقل، یان بۆ وی یێ گوهدارییێ دكەت و هشێت وی د سەرێ وی."},{"id":38,"translation":"38. ب سویند مە ئەرد و ئەسمان و هندی د ناڤبەرا واندا، د شەش ڕۆژاندا چێكرن، و چو وەستیان ژی نەگەهشتە مە."},{"id":39,"translation":"39. ڤێجا [هەی موحەممەد] سەبرا خۆ ل سەر یا ئەو دبێژن بكێشە، و بەری ڕۆژهەلات و ڕۆژئاڤایێ، خودایێ خۆ ژ كێماسییان پاقژ بكە، و پەسن و سوپاسییا وی بكە."},{"id":40,"translation":"40. و چەندەكێ ژ شەڤێ ژی تەسبیحا وی بكە، و پشتی نڤێژان ژی.."},{"id":41,"translation":"41. گوهێ خۆ بدێ، ڕۆژا گازیكەر (ئسرافیل) ژ جهەكێ نێزیك گازی دكەت [و دەنگ دگەهیتە هەر كەسەكی]."},{"id":42,"translation":"42. ڕۆژا [هەمی مرۆڤ] وی دەنگێ هەقییێ گولێ دبن، ئەو [رۆژ] ڕۆژا دەركەڤتنێیە [ژ گۆڕان]."},{"id":43,"translation":"43. ب ڕاستی ئەم ب تنێ، ژیانێ و مرنێ ددەین، و زڤڕین هەر ب بال مەڤەیە."},{"id":44,"translation":"44. ڕۆژا ئەرد دكەلشیت، و ئەو ب لەز ژ گۆڕان بەر ب مەیدانا حەشرێ دچن، ئەو كۆمكرنەكا ب ساناهییە ل بەر مە."},{"id":45,"translation":"45. ئەم چێتر دزانین ئەو چ دبێژن [د دەرهەقێ تە و ڕۆژا قیامەتێدا]، و تو ل سەر وان نە یێ زۆردەستی [دا ب خورتی وان بكەیە موسلمان]، و ئەوێت ژ ئیزایا مە دترسن، وان ب قورئانێ شیرەت بكە."}]},{"id":51,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب بایێت بەلاڤكەر."},{"id":2,"translation":"2. و ب ئەورێت باران هەلگر."},{"id":3,"translation":"3. ب گەمییێت ب ساناهی دئێن و دچن."},{"id":4,"translation":"4. ب ملیاكەتێت كاروباران لێكڤە دكەن."},{"id":5,"translation":"5. [سویند ب ڤان هەمییان] تشتێ پەیمان بۆ هەوە پێ هاتییەدان [ژ مرنێ و قیامەتێ]، ڕاستە."},{"id":6,"translation":"6. و ڕۆژا قیامەتێ و جزادانێ، دێ هەر ئێت."},{"id":7,"translation":"7. و سویند ب ئەسمانێ جوان و خودان ڕێكێت موكوم [ڕێكێت ستێران]."},{"id":8,"translation":"8. ب ڕاستی هوین [د دەرهەقێ موحەممەدیدا] هەر جارێ ئاخڤتنەكێ دكەن [جار دبێژن سێربەندە، و جار دبێژن یێ دینە، و جار ژی دبێژن هەلبەستڤانە]."},{"id":9,"translation":"9. ئەو دێ ژ باوەری ئینانێ [ب قورئانێ و موحەممەدی] ئێنە دویرئێخستن، ئەوێت [ژ ڕاستەرێیییێ] هاتینە دویرئێخستن."},{"id":10,"translation":"10. لەعنەت ل درەوینان بن [ئەوێت هەر جارەكێ تشتەكی د دەرهەقێ پێغەمبەریدا دبێژن]."},{"id":11,"translation":"11. ئەوێت د نەزانینێدا، بێ ئاگەهـ."},{"id":12,"translation":"12. [بۆ تڕانە] پسیار دكەن، پا كەنگییە ڕۆژا جزادانێ (ڕۆژا قیامەتێ)؟"},{"id":13,"translation":"13. ئەو ڕۆژە ئەوا ئەو ل سەر ئاگری دئێنە سۆتن."},{"id":14,"translation":"14. [وێ ڕۆژێ ملیاكەت دێ بێژنە وان] دێ ئیزایا خۆ بخۆن و تامكەنێ، ئەڤە بوو یا هوین [د دنیایێدا و ژ لەكەڤە] ل هاتنا وێ ب لەز."},{"id":15,"translation":"15. ب ڕاستی پارێزكار یێت د ناڤ جنیك و كانیاندا."},{"id":16,"translation":"16. تشتێ خودایێ وان دایییە وان وەردگرن و ڕازینە، ب ڕاستی ئەو بەری نوكە [د دنیایێدا] ژ قەنجیكاران بوون."},{"id":17,"translation":"17. ئەو پیچەك ژ شەڤێ دنڤستن."},{"id":18,"translation":"18. و ئەو بەرێ سپێدەیان [خودێ دپەرستن و] و داخوازا ژێبرنا گونەهان ژ خودێ دكرن."},{"id":19,"translation":"19. و خێزان و ژارێت خواستەك و ڕویت، خودان بار بوون د مالێ واندا."},{"id":20,"translation":"20. و د ئەردیدا نیشان و بەلگە گەلەكن، بۆ وان ئەوێت هەقییێ پەسەند دكەن و پشتەڤانییا وێ دكەن."},{"id":21,"translation":"21. و د هەوە ب خۆدا ژی [نیشان و بەلگە گەلەكن]، ما هوین نابینن؟."},{"id":22,"translation":"22. و ڕزقێ هەوە و هەر تشتێ پەیمان بۆ هەوە پێ دئێتەدان یێ ل ئەسمانی."},{"id":23,"translation":"23. سویند ب خودایێ ئەرد و ئەسمانی، ئەو تشتێ پەیمان بۆ هەوە پێ هاتییە دان ڕاستە و بێ گۆمانە، هەروەكی ئاخڤتنا هەوە نوكە یا بێ گۆمان ل دەڤ هەوە."},{"id":24,"translation":"24. ئەرێ بەحسێ مێڤانێت ئیبراهیمی ئەوێت قەدرگران، گەهشتییە تە."},{"id":25,"translation":"25. وەختێ چۆینە دەڤ، و سلاڤ كرینێ، سلاڤ ل وان ڤەگێڕا و گۆت: هوین د نەنیاسن [ئەز هەوە نانیاسم]."},{"id":26,"translation":"26. ڤێجا ب لەز و بێ مێڤان پێ بحەسن، چۆ ملێ مالێ و گۆلكەكێ قەلەو [براشتی] ئینا."},{"id":27,"translation":"27. و نێزیكی وان كر، و گۆت: ما هوین ناخۆن؟."},{"id":28,"translation":"28. ڤێجا [وەختێ ئیبراهیمی دیتی ئەو ناخۆن] د دلێ خۆدا ژ وان ترسیا، گۆتن: نەترسە، و مزگینییا كوڕەكێ زانا دانێ."},{"id":29,"translation":"29. ژنا وی ب دەنگەكێ بلند پێشڤە هات و تەپەك ل سەروچاڤێت خۆ دا، و گۆت: [وەیلێ ئەزێ چاوا دێ من بچویك بن] و ئەز پیرەژنم و یا خرشم."},{"id":30,"translation":"30. ملیاكەتان گۆت: [ئەم چاوا دبێژین، وەسایە] خودایێ تە هۆسا ئەمرێ دایی، و هەر ئەوە كاربنەجهـ و زانا."},{"id":31,"translation":"31. [پشتی ئیبراهیمی زانی ملیاكەتن] گۆت: گەلی هنارتییان هەوە خێرە، هوین بۆ چ هاتینە هنارتن."},{"id":32,"translation":"32. گۆتن: ب ڕاستی ئەم بۆ ملەتەكێ گونەهكار یێت هاتینە هنارتن [كو ملەتێ (لوط) پێغەمبەرە]."},{"id":33,"translation":"33. دا بەرێت هەڕییێ‌ ب سەردا ببارینین."},{"id":34,"translation":"34. ئەو بەرێت ل نك خودێ د نیشانكری بۆ زێدە گونەهكاران."},{"id":35,"translation":"35. و مە ئەوێت باوەریدار هەمی ژ گوندی دەرئێخستن."},{"id":36,"translation":"36. و مە ژ مالەكا موسلمان پێڤەتر، د وی گوندیدا، نەدیت."},{"id":37,"translation":"37. و مە نیشانەك (شوینوار و كاڤلێت وان)، بۆ ئەوێت ژ ئیزایا دژوار دترسن، تێدا هێلا."},{"id":38,"translation":"38. دیسا مە د چیڕۆكا مووسایدا ژی نیشانەك هێلا، وەختێ مە ب نیشان و بەلگەیێت ڕۆن و ئاشكراڤە، هنارتییە دەڤ فیرعەونی."},{"id":39,"translation":"39. ڤێجا ب هێز و كۆما خۆڤە پشتا خۆ دا مووسایی، و گۆت: یان [مووسا] سێربەندە یان ژی یێ دینە."},{"id":40,"translation":"40. و مە ئەو و لەشكەرێ وی گرتن، و ئاڤێتنە د دەریایێدا [و مە هەمی خەندقاندن، و كەس ژێ نەما] و ئەو یێ لۆمەكار بوو."},{"id":41,"translation":"41. و دیسا د چیرۆكا عاددا ژی [ملەتێ هوود پێغەمبەر]، مە نیشانەك هێلا، وەختێ مە ڕەشەبایەكێ هشك ب سەر واندا هنارتی."},{"id":42,"translation":"42. هەر تشتێ د سەرڕا دبۆری، پێتی و پرت پرت دكر."},{"id":43,"translation":"43. دیسا د چیڕۆكا ‏(ثمود)‏دا ژی [ملەتێ صالح پێغەمبەر]، مە نیشانەك هێلا، وەختێ مە گۆتییە وان هەتا دەمەكێ ئاشكەرا بژین و خۆشیان ببەن."},{"id":44,"translation":"44. و وان خۆ ل سەر گوهداری و پەرستنا خودێ مەزن كر [و ژ ئەمرێ خودێ دەركەڤتن]، ڤێجا برویسیێ هنگاڤتن و بەرێ وان لێ بوون."},{"id":45,"translation":"45. نە وان ڕابوون پێ چێ بوو، و نە هاریكارییا‏ وان هاتەكرن."},{"id":46,"translation":"46. و دیسا مە ملەتێ نووح پێغەمبەر ژی بەری وان د هیلاك برن، ب ڕاستی ئەو ملەتەكێ ژ ڕێدەركەڤتی بوو."},{"id":47,"translation":"47. و مە ئەسمان ب هێز یێ چێ كری، و ئەم خودان شیانین."},{"id":48,"translation":"48. و ئەرد مە یێ ڕائێخستی و دەشتكری [كو ب كێر ژیانێ بێت]، وەی ئەم چ خۆش ئەرد ڕائێخین."},{"id":49,"translation":"49. و ژ هەر تشتەكی مە جۆتەك دا، دا هوین هزرا خۆ تێدا بكەن."},{"id":50,"translation":"50. ڤێجا ب بال خودێڤە بزڤڕن، و ئەز ژ دەڤ وی بۆ هەوە ئاگەهداركەرەكێ ئاشكرامە."},{"id":51,"translation":"51. و هوین [گەلی مرۆڤان] چو هەڤپشكان بۆ خودێ چێ نەكەن، ئەز ژ دەڤ خودێ بۆ هەوە ئاگەهداركەرەكێ ئاشكرامە."},{"id":52,"translation":"52. هۆسا چو پێغەمبەر بۆ ئەڤێت بەری ڤان ژی نەهاتینە هنارتن، و وان نەگۆتبیت [ئەو پێغەمبەر] یان سێربەندە یان یێ دینە [ڤێجا ب خەم نەكەڤە، ژ بەر وێ یا ئەو د دەرهەقێ تەدا دكەن و دبێژن]."},{"id":53,"translation":"53. ئەرێ وان شیرەت و وەسیەت ل ئێك و دو كرینە [دا هەمی هۆسا ل سەر ئێك ئاخڤتنێ كۆم ببن]، نەخێر بەلێ ئەو زێدە د سەرداچۆینە."},{"id":54,"translation":"54. ڤێجا ژ وان بگەڕە و بەرێ خۆ ژ وان وەرگێڕە، تو نەیێ لۆمەكاری [یا تە بەس گەهاندنە]."},{"id":55,"translation":"55. و [ب قورئانێ] بەردەوام شیرەتان بكە، ب ڕاستی بەس خودان باوەر فایدەی ژ شیرەتان دكەن."},{"id":56,"translation":"56. و من ئەجنە و مرۆڤ بەس بۆ هندێ یێت داین، من بپەرێسن."},{"id":57,"translation":"57. من چو ڕزق ژ وان نەڤێت [بدەنە من یان بدەنە خۆ یان بدەنە غەیری خۆ، ئەزم یێ ڕزقی ددەم]، و من نەڤێت ئەو خوارنێ بدەنە من [نە بۆ من، نە بۆ بەندەیێت من]."},{"id":58,"translation":"58. ب ڕاستی خودێیە ڕازق و خودان هێز و هێز موكوم."},{"id":59,"translation":"59. ڤێجا ب ڕاستی ئەوێت ستەم كرین [ژ ملەتێ تە و ئەوێت گاوربوویین]، پشك و بارەك ژ ئیزایێ یا هەی، وەكی پشك و بارا هەڤالێت وانە [ئەوێت مە د هیلاك برین ژ ملەتێ نووح و عاد و (ثمود)]، ڤێجا بلا لەزێ نەكەن."},{"id":60,"translation":"60. و ئیزا و نەخۆشی بۆ وان بن ئەوێت گاوربوویین، وێ ڕۆژێ ئەوا پەیمان بۆ وان پێ هاتییە دان [و ئەو ڕۆژ، یان ڕۆژا بەدرێیە یان یا قیامەتێیە]."}]},{"id":52,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب [چیایێ] (طور) [ئەوێ خودێ ل سەر، د گەل مووسایی ئاخڤتی]."},{"id":2,"translation":"2. و سویند ب وێ كتێبا ڕێز ڕێز نڤێسی [كو قورئانە]."},{"id":3,"translation":"3. [و ئەو قورئان] د پیستەكێ ڤەكریدا [ئانكو ئەڤ قورئانە یا بەردەستە بۆ هەوە هەمییان و یا ڤەكرییە و گرتینینە ل دەڤ پێغەمبەری تنێ‌ كو هوین چ لێ‌ نەزانن]."},{"id":4,"translation":"4. و سویند ب ئاڤاهیێ ئاڤا [ئەوێ دكەڤیتە ئەسمانێ حەفتێ، ملیاكەت تێدا خودێ دپەرێسن و تەسبیحا وی دكەن]."},{"id":5,"translation":"5. و سویند ب بانێ بلندكری [كو ئەسمانە]."},{"id":6,"translation":"6. و سویند ب دەریایا تژی ئاڤ [یان یا ڕۆژا قیامەتێ دبیتە ئاگر]."},{"id":7,"translation":"7. ب ڕاستی ئیزایا خودێ یا هاتییە [و هەر دێ ئێت]."},{"id":8,"translation":"8. چو ئاستەنگ پاشڤەبر د ڕێكا وێدا [ئیزایێ] نینە [نەهێلیت بێت]."},{"id":9,"translation":"9. ڕۆژا ئەسمان دئێن و دچن، و دزڤڕن و ب ناڤێك دكەڤن."},{"id":10,"translation":"10. و ڕۆژا چیا ژی ژ جهێ خۆ دچن [و وەكی ئەوران دچن و بەربا دبن]."},{"id":11,"translation":"11. ڤێجا وەی ئیزا و نەخۆشی وێ ڕۆژێ بۆ وان، ئەوێت بێ باوەر و ڕۆژا قیامەتێ درەو ددانان."},{"id":12,"translation":"12. ئەوێت ب گەرمی ب ناڤ پویچاتییێدا دچۆن، و ئاگەهـ ژ خۆ نەی."},{"id":13,"translation":"13. ڕۆژا بۆ دۆژەهێ دئێنە پالدان پالدانەكا حێل."},{"id":14,"translation":"14. [دەرگەهڤانێت دۆژەهێ دێ بێژنە وان:] ئەڤە ئەو ئاگرە یێ هەوە درەو ددانا."},{"id":15,"translation":"15. ئەرێ ئەڤە [ئەڤ ئاگرە] سحرە؟ یان ژی هوین نابینن؟."},{"id":16,"translation":"16. هەڕنە تێدا و تامكەنێ، ڤێجا هوین سەبرا خۆ بكێشن یان نەكێشن ئێكە، هوین وێ دخۆن یا هەوە كری."},{"id":17,"translation":"17. ب ڕاستی پارێزكار و تەقوادار یێت د بەحەشت و خۆشیاندا."},{"id":18,"translation":"18. دلخۆشن ب تشتێ خودایێ وان دایییە وان، و خودایێ وان ئەو ژ ئیزایا دۆژەهێ پاراستن."},{"id":19,"translation":"19. بخۆن و ڤەخۆن، هەوە نۆشی جان بیت، ژ بەر وان كار و كریارێت هەوە دكرن."},{"id":20,"translation":"20. یێت پالدایینە ل سەر تەختێت ڕێزكری، و مە پەریێت چاڤگر یێت كرینە هەڤسەرێت وان."},{"id":21,"translation":"21. و ئەوێت باوەری ئینایین و دویندەها وان ژی ل سەر باوەرییێ ڕێكا وان گرتی، مە دویندەها وان گەهاندە وان [د بەحەشتێدا، دا چاڤێت وان ب دویندەها وان ڕۆن ببن و كەیفا وان بێت]، و مە چو ژ كار و كریارێت وان كێم نەكر، هەر ئێك ب كار و كریارێت خۆڤە یێ گرێدایییە."},{"id":22,"translation":"22. و هەر فێقی و گۆشتەكێ دلێ وان دچیتێ، ئەم ددەینە وان."},{"id":23,"translation":"23. و ئەو د بەحەشتێدا پەرداغێت مەیێ ژ ئێك و دو وەردگرن، نە ئاخڤتنێت بەروڤاژی [ئانكو بێ مفا] نە ژی یێت ب گونەهـ، تێدا دبێژن."},{"id":24,"translation":"24. كوڕەلاو بۆ خزمەتێ ل سەر وان دگەڕن، دێ بێژی لۆلۆیێت دەست لێ نەدایینە [هندی هند زەلال و جوانن]."},{"id":25,"translation":"25. و [بەحەشتی] بەرێ خۆ ددەنە ئێك و دو، و پسیارا كاروبارێت دنیایێ ژ ئێك و دو دكەن."},{"id":26,"translation":"26. دێ بێژن: ب ڕاستی ئەم د دنیایێدا [ژ ئیزایا خودێ] یێت د ترسیایی بوویین."},{"id":27,"translation":"27. ڤێجا خودێ كەرەم د گەل مە كر، و ئەم ژ ئاگرێ لەشسوم پاراستین."},{"id":28,"translation":"28. ب ڕاستی د دنیایێدا، مە ئەو دپەرست و مە دوعا ژ وی دكرن [كو ئەو مە ئازا بكەت، و گونەهێت مە ژێ ببەت]، ب ڕاستی ئەوە قەنجیبەخش و خودان كەرەم و دلۆڤان."},{"id":29,"translation":"29. ڤێجا [هەی موحەممەد] بەردەوام شیرەتان ل وان بكە، و تو ب كەرەما خودایێ خۆ [ئانكو ب پێغەمبەراتیێ]، نە خێڤزانكی و نە یێ دینی [هەروەكی ئەو دبێژن]."},{"id":30,"translation":"30. یان ژی دبێژن ئەو هەلبەستڤان و شاعرەكە، و ئەم یێ‌ ل هیڤیێ بەلایەكا دنیایێ بێتە سەری و پێ بچیت [و ئەم ژێ‌ ڕەحەت ببین]."},{"id":31,"translation":"31. [هەی موحەممەد] بێژە: چاڤەڕێی مرنا من بن، ب ڕاستی ئەز ژی د گەل هەوە دێ ژ چاڤەڕێیان بم [و دێ بەرێ خۆ دەینێ، كا خودێ دێ كێ بەرئاتاف كەت]."},{"id":32,"translation":"32. ئەرێ ئەقلێ وان، فەرمانا وان ب ڤێ ئاخڤتنێ دكەت [جار دبێژن قورئان سحرە، یان ژی شۆلێ خێڤزانكانە یان شعرە]، نەخێر وەنینە بەلێ ئەو ملەتەكێ زێدە سەرداچۆیینە [ژ كەرب و عیناد ڤێ ئاخڤتنێ دبێژن]."},{"id":33,"translation":"33. یان ژی دبێژن: [موحەممەدی ئەڤ قورئانە] یا ژ دەڤ خۆ چێكری؟ نەخێر وەسا نینە بەلێ ئەو باوەرییێ نائینن."},{"id":34,"translation":"34. بلا ئاخڤتنەكا وەكی قورئانێ بینن، ئەگەر ڕاست دبێژن [كو ئەڤ قورئانە نە ژ دەڤ خودێیە، و موحەممەدی ژ نك خۆ یا چێكری]."},{"id":35,"translation":"35. ئەرێ ئەو بێ چێكەر هاتینە چێ كرن، یان ژی وان ب خۆ، خۆ دایییە؟."},{"id":36,"translation":"36. یان ژی وان ئەرد و ئەسمان چێ كرینە؟ نەخێر وان چو ژ ڤان چێ نەكرینە بەلێ ئەو ئێقینێ نائینن [كو خودێیە چێكەرێ وان و یێ ئەرد و ئەسمانان]."},{"id":37,"translation":"37. یان ژی گەنجخانە و خزینەیێت خودایێ تە د دەست واندانە؟ یان ژی ئەون سەردەست و خودان دەستهەلات [ل سەر هەمی تشتان، چ یا بڤێن دكەن]."},{"id":38,"translation":"38. یان ژی وان پێسترك هەنە [پێ دچنە ئەسمانان]، و گول [ئاخڤتنا ملیاكەتان] دبن [و ب ڤێ ڕێكێ ب سەر غەیبێ هلدبن، و پێ دزانن ئەو یێت ل سەر هەقییێ، ژ بەر هندێ ڕێكا خۆ ناهێلن]، بلا گوهدێرێ وان، نیشان و بەلگەیەكا ڕۆن و ئاشكەرا بینیت."},{"id":39,"translation":"39. ئەرێ كچ یێت وینە، و كوڕ یێت هەوەنە؟"},{"id":40,"translation":"40. یان ژی تو كرێ [ل سەر ڕاگەهاندنا ڤێ پەیامێ] ژ وان دخوازی، ڤێجا ژ بەر هندێ بارێ وان یێ گرانە [و موسلمان نابن و باوەرییێ ب تە نائینن]."},{"id":41,"translation":"41. یان ژی غەیب ل دەڤ وانە، و ئەو دنڤێسن."},{"id":42,"translation":"42. یان ژی ئەو ل بەر پیلانەكێ دگەڕن؟ نێ ئەو پیلان دێ ب سەرێ واندا شكێت ئەوێت گاوربوویین."},{"id":43,"translation":"43. یان ژی وان پەرستییەك غەیری خودێ هەیە؟ ب ڕاستی خودێ ژ وێ شركا ئەو ب بال ویڤە لێ ددەن، یێ پاقژە."},{"id":44,"translation":"44. و ئەگەر ئەو گاور ببینن پارچەیەك یا ژ ئەسمانی دادكەڤیت [هەر باوەرییێ نائینن]، و دێ بێژن عەورە یێ كەڤتییە سەرێك."},{"id":45,"translation":"45. ڤێجا ژ وان بگەڕە هەتا دگەهنە ڕۆژا خۆ، ئەوا ئەو تێدا د هیلاك دچن (ڕۆژا بەدرێیە، یان یا مرنێ، یان ڕۆژا قیامەتێیە)."},{"id":46,"translation":"46. ڕۆژا نەخشە و پیلانێت وان چو ئیزایا خودێ ژ وان نەدەتە پاش، و هاریكارییا‏ وان ژی نەئێتەكرن [و ئیزا ژ وان نەئێتە ڤەگرتن]."},{"id":47,"translation":"47. و ب ڕاستی ئیزایەكا دی ژی ژ بلی ئیزایا ئاخرەتێ [كو ئیزایا گۆڕییە]، بۆ ئەوێت ستەم كرین یا هەی، بەلێ باراپتر ژ وان ڤێ نوزانن."},{"id":48,"translation":"48. ڤێجا سەبری ل سەر حوكمێ خودایێ خۆ بكێشە [و بێنا خۆ ل وان فرەهـ بكە، هەتا ئیزایا مە گۆتی ب سەرێ وان بێت]، و ب ڕاستی تو یێ ل بەر چاڤێت مە و د بن چاڤدێری و پارستنا مەڤە [ڤێجا پویتە ب وان نەكە، و خەما وان ڕانەكە]، و گاڤا تو [ژ ڕوینشتنا خۆ] ڕادبی، خودایێ خۆ ژ كێماسییان پاقژ بكە، و پەسنا وی بكە [بێژە (سبحان الله وبحمده)]."},{"id":49,"translation":"49. و ب شەڤێ و پشتی ستێر ئاڤا دبن، خودایێ خۆ ژ كێماسییان پاقژ بكە [یان ب شەڤێ ڤان نڤێژان (مەغرەب، عەیشا و شەڤنڤێژان، و دو ڕوكعەتێت بەری سپێدێ) بكە]."}]},{"id":53,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب ستێرێ وەختێ ئاڤا دبیت."},{"id":2,"translation":"2. هەڤالێ هەوە [مەخسەد پێ پێغەمبەرە] گومڕا نەبوویییە، و چو جارا پویچ نەئاخڤتییە."},{"id":3,"translation":"3. و ئەو ژ دەڤ خۆ و ژ دلخوازییا خۆ نائاخڤیت."},{"id":4,"translation":"4. و نائاخڤیت ئەگەر ژ وەحییێ نەبیت [ئانكو قورئان ژ وەحییێ پێڤەتر نینە]."},{"id":5,"translation":"5. خودانێ هێزا مەزن، ئەڤ وەحییە یا بۆ ئینایی و نیشادایی."},{"id":6,"translation":"6. ئەو [یێ وەحی بۆ ئینایی، كو جبریلە] خودان هێز و تێگەهشتن و خودان قەدرە، و ل سەر ڕەنگێ خۆ یێ دورست (د كراسێ ملیاكەتینییێدا) ڕاوەستیا [و خۆ نیشا پێغەمبەری دا]."},{"id":7,"translation":"7. و ئەو ل پەڕێ ئەسمانی بوو، ملێ ڕۆژئاڤایێ."},{"id":8,"translation":"8. پاشی [ئانكو پشتی ل سەر وێنەیێ خۆ یێ دورست، ل پەڕێ ئەسمانی دیار بووی] نێزیكی پێغەمبەری بوو، و پتر نێزیك بوو."},{"id":9,"translation":"9. و قەدەرا دو كڤانان یان كێمتر [نێزیك] بوو."},{"id":10,"translation":"10. ڤێجا [جبریلی ب ئەمرێ خودێ] ئەو وەحی بۆ بەندەیێ خودێ ئینا ئەوا خودێ بۆ هنارتی."},{"id":11,"translation":"11. دلێ پێغەمبەری، ئەوا پێغەمبەری ب چاڤێ خۆ دیتی، درەو نەدانا [كو دیتنا جبریلییە ل سەر وێنەیێ وی یێ دورست]."},{"id":12,"translation":"12. ئەرێ هوین جڕەبڕێ د گەل وی دكەن ل سەر تشتێ وی دیتی؟"},{"id":13,"translation":"13. ب سویند د هاتنەخوارەكا جبریلی یا دی ژیدا پێغەمبەری ئەو (جبریل) ل سەر ڕەنگێ وی یێ دورست دیتبوو."},{"id":14,"translation":"14. [شەڤا چۆنا ئەسمانان] ل دەڤ داركنێرا خلاسیێ [كو دكەڤیتە ئەسمانێ حەفتێ، ل وێرێ زانینا ملیاكەتان ب دویماهی دئێت، و ژ وێرێ وێڤە ژ خودێ پێڤەتر، كەسێ دی نوزانیت كا چ هەیە]."},{"id":15,"translation":"15. بەحەشتا ئێورگەهێ یا ل دەڤ."},{"id":16,"translation":"16. و دار دیت وەختێ یا نخافتی، ب وی تشتێ پێ نخافتی [كو كەسەك نەشێت ژ بلی خودێ، سالۆخەتێت وێ بێژیت]."},{"id":17,"translation":"17. چاڤێ وی ب چو ڕەخێت دیدا نەهاتە گێڕان، و ژ تخویبێ بۆ هاتییە دانان نەبۆری."},{"id":18,"translation":"18. ب سویند ئەوی [مەخسەد پێغەمبەرە، شەڤا چۆنا ئەسمانان] هندەك نیشانێت مەزن یێت خودایێ خۆ دیتن."},{"id":19,"translation":"19. كا بێژنە من [گەلی قورەیشییان ئەو بوتێت هوین دپەرێسن] لات و عوززا."},{"id":20,"translation":"20. و یێ سیێ مەنات، كا وان تشتەك ژ وێ شیان و مەزناتییێ هەیە یا خودێ هەی، دا هوین وان بپەرێسن."},{"id":21,"translation":"21. ئەرێ كوڕ بۆ هەوەنە و كچ بۆ خودێ [حاشا وان ملیاكەت دكرنە كچێت خودێ، و وان ب خۆ كچ نەدڤیان]."},{"id":22,"translation":"22. ئەڤە لێكڤەكرنەكا نەدورستە."},{"id":23,"translation":"23. ئەڤە [مەخسەد ئەو پەرستییێت ژ بلی خودێ دپەرێسن] ژ هندەك ناڤان پێڤەتر نینن، هەوە و باب و باپیرێت خۆ ناڤێت داناینە سەر، و خودێ چو نیشان و بەلگە پێ نەهنارتینە، و ب ڕاستی ئەو بەس ب دویڤ خیال و خولیان و دلخوازییا خۆ دكەڤن، و ب سویند ڕێكا ڕاستەرێیییێ [كو ئەڤ قورئانەیە] ژ دەڤ خودایێ وان بۆ وان هات [پێ بزانن ئەو بوتن]."},{"id":24,"translation":"24. ئەرێ ما مرۆڤی چ بڤێت، دێ بۆ ئێتە جهـ؟"},{"id":25,"translation":"25. دنیا و ئاخرەت یێت خودێنە [یێ بڤێت دێ ژ دنیایێ و ئاخرەتێ دەتێ، و یێ نەڤێت دێ ژێ ڤەگریت، و نە ب كەیفا مرۆڤینە]."},{"id":26,"translation":"26. و گەلەك ملیاكەت ل ئەسمانان یێت هەین [هەرچەندە ب شەڤ و ڕۆژ پەرستنا خودێ دكەن]، د گەل هندێ ژی مەهدەرا وان ب چو ناچیت یا وی نەبیت یێ خودێ دەستویرییا وی بدەت و بڤێت [ڤێجا بوت و ب ڤێ بێ بهاییا خۆڤە، دێ چاوا مەهدەرێ كەن]."},{"id":27,"translation":"27. ب ڕاستی ئەوێت ژ ئاخرەتێ بێ باوەر، ملیاكەتان دكەنە كچ."},{"id":28,"translation":"28. و وان چو بەلگە و نیشان ب ڤێ چەندێ نینن [كو ملیاكەت یێت مێنە، و حاشا كچێت خودێنە]، بەس ب دویڤ خیال و خولیانان دكەڤن، و خیال چوجا جهێ هەقییێ ناگریت."},{"id":29,"translation":"29. ڤێجا [هەی موحەممەد] بەرێ خۆ ژ وی وەرگێڕە ئەوێ پشتا خۆ دایییە قورئانێ، و باوەری پێ نەئینایی و ژ ژیانا دنیایێ پێڤەتر نەڤیایی."},{"id":30,"translation":"30. ئەڤە ژ ڤێ پێڤەتر نوزانن و زێدەتر ژێ چێ ناكەن، ب ڕاستی خودایێ تە چێتر دزانیت كا كی ژ ڕێكا وی دەركەڤتییە، و ئەو چێتر دزانیت كا كی ل سەر ڕێكا وییە."},{"id":31,"translation":"31. و هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی یێ خودێیە [و خودێ یێت چێ كرین] دا ئەوێت خرابی كرین ب خرابیا وان جزا بكەت، و دا ئەوێت قەنجی كرین ب قەنجییان خەلات بكەت."},{"id":32,"translation":"32. ئەوێت (قەنجیكارێت) ژ بلی گونەهێت بچویك، خۆ ژ هەمی گونەهێت مەزن و تەرێف [وەكی زنایێ] دپارێزن، ب ڕاستی لێبۆرینا خودایێ تە یا بەرفرەهە، خودێ هەوە ژ هەوە ب خۆ چێتر دناسیت، بەری هەوە بدەت [وەختێ بابێ هەوە ئادەم] ژ ئاخێ چێ كری، و وەختێ هێژ هوین د زكێ دەیكێت خۆدا [دزانی هوین گونەهێت بچویك هەر دێ كەن]، ڤێجا خۆ پاقژ نەدانن و مەدحێت خۆ نەكەن، ئەو چێتر دزانیت كی یێ ب تەقوایە."},{"id":33,"translation":"33. بێژە من ئەوێ بەرێ خۆ ژ ئیمانێ وەرگێڕایی [مەخسەد پێ وەلیدێ كوڕێ موغیرەیە]."},{"id":34,"translation":"34. ئەوێ پیچەك ژ مالێ خۆ دایی و قەلسی كری."},{"id":35,"translation":"35. ئەرێ ئەوی زانینا غەیبێ ل دەڤە ئەو دبینیت [هەڤالێ وی دێ د پێش ویڤە ئیزایی خۆت]."},{"id":36,"translation":"36. ئەرێ ئەو ب وێ نەهاتییە ئاگەهداركرن، ئەوا بۆ مووسایی د تەوراتێدا هاتی."},{"id":37,"translation":"37. یان ژی ئەوا بۆ ئیبراهیمی هاتی، ئەو ئیبراهیمێ ئەمرێ خودێ دورست ب جهـ كری."},{"id":38,"translation":"38. [بۆ ئیبراهیمی و مووسایی هاتبوو كو ] كەس [بارێ] گونەها كەسێ نا ڕاكەت."},{"id":39,"translation":"39. و ژ وێ پێڤەتر ناگەهیتە مرۆڤی، یا مرۆڤی كری."},{"id":40,"translation":"40. و ب ڕاستی [ڕۆژا قیامەتێ] مرۆڤ دێ كار و كریارێت خۆ بینیت."},{"id":41,"translation":"41. پاشی خودێ دێ جزایێ وی [بەرانبەری كار و كریارێت وی] ب دورستی [بێ كێماسی] دەتێ."},{"id":42,"translation":"42. و ب ڕاستی دویماهییا هەر تشتەكی یا ل دەڤ خودایێ تە."},{"id":43,"translation":"43. و ب ڕاستی وی، گری و كەنی، یێت دایین."},{"id":44,"translation":"44. و ب ڕاستی وی، ژین و مرن، یێت دایین."},{"id":45,"translation":"45. و ب ڕاستی وی، جۆتێ نێر و مێیان، یێ دایی."},{"id":46,"translation":"46. ژ چپكەكا ئاڤێ، وەختێ دچیتە د مالبچویكیدا."},{"id":47,"translation":"47. و ب ڕاستی ساخكرنا پشتی مرنێ ژی، هەر ل سەر وییە."},{"id":48,"translation":"48. و ب ڕاستی ئەوە زەنگینییێ و قەناعەتێ ددەت."},{"id":49,"translation":"49. و ب ڕاستی ئەوە خودانێ ستێرا گلاڤێژێ [ئەو خودایێ هەمی ستێرانە، و ناڤێ گلاڤێژێ ب تنێ ئینا، چونكی هندەك عەرەبان دپەرست]."},{"id":50,"translation":"50. و ب ڕاستی ئەوی عاد [ملەتێ هوود پێغەمبەر] د هیلاك برن."},{"id":51,"translation":"51. و ئەوی ‏(ثمود)‏ ژی [ملەتێ (صالح) پێغەمبەر] د هیلاك برن، و كەس ژێ نەهێلا."},{"id":52,"translation":"52. و بەری وان ملەتێ نووح پێغەمبەر ژی د هیلاك بربوون، و ئەو ستەمكارتر و سەرداچۆییتر بوون."},{"id":53,"translation":"53. و گوندێت (لوط) پێغەمبەر ژی سەروبن كرن."},{"id":54,"translation":"54. و ئەو ئیزا ب سەر واندا ئینا، یا ب سەر واندا ئینایی [گوندێت وان سەروبن كرن، و كەڤرێت ئاگری ب سەر واندا باراندن]."},{"id":55,"translation":"55. ڤێجا تو هەی مرۆڤ، د كیژ نیعمەتا خودایێ خۆدا ب گۆمانی [كو ئەو نیعمەت نە نیشانە ل سەر ئێكینییا خودێ]."},{"id":56,"translation":"56. ئەڤە [ئانكو موحەممەد] پێغەمبەرەكە ژ پێغەمبەران."},{"id":57,"translation":"57. قیامەت نێزیك بوو."},{"id":58,"translation":"58. ژ بلی خودێ، كەس نەشێت بدەتە پاش و ڕابگریت."},{"id":59,"translation":"59. ئەرێ هوین ژ ڤێ قورئانێ عەجێبگرتی دبن؟"},{"id":60,"translation":"60. و پێ دكەنن [و ژ ترساندا] ناگرین [ناكەنە گری]."},{"id":61,"translation":"61. و بەردەوام هوین یێت د بێ ئاگەهی و سەرگەرمییێدا."},{"id":62,"translation":"62. ڤێجا سوجدەیێ بۆ خودێ ببەن، و وی بپەرێسن."}]},{"id":54,"verses":[{"id":1,"translation":"1. قیامەت نێزیك بوو، و هەیڤ بوو دو كەر [ئەڤە موعجیزەیەك بوو ژ موعجیزەیێت پێغەمبەری]."},{"id":2,"translation":"2. و هەر موعجیزەیەكا ئەو [ئانكو خەلكێ مەكەهێ] ببینن، ڕوییێ خۆ ژێ وەردگێڕن و باوەرییێ پێ نائینن، و دبێژن: ئەڤە سێربەندییەكا ب هێز و موكومە."},{"id":3,"translation":"3. و ئەوان [ئەو نیشان و موعجیزە] درەو دانان و ب دویڤ دلخوازییا خۆ كەڤتن، و هەر كاروبارەك دێ گەهیتە دویماهیكا خۆ و جهێ خۆ [خێر دێ گەهیتە جهێ خێرێ، و خرابی دێ گەهیتە جهێ خرابییێ]."},{"id":4,"translation":"4. ب سویند [بۆ خەلكێ مەكەهێ] هند بەحسێ ملەتێت بەرێ، ئەوێت پێغەمبەرێت خۆ درەوین دانایین د قورئانێدا هاتییە كرن، كو بەسی وان بیت پێ ب پاشڤەبچن [و یا وان كری، ئەو نەكەن]."},{"id":5,"translation":"5. ئەڤ قورئانە حیكمەتەكا تمامە [و یا بێ كێم و كاسییە]، و ئاگەهداركرن چو فایدەی وان [سەررەقان ژ قوریشییان] ناكەت."},{"id":6,"translation":"6. ڤێجا ژ وان بگەڕە [و خۆ ب وانڤە نەوەستینە] و وان بهێلە بۆ وێ ڕۆژێ، ئەوا ئسرافیل تێدا، وان گازی دكەتە تشتەكێ نەخۆش [و وان باوەری پێ نەیی]."},{"id":7,"translation":"7. چاڤشۆڕ و چاڤشكەستی ژ گۆڕان دەردكەڤن، دێ بێژی كولینە بەلاڤبوویین."},{"id":8,"translation":"8. [وێ ڕۆژێ] یێت ب لەزن [و ل كەسێ نازڤڕن] بەر ب گازیكەری [كو ئسرافیلە] دچن، و ئەوێت گاوربوویین دێ بێژن: ئەڤە ڕۆژەكا زێدە گرانە."},{"id":9,"translation":"9. بەری وان (بەری خەلكێ مەكەهێ) ملەتێ نووحی باوەری نەئینا، و بەندەیێ مە درەوین دانا، و گۆتن یێ دینە و ب پاشڤەبرن [و نەهێلان پەیاما خودایێ خۆ بگەهینیت]."},{"id":10,"translation":"10. ئینا [نووحی] گازی خودایێ خۆ كر: [خودێوۆ] ب ڕاستی [تو دزانی] ئەز یێ بن دەست و بێ هێزم، ڤێجا هاریكارییا‏ من بكە و تۆلێت من ل وان ڤەكە."},{"id":11,"translation":"11. ڤێجا مە دەرگەهێت ئەسمانی بۆ ئاڤەكا بۆش ڤەكرن."},{"id":12,"translation":"12. و مە كانی ل ئەردی دەركرن، و هەردو ئاڤ [ئاڤا بارانێ و یا كانیان] ل سەر كارەكێ خودێ نڤێسی ڤێك كەڤتن [ئەو ژی د هیلاكبرنا ملەتێ نووحییە ب تۆفانێ]."},{"id":13,"translation":"13. و مە ئەو ل سەر وێ گەمیێ هەلگرت، ئەوا ب دەپ و بزماران هاتییە چێكرن."},{"id":14,"translation":"14. د بن چاڤدێری و پاراستنا مەڤە [ئەو گەمی] دچۆ، [و یێت مایین مە د ئاڤێدا خەندقاندن] ئەڤە جزایێ وانە ئەوێت گاوربوویین."},{"id":15,"translation":"15. و ب سویند كارێ مە كری [و مە ب سەرێ وان ئینایی] مە كرە نیشان و بەلگەیەك [بۆ ئەوێ پێڤە بچیت]، ڤێجا ئێك هەیە پێڤە بچیت و بۆ ببیتە چامە؟."},{"id":16,"translation":"16. و ئیزا و ئاگەهداركرنا من یا چاوا بوو [بۆ ئەوێت چو چامە بۆ خۆ ژ نیشان و بەلگەیێت من وەرنەگرتین]."},{"id":17,"translation":"17. و ب سویند مە قورئان بۆ تێگەهشتن و ژبەركرن و شیرەت وەرگرتنێ یا ب ساناهی ئێخستی، ئەرێ ئێك هەیە شیرەت و چامەیان ژێ وەرگریت؟."},{"id":18,"translation":"18. ملەتێ عاد ژی [پێغەمبەرێ خۆ، هوود] درەوین دانا، ڤێجا [بەرێ خۆ بدەنێ] كا ئیزا و ئاگەهداكرنا من یا چاوا بوو."},{"id":19,"translation":"19. ب ڕاستی مە بایەكێ زێدە سار و ب ڤیزەڤیز، د ڕۆژەكا ڕەش و بەردەوامدا، ب سەر واندا هنارت."},{"id":20,"translation":"20. [ئەو با] مرۆڤان وەسا ژ جهێت وان ڕادكەت، دێ بێژی قورمێ دارقەسپا هەلكێشایینە."},{"id":21,"translation":"21. ڤێجا ئیزا و ئاگەهداركرنا من یا چاوا بوو؟."},{"id":22,"translation":"22. و ب سویند مە قورئان بۆ تێگەهشتن و ژ بەركرن و شیرەت وەرگرتنێ یا ب ساناهی ئێخستی، ئەرێ ئێك هەیە شیرەت و چامەیان ژێ وەرگریت؟."},{"id":23,"translation":"23. ملەتێ ‏(ثمود)‏ ژی باوەری ب پێغەمبەران نەئینا [و درەوین دانان]."},{"id":24,"translation":"24. و گۆتن: ئەرێ ئەم دێ چاوا ب دویڤ مرۆڤەكی كەڤین، ژ مە ب خۆ بیت و یێ ب تنێ ژی بیت؟ ب ڕاستی [ئەگەر ئەم وەبكەین] ئەم یێت د گومڕایییەكا دویری هەقییێدا، و ئەم یێت دینین."},{"id":25,"translation":"25. ئەرێ ژ ناڤ مە هەمییان وەحی بەس بۆ وی هات؟ نەخێر وەنینە وەكی ئەو دبێژیت، چو وەحی بۆ وی نەهاتییە بەلێ ئەو درەوینەكێ بەترانە [دڤێت ب درەوا پێغەمبەراتییێ خۆ ل سەر سەرێ مە مەزن بكەت]."},{"id":26,"translation":"26. سوبەهی [مەخسەد پێ، وەختێ ئیزا ب سەر واندا دئێتە خوارێ] دێ زانن كا كی درەوكەرێ بەترانە؟!!"},{"id":27,"translation":"27. [و مە گۆتە (صالح) پێغەمبەری] ئەم دێ حێشترێ بۆ جەڕباندنا وان هنێرین، ڤێجا بەرێ خۆ بدێ كا دێ چ ب سەرێ وان ئێت، و بێنا خۆ ل سەر وان فرەهـ بكە."},{"id":28,"translation":"28. وان ئاگەهدار بكە كو ب ڕاستی ئاڤ د ناڤبەرا وان و حێشترێدا یا هاتییە لێكڤەكرن، و هەر ئێكی ڕۆژا خۆ یا هەی."},{"id":29,"translation":"29. و وان گازی هەڤالێ خۆ كر [خرابێ وان]، و دا سەر ڤی ئەمری و گۆتنا وان ب جهـ كر و [حێشتر] كوشت."},{"id":30,"translation":"30. ڤێجا ئیزا و ئاگەهداركرنا من یا چاوا بوو؟!"},{"id":31,"translation":"31. ب ڕاستی مە هشكەقێڕییەك ب سەر واندا هنارت، وەكی پویش و پەلەخێ پرت پرت لێ هاتن."},{"id":32,"translation":"32. و ب سویند مە قورئان بۆ تێگەهشتن و ژبەركرن و شیرەت وەرگرتنێ یا ب ساناهی ئێخستی، ئەرێ ئێك هەیە شیرەت و چامەیان ژێ وەرگریت؟"},{"id":33,"translation":"33. ملەتێ (لوط) پێغەمبەر ژی پێغەمبەر درەوین دانان [و ئەوێ پێغەمبەرەكی درەوین دانیت، هەچكو هەمی درەوین دانایین]."},{"id":34,"translation":"34. ب ڕاستی مە بارۆڤەیەكا بەرەشیشكان ب سەر واندا هنارت [مە هەمی د هیلاك برن]، مالا (لوط) پێغەمبەر تێ نەبیت، مە ئەو بەرسپێدەیێ قورتالكرن."},{"id":35,"translation":"35. [قورتالكرنا وان] نیعمەت و قەنجییەك بوو ژ دەڤ مە، و هۆسا ئەم شوكورداران خەلات دكەین."},{"id":36,"translation":"36. ب سویند [(لوط) پێغەمبەر] ئەو ژ ئیزایا مە ترساندبوون، بەلێ ئەو ل ڤێ ترساندنێ ب شك بوون [و درەو دانان]."},{"id":37,"translation":"37. و ب سویند [ملەتێ (لوط) پێغەمبەر] دڤیا (لوط) مێڤانێت خۆ ب دەست وانڤە بەردەت، ئینا مە چاڤێت وان كۆرەكرن، دێ تامكەنە ئیزا و گەفا مە [ئەوا (لوط)ی هوین پێ ئاگەهداركرین]."},{"id":38,"translation":"38. و ب سویند سپێدەیێ زوی، ئیزایەكا بەردەوام ئەو گرتن."},{"id":39,"translation":"39. دێ تامكەنە ئیزا و گەفا مە [یا هوین پێ هاتینە ئاگەهداركرن]."},{"id":40,"translation":"40. و ب سویند مە قورئان بۆ تێگەهشتن و ژبەركرن و شیرەت وەرگرتنێ یا ب ساناهی ئێخستی، ئەرێ ئێك هەیە شیرەت و چامەیان ژێ وەرگریت؟"},{"id":41,"translation":"41. و ب سویند پێغەمبەر بۆ فیرعەونیان ژی هاتن."},{"id":42,"translation":"42. هەمی موعجیزە و نیشانێت مە درەو دانان، ئینا مە ژی ئەو هنگاڤتن، هنگاڤتنەكا سەردەستەكێ خودان شیان [كو خودێیە]."},{"id":43,"translation":"43. ئەرێ گاورێت هەوە [گەلی قورەیشییان] ژ وان ئەوێت بەری هەوە چۆیین [وەكی ملەتێ نووحی و عاد و ‏(ثمود)‏ و... هتد] چێترن [دا د هیلاك نەچن و نەئێنە ئیزادان] یان ژی ئێمناهی و پشتڕاستییەك بۆ هەوە د كتێبێت ئەسمانیدا هاتییە [كو هوین ل سەر گاورییێ نائێنە ئیزادان ژ بەر هندێ هوین ناترسن]."},{"id":44,"translation":"44. یان ژی دبێژن: ئەم كۆمەكا [گەلەكین و بەرسینگێ مە نائێتە گرتن و] سەركەڤتینە."},{"id":45,"translation":"45. نێزیك نەدویر، ئەو كۆم دێ شكێت و دێ ڕەڤیت [و ئەڤە ڕۆژا بەدرێ چێبوو]."},{"id":46,"translation":"46. و ژڤانێ ئیزادانا وان [پشتی بەدرێ] ڕۆژا قیامەتێیە، و ڕۆژا قیامەتێ هێژ مەزنتر و تەحلترە [ژ ئیزایا دنیایێ]."},{"id":47,"translation":"47. ب ڕاستی گونەهكار [د دنیایێدا] یێت د گومڕایی و دیناتییێدا."},{"id":48,"translation":"48. و ڕۆژا ئەو ل سەر دەڤی د ئاگریدا دئێنە ڕاكێشان [دێ بێژنە وان:] تامكەنە گەرم و گرانییا ئیزایا دۆژەهێ."},{"id":49,"translation":"49. هەمی تشت مە ب پیڤان و قەدارە یێت دایین."},{"id":50,"translation":"50. و ئەمركرنا مە بۆ دان و چێكرنا هەر تشتەكی جارەكە، و د ناڤبەرا چاڤ و برویاندا دئێتە جهـ."},{"id":51,"translation":"51. و ب سویند مە گەلە گاورێت وەكی هەوە یێت د هیلاك برین، ئەرێ كەس هەیە پێڤە بچیت."},{"id":52,"translation":"52. و هەر تشتەكێ وان كری، هەمی د تۆماراندا یێ نڤێسییە."},{"id":53,"translation":"53. و هەمی [كار و كریار] مەزن و بچویك دنڤێسینە."},{"id":54,"translation":"54. ب ڕاستی خودێناس و خودێ ترس یێت د ناڤ بەحەشت و ڕویباراندا."},{"id":55,"translation":"55. ل وی جهێ وان پێ خۆش، و ل دەڤ خودایێ خودان شیان و دەستهەلات."}]},{"id":55,"verses":[{"id":1,"translation":"1. خودایێ دلۆڤان."},{"id":2,"translation":"2. قورئان نیشا پێغەمبەری و ملەتێ وی دا."},{"id":3,"translation":"3. [و ئەوی] مرۆڤ چێ كر."},{"id":4,"translation":"4. [و ئەوی] ئەزمان و ئاخڤتن نیشادا [كو بشێت تشتێ بڤێت پێ دیار بكەت]."},{"id":5,"translation":"5. ڕۆژ و هەیڤ ل دویڤ حسێبەكێ‌ [یا ب ڕێك و پێك] دگەڕن [و ب ڤێ گەڕیانێ ئەم هەژمارا هەیڤ و سالوەخەت و سالان دزانین]."},{"id":6,"translation":"6. گل و گیا [یێ‌ بێ بن] و دار [بۆ خودێ ] سوجدەیێ دبەن [ئانكو ل بەر فەرمانا وینە]."},{"id":7,"translation":"7. و [ئەوی] ئەسمانێ بلندكری و ترازیا عەدالەتێ یا دانایی [و ئەمرێ پێ كری]."},{"id":8,"translation":"8. دا هوین نەدەنە سەر عەدالەتێ [و د كێشان و پیڤانێدا ستەمێ نەكەن]."},{"id":9,"translation":"9. [گەلی مرۆڤان] كێشانێ ب عەدالەت بكەن، و د كێشان و پیڤانێدا ترازیێ كێم نەكەن."},{"id":10,"translation":"10. و [ئەوی] ئەرد بۆ هەمی جانەوەر و خودان ڕوحان یێ چێكری."},{"id":11,"translation":"11. هەمی ڕەنگێت فێقی و قەسپێت خودان قەلپك، پشكۆژ یێت تێدا دایین."},{"id":12,"translation":"12. و هەمی دەخل و دان و گل و گیایێت بێن خۆش، تێدا یێت دایین."},{"id":13,"translation":"13. ڤێجا [گەلی مرۆڤ و ئەجنەیان] هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":14,"translation":"14. خودێ مرۆڤ ژ ئاخەكا هشك، وەكی یا ئامانێ ئاخێ، یێ چێ كری."},{"id":15,"translation":"15. و ئەجنە ژ گوڕییەكا بێ دویكێلا ئاگری یێت چێ كرین."},{"id":16,"translation":"16. ڤێجا [گەلی مرۆڤ و ئەجنەیان] هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":17,"translation":"17. [ئەو دلۆڤان] خودایێ هەردو ڕۆژهەلاتان [یا هاڤینێ و یا زڤستانێ]، و خودایێ هەردو ڕۆژئاڤایان [یا هاڤینێ و یا زڤستانێ]."},{"id":18,"translation":"18. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":19,"translation":"19. خودێ هەردو دەریایان [یا شرین و یا سویر (شۆرە)]، دگەهینیتە ئێك و تێكەلی ئێك نابن."},{"id":20,"translation":"20. ناڤبڕەك یا د ناڤبەرا هەردوویاندا، تێكەلی ئێك نابن."},{"id":21,"translation":"21. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":22,"translation":"22. ژ هەردو دەریایان [ل ڤێرێ‌ مەخسەد دەریایا سویر (شۆر) ب تنێیە، و ناڤێ هەردو دەریایان هاتییە چونكی یێت پێكڤە]، لۆلۆ و مەرجان دەردكەڤن."},{"id":23,"translation":"23. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":24,"translation":"24. و گەمییێت وەكی چیایان بلند، ئەوێت د دەریایێدا دئێن و دچن یێت وینە [ئانكو خودێیە ڤان گەمییان د گەل مەزناتیا وان، ل سەر ئاڤێ ڕادگریت]."},{"id":25,"translation":"25. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":26,"translation":"26. هەر كەسێ ل سەر ئەردی هەی، دێ چیت و نامینیت [ئانكو دێ مریت و پویچ بیت]."},{"id":27,"translation":"27. و خودایێ تە ب تنێ دێ مینیت ئەوێ‌ خودان مەزناتی و خودان كەرەم."},{"id":28,"translation":"28. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":29,"translation":"29. ئەوێت د ئەرد و ئەسماناندا هەین، هەمی داخوازان ژ وی دكەن، و ئەو هەر وەختەكی كارەكی دكەت."},{"id":30,"translation":"30. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":31,"translation":"31. [ڕۆژا قیامەتێ] دێ دەستێ مە ب هەوەڕا گەهیت، گەلی مرۆڤ و ئەجنەیان."},{"id":32,"translation":"32. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":33,"translation":"33. گەلی ئەجنە و مرۆڤان، ئەگەر هوین بشێن ژ ڕەخ و ڕویێت ئەرد و ئەسمانان [ژ قەزا و قەدەرا خودێ] دەركەڤن دەركەڤن، و هوین نەشێن دەركەڤن ب ڕێكا دەستهەلاتەكێ نەبیت [ئەو ژی یا خودێیە]."},{"id":34,"translation":"34. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":35,"translation":"35. [ڕۆژا قیامەتێ] گورییا ئاگرێ بێ دویكێل و سفرێ حەلیایی دێ ب سەر هەوەدا ئێتە داڕێتن، و هاریكارییا‏ هەوە ژی نائێتەكرن [و هوین ب خۆ ژی نەشێن هاریكارییا‏ ئێك و دو بكەن]."},{"id":36,"translation":"36. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":37,"translation":"37. ڤێجا وەختێ ئەسمان دكەلشیت و وەكی گولەكا سۆر، و ڕوینێ داخكری لێ دئێت."},{"id":38,"translation":"38. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":39,"translation":"39. و وێ ڕۆژێ پسیارا گونەهێ ژ كەسێ نائێتەكرن، نە ژ مرۆڤان نە ژ ئەجنەیان [چونكی ئەو ب سەر و سیمایی دئێنە نیاسین]."},{"id":40,"translation":"40. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":41,"translation":"41. گونەهكار ب سەر و سیمایێ وان دئێنە نیاسین، و ملیاكەت دێ وان د پەرچەم و پێپلۆكێت وانڕا گرن [و ئاڤێژنە د ئاگریدا]."},{"id":42,"translation":"42. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":43,"translation":"43. ئەڤە ئەو دۆژەهە ئەوا گونەهكاران درەو ددانا."},{"id":44,"translation":"44. ئەو [ئەوێت دۆژەهـ درەو ددانا] د ناڤبەرا ئاگرێ دۆژەهێ و ئاڤا زێدە شاریاییدا دئێن و دچن."},{"id":45,"translation":"45. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":46,"translation":"46. و ئەوێ ترسا ڕاوەستیانێ بەرانبەری خودایێ خۆ د دلیدا، دو بەحەشت یێت بۆ هەیین."},{"id":47,"translation":"47. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":48,"translation":"48. هەردو بەحەشتان، دارێت وان ب چەق و فێقینە."},{"id":49,"translation":"49. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":50,"translation":"50. دو كانی د ناڤڕا دچن."},{"id":51,"translation":"51. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":52,"translation":"52. و ژ هەر فێقییەكی، دو جوین یێت تێدا هەین."},{"id":53,"translation":"53. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":54,"translation":"54. ل سەر هندەك نڤینان یێت درێژكرینە، بەتەنێ وان ژ ئارمویشێ ستویرە، و فێقیێ هەردو بەحەشتان ژی یێ بەردەستە."},{"id":55,"translation":"55. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":56,"translation":"56. ژنێت چاڤێت وان بەس ل زەلامێت وان، یێت تێدا، و بەری زەلامێت وان، دەستێ كەسێ نەگەهشتییە وان، نە ژ ئەجنە و نە ژ مرۆڤان."},{"id":57,"translation":"57. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":58,"translation":"58. دێ بێژی (ئەو ژنێت ژێگۆتی) یاقووت و مەرجانن."},{"id":59,"translation":"59. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":60,"translation":"60. و قەنجیێ، چو خەلات ژ قەنجییێ پێڤەتر نینن."},{"id":61,"translation":"61. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":62,"translation":"62. و ژ بلی وان هەردو باخچەیان، دو باخچەیێت دی ژی یێت هەین."},{"id":63,"translation":"63. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":64,"translation":"64. و هەردو ژی كەسكەكێ تارینە."},{"id":65,"translation":"65. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":66,"translation":"66. و د وان هەردو باخچەیاندا، دو كانی یێت هەین بەردەوام دزێن، و ئاڤ ژ بەر وان دچیت."},{"id":67,"translation":"67. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":68,"translation":"68. هەمی ڕەنگێت فێقی و دارقەسپ و هنار یێت تێدا."},{"id":69,"translation":"69. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":70,"translation":"70. و ژنێت ڕەوشت پاك و جوان یێت تێدا."},{"id":71,"translation":"71. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":72,"translation":"72. ئەو پەری چاڤگر و چاڤڕەشن، و د چادرێت خۆدانە."},{"id":73,"translation":"73. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":74,"translation":"74. و بەری زەلامێت وان، دەستێ كەسەكێ نەگەهشتییە وان، نە ژ ئەجنە و نە ژ مرۆڤان."},{"id":75,"translation":"75. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":76,"translation":"76. پالا وان [بەحەشتییان] یا ل بالیفكێت كەسك، و مەحفویرێت جوان و ب ڕویشی."},{"id":77,"translation":"77. ڤێجا هوین كیژ نیعمەتا خودایێ خۆ درەو ددانن و پەسەند ناكەن."},{"id":78,"translation":"78. پیرۆزە ناڤێ خودایێ تە، یێ خودان مەزناتی و خودان كەرەم."}]},{"id":56,"verses":[{"id":1,"translation":"1. [بێژە وان] گاڤا قیامەت ڕابوو."},{"id":2,"translation":"2. كەس نەشێت ڕابوونا وێ درەو بدانیت [خۆ ئەوێت د دنیایێدا درەو ددانان، دەمێ ڕابوونا وێ نەشێن درەو بدانن]."},{"id":3,"translation":"3. [ئەو ڕۆژ كو ڕۆژا قیامەتێیە] هندەكان نزم دكەت [دبنە دۆژەهی]، و هندەكان بلند دكەت [و دبنە بەحەشتی]."},{"id":4,"translation":"4. گاڤا ئەرد هەژیانەكا مەزن و ب هێز هەژیا."},{"id":5,"translation":"5. و چیا پرت پرت بوون."},{"id":6,"translation":"6. و بوونە تۆزەكا بەرەبا."},{"id":7,"translation":"7. و هنگی هوین دێ بنە سێ جوین."},{"id":8,"translation":"8. ڤێجا خودانێت ملێ ڕاستێ [ئەوێت ژ ملێ ڕاستێڤە بۆ بەحەشتێ دئێنە برن]، [یان ژی] خودانێت دەستێ ڕاستێ [ئەوێت كتێبێت كار و كریارێت خۆ ب دەستێ ڕاستێ وەردگرن]، و خودانێت ملێ ڕاستێ [د كاروبار و سالۆخەتێت خۆدا] د چاوانن؟."},{"id":9,"translation":"9. و خودانێت ملێ چەپێ [ئەوێت ژ ملێ چەپێڤە بۆ دۆژەهێ دئێنە ئاژۆتن]، یان ژی خودانێت دەستێ چەپێ [ئەوێت كتێبا كار و كریارێت خۆ ب دەستێ چەپێ وەردگرن]، و خودانێت ملێ چەپێ د د چاوانن؟."},{"id":10,"translation":"10. و [جوینێ سیێ] ئەوێت بەری هەمییان خێرێ دكەن، و بەری هەمییان خۆ دئاڤێژنێ، ئەوێت ل پێشییا هەمییانە [بۆ بەحەشتێ]."},{"id":11,"translation":"11. ئەڤەنە نێزیكی خودێ."},{"id":12,"translation":"12. یێت د بەحەشتێت پڕ خێر و بێردا."},{"id":13,"translation":"13. [ئەو بەحەشتی، ئەوێت نێزیكی خودێ] گەلەك ژ پێشیانە."},{"id":14,"translation":"14. و كێمەك ژ پاشیانە [ئانكو ژ ملەتێ پێغەمبەری]."},{"id":15,"translation":"15. ل سەر تەختێت زێركری و ڕێزكری."},{"id":16,"translation":"16. بەرانبەری ئێك د پالداینە."},{"id":17,"translation":"17. كوڕەلاوێت كوڕین (هەروهەر د ژییەكیدا) ل سەر وان دگەڕن [و خزمەتا وان دكەن]."},{"id":18,"translation":"18. و پەرداغان [یێت بێ چنبل] و ئامانێت ب لیلیك و چنبل و پەرداغێت مەیا كانیان [ل سەر وان دگێڕن]."},{"id":19,"translation":"19. نە سەرێ وان پێ دئێشیت، و نە پێ گێژ و سەرخۆش دبن [ئانكو نە سەرگێژی تێدایە، و نە سەرخۆشی]."},{"id":20,"translation":"20. و فێقیێ وان دڤێت [ل سەر وان دگێڕن]."},{"id":21,"translation":"21. و گۆشتێ بالەفرێ‌ دلێ‌ وان بچیتێ‌ [ل سەر وان دگێڕن]."},{"id":22,"translation":"22. و پەریێت چاڤگر و چاڤڕەش، بۆ وان یێت هەین."},{"id":23,"translation":"23. دێ بێژی لۆلۆ و مراریێت دەست لێ نەدایینە [هند زەلال و جوانن]."},{"id":24,"translation":"24. ئەڤە خەلاتێ كار و كریارێت وانە."},{"id":25,"translation":"25. د بەحەشتێدا نە گول ئاخڤتنا بێ وەج دبن، و نە یا ب گونەهـ."},{"id":26,"translation":"26. ژ سلاڤێ پێڤەتر گولێ نابن."},{"id":27,"translation":"27. و خودانێت ملێ ڕاستێ، و خودانێت ملێ ڕاستێ د چاوانن؟."},{"id":28,"translation":"28. ئەوێت د ناڤ دارنەبكێت بێ ستری [دارەكە وەكی گوهیشكێ‌ ل جهێت گەرم شین دبیت] و تێر فێقیدانە."},{"id":29,"translation":"29. و یێت د ناڤ دارمۆزێت، مۆزێت وان ل سەرێك."},{"id":30,"translation":"30. و یێت ل بەر سیبەرا بەردەوام."},{"id":31,"translation":"31. و یێت د ناڤ ئاڤەكا د چیتدا."},{"id":32,"translation":"32. و یێت د ناڤ فێقییەكێ مشە و بەرفرەهدا."},{"id":33,"translation":"33. نە ئەو فێقی، ب دویماهیك دئێت، و نە ئەو، ژێ دئێنە ڤەگرتن."},{"id":34,"translation":"34. و یێت ل سەر نڤینێت بلند و نەرم."},{"id":35,"translation":"35. ب ڕاستی مە ژنێت بەحەشتێ، سەر ژ نوی دان [ئانكو پشتی پیربوویین و كرێت بوویین، مە جوان كرنەڤە]."},{"id":36,"translation":"36. و مە كرنە كچ."},{"id":37,"translation":"37. ئەڤیندارێت زەلامێت خۆنە، و ئێك دەست و ئێك ژینە (ئێك عەمرن)."},{"id":38,"translation":"38. ئەڤە مە بۆ خودانێت ملێ ڕاستێ یێت چێ كرین."},{"id":39,"translation":"39. [خودانێت ملێ ڕاستێ] گەلەك ژ پێشیانە."},{"id":40,"translation":"40. و گەلەك ژی ژ پاشیانە [ژ ملەتێ پێغەمبەری]."},{"id":41,"translation":"41. و خودانێت ملێ چەپێ، و خودانێت ملێ چەپێ یێت چاوانن؟."},{"id":42,"translation":"42. ئەو یێت د ناڤ هەلما ئاگری و ئاڤا شاریایدا."},{"id":43,"translation":"43. و یێت د بن سیبەرا دویكێلا تاری تاریدا."},{"id":44,"translation":"44. نە سیبەرەكا هین و سارە، و نەیا هندێیە كەس ل بەر ڤەهەسیت."},{"id":45,"translation":"45. ئەو بەری نوكە [د دنیایێدا] د خۆشیاندا بوون."},{"id":46,"translation":"46. و ئەو ل سەر گونەها مەزن [كو شركە] د بەردەوام بوون."},{"id":47,"translation":"47. و دگۆتن: ئەگەر ئەم مرین و بووینە ئاخ و هەستی، ئەرێ جارەكا دی ئەم دێ ساخ بینەڤە؟!."},{"id":48,"translation":"48. ئەرێ باب و باپیرێت مە یێت پێشیێ ژی دێ ڕابنەڤە؟!."},{"id":49,"translation":"49. بێژە: ب ڕاستی یێت پێشیێ و یێت پاشیێ هەمی."},{"id":50,"translation":"50. بێ گۆمان هەمی دێ بۆ وەختێ ڕۆژا دەستنیشانكری [كو ڕۆژا قیامەتێیە] ئێنە كۆمكرن."},{"id":51,"translation":"51. پاشی هوین، گەلی گومڕایێت، قیامەتێ درەو ددانن."},{"id":52,"translation":"52. ب ڕاستی هوین دێ ژ دارەكێ خۆن، دارا زەقوومێیە."},{"id":53,"translation":"53. و هوین دێ زكان پێ تژی كەن."},{"id":54,"translation":"54. و ئاڤا كەل و شاریایی، هوین دێ ب سەرداكەن."},{"id":55,"translation":"55. و هوین دێ وەسا ڤەخۆن، وەكی ڤەخوارنا حێشترا تێنی."},{"id":56,"translation":"56. ئەڤە، ڕۆژا قیامەتێ دێ بۆ وان ئێتە پێشكێشكرن، و دێ ل سەر بنە مێڤان."},{"id":57,"translation":"57. ب ڕاستی مە هوین یێت چێ كرین، ڤێجا بلا هەوە باوەری هەبیت ئەم دێ هەوە ساخكەینەڤە، [هەروەكی هەوە باوەری هەی مە هوین یێت چێ كرین]."},{"id":58,"translation":"58. كا بێژنە من، ئەو ئاڤا هوین دئاڤێژنە د مالبچویكا ژنێدا."},{"id":59,"translation":"59. ئەرێ هوین وێ ئاڤێ ددەن یان ئەم؟."},{"id":60,"translation":"60. ب ڕاستی مە مرن یا د ناڤبەرا هەوەدا دانایی، و وەختێ وێ یێ دیاركرییە [و هندەك ژ هەوە بچویكاتی دمرن و هندەك ب پیری دمرن، و كەس نینە نەمریت]، و نەكو ئەم نەشێین."},{"id":61,"translation":"61. هەوە ب هندەكێت دی یێت وەكی هەوە بگوهۆڕین، و هەوە ب ڕەنگەكێ دی چێ كەین، هوین پێ نەزانن."},{"id":62,"translation":"62. و ب سویند هەوە چێكرنا خۆ یا جارا ئێكێ یا زانی [خودێ هوین ژ نەییێ دان، ل بەراهییێ‌ هوین چپكەك بوون، پاشی بوونە خوینپارە، پاشی بوونە گۆشتپارە، پاشی بوونە هەستی، و خودێ هەستی ب گۆشتی كراسكر، و ڕێكا بوونێ بۆ هەوە ب ساناهی ئێخست] و دەرس و چامەیان بۆ خۆ [ژ چێكرنا ئێكێ] وەرگرن [ئەوێ هوین جارا ئێكێ دایین، دشێت جارەكا دی ژی هەوە بدەتەڤە]."},{"id":63,"translation":"63. ئەرێ ما هوین نابینن تشتێ هوین دچینن؟!."},{"id":64,"translation":"64. ئەرێ هوین شین دكەن، یان ئەمین شین دكەین؟."},{"id":65,"translation":"65. و ئەگەر مە ڤیابایە دا كەینە پویش و پەلەخ، و هوین دا عەجێبگرتی مینن [چاوا شینكاتیێ هۆسا یێ كەسك هشك بوو]."},{"id":66,"translation":"66. [و دابێژن:] ب ڕاستی زەحمەتا مە، هەروە و بێ بەرانبەر چۆ، و ئەم خوسارەت بوویین ."},{"id":67,"translation":"67. بەلكی ئەم زڕباربوویین ."},{"id":68,"translation":"68. ئەرێ ما هوین وێ ئاڤێ نابینن، یا هوین ڤەدخۆن؟!."},{"id":69,"translation":"69. ئەرێ هوین ژ ئەوران دئیننە خوارێ یان ئەم؟.."},{"id":70,"translation":"70. و ئەگەر مە ڤیابایە دا وێ ئاڤێ تەحل و سویر (شۆر) كەین، ڤێجا بۆچی هوین سوپاسی و شوكورا خودێ ناكەن."},{"id":71,"translation":"71. ئەرێ ما ئاگرێ هوین هەل دكەن، هوین نابینن؟!."},{"id":72,"translation":"72. ئەرێ هەوە دارا وی ئاگری دایییە، یان مە دایییە؟."},{"id":73,"translation":"73. مە ئەڤ ئاگرە (یێ دنیایێ) یێ كرییە بیرئینان بۆ ئاگرێ ئاخرەتێ [ڤێجا وەختێ وی ئاگری و كارلێكرنا وی دبینیت، دێ ئاگرێ جەهنەمێ ئێتە بیرا وی، و دێ ژ خودێ و ئیزایا وی ترسیت]، و مە یێ كرییە فایدە بۆ ڕێڤنگان."},{"id":74,"translation":"74. ڤێجا ناڤێ خودایێ خۆ یێ مەزن، ژ هەمی كێماسییان پاك و پاقژ بكە."},{"id":75,"translation":"75. ڤێجا ب ڕاستی ئەز ب جهێ ستێران سویند دخۆم."},{"id":76,"translation":"76. و ب ڕاستی ئەڤە سویندەكا مەزنە، ئەگەر هوین بزانن."},{"id":77,"translation":"77. و ب ڕاستی ئەڤە قورئانەكا پیرۆز و پڕ خێر و بەرەكەتە."},{"id":78,"translation":"78. یا د كتێبەكا پاراستیدا [كو دەپێ پاراستییە]."},{"id":79,"translation":"79. ژ بلی پاك و پاقژان [كو ملیاكەتێت خودان ڕێز و ڕویمەتن]، دەستێ كەسێ ناگەهیتێ."},{"id":80,"translation":"80. هنارتنا خودایێ هەمی جیهانانە."},{"id":81,"translation":"81. ئەرێ هوین سستیێ د ڤێ قورئانێدا دكەن [درەو ددانن و باوەرییێ پێ نائینن]؟!."},{"id":82,"translation":"82. و هوین شوینا سوپاسی و شوكورا ڕزقێ خۆ بكەن درەوان دكەن [خودێ بارانێ و ڕزقی ددەتە هەوە، شوینا هوین سوپاسییا وی بكەن هوین درەوان دكەن، و دبێژن ب ئاخڤتنا وێ هە یان ب ڤێ ستێرێ باران بۆ مە هات]."},{"id":83,"translation":"83. ڤێجا بلا وەختێ [ڕوح] دگەهیتە گەورییێ‌."},{"id":84,"translation":"84. و هوین وی وەختی بەرێ خۆ ددەنێ [و چو ژ هەوە نائێت و نەشێن ڕوحا وی بزڤڕیننەڤە]."},{"id":85,"translation":"85. و ئەم [ب زانین و شیان و دیتنێ] نێزیكتری وینە ژ هەوە، بەلێ هوین نابینن."},{"id":86,"translation":"86. ڤێجا ئەگەر هوین ب كار و كریارێت خۆ نەئێنە جزاكرن، و حساب نەبیت."},{"id":87,"translation":"87. وێ [ڕوحێ ئەوا گەهشتییە گەورییێ] بزڤڕیننەڤە، ئەگەر هوین ڕاست دبێژن."},{"id":88,"translation":"88. و ئەگەر ئەو [یێ مری] ژ نێزیكێت خودێ بیت."},{"id":89,"translation":"89. ڤێجا دلۆڤانی و دلشادی و بێنڤەدان و ڤەهەسیان و بێن خۆشی و بەحەشتا ب خێر و بەرەكەت، یێت وینە."},{"id":90,"translation":"90. و ئەگەر ئەو مری ژ خودانێت ملێ ڕاستێ بیت."},{"id":91,"translation":"91. ڤێجا سلاڤ ژ خودانێت ملێ ڕاستێ ل تە بن، هەی خودانێ ملێ ڕاستێ [ئەڤە دێ بۆ وی ئێتە گۆتن، چونكی دێ چیتە ناڤ وان، و ئەو دێ پێشوازیا وی كەن و دێ سلاڤكەنێ]."},{"id":92,"translation":"92. و ئەگەر ئەو مری ژ وان بیت، ئەوێت ڕۆژا قیامەتێ درەو ددانان، و ژ گومڕایان بیت."},{"id":93,"translation":"93. دێ ئاڤەكا زێدە شاریایی، بۆ ئێتە پێشكێشكرن."},{"id":94,"translation":"94. و دێ چیتە د دۆژەهێدا ژی."},{"id":95,"translation":"95. ب ڕاستی ئەڤە [ئەڤا بۆ تە هاتییە گۆتن د دەرهەقێ خەلاتكرن و جزاكرنا باش و خراباندا] ڕاستە، و چو گومان تێدا نینە."},{"id":96,"translation":"96. ڤێجا ناڤێ خودایێ خۆ یێ مەزن، ژ هەمی كێماسییان پاك و پاقژ بكە."}]},{"id":57,"verses":[{"id":1,"translation":"1. هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەیین، خودێ ژ كێماسییان پاقژ دكەن و تەسبیحا وی دكەن، و ئەو سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":2,"translation":"2. ملك و خودانییا ئەرد و ئەسمانان یا خودێیە، ئەوە ژیانێ و مرنێ ددەت، و ئەو ل سەر كرنا هەمی تشتان یێ خودان شیانە."},{"id":3,"translation":"3. ئەوە یێ ئێكێ [بەری هەر تشتەكی]، و ئەوە یێ دویماهیێ [ئانكو یێ هەروهەر مایی]، و ئەوە بلند و سەردەست [هەبوونا وی ب نیشان و بەلگەیان خۆیا و ئاشكەرایە]، و ئەوە زانایێ تشتێ ڤەشارتی [یان یێ نەبەرچاڤ]، و ئەو ئاگەهداری هەمی تشتانە."},{"id":4,"translation":"4. و ئەوە یێ ئەرد و ئەسمان د شەش ڕۆژاندا چێ كرین، پاشی ب سەر عەرشێ خۆ كەڤت [بلندبوونەكا هێژایی وی و بێ چاوایی]، و هەر تشتەكێ د ئەردیدا دچیت [ژ ئاڤ و خزینەیان و هەر تشتەكێ د بنڤە] و ژێ دەردكەڤیت [ژ چاندن و كانی و بیران... هتد]، و هەر تشتەكێ ژ ئەسمانی دئێتە خوارێ [ژ باران و گژلۆك و بەفر و برویسی و ملیاكەت و كتێبان]، و هەر تشتەكێ بەر پێ بلند دبیت [ژ كریارێت باش و دوعا و جان و ملیاكەت و تەیر و تەوال و هەلمێ و ... هتد] ژێ ب ئاگەهە، و ئەو [ب زانین و شیانا خۆ] هەر جهەكێ هوین لێ بن یێ د گەل هەوە، و خودێ هەر كار و كریارەكا هوین دكەن، ژێ ب ئاگەهە و دبینیت."},{"id":5,"translation":"5. سەر و سامانێ ئەرد و ئەسمانان هەر یێ خودێیە، و هەمی كاروبار هەر ب بال خودێڤە دزڤڕن."},{"id":6,"translation":"6. شەڤێ دكەتە د ناڤ ڕۆژێڕا، و ڕۆژێ دكەتە د ناڤ شەڤێڕا [و هەردووكان هۆسا كورت و درێژ دكەت]، و خودێ ژ هەر تشتەكێ د دلاندا ڤەشارتی ب ئاگەهە."},{"id":7,"translation":"7. [گەلی مرۆڤان] باوەرییێ ب خودێ و پێغەمبەرێ وی بینن، و مالێ خودێ هوین ل سەر كرینە وەكیل ژێ [ب خێر] بدەن، و ژ هەوە ئەوێت باوەری ئینایین و مالێ خۆ د ڕێكا خودێدا مەزاختین، خەلاتەكێ مەزن بۆ وان یێ هەی."},{"id":8,"translation":"8. و هەوە خێرە هوین باوەرییێ ب خودێ نائینن؟ و پێغەمبەر یێ داخوازێ ژ هەوە دكەت هوین باوەرییێ ب خودایێ خۆ بینن، و خودێ پەیمان ب باوەری ئینانێ یا ژ هەوە ستاندی [وەختێ هوین ژ پشتا باب ئادەمی دەرئێخستین]، ئەگەر هوین باوەر بكەن."},{"id":9,"translation":"9. ئەوە یێ ئایەتێت ئاشكەرا [كو ئایەتێت قورئانێنە] بۆ بەندەیێ خۆ دهنێریت، دا هەوە ژ تاریستانێ دەربێخیتە ناڤ ڕۆناهییێ، و ب ڕاستی خودێ بۆ هەوە گەلەك یێ دلۆڤانە."},{"id":10,"translation":"10. هەوە خێرە هوین مالێ خۆ د ڕێكا خودێدا نامەزێخن، و میراتێ ئەرد و ئەسمانان هەر یێ خودێیە، ئەوێت بەری ڤەكرنا مەكەهێ مالێ خۆ د ڕێكا خودێدا مەزاختین و جیهاد كرین، پایە و پەیسكێت وان ژ یێت وان ئەوێت پشتی ڤەكرنا مەكەهێ مال مەزاختین و جیهاد كرین مەزنترن، ئەڤ هەردوكە وەكی ئێك نینن، د گەل هندێ ژی خودێ پەیمانا خەلاتێ باش [كو بەحەشتە] یا دایییە هەردو جوینان، و خودێ ئاگەهـ ژ وێ‌ هەیە یا هوین دكەن."},{"id":11,"translation":"11. هەر كەسێ‌ مالێ خۆ د ڕێكا خودێدا بدەت، خودێ دێ بۆ چەند قاتەكان زێدەكەت [هەر خێرەك ب دەهـ خێرانە، هەتا دگەهیتە حەفت سەدان] و وی خەلاتەكێ هێژاتر ژی [كو بەحەشتە] یێ هەی."},{"id":12,"translation":"12. ڕۆژا تو زەلام و ژنێت خودان باوەر دبینی و ڕۆناهییا وان ل پێشییا وان، و ل ملێ وان یێ ڕاستێ ب بەر وان دكەڤیت [و ملیاكەت دبێژنە وان:] ئەڤرۆ مزگینییا بەحەشتێت ڕویبار دبنڕا دچن، و هوین هەروهەر دێ تێدا مینن، ل هەوە بیت، و ئەڤەیە سەرفەرازیا مەزن."},{"id":13,"translation":"13. ڕۆژا زەلام و ژنێت دوڕوی دبێژنە وان ئەوێت باوەری ئینایین: خۆ ل مە بگرن دا ڕێكا خۆ ل بەر ڕۆناهییا هەوە ببینین [ئەڤە وەختێ د سەر پرا سیراتێڕا دەرباز دبن]، ئەو دێ بێژنە وان: [گەلی دوڕوییان] ب پاش خۆڤە بزڤڕن [ئانكو بزڤڕنە دنیایێ]، ل دنیایێ بۆ خۆ ل ڕۆناهییێ بگەڕن، و دیوارەك د ناڤبەرا هەردو جویناندا دێ ئێتە دانان، دەرگەهەكێ هەی، ژ ناڤدا دلۆڤانییە و ژ دەرڤە ژی ئیزایە."},{"id":14,"translation":"14. ئەو [دوڕوی] گازی [خودان باوەران] دكەن و دبێژن: ما ئەم د گەل هەوە نەبوویین [بۆچی هەوە ئەم هێلاین]، دێ بێژن: بەلێ هوین [سەرڤە سەرڤە] د گەل مە بوون، بەلێ هەوە خۆ ب دوڕوییاتیێ د هیلاك بر، و چاڤێ هەوە ل نەخۆشییا خودان باوەران بوو، و هوین ل دینی ب شك كەڤتن، و هیڤی و ئومێدێت ڤالا هوین د سەردابرن، هەتا قیامەت ب سەر هەوەدا هاتی، و شەیتانی هوین ب كەرەما خودێ [و بەرفرەهییا ڕەحما وی] خاپاندن."},{"id":15,"translation":"15. و ئەڤرۆ چو بەدەل، نە ژ هەوە [دوڕوییان]، و نە ژی ژ ئەوێت گاوربوویین نائێتە وەرگرتن، جهێ هەوە ئاگرە، ئاگر هێژایی هەوەیە، و چ پیسە دویماهیكە."},{"id":16,"translation":"16. ئەرێ ما وەخت نەهاتییە دلێ خودان باوەران ب بیرئینانا خودێ و قورئانێ بترسیت، و ئەو وەكی وان نەبن ئەوێت بەری نوكە [ئانكو بەری هاتنەخوارا قورئانێ] كتێب بۆ هاتین، و پشتی سال و زەمان ب سەر وانڤە چۆیین، دلێت وان ڕەقبوون و باراپتر ژ وان ژ ڕێكا ڕاست دەركەڤتن."},{"id":17,"translation":"17. [گەلی مرۆڤان] بزانن خودێیە ئەردی شین دكەت پشتی مرنا وی، ب سویند مە بۆ هەوە نیشان و بەلگە یێت ئاشكەرا ڕۆنكرین، دا هوین تێ بگەهن و ئەقلێ خۆ بدەنە شۆلی."},{"id":18,"translation":"18. ب ڕاستی زەلام و ژنێت مالێ خۆ د ڕێكا خودێدا داین، و مالێ خۆ ژ دل بۆ ڕازیبوونا خودێ مەزاختین، خێرا وان چەند قاتەكان دێ ئێتە دان، و وان خەلاتەكێ ب ڕێز و ڕویمەت [كو بەحەشتە] یێ هەی."},{"id":19,"translation":"19. و ئەوێت ب دورستی باوەری ب خودێ و پێغەمبەرێ وی ئینایین، ئەون ڕاستگۆ، و شەهیدان ل دەڤ خودایێ خۆ ڕۆناهی و خەلاتێ خۆ یێ هەی، و ئەوێت گاوربوویین و ئایەتێت مە درەو دانایین ئەو دۆژەهینە."},{"id":20,"translation":"20. [گەلی مرۆڤان] بزانن هندی ژیانا دنیایێیە، تڕانە و مژویلی و كەشخەیی و جوانی و خۆمەزنكرنە د ناڤبەرا هەوەدا ب زێدەییا مال و عەیالی، و دنیا وەكی بارانەكێیە شینكاتیا وێ جۆتیاری كەیفخۆش بكەت، پاشی ئەو شینكاتی هشك ببیت و دێ بینی زەربوو، پاشی بوو پویش و پەلەخ، و ئاخرەت ژی یان ئیزایەكا دژوار و گرانە، یان ژی لێبۆرین و ڕازیبوونا خودێیە، و ژیانا دنیایێ ژ پەرتالێ خاپاندنێ پێڤەتر نینە."},{"id":21,"translation":"21. [گەلی خودان باوەران] لەزێ ل ژێبرنا گونەهان ژ بەرێ خودایێ خۆڤە بكەن، و لەزێ ل وێ بەحەشتێ بكەن ئەوا فرەهییا وێ هندی فرەهییا ئەرد و ئەسمانی، ئەو بەحەشتا بۆ وان هاتییە بەرهەڤكرن ئەوێت باوەری ب خودێ و پێغەمبەرێت وی ئینایین، ئەڤە كەرەما خودێیە ددەتە وی یێ وی بڤێت، و خودێ خودانێ كەرەما مەزنە."},{"id":22,"translation":"22. نینە تشتەك د ئەردیدا بقەومیت یان بێتە سەرێ هەوە، و د دەپێ پاراستیدا یێ نڤێسی نەبیت ـ بەری ئەم بدەین ـ و ب ڕاستی ئەڤە ل بەر خودێ یا ب ساناهییە."},{"id":23,"translation":"23. دا ب خەم نەكەڤن بۆ یا ژ دەستێ هەوە چۆیی، و دا بەتران نەبن ب یا خودێ دایییە هەوە، و خودێ حەژ چو خۆمەزنكەرێت قەبە ناكەت."},{"id":24,"translation":"24. ئەوێت چڕویكیێ دكەن [د ڕاستا فەرمانا خودێدا، و د ڕاستا دەیباب و كەس و كارێت خۆدا و... هتد، و دڤێن خەلك ژی وەكی وان بن ]، و فەرمانا خەلكی ژی ب چڕویكیێ دكەن، و هەر كەسێ ڕوییێ خۆ ژ مەزاختنا مالی د ڕێكا خودێدا وەرگێڕیت، ب ڕاستی خودێ منەت پێ نینە، و یێ دەولەمەند و هێژایی شوكور و پەسنێیە."},{"id":25,"translation":"25. ب سویند مە پێغەمبەرێت خۆ ب بەلگە و موعجیزەیێت ئاشكەراڤە هنارتن، و مە كتێب و ترازی و عەدل د گەل وان هنارت دا مرۆڤ [ب ڤان] عەدالەتێ بكەن د هەمی كاروبارێت خۆدا، و مە ئاسن یێ دایی و چێكری، هێز و قەوەتەكا دژوار یا تێدا، و مفا و قازانج ژی بۆ مرۆڤان یێ تێدا، و دا خودێ بزانیت [ئانكو بۆ هەوە بەرچاڤ بكەت، چونكی خودێ هەر دزانیت] كا كی دێ باوەرییێ ب غەیبێ ئینیت، و دینێ وی و پێغەمبەرێت وی ب سەر ئێخیت، ب ڕاستی خودێ یێ ب هێز و سەردەستە."},{"id":26,"translation":"26. ب سویند مە نووح و ئیبراهیم پێغەمبەر هنارتن، و مە پێغەمبەراتی [پشتی وان] ئێخستە د دویندەها واندا، و مە كتێب بۆ وان هنارتن [هەر پێغەمبەرەكێ پشتی وان هاتی ژ دویندەها وان بوو]، ڤێجا هندەك [ژ دویندەها وان] ڕاستەڕێ بوون، و باراپتر ژ وان ژ ڕێ دەركەڤتن."},{"id":27,"translation":"27. پاشی مە پێغەمبەرێت خۆ د دویڤ وانڕا هنارتن، و پشتی وان مە عیسایێ كوڕێ مەریەمێ هنارت [و مە كرە پێغەمبەرێ ئسرائیلییان یێ دویماهیێ]، و مە ئنجیل دایێ و مە نەرمی و دلۆڤانی ئێخستە د دلێت واندا، ئەوێت باوەری پێ ئینایین و ب دویڤ كەتین، و ڕەبەناتیا ئەو ل سەر دچن [و دەستێت خۆ ژ دنیایێ دشۆن] مە بۆ وان نەنڤێسیبوو، ئەوان ژ نك خۆ ب ئنیەتا ڕازیبوونا خودێ چێ كربوو، د گەل هندێ ژی وەك پێدڤی ب جهـ نەئینان، و ژ وان ئەوێت باوەری ئینایین مە خەلاتێ وان دایێ، و گەلەك ژ وان ژ ڕێكا ڕاست دەركەتن و خراب بوون."},{"id":28,"translation":"28. گەلی خودان باوەران تەقوایا خودێ بكەن و باوەرییێ ب هەمی پێغەمبەرێت وی بینن، دو پشك و باران ژ دلۆڤانییا خۆ دێ دەتە هەوە [ئێك: ژ بەر باوەرییا هەوە ب موحەممەد پێغەمبەری، و یا دی: ژ بەر باوەرییا هەوە ب پێغەمبەرێت بەری وی]، و دێ ڕۆناهییەكێ دەتە هەوە كو هوین ل بەر [د سەر پرا سیراتێڕا] بچن، و دێ ل گونەهێت هەوە بۆریت، و خودێ ب خۆ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":29,"translation":"29. [مە هوین ب ڤێ كەرەما بۆری ئاگەهداركرن] دا خودان كتێب [كو جوهی و فەلەنە] بزانن چو ژ كەرەما خودێ ب دەستێ وان نینە [نە ئەو دگەهنە ڤێ كەرەمێ یا خودێ دایییە ملەتێ پێغەمبەری، و نە دشێن ژێ ڤەگرن]، و ب ڕاستی كەرەم [پێغەمبەراتی و ڕاستەڕێیی و باوەری] هەمی ب دەستێ خودێیە، ددەتە وی ی ێ‌وی بڤێت و خودێیە خودانێ كەرەما مەزن."}]},{"id":58,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ب سویند خودێ گۆتنا وێ ژنا د ڕاستا خۆدا جڕەبڕ د گەل تە دكر، و گازندە و خەما خۆ بۆ خودێ دیار دكر، بهیست و خودێ ئاگەهـ ژ دان و ستاندنا هەوە هەبوو، ب ڕاستی خودێ یێ گوهدێر و بینەرە."},{"id":2,"translation":"2. و ژ هەوە ئەوێت دبێژنە ژنێت خۆ تو وەكی دەیكا من ل من حەرام بی، ژنێت وان نابنە دەیكێت وان، دەیكێت وان بەس ئەون ئەوێت ئەو ژێ بوویین، و ب ڕاستی ئەو [ب ڤێ ئاخڤتنا خۆ] ئاخڤتنەكا دویری ڕاستییێ و شەرعی، و ئاخڤتنەكا درەو دبێژن، و ب ڕاستی خودێ لێبۆر و گونەهـ ژێبەرە [وەختێ دەرگەهێ ڕزگاربوونێ ب كەفارەتێ بۆ هەوە ڤەكری]."},{"id":3,"translation":"3. و ئەوێت دبێژنە ژنێت خۆ تو وەكی دەیكا من ل من حەرام بی و پاشی پەشێمان دبن و لێڤە دبن، ڤێجا بەری ئەو بچنە نڤینا خۆ دڤێت كۆلەیەكی [چ ژن بیت چ مێر ] ئازا بكەن، ئەمرێ هەوە ب ڤێ بڕیارێ دئێتەكرن [دا هوین ڤێ ئاخڤتنێ نەكەن] و هوین چ بكەن خودێ پێ ئاگەهدارە [و چو ل بەر بەرزە نابیت]."},{"id":4,"translation":"4. و یێ كۆلە نەدیت و ب دەست نەكەڤت، ڤێجا هێژ نەچۆینە نڤینا ئێك و دو، بلا دو هەیڤان ل سەرێك ب ڕۆژی بیت، و یێ نەشیا [دو هەیڤان یێ ب ڕۆژی بیت] بلا زادی بدەتە شێست بەلنگازان، ئەڤە [بڕیارێت زیهارێ مە دیاركرن] بۆ هندێیە دا هوین باوەرییێ ب خودێ و پێغەمبەرێ وی بینن [كار ب بڕیارا وی بكەن، و ل سەر بڕیارێت نەزانینێ نەمینن]، و ئەڤە تخویب و بڕیارێت خودێنە، و گاوران ئیزایەكا ب ژان و دژوار یا هەی."},{"id":5,"translation":"5. ب ڕاستی ئەوێت دژاتی و دژمناتیا خودێ و پێغەمبەرێ وی دكەن كا چاوا ئەوێت بەری وان ڕەزیل و ڕسوا بوون، ئەو ژی وەسا دێ ڕەزیل و ڕسوا بن، و ب سویند مە نیشان و بەلگەیێت ڕۆن و ئاشكەرا یێت هنارتین، و گاوران ئیزایەكا ڕسواكەر و شەرمزاركەر یا هەی."},{"id":6,"translation":"6. ڕۆژا خودێ وان هەمییان زێندی دكەتەڤە [دێ هەمییان كۆم كەت]، ڤێجا هەر كارەكێ وان كری [هویر یان گر] دێ وان پێ ئاگەهدار كەت، هەمی [كریارێت وان] خودێ یێت نڤێسین و وان ب خۆ یێت ژ بیركرین، و خودێ ل سەر هەمی تشتان یێ شاهدە."},{"id":7,"translation":"7. ئەرێ ما تە نەزانییە كا چ د ئەرد و ئەسماناندا هەیە خودێ دزانیت، نینە سێ كەس پستەپستێ د گەلێك بكەن [و یان ب دزیڤە د گەلێك باخڤن] ئەگەر خودێ یێ چارێ نەبیت [ئانكو ئاگەهـ ژێ نەبیت و نەزانیت]، و نینە پێنج كەس پستەپستێ د گەلێك بكەن ئەگەر ئەو یێ شەشێ نەبیت، و نە كێمتر و نە زێدەتر، نینە خودێ [ب زانینا خۆ] د گەل وان نەبیت هەر جهێ لێ بن، پاشی دێ ڕۆژا قیامەتێ وان ب كار و كریارێت وان كرین ئاگەهدار كەت. ب ڕاستی خودێ ژ هەر تشتەكی ب ئاگەهە."},{"id":8,"translation":"8. ئەرێ ما تە ئەو نەدیتینە ئەوێت نەهیا وان ژ پستەپستێ هاتییە كرن [مەخسەد پێ جوهی و دوڕوینە]، پاشێ دزڤڕنە وێ ئەوا نەهیا وان ژێ هاتییە كرن و پستەپستێ ب گونەهكاریێ و نەیارەتیێ و نەگوهدارییا پێغەمبەری دكەن، و هەر وەختەكێ دئێنە دەڤ تە وێ سلاڤێ ل تە دكەن ئەوا خودێ ل تە نەكری، و د دلێ خۆدا دبێژن: پا بلا خودێ ب ڤێ ئاخڤتنا ئەم دبێژین مە ئیزا بدەت [ئەگەر ڕاستە موحەممەد پێغەمبەرە]، دۆژەهـ بەسی وانە تامكەنێ، و دۆژەهـ چ پیسە جهـ و پیسە دویماهیكە."},{"id":9,"translation":"9. گەلی خودان باوەران، ئەگەر هەوە پستەپست كر، ڤێجا پستەپستێ ب گونەهێ و دژمنییێ و بێ ئەمرییا پێغەمبەری نەكەن، و پستەپستێ ب باشییێ و تەقوایێ بكەن، و ژ وی خودایی بترسن ئەوێ هوین هەمی دێ ب بالڤە ئێنە كۆمكرن."},{"id":10,"translation":"10. ب ڕاستی پستەپست ژ شەیتانییە، دا خودان باوەران پێ ب خەم بێخیت و ئەو ب خۆ (شەیتان) چو زیانێ ناگەهینیتە وان ب دەستویرییا خودێ نەبیت، و دڤێت خودان باوەر پشتا خۆ ب خودێ گرێ بدەن."},{"id":11,"translation":"11. گەلی خودان باوەران هەر وەختێ ژ هەوە هاتە داخوازكرن د جڤات و دیواناندا جهی بكەن، جهی بكەن، خودێ ژی دێ ل سەر هەوە فرەهـ كەت، و هەر وەختێ ژ هەوە هاتە داخوازكرن هوین ڕابن [دا جهێ هندەكێت دی بێتەكرن] ڕابن، خودێ، ئەوێت ژ هەوە باوەری ئینایین، و زانین ب ڕزقێ وان كری، دێ وان پایە بلند كەت، و كار و كریارێت هوین دكەن خودێ پێ ئاگەهە."},{"id":12,"translation":"12. گەلی خودان باوەران ئەگەر هەوە بڤێت ب تنێ د گەل پێغەمبەری باخڤن بەری ئاخڤتنا خۆ یا ب تنێ خێرەكێ [ئانكو سەدەقەیەكێ] بدەن، ئەڤە [دانا سەدەقەیێ بەری ئاخڤتنا هەوە یا ب تنێ د گەل پێغەمبەری] بۆ هەوە باشتر و پاقژترە، ڤێجا ئەگەر هەوە چو نەبوو بدەن، ب ڕاستی خودێ یێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":13,"translation":"13. ئەرێ هوین ترسیان خیزان و ژار ببن ئەگەر بەری ئاخڤتنا خۆ یا ب تنێ د گەل پێغەمبەری سەدەقەیان بدەن؟ ڤێجا ئەگەر هوین وێ نەكەن [یا ئەمرێ هەوە پێ هاتییە كرن و ل سەر هەوە یا گران بیت]، خودێ ل سەر هەوە سڤك كر [و ل هەوە ناگریت هوین سەدەقەیان بەری ئاخڤتنا خۆ یا ب تنێ د گەل پێغەمبەری نەدەن]، ڤێجا بەردەوام و ب ڕەنگێ پێدڤی نڤێژان بكەن و زەكاتێ بدەن، و گوهدارییا خودێ و پێغەمبەرێ وی بكەن، و خودێ ب خۆ ئاگەهداری وێیە یا هوین دكەن."},{"id":14,"translation":"14. ئەرێ ما تە ئەو نەدیتن ئەوێت بوویین ە دۆست و پشتەڤانێت وان ئەوێت خودێ غەزەب لێ كری [كو جوهینە]، ئەو [دوڕوی] نە ژ هەوەنە [گەلی موسلمانان] و نە ژی ژ وانن، و ل سەر درەوێ سویند دخۆن [ژ درەو سویند دخۆن كو ئەم موسلمانین، و نە دۆست و هاریكارێت جوهییانین]، و ئەو دزانن ئەو ژ درەو سویند دخۆن."},{"id":15,"translation":"15. خودێ ئیزایەكا دژوار بۆ وان یا بەرهەڤكری، و چ پیسەكار بوو وان كری."},{"id":16,"translation":"16. وان سویندێت خۆ [یێت ژ درەو] بۆ خۆ یێت كرینە مەتال [دا خۆ و مالێ خۆ پێ‌ بپارێزن]، و ڕێكا خودێ ل خەلكی گرتن، وان ئیزایەكا ڕسواكەر و هەتكبەر یا هەی."},{"id":17,"translation":"17. نە مال و نە عەیالێ وان فایدەیێ وان دكەت و نە وان ژ ئیزایا خودێ دپارێزیت، [و بزانن] ئەڤە دۆژەهینە و هەروهەر دێ تێدا مینن."},{"id":18,"translation":"18. ڕۆژا خودێ وان هەمییان زێندی دكەت و بۆ حەق و حسابێ كۆم دكەت، وێ ڕۆژێ كا چاوا ئەڤرۆ بۆ هەوە ژ درەو سویند دخۆن وەسا دێ بۆ خودێ ژی سویند خۆن، و هزر دكەن سویندێت وان وێ ڕۆژێ دێ ب تشتەكی چن [و دێ فایدەی وان كەن هەروەكی سویندا دنیایێ فایدەی وان دكر]، باش بزانە ئەڤە درەوینن."},{"id":19,"translation":"19. شەیتانی سەرێ ژ وان ستاندی [ب وەسواس و خەملاندنا خۆ یێت سەردابرین و هەڤسارێ خۆ یێ كرییە سەرێ وان]، خودایێ وان یێ ژ بیرا وان بری، ئەڤە قولپ و دەستەكا شەیتانینە، باش بزانن خوسارەتی بارا قولپ و دەستەكا شەیتانییە."},{"id":20,"translation":"20. ب ڕاستی ئەوێت نەیارەتی و دژمناتیا خودێ و پێغەمبەرێ وی دكەن، ئەو ڕسواترین و ڕەزیلترین مرۆڤن."},{"id":21,"translation":"21. خودێ ب خۆ بڕیار یا دایی: بێ گۆمان ئەز و پێغەمبەرێت خۆ، دێ ب سەركەڤین، ب ڕاستی خودێ خودان هێز و سەردەستە."},{"id":22,"translation":"22. نینە هندەك باوەرییێ ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ بینن، و حەژ وان بكەن ئەوێت نەیارەتی و دژمناتیا خودێ و پێغەمبەرێ وی دكەن، خۆ ئەگەر ئەو باب و باپیرێت وان بن، یان زارۆكێت وان بن، یان برایێت وان بن، یان عەشیرەتا وان بیت، ئەڤان خودێ باوەرییا د دلێت واندا نڤێسی و بنەجهكری، و ب هاریكاری و پشتەڤانی و ب سەركەڤتنا خۆ ئەو یێت ب هێز ئێخستین، و دێ وان بەتە بەحەشتێت ڕویبار د بنڕا دچن و هەروهەر دێ تێدا بن، خودێ ژ وان ڕازی بوو و ئەو ژی ژ خەلاتێ خودایێ خۆ ڕازی بوون، و ئەڤە كۆما خودێنە و باش بزانن یێت سەرفەراز هەر كۆما خودێنە."}]},{"id":59,"verses":[{"id":1,"translation":"1. هەر تشتەكێ د ئەرد و ئەسماناندا هەی، خودێ ژ هەمی كێماسییان پاقژ دكەت و تەسبیحا وی دكەت، و ئەوە یێ سەردەست و كاربنەجهە."},{"id":2,"translation":"2. ئەوە (ئانكو خودێیە) یێ ئەوێت گاوربوویین ژ خودان كتێبان [مەخسەد پێ (بنی نظیر)ـن] دەرئێخستنا ئێكێ ژ مالێت وان دەرئێخستن، هەوە هزر نەدكر ئەو دێ دەركەڤن و وان ژی هزر دكر كەلهەیێت وان دێ وان ل بەر خودێ ئاسێ كەن، ڤێجا خودێ ب ڕێكەكا وەسا هاتە وان هزرا وان بۆ نەدچۆ، و وەسا ترس ئێخستە دلێ وان، خانییێت خۆ ب دەستێت خۆ و ب دەستێت خودان باوەران دهەڕافتن، ڤێجا گەلی خودان ئەقلان دەرس و چامەیان بۆ خۆ ژ وان وەرگرن [وێ نەكەن یا وان دكر، دا ئەو ب سەرێ هەوە نەئێت یا ب سەرێ وان هاتی]."},{"id":3,"translation":"3. و ئەگەر خودێ، دەركەڤتن [ب وی ڕەنگێ پێ دەركەڤتین] ل سەر وان نەنڤێسیبایە، دا د دنیایێدا وان ئیزادەت [ب كوشتن و ئێخسیركرنێ هەروەكی ب سەرێ (بنی قریظە) ئینایی] و ل ئاخرەتێ ژی ئیزایا ئاگری بۆ وانە."},{"id":4,"translation":"4. و ئەڤە [ئەڤ ئیزایە] مە ب سەرێ وان ئینا چونكی وان دژمناتیا خودێ و پێغەمبەرێ وی دكر، و هەر كەسێ دژمناتیا خودێ بكەت، ب ڕاستی جزایێ خودێ [د ڕاستا ویدا] جزایەكێ دژوارە."},{"id":5,"translation":"5. هەر دارقەسپەكا هەوە بڕی یان هەوە ل سەر بنێ وێ هێلایی، ب دەستویرییا خودێ بوو، و دا خودێ ڕێدەركەڤتیان [كو جوهیێت (بنی نظیر)ـن] بشكێنیت و ڕەزیل بكەت."},{"id":6,"translation":"6. و ئەو مالێ خودێ ژ وان ستاندی و دایییە پێغەمبەری، هەوە چو هەسپ و حێشتر د دویڤڕا نەدایینە بەزێ [و هەوە زەحمەت پێڤە نەبرییە]، بەلێ خودێ پێغەمبەرێ خۆ ل سەر هەر كەسێ حەز بكەت سەردەست دكەت، خودێ ل سەر هەر تشتەكی خودان دەستهەلاتە."},{"id":7,"translation":"7. و ئەو مالێ بێ شەڕ خودێ كرییە دەستكەڤتی بۆ پێغەمبەرێ خۆ، ئەوێ ژ خەلكێ گوندان [گوندێت بەنی (قریظە) و (بنی نظیر) و گوندێ فەدەك و گوندێ خەیبەر] هاتییە ستاندن، بۆ خودێ و پێغەمبەرێ وی و مرۆڤێت پێغەمبەری [ژ بابكێ هاشم و (مطلب) ی] و سێوی و بەلەنگاز و ڕێڤنگانە، دا هەر نەمینیتە د دەستێ زەنگینێت هەوەدا، و چ ئەمرێ پێغەمبەری ل هەوە كر بكەن، و نەهیا هەوە ژ چ كر خۆ ژێ بدەنە پاش، و ژ خودێ بترسن [سستیێ د ئەمرێ ویدا نەكەن]، ب ڕاستی جزایێ خودێ جزایەكێ دژوارە."},{"id":8,"translation":"8. ئەو مال بۆ وان فەقیر و ژارێت مشەختن ئەوێت ژ ناڤ مال و جهـ و وارێت خۆ هاتینە دەرئێخستن، داخوازا كەرەم و ڕازیبوونا خودایێ خۆ دكەن [ئانكو دا بگەهنە كەرەم و ڕازیبوونا خودایێ خۆ، مشەخت بوون]، و دینێ خودێ ب سەردئێخن و هاریكارییا‏ پێغەمبەرێ وی دكەن، و ئەڤەنە د باوەرییا خۆدا ڕاست و دورست."},{"id":9,"translation":"9. و ئەوێت بەرێ ل مەدینەیێ ئاكنجی، و باوەری ئینایین بەری مشەخت بچنە مەدینەیێ، ئەو حەژ وان مشەختان دكەن ئەوێت قەستا وان كرین، و چو كەرب و دلڕەشیێ د دلێت خۆدا نابینن بەرانبەری مشەختان، ژ بەر مالێ پێغەمبەری دایییە وان مشەختان، و ئەو وان ب پێش خۆ دئێخن و وان ژ خۆ فەرتر ددانن، خۆ چەند د هەوجە و دەست تەنگ ژی بن، و ئەوێت خۆ ژ چڕویكیا نەفسا خۆ دپارێزن، ئەون سەرفەراز."},{"id":10,"translation":"10. و ئەوێت د دویڤ وانڕا هاتین دبێژن: خودێوۆ گونەهێت مە و یێت برایێت مە یێت بەری مە باوەری ئینایین ژێ ببە، و نەڤیانا وان ئەوێت باوەری ئینایین نەئێخە د دلێت مەدا، و مە د ڕاستا واندا زكڕەش نەكە، خودێوۆ تو میهرەبان و دلۆڤانی."},{"id":11,"translation":"11. ئەرێ ما تە ئەو نەدیتن ئەوێت دوڕوییاتی كرین، گۆتنە برایێت خۆ ئەوێت گاوربوویین ژ خودانێت كتێبان [مەخسەد پێ جوهیێت (بنی نظیر)ـن]: ب سویند ئەگەر هوین هاتنە دەرئێخستن ئەم ژی د گەل هەوە دێ دەركەڤین، و ئەم د ڕاستا هەوەدا گوهدارییا كەسێ ناكەین، و ئەگەر شەڕێ هەوە هاتەكرن ئەم دێ هاریكارییا‏ هەوە كەین، و خودێ شادەیییێ ددەت كو ئەو درەوینن."},{"id":12,"translation":"12. ئەگەر ئەو [ئانكو (بنی نظیر)] بێنە دەرئێخستن د گەل وان دەرناكەڤن و ئەگەر شەڕ ژی د گەل وان بێتەكرن هاریكارییا‏ وان ناكەن، و ئەگەر ئەو هاریكارییا‏ وان بكەن ژی [دێ شكێن و خۆ ناگرن] دێ ڕەڤن، پاشی هاریكارییا‏ وان ژی نائێتەكرن."},{"id":13,"translation":"13. ب ڕاستی [گەلی خودان باوەران] سەهما هەوە د دلێت واندا ژ سەهما خودێ پترە، چونكی ئەو ملەتەكێ تێنەگەهشتینە."},{"id":14,"translation":"14. ئەو هەمی پێكڤە [دوڕوی و جوهیێت (بنی نضیر)] چوجا نەشێن شەڕێ هەوە بكەن، ئەگەر نە د ناڤ هندەك گوندێت ئاسێدا بن یان ل پشت دیواران بن [دا خۆ ل پشت ڤەشێرن، هندی هند ترسنۆكن] نەلێكی و دژمنایییەكا دژوار یا د ناڤبەرا واندا هەی [یان زیرەكی و دژوارییا وان بۆ ئێك و دویە] یا ژ تەڤە هەمی ئێكن، بەس دلێت وان نەدگەلێكن، ئەڤە چونكی ئەو ملەتەكێ نەفام و تێنەگەهشتینە."},{"id":15,"translation":"15. ئەو ژی وەكی ئەوێت بەری خۆنە [جوهیێت قەینوقاع بەری وان، نێزیك نەدویر، پێغەمبەری دەرئێخستبوون] ئەوێت تامكرینە جزایێ كارێ خۆ، و ئیزایەكا دژوار ژی بۆ وان یا هەی."},{"id":16,"translation":"16. مەتەلا وان [دوڕوییان و سەردابرنا وان بۆ جوهییان] وەكی مەتەلا شەیتانییە، وەختێ دبێژتە مرۆڤی ببە گاور و گاڤا گاور بوو دێ بێژیتێ: ئەز ژ تە بەریمە [و من شۆلە ب تە نینە]، ب ڕاستی ئەز [ژ ئیزایا] خودانێ هەمی جیهانان دترسم."},{"id":17,"translation":"17. ڤێجا دویماهییا هەردووكان ئەڤەیە: هەردو هەتا هەتا دێ د ئاگریدا بن، و ئەڤەیە جزایێ ستەمكاران."},{"id":18,"translation":"18. گەلی خودان باوەران ژ خودێ بترسن، و هەر ئێك بلا بەرێ خۆ بدەتێ كا چ كار و كریار بۆ سوبەهی كرینە، و چ ل پێشییا خۆ هنارتییە، و ژ خودێ بترسن، ب ڕاستی هەر تشتەكێ هوین دكەن خودێ ژێ ب ئاگەهە."},{"id":19,"translation":"19. و هوین وەكی وان نەبن ئەوێت خودێ (ئەمرێ خودێ) ژ بیركرین، و ترسا وی نەكرینە د دلێ خۆدا [یان خودێ و زكرێ وی ژ بیركرین]، ڤێجا خودێ وەل وان كر خۆ ژ بیر بكەن [ئەو نەكرن یا فایدەیێ وان بكەت، هەچكو خۆ ژ بیركرین]، و ئەڤەنە ژ ڕێكا ڕاست دەركەڤتی."},{"id":20,"translation":"20. بەحەشتی و دۆژەهی وەكی ئێك نابن، بەحەشتینە سەرفەراز."},{"id":21,"translation":"21. ئەگەر مە ئەڤ قورئانە بۆ چیایەكی هنارتبایە، تو دا [چیای] بینی ژ ترسێت خودێدا ترسگرتی و پەق پەقە، و ئەم ڤان نموونەیان بۆ مرۆڤان دیار دكەین دا هزرا خۆ تێدا بكەن."},{"id":22,"translation":"22. ئەو، ئەو خودێیە یێ چو پەرستی یێت ڕاست و دورست ژ بلی وی نەی، و ئەوە زانایێ نهینی و ئاشكرایان، و ئەوە خودان ڕەحمێ زێدە دلۆڤان."},{"id":23,"translation":"23. ئەو، ئەو خودێیە یێ چو پەرستییێت دورست ژ بلی وی نەی، خودان و خوندكارێ هەمی چێكریانە، و یێ پاقژە [ژ هەمی كێماسییان] و سەرەكانیا تەنایی و سلامەتییێیە، و دل تەناكەرە [بۆ بەندەیێت خۆ ژ ئیزایا خۆ] و پارێزەر و زێرەڤانە [ل سەر هەمی تشتان]، و سەردەست و دەست بلند و نەچاركەرە، و خودان مەزناتییە، و خودێ ژ وان هەڤپشكێت موشرك بۆ ددانن یێ پاقژە."},{"id":24,"translation":"24. ئەوە خودایێ چێكەر و پەیداكەر و وێنە و ڕەنگ چێكەر، باشناڤ هەمی یێت وینە، هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەین هەمی وی ژ كێماسییان پاقژ دكەن، و هەر ئەوە یێ سەردەست و كاربنەجهـ."}]},{"id":60,"verses":[{"id":1,"translation":"1. گەلی خودان باوەران، نەیارێ من و نەیارێ خۆ نەكەنە دۆست و هەڤال، هوین لەزێ ل حەژێكرنا وان دكەن و ئەو ب خۆ باوەرییێ ب دینی و قورئانا بۆ هەوە هاتی نائینن، و پشتا خۆ ددەنێ چونكی هەوە باوەری ب خودایێ خۆ ئینابوو، هوین و پێغەمبەر [ژ مەكەهێ] دەرئێخستن، ژ بەر وێ‌ باوەرییا هەوە ب خودێ‌ ئینایی خودایێ‌ خۆ [ڤێجا چاوا هوین حەژ وان دكەن؟] و ئەگەر هوین بۆ جیهادێ و ڕازیبوونا من دەركەڤتبن [دۆستینی و حەژێكرنا وان نەكەن] هوین ب دزیڤە ژ بەر وێ حەژێكرنێ، دەنگ و بەحسان دگەهیننە وان، و ئەز چێتر دزانم هوین چ ڤەدشێرن و چ ئاشكەرا دكەن، و هەر كەسێ ژ هەوە هەڤالینیا وان بكەت [نهینیێت موسلمانان بۆ وان ئاشكەرا بكەت]، ب سویند وی ڕێكا ڕاست بەرزەكر."},{"id":2,"translation":"2. ئەگەر هوین ب دەست وان بكەڤن و بشێنە هەوە دژمنییا خۆ دێ بۆ هەوە دیاركەن، و دەست و ئەزمانێت خۆ ب خرابی دێ ل هەوە درێژكەن، و حەز دكەن هوین ژی [وەكی وان] گاور ببن."},{"id":3,"translation":"3. د بنیڕا كەس و كار و زاڕۆكێت هەوە فایدەی هەوە ناكەن، خودێ ڕۆژا قیامەتێ دێ هەوە هەمییان ژێكڤەكەت، و تشتێ هوین دكەن خودێ ژێ ب ئاگەهە."},{"id":4,"translation":"4. ب سویند ئیبراهیم پێغەمبەر و ئەوێت باوەری پێ ئینایین، بۆ هەوە نموونەیەكا باش بوون وەختێ گۆتینە ملەتێ خۆ [ئەوێت گاور]، ب ڕاستی ئەم ژ هەوە و ژ وان ئەوێت هوین شوینا خودێ دپەرێسن یێت بەرینە، ئەم باوەرییێ ب دینێ هەوە نائینین، [هەوە گاور دبینین، و باوەرییێ ب كار و كریار و دینێ هەوە نائینین]، و ئەڤە نەڤیان و دژمنایی كەڤتە د ناڤبەرا مە و هەوەدا و ناڕابیت، هەتا هوین باوەرییێ ب خودێ ب تنێ نەئینن [و د هەمی تشتاندا چاڤ ل ئیبراهیمی بكەن ئاخڤتنا] د گەل بابێ خۆ گۆتی تێ نەبیت [دەمێ گۆتیێ]: ئەز دێ داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بۆ تە كەم، و ئەز نەشێم تە ژ ئیزایا خودێ بپارێزم ژی، خودێوۆ، مە خۆ هێلا ب هیڤییا تەڤە و مە خۆ هەلپەسارتە تە، و ئەم ب بال تەڤە زڤڕین، و زڤڕین و دویماهیك هەر ب بال تەڤەیە."},{"id":5,"translation":"5. خودێوۆ، مە نەئێخە بەر ئیزایا گاوران و وان ل سەر مە سەردەست نەكە، كو مە ب ئیزایەكا ژ تاقەتا مە زێدە بجەڕبینی [و ئەو بێژن: ئەگەر ئەو یێت هەق بانە، ئەڤە ب سەرێ وان نەدهات] و گونەهێت مە ژێ ببە، خودێوۆ ب ڕاستی سەردەست و كاربنەجهـ هەر تویی."},{"id":6,"translation":"6. ب سویند ئەو [ئیبراهیم و ئەوێت د گەل] بۆ هەوە نموونە و چاڤلێكری یێت باشن، بۆ وی یێ داخوازا خەلاتێ خودێ بكەت و ژ ئیزایا ڕۆژا قیامەتێ دترسیت، و هەر كەسێ پشتا خۆ بدەتە باوەرییێ [و چاڤ ل پێغەمبەرێت وی نەكەت، ئەو بەس زیانێ ل خۆ دكەت]، ب ڕاستی هەر خودێیە یێ دەولەمەند و پاك و هێژایی شوكور و سوپاسیێ."},{"id":7,"translation":"7. [گەلی خودان باوەران دژمناییا گاوران نەهێلن] دبیت خودێ حەژێكرنێ و ڤیانێ بێخیتە د ناڤبەرا هەوە و هندەك ژ واندا، ئەوێت هوین نەیارەتیا وان دكەن،[ب ڕێكا موسلمانبوونا وان] و خودێ خودان شیان و گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":8,"translation":"8. خودێ هەوە ژ وان نادەتە پاش [و نەهیا هەوە ژ وان ناكەت] ئەوێت (ئەو گاورێت) شەڕێ هەوە ژ بەر دینێ هەوە نەكرین، و هوین ژ وەلاتێ هەوە دەرنەئێخستین كو هوین باشی و قەنجییێ و عەدالەتێ د گەل وان بكەن، ب ڕاستی خودێ حەژ عەدالەتكەران دكەت."},{"id":9,"translation":"9. بەلێ خودێ بەس نەهیا هەوە ژ وان دكەت ئەوێت شەڕ ژ بەر دینێ هەوە د گەل هەوە كرین، و هوین ژ وار و جهێت هەوە دەرئێخستین، و هاریكاری د دەرئێخستنا هەوەدا كرین كو هوین دۆستینیا وان بكەن، و هەر كەسێ دۆستینیا وان بكەت، نێ ئەون یێت ستەمكار."},{"id":10,"translation":"10. گەلی خودان باوەران، هەر وەختێ ژنێت خودان باوەر مشەخت بوون و هاتنە دەڤ هەوە، بجەڕبینن [كا وان ب دورستی باوەری ئینایییە یان نە]، و خودێ چێتر ئاگەهـ ژ باوەرییا وان هەیە، و ئەگەر هەوە زانی كو وان [ژنان] ب دورستی باوەری یا ئینایی وان ل گاوران نەزڤڕینن، نە ئەو ژن بۆ وان گاوران دورستن و نە ئەو گاور بۆ وان دورستن، و [گەلی خودان باوەران] ئەو مەهرا زەلامێت وان ژنان [ئەوێت گاور] دایییە وان ژنان ل زەلامێت وان بزڤڕینن، و چو گونەهـ ل سەر هەوە نینە هوین وان ژنان مارە بكەن، ئەگەر هوین مارەیا وان بدەنێ، و ژنێت گاور ل سەر زیمەتا خۆ نەهێلن و ئەو مەهرا هەوە دایییە وان [ژنێت گەهشتینە گاوران] ژ وان بستینن، و وان گاوران ژی كا چ مەهر دایییە ژنێت خۆ [ئەوێت موسلمان بوویین و گەهشتینە هەوە و شوی ب هەوە كرین]، بلا ژ هەوە بخوازن ئەڤە بڕیار و فەرمانا خودێیە، خودێ ب ڤان بڕیاران حوكمی د ناڤبەرا هەوەدا دكەت، و خودێ یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":11,"translation":"11. [گەلی خودان باوەران] ئەگەر ژنەك ژ ژنێت هەوە بخڕیێت و بگەهیتە گاوران، و هوین د شەڕێ خۆدا د گەل گاوران ب سەركەڤتن و دەستكەڤتی ب دەست هەوە كەڤتن، ڤێجا ئەوێت ژنێت وان چۆیین بووینە گاور كا چ مەهر زەلامێت وان دایییە وان، تەمەتی وێ مەهرێ ژ غەنیمەی بدەنە وان، و ژ وی خودایی بترسن ئەوێ هەوە باوەری پێ هەی."},{"id":12,"translation":"12. هەی پێغەمبەر، گاڤا ژنێت خودان باوەر هاتنە دەڤ تە دا پەیمانێ بدەنە تە كو ئەو چو هەڤپشكان بۆ خودێ چێ نەكەن، و دزیێ نەكەن و دەهمەن پیسیێ نەكەن و زاڕۆكێت خۆ نەكوژن، و چو زاڕۆكان ژ بێ بەختی ب دویڤ زەلامێت خۆڤە نەنن و ژ ئەمرێ تە دەرنەكەڤن، ڤێجا تو ژی پەیمانێ ژ وان وەربگرە و داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بۆ وان ژ خودێ بكە، ب ڕاستی خودێ یێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":13,"translation":"13. گەلی خودان باوەران، دۆستینیا وان نەكەن ئەوێت خودێ غەزەب لێ كری، ب سویند ئەو ژ خەلاتێ ئاخرەتێ بێ هیڤینە كا چاوا گاور [ئەوێت باوەری ب ڕۆژا قیامەتێ نەی] ژ مرییان بێ هیڤینە [جارەكا دی ساخ ببنەڤە]."}]},{"id":61,"verses":[{"id":1,"translation":"1. هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی تەسبیحا خودێ دكەن [ژ كێماسییان پاقژ دكەن]، و ئەوە یێ سەردەست و كاربنەجهـ."},{"id":2,"translation":"2. گەلی خودان باوەران بۆچی هوین دبێژن و ناكەن؟."},{"id":3,"translation":"3. ئاخڤتنا هوین دبێژن و نەكەن، كەربێ ل دەڤ خودێ پتر لێ دكەت."},{"id":4,"translation":"4. ب ڕاستی خودێ حەژ وان دكەت ئەوێت ئێك ڕێز شەڕی د ڕێكا خودێدا دكەن، دێ بێژی ئاڤاهییەكێ موكوم و پێكڤە گرێدایییە."},{"id":5,"translation":"5. و چیڕۆكا مووسایی بۆ ملەتێ خۆ بێژە وەختێ گۆتییە ملەتێ خۆ: گەلی ملەتێ من بۆچی هوین من ئیزا ددەن و دئێشینن و هوین دزانن ئەز پێغەمبەرێ خودێمە بۆ هەوە، ڤێجا وەختێ وان هەقی هێلایی و بەرێ خۆ ژێ وەرگێڕایی، خودێ ژی دلێت وان ژێ دانە پاش و ژێ وەرگێڕان، و خودێ ملەتێ ژ ڕێكا ڕاست دەركەڤتی ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":6,"translation":"6. و وەختێ عیسایێ كوڕێ مەریەمێ گۆتییە [ئسرائیلییان]: گەلی ئسرائیلییان نێ ئەز پێغەمبەرێ خودێمە بۆ هەوە، و ئەز ڕاستدەرئێخێ كتێبا بەری خۆمە كو تەوراتە، و ئەزێ هاتیم مزگینییا پێغەمبەرەكی بدەمە هەوە، پشتی من دێ ئێت ناڤێ وی ئەحمەدە، و وەختێ عیسا ب موعجیزەیێت ئاشكەراڤە بۆ وان هاتی، گۆتن: ئەڤە سێربەندییەكا ئاشكەرایە."},{"id":7,"translation":"7. و ما كی ژ وی ستەمكارترە ئەوێ درەوان ب ناڤێ خودێ بكەت [پێغەمبەرێ وی سێربەند بدانیت، و موعجیزەیێت وی سێربەندی بدانیت]، و داخواز ژ وی ب خۆ دئێتەكرن [ب ڕێكا پێغەمبەرێت خودێ] موسلمان ببیت، و خودێ ملەتێ ستەمكار ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":8,"translation":"8. وان [ستەمكار و گاوران] دڤێت [ئانكو ل بەر دگەڕن] ڕۆناهییا خودێ [كو قورئانە] ب دەڤێت خۆ ڤەمرینن، و خودێ ڕۆناهییا خۆ هەر دێ تمام كەت، خۆ ئەگەر گاوران پێ نەخۆش ژی بیت."},{"id":9,"translation":"9. ئەوە (خودێیە) پێغەمبەرێ خۆ ب ڕاستەرێیییێ [كو قورئانە] و دینێ ڕاستڤە هنارتی، دا ڤی دینی بكەتە سەرپشكا هەمی دینان و ب سەر هەمی دینان بێخیت، خۆ هەڤپشك چێكەران پێ نەخۆش ژی بیت."},{"id":10,"translation":"10. گەلی خودان باوەران، ئەرێ ئەز بازرگانییەكێ نیشا هەوە بدەم، هەوە ژ ئیزایەكا دژوار و ب ژان ڕزگار بكەت."},{"id":11,"translation":"11. باوەرییێ ب خودێ و پێغەمبەرێ وی بینن، و جیهادێ ب نەفسا خۆ و مالێ خۆ د ڕێكا خودێدا بكەن، ئەڤە [باوەری ئینان و جیهاد د ڕێكا خودێدا] بۆ هەوە [ژ هەوە و مالێ هەوە] چێترە، ئەگەر هوین بزانن."},{"id":12,"translation":"12. [ئەگەر هوین ڤێ بكەن، باوەرییێ ب خودێ و پێغەمبەرێ وی بینن، و ب نەفسا خۆ و مالێ خۆ جیهادێ د ڕێكا خودێدا بكەن]، خودێ دێ گونەهێت هەوە ژێ بەت، و دێ هەوە بەتە بەحەشتێت ڕویبار د بنڕا دچن، و دێ هەوە كەتە د ئاڤاهییێت خۆشدا د بەحەشتێت ئاكنجیبوونێدا، و ئەڤەیە سەرفەرازیا مەزن."},{"id":13,"translation":"13. و نیعمەتەكا دیتر [یان سەرفەرازییەكا دیتر] هوین حەژێ دكەن [خودێ دێ دەتە هەوە]، ئەو ژی سەركەڤتن و ڤەكرنەكا نێزیكە ژ خودێ [مەخسەد پێ ڤەكرنا مەكەهێیە]، و مزگینییێ بدە خودان باوەران."},{"id":14,"translation":"14. گەلی خودان باوەران هاریكارێت دینێ خودێ بن [ئانكو دینێ خودێ ب سەربێخن و بلند بكەن]، وەكی عیسایێ كوڕێ مەریەمێ گۆتییە هەڤالێت خۆ یێت بژارە: كی دێ هاریكارییا‏ من كەت بۆ سەرفەرازكرنا دینێ خودێ، هەڤالێت وی یێت بژارە گۆت: ئەم هاریكارێت دینێ خودێینە، ڤێجا دەستەكەكێ ژ ئسرائیلییان باوەری پێ ئینا و دەستەكەكێ باوەری پێ نەئینا، ڤێجا مە ژی پشتەڤانییا ئەوێت باوەری ئینایین ل سەر نەیارێت وان كر، و ئەو ب سەركەڤتن."}]},{"id":62,"verses":[{"id":1,"translation":"1. هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی خودێ ژ هەمی كێماسییان پاقژ دكەن و تەسبیحا وی دكەن، ئەوە خودانێ هەمی تشتان و ژ هەمی كێماسییان پاقژ، و سەردەست و كاربنەجهـ."},{"id":2,"translation":"2. ئەوی پێغەمبەرەك بۆ عەرەبان هەر ژ ناڤ وان ب خۆ هنارت، دا ئایەتێت خودێ كو قورئانە بۆ وان بخوینیت، و دا وان [ژ قڕێژا شركێ و گاورییێ و گونەهان] پاقژ بكەت و وان فێری قورئانێ و سونەتا پێغەمبەری بكەت، هەرچەندە بەری ڤێ ئەو د گومڕایییەكا ئاشكەرادا بوون."},{"id":3,"translation":"3. و یێ [هاتییە هنارتن] بۆ هندەكێت دی ژی كو هێژ نەگەهشتینە وان [ئانكو ئەو یێ هاتییە هنارتن بۆ موسلمانێت سەردەمێ پێغەمبەری و یێت پشتی وان دئێن هەتا ڕۆژا قیامەتێ، ژ عەرەب و نەعەرەبان]، و ئەوە یێ سەردەست و كاربنەجهـ."},{"id":4,"translation":"4. و ئەڤە [رێزداری و پێغەمبەراتی] كەرەما خودێیە، خودێ ددەتە وی یێ بڤێت، و خودێ خودانێ كەرەما مەزنە."},{"id":5,"translation":"5. مەتەلا وان ئەوێت ل سەر وان هاتییە دانان كار ب تەوراتێ بكەن، پاشی كار پێ نەكرین و ژ فەرمانێت وێ دەركەڤتین، وەكی مەتەلا وی كەرییە ئەوێ بارەكی كتێبان ل سەر پشتێ [و نوزانیت چییە ل سەر پشتێ، ئەوان ژی تەورات یا د ناڤ دەستاندا بەلێ چو ژێ نوزانن] مەتەلا وی ملەتێ نیشان و ئایەتێت خودێ درەو دانایین چەندا پیسە، و خودێ ملەتێ ستەمكار ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":6,"translation":"6. بێژە: گەلی جوهییان ئەگەر ل دەڤ هەوە وەسایە كو هوین ب تنێ ژ هەمی مرۆڤان، دۆست و خۆشتڤیێت خودێنە، پا كا داخوازا مرنێ بكەن [دا بچنە دەڤ وی و ژ ئێش و ئازارێت دنیایێ دەركەڤن]، ئەگەر هوین ڕاست دبێژن."},{"id":7,"translation":"7. و ژ بەر وان كار و كریارێت وان كرین، چوجا ئەو داخوازا مرنێ ناكەن، و خودێ ژ زۆرداران ب ئاگەهە."},{"id":8,"translation":"8. [هەی موحەممەد] بێژە: ب ڕاستی ئەو مرنا هوین ژێ دڕەڤن، هەر دێ گەهیتە هەوە، پاشی هوین دێ ب بال زانایێ نهینی و ئاشكەرایانڤە زڤڕن، و هندی هەوە كری دێ هەوە پێ ئاگەهداركەت [ئانكو دێ هەوە ل دویڤ كار و كریارێت هەوە ئیزادەت]."},{"id":9,"translation":"9. گەلی خودان باوەران گاڤا ڕۆژا ئەینییێ بانگێ نڤێژێ هاتەدان هوین بۆ بیرئینانا خودێ [و گوهدانا وەعزی و نڤێژا ئەینیێ] هەڕن، و كڕین و فرۆتنێ بهێلن، ئەڤە [هێلانا كڕین و فرۆتنێ و گرتنا ڕێكا ڕازیبوونا خودێ] بۆ هەوە چێترە ئەگەر هوین بزانن."},{"id":10,"translation":"10. و ئەگەر نڤێژ هاتەكرن، [ڕابن] و د ئەردیدا بەلاڤ ببن و ژ ڕزقێ خودێ [ب كارێ خۆ] بخوازن، و گەلەك خودێ بیننە بیرا خۆ و زكرێ وی بكەن [هەمی وەختان نە بەس وەختێ نڤێژان ب تنێ]، دا هوین سەرفەراز ببن."},{"id":11,"translation":"11. و گاڤا وان بازرگانییەك یان كەیف و شاهییەك دیت، ب بەرڤە دچن و تە دهێلنە ژپێڤە [ل سەر مینبەرێ]، بێژە: تشتێ ل دەڤ خودێ بۆ هەوە چێترە ژ كەیف و شاهی و كڕین و فرۆتنێ، و خودێ باشترین ڕزقدەهە."}]},{"id":63,"verses":[{"id":1,"translation":"1. گاڤا دوڕوی دئێنە دەڤ تە دبێژن ئەم شادەیییێ ددەین كو ب ڕاستی تو پێغەمبەرێ خودێیی، و خودێ دزانیت تو پێغەمبەرێ وی [چونكی وی تو یێ فڕێكری و تو نەهەوجەی شادەیییا دوڕوییانی]، و خودێ شادەیییێ ددەت كو دوڕوی درەوان دكەن [دەمێ دبێژن ئەم شادەیییێ ددەین تو پێغەمبەری، چونكی یا د دلێ واندا نەئەڤەیە، و یێ دل و دەڤێ وی نە ئێك بن، درەوینە]."},{"id":2,"translation":"2. سویندێت خۆ [یێت درەو] بۆ خۆ یێت كرینە مەتال، و ڕێكا خودێ ل خەلكی دگرن، ب ڕاستی پیسەكارە ئەو دكەن."},{"id":3,"translation":"3. ئەڤە چونكی وان [ب سەرڤە سەرڤە] باوەری ئینا، و پاشی [د دلدا] گاوربوون، و ژ بەر هندێ خودێ دلێ وان مۆركر، و ئەو [راستیا ئیمانێ و خێر و باشیا خۆ] نوزانن."},{"id":4,"translation":"4. و ئەگەر تە ئەو [دوڕوی] دیتن، دێ مینییە عەجێبگرتی ژ بەژن و بالا وان، و ئەگەر باخڤن دێ گوهێ تە مینیتە ل ئاخڤتنا وان، دێ بێژی دارن پالداینە دیواری [چو خێر د واندا نینە]، هزر دكەن هەر گازییەكا هەبیت ژ وان دگریت [هندی هند د ترسنۆكن]، ئەون دژمن هشیاری وان بن [خۆ ژ وان بپارێزن]، خودێ وان بكوژیت [لەعنەتان ل وان بكەت، و ژ دلۆڤانییا خۆ، وان دویر بێخیت]، چاوا ئەو بەرێ خۆ ژ هەقییێ وەردگێڕن؟!"},{"id":5,"translation":"5. و هەر وەختێ بۆ وان هاتە گۆتن: وەرن دا پێغەمبەرێ خودێ داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بۆ هەوە بكەت، دێ سەرێت خۆ بادەن و دێ بینی ژ مەزناتی ڕوییێ خۆ وەردگێڕن."},{"id":6,"translation":"6. بۆ وان هەر ئێكە، چ تو داخوازا گونەهـ ژێبرنێ بۆ وان بكەی یان نەكەی، خودێ هەر گونەهێت وان ژێ نابەت، و ب ڕاستی خودێ، ئەوێت ژ ڕێكا ڕاست دەركەڤتین، ڕاستەڕێ ناكەت."},{"id":7,"translation":"7. ئەو ئەون ئەوێت دبێژن: چو نەدەنە وان ئەوێت ل دەڤ پێغەمبەرێ خودێ، دا ڤەڕەڤن و ل دۆر خڕنەبن، و خزینەیێت ئەرد و ئەسمانان یێت خودێنە، بەلێ دوڕوی تێناگەهن [و ڤێ نوزانن]."},{"id":8,"translation":"8. [دوڕوی] دبێژن: ئەگەر ئەم زڤڕینەڤە مەدینەیێ و ئەوێت خودان قەدر و ماقویل و دەستهەلاتدار [مەخسەدا وان ئەو ب خۆنە]، دێ بێ قەدر و بێ دەستهەلاتان [مەخسەدا وان پێغەمبەر و مشەختن] دەرئێخن، و قەدر و هێز و دەستهەلات و سەركەڤتن بۆ خودێ و بۆ پێغەمبەرێ وی و بۆ موسلمانانە، بەلێ دوڕوی نوزانن [و ژ ڤێ بێ ئاگەهن]."},{"id":9,"translation":"9. گەلی خودان باوەران بلا مال و زاڕۆكێت هەوە، هەوە مژویل نەكەن و بیرئینان و پەرستنا خودێ ژ بیرا هەوە نەبەن، و هەر كەسێ ڤێ بكەت ئەو یێ خوسارەتە."},{"id":10,"translation":"10. و ژ ڕزقێ مە دایییە هەوە بمەزێخن و بدەن، بەری مرنا ئێك ژ هەوە بێت و بێژیت: خودێوۆ بلا تە مرنا من پیچەكێ ب پاش ئێخستبایە، دا من خێر كربانە و ئەز ژ قەنجیكاران بامە."},{"id":11,"translation":"11. و چوجا خودێ مرنا كەسێ گیرۆ ناكەت و ب پاش نائێخیت، ئەگەر وەختێ مرنا وی هات، و چ یا هوین بكەن خودێ پێ ئاگەهە."}]},{"id":64,"verses":[{"id":1,"translation":"1. هندی د ئەرد و ئەسماناندا هەی خودێ ژ كێماسییان پاقژ دكەن و تەسبیحا وی دكەن، مالداری و فەرمانداری و پەسن هەمی یێت وینە، و ئەو ل سەر هەمی تشتان یێ دەستهەلاتدارە."},{"id":2,"translation":"2. وی هوین یێت دایین، ڤێجا هندەكان ژ هەوە باوەری پێ نەئینا و هندەكان باوەری پێ ئینا، و چ یا هوین دكەن خودێ پێ ئاگەهە و دبینیت."},{"id":3,"translation":"3. ئەرد و ئەسمان بۆ هەقییێ یێت دایین، و وێنە و شكل دا هەوە، و سەر و شكلێ هەوە جوان كر و باش چێكر، و زڤڕین و دویماهیكا هەوە هەر ب بال ویڤەیە."},{"id":4,"translation":"4. هەچییا د ئەرد و ئەسماناندا هەی دزانیت، و هەر تشتەكی هوین دكەن چ ب نهینی و چ ب ئاشكەرایی دزانیت، و دزانیت كا چ د دلاندا هەیە."},{"id":5,"translation":"5. ئەرێ ما بەحسێ ئەوێت بەری ڤان گاوربوویین نەگەهشتییە هەوە، وان تامكرە جزایێ كارێ خۆ، و وان ئیزایەكا ب ژان و دژوار یا هەی [ڕۆژا قیامەتێ]."},{"id":6,"translation":"6. ئەڤە [ئیزایا وان دیتی] یا هندێ بوو، پێغەمبەرێت وان ب بەلگە و موعجیزەیێت ئاشكەراڤە بۆ وان دهاتن [و ئەوان باوەری ب وان نەدئینا]، و دگۆتن: ئەرێ چاوا مرۆڤەك دێ بیتە پێغەمبەر و دێ مە ڕاستەڕێ كەت؟ گاوربوون و ڕوییێ خۆ [ژ باوەری ئینانێ] وەرگێڕان، و خودێ پاكی ب [باوەری ئینانا] وان نەبوو، و خودێ یێ زەنگین و هێژایی پەسن و سوپاسییێیە."},{"id":7,"translation":"7. گاوران [مەخسەد خەلكێ مەكەهێ] هزركرن ئەو [پشتی مرنێ] ناڕابنەڤە، بێژە: نەخێر، وەسا نینە وەكی هوین هزر دكەن، ئەز ب خودایێ خۆ كەم هوین [پشتی مرنێ] دێ ڕابنەڤە، پاشی هوین دێ ب كار و كریارێت خۆ ئێنە ئاگەهداركرن، و ئەڤە ل بەر خودێ یا ب ساناهییە."},{"id":8,"translation":"8. ڤێجا باوەرییێ ب خودێ و پێغەمبەرێ وی و وێ ڕۆناهییا مە ئینایییە خوارێ [كو قورئانە] بینن، و هەر كارێ هوین دكەن خودێ پێ ئاگەهە."},{"id":9,"translation":"9. ڕۆژا خودێ هەوە بۆ ڕۆژا كۆمبوونێ كۆم دكەت، ئەو ڕۆژ ئەوە یا خوسارەتیا هەر كەسەكی دیار دبیت، و هەر كەسێ باوەرییێ ب خودێ بینیت و كار و كریارێت ڕاست و دورست بكەت، خودێ دێ گونەهێت وی ژێ بەت و دێ بەتە بەحەشتێت ڕویبار دبنڕا دچن، و هەروهەر دێ تێدا بن و ئەڤەیە سەرفەرازیا مەزن."},{"id":10,"translation":"10. و ئەوێت گاوربوویین و نیشان و بەلگەیێت مە درەو دانایین، ب ڕاستی ئەڤە دۆژەهینە و هەروهەر دێ د دۆژەهێدا بن، و چ پیسە دویماهیكە ئەو."},{"id":11,"translation":"11. چو نەخۆشی ب سەرێ كەسێ نائێت ئەگەر ب قەدەر و دەستویرییا خودێ نەبیت، و هەر كەسێ باوەرییێ ب خودێ بینیت [و بزانیت هەر تشتەكێ ب سەری دئێت قەدەرا خودێیە]، خودێ دێ دلێ وی ڕاستەڕێ كەت [ئەو دێ ڕەفتارا دورست د گەل نەخۆشییێ كەت و خەلەت نابیت]، و هەر تشتێ هەبیت خودێ ژێ ب ئاگەهە."},{"id":12,"translation":"12. [گەلی مرۆڤان] گوهدارییا خودێ بكەن و گوهدارییا پێغەمبەری بكەن، ئەگەر هوین ڕوییێ خۆ [ژ گوهدارییا خودێ و پێغەمبەری] وەرگێڕن، [بزانن] ژ گەهاندنا ئاشكەرا پێڤەتر ل سەر پێغەمبەرێ مە نینە."},{"id":13,"translation":"13. خودێ ئەوە یێ چو پەرستی یێت ڕاست و دورست ژ وی پێڤەتر نەی، و بلا خودان باوەر پشتا خۆ ب خودێ گەرم بكەن."},{"id":14,"translation":"14. گەلی خودان باوەران، ب ڕاستی هندەك ژ ژن و زاڕۆكێت هەوە دژمنێت هەوەنە، ڤێجا هشیاری وان بن [ئەو كارلێكرنێ ل هەوە نەكەن هوین گونەهێ بكەن یان د ڕێكا خودێدا سست ببن]، و ئەگەر هوین ل وان نەگرن و ل وان ببۆرن و لۆمەی وان نەكەن [و كێماسیێت وان ئاشكەرا نەكەن و نەدەنە ڕوییێ وان]، ب ڕاستی خودێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":15,"translation":"15. هندی مال و زاڕۆكێت هەوەنە بۆ هەوە جەڕباندنن [دبیت بەرێ هەوە بدەنە حەرامییێ‌، ڤێجا هشیار بن]، و خەلاتەكێ مەزن یێ ل دەڤ خودێ هەی [ڤێجا بلا مال و زاڕۆكێت هەوە، هەوە ژ ڤی خەلاتی نەكەن]."},{"id":16,"translation":"16. و هندی هوین بشێن ژ خودێ بترسن، و گوهدارییێ [یا وان شیرەتان ئەوێت ل هەوە دئێنەكرن] بكەن، و گوهدارییا فەرمانێت ل هەوە دئێنەكرن بكەن، و مالی [د ڕێكا خودێدا] بدەن و بمەزێخن، بۆ هەوە باشییە، و هەر كەسێ [خودێ] وی ژ قەلساتیا نەفسا وی بپارێزیت، ب ڕاستی ئەو یێ سەرفەرازە."},{"id":17,"translation":"17. و ئەگەر هوین ژ دل [و بێ بەرانبەر] مالێ خۆ د ڕێكا خودێدا بدەن و بمەزێخن، خودێ دێ خێرا هەوە چەند قاتەكان زێدەكەت و گونەهێت هەوە دێ ژێ بەت، و ب ڕاستی خودێ شوكوردارە [ئانكو بەرانبەری تشتێ كێم، گەلەكێ ددەت و خەلاتدەهە]، و حەلیمە [لەزێ ل جزادانێ ناكەت]."},{"id":18,"translation":"18. زانایێ نهینی و ئاشكەرایانە، و یێ سەردەست و كاربنەجهە."}]},{"id":65,"verses":[{"id":1,"translation":"1. هەی پێغەمبەر گاڤا هەوە ڤیا ژنان بەردەن، وان د پاقژییا واندا بەردەن [پاقژیا ژ ژڤانا خۆ دەركەڤتی، و چۆنا نڤینێ د گەل چێنەبوویی] و [پاشی پشتی بەردانێ] ژڤانێت وێ زەبت كەن و بهەژمێرن، و ژ خودێ بترسن [ژڤانێت وان نە كێم كەن و نە زێدەكەن] و وان [ژنێت بەردایی] ژ مالێت وان دەرنەئێخن [هندی ئەو د ژڤانێت خۆدا بن]، و بلا ئەو ژی [ژ خانییێت خۆ] دەرنەكەڤن، ئەڤە ژ بلی هندێ ئەو خرابییەكا ئاشكەرا بكەن (گەلەك دبێژن دەهمەن پیسییە)، و ئەڤە بڕیار و ئەحكامێت خودێنە [بۆ هەوە دانایین بۆ بەردانا ژنان]، و هەر كەسێ بدەتە سەر بڕیار و ئەحكامێت خودێ، ب سویند وی ستەم ل خۆ كر، تو نوزانی تێ هەیە خودێ پشتی بەردانا وان ژنان [دەمێ دمیننە د مالێت خۆدا و دەرنەكەڤن]، خودێ ناڤبەرا وان خۆش بكەت و پێك بهێن [و جارەكا دی بزڤڕنەڤە ئێك]."},{"id":2,"translation":"2. و ئەگەر نێزیكی دویماهییا ژڤانی [ئانكو عیددەیێ] بوون، ڤێجا ب خۆشی [نە ب ئنیەتا زیان پێ گەهاندنێ] بگرن و بزڤڕینن، یان ژی ب خۆشی [بێ ژ مافێت مارە و كەل و پەلێت بەردانێ بێتە بێ باركرن] بهێلن، [هەتا ژڤانێت وێ ب دورستی دبۆرن، و ئەمرێ وێ دكەڤیتە د دەستێ وێدا و ئازاد دبیت]، و دو كەسێت عادل ژ خۆ [بۆ زڤڕاندنا وان یان بەردانا وان یا دویماهیێ] بكەنە شاهد، [دا ڕێك ل نەخۆشییێ بێتە گرتن] و بۆ خودێ [ئانكو ب دورستی] شادەیییێ بدەن، ئەوێ باوەری ب خودێ و ڕۆژا قیامەتێ هەی، ئەڤ بڕیارە شیرەتن بۆ وی، و هەر كەسێ ژ خودێ بترسیت [و بڕیار و ئەحكامێت وی بپارێزیت]، خودێ دێ ڕێكەكێ بۆ ڤەكەت."},{"id":3,"translation":"3. و ڕزقێ وی دێ ب ڕەنگەكێ وەسا دەت نە د هزرا ویدا، و هەر كەسێ پشتا خۆ ب خودێ گرێ بدەت خودێ بەسی وییە، ب ڕاستی خودێ فەرمانا خۆ هەر دێ ب جهـ ئینیت، و ب سویند خودێ بۆ هەر كارەكی و هەر تشتەكی وەختەكێ دەستنیشانكری یێ دانایی."},{"id":4,"translation":"4. و ژنێت هەوە ئەوێت ژ عوزران خلاس بوویین [ئەوێت دانعەمر]، ئەگەر هوین ل ژڤانێ وان ب شك كەڤتن [یان هەوە نەزانی]، و [بزانن] ژڤانێ وان سێ هەیڤن، و ئەوێت نەكەڤتینە د بێ نڤێژیاندا [ئانكو ئەوێت بچویك و هێژ خوین نەدیتین] ژڤانێ وان ژی سێ هەیڤن، و ژنێت ب حال ژڤانێ (عیددەیا) وان ئەوە بچویك ببن، و هەر كەسێ تەقوا خودێ بكەت و ژێ بترسیت، خودێ كارێ وی دێ بۆ ب ساناهی ئێخیت."},{"id":5,"translation":"5. ئەڤە بڕیار و فەرمانێت خودێنە بۆ هەوە هنارتین، و هەر كەسێ ژ خودێ بترسیت [و ژ ئەمرێ وی دەرنەكەڤیت]، خودێ گونەهێت وی دێ ژێ بەت و دێ‌ خەلاتێ وی مەزن كەت."},{"id":6,"translation":"6. [گەلی مرۆڤان] هوین، ئەوان [ژنێت هەوە بەردایین ل دەمێ ژڤانان] د وان خانییانڤە بهێلن ئەوێت هوین تێدا دژین [ئەڤە د ڕاستا وێ بەردانێدا یا زڤڕاندن تێدا]، و زیانێ نەگەهیننە وان دا وان تەنگاڤ بكەن [كو ئەو ب خۆ جهێ خۆ بهێلن]، و ئەگەر ئەو یێت گرانە و ب حال بن وان خودان بكەن هەتا بارێ خۆ ددانن، و ئەگەر [پشتی هنگی] وان شیر دا [بچویكێت هەوە] هەقێ وان بدەنێ، و د ناڤ خۆدا ب خۆشی تفاقەكێ بكەن [د ڕاستا دەستویردانا بچویكی بۆ سەرەدانا دەیكێ و دیاركرنا هەقێ شیری]، و ئەگەر هوین پێك نەهاتن [دەیكێ شیر نەدا بچویكێ خۆ، یان بابێ هەقێ دەیكێ نەدایێ]، هنگی بلا ئێكا دی شیری بدەتە بچویكی."},{"id":7,"translation":"7. یێ زەنگین بلا ل دویڤ زەنگینیا خۆ بمەزێخیت، و یێ دەست تەنگ بلا ئەو ژی ژ وی ڕزقێ خودێ دایییێ‌ بمەزێخیت، و خودێ ژ وی پێڤەتر ژ مرۆڤی ناخوازیت یێ دایییە مرۆڤی، و پشتی تەنگاڤییێ‌ خودێ دێ بەرفرەهییێ دەت."},{"id":8,"translation":"8. و گەلەك ژ خەلكێت گوندان ژ ئەمرێ خودایێ خۆ و پێغەمبەرێت وی دەركەڤتبوون، ڤێجا مە ژی حسابەكا دژوار د گەل وان كر و مە، ب ئیزادانەكا كەسێ نەدیتی، ئیزادان."},{"id":9,"translation":"9. و وان تامكرە جزایێ كارێ خۆ، و دویماهیكا وان بوو زیان و خوسارەتی."},{"id":10,"translation":"10. خودێ ئیزایەكا دژوار بۆ وان یا بەرهەڤكری، ڤێجا گەلی ئاقلدارێت هەوە باوەری ئینایین ژ خودێ بترسن [و هشیاری ئیزایا وی بن]، نێ خودێ قورئان یا بۆ هەوە هنارتی [هەوە چو عوزر نینن]."},{"id":11,"translation":"11. و خودێ پێغەمبەرەك ژی بۆ هەوە [دگەل ڤێ قورئانێ] یێ هنارتی، ئایەتێت قورئانێ یێت [حەلال و حەرام] ئاشكەراكەر بۆ هەوە دخوینیت، دا ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین، ژ تاریستانێ [یا نەزانین و گاورییێ] دەربێخیت و ببەتە ڕۆناهییێ‌ [یا باوەری و زانینێ]، و هەر كەسێ باوەرییێ ب خودێ بینیت و كارەكێ باش بكەت، خودێ دێ وی بەتە بەحەشتێت ڕویبار د بنڕا دچن، و ئەو هەروهەر دێ تێدا بیت، و ب سویند خودێ ڕزقەكێ باش یێ دایییێ‌."},{"id":12,"translation":"12. خودێیە حەفت ئەسمان دایین و ژ ئەردی ژی تەمەتی وان دایین، و ئەمرێ وی د ناڤبەرا واندا دئێت و دچیت، دا هوین بزانن خودێ ل سەر هەمی تشتان یێ خودان شیانە، [و دا هوین بزانن] زانینا خودێ هەمی تشتان دگریت."}]},{"id":66,"verses":[{"id":1,"translation":"1. هەی پێغەمبەر، بۆچی تشتێ خودێ بۆ تە دورستكری، ژ بەر ڕازیكرنا ژنێت خۆ ل سەر خۆ حەرام و نەدورست دكەی؟ [دگەل ڤێ ژی] خودێ یێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤانە."},{"id":2,"translation":"2. ب سویند خودێ بۆ هەوە دورست كر [ب كەفارەتێ] ژ سویندا خۆ دەركەڤن، و خودێ سەمیان و هاریكارێ هەوەیە، و ئەوە یێ زانا و كاربنەجهـ."},{"id":3,"translation":"3. وەختێ پێغەمبەری ئاخڤتنەكا نەپەنی د گەل ئێك ژ ژنێت خۆ كری [كو حەفصە بوو]، ڤێجا وەختێ وێ ئەو ئاخڤتن [بۆ عائیشایێ] ئاشكەراكری، و خودێ [پێغەمبەرێ خۆ] پێ حەساندی و پێغەمبەری هندەك [ژ وێ ئاخڤتنا نەپەنی ئەوا حەفصایێ بۆ عائیشایێ ئاشكەراكری] دیاركر و هندەك هێلا، و وەختێ پێغەمبەری ئەو ئاخڤتنا وێ (حەفصایێ) ئاشكەراكری پێ حەساندی، وێ گۆت: ئەڤە كێ تو پێ حەساندی؟ پێغەمبەری گۆت: خودایێ زانا و ئاگەهدار و شارەزا بۆ من گۆت."},{"id":4,"translation":"4. [ڤێجا ] ئەگەر هوین هەردو [مەخسەد عائیشا و حەفصایە] تۆبە بكەن [بۆ هەوە چێترە]، ئەڤە دلێ هەوە د گەل پێغەمبەری ڕاست بوو، و ئەگەر هوین هەردو ببنە پشتەڤان و هاریكارێت ئێك ل سەر پێغەمبەری، [بزانن] خودێ و جبریل و باشێت خودان باوەر پشتەڤان و هاریكارێت پێغەمبەرینە، و پشتی ڤێ، ملیاكەت هەمی ژی پشتەڤانێت وینە."},{"id":5,"translation":"5. ئەگەر پێغەمبەر هەوە بەردەت، خودایێ وی هندەك ژنێت ژ هەوە چێتر و باشتر دێ دەتێ، شوینا هەوە، ئەو ژن یێت موسلمان بن و خودان باوەر بن و بەرئەمری خودێ بن و تۆبەدار بن و ژ دل عیبادەتكەر بن و ڕۆژیگر بن و گەریدە بن [د ڕێكا خودێدا] ژ بیژن و كچان."},{"id":6,"translation":"6. گەلی خودان باوەران خۆ و مالێت خۆ ژ ئاگرەكی بپارێزن، داردوویێ وی مرۆڤ و بەرن، هندەك ملیاكەتێت دلڕەق و دژوار و ب هێز یێت ل سەر، و ئەو [ملیاكەت] بێ‌ ئەمری و نەگوهدارییا خودێ ناكەن ل سەر وی تشتێ ئەمرێ وان پێ هاتییە كرن، و وێ دكەن یا فەرمانا وان پێ دئێتەكرن."},{"id":7,"translation":"7. گەلی بێ باوەران و گاوران، ئەڤرۆ [كو ڕۆژا قیامەتێیە] لێبۆرینێ نەخوازن [چونكی هەوە چو عوزر نینن، و چو عوزر ئەڤرۆ ژ هەوە نائێنە وەرگرتن]، ب ڕاستی هوین بەس ب وان كار و كریاران دێ ئێنە جزاكرن ئەوێت هەوە دكرن."},{"id":8,"translation":"8. گەلی خودان باوەران ب بال خودێڤە بزڤڕن، و تۆبەیەكا ژ دل و ڕاست و دورست تۆبە بكەن [ئەگەر هوین د تۆبەیا خۆدا ڕاست و دورست بن]، خودایێ هەوە دێ گونەهێت هەوە ژێ بەت و دێ هەوە بەتە بەحەشتێت ڕویبار د بنڕا دچن، ڕۆژا خودێ پێغەمبەرێ خۆ و ئەوێت باوەری د گەل ئینایین نەشكێنیت و نەدەتە شەرمێ، ڕۆناهییا وان ل پێشییا وان و ل ملێ وان یێ ڕاستێ دچیت، و دبێژن [وەختێ دیتین ڕۆناهییا دوڕوییان ڤەمری و ل وان بوو تاری]: خودێوۆ ڕۆناهییا مە بۆ مە تمام بكە و گونەهێت مە ژێ ببە، ب ڕاستی تو ل سەر هەمی تشتان خودان شیانی."},{"id":9,"translation":"9. هەی پێغەمبەر جیهادێ [ب چەكی و ب ئەزمانی] د گەل گاور و دوڕوییان بكە، و ل سەر وان یێ دژواربە، جهێ وان دۆژەهە و چ پیسە جهە."},{"id":10,"translation":"10. خودێ بۆ گاوران ژنا نووحی و ژنا (لوط)ی یێت كرینە نموونە، هەردو ژنێت دو بەندەیێت مە یێت باش بوون، [وان هەردو ژنان] خیانەت ل وان كرن [نە خیانەتا نامویسێ، ژنا نووحی دگۆت نووح یێ دینە، و ژنا (لوط)ی مێڤانێت وی ئاشكەرا دكرن]، ڤێجا [هەر چەندە هەردو پێغەمبەر ژی بوون] نەشیان چو ئیزایا خودێ ژ وان بدەنە پاش، و ژ هەردووكانڕا (ژنا نووحی و ژنا (لوط)ی) هاتە گۆتن: هوین ژی هەڕنە د ئاگریدا د گەل وان ئەوێت دچنە تێدا."},{"id":11,"translation":"11. و خودێ بۆ خودان باوەران، ژنا فیرعەونی نموونە دئینیت، وەختێ گۆتی: خودێوۆ ل دەڤ خۆ بۆ من خانییەكی د بەحەشتێدا ئاڤا بكە، و تو من ژ فیرعەونی و كار و كریارێت وی قورتال بكە، و من ژ ملەتێ ستەمكار قورتال بكە."},{"id":12,"translation":"12. [و خودێ بۆ خودان باوەران] مەریەما كچا عیمرانی دكەتە نموونە، ئەوا دەهمەنا خۆ پاراستی، ڤێجا جبریلی، قاسدێ مە، ب ئەمرێ مە پفكرە بەر حەفكا وێ و وێ باوەری ب شەریعەتێت خودایێ خۆ [ئەوێت بۆ بەندەیێت خۆ هنارتین] و كتێبێت وی ئینا، و ئەو ژ وان بوو ئەوێت بەر ئەمری خودێ."}]},{"id":67,"verses":[{"id":1,"translation":"1. پاكی و بلندی بۆ خودایێ خودان دەستهەلات و فەرمانداری، ئەو ل سەر هەر تشتەكی دەستهەلاتدارە."},{"id":2,"translation":"2. ئەوێ مرن و ژین دایی، دا هەوە تێدا بجەڕبینیت كا كی ژ هەوە دێ كار و كریارێت باش كەت، و ئەوە سەردەست و گونەهـ ژێبەر."},{"id":3,"translation":"3. ئەوە یێ حەفت ئەسمان ل سەرێك دانایین و ڕانایین، و دانان و ڕانان و چێكرنا خودێ یا وەسایە تو چو ڤێكنەكەڤتنێ تێدا نابینی، چاڤێت خۆ بگێڕە تو چو تیك و دەرزان ل ئەسمانان نابینی."},{"id":4,"translation":"4. پاشی جارەكا دی چاڤێت خۆ ل ئەسمانان بگێڕە، دێ چاڤێت تە شەپرزە و وەستیایی ڤەگەڕن."},{"id":5,"translation":"5. و ب سویند مە ئەسمانێ دنیایێ ب ستێران یێ خەملاندی، و مە ئەو ستێر یێت كرینە تێوەر بۆ ڕەجماندنا شەیتانان، و مە بۆ وان ئیزا و نەخۆشییا دۆژەها شاریایی یا بەرهەڤكری."},{"id":6,"translation":"6. ئیزا و نەخۆشییا دۆژەهێ بۆ وان ئەوێت باوەری ب خودایێ خۆ نەئینایین، و دۆژەهـ چ پیسە دویماهیكە."},{"id":7,"translation":"7. دەمێ ڤان گاوران دئاڤێژنە د دۆژەهێدا، دەنگەكێ كرێت ژێ دئێت وەكی زڕزڕێ و دغەونیت."},{"id":8,"translation":"8. نێزیكە ئەو ئاگرە خۆ بخۆت و بپەقیت هندی ژ گاوران یا كەربگرتییە، هەر گاڤا ملیاكەتان پێلەك ژ گاوران ئاڤێتنە تێدا، زێرەڤانێت دۆژەهێ ژێ دپرسن: ما چو پێغەمبەر بۆ هەوە نەهاتبوون، هەوە ژ ڤێ ڕۆژێ بترسینن؟"},{"id":9,"translation":"9. گۆتن: بەلێ پێغەمبەر بۆ مە هات [مە بترسینیت]، مە ئەو درەوین دانا و باوەری پێ‌ نەئینا و مە گۆت: خودێ چو نەهنارتییە، و هوین یێت د گومڕایییەكا گەلە مەزندا."},{"id":10,"translation":"10. و گۆتن ئەگەر مە فام هەبایە و ئەم یێت كەڕ (بێ گوه) نەباینە، نوكە ئەم نەدبووینە دۆژەهی."},{"id":11,"translation":"11. و گونەهـ ل سەر خۆ ئاشكەراكرن، دۆژەهی نەمینن و دویر بن ژ دلۆڤانییا خودێ."},{"id":12,"translation":"12. ئەو كەسێت، بێی خودایێ خۆ ببینن، [یان ژی دەمێ‌ ئەو ب تنێ و بەرێ كەسێ ل وان نە] ژێ بترسن، گونەهـ ژێبرن و خەلاتەكی مەزن بارا وانە."},{"id":13,"translation":"13. هوین چ ئاخڤتنا خۆ ڤەشێرن چ ژی دەرەهی (ئاشكەرا) بكەن، خودێ هەر ژێ ب ئاگەهە، هەر تشتێ د دلێ مرۆڤیدا خودێ ژێ ب ئاگەهە."},{"id":14,"translation":"14. ما ئەوێ مرۆڤ چێكری پێ نوزانیت؟ نێ هویربین و شارەزا هەر ئەوە."},{"id":15,"translation":"15. ئەوە یێ ئەرد بۆ هەوە بەردەست و ساناهی كری، د ناڤدا بگەڕن و ژ ڕزقێ وی دایییە هەوە بخۆن، و زڤڕینا هەوە یا دویماهییێ‌ هەر ب بال ویڤەیە."},{"id":16,"translation":"16. ئەرێ ما هوین پشت ڕاست بووینە ژ وی ئەوێ ل ئەسمانی [مەخسەد خودێیە] كو هەوە د ئەردیدا نەبەتە خوارێ، هەروەكی ب سەرێ قاروونی ئینایی و ئەرد بلەرزیت."},{"id":17,"translation":"17. ئان هوین پشت ڕاست بووینە ژ وی ئەوێ ل ئەسمانی [كو خودێیە] كو بەرەبارانەكێ ب سەر هەوەدا نەڕێژیت [هەروەكی ب سەرێ ئەبرەهەی ئینایی]، و هوین دێ زانن كا گەفا من یا چاوایە دەمێ هوین ب چاڤێ خۆ دبینن."},{"id":18,"translation":"18. و ب سویند یێت بەری وان ژی باوەری ب ڤێ چەندێ نەئینان، و من ژی چاوا خەلەتیا وان دا بەر ڕوییێ وان [ب داڕێتنا ئیزا و نەخۆشیێ]."},{"id":19,"translation":"19. ئەرێ ما وان تەیر و تەوال، چەنگ ڤەكری و چەنگ گرتی و ل هەوا، و د سەر خۆڕا نەددیتن كەس وان ل هەوا ڕاناگریت ژ خودێ پێڤە، ئەوە ژ هەر تشتەكی ب ئاگەهـ."},{"id":20,"translation":"20. ئەرێ غەیری خودێ كییە لەشكەر و هاریكاربیت بۆ هەوە و هەوە ب سەربێخیت؟ ب ڕاستی گاور یێ د سەرداچۆنەكا ئاشكەرادا."},{"id":21,"translation":"21. ئەرێ ئەڤە كییە ڕزقی بدەتە هەوە ئەگەر خودێ ژ هەوە ڤەگریت [ب ڤەگرتنا ئەگەرێت دەرامەتی، ژ بارانێ و بای و نەهێلانا ئاڤا كانی و دەریایان، ئانكو هەوە كەس نینە پشتا خۆ پێ گەرم بكەن و بۆ خۆ بكەنە پشت]، بەلێ د سەر ڤێ ژیڕا هەر مانە د ڕكا خۆدا و دویر مان ژ هەقییێ."},{"id":22,"translation":"22. ئەرێ ما هوین ناڕێننێ كا كیژ دورستترە، ئەوێ هەر ل دویفسەرێ خۆ دچیت و سەرچەمیایی، یان یێ ڕاست و سەربلند ڕێكا خۆ دبینیت و دچیت."},{"id":23,"translation":"23. بێژە خودێ هوین یێت دایین و گوه و چاڤ و عەقل یێت دایینە هەوە، بەلێ [هوین ڤان كەرەم و نیعمەتان كێم ب كار دئینن د باشی و تاعەتاندا] هوین كێم شوكور و سوپاسییا خودێ ل سەر دكەن."},{"id":24,"translation":"24. بێژە: هەر خودێیە هوین د ئەردیدا دایین و زێدەكرین، و هەر دێ ب بال ویڤە زڤڕن."},{"id":25,"translation":"25. و دبێژن: كەنگی ئەو ڕۆژ دێ ئێت [ئەوا تو مە پێ دترسینی]، ئەگەر ڕاستە وەكی هوین دبێژن؟!."},{"id":26,"translation":"26. بێژە: ب ڕاستی.. بەس خودێ وەختێ هاتنا ڕۆژا قیامەتێ دزانیت، و ئەز بەس هەوە پێ ئاگەهدار دكەم."},{"id":27,"translation":"27. و وەختێ ئیزا و نەخۆشییێ نێزیكی خۆ دبینن، سەر و چاڤێت گاور و بێ باوەران تێك دچن و تۆزكی دبن، هنگی ملیاكەت دێ بێژنە وان: ئەها ئەڤە ئەو ڕۆژە ئەوا هەوە لەز لێ دكر."},{"id":28,"translation":"28. بێژنە من ئەگەر خودێ ل دویفداخوازا هەوە، من و ئەڤێت د گەل من نەهێلیت و بمرینیت یان ڕەحمێ ب مە ببەت و ژییێ‌ مە درێژ بكەت، ما ئەڤە دێ چ گەهینیتە هەوە، و چ دێ گاوران ژ ئیزا و نەخۆشییا دژوار قورتالكەت."},{"id":29,"translation":"29. بێژە: بەس خودایێ دلۆڤانە مرۆڤی ژ ئیزا و نەخۆشییا دژوار قورتال دكەت، مە باوەری پێ ئینا و مە پشتا خۆ پێ گرێدا، و نێزیك هوین دێ زانن كی ژ مە د گومڕایییەكا ئاشكەرادایە، ئەم یان هوین؟!"},{"id":30,"translation":"30. بێژە [وان]: ئەرێ بێژنە من ئەگەر ئاڤا هەوە د ئەردیدا بەرزەبوو، كی دێ بۆ هەوە ب سەر ئەردی ئێخیت؟"}]},{"id":68,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (ن) هۆسا دئێتە خواندن (نوون)، [ل دۆر ڕاڤەكرنا ڤان ڕەنگە تیپان بزڤڕە دەستپێكا سۆرەتا (بەقەرە)]، و سویند ب قەلەمی و سویند ب نڤێسینا پێ دئێتە نڤێسین."},{"id":2,"translation":"2. تو نەیێ دینی وەكی هزر دكەن و نابیت تو یێ دین بی، و خودێ ئەڤ خێر و نیعمەتە د گەل تە كری و دایییە تە."},{"id":3,"translation":"3. و خودێ خێرەكا بەردەواما بێ ڤەبڕین دێ دەتە تە [ژ بەر وێ بێنفرەهییا تو ل سەر ڤان نەخۆشییان دكێشی]."},{"id":4,"translation":"4. و بێ گۆمان تو خودانێ ڕەوشتەكی زێدە پاك و بلندی."},{"id":5,"translation":"5. نێزیك تو دێ بینی و ئەو ژی دێ بینن."},{"id":6,"translation":"6. كا كی ژ هەوە یێ دینە و یێ دین بوو."},{"id":7,"translation":"7. بێ گۆمان خودایێ تە چێتر دزانیت كا كی یێ خەلەتە و ڕێكا خودێ بەرزەكریە، و ئەو چێتر دزانیت ڕاستەڕێ كینە."},{"id":8,"translation":"8. ڤێجا گوهدارییا وان نەكە، ئەوێت ژ تە بێ باوەر، و تە درەوین ددانن."},{"id":9,"translation":"9. ئەو حەز دكەن تو سستییێ‌ بكەی و ل دویڤ وان بەردەی [و هندەك فەرمانێت خودایێ خۆ بهێلی]، دا ئەو ژی پیچەكێ نەرم ببن و ل دویڤ تە بێن."},{"id":10,"translation":"10. و گوهێ خۆ نەدە وی یێ گەلە سویندخۆر و پیس."},{"id":11,"translation":"11. یێ تانئاڤێژ و عەیب دەرئێخ و ئەوێ كارێ وی ئاخڤتن گوهێزی [بۆ هلئێخستنا فتنە و نەخۆشییان]."},{"id":12,"translation":"12. ئەوێ قەلس و خێرنەخواز و تەعداكەر و گونەهكار."},{"id":13,"translation":"13. ئەوێ زڤر و ئەزمان ڕەق، پشتی ڤێ ژی بیژی [نە كوڕێ بابێ خۆ]، و ناڤدێر ب خرابییێ."},{"id":14,"translation":"14. چونكی خودان مال و عەیال بوو، لەوا یێ هۆسا بوو."},{"id":15,"translation":"15. وەختێ ئایەتێت مە بۆ دهاتنە خواندن و دبهیستن، دگۆت: ئەڤە چیڕۆك و چیڤانۆكێت بەرێنە."},{"id":16,"translation":"16. ئەم دێ دفنا وی دروی كەین، [دا بۆ هەمییان ئاشكەرا ببیت و بنیاسن]."},{"id":17,"translation":"17. ب ڕاستی مە خەلكێ مەكەهێ جەڕباندن هەروەكی مە خودانێت جنیكێ جەڕباندین، دەمێ سویند خوارین سپێدەیێ زوی فێقییێ‌ خۆ بچنن، و چو بۆ فەقیر و ژاران پێڤە نەهێلن."},{"id":18,"translation":"18. و نە گۆتن (ئەگەر خودێ حەز بكەت) كو چو بۆ هەژاران نادانن."},{"id":19,"translation":"19. هێژ ئەو د خەو و ب شەڤ، ئاگرەك كەڤتە جنیكا وان."},{"id":20,"translation":"20.و جنیكا وان سۆت و وەكی شەڤا تاری لێ‌ كر."},{"id":21,"translation":"21. سپێدەیێ زوی گازی ئێك و دو كرن دا بچنە ناڤ جنیكا خۆ وەكی وان ل بەر."},{"id":22,"translation":"22. [و گۆتن] زوی هەڕنە د ناڤ جنیكا خۆدا، ئەگەر هەوە چنین ل بەرە."},{"id":23,"translation":"23. ئەو بەر ب جنیكێڤە چۆن و بەرزەییڤە و نەپەنی."},{"id":24,"translation":"24. ب دەنگێ‌ نزم د ناڤخۆدا گۆتن: بلا چو فەقیر و ژار ب هەوە نەحەسن، و نەئێنە ناڤ جنیكا هەوە."},{"id":25,"translation":"25. بۆ ب جهكرنا مەرەما خۆ، زوی دەركەڤتن، یا ژ وانڤە دێ شێن فێقییێ‌ خۆ چنن، و دێ شێن فەقیر و ژاران ژێ بێ باركەن."},{"id":26,"translation":"26. وەختێ دیتین جنیكا وان یا سۆتی و شەوتی، باوەرنەكرن جنیك جنیكا وانە، و گۆتن: مە ڕێكا خۆ یا بەرزەكری و ئەڤە نە جنیكا مەیە."},{"id":27,"translation":"27. پشتی هشێت وان هاتینە سەرێ وان، ژ نوی زانین یێت هاتینە جزادان ل سەر ئنیەتا خۆ د دەرهەقێ فەقیر و ژاراندا و گۆتن: د دەست مە ژیدا نەما، چونكی مە دڤیا چو نەدەینە فەقیر و ژاران."},{"id":28,"translation":"28. یێ ژ هەمییان تێگەهشتیتر ژ وان گۆت: ما من نەگۆتە هەوە ئەگەر هوین ناڤێ خودایێ خۆ نەئینن، و ژ كارێ خۆ یێ نەڕەوا لێڤە نەبن، ئەها ئەڤە دێ ئێتە سەرێ هەوە."},{"id":29,"translation":"29. پشتی ئەڤا ب سەرێ وان هاتی، و پشتی زانین خەلەتی خەلەتیا وانە، ئینا گۆتن: خودێوۆ تو یێ پاقژی ژ هەمی كێماسییان، ب ڕاستی ئەم یێت سەرداچۆیی بوویین."},{"id":30,"translation":"30. بەرێ خۆ دانە ئێك و دو و لۆمەی ئێك و دو كرن، و هەر ئێكی كرە سویچێ یێ دی، كو ئەو بوو خودانێ ڤێ شیرەتێ هەتا ئەڤە هاتییە سەرێ وان."},{"id":31,"translation":"31. گۆتن: وەی نەخۆشی و نەمان بۆ مە بیت، چونكی ب ڕاستی و بێ گۆمان ئەم د خەلەت بوویین د كارێ خۆدا، مە دڤیا مافێ‌ فەقیر و ژاران نەدەینە وان و پشك و بارا وان ژ وان ڤەگرین."},{"id":32,"translation":"32. ئەم هیڤی دكەین خودایێ مە گونەهێت مە ژێ ببەت و ل مە نەگریت و بۆ مە چێتر بەدەل ڤەكەت، مرادا مە لێنەگرتنا خودایێ مەیە."},{"id":33,"translation":"33. وەكی ڤێ ئیزایا مە دایییە بەر خودانێت جنیكێ، دێ دەینە بەر قورەیشییان، و ئەو ئیزا و نەخۆشییا قیامەتێ دگەهیتە وان گەلەك دژوارترە، ئەگەر بزانن و تێ بگەهن."},{"id":34,"translation":"34. بێ گۆمان پارێزكار و خودێ ترسان، خەلاتێ بەحەشتێ ل دەڤ خودایێ خۆ هەیە."},{"id":35,"translation":"35. ئەرێ ما ئەم دێ موسلمانان [ڕۆژا قیامەتێ] وەكی گونەهكاران دانین، بێ گۆمان هەردو جوین وەكی ئێك نابن."},{"id":36,"translation":"36. هەوە خێرە، هوین چاوا وەكی ئێك ددانن؟!"},{"id":37,"translation":"37. یان كتێبەك د ناڤ دەستێت هەوەدا هەیە، هوین لێ دخوینن؟!"},{"id":38,"translation":"38. ئەو تشتێ هەوە دڤێت یێ تێدا."},{"id":39,"translation":"39. یان [خودێ] سۆز و پەیمان دایینە هەوە، هەتا ڕۆژا قیامەتێ ژی، دێ هەر ئەو بیت یا هوین بۆ خۆ ددانن و دبێژن."},{"id":40,"translation":"40. كا ژ وان بپرسە، كی ژ وان كەفالەتێ دكەت، كو ئەو و موسلمان دێ وەكی ئێك بن، و چو جودایی د ناڤبەرا واندا نابیت."},{"id":41,"translation":"41. یان وان هندەك هەڤال هەنە د ڤێ بیر و بۆچۆنێدا، بلا هەڤالێت خۆ بینن ئەگەر ڕاست دبێژن."},{"id":42,"translation":"42. ڕۆژا ل وان دبیتە تەنگاڤی و ئیزا كو ڕۆژا قیامەتێیە، و داخواز ژ وان دئێتەكرن بچنە سوجدەیێ، بەلێ نەشێن [چونكی د دنیایێدا ئەو نەدچۆنە سوجدەیێ]."},{"id":43,"translation":"43. وێ ڕۆژێ سەروچاڤێت وان د شۆڕن و ڕەزیل و ڕسوانە، چونكی د دنیایێدا داخواز ژ وان دهاتەكرن بچنە سوجدەیێ، و ئەو ل سەرخۆ و ساخلەم، و نەدچۆن."},{"id":44,"translation":"44. ئەو كەسێت باوەرییێ ب قورئانێ نەئینن و تە درەوین ددانن، تو وان بهێلە ب هیڤییا منڤە ئەز دێ تۆلان ل وان ڤەكەم، و دێ وان پێنگاڤ پێنگاڤ ڕاكێشمە د دۆژەهێدا و بێی ب خۆ بحەسن."},{"id":45,"translation":"45. و ئەز وان گیرۆ دكەم و دەرفەتێ ددەمە وان، بەلێ تۆلڤەكرن و ئیزایا من یا دژوارە."},{"id":46,"translation":"46. یان تو مالەكی ژ وان دخوازی و ل وان گرانە، لەو باوەرییێ نائینن."},{"id":47,"translation":"47. یان دەپێ پاراستی ل دەڤ وانە، بۆ خۆ وان نیشان و بەلگەیان ژێ ڤەدگوهێزن، ئەوێت پشتەڤانییا هندێ دكەن كو ئەو د سەر گونەهكارییا خۆڕا ژ موسلمانان چێترن، ژ بەر هندێ ئەو ل سەر ڕكا خۆنە."},{"id":48,"translation":"48. ڤێجا بێنا خۆ ل سەر ئەزیەتا وان فرەهـ بكە، و وەكی یوونس پێغەمبەری نەبە [بێنا خۆ چك بكەی و لەزێ بكەی]، دەمێ د زكێ نەهنگیدا، و ئەو یێ‌ خەمگین گازی خودایێ خۆ كری [دا قورتال بكەت]."},{"id":49,"translation":"49. ئەگەر دلۆڤانییا خودێ پێڕا نەگەهشتبایە، دا مینیتە ل چۆلی و یێ سویچەلۆ و لۆمەكری و لەكەداركری."},{"id":50,"translation":"50. بەلێ خودێ ب بەر دلۆڤانییا خۆ ئێخست، و ئەو هەلبژارت و ژ قەنجیكاران دانا."},{"id":51,"translation":"51. وەختە گاور ب كەرب و كین و زكڕەشیا خۆ تە چاڤین بكەن و تە بێخن، دەمێ گول تە دبن تو قورئانێ دخوینی، و ژ كەرباندا دبێژن [موحەممەد] یێ دینە."},{"id":52,"translation":"52. و [ڤێ ئاخڤتنێ د دەرهەقێ قورئانێدا دبێژن] قورئان ب خۆ، ڕێك و ڕێباز و بەرنامەیە بۆ هەمی مرۆڤان."}]},{"id":69,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (الحاقە) ناڤە بۆ ڕۆژا قیامەتێ، هاتییە ناڤكرن ب ئەلحاققە چونكی حەقە و ڕاستییە، و هەر دێ ئێت."},{"id":2,"translation":"2. ئەلحاققە چییە؟ [ئەڤە تەئكیدە ل سەر هاتنا ڕۆژا قیامەتێ]."},{"id":3,"translation":"3. ما تو چ دزانی هەی موحەممەد كا ڕۆژا قیامەتێ، ئەلحاققە یا چاوایە؟ [تو چو ژێ نوزانی] چونكی تە نەدیتییە كا ئەو ڕۆژە چەند ب سەهمە."},{"id":4,"translation":"4. (ثمود) (ملەتێ صالح پێغەمبەر) و عاد (ملەتێ هوود پێغەمبەر) باوەری ب ڕۆژا قیامەتێ نەئینان، و گۆتن: درەوە چو ڕۆژ نینن دلقوتك تێدا بێتە دلان."},{"id":5,"translation":"5. هندی ‏(ثمود)‏ بوو (ملەتێ صالح پێغەمبەر) ب هشكەقێڕییەكا ب هێز و دژوار د هیلاك چۆن."},{"id":6,"translation":"6. و هندی عاد بوو (ملەتێ هوود پێغەمبەر)، ب ڕەشەبایەكێ ب سروسەقەم و ب ڤزەڤز و زێدە سار د هیلاك چۆن."},{"id":7,"translation":"7. حەفت شەڤ و هەشت ڕۆژان ل سەرێك ب سەر واندا هنارت، و ئەو د مالێت خۆدا مری و بێ بزاڤ مان، وەكی قورمێت دارقەسپێت خلۆلە لێ هاتن."},{"id":8,"translation":"8. ما تو دبینی شوینمایییەكا وان مابیت، [بچویك و مەزن كەس ژ وان نەمان، هەمی قڕبوون]."},{"id":9,"translation":"9. و فیرعەون و یێت بەری وی و گوندێت سەرێك و بنێك كرین دەست ب گونەهان كرن."},{"id":10,"translation":"10. گوهدارییا پێغەمبەرێ خودێ نەكرن، ئینا خودێ ئەو ئیزادانەكا دژوار ئیزادان."},{"id":11,"translation":"11. بێ گۆمان وەختێ ئاڤ ڕابووی و هەمی تشت بنئاڤ بوویین، مە هوین ل سەر پشتا گەمییێ‌ قورتالكرن."},{"id":12,"translation":"12. دا ئەم [قورتالكرنا خودان باوەران و د هیلاكبرنا گاوران] بكەینە چامە و عیبرەت، و دا هەر بمینیتە د گوهێت ڤەكریدا."},{"id":13,"translation":"13. وەختێ پفەك ل بۆقێ دئێتە دان [پفا وێرانكرنا دنیایێ]."},{"id":14,"translation":"14. و دەمێ ئەرد و چیا ژ ڕهان دئێنە هلكێشان، و ڤێك دكەڤن و هویر و هەرا دبن."},{"id":15,"translation":"15. ئەها هنگی بزانە قیامەت ڕابوو."},{"id":16,"translation":"16. و ئەسمان كەلشت، و وێ ڕۆژێ ئەسمان یێ سست و خاڤە."},{"id":17,"translation":"17. و ملیاكەت ل ڕەخ و دۆرانن (چونكی ئەسمان ئێورگەها ملیاكەتانە)، وێ ڕۆژێ هەشت ملیاكەت عەرشێ خودێ ڕادكەن."},{"id":18,"translation":"18. وێ ڕۆژێ هوین دێ پێشبەری خودایێ خۆ بن، كەس ژ هەوە نائێتە ڤەشارتن."},{"id":19,"translation":"19. هندی ئەوە ئەوێ كتێبا كار و كریارێت خۆ ب دەستێ ڕاستێ وەردگریت، ب كەیف دێ بێژیت: كەرەمكەن كتێبا من بخوینن."},{"id":20,"translation":"20. ئەز یێ پشت ڕاست بووم حسابا ڕۆژا قیامەتێ یا ل دویفمن، و خودایێ من دێ حسابەكا سڤك د گەل من كەت."},{"id":21,"translation":"21. و ئەو یێ د ژین و ژیارەكا خۆشدا."},{"id":22,"translation":"22. د بەحەشتەكا خودان ڕێز و قەدردا."},{"id":23,"translation":"23. فێقییێ‌ وێ [بەحەشتێ] نزم و بەردەستە."},{"id":24,"translation":"24. بخۆن و ڤەخۆن، هەوە نۆشی جان بیت ژ بەر وان كار و كریارێت باش ئەوێت هەوە د دنیایێدا كرین."},{"id":25,"translation":"25. و هندی ئەوە ئەوێ كتێبا خۆ ب دەستێ چەپێ وەردگریت ب كول و خەمڤە دێ بێژیت: خۆزی ژ خێرا خودێڕا من ئەڤ كتێبە وەرنەگرتبایە."},{"id":26,"translation":"26. و من چو ژ هەق و حسێبا خۆ نەزانیبایە."},{"id":27,"translation":"27. خۆزی ژ خێرا خودێڕا مرنا من، مرنا ئێكجاری بایە [و ئەز پشتی مرنێ ساخ نەببامەڤە]."},{"id":28,"translation":"28. مال و ملكێ من ل سەر دنیایێ كۆمكری، نە مفا گەهاندە من، و نە ئیزا ژ من دا پاش."},{"id":29,"translation":"29. دەستهەلاتا من (پشت و پشتەڤانی و ناڤ و دەنگ) هەمی ژ دەست من چۆ."},{"id":30,"translation":"30. [خودایێ مەزن دێ بێژیتە ملیاكەتان: ڤی گونەهكارێ تێر گونەهـ] ببەن و دەست و پێیان لێ قەید و زنجیر بكەن."},{"id":31,"translation":"31. و باڤێژنە د ناڤ دۆژەها سنجریدا."},{"id":32,"translation":"32. پاشی ب زنجیرەكا حەفتێ گەز زنجیرپێچ بكەن."},{"id":33,"translation":"33. ئەوی باوەری ب خودایێ مەزن نەدئینا."},{"id":34,"translation":"34. و نە خۆ و نە یێ وێڤەتر د بەر هندێڕا نەدكر، برسا فەقیر و ژاران بشكێنیت."},{"id":35,"translation":"35. ئەوی ئەڤرۆ چو هەڤال و هۆگرێت خۆ ل ڤێرێ نینن."},{"id":36,"translation":"36. و چو خوارن ژی وی نینە، كێم و عەداڤا برینێت دۆژەهییان نەبیت."},{"id":37,"translation":"37. كەس ڤێ خوارنێ ناخۆت، گونەهكار نەبن."},{"id":38,"translation":"38. سویند ب یێ بەرچاڤ (یێ هوین دبینن)."},{"id":39,"translation":"39. سویند ب یێ نەبەرچاڤ، (یێ هوین نەبینن)."},{"id":40,"translation":"40. بێ گۆمان ئەڤ قورئانا هەنێ ئاخڤتنا خودایێ دلۆڤانە، بۆ پێغەمبەری یا هنارتی."},{"id":41,"translation":"41. و [ئەڤ قورئانە] نەئاخڤتنا هۆزانڤانانە، هوین ژێ بێ باوەر."},{"id":42,"translation":"42. و [ئەڤ قورئانە] نەئاخڤتنا خێڤزانكانە، پیچەكێ ژی، هوین خۆ تێ ناگەهینن!."},{"id":43,"translation":"43. ئەڤ قورئانە ژ نك خودایێ هەمی جیهانان یا هاتی."},{"id":44,"translation":"44. و هەكە وی [مەخسەد موحەممەد پێغەمبەر] هندە ئاخڤتن ژ كیسێ مە چێكربانە."},{"id":45,"translation":"45. ئەم دا ب هێز و شیانا خۆ زوی تۆلێ لێ ڤەكەین."},{"id":46,"translation":"46. پاشی ئەم، دا ڕها ب دلێ ویڤە گرێدایی، بڕین و قەتینین."},{"id":47,"translation":"47. هنگی ئێك ژ هەوە نەدشیا بەڕەڤانییێ ژێ بكەت، دا نەكەڤیتە بەر جزایێ خۆ."},{"id":48,"translation":"48. و ب ڕاستی ئەڤ قورئانە بیرئینانە بۆ خودان باوەرێت ژ خودێ ترس."},{"id":49,"translation":"49. و مە ئاگەهـ ژێ هەیە، هندەك ژ هەوە قورئانێ درەو ددانن."},{"id":50,"translation":"50. و ئەڤە ڕۆژا قیامەتێ بۆ گاوران دێ بیتە هزرەت و پەشێمانی."},{"id":51,"translation":"51. و ئەڤ قورئانە ڕاستییەكا ڕاستە، چو گۆمان ناچنێ."},{"id":52,"translation":"52. ڤێجا تو پاقژییێ‌ بدە بال ناڤێ خودایێ خۆ یێ مەزن، و خودایێ خۆ ژ هەمی كێماسییان پاقژ بكە."}]},{"id":70,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ئێك ژ گاورێت مەكەهێ گۆت: كا بلا قیامەت بێت."},{"id":2,"translation":"2. گاوران وێ ڕۆژێ چو مەفەر نینن، و چو جهـ نینن پێڤە بڕەڤن."},{"id":3,"translation":"3. ئەو قیامەتا ئەو دخوازن، ب فەرمانا خودێ دێ ب سەر واندا ئێت، ئەو خودایێ خودان پێك و پەییسك، ملیاكەتێت وی پێ دچنە ئەسمانان."},{"id":4,"translation":"4. ملیاكەت و جبریل د ڕۆژەكێدا ژێلەل بەر ب خودێ دچن، درێژاییا وێ پێنجی هزار سالن."},{"id":5,"translation":"5. تو بێنا خۆ ل سەر نەخۆشییێت وان فرەهـ بكە، بێنفرەهكرنەكا بێ ترس و بێ خەم."},{"id":6,"translation":"6. ئەو دبینن ئەو ڕۆژ كو ڕۆژا قیامەتێیە، یا دویرە و چوجا نائێت."},{"id":7,"translation":"8. و ئەم دبینین یا نێزیكە و دێ هەر ئێت."},{"id":8,"translation":"8. ڕۆژا ئەسمان وەكی ڕساسێ حەلیایی لێ دئێت."},{"id":9,"translation":"9. و ڕۆژا چیا وەكی هرییا بەرەبا لێ دئێت."},{"id":10,"translation":"10. و وێ ڕۆژێ خۆشڤی پسیارا خۆشڤییێ‌ خۆ ناكەت و لێ ناپرسیت."},{"id":11,"translation":"11. ئێك و دو دبینن و ئێك و دو دنیاسن، مرۆڤێ گونەهكار وێ ڕۆژێ حەز دكەت، كوڕ و كچێت خۆ هەمییان گۆری خۆ بكەت."},{"id":12,"translation":"12. و ژنا خۆ و برایێت خۆ هەمییان گۆری خۆ بكەت"},{"id":13,"translation":"13. و ئێل و ئویجاخا خۆ، هەمییان گۆری خۆ بكەت."},{"id":14,"translation":"14. و پێ خۆشە هندی ل سەر ڕوییێ ئەردی گۆری خۆ بكەت، بەس قورتال ببیت."},{"id":15,"translation":"15. نەخێر چو وان قورتال ناكەن و بلا ل خودێ بزڤڕن، ئاگر و گوڕی یێ ل پێشییا وان."},{"id":16,"translation":"16. [ئەو ئاگرە] پیستێ سەری و لەشی ڕادكەت و دڕەڤیت."},{"id":17,"translation":"17. گازی وان دكەت ئەوێت پشت دایینە هەقییێ، و خۆ ژێ دایینە پاش."},{"id":18,"translation":"18. گازی وان دكەت ئەوێت مال كۆمكرین و داناینە سەرێك و ڤەشارتین."},{"id":19,"translation":"19. مرۆڤ چاڤترسیایی و بێنتەنگ یێ هاتییە چێكرن."},{"id":20,"translation":"20. ئەگەر نەخۆشی گەهشتێ (چ نەساخی و چ هەژاری و هەر نەخۆشییەكا دی) یێ خەمگین و بێ هیڤی و ب ئاخ و ئۆفە."},{"id":21,"translation":"21. و ئەگەر خودێ قەنجی د گەل كر و دەستێ وی فرەهكر، چو ژ دەستان دەرناكەڤیت."},{"id":22,"translation":"22. نڤێژكەرێت تێ‌ نەبن."},{"id":23,"translation":"23. ئەوێت ل سەر كرنا نڤێژان بەردەوام."},{"id":24,"translation":"24. و ئەو تێ نەبن ئەوێت بارا خودێ دئێخنە د ناڤ مالێ خۆدا."},{"id":25,"translation":"25. بۆ فەقیر و ژار و خوازخوازۆكان."},{"id":26,"translation":"26. و ئەو تێ نەبن ئەوێت باوەرییێ ب ڕۆژا جزادانێ دئینن."},{"id":27,"translation":"27. و ئەو تێ نەبن ئەوێت دلێ وان یێ ب ترس ژ ئیزادانا خودێ."},{"id":28,"translation":"28. ب ڕاستی عەزابا خودایێ وان نەیا هندێیە ژێ پشت ڕاست ببن."},{"id":29,"translation":"29. و ئەو تێ نەبن ئەوێت داڤ و دەهمەن پاقژ و شەرمگەها خۆ دپارێزن، ژ هەر كەسەكی."},{"id":30,"translation":"30. ژ بلی ژن و جێریێت خۆ، و ئەو بۆ ڤێ نە د لۆمەدارن، و گازندە ژ وان نائێتەكرن."},{"id":31,"translation":"31. و هەر كەسێ ب ڕێكەكا دی شەهوەتا خۆ بشكێنیت ئەو یێ گونەهكارە."},{"id":32,"translation":"32. و ئەو تێ نەبن ئەوێت سۆز و پەیمان و ئەمانەتێت خۆ دپارێزن."},{"id":33,"translation":"33. و ئەو تێ نەبن ئەوێت شادەیییا خۆ بۆ دویر و نێزیكان نەڤەشێرن."},{"id":34,"translation":"34. و ئەو تێ نەبن ئەوێت ب دورستی و بەردەوام نڤێژێت خۆ دكەن."},{"id":35,"translation":"35. ئەها ئەڤەنە د بەحەشتاندا، خودان قەدر."},{"id":36,"translation":"36. ئەڤان گاوران خێرە هۆسا ب لەز ژ تە دڕەڤن، و تە درەوین ددانن و باوەرییێ ب تە نائینن؟!!."},{"id":37,"translation":"37. دەستەك دەستەك ل ڕەخێ تە یێ ڕاستێ و چەپێ، د ڕوینشتی و بەلاڤ و گوهشینە."},{"id":38,"translation":"38. ئەرێ هەر ئێك ژ وان ل هیڤییا هندێیە بچیتە بەحەشتا تێر خێر و بێر؟."},{"id":39,"translation":"39. نەخێر نە ب كەیفا وانە، مە ئەو یێ ژ وی تشتی چێكرین یێ ئەو دزانن [ژ چپكەكێ، پاشی ژ پرتەكا خوینێ، پاشی ژ پارچەیەكا گۆشتی]."},{"id":40,"translation":"40. سویند ب خودایێ ڕۆژهەلات و ڕۆژئاڤایان، ئەم دشێین."},{"id":41,"translation":"41. وان ب هندەكێت ژ وان چێتر بگوهۆڕین، و ئەڤە ل بەر مە نەیا ب زەحمەتە و كەس نەشێت ڕێكێ ل مە بگریت."},{"id":42,"translation":"42. (هەی موحەممەد) ژ وان بگەڕە، بلا بمیننە ب پویچاتیێت خۆڤە، و بلا د دنیایا خۆدا بلەزن، هەتا وێ ڕۆژا ب ترس و سەهم یا تۆبە و پەشێمانی تێدا بێ مفا، دبینن."},{"id":43,"translation":"43. ڕۆژا ب لەز ژ گۆڕستانان دەردكەڤن، و بەر ب جهێ كۆمبوونێڤە دچن، دێ بێژی یێ قەستا بوتێت خۆ دكەن، ئەوێت وان ب دەستێت خۆ چێكرین."},{"id":44,"translation":"44. وێ ڕۆژێ، ئەو چاڤ شۆڕ و ڕەزیل و ڕسوانە، ئەها ئەڤەیە ئەو ڕۆژا ئەو ل سەر دنیایێ پێ دهاتنە ترساندن [و وان یاری پێ دكرن و باوەری پێ نەدئینان، ئەڤرۆ دێ جزایێ وێ بێ باوەرییێ ب چاڤێ سەرێ خۆ بینن]."}]},{"id":71,"verses":[{"id":1,"translation":"1. مە نووح بۆ ملەتێ وی هنارت، و مە گۆتێ ملەتێ خۆ بترسینە ژ ئیزا و عەزابا خودێ، بەری ئەو بەرهنگاری تۆفانێ ببن و د تۆفانێدا بخەندقن."},{"id":2,"translation":"2. گۆت: هەی ملەتێ من، ئەز هەوە ب ئاشكەرایی ژ ئیزا و عەزابا خودێ دترسینم."},{"id":3,"translation":"3. ئەز فەرمانا هەوە دكەم هوین پەرستن و عەبدینیا خودایێ خۆ ب تنێ‌ بكەن، و پارێزكارییا وی بكەن، و گوهدارییا من بكەن."},{"id":4,"translation":"4. دێ گونەهێت هەوە پویچ كەت، و ژییێ‌ هەوە دێ درێژ كەت هەتا وەختەكێ دەستنیشانكری، ئەگەر ئەو وەختێ خودێ دەستنیشانكری هات، نە هوین پێش دكەڤن و نە پاش دكەڤن، ئەگەر هوین بزانن."},{"id":5,"translation":"5. گۆت: خودێوۆ من ب شەڤ و ڕۆژ (ئانكو هەمی وەختان) گازی ملەتێ خۆ دكر بۆ ڕێكا تە."},{"id":6,"translation":"6. بەلێ من چەند گازی وان دكر ئەو پتر ژ ڕێكا تە دویر دكەڤتن."},{"id":7,"translation":"7. و هەر جارا من داخواز ژ وان كربایە باوەرییێ ب تە بینن، دا گونەهێت وان نەهێلی، تلێت خۆ دكرنە د گوهێت خۆڕا، و جلكێت خۆ ب سەرێ خۆدا دئینان، دا من نەبینن و دا گول من نەبن، و هەر مانە ل سەر ئێك و دویا خۆ، و ژ مەزناتی و دفنبلندی پشتا خۆ دانە باوەرییێ."},{"id":8,"translation":"8. پاشی من ب ئاشكەرایی و بێ ترس، گازی وان كر."},{"id":9,"translation":"9. پاشی من ب ئاشكەرایی و نەپەنی، گازی وان كر."},{"id":10,"translation":"10. من گۆتە وان ل خودایێ خۆ بزڤڕن و ژێ بخوازن گونەهێت هەوە نەهێلیت، ب ڕاستی هەر ئەوە تۆبەیێ وەردگریت و گونەهان ژێ دبەت."},{"id":11,"translation":"11. دێ بارانێ ل هەوە زێدەكەت، و دێ بارانێت بۆش و ل دویفئێك بۆ هەوە بارینیت."},{"id":12,"translation":"12. و دێ مال و زاڕۆكان ل هەوە زێدە كەت، و دێ هەوە ب چەم و باغ ئێخیت، و دێ ڕویبارێت ئاڤێ دەتە هەوە."},{"id":13,"translation":"13. هەوە خێرە هوین ب دورستی ژ خودایێ خۆ ناترسن، و قەدر و مەزناتیا هێژایی وی بۆ نادانن؟!."},{"id":14,"translation":"14. و وی هوین د چەند قویناخاندا یێت دایین (چپكەكا ئاڤێ، پاشی پرتەكا خوینێ، پاشی پارچەیەكا گۆشتی و هۆسا...)."},{"id":15,"translation":"15. ما هوین دەستهەلاتدارییا خودایێ خۆ د چێكرنا ئەسماناندا نابینن، كا چاوا حەفت قاتێت ئەسمانان ل سەرێك نژناندینە."},{"id":16,"translation":"16. و كا چاوا هەیڤ د ئەسمانێ دنیایێدا كرییە ڕۆناهی بۆ ئەردی، و كا چاوا ڕۆژ بۆ هەوە كرییە چرایەكێ گەش."},{"id":17,"translation":"17. و خودێ بابێ هەوە ئادەم ژ ئاخێ چێكر، و هوین ب دویفئێخستن د ئەردیدا."},{"id":18,"translation":"18. و جارەكا دی دێ هەوە زڤڕینیتەڤە ئەردی، و بێ گۆمان جارەكا دی دێ هەوە ژ ئەردی دەرئێخیتەڤە بۆ مەحشەرێ."},{"id":19,"translation":"19. و خودێیە بۆ هەوە ئەرد دەشتكری و ڕانایی بۆ ژینێ."},{"id":20,"translation":"20. دا هوین بشێن بۆ خۆ ڕێكێت بەرفرەهـ بۆ هاتن و چۆنێ و كاروانێت خۆ، د ئەردیدا ببینن."},{"id":21,"translation":"21. نووحی گۆت: خودێوۆ وان گوهدارییا من نەكر و ب دویفزەنگین و گرەگر و كەنكەنەیێت خۆ كەڤتن، ئەوێت مال و زاڕۆكێت وان ژ سەردابرن و خوسارەتییێ‌ پێڤەتر ل وان زێدە نەكری."},{"id":22,"translation":"22. و پیلان و ئۆیینێت مەزن گێڕان."},{"id":23,"translation":"23. و گۆتنە دویكەڤتییێت خۆ: پەرستییێت خۆ نەهێلن، و وەدد و سوواع و (یغوث) و یەعووق و نەسری نەهێلن (ئەڤە بوتێت وان بوون)."},{"id":24,"translation":"24. و ڤان كەنكەنە و گرەگران گەلەك مرۆڤ یێت د سەردابرین، ژ بەر ڤێ چەندێ [خودێوۆ] تو ژ خوسارەتی و گومڕایییێ‌ پێڤەتر ل وان زێدە نەكە."},{"id":25,"translation":"25. ژ بەر خرابكاری و گونەهكارییا وان، مە ئەو د تۆفانێدا خەندقاندن ـ پاشی دێ وان كەینە د ئاگریدا ـ و وان ژ بلی خودێ كەس نەدیت وان ژ تۆفانێ قورتال بكەت."},{"id":26,"translation":"26. نووحی گۆت: خودێوۆ كەتێ ژ گاوران نەهێلە، ل سەر ڕوییێ ئەردی."},{"id":27,"translation":"27. ئەگەر تو وان بهێلی دێ بەندەیێت تە د سەردابەن، و یێ ژ وان ژی ببیت دێ هەر یێ خرابكار و گاور بیت."},{"id":28,"translation":"28. خودێوۆ تو گونەهێت من ژێ ببە، و یێت دەیبابێت من و هەر كەسێ بێتە د مالا مندا ژی ژ خودان باوەران، چ ژن چ مێر.. و ژ زیانێ و هیلاكێ پێڤەتر نەدە بەر زۆردار و گاوران."}]},{"id":72,"verses":[{"id":1,"translation":"1. بێژە ملەتێ خۆ خودێ تەعالا وەحی بۆ من هنارت كو كۆمەكا ئەجنەیان گوهدارییا قورئانێ كرن و باوەری پێ ئینان و موسلمان بوون، و پشتی زڤڕینە ناڤ ملەتێ خۆ گۆتنە وان: مە گول قورئانەكا نەدیتی [ئانكو وەكی وێ‌ نەهاتییە گولێ بوون و نەهاتییە دیتن] و كارلێكەر بوو."},{"id":2,"translation":"2. بەرێ مرۆڤی ددەتە ڕاستییێ و ڕۆناهییێ، مە باوەری پێ ئینا كو كتێبا خودێیە، و ئەم ژ ئەڤرۆ پێڤە چو هەڤپشكان بۆ خودێ چێ ناكەین."},{"id":3,"translation":"3. بێ گۆمان خودێ‌ یێ پاك و بلند و مەزنە، و چو ژن و زاڕۆك بۆ خۆ نەگرتینە."},{"id":4,"translation":"4. بێ فامێ مە (كو شەیتانە) تشتێ نەلائیق و نەهەژی [و دویری ڕاستییێ] د دەرهەقێ خودێدا دگۆت."},{"id":5,"translation":"5. و مە هزر دكر ئەجنە و مرۆڤ چو درەوان د ڕاستا خودێدا ناكەن."},{"id":6,"translation":"6. و هندەك مرۆڤ هەبوون، پارستن ژ ئەجنەیان دخواستن، و ئەجنەیان ئەو پتر سەردابرن و پتر وەستاندن."},{"id":7,"translation":"7. و وان مرۆڤان ژی وەكی هەوە ئەو هزرە دكر، خودێ كەسێ پشتی مرنێ ساخ ناكەت."},{"id":8,"translation":"8. ئەم چۆین دا بگەهینە ئەسمانی و گوهێ خۆ بدەینە ملیاكەتان، مە دیت ئەسمان یێ تژی زێرەڤان و نۆبەدارە [ژ ملیاكەتان]، و تژی ستێرە [ملیاكەت د وان وەردكەن یێ گوهدارییا وان بكەت]."},{"id":9,"translation":"9. بەری نوكە مە ل ئەسمانان جهـ هەبوون بۆ گوهداریێ، و هەر ئێكێ ڤێ گاڤێ گوهدارییێ بكەت، دێ بینیت ستێرێت د ڕێكێدا و ل بەر د ڕاوەستاینە."},{"id":10,"translation":"10. و ئەم ئەجنە نوزانین كا بۆچی خودێ هندە زێرەڤان و نۆبەدار داناینە د ئەسماناندا، ئەرێ خودێ دڤێت خەلكێ ئەردی بئێشینیت یان بۆ خێرا وانە."},{"id":11,"translation":"11. و ژ مە یێت هەین موسلمان و نەموسلمان، و ئەم گەلەك ڕێك و ڕێبازین."},{"id":12,"translation":"12. و مە دزانی خودایێ مە ل سەر مە یێ دەستهەلاتدارە، هەر جهێ ئەم لێ بین ئەم نەشێین ژ ئیزایا وی قورتال ببین."},{"id":13,"translation":"13. وەختێ مە قورئان گولێ بوویی ئێكسەر مە باوەری پێ ئینا و ئەم موسلمان بوویین ، و هەر كەسێ باوەرییێ بینیت بلا پشت ڕاست ببیت، نە خێرێت وی كێم دبن و نە گونەهێت وی پتر لێ دئێن."},{"id":14,"translation":"14. پشتی مە قورئان گولێ بوویی هندەك ژ مە موسلمان بوون و باوەری ب پێغەمبەری ئینان، و هندەك ڤەدەربوون و باوەری نەئینان، و ئەوێت باوەری ئینایین ئەو ب سەر ڕێكا ڕاست هەلبوون."},{"id":15,"translation":"15. و ئەوێت باوەری نەئینایین دێ بنە داردوویێ دۆژەهێ."},{"id":16,"translation":"16. و ئەگەر ئەوێت گاوربوویین ڕێكا حەقییێ‌ گرتبانە و موسلمان بووبانە، ئەم دا ڕزقێ وان بەرفرەهـ كەین."},{"id":17,"translation":"17. دا وان پێ بجەڕبینن و هەچیێ گوهدارییا خودایێ خۆ نەكەت، خودێ دێ وی ئێخیتە د ئیزایەكا بێ ڤەبڕین و بێ ڤەهەسیاندا."},{"id":18,"translation":"18. و بێ گۆمان مزگەفت بەس جهێ هندێنە خودایێ مەزن ب تنێ تێدا بێتە پەرستن و كەسێ دی تێدا نەپەرێسن."},{"id":19,"translation":"19. وەختێ بەندەیێ خودێ (موحەممەد) ڕابوویی و بانگ بۆ پەیاما خودێ هلدێرایی، ئەجنە لێ كۆمبوون و نێزیك بوو بچنە سەر ملێت ئێك، هندی هند لێ كۆم بوون، دا گوهێ خۆ بدەنە قورئانێ."},{"id":20,"translation":"20. [هەی موحەممەد] بێژە [وان گاورێت ژ تە دخوازن تو دینێ خۆ بهێلی، یان دبێژن ئەڤە موحەممەد چ دكەت]: ئەز بەس خودایێ خۆ دپەرێسم و ئەز چو هەڤپشكان بۆ خودایێ خۆ چێ ناكەم."},{"id":21,"translation":"21. بێژە: [بەس من خێرا هەوە دڤیا بەلێ هوین نوزانن] ڤێجا ئەو خێرا من بۆ هەوە دڤێت ئەز نەشێم بگەهینمە هەوە، و ئیزایا هوین هەژی ئەز نەشێم بینمە سەرێ هەوە."},{"id":22,"translation":"22. بێژە: ژ بلی خودێ من چو مەفەر نینن، و من چو كەس نینە ژ بلی خودێ ئەز هەوارا خۆ بگەهینمێ و من بحەوینیت [ئەگەر ئەز پەیاما خودێ نەگەهینم یان نەگوهدارییا وی بكەم]."},{"id":23,"translation":"23. چو جهـ من ناحەوینن ئەگەر ئەز پەیاما خودێ ب دورستی و بێ كێماسی نەگەهینمە هەوە، و هەر كەسێ نەگوهدارییا خودێ و پێغەمبەرێ وی بكەت جزایێ وی ئاگرێ دۆژەهێیە، دێ هەروهەر تێدا بیت."},{"id":24,"translation":"24. ڤێجا گاڤا ڕۆژا پێ دئێنە ترساندن دبینن كو ڕۆژا قیامەتێیە، ئەها هنگی دێ زانن كا كی ژ وان كێم پشت و كێم هەژمارە [ئەو یان موسلمان]."},{"id":25,"translation":"25. بێژە: ئەز نوزانم كا ڕۆژا قیامەتێ، ئەوا هوین پێ دئێنە ترساندن یا نێزیكە یان نە [بەلێ دێ هەر ئێت]."},{"id":26,"translation":"26. خودێیە زانایێ تشتێ نەبەرچاڤ، و غەیبا خۆ بۆ كەسێ ئاشكەرا ناكەت."},{"id":27,"translation":"27. بۆ وی نەبیت یێ ئەو بۆ پەیاما پێغەمبەراتییێ هەلبژێریت، خودێ ملیاكەتان دهنێریت، دا ملیاكەت زێرەڤانییێ ل بەر سینگێ وی و ل پشت وی بكەن، و ژ ئەجنەیان بپارێزن."},{"id":28,"translation":"28. [خودێ تەعالا پێغەمبەرێت خۆ، ب ملیاكەتێت خۆ، ژ ئەجنەیان دپارێزیت] دا بشێن پەیاما خودایێ خۆ بگەهینن، و خودێ دزانیت كا چ ل نك وان هەیە، و ئاگەهـ ژ هویر و گران هەیە، و چو ل بەر بەرزە نابیت."}]},{"id":73,"verses":[{"id":1,"translation":"1. هەی ئەو كەسێ جلكێت خۆ د خۆ وەركرین."},{"id":2,"translation":"2. شەڤێ هەمییێ ڕابە نڤێژان بكە، كێمەك تێ نەبیت."},{"id":3,"translation":"3. نیڤەكا شەڤێ یان كێمتر ژێ."},{"id":4,"translation":"4. یان ژ نیڤێ زێدەتر، و قورئانێ هێدی (ل سەر خۆ) بخوینە."},{"id":5,"translation":"5. ئەم دێ ئاخڤتنەكا گران ب سەر تەدا ئینین و داڕێژین."},{"id":6,"translation":"6. ڕابوونا شەڤێ چێتر دل و دەڤان دكەتە ئێك، و گۆتنێ سەرڕاست و دورستتر لێ دكەت."},{"id":7,"translation":"7. و د ڕۆژێدا تە دەلیڤەیەكا درێژ یا هەی بۆ ب جهئینانا كاروباران."},{"id":8,"translation":"8. ب شەڤ و ڕۆژ ناڤێ خودایێ خۆ بینە، و خۆ بۆ پەرستنا وی ڤالا بكە."},{"id":9,"translation":"9. خودایێ ڕۆژهەلات و ڕۆژئاڤایێ، چو پەرستی یێت ڕاست و دورست ژ وی پێڤەتر نینن، ئەوی بۆ خۆ بكە پشت."},{"id":10,"translation":"10. بێنا خۆ فرەهـ بكە ل سەر وی تشتێ دبێژن، و ب جوامێری پشتا خۆ بدە وان."},{"id":11,"translation":"11. تو ڤان بێ باوەرێت قیامەتێ‌ درەو ددانن و حالخۆش بهێلە ب هیڤییا منڤە، ئەز دێ جزایێ وان دەمێ، پیچەكێ بێنا خۆ ل وان فرەهـ بكە."},{"id":12,"translation":"12. مە قەید و زنجیر و دۆژەهەكا سنجری یا هەی."},{"id":13,"translation":"13. و مە خوارنەك یا هەی، د گەورییا كەسێدا ناچیت، و مە ئیزایەكا ب ژان و دژوار یا هەی."},{"id":14,"translation":"14. ڕۆژا ئەرد و چیا دلەرزن، و چیا دبنە گركێت خیزی."},{"id":15,"translation":"15. مە پێغەمبەرەك یێ‌ بۆ هەوە هنارتی كو ڕۆژا قیامەتێ شادەیییێ ل سەر هەوە بدەت، هەروەكی مە پێغەمبەرەك بۆ فیرعەونی ژی هنارتی."},{"id":16,"translation":"16. و فیرعەونی گوهدارییا پێغەمبەری نەكر، و باوەری پێ نەئینا، مە هنگاڤت، هنگاڤتنەكا دژوار."},{"id":17,"translation":"17. ئەگەر هوین باوەرییێ نەئینن، دێ چاوا خۆ ژ ئیزا و نەخۆشییا ڕۆژەكێ پارێزن، بچویكان پیر دكەت."},{"id":18,"translation":"18. ژ سەهما وێ ڕۆژێ، تیك و دەرز دكەڤنە ئەسمانی، و ژڤانێ خودێ ب هاتنا وێ ڕۆژێ هەر دێ ئێت."},{"id":19,"translation":"19. ئەڤە هەمی بیرئینانەكە، یێ بڤێت ژ بێ ئاگەهـ و نەگوهداران ل خۆ بزڤڕیت، بلا ڕێكەكێ ببینیت خۆ پێ بگەهینتە خودێ (ئەو ژی ڕێكا باوەرییێیە)."},{"id":20,"translation":"20. خودایێ تە ئاگەهدارە كو تو و هندەك ژ وان كەسان، ئەوێت د گەل تە [ژ خودان باوەران] نێزیكی دوسێكێت شەڤێ و جارنا نیڤەكا شەڤێ، و هندە جاران سێكەكا شەڤێ بۆ شەڤنڤێژان ڕادبن، و خودێ درێژاییا شەڤ و ڕۆژان ددانیت و دزانیت، دزانیت هوین نەشێن هەمی وەختێت شەڤێ ڕابن، ژ بەر هندێ ل هەوە ناگریت، و هەر وەختێ هوین ڕابوون كا هوین چەند دشێن هند بخوینن (هند نڤێژان بكەن)، دزانیت هندەك ژ هەوە دێ نەساخ بن، و هندەك ژ هەوە دێ وەغەران كەن ژ بۆ ڕزقێ خۆ پەیدا بكەن، و هندەك ژ هەوە د ڕێكا خودێدا دێ جیهادێ كەن، و قورئانێ هند بخوینن [د نڤێژێدا] هندی هەوە پێ چێ ببیت، و نڤێژێت خۆ بكەن و بارا خودێ ژ مالێ خۆ بدەن، و خێرێ‌ د ڕێكا خودێدا بكەن، هەر خێرەكا هوین بۆ خۆ بكەن هوین دێ ل دەڤ خودایێ خۆ چێتر و ب خێرتر بینن، ژ خودێ بخوازن ل گونەهێت هەوە ببۆریت، بێ گۆمان هەر خودێیە گونەهـ ژێبەر و دلۆڤان."}]},{"id":74,"verses":[{"id":1,"translation":"1. هەی كەسێ تە جلكێت خۆ ب سەر خۆ دادایین."},{"id":2,"translation":"2. ڕابە و كارێ خۆ بكە و خۆ بەرهەڤ بكە، و خەلكی ئاگەهدار بكە."},{"id":3,"translation":"3. و خودایێ خۆ ب تنێ، مەزن بكە [مەزناتییێ‌ ب بال كەسێ دیڤە لێ نەدە، بەس خودێ یێ‌ مەزنە]."},{"id":4,"translation":"4. و جلكێت خۆ بژوین بكە ژ پیساتییێ‌ (ئانكو دلێ خۆ پاقژ بكە)."},{"id":5,"translation":"5. و خۆ ژ بوت پەرێسییێ‌ دویر بێخە."},{"id":6,"translation":"6. و قەنجییێ نەكە منەت ل سەر كەسێ، و قەنجییێ ب ئنیەتا هندێ نەكە زێدەتر بۆ تە بێتە شوینێ."},{"id":7,"translation":"7. ژبۆ خودایێ خۆ، بێنا خۆ ل سەر ئیزا و نەخۆشییێ فرەهـ بكە."},{"id":8,"translation":"8. و ڕۆژا پف ل بۆقێ دئێتە دان."},{"id":9,"translation":"9. هنگی ڕۆژەكا گران و نەخۆشە."},{"id":10,"translation":"10. ل سەر گاوران نەیا ب ساناهییە."},{"id":11,"translation":"11. ژ من و وی ڤەبە، (وەلیدێ‌ كورێ‌ موغیرەیی) یێ من ئەو دایی و ئەو ب تنێ."},{"id":12,"translation":"12. و پاشی من كرییە خودان ملك و مالەكێ بەرفرەهـ."},{"id":13,"translation":"13. و من هند كوڕ دایینێ، ل دۆر خڕ ببن و هەردەم د گەل بن."},{"id":14,"translation":"14. و من دنیاداری بۆ سڤك و خۆش كری."},{"id":15,"translation":"15. پشتی ڤێ هەمیێ، چاڤێ وی لێیە ئەز هەر بۆ زێدە بكەم."},{"id":16,"translation":"16. نەخێر ئەز چویێ دی نادەمێ، نەخێر ئەو بۆ ڤێ قورئانێ گەلەكێ مەژی هشك و سەرڕەق بوو."},{"id":17,"translation":"17. ئەز دێ چاما ڕەش ئینمە سەرێ وی."},{"id":18,"translation":"18. وی هزرەك بر، ئێك ئینا، ڤیا تشتەكی د دەرهەقێ قورئانێدا بێژیت."},{"id":19,"translation":"19. خودێ كوشتی چ گۆت؟."},{"id":20,"translation":"20. جارەكا دی خودێ كوشتی چ گۆت، و چاوا گۆت؟"},{"id":21,"translation":"21. جارەكا دی دا هزرا خۆ."},{"id":22,"translation":"22. پاشی ناڤچاڤێت خۆ كرنە گرێ‌، و خۆ گەلەك تەحل و ترش كر."},{"id":23,"translation":"23. پاشی پشت دا باوەرییێ، و خۆ ژ هەقییێ و ڕاستییێ مەزنتر دیت."},{"id":24,"translation":"24. گۆت: هەبیت نەبیت ئەڤە سێرەیەكە ژ بەرێ وەرە، دەست بۆ دەست دئێتە ڤەگوهاستن."},{"id":25,"translation":"25. هەبیت نەبیت ئەڤە گۆتنا مرۆڤانە [نەگۆتنا خودێیە]."},{"id":26,"translation":"26. دێ وی ئاڤێژنە د ئاگرەكێ سنجریدا."},{"id":27,"translation":"27. تو دزانی ئەو ئاگرێ سنجری چییە؟"},{"id":28,"translation":"28. ئاڤاهی د چو ناهێلیت."},{"id":29,"translation":"29. ژ دویر یا دیارە بۆ مرۆڤان."},{"id":30,"translation":"30. نۆزدە زێرەڤان ل سەر د ڕاوەستاینە."},{"id":31,"translation":"31. و مە زێرەڤانێت ئاگرێ دۆژەهێ ژ ملیاكەتان پێڤەتر چێ نەكرینە، و مە هەژمارا وان ژ بەر هندێ یا كرییە هندە دا بێ باوەران بجەڕبینین، و دا خودان كتێب (جوهی و فەلە) پشت ڕاست ببن كو ئەڤ قورئانە یا ژ نك خودێ هاتی، و دا باوەرییا خودان باوەران پتر لێ بێت، و دا خودان كتێب و خودان باوەر ب گۆمان نەكەڤن (ل هەژمارا وان)، و دا ئەوێت دلێ وان گۆمان و دوڕوییاتی تێدا و گاور بێژن: خودێ چ مەخسەد ب دیاركرنا ڤێ هەژمارێ هەیە، هۆسا یێ خودێ بڤێت گومڕا دكەت و یێ بڤێت ڕاستەڕێ دكەت، و كەس نوزانیت كا خودایێ تە چەند لەشكەر هەیە و كا چنە، و ئەڤ ئاگرە (دۆژەهە) ژ دەرس و چامەیان پێڤەتر نینە بۆ مرۆڤان."},{"id":32,"translation":"32. نە‌و بلا ل خۆ بزڤڕن، سویند ب هەیڤێ."},{"id":33,"translation":"33. و سویند ب شەڤێ دەمێ ب تارییا خۆڤە دچیت."},{"id":34,"translation":"34. و سویند ب سپێدەیێ دەمێ ب ڕۆناهییا خۆڤە دئێت."},{"id":35,"translation":"35. بێ گۆمان ئەڤ دۆژەهە ئیزا و ئاتافەكا مەزنە، چاوا ژێ‌ ناترسن و تڕانەیان پێ دكەن."},{"id":36,"translation":"36. ئەڤ ئاگرە ئاگەهداركرنە بۆ مرۆڤان، دا گوهدارییا فەرمانێت خودێ بكەن."},{"id":37,"translation":"37. بۆ یێ بڤێت بێتە پێش ب كرنا خێرێ و باشییێ‌، یان ڤەمینیت ب كرنا گونەهان."},{"id":38,"translation":"38. هەر كەسەك د گەرەوا كارێ خۆدایە و پێڤە گرێدایییە [ژێ دەرناكەڤیت هەتا مافێت ل سەر، ژێ نەئێنە ستاندن]."},{"id":39,"translation":"39. ئەو تێ نەبن ئەوێت كتێبا خۆ ب دەستێ ڕاستێ وەردگرن."},{"id":40,"translation":"40. د بەحەشتاندا پسیارا ئێك و دو دكەن."},{"id":41,"translation":"41. ژ حالێ گونەهكاران."},{"id":42,"translation":"42. [دبێژنە گونەهكاران]: چ هوین كرنە د [ڤێ] دۆژەهێدا."},{"id":43,"translation":"43. [گونەهكار] دێ بێژن: د دنیایێدا مە نڤێژ بۆ خودایێ خۆ نەدكرن."},{"id":44,"translation":"44. و مە نان نەددا فەقیر و ژاران."},{"id":45,"translation":"45. مە ژی وەكی خەلكی خۆ دهاڤێتە هەمی كاران، چ باش چ خراب."},{"id":46,"translation":"46. و مە د دنیایێدا باوەری ب ڕۆژا جزادانێ نەدئینا."},{"id":47,"translation":"47. ئەم د هۆسا بوویین ، هەتا مرن ب سەر مەدا هاتی."},{"id":48,"translation":"48. مەهدەرا مەهدەرچییان، چو مفایی ناگەهینیتە وان."},{"id":49,"translation":"49. بۆچی پشتا خۆ ددەنە قورئانێ و گوهێ خۆ نادەنێ."},{"id":50,"translation":"50. دێ بێژی كەرێت ڕاتەقیایینە."},{"id":51,"translation":"51. ژ شێرەكی یێت ڕەڤین."},{"id":52,"translation":"52. بەلێ هەر ئێكی ژ وان، دڤیا بۆ وی ژی كتێبەك هاتبایە، هەروەكی بۆ پێغەمبەری هاتی."},{"id":53,"translation":"53. نەخێر بلا ل وێ هیڤییێ‌ نەبن، بەلێ ب ڕاستی وان باوەری ب ڕۆژا قیامەتێ نینە و ژێ ناترسن."},{"id":54,"translation":"54. نەخێر وەنینە وەكی ئەو د ڕاستا قورئانێدا دبێژن، قورئان ئاخڤتنا خودێیە، و بیرئینان و شیرەتە."},{"id":55,"translation":"55. و یێ بڤێت دێ باوەرییێ پێ ئینیت، و بۆ خۆ شیرەتان ژێ وەرگریت."},{"id":56,"translation":"56. و بەس ئەو دێ بۆ خۆ شیرەتان ژێ وەرگریت یێ خودێ بۆ ڤیایی، و هەر خودێیە خودانێ‌ پارێزكارییێ و خودانێ‌ گونەهـ ژێبرنێ."}]},{"id":75,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویندێ‌ ب ڕۆژا ڕابوونێ‌ و دویماهییێ‌ دخۆم."},{"id":2,"translation":"2. و سویند ب نەفسا خێرخواز و زێدە لۆمەكاری خۆ [لۆمەی خۆ دكەت ل سەر خەلەتیێ، كا بۆچی كر، و ل سەر باشییێ كا بۆچی نەكر]."},{"id":3,"translation":"3. ئەرێ ما مرۆڤ هزر دكەت ئەم نەشێین جارەكا دی هەستیكێت وی لێك بدەین."},{"id":4,"translation":"4. بەلێ.. ئەم دشێین سەرتلێت وی ژی وەكی بەرێ چێ بكەین."},{"id":5,"translation":"5. مرۆڤی دڤێت ب ڤێ ئینكاركرنێ چو د دلێ خۆدا نەهێلیت، و ڕێكا خرابییێ ل بەر هەر یا ڤەكری بیت."},{"id":6,"translation":"6. دبێژیت كا كەنگی ڕۆژا قیامەتێ دێ ئێت."},{"id":7,"translation":"7. وەختێ چاڤ زیق دبن، ژ ترساندا نە بێن نە بچن."},{"id":8,"translation":"8. و وەختێ هەیڤ نەما، غەیری و تاری بوو."},{"id":9,"translation":"9. و وەختێ ڕۆژ و هەیڤ ڤێك دكەڤن و دگەهنە ئێك."},{"id":10,"translation":"10. ئەها هنگی مرۆڤ دێ بێژیت كیڤە بڕەڤم."},{"id":11,"translation":"11. نەخێر وی چو ڕێك نینن."},{"id":12,"translation":"12. وێ ڕۆژێ زڤڕین بۆ نك خودێیە، وێ ڕۆژێ هەمی ل دەڤ خودێ دێ ئێورن."},{"id":13,"translation":"13. وێ ڕۆژێ كار و كریارێت مرۆڤی هەمی، هویر و گر، دێ بۆ مرۆڤی ئێنە گۆتن، و مرۆڤ دێ بینیت."},{"id":14,"translation":"14. مرۆڤ ب خۆ ل سەر خۆ دێ بیتە شاهد."},{"id":15,"translation":"15. ڤێجا چەند هەجەتان ژی بگریت فایدێ‌ وی ناكەن."},{"id":16,"translation":"16. [هەی پێغەمبەر] ئەزمانێ خۆ ب لەز ل قورئانێ نەگەڕینە ژ ترسا ژ بیركرنێ."},{"id":17,"translation":"17. ب ڕاستی ل سەر مەیە ئەم ڤێ قورئانێ د سینگێ تەدا كۆم بكەین، و بێخینە سەر ئەزمانێ تە كو تو بخوینی."},{"id":18,"translation":"18. ڤێجا ئەگەر مە بۆ تە خواند، گوهێ خۆ بدە خواندنێ [و ژ بەر خواندنا وێ ئەزمانێ خۆ نەلڤلڤینە و بێ دەنگ بە، پشتی ئەم بۆ تە دخوینین پاشی بخوینە، هەروەكی بۆ تە هاتییە خواندن ئەم دێ ل سەر تە ساناهی و سڤك كەین]."},{"id":19,"translation":"19. پاشی ل سەر مەیە ئەم بۆ تە ئاشكەرا بكەین، و ڕۆنكرنا وێ نیشا تە بدەین."},{"id":20,"translation":"20. نەخێر نەكو هوین ل هاتنا ڕۆژا قیامەتێ ب شكن، بەلێ هوین ل دنیایێ ب لەزن [هوین گەلەك حەژێ دكەن]."},{"id":21,"translation":"21. وهوین و پشتا خۆ ددەنە ئاخرەتێ."},{"id":22,"translation":"22. وێ ڕۆژێ هندەك سەروچاڤ د گەش و خۆشن."},{"id":23,"translation":"23. بەرێ وان یێ ل خودایێ وان و خودایێ‌ خۆ دبینن."},{"id":24,"translation":"24. و هندەك سەروچاڤ وێ ڕۆژێ د تەحل و ترشن."},{"id":25,"translation":"25. دزانن كو ئاتافەكا مەزن دێ ب سەر واندا ئێت، و پشتێ ل وان شكێنیت."},{"id":26,"translation":"26. نەخێر وەنەكەن و ل خۆ بزڤڕن، چ گاڤا ڕوح گەهشتە قولقولكا ستۆی، و مرۆڤ كەڤتە د سەكەراتێدا."},{"id":27,"translation":"27. و خەلكێ مالا وی گۆت: كا كی هەیە دەرمانەكی یان چارەیەكێ بۆ ببینیت."},{"id":28,"translation":"28. و پشت ڕاست بوو كو مرنە، و دێ كەس و كارێت خۆ هێلیت."},{"id":29,"translation":"29. و پیێت وی تێك ئالیان."},{"id":30,"translation":"30. ئەها هنگی بەر ب خودێڤە دێ ئێنە ئاژۆتن."},{"id":31,"translation":"31. نە [وی] باوەری ب قورئانێ ئینا، و نە [وی] نڤێژ كرن."},{"id":32,"translation":"32. بەلێ درەو دانان، و پشت دا وان."},{"id":33,"translation":"33. و [نە بەس ئەڤە وی كر] پاشی قەبە چۆ مالا خۆ."},{"id":34,"translation":"34. ئیزا ل سەر ئیزایێ بۆ تە بیت [هەی بێ باوەر]."},{"id":35,"translation":"35. پاشی ل سەر ئیزایێ بۆ تە بیت [هەی بێ باوەر]."},{"id":36,"translation":"36. ئەرێ مرۆڤ هزر دكەت، هەما دێ هۆسا مینیت، بێ حساب د گەل بێتەكرن."},{"id":37,"translation":"37. ما نە چپكەكا ئاڤێ بوو، كەڤتییە د مالبچویكیدا؟."},{"id":38,"translation":"38. پاشی بوو خوینپارە، پاشی خودێ چێكر و دورستكر، دەست و پێ و چاڤ و گوه دانێ."},{"id":39,"translation":"39. و ژن و مێر هەر ژ وی چێكرن [ئانكو كچ و كوڕ ب دویڤ ئێخستن]."},{"id":40,"translation":"40. ئەرێ ما ئەوێ هوین هۆسا دایین، نەشێت مرییان ساخ بكەتەڤە؟."}]},{"id":76,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ب ڕاستی و بێ گۆمان دەمەكێ درێژ یێ ب سەر مرۆڤیدا بۆری، و ئەو نەبوو، و یێ نەنیاس بوو."},{"id":2,"translation":"2. ب ڕاستی مە مرۆڤ ژ چپكەكا ئاڤا ژن و مێران یا تێكەل یێ چێكری، دا بجەڕبینین كا پاشی دێ چ كار و كریاران كەت، و مە ب گوه و چاڤ ئێخست."},{"id":3,"translation":"3. بێ گۆمان مە ڕێك یا بۆ ڕۆنكری، ڤێجا یان دێ یێ شوكوردار بیت و نیعمەت و كەرەمێت خودێ د گەل كرین ژ بیر ناكەت، یان دێ ژ ڕێ دەركەڤیت و دێ یێ بێ نان و خوێ بیت، و ڕێكا خرابییێ دێ گریت."},{"id":4,"translation":"4. مە بۆ گاور و بێ باوەران زنجیر و قەید و ئاگرێ سنجری یێ بەرهەڤكری."},{"id":5,"translation":"5. بێ گۆمان مرۆڤێت قەنج و خودان باوەر، دێ ژ پەرداغەكا تێكەلی كافوورێ ڤەخۆن."},{"id":6,"translation":"6. ئەڤ ئاڤە كانییەكە خودێناس ژێ ڤەدخۆن، مرۆڤ د دویڤ خۆڕا ڕادكێشیت كیڤە بچیت دێ د دویڤڕا ئێت، و چاوا بڤێت دێ وەسا دەربیت."},{"id":7,"translation":"7. ئەڤ خودێناسە ئەون ئەوێت تشتێ ئێخستینە سەر خۆ ب جهـ دكەن، و ژ ڕۆژەكێ دترسن تەنگاڤی و نەخۆشییا وێ یا تەڤایییە، كەس ژێ ڤەدەر نینە."},{"id":8,"translation":"8. و ئەو خوارنا ئەو حەژێ دكەن و هەوجە، ددەنە هەژار و سێوی و دیلان."},{"id":9,"translation":"9. دبێژنە وان: ئەم ڤێ خوارنێ د ڕێیا خودێدا ددەینە هەوە، مە چو بەرانبەر ژ هەوە نەڤێت، نە خەلات و نە شوكورداری."},{"id":10,"translation":"10. ئەم ڤێ چەندێ دكەین چونكی ئەم ژ خودایێ خۆ دترسین، دا مە ژ ڕۆژەكا ترش و تەحل و گران بپارێزیت."},{"id":11,"translation":"11. ژ بەر باشیا وان، خودێ ئەو ژ نەخۆشییا وێ ڕۆژێ پاراستن، و ڕۆناهی و گەشاتی ئێخستە د سەر و چاڤێت واندا."},{"id":12,"translation":"12. و ژ بەر بێنفرەهییا وان، ب بەحەشتێ و ئارمویشی خەلاتكرن."},{"id":13,"translation":"13. سەر تەختێت نەرم و خۆش و چارچەڤكری د بەحەشتێدا پالداینە، نە گەرمێ دبینن نە سەرمایێ."},{"id":14,"translation":"14. و سیبەرا داروبارێ بەحەشتێ نێزیكی وانە، و فێقی و بەرێ وان داروباران یێ بەردەستە."},{"id":15,"translation":"15. و خزمەتكار، ئامانێت زیڤی و پەرداغێت تەنك و زەلال، ل بەر وان دگێڕن."},{"id":16,"translation":"16. ئامان ژ زیڤینە و بەس تێرا وان یا تێ‌ هەی نە كێم نە زێدە."},{"id":17,"translation":"17. و ئەڤ خودان باوەرە د بەحەشتێدا ژ پەرداغەكی ڤەدخۆن، تێكەلی زنجەبیلێیە."},{"id":18,"translation":"18. ژ كانییەكێ ڤەدخۆن دبێژنێ سەلسەبیل [ئانكو خۆش و نەرم و شرین و سڤك]."},{"id":19,"translation":"19. و هندەك خزمەتكارێت بچویك ل بەر خزمەتا وان دگەڕن، هەروهەر تێدانە، و هەروەكی خۆ دمینن، ئەگەر تو ببینی دێ بێژێ لۆلۆ و مراری یێت بەلاڤن."},{"id":20,"translation":"20. و ئەگەر تو خۆشییێت بەحەشتێ ببینی، دێ بینی ملكەكێ بەرفرەهە، و بێ حسێب خۆشینە."},{"id":21,"translation":"21. و جلكێت ب خەمل و كەسك ل بەر وانە، ژ ئارمویشێ تەنك و ستویر، و بازنێت زێری دكەنە دەستێت خۆ، و خودایێ وان ڤەخوارنەكا زەلال و پاقژ دێ دەتە وان."},{"id":22,"translation":"22. [خودایێ مەزن دێ بێژتە وان]: ئەها ئەڤە خەلاتێ بزاڤا هەوەیە، مە بزاڤا هەوە قەبویل كر و مە خەلات كر."},{"id":23,"translation":"23. مە قورئان پیچ پیچە بۆ تە یا هنارتی."},{"id":24,"translation":"24. ڤێجا بێنا خۆ ل سەر گەهاندنا حوكمێ خودێ فرەهـ بكە، و گوهدارییا چو گونەهكار و بێ باوەران ژ وان نەكە."},{"id":25,"translation":"25. و بەردەوام ناڤێ خودێ بینە، سپێدە و ئێڤاران."},{"id":26,"translation":"26. و ب شەڤ نڤێژان بكە و شەڤا خۆ ب نڤێژان ساخ بكە."},{"id":27,"translation":"27. ئەڤ گاور و موشركە گەلەك حەژ دنیایێ دكەن، و پشتا خۆ ددەنە ڕۆژەكا گران [كو ئاخرەتە]."},{"id":28,"translation":"28. مە ئەو یێت [ژ چونەیییێ‌] چێكرین، و مە ئەندامێت وان یێت موكومكرین، و ئەگەر مە بڤێت دێ وان ب هندەكێت ژ وان چێتر گوهۆڕین."},{"id":29,"translation":"29. ئەڤە شیرەت و بیرئینانە، و یێ باشیا خۆ بڤێت، بلا ڕێكا خودایێ خۆ بگریت."},{"id":30,"translation":"30. و هوین نەشێن چو بكەن ئەگەر خودێ حەز نەكەت، ب ڕاستی خودێ یێ زانا و كاربنەجهە."},{"id":31,"translation":"31. یێ وی بڤێت دێ ب بەر دلۆڤانییا خۆ ئێخیت، و بۆ گونەهكاران ئیزا و نەخۆشییەكا دژوار یا بەرهەڤكری."}]},{"id":77,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب بایێ ل دویڤ ئێك دئێت."},{"id":2,"translation":"2. و سویند ب هوڕەبایێ هوڕ."},{"id":3,"translation":"3. و سویند ب وان ملیاكەتێت عەوران بەلاڤ دكەن."},{"id":4,"translation":"4. و سویند ب وان ملیاكەتێت فەرمانێت خودێ دئینن، دا ڕاستی و نەڕاستی ژێك بێنە ڤاڤارتن."},{"id":5,"translation":"5. و سویند ب وان ملیاكەتێت وەحیا خودێ بۆ پێغەمبەران دئینن."},{"id":6,"translation":"6. دا خەلكی هەجەتبڕ بكەن، یان دا خەلكی بترسینن."},{"id":7,"translation":"7. ئەو تشتێ سۆز و پەیمان بۆ هەوە پێ دئێتە دان دێ هەر ئێت."},{"id":8,"translation":"8. گاڤا ستێر ڕژیان و ڕۆناهی وان نەما."},{"id":9,"translation":"9. و گاڤا ئەسمان كەلشت و دەرزی."},{"id":10,"translation":"10. و گاڤا چیا ژ بن دچن و هویرهویر دبن."},{"id":11,"translation":"11. و گاڤا وەخت بۆ پێغەمبەران هاتە دەستنیشانكرن بۆ حوكمكرنێ."},{"id":12,"translation":"12. بۆ كیژ ڕۆژێ هاتییە پاشئێخستن؟."},{"id":13,"translation":"13. بۆ وێ ڕۆژێ ئەوا حساب تێدا د ناڤبەرا خەلكیدا دئێتەكرن كو ڕۆژا قیامەتێیە."},{"id":14,"translation":"14. ما تو چ دزانی، ئەو چ ڕۆژە."},{"id":15,"translation":"15. وێ ڕۆژێ نەخۆشی و ئیزا بۆ بێ باوەرانە."},{"id":16,"translation":"16. ما مە پێشییێت وان یێت گونەهكار د هیلاك نەبرن."},{"id":17,"translation":"17. پاشی ما مە گونەهكارێت پشتی وان ژی، نەدانە دویڤ."},{"id":18,"translation":"18. ئەها ئەم ڤێ ب سەرێ خرابكاران دئینین."},{"id":19,"translation":"19. وێ ڕۆژێ نەخۆشی و ئیزا بۆ بێ باوەران بیت."},{"id":20,"translation":"20. ما مە هوین ژ ئاڤەكا بێ بها چێ نەكرینە؟."},{"id":21,"translation":"21. و مە ئەڤ ئاڤە كرە د جهەكێ موكومدا [كو مالبچویكە]."},{"id":22,"translation":"22. هەتا وەختەكێ دیاركری."},{"id":23,"translation":"23. و مە شیا وی چێ كەین، و ئەم چ خۆش خودان شیانین."},{"id":24,"translation":"24. وێ ڕۆژێ نەخۆشی و ئیزا بۆ بێ باوەران بیت."},{"id":25,"translation":"25. ما مە ئەرد بۆ هەوە نەكرییە مرۆڤ هلگر."},{"id":26,"translation":"26. ساخان ل سەر ڕوییێ خۆ ڕادكەت، و مرییان د زكێ خۆدا ڤەدشێریت."},{"id":27,"translation":"27. و مە چیایێت بلند تێدا یێت چێكرین، و مە ئاڤەكا شرین و خۆش یا دایییە هەوە."},{"id":28,"translation":"28. وێ ڕۆژێ نەخۆشی و ئیزا بۆ بێ باوەران بیت."},{"id":29,"translation":"29. دێ بەر ب وێڤە هەڕن، یا هەوە باوەری پێ نەدئینا و درەو ددانا."},{"id":30,"translation":"30. دێ هەڕنە بەر سیبەرا دویكێلا سێ چەق."},{"id":31,"translation":"31. ئەو سیبەرا نە هەوە ژ گەرمێ دپارێزیت، و نە ژ گورییا ئاگرێ دۆژەهێ."},{"id":32,"translation":"32. وی ئاگری هندە چریسك ژێ دچن، تەمەتی ئاڤاهییێت مەزنن."},{"id":33,"translation":"33. ئەو چریسك دبنە دویڤەڕێزك، دێ بێژی حێشترێت سۆرن كەڤتینە پشت ئێك."},{"id":34,"translation":"34. وێ ڕۆژێ نەخۆشی و ئیزا بۆ بێ باوەران بیت."},{"id":35,"translation":"35. ئەڤە ڕۆژەكە كەسێ چو ئاخڤتن نینە."},{"id":36,"translation":"36. و دەستویری ژی بۆ وان نائێتە دان هەجەتان بگرن."},{"id":37,"translation":"37. وێ ڕۆژێ نەخۆشی و ئیزا بۆ بێ باوەران بیت."},{"id":38,"translation":"38. ئەڤە ڕۆژا ژێكڤەكرنێیە، مە هوین د گەل یێت بەری هەوە، یێت كۆمكرین."},{"id":39,"translation":"39. هەكە هەوە فند و فێلەك هەبیت بكەن."},{"id":40,"translation":"40. وێ ڕۆژێ نەخۆشی و ئیزا بۆ بێ باوەران بیت."},{"id":41,"translation":"41. هندی خودێترسن یێت د بن سها باغ و بیستانان، و یێت د ناڤ كانیاندا."},{"id":42,"translation":"42. و یێت د ناڤ وی فێقیدا ئەوێ ل دویڤ دلێ وان."},{"id":43,"translation":"43. بخۆن و ڤەخۆن، هەوە نۆشی جان بیت، ژ بەر وان كار و كریارێت هەوە كرین."},{"id":44,"translation":"44. ئەها هۆسا، ئەم قەنجیخواز و قەنجیكەر و خۆشمرۆڤان خەلات دكەین."},{"id":45,"translation":"45. وێ ڕۆژێ نەخۆشی و ئیزا بۆ بێ باوەران بیت."},{"id":46,"translation":"46. د دنیایێدا بخۆن و پیچەكێ كەیفێ بكەن، هوین خرابكار و گونەهكارن."},{"id":47,"translation":"47. وێ ڕۆژێ نەخۆشی و ئیزا بۆ بێ باوەران بیت."},{"id":48,"translation":"48. و ئەگەر گۆتە وان نڤێژان بكەن، نڤێژان ناكەن."},{"id":49,"translation":"49. وێ ڕۆژێ نەخۆشی و ئیزا بۆ بێ باوەران بیت."},{"id":50,"translation":"50. ئەرێ ئەو پشتی قورئانێ، دێ باوەر ژ چ گۆتنێ كەن؟!."}]},{"id":78,"verses":[{"id":1,"translation":"1. خەلكێ مەكەهێ پسیارا چ ژ ئێك و دو دكەن؟ [پاشی هەر سۆرەتێ بەرسڤ داڤە، چونكی پسیار نەبۆ هندێیە دا ئەو بەرسڤێ بدەن، بەلكی بۆ دیاركرنا حێبەتیبوونا حالێ وان بوو، و ئەو كراسێ وان خۆ كرییە تێدا]."},{"id":2,"translation":"2. پسیارا بەحس و خەبەر و سالۆخێ مەزن كو ڕۆژا قیامەتێیە ژ ئێك و دو دكەن."},{"id":3,"translation":"3. ئەو ڕۆژا ئەو تێدا دودل."},{"id":4,"translation":"4. نەخێر دێ زانن، بلا دودل نەبن."},{"id":5,"translation":"5. دیسا نەخێر دێ زانن، دەمێ ب چاڤێ سەرێ خۆ وێ ڕاستیا ئەو تێدا دودل، دبینن."},{"id":6,"translation":"6. [چاوا هوین باوەرییێ نائینن كو دێ جارەكا دی ساخ بن و ژ گۆڕان ڕابنەڤە، و ڕەخ و ڕویێت هەوە هەمی نیشان و بەلگەنە] ما مە ئەرد بۆ هەوە و ژینا هەوە و جانەوەرێت هەوە، خۆش نەكرییە و ڕانەئێخستییە و بەرهەڤ نەكرییە."},{"id":7,"translation":"7. و ما مە چیا نەكرینە سنگ [بۆ ڕاگرتنا ئەردی، دا نەهێت و بچیت، دا نەلڤلڤیت، و دا ب چو ڕەخان نەكەڤیت، و هەكە ئەڤ چیایە نەبانە ئەرد نەدڕاوەستیا، و دا هەر یێ هەژهەژۆك بیت]."},{"id":8,"translation":"8. و ما مە هوین نەكرینە ژن و مێر."},{"id":9,"translation":"9. و ما مە خەو (نڤستن) بۆ هەوە نەكرییە ڤەهەسیان [بۆ نەهێلانا وێ وەستیانا هوین د بزاڤا خۆ یا ڕۆژانەدا دبینن، و جارەكا دی دزڤڕنەڤە سەر بزاڤا خۆ]."},{"id":10,"translation":"10. و ما مە شەڤ بۆ هەوە نەكرییە پەردە و كراس."},{"id":11,"translation":"11. و ما مە ڕۆژ بۆ هەوە نەكرییە دەمێ بزاڤا ژینێ."},{"id":12,"translation":"12. و ما مە حەفت ئەسمانێت ب هێز د سەر هەوەدا ئاڤانەكرینە."},{"id":13,"translation":"13. و ما مە چرایەكێ گەش بۆ هەوە چێ نەكرییە."},{"id":14,"translation":"14. و ما مە بۆ هەوە ئاڤ و بارانەكا بۆش ژ عەوران دانەڕێتییە [و پاشی خودێ تەعالا سوود و مفایێت بارانێ ئاشكەرا كرن و گۆت:]"},{"id":15,"translation":"15. دا ئەم دان و دەرامەت و شینكاتی پێ‌ بدەین."},{"id":16,"translation":"16. و دا باخچەیێت تژی داروبار، پێ بدەین."},{"id":17,"translation":"17. بێ گۆمان ئەو ڕۆژا ئەو تێدا دودل كو ڕۆژا جوداكرنا قەنجی و خرابییێیە، ڕۆژا كۆمبوون و ژێك ڤاڤارتنێ، یا د ڕێ و پێشییا هەمی چێكریاندا و هەر دێ ئێت."},{"id":18,"translation":"18. ڕۆژا پف ل شاخكی دئێتە دان، ڤێجا هوین پێل پێل دئێن."},{"id":19,"translation":"19. و ئەسمان وێ ڕۆژێ ڤەبوون و بوونە دەرگەهـ."},{"id":20,"translation":"20. و چیا هەژیان و بوونە لەیلان."},{"id":21,"translation":"21. ب ڕاستی [وێ ڕۆژێ] دۆژەهـ ل هیڤییا بێ باوەرانە."},{"id":22,"translation":"22. جهە و دویماهیكە بۆ زێدە خرابكاران."},{"id":23,"translation":"23. كو هەروهەر دێ تێدا مینن."},{"id":24,"translation":"24. تێدا تام ناكەنە هینكاتییێ‌ و ڤەخوارنا تەزی."},{"id":25,"translation":"25. ئاڤا شاریای و كێم و زۆخ تێ‌ نەبیت."},{"id":26,"translation":"26. ئەڤ جزایە ل دویڤ كریارێت وایە."},{"id":27,"translation":"27. د دنیایێدا وان چو بۆ حسابا ئاخرەتێ نەددانا."},{"id":28,"translation":"28. و باوەری ب ئایەتێت مە نەدئینان و دگۆتن درەون."},{"id":29,"translation":"29. هەمی تشت مە ب نڤێسین و هەژمار، سەركاغەز كرییە و نڤێسییە."},{"id":30,"translation":"30. دێ بخۆن ژ ئیزایێ پێڤەتر ئەم نادەینە بەر هەوە [و ژ ئیزایێ پێڤەتر ل هەوە زێدەنابیت]."},{"id":31,"translation":"31. بێ گۆمان جهێ سەرفەرازییێ بۆ پارێزكار و خودێترسانە."},{"id":32,"translation":"32. ژ باغ و هەمی ڕەنگێت تری."},{"id":33,"translation":"33. و پەریێت مەمكهلدای و سینگهلدایی و هەڤژی و یەكدەست."},{"id":34,"translation":"34. و پەرداغێت تژی مەی [كو سەرێ وان پێ نەئێشیت]."},{"id":35,"translation":"35. خەلكێ بەحەشتێ د بەحەشتێدا، ئاخڤتنێت پویچ و پەلاچ نابهیسن."},{"id":36,"translation":"36. [ئەڤە] دان و خەلاتەكێ دورست و د جهێ خۆدایە، ژ خودایێ تە."},{"id":37,"translation":"37. خودانێ ئەرد و ئەسمانان و هندی د ناڤبەرا واندا، خودایێ دلۆڤانە كەس نەشێت د بەرڕا باخڤیت."},{"id":38,"translation":"38. ڕۆژا كو جبریل و ملیاكەت ب ڕێز ڕادوەستن، و كەس نائاخڤیت مەگەر ئەو نەبیت یێ خودێ ڕێ بدەتێ، و ئاخڤتنا دورست و د جهێ خۆدا بكەت."},{"id":39,"translation":"39. ئەو ڕۆژە یا ڕاست و دورستە، ڤێجا یێ ڤیا بلا ڕێكا ڤەگەڕیانێ ب بال خودایێ خۆڤە خۆش بكەت."},{"id":40,"translation":"40. ب ڕاستی مە هوین ژ ئیزایەكا نێزیك ترساندن ڕۆژا مرۆڤ كریارێت خۆ دبینیت، و گاور دبێژیت: خۆزی ئەز هەر ئاخ بامە و ساخ نەبووبامەڤە."}]},{"id":79,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب وان ملیاكەتێت ب دژواری جانێ گاوران دكێشن. [هەر ل دەستپێكا كێشانا ڕوحێ دێ كەڤنە بەر ئیزا و نەخۆشییان، و ب توند و دژواری و بێ ڕەحم ملیاكەت جانێ وی دكێشن، دا هەمی گەهـ و بارێت وی بەر ئیزا ببن]."},{"id":2,"translation":"2. و سویند ب وان ملیاكەتێت ب ڕەحەتی و نەرمی جانێ خودان باوەران دكێشن [دەمێ مرۆڤێ چاك و باوەریدار دكەڤتە د سەكەراتێدا، ملیاكەت ڕەحمێ پێ دبەن و نەرم و ڕەحەت جانێ وی دكێشن، دا نەئێشیت، و دا بزانیت كو ئەو یێ ل سەر وەغەرەكا خۆش، و دێ بەر ب ژینەكا خۆشتر چیت]."},{"id":3,"translation":"3. و سویند ب وان ملیاكەتێت فەرمانێت خودێ ب لەز دئیننە خوارێ."},{"id":4,"translation":"4. و سویند ب وان ملیاكەتێت بەرەبەزینكێ ب جانان دكەن، بۆ جهێ وان یێ دویماهییێ."},{"id":5,"translation":"5. و سویند ب وان ملیاكەتێت كاروبارێ بوونێ ئانكو وجوودێ، ب فەرمانا خودێ ب سەروبەر دكەن."},{"id":6,"translation":"6. [سویند ب ڤان هەمییان] ڕۆژا ئەرد ب بارێ خۆڤە دهەژیێت [هەر دێ ئێت، دەمێ پفا ئێكێ ل شاخكی دئێتە دان هەمی تشتێ خودان ڕوح پێ دمرن]."},{"id":7,"translation":"7. د پشتڕا پفا دی ژی دئێت [كو سەرێ ڕابوونا مرۆڤانە]."},{"id":8,"translation":"8. وێ ڕۆژێ هندەك دل د پەریشان و ب ترسن."},{"id":9,"translation":"9. د چاڤ شۆڕ و ب ترسن."},{"id":10,"translation":"10. دبێژن ئەرێ پشتی مرنێ ئەم دێ ساخ بینەڤە، و دێ زڤڕینە سەر حالێ خۆ یێ ئێكێ، پشتی مرنێ."},{"id":11,"translation":"11. ئەرێ پشتی ئەم دبینە كۆمەكا هەستیكێت هەلوەریای."},{"id":12,"translation":"12. [ب تڕانەڤە و ژ نەباوەری] دبێژن: ئەگەر وەبیت و ڕاست بیت [كو ئەم جارەكا دی دێ ساخ بینەڤە، پشتی ئەم دمرین] ئەڤە زڤڕینەكا خوسارەتە."},{"id":13,"translation":"13. دویرنەئێخن ب پفا دوویێ هوین دێ ڕابنەڤە [و دێ‌ ل مەیدانا حەشرێ حازربن]."},{"id":14,"translation":"14. پشتی وێ پفێ، جهێ زكێ ئاخێ هوین دێ سەر ئاخ بن."},{"id":15,"translation":"15. ما تە های ژ سوحبەتا مووسایی نەبوویییە؟."},{"id":16,"translation":"16. دەمێ خودێ ل نهالا پیرۆز (طوی) ل چیایێ (سینا) گازی كریێ."},{"id":17,"translation":"17. گۆتیێ: هەڕە دەڤ فیرعەونی، گەلەك یێ‌ د سەر پێ خۆدا چۆی و د ستەمێدا زێدە یێ خراب بووی."},{"id":18,"translation":"18. بێژێ: تە دل تێ هەیە ل خۆ بزڤڕی، و خۆ ژ گونەهان بشۆی."},{"id":19,"translation":"19. [بێژێ:] و ئەز دێ بەرێ تە دەمە خودایێ تە، دا تو بترسی."},{"id":20,"translation":"20. و مووسایی نەدیتییا (موعجیزەیا) مەزن نیشا دا، كو دار دبوو مار."},{"id":21,"translation":"21. فیرعەونی باوەر ژێ نەكر، و گوهدارییا خودێ نەكر."},{"id":22,"translation":"22. پاشی پشت دا باوەرییێ (ئیمانێ)، و لەز ل خرابیا مووسایی و خودان باوەران كر."},{"id":23,"translation":"23. خەلك ل خۆ كۆمكر و بانگ هلدێرا."},{"id":24,"translation":"24. گۆت: ئەز خودێ و خودانێ هەوە یێ مەزنم، و هەوە ژ من پێڤەتر چو خودێ نینن."},{"id":25,"translation":"25. ئینا خودێ ل سەر دنیایێ خەندقاند، و ل ئاخرەتێ دۆژەهـ كرە بارا وی [و خودێ ئیزایا دنیایێ و ئاخرەتێ دا بەر]."},{"id":26,"translation":"26. ب ڕاستی چیڕۆكا فیرعەونی چامە و عیبرەتە، بۆ وی یێ ژ خودێ بترسیت."},{"id":27,"translation":"27. ئەرێ ساخكرنا هەوە پشتی مرنێ ب زەحمەتترە یان چێكرنا ئەسمانی؟."},{"id":28,"translation":"28. بانێ وی بلند كر و بێ كێماسی دورست كر."},{"id":29,"translation":"29. شەڤا وی تاریكر و ڕۆژا وی ب ڕۆناهی ئێخست."},{"id":30,"translation":"30. و ئەرد پشتی هنگی ل سەر ئاوایێ هێكێ ڕاست و خۆشكر بۆ ژیانێ."},{"id":31,"translation":"31. و ئاڤ و چەرە ژێ دەرئێخست."},{"id":32,"translation":"32. و چیا بۆ كرنە سنگ، دا نەهەژیێت."},{"id":33,"translation":"33. دا هوین هەمی پێكڤە ب جانەوەرێت خۆڤە مفای ژێ وەرگرن."},{"id":34,"translation":"34. ئەگەر ئەو ڕۆژا ب ترس و سەهم هات [ڕۆژا ژ ترسا وێ، سەرێ بچویكان سپی دبیت]."},{"id":35,"translation":"35. ڕۆژا كار و كریارێت مرۆڤی دئێنە بیرا مرۆڤی."},{"id":36,"translation":"36. و ڕۆژا دۆژەهـ ل خودان چاڤان دیار دبیت."},{"id":37,"translation":"37. ڤێجا ئەو كەسێ گەلەك ستەم و زۆری كرین، د دەرهەقا خودێدا."},{"id":38,"translation":"38. و ژیانا سەر دنیایێ چێتر ڤیای ژ ژیانا ئاخرەتێ [و ژیانا دنیایێ ب سەر یا ئاخرەتێ ئێخستی]."},{"id":39,"translation":"39. ئەها دۆژەهـ جهێ وییە."},{"id":40,"translation":"40. بەلێ ئەو كەسێ ترسا ڕاوەستیانا بەرانبەری خودێ د دلیدا، و بەرێ خۆ ژ دلخواستنێ وەرگێڕای."},{"id":41,"translation":"41. بەهەشت دێ بیتە جهێ وی."},{"id":42,"translation":"42. پسیارا قیامەتێ ژ تە دكەن [هەی موحەممەد] كا كەنگی دێ ڕابیت؟!."},{"id":43,"translation":"43. ما تو چ ژێ دزانی هەتا پرسا وێ ژ تە بكەن (ئانكو تو ژی نوزانی كەنگی دێ ڕابیت)."},{"id":44,"translation":"44. بێ گۆمان دویماهییا دنیایێ و هاتنا قیامەتێ، بەس خودایێ تە دزانیت."},{"id":45,"translation":"45. كارێ تە بەس ترساندن و ئاگەهكرنا وی كەسییە یێ ژێ بترسیت."},{"id":46,"translation":"46. دەمێ ئەو دبینن، دێ هزركەن مرنا وان ژ بێنەكا سپێدەیێ یان ئێڤاری پێڤەتر نەكێشایە."}]},{"id":80,"verses":[{"id":1,"translation":"1. مڕویتا وی [پێغەمبەری] نەخۆشبوو و بەرێ خۆ ژێ وەرگێڕا [مەخسەد پێغەمبەرە، دەمێ (عبدالله)یێ كوڕێ (أم مكتوم) هاتییە دەڤ و ئەو یێ مژویل بوو ب ڕوی سپیێت قورەیشییانڤە، و دل تێ هەبوو باوەرییێ بینن، و دەعوەیا وان دكر و ژ ئاگرێ جەهنەمێ دترساندن، و د وی وەختیدا و ئەو یێ ب ڤان گرەگرانڤە مژویل، (عبدالله) هاتە دەڤ و گۆتێ: ئەو تشتێ‌ خودێ‌ نیشا تە دایی بۆ من ژی بێژە و نیشا من بدە، پێغەمبەری (سلاڤێت خودێ ل سەر بن) نەدڤیا ئاخڤتنا وی د گەل ڤان گرەگران بێتە ڤەبڕین، ژ بەر هندێ مڕویتا وی نەخۆش بوو]."},{"id":2,"translation":"2. دەمێ كۆرە (ابن أم مكتوم) هاتییە دەڤ."},{"id":3,"translation":"3. ما تو چ دزانی بەلكوو هاتبیت، خۆ ژ گونەهان بشۆت."},{"id":4,"translation":"4. یان پێڤەبچیت و مفای ژ شیرەتێت تە وەربگریت."},{"id":5,"translation":"5. و هەچیێ پشت دا باوەرییێ، و خۆ بێ‌ منەت كر و پشتا خۆ ب مالێ خۆ گەرم كر."},{"id":6,"translation":"6. تو پێڤە دمینی و بەرنادەی."},{"id":7,"translation":"7. خۆ پێڤە نەئێشینە ئەگەر باوەرییێ ب تە نەئینیت، یا تە ژی بەس ڕاگەهاندنە."},{"id":8,"translation":"8. و هەچیێ ژ ڤیان و ژ دل، هاتە دەڤ تە."},{"id":9,"translation":"9. و دلێ وی ژ خودێ ب ترس."},{"id":10,"translation":"10. تو وی ژ بیر دكەی، و دمینییە ب ئێكێ دیڤە."},{"id":11,"translation":"11. نەخێر وەنەكە، ئەڤ قەومینە و ئایەتێت د دەرهەقدا هاتین، بۆ بیرهاتن و پێڤەچۆنێنە."},{"id":12,"translation":"12. هەچیێ بڤێت دێ مفای ژێ وەرگریت و ل سەر ڕێڤەچیت."},{"id":13,"translation":"13. و ئەڤ بیرهاتن و پێڤەچۆنە، د هندەك كتێباندانە د پیرۆزن."},{"id":14,"translation":"14. [ئەو كتێب یێت] بلند و خودان ڕێز و ڕویمەت و پاقژن."},{"id":15,"translation":"15. د دەستێ هندەك ملیاكەتاندانە، ئێلچینە د ناڤبەرا پێغەمبەراندا."},{"id":16,"translation":"16. ئەو ملیاكەت یێت خودان ڕێز و ڕویمەتن، و بێ فەرمانییا (بێ ئەمرییا) خودێ ناكەن."},{"id":17,"translation":"17. وەی بۆ مرۆڤی، چەندێ بێ نان و خوێیە و چەند یێ‌ ژ ڕێ دەركەڤتییە."},{"id":18,"translation":"18. خودێ ژ چ چێكرییە [بیرا وی دئینیتە بنەتارێ وی، دا خۆ مەزن نەكەت و ب خۆ نەخڕیێت، و خۆ ل سەر سەرێ بەنیێت خودێ مەزن نەكەت]."},{"id":19,"translation":"19. ژ چپكەكێ، بێ كێماسی و ئەو یێ تەكووز چێكری."},{"id":20,"translation":"20. پاشی ڕێكا بوونێ بۆ ب ساناهی ئێخستی [و ژیان بۆ ساناهی كر و هەردو ڕێك بۆ ئاشكەراكرن، ڕێكا باشییێ و باوەرییێ و ڕێكا خرابییێ و گاورییێ، كا وی كیژ بڤێت بلا بۆ خۆ وێ بگریت]."},{"id":21,"translation":"21. پاشی مراند و بن ئاخ كر، [دا بێنا وی ب سەر ساخاندا نەئێت، و دەهبە (وحش) نەخۆن بۆ هندێ بێ بها نەبیت]."},{"id":22,"translation":"22. پاشی دەمێ خودێ ڤیا، دێ زیندی كەتەڤە."},{"id":23,"translation":"23. نەخێر د سەر ڤێ هەمیێڕا، تشتێ خودێ ژێ ڤیایی نەكر."},{"id":24,"translation":"24. بلا مرۆڤ بەرێ خۆ بدەتە خوارن و ڤەخوارنا خۆ [و هویرك هزرا خۆ تێدا بكەت، كا چاوا دبیتە خوارن و دئێتە بەر دەستێ وی]."},{"id":25,"translation":"25. مە ئاڤ ژ عەوران داڕێت."},{"id":26,"translation":"26. و مە ئەرد ب گل و گیا و شینكاتیڤە كەلاشت."},{"id":27,"translation":"27. مە دان و دەرامەت ژێ دەرئێخست [وەكی دەخلی و جەهی و برنجی، كو خوارنا سەرەكینە بۆ مرۆڤی]."},{"id":28,"translation":"28. هەروەسا تری و زەرزەوات ژی."},{"id":29,"translation":"29. و زەیتوون و دارقەسپ ژی."},{"id":30,"translation":"30. و جنیك و بیستانێت تێكڕا ژی."},{"id":31,"translation":"31. و فێقی و چەرە ژی."},{"id":32,"translation":"32. سوود و مفا بۆ هەوە و تەرش و دەوارێت هەوە."},{"id":33,"translation":"33. ڤێجا ئەگەر ڕۆژا مرۆڤی ژ گوهان دكەت (كو ڕۆژا قیامەتێیە) هات."},{"id":34,"translation":"34. ڕۆژا مرۆڤ ژ برایێ خۆ دڕەڤیت [و براتیا خۆ یا دەیبابی ژ بیر دكەت، و ژ ترساندا پشتا خۆ ددەتێ]."},{"id":35,"translation":"35. ڕۆژا مرۆڤ ژ دەیبابێت خۆ دڕەڤیت، و كەس خۆ ل كەسێ نەكەتە خودان."},{"id":36,"translation":"36. ڕۆژا مرۆڤ ژ ژن و زاڕۆكێت خۆ دڕەڤیت [ئەو ژن و عەیالێ د دنیایێدا هند حەژێ دكر، و سەرخاترا وان، سینگێ خۆ دئێخستە هەمی نەخۆشییان، ئەڤرۆ دێ ژێ ڕەڤیت]."},{"id":37,"translation":"37. هەر ئێك وێ ڕۆژێ ب خۆڤە یێ مژویلە، و حالێ وی بەسی وییە."},{"id":38,"translation":"38. وێ ڕۆژێ هندەك سەروچاڤ د گەشن."},{"id":39,"translation":"39. دەڤ ب كەنی و بەختەوەر و دلخۆشن."},{"id":40,"translation":"40. و هندەك سەروچاڤ وێ ڕۆژێ د شۆڕ و تۆزەوینە."},{"id":41,"translation":"41. ڕەشاتییێ‌ هلچنینە."},{"id":42,"translation":"42. ئەها ئەڤەنە، گاورێت ژ ڕێ دەركەڤتیێت گونەهكار."}]},{"id":81,"verses":[{"id":1,"translation":"1. دەمێ ڕۆژ دئێتە وەرپێچان و تاری دبیت، و ڕۆناهییا وێ نەمینیت [كو ئەڤە دەستپێكا خرابكرنا دنیایێیە]."},{"id":2,"translation":"2. و دەمێ ستێر هلدوەریێن و پارچە پارچە دبن، و گەشاتیا وان دچیت."},{"id":3,"translation":"3. و دەمێ چیا بەربا دبن، و ژ جهێ خۆ دەردكەڤن و پرت پرت دبن."},{"id":4,"translation":"4. و دەمێ حێشترێت ئاڤس، ژ ترسێت ڤێ ڕۆژێدا، بێ خودان دمینن [بەس ئەڤە نموونەیە بۆ ڕۆنكرن و دیاركرنا ڕەوشا ڤێ ڕۆژێ، چونكی ڕۆژا قیامەتێ چو حێشتر نینن، بەلێ ژ ترسێت ڤێ ڕۆژێدا مالێ ژ هەمییان عەزیزتر ل دەڤ عەرەبان، دێ هێلن و پاتكا خۆ دەنێ، هەلبەت ژ ترس و لەرزا ڤێ ڕۆژێ]."},{"id":5,"translation":"5. و دەمێ جانەوەرێت كویڤی و دوڕندە دئێنە كۆمكرن، ژ ترساندا كۆم دبنە سەرێك."},{"id":6,"translation":"6. و دەمێ كنارێت دەریایان دپەقن، و دەریا خۆ لێك ددەن."},{"id":7,"translation":"7. و دەمێ ڕوح جارەكا دی دزڤڕیتە سەر لەشان."},{"id":8,"translation":"8. و دەمێ كچا ب ساخی هاتییە بن ئاخكرن، دپرسیت."},{"id":9,"translation":"9. ب كیژ گونەهێ هاتییە بن ئاخكرن و هاتە كوشتن."},{"id":10,"translation":"10. و دەمێ كاغەزێت كار و كریاران دئێنە بەلاڤكرن."},{"id":11,"translation":"11. و دەمێ ئەسمان ژ جهـ دچیت و پرت و پەڕاتە دبیت."},{"id":12,"translation":"12. و دەمێ دۆژەهـ دشاریێت و دسنجریت."},{"id":13,"translation":"13. و دەمێ بەحەشت بەرهەڤ دبیت بۆ خودێناسان."},{"id":14,"translation":"14. هنگی هەر ئێك دێ زانیت، كا چ بۆ خۆ بەرهەڤكرییە."},{"id":15,"translation":"15. ئەز سویند دخۆم، ب هەمی ستێرێت ڕۆژێ بەرزە و شەڤێ دیار."},{"id":16,"translation":"16. ئەوێت د چەرخێت خۆدا دزڤڕن، و ب شەڤ دچرسن."},{"id":17,"translation":"17. ئەز سویند دخۆم، ب شەڤ دەمێ ڕۆناهییێ‌ هلدچنیت."},{"id":18,"translation":"18. ئەز سویند دخۆم ب بەرسپێدێ، دەمێ ب ڕۆناهییا خۆڤە دئێت."},{"id":19,"translation":"19. ب ڕاستی ئەڤ قورئانە ژ ئینانا جبریلێ خودان ڕێز و ڕویمەتە."},{"id":20,"translation":"20. یێ خودان هێزە، و ل دەڤ خودانێ عەرشی [كو خودێیە] جهێ خۆ هەیە."},{"id":21,"translation":"21. ملیاكەت ژێڕا گوهدارن، و ل دەڤ خودێ یێ دەستپاكە [ل سەر گەهاندنا پەیاما خودێ]."},{"id":22,"translation":"22. [گەلی خەلكێ مەكەهێ]، هەڤالێ هەوە [ئەوێ هەوە بەری نوكە هەڤالینی د گەل كری، و باش نیاسی كو موحەممەدە] نە یێ دینە."},{"id":23,"translation":"23. پێغەمبەری (سلاڤێت خودێ ل سەر بن)، جبریل ل سەر ڕەنگێ وی یێ دورست و ب ئاشكەرایی ل پەڕێ ئەسمانی دیت."},{"id":24,"translation":"24. و [موحەممەد ] یێ بێ كێماسییە ( بێ تەخسیرییە) د گەهاندنا بانگ و پەیاما خودێدا."},{"id":25,"translation":"25. و قورئان نە ئاخڤتنا شەیتانەكێ ڕەجماندییە."},{"id":26,"translation":"26. هوین دێ كیڤە چن، و چ ڕێكا ژ ڤێ ڕێكێ باشتر دێ گرن؟!."},{"id":27,"translation":"27. قورئان شیرەت و ڕۆناهییە ژ بۆ هەمی خەلكی."},{"id":28,"translation":"28. بۆ هەر كەسێ بڤێت سەرڕاست و ڕاستەڕێ ببیت."},{"id":29,"translation":"29. هوین نەشێن وێ ڕێكا ڕاست ژێ بگرن، ب هاریكارییا‏ خودێ خودایێ‌ هەمی جیهانان نەبیت، (ئانكو ئەگەر خودێ حەز نەكەت هوین نەشێن ڕێكا ڕاست بگرن)."}]},{"id":82,"verses":[{"id":1,"translation":"1. دەمێ ئەسمان دكەلشیت و دكەڤیت."},{"id":2,"translation":"2. و دەمێ ستێر دكەڤن و دپرتكن."},{"id":3,"translation":"3. و دەمێ دەریا هەمی دپەقن، و هەمی دبنە ئێك دەریا."},{"id":4,"translation":"4. و دەمێ گۆڕ سەرێك و بنێك دبن، و مرۆڤ ب سەردكەڤن و ژێ دەردكەڤن."},{"id":5,"translation":"5. هنگی هەر ئێك دێ زانیت كا چ ل پێشییا خۆ كرییە، و چ ڕێكا باش یان یا خراب ب پاش خۆڤە هێلایە."},{"id":6,"translation":"6. هەی مرۆڤۆ چ تو د سەردابری، تو ڕێكا خودێ نەگری."},{"id":7,"translation":"7. ئەو خودایێ بێ كێماسی و ڕاست و دورست تو چێكری."},{"id":8,"translation":"8. ئەو خودایێ تو د وێنەیەكێ لێكدایدا كو وی ڤیایی، تو چێكری."},{"id":9,"translation":"9. نەخێر... هوین پشتا خۆ ددەنە ڕۆژا جزادانێ، و باوەرییێ پێ نائینن و هوین درەو ددانن."},{"id":10,"translation":"10. و ب ڕاستی هندەك ملیاكەت د زێرەڤانن ل سەر نڤێسینا كار و كریارێت هەوە."},{"id":11,"translation":"11. ئەو هندە ملیاكەتێت خودان ڕێز و ڕویمەتن، هەر تشتەكێ هوین بكەن دنڤێسن."},{"id":12,"translation":"12. دزانن و دنڤێسن، یا هوین دكەن."},{"id":13,"translation":"13. هندی چاك و خودێناسن، دێ د خۆشیان و د بەهەشتێدا بن."},{"id":14,"translation":"14. و هندی گونەهكار و خرابیخوازن، دێ د ئاگرێ دۆژەهێدا بن."},{"id":15,"translation":"15. ڕۆژا جزادانێ دێ چنە تێدا."},{"id":16,"translation":"16. ب چ ڕێكان ژێ ڕزگار نابن و نەشێن ژێ برەڤن، و هەروهەر دێ تێدا بن."},{"id":17,"translation":"17. تو چ دزانی ڕۆژا جزادانێ یا چاوایە؟."},{"id":18,"translation":"18. دیسا تو چ دزانی ئەو چ ڕۆژە؟."},{"id":19,"translation":"19. ئەو ڕۆژەكە كەس مفای ناگەهینیتە كەسێ، و نەشێت بەڕەڤانییێ ژێ بكەت، و وێ ڕۆژێ فەرمان فەرمانا خودێیە و بەس."}]},{"id":83,"verses":[{"id":1,"translation":"1. وەی ئیزا و نەخۆشی، بۆ ترازی دز و پیڤان دزان."},{"id":2,"translation":"2. ئەوێت دەمێ ب پیڤان و كێشان ژ خەلكی دكڕن، ب دورستی هەقێ خۆ دخوازن."},{"id":3,"translation":"3. بەلێ ئەگەر ب كێشان و پیڤان فرۆتن، ترازییێ‌ ددزن و ب دورستی نا كێشن."},{"id":4,"translation":"4. ما ئەڤێت هەنێ هزرا ڕابوونا پشتی مرنێ ناكەن؟."},{"id":5,"translation":"5. بۆ ڕۆژەكا ب ترس و سەهم [كو ڕۆژا دویماهیێیە]."},{"id":6,"translation":"6. ڕۆژا هەمی مرۆڤ ل بەر خودێ و ل بەر فەرمانا وی ڕادوەستن."},{"id":7,"translation":"7. نەخێر وەنەكەن، هندی دەفتەرا بەدكارانە (گونەهكارانە) د تۆمارا دۆژەهیاندایە."},{"id":8,"translation":"8. تو چ دزانی ئەو تۆمارە چییە؟."},{"id":9,"translation":"9. دەفتەرەكا ب ناڤ و نیشانە."},{"id":10,"translation":"10. وەی ئیزا و نەخۆشییا وێ ڕۆژێ بۆ بێ باوەر و خودێ نەناس و گونەهكاران بیت."},{"id":11,"translation":"11. ئەوێت بێ باوەر ژ هاتنا ڕۆژا جزادانێ، و درەو ددانن."},{"id":12,"translation":"12. ئەو ب تنێ یێ‌ ژێ بێ باوەرە و درەو ددانیت، ئەوێ ستەمكار و گونەهكار بیت."},{"id":13,"translation":"13. دەمێ قورئان بۆ دئێتە خواندن، دبێژیت: ئەڤە گۆتگۆتك و ئەفسانەیێت پێشیانن."},{"id":14,"translation":"14. نەخێر وەنینە... بەلكوو گونەهێت وان دلێ وان گرتییە و كۆرە كرییە."},{"id":15,"translation":"15. نەخێر... ئەو وێ ڕۆژێ [ڕۆژا دویماهییێ‌] ژ دیتنا خودێ بێ بارن."},{"id":16,"translation":"16. پاشی ئەو دێ چنە د دۆژەهێدا و دێ ئیزای بینن."},{"id":17,"translation":"17. پاشی ملیاكەتێت دەرگەهڤان دێ بێژنە وان: ئەها ئەڤە ئەوە یا هەوە باوەری پێ نەی و درەو ددانا."},{"id":18,"translation":"18. ب ڕاستی دەفتەرا خۆش مرۆڤ و خودێناسان د جهەكێ بەحەشتێ یێ بلند دایە."},{"id":19,"translation":"19. تو چ دزانی، ئەو جهێ بلند یێ چاوایە."},{"id":20,"translation":"20. دەفتەرەكا ب ناڤ و نیشانە."},{"id":21,"translation":"21. ملیاكەتێت خودان ڕێز و ڕویمەت ل دەڤ خودێ، دێ ڤێ دەفتەرێ ئامادەكەن و ڕۆژا دویماهییێ‌ شادەیێ بۆ دەن."},{"id":22,"translation":"22. هندی خۆش مرۆڤ و خودێناسن، دێ د بەحەشتێدا بن."},{"id":23,"translation":"23. دێ ل سەر تەختێت چارچەفكری، بەرێ خۆ دەنە وێ خێرا خودێ بۆ وان بەرهەڤكری."},{"id":24,"translation":"24. دێ نیشانێت خۆشییێ‌ د ناڤ چاڤێت وانڕا بینی."},{"id":25,"translation":"25. دێ ژ مەیەكا سەرمۆر ڤەخۆن."},{"id":26,"translation":"26. دویماهییا وێ ڤەخوارنێ تاما مسكێ ددەت، بلا هەڤڕك هەڤڕكییێ‌ ئەها بۆ ڤێ بكەن."},{"id":27,"translation":"27. تێكەلێ وێ ژ كانییەكا زێدە ب قەدرە د بەحەشتێدا."},{"id":28,"translation":"28. كانییەكە خودێناس و خۆش مرۆڤ ژێ ڤەدخۆن."},{"id":29,"translation":"29. ئەوێت ژ ڕێ دەركەڤتین د دنیایێدا، بۆ خۆ ب خودان باوەران دكەنین."},{"id":30,"translation":"30. دەمێ د بەر وانڕا دبۆرین، چاڤێت خۆ ل هەڤدوو دنقاندن."},{"id":31,"translation":"31. دەمێ دزڤڕینە مال بۆ خۆ دكرنە پێ تڕانك، و خۆشی ژێ ددیتن د سوحبەتێت خۆدا."},{"id":32,"translation":"32. و ئەگەر ددیتن دگۆتن: ئەڤەنە یێت گومڕا و ڕێبەرزە."},{"id":33,"translation":"33. و ئەو ڕێدەركەڤتی نەهاتینە هنارتن كو زێرەڤانییێ ل وان بكەن."},{"id":34,"translation":"34. ئەها ئەڤرۆ (ڕۆژا قیامەتێ) خودان باوەر دێ ب بێ باوەران كەنن."},{"id":35,"translation":"35. ل سەر تەختێت چارچەفكری دێ تەماشە كەنە وان."},{"id":36,"translation":"36. دا بزانن كا گاور ل سەر گونەهێت خۆ هاتنە جزادان و یا دنیایێ بۆ وان ما!."}]},{"id":84,"verses":[{"id":1,"translation":"1. دەمێ ئەسمان پرت پرت دبیت."},{"id":2,"translation":"2. و [ئەسمانی] گوهدارییا خودایێ خۆ كر، و گوهدارییا فەرمانا خودێ ل سەر پێدڤی بوو."},{"id":3,"translation":"3. و دەمێ ئەرد ڕاست دبیت، و چو كەند و كۆر و چیا تێدا نەمینن."},{"id":4,"translation":"4. و ناڤ زكێ خۆ ژ مرییێت تێدا و هەر تشتەكێ دی، سەر ئەرد كر و چو د ناڤ خۆدا نەهێلا."},{"id":5,"translation":"5. و گوهدارییا خودایێ خۆ كر، و گوهدارییا فەرمانا خودێ ل سەر پێدڤی بوو."},{"id":6,"translation":"6. هەی مرۆڤۆ، هەر تشتەكێ تو خۆ پێڤە دوەستینی، و تو د گەل كارێ خۆ دێ چییە بەرانبەری خودایێ خۆ."},{"id":7,"translation":"7. ڤێجا هەر كەسێ دەفتەرا خۆ ب دەستێ ڕاستێ وەرگریت [ملیاكەتا دایێ و ب دەستێ ڕاستێ وەرگرت]."},{"id":8,"translation":"8. دێ حسێبەكا سڤك د گەل ئێتەكرن."},{"id":9,"translation":"9. و دێ ب دلخۆشی ب سەر كەس و كارێت خۆدا زڤڕیت."},{"id":10,"translation":"10. و ئەو كەسێ ستۆیێ وی هاتە قڕاندن، و دەفتەركا كار و كریارێت خۆ ژ پشتڤە وەرگرت [وەختێ ملیاكەت دەفتەران دئینن مرۆڤێ چاك یێ ژ خۆ پشتڕاستە و كتێبا خۆ ب دەستێ ڕاستێ وەردگریت، بەلێ گونەهكار خۆ دنیاسیت دێ قەدەمێت وی شكێن و پێستركێ گریت، و یەللا دشێت ب دەستێ چەپێ وەرگریت]."},{"id":11,"translation":"11. هنگی دێ مرنا خۆ خوازیت و نفرینان ل خۆ كەت."},{"id":12,"translation":"12. و دێ چیتە د دۆژەهێدا و ئیزایێ بینیت."},{"id":13,"translation":"13. ئەو د ناڤ كەس و كارێت خۆدا ل سەر دنیایێ یێ دلخۆش و شاد بوو."},{"id":14,"translation":"14. ئەوی هزر دكر ناچیتە بەر دەستێ خودێ، و جارەكا دی ساخ نابیتەڤە پشتی مرنێ."},{"id":15,"translation":"15. نەخێر وەنینە چونكی خودێ ئاگەهداری هەمی كار و كریارێت وی بوو."},{"id":16,"translation":"16. سویند ب سۆراتیا ڕۆژئاڤابوونێ."},{"id":17,"translation":"17. سویند ب شەڤێ، و ب هەر تشتەكێ كۆم دكەت و دجڤینیت."},{"id":18,"translation":"18. سویند ب هەیڤا چاردە شەڤی."},{"id":19,"translation":"19. هوین دێ ژ ڕەوش و پەرگالەكێ چنە د ڕەوش و پەرگالەكا دیدا."},{"id":20,"translation":"20. ڤێجا وان خێرە بۆچی ئەو باوەرییێ نائینن؟."},{"id":21,"translation":"21. دەمێ قورئان بۆ وان دئێتە خواندن ئەو گوهدارییا وێ ناكەن، و سوجدەیێ بۆ نابەن."},{"id":22,"translation":"22. نەبەس سوجدەیێ بۆ نابەن بەلكی ئەڤێت بێ باوەر، قورئانێ و ڕۆژا قیامەتێ‌ دەرەو ددانن."},{"id":23,"translation":"23. و خودێ دزانیت كا ئەو چ د دلێ خۆدا ڤەدشێرن (و كا چ د دلێ واندایە)؟"},{"id":24,"translation":"24. ڤێجا مزگینییا ئیزا و نەخۆشییەكا دژوار بدە وان.."},{"id":25,"translation":"25. ژ بلی وان ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، خەلاتەكێ بێ ڤەبڕین بۆ وان هەیە."}]},{"id":85,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب وی ئەسمانی، یێ ستێر لێ خودان جهـ و قویناخ."},{"id":2,"translation":"2. و سویند ب وێ ڕۆژا ژڤان پێ هاتییە دان (كو ڕۆژا قیامەتێیە)."},{"id":3,"translation":"3. و سویند ب وان یێت شادەیییێ ددەن، و ب وان یێت شادەیی بۆ وان دئێتە دان."},{"id":4,"translation":"4. خودانێت خەندەكێ ژ ڕەحم و دلۆڤانییا خودێ هاتنە دویرئێخستن."},{"id":5,"translation":"5. خودانێت ئاگرێ ب داردوی."},{"id":6,"translation":"6. دەمێ ئەو ل دۆر ئاگری د ڕوینشتی."},{"id":7,"translation":"7. و وان نێزیك سەرپەرشتیا ڤێ نەخۆشییێ دكر، و ددیتن كا چ ب سەرێ وان باوەرداران دهات و بەرێ خۆ ددانێ."},{"id":8,"translation":"8. ئەوان ئەڤ ئیزایە دا بەر وان ب تنێ، ژ بەر هندێ بوو چونكی وان باوەری ب خودایێ دەستهەلاتدار و هێژای سوپاسییێ‌ ئینابوو."},{"id":9,"translation":"9. ئەو خودایێ ملك و پاشاتیا ئەرد و ئەسمانان د دەستدا، و ئاگەهدار ب هەر تشتەكی."},{"id":10,"translation":"10. بێ گۆمان ئەو كەسێت خودان باوەر، چ ژن چ مێر، ئیزاداین و سۆتین، و ل خۆ نەزڤڕین، ئیزایا دۆژەهێ و ئیزایا سۆتنێ بارا وانە."},{"id":11,"translation":"11. و ئەو كەسێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین بەحەشتا گەلەك جۆ و ئاڤ د بنڕا دچن، دێ بیتە بارا وان، و ئەها ئەڤەیە سەركەڤتنا مەزن."},{"id":12,"translation":"12. ب ڕاستی ئیزادانا خودایێ تە یا دژوارە."},{"id":13,"translation":"13. ئەها ئەوە یێ مرۆڤی ژ چونەیێ چێدكەت، و ساخ دكەتەڤە [پشتی دمریت]."},{"id":14,"translation":"14. و ئەوە یێ گونەهان ژێ دبەت و دنخێڤیت، و ئەوە یێ بەندەدۆست."},{"id":15,"translation":"15. خودانێ عەرشی، خودایێ پایە بلند."},{"id":16,"translation":"16. تشتێ بڤێت، دكەت."},{"id":17,"translation":"17. ئەرێ سوحبەت و دابێشا (بەحسێ) لەشكەری گەهشتییە تە."},{"id":18,"translation":"18. فیرعەون و ‏(ثمود)‏."},{"id":19,"translation":"19. بەلێ ئەوێت باوەری نەئینایین ژ قورەیشییان، تە درەوین ددانن."},{"id":20,"translation":"20. و خودێ ئاگەهـ ژ وان هەیە، و دێ وان ژی وەكی لەشكەرێ فیرعەونی و ‏(ثمود)‏ی تێ بەت."},{"id":21,"translation":"21. نێ ئەڤە قورئانەكا مەزن و پیرۆز و پایە بلندە."},{"id":22,"translation":"22. ئەڤ قورئانە د دەپەكێ پاراستیدا نڤێسییە."}]},{"id":86,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب ئەسمانی، و وان ستێرێت ب شەڤ دەردكەڤن."},{"id":2,"translation":"2. تو چ دزانی ئەو ستێرێت ب شەڤ دەردكەڤن چنە؟."},{"id":3,"translation":"3. ئەو ستێرە یا تارییێ‌ دسومیت و هلدچنیت."},{"id":4,"translation":"4. هەر كەسەكی ملیاكەتەك دگەلە، و كار و كریارێت وی دنڤێسیت."},{"id":5,"translation":"5. بلا هەر كەسەك بڕێنتێ، كا ژ چ هاتییە چێكرن."},{"id":6,"translation":"6. نێ یێ ژ ئاڤەكا هلپەڕژی (بلقە) چێبووی."},{"id":7,"translation":"7. ئەڤ ئاڤە ژ مۆركێت پشتا مێران، و ژ هەستییێ‌ سینگێ ژنان دزێت."},{"id":8,"translation":"8. و خودایێ مەزن ل سەر ساخكرنا وی، پشتی مراندنێ، خودان شیانە."},{"id":9,"translation":"9. ڕۆژا هەمی نهینی ئاشكەرا دبن."},{"id":10,"translation":"10. وێ ڕۆژێ وی مرۆڤی چو هێز و پشتەڤان نینن."},{"id":11,"translation":"11. سویند ب وی ئەسمانێ خودان باران، و باران داڕێژ."},{"id":12,"translation":"12. و ب وی ئەردێ خودان كەلش [گل و گیا و شینكاتی دكەلێشن]."},{"id":13,"translation":"13. ئەها ئەڤ قورئانە گۆتنەكا ڤەبڕە و جوداكەرە [حەقی و نەحەقییێ‌ ژێك جودا دكەت]."},{"id":14,"translation":"14. و ئەڤ قورئانە ڕاستییە، یاری تێدا نینە."},{"id":15,"translation":"15. ب ڕاستی ئەوێت بێ باوەر بوویین ، و باوەری ب ڤێ قورئانێ نەئینایین، فندوفێلان دگێڕن."},{"id":16,"translation":"16. و من ئاگەهـ ژ وان هەیە و ئەز ژی ئویینان بۆ وان ددانم و دێ‌ فندوفێلێت وان ب سەرێ واندا دشكێنم."},{"id":17,"translation":"17. ڤێجا بێهنا خۆ ل گاوران فرەهـ بكە، و پیچەكا مۆلەتێ بدە وان، دێ بینی كا دێ چ ئینمە سەرێ وان."}]},{"id":87,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ب پاك و پاقژی ناڤێ خودایێ خۆ یێ بلند بینە."},{"id":2,"translation":"2. ئەو خودایێ هەر تشتەك چێكری، و بێ كێماسی لێكدایی و ب سەروبەر كری."},{"id":3,"translation":"3. و ئەوێ هەر تشتەك ب كێش و پیڤان كری، و ڕێ نیشادایی."},{"id":4,"translation":"4. و ئەوێ چەرە دایی و شینكری."},{"id":5,"translation":"5. پاشی سەواند (هشكر)، و كرە پویشەكێ هشك و ڕەش."},{"id":6,"translation":"6. ئەم دێ تە كەینە قورئانخوین، و تو چو ژێ ژ بیر ناكەی."},{"id":7,"translation":"7. ئەو تێ نە، یا خودێ ڤیایی، خودێ تشتێ ئاشكەرا و نەپەنی دزانیت، و ئاگەهـ ژێ هەیە."},{"id":8,"translation":"8. و ئەم دێ تە ب سەر ڕێكا سانەهی ئێخین [كو ئیسلامە]."},{"id":9,"translation":"9. خەلكی ب قورئانێ شیرەت بكە، ئەگەر بۆ خۆ مفایەكی ژ شیرەتێ وەربگرن."},{"id":10,"translation":"10. و ئەو دێ مفایی ژێ وەرگریت، یێ ژ خودێ بترسیت."},{"id":11,"translation":"11. و ئەو دێ پشتا خۆ دەتێ و گوهدارییێ لێ ناكەت، یێ ژ دل ل سەر گاورییێ."},{"id":12,"translation":"12. ئەو كەس ژدل گاور دێ چیتە د ناڤ ئاگرێ مەزندا."},{"id":13,"translation":"13. پاشی نە تێدا دمریت، دا ژێ ڕزگار ببیت، و نە ژی خۆشییێ‌ تێدا دبەت."},{"id":14,"translation":"14. ب ڕاستی ئەو كەسێ‌ سەرفەرازە یێ خۆ ژ گونەهان پاقژ بكەت ."},{"id":15,"translation":"15. و ناڤێ خودایێ خۆ ژ دل بینیت و نڤێژان بكەت."},{"id":16,"translation":"16. بەلێ هوین خۆشییێت دنیایێ، ب سەر ئاخرەتێ دئێخن و چێتر دبینن."},{"id":17,"translation":"17. و ئاخرەت چێترە و خودان مانە و ب دۆمە."},{"id":18,"translation":"18. بێ گۆمان ئەڤا بۆری، د كتێبێت بەرێدا یا هاتی، و یا هەی."},{"id":19,"translation":"19. د كتێبێت ئیبراهیم پێغەمبەر و مووسا پێغەمبەردا."}]},{"id":88,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ئەرێ سالۆخێ ڕۆژا قیامەتێ بۆ تە هات؟ [ئانكو ئەو سالۆخ بۆ تە هاتییە، كو دبێژنە ڕۆژا قیامەتێ (غاشیە) چونكی ترس و لەرزا وێ هەر گیاندارەكی دگریت]."},{"id":2,"translation":"2. وێ ڕۆژێ هندەك سەروچاڤ د ڕەزیل و ڕسوانە."},{"id":3,"translation":"3. د دنیایێدا كار و كریارێت وەسا كرینە، كو ڕۆژا قیامەتێ بۆ وان ببنە ئیزا و نەخۆشی."},{"id":4,"translation":"4. وێ ڕۆژێ ئەو دێ چنە د ئاگرەكێ شاریایدا."},{"id":5,"translation":"5. دێ ئاڤێ ژ كانییەكا كەل و گەرم، دەنە وان."},{"id":6,"translation":"6. وان چو خوارن نینە ژ بلی سترییەكێ گەنی و تەحل نەبیت."},{"id":7,"translation":"7. نە مرۆڤی قەلەو دكەت، و نە برسێ دشكێنیت."},{"id":8,"translation":"8. وێ ڕۆژێ هندەك سەروچاڤ د گەش و دلخۆشن."},{"id":9,"translation":"9. ژ كار و كریار و خەباتا خۆ، پڕ قایلن."},{"id":10,"translation":"10. د بەحەشتەكا بلند دانە."},{"id":11,"translation":"11. تو تێدا ئاخڤتنا پویچ و بێ مفا نابهیسی."},{"id":12,"translation":"12. كانیێت ئاڤ ژ بەر دچیت تێدانە."},{"id":13,"translation":"13. تەختێت بلند و بەركەڤتی تێدانە."},{"id":14,"translation":"14. هەروەسا پەرداغێت دانایی و ڕێزكری."},{"id":15,"translation":"15. و بالگەهێت ڕێزكری."},{"id":16,"translation":"16. و بەڕكێت (مەحفویرێت) ڕائێخستی تێدانە."},{"id":17,"translation":"17. ما ناڕێننە حێشترێ، كا چاوا هاتییە چێكرن؟!."},{"id":18,"translation":"18. و ما ناڕێننە ئەسمانی، كا چاوا بێ ستوین هاتییە بلندكرن؟!."},{"id":19,"translation":"19. و ما ناڕێننە چیایان، كا چاوا د ئەردیدا هاتینە چكلاندن؟!."},{"id":20,"translation":"20. و ما ناڕێننە ئەردی، كا چاوا هاتییە ڕاستكرن؟!."},{"id":21,"translation":"21. بینە بیرا وان، بەس شیرەت و بیرئینان ل سەر تەیە."},{"id":22,"translation":"22. دەستێ تە نە ل سەر سەرێ وانە، و تو ل سەر وان نەیێ سەردەست و زالی."},{"id":23,"translation":"23. ئەو تێ نەبیت یێ پشت ددەتە باوەرییێ، و گاور دبیت."},{"id":24,"translation":"24. ڤێجا خودێ دێ ئیزا و نەخۆشییا دۆژەهێ (جەهنەمێ) یا مەزن دەتە بەر وی."},{"id":25,"translation":"25. بێ گۆمان زڤڕینا وان، هەر ب بال مەڤەیە."},{"id":26,"translation":"26. پاشی جزادانا وان ژی، هەر ل سەر مەیە."}]},{"id":89,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب سپێدەیێ."},{"id":2,"translation":"2. و سویند ب دەهكێت جەژنا حاجیان (دەهكێت سەرێ ذی الحجە)."},{"id":3,"translation":"3. و سویند ب كت و جۆتێ هەر تشتەكی."},{"id":4,"translation":"4. و سویند ب شەڤێ دەمێ دچیت."},{"id":5,"translation":"5. ئەرێ ئەڤ تشتێت سویند پێ هاتییە خوارن، نە هێژا و لائقی سویند خوارنێنە؟."},{"id":6,"translation":"6. تە نەزانی كا خودایێ تە چ ب سەرێ ملەتێ هوود پێغەمبەری ئینا؟."},{"id":7,"translation":"7. ئیرەما [ئیرەم ناڤەكە بۆ عاد] خودان ستوین و پایە یان خودان هێز و بەژنوبال."},{"id":8,"translation":"8. ئەو ملەتێ وەكی وان، ب قەلافەت و خودان گەود و هێز، دئەردیدا نەهاتینە چێكرن."},{"id":9,"translation":"9. و تە نەزانی كا چ ب سەرێ ملەتێ [(صالح) پێغەمبەر] ‏(ثمود)‏ ئینا، ئەوێت بەر ل (وادی القری) دبڕین، [جهەكە دكەڤیتە د ناڤبەرا شام و حیجازێدا]؟"},{"id":10,"translation":"10. و كا چ ب سەرێ فیرعەونێ خودان لەشكەر، ئەو لەشكەرێ ب زەند و باسك و هێز، ئینا؟"},{"id":11,"translation":"11. ئەوێت گەلەك دەستدرێژی و زێدەگاڤی د گونەهێدا كرین."},{"id":12,"translation":"12. و گەلەك بێخێری و بێ شەرمی تێدا كرین."},{"id":13,"translation":"13. ڤێجا خودایێ تە ئیزا و نەخۆشییەكا دژوار، ب سەرێ واندا داڕێت."},{"id":14,"translation":"14. خودایێ تە ل بەر وان یێ ڕاوەستیایە، و هەمی كار و كریارێت وان ل بەر د ئاشكەرانە [و هەر ئێكی جزاییێ‌ وی دێ دەتێ]."},{"id":15,"translation":"15. ڤێجا دەمێ خودێ مرۆڤی ب خێر و كەرەما خۆ دجەڕبینیت، دبێژیت: [ئانكو مرۆڤ دبێژیت] خودێ دا من، و ئەڤە قەدرە بۆ من، و ئەڤ خێر و كەرەمە نائێنە بەرچاڤان و نوزانیت جەڕباندنە."},{"id":16,"translation":"16. و ئەگەر خودێ جەڕباند، ڕێكا ژینێ لێ بەرتەنگ كر، دێ بێژیت: خودێ ئەز ڕەزیل و ڕسوا كرم."},{"id":17,"translation":"17. نەخێر وەنینە [دان و نەدان، ب قەدری و نەقدریڤە، نە یا گرێدایییە]، نێ هوین ب ڕاستی قەنجی و مەردینییێ د ڕاستا سێویدا ناكەن."},{"id":18,"translation":"18. هوین ئێك و دو د بەر هاریكارییا‏ بەلنگازیڕا ناكەن."},{"id":19,"translation":"19. و هوین میراتێ حەلال و حەرام پێكڤە دخۆن [و حەقێ میراتخۆران ب دورستی نادەنێ، نەخاسمە یێ كچان]."},{"id":20,"translation":"20. و هوین گەلەك حەژ مالدارییێ ژی دكەن."},{"id":21,"translation":"21. هۆ نەكەن، دەمێ ئەرد دهەژیێت و ڕاست دبیت، و چو ل سەر نەمینیت."},{"id":22,"translation":"22. و خودێ هات بۆ جوداكرنا هەقییێ ژ نەهەقییێ، و ملیاكەت ڕێز ڕێز هاتن."},{"id":23,"translation":"23. وێ ڕۆژێ دۆژەهـ هاتە بەرهەڤكرن، ئەو ڕۆژا مرۆڤ هەمی كار و كریارێت خۆ ل پێش چاڤێت خۆ دبینیت و دئینیتە بیرا خۆ، بەلێ چو مفای ژێ نابینیت."},{"id":24,"translation":"24. دبێژیت خۆزی من تشتەك بۆ ژینا خۆ كربایە [و ژ نوی دزانیت ژیانا دورست ژیانا ئاخرەتێیە، نەیا دنیایێ ئەوا كورت]."},{"id":25,"translation":"25. وێ ڕۆژێ كەس وەكی خودێ ئیزا و نەخۆشییێ نادەتە بەر."},{"id":26,"translation":"26. و كەس وەكی خودێ وی نائێخیتە قەید و زنجیران."},{"id":27,"translation":"27. (د وێ ڕۆژێدا دێ ئێتە گۆتن:) هەی نەفسا ب باوەری و ئێمن و ڕەحەت و پشت ڕاست."},{"id":28,"translation":"28. ب بال خودایێ خۆڤە بزڤڕە، قایل و ڕازی ب بارا خۆ، سەربارێ ڕازیبوونا خودێ ژ تە."},{"id":29,"translation":"29. ڤێجا خۆ بدە د گەل بەندەیێت من."},{"id":30,"translation":"30. و هەڕە د بەحەشتا مندا."}]},{"id":90,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب ڤی باژێری [كو مەكەهە]."},{"id":2,"translation":"2. و تو یێ د ڤی باژێریدا."},{"id":3,"translation":"3. و دیسا سویند ب باب و زارۆكێت وی. [ئانكو ب ئادەمی و دویندەها وی]"},{"id":4,"translation":"4. ب ڕاستی مە مرۆڤێ چێكری ژ كەڤت و ڕەفت و نەخۆشیێ، [و د دنیایێدا باش و خراب د هەڤپشكن، د دیتنا نەخۆشی و وەستیانێدا ب كارێ تەنگاڤی و خەمخۆارنێ]."},{"id":5,"translation":"5. ئەرێ مرۆڤ هزر دكەت كو كەس نەشێتێ."},{"id":6,"translation":"6. ب شانازیڤە دبێژیت: من گەلەك مال یێ مەزاختی [و من گەلەك مال یێ هەی]."},{"id":7,"translation":"7. ما هزر دكەت كەس وی نابینیت، ئانكو یا ژ ویڤە، خودێ وی نابینیت و پسیارێ ژێ ناكەت [كا ئەو مال ژ كیڤە ئینایە، و د چ دا مەزاختییە؟!]."},{"id":8,"translation":"8. ما مە ڕوی و چاڤ نەدایینێ."},{"id":9,"translation":"9. و ما مە ئەزمانەك و دو لێڤ نەدایینێ."},{"id":10,"translation":"10. و ما مە هەردو ڕێك [یا قەنج و یا خراب] بۆ ئاشكەرا نەكرینە و نیشا نەداینە."},{"id":11,"translation":"11. بلا ژ ئاستەنگێ ببۆریت [و گەلەك مرۆڤ ژ ئاستەنگان نەبۆرین ـ ئەو ئاستەنگێت ڕێكا وان ژ سەرفەرازییێ ددا پاش ـ و ڕێكا سەرفەرازییێ نەگرتن]."},{"id":12,"translation":"12. و ما تو چ دزانی كا ئەو ئاستەنگ چییە؟"},{"id":13,"translation":"13. گەردەن ئازاكرنە."},{"id":14,"translation":"14. و ناندانە د ڕۆژا برسێدا."},{"id":15,"translation":"15. بۆ سێوییێ‌ ژ خزم و خوینا مرۆڤی."},{"id":16,"translation":"16. یان بۆ بەلنگازەكێ دەست تەنگ."},{"id":17,"translation":"17. پاشی ژ وان بیت ئەوێت باوەری ئینایین، و هەڤدوو ب بێنفرەهی و دلۆڤانییێ شیرەت دكەن."},{"id":18,"translation":"18. ئەها ئەڤەنە دلخۆش و بەختەوەر [كتێبا خۆ ب دەستێ ڕاستێ وەردگرن]."},{"id":19,"translation":"19. و ئەوێت باوەری ب قورئانێ نەئینایین، ئەون بەخت ڕەش و دل نەخۆش [كتێبا خۆ ب دەستێ چەپێ وەردگرن]."},{"id":20,"translation":"20. د ناڤ ئاگرەكێ دادایی دانە، و هەمی ڕەخێت ئاگری ل وان یێت دائێخستینە [و ب چو ڕەنگان هیڤی نینە ژێ دەركەڤن]."}]},{"id":91,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب ڕۆژێ و ڕۆناهییا وێ."},{"id":2,"translation":"2. و سویند ب هەیڤێ دەمێ دكەڤتە دویڤ (ژ بۆ ڕۆنكرنێ)."},{"id":3,"translation":"3. و سویند ب ڕۆژێ دەمێ ب ڕۆناهییا ڕۆژێ ڕۆن دبیت."},{"id":4,"translation":"4. و سویند ب شەڤێ دەمێ ڕۆناهییێ‌ هلدچنیت."},{"id":5,"translation":"5. و سویند ب ئەسمانی، و سویند ب یێ ئەسمان دانای و ڕانای."},{"id":6,"translation":"6. و سویند ب ئەردی، و یێ ئەرد بەرهەڤكری و دەشتكری بۆ ژینێ."},{"id":7,"translation":"7. و سویند ب نەفسێ، و یێ نەفس بێ كێم و كاسی چێكری و دای."},{"id":8,"translation":"8. و پاشی قەنجی و خرابی نیشا دای."},{"id":9,"translation":"9. [سویند ب ڤان هەمییان] ب ڕاستی هەر كەسێ ئەو نەفس ژ گونەهان پاقژ كر سەرفەرازە [ڕۆژا ئاخرەتێ]."},{"id":10,"translation":"10. و دیسا ب ڕاستی هەر كەسێ نەفسا خۆ ب گونەهان كێمكر و شكاند، زیانكارە [ڕۆژا ئاخرەتێ]."},{"id":11,"translation":"11. ‏(ثمود)‏ پێغەمبەرێ خۆ درەوین دانا، ژ بەر دەستدرێژی و زێدەگاڤییا خۆ د گونەهاندا."},{"id":12,"translation":"12. دەمێ یێ ژ هەمییان پیستر [و خرابتر]، ڕابوویییە سەر خۆ."},{"id":13,"translation":"13. و پاشی پێغەمبەرێ خودێ گۆتە وان: ژ حێشترا خودێ بگەڕن و مایێ خۆ د ئاڤ و ڤەخوارنا وێدا نەكەن."},{"id":14,"translation":"14. باوەری پێ نەئینان و درەوین دانا و حێشتر كوشتن، ڤێجا خودایێ وان ئیزا و نەخۆشی ب سەر واندا داڕێت، ژ بەر گونەها وان و هەمی دانە بەر [چونكی هەمی د هەڤپشك و هاریكاربوون د گونەهێدا]."},{"id":15,"translation":"15. خودێ ئەڤە ب سەرێ وان ئینا، و ژ دویماهیكا ڤێ‌ ئیزادانێ ژی نا ترسیت. [ئانكو چو ترسێ ژ پاشەڕۆژا ڤێ ئیزادانێ ژی ڕاناكەت]."}]},{"id":92,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب شەڤێ دەمێ تاریاتیا خۆ ب سەر ئەردی داددەت."},{"id":2,"translation":"2. و سویند ب ڕۆژێ دەمێ ڕۆن دبیت."},{"id":3,"translation":"3. و سویند ب وی، یێ نێر و مێ چێكرین."},{"id":4,"translation":"4. [سویند ب ڤان هەمییان] ب ڕاستی بزاڤ و خەباتا هەوە ژێك جودایە، هندەك بەر ب خرابییێیە، و هندەك بەر ب قەنجییێیە."},{"id":5,"translation":"5. ڤێجا هەر كەسێ مالێ خۆ د ڕێكا خودێدا مەزاخت، و پاشی خۆ پاراست و فەرمانا خودێ ب جهـ ئینا."},{"id":6,"translation":"6. و باوەری ب بەحەشتێ ئینا، و كار بۆ كر."},{"id":7,"translation":"7. ئەم دێ ڕێكا وی بۆ كار و كریارا باش خۆش كەین [ئەو ڕێكا بەرێ وی بدەتە سەرفەرازیێ]."},{"id":8,"translation":"8. و ئەڤە و هەر كەسێ قەلسی و چڕویكاتییێ‌ بكەت، و پاكی ب خێر و خەلاتێ خودێ نەبیت."},{"id":9,"translation":"9. و باوەری ب بەحەشتێ نەئینا، و كار بۆ نەكر و درەو دانا."},{"id":10,"translation":"10. ڤێجا ئەم دێ ڕێكا وی بۆ كار و كریارا نەباش خۆش كەین [ئەو ڕێكا بەرێ وی بدەتە زیانێ]."},{"id":11,"translation":"11. پاشی مالێ وی بەڕەڤانییێ ژێ ناكەت و چو پاكییێ‌ لێ ناكەت، دەمێ دمریت."},{"id":12,"translation":"12. ل سەر مەیە ئەم ڕێ نیشا هەوە بدەین (رێیا باش دا هوین بگرن، و ڕێیا خراب دا خۆ ژێ بدەنە پاش)."},{"id":13,"translation":"13. و هەر تشتەكێ د دنیایێ و ئاخرەتێدا، د بن دەستێ مەڤەیە و یێ مەیە."},{"id":14,"translation":"14. ڤێجا مە هوین ژ ئاگرەكێ شاریای ترساندن."},{"id":15,"translation":"15. ئاگرەكە ژ سەرگوم و ڕێبەرزە و گاوران پێڤەتر كەس ناچیتە تێدا."},{"id":16,"translation":"16. ئەو كەسێ باوەری ب هەقییێ نەئینایی، و درەو دانای و پشت دایییە باوەرییێ."},{"id":17,"translation":"17. و هەر كەسێ خۆ دویری سەرگومی و ڕێبەرزەیی و گاورییێ بگریت، دێ دویری ڤی ئاگری بیت."},{"id":18,"translation":"18. ئەو كەسێ مالێ خۆ د ڕێكا خودێدا دمەزێخیت، و دڤێت ژ گونەهان پاقژ ببیت."},{"id":19,"translation":"19. و كەسێ ژی چو منەت ل سەر نینن، دا بۆ ب بەر بێخیت."},{"id":20,"translation":"20. ژ بۆ ڤیان و ڕازیبوونا خودێ نەبیت، وەناكەت."},{"id":21,"translation":"21. پاشی ئەو مرۆڤ دێ قایل و دلخۆش بیت، ب خەلاتێ خودێ."}]},{"id":93,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب تێشتەگەهێ‌."},{"id":2,"translation":"2. و سویند ب شەڤێ‌، دەمێ‌ هەمی گیاندار تێدا ڤەدهەسن، و بێنا خۆ ڤەدكەن."},{"id":3,"translation":"3. خودێ‌ پشتا خۆ نەدایییە تە، و كەرب ژ تە ڕانەكرییە."},{"id":4,"translation":"4. دویماهی بۆ تە ژ پێشییێ‌ چێترە [ئەڤە مزگینییە بۆ بەردەوامیا پێغەمبەرینیێ]."},{"id":5,"translation":"5. ڤێجا خودێ دێ هندێ دەتە تە، هەتا تو پێ قایل دبی."},{"id":6,"translation":"6. ما تو سێوی نەدیتی، و تو ڤەحەواندی."},{"id":7,"translation":"7. و ما تو شەپرزە نەدیتی، و ڕێ نیشا تە دا."},{"id":8,"translation":"8. و ما تو دەستكورت نەدیتی، و تو بێ منەت كری."},{"id":9,"translation":"9. ڤێجا تو ژی، سێوی ڕسوا نەكە و نەئێشینە."},{"id":10,"translation":"10. و خواستەكی (و خوازخازوكی) پاشڤە نەبە."},{"id":11,"translation":"11. و تو هەر بەحس و دابێشا خێر و كەرەما خودایێ خۆ بكە، و پێ باخڤە و د جهێ وێ یێ پێدڤیدا ب كاربینە."}]},{"id":94,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ما مە سینگێ تە فرەهـ نەكرییە."},{"id":2,"translation":"2. و ما مە بارێ تە سڤك نەكرییە."},{"id":3,"translation":"3. ئەو بارێ پشتا تە ئێخستییە بەر تە."},{"id":4,"translation":"4. و ما مە ناڤ و دەنگێ تە بلند نەكرییە."},{"id":5,"translation":"5. ب ڕاستی هەر تەنگاڤییەكێ بەرفرەهییەك ل دویڤە."},{"id":6,"translation":"6. جارەكا دی، ب ڕاستی هەر تەنگاڤییەكێ بەرفرەهییەك ل دویڤە."},{"id":7,"translation":"7. ڤێجا هەر دەمێ تو ژ كارەكی ڤەبووی، ژ دل دەست ب كارەكێ دی بكە."},{"id":8,"translation":"8. و بلا هەر خودێ داخوازا تە بیت."}]},{"id":95,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب وی جهێ تێر هەژیر، و ب وی جهێ تێر زەیتوون [دو جهـ بوون ئێك ل شامێ بوو، و ئێك ل قودسێ]."},{"id":2,"translation":"2. و سویند ب چیایێ (طور)ی سینا، ئەوێ خودێ ل سەر، د گەل مووسایی ئاخڤتی."},{"id":3,"translation":"3. و سویند ب ڤی باژێرێ ئێمن و تەنا، كو مەكەهە."},{"id":4,"translation":"4. [سویند ب ڤان هەمییان] ب ڕاستی مە مرۆڤ ل سەر باشترین ڕەنگ و وێنە دورستكرینە و چێكرینە."},{"id":5,"translation":"5. پشتی هنگی مە ئێخستە د پەییسكا ژ هەمییان نزمتردا [نزمترین جهـ]."},{"id":6,"translation":"6. ئەو تێ نەبن (ژ بلی وان) یێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت باش كرین، ئەوان خەلاتەكێ بێ ڤەبڕین یێ هەی."},{"id":7,"translation":"7. ڤێجا [هەی مرۆڤ] ئەو چییە تە ژ ڕۆژا جزادانێ بێ باوەر دكەت، و وەل تە دكەت تو درەو بدانی."},{"id":8,"translation":"8. باشە ما خودێ، نە موكومترین فەرمانڕەوا و خوندكارە."}]},{"id":96,"verses":[{"id":1,"translation":"1. بخوینە ب ناڤێ خودایێ خۆ، یێ هەر تشتەك چێكری."},{"id":2,"translation":"2. ئەو خودایێ مرۆڤ ژ خوینپارەیی چێكری."},{"id":3,"translation":"3. بخوینە خودایێ تە، ژ هەر كەسەكێ بەخشندەتر و كەرەمدارترە."},{"id":4,"translation":"4. ئەو خودایێ مرۆڤ ب ڕێكا قەلەمی ( خامە و پێنووسی) فێری نڤێسین و زانستێ كری."},{"id":5,"translation":"5. مرۆڤ فێری وی تشتی كرییە، یێ مرۆڤ ژێ بێ ئاگەهـ."},{"id":6,"translation":"6. نەخێر بلا كەرەمێت خودێ ژ بیر نەكەن، ب ڕاستی مرۆڤ د سەردا دچیت و ژ ڕێ دەردكەڤیت."},{"id":7,"translation":"7. دەمێ خۆ دەولەمەند و بێ منەت دبینیت."},{"id":8,"translation":"8. بێ گۆمان زڤڕین هەر بۆ نك خودایێ تەیە."},{"id":9,"translation":"9. ئەرێ تە دیت ئەو كەسێ ڤیایی ڕێكێ‌ بگریت"},{"id":10,"translation":"10. ژ بەندەیەكێ‌ هەكە ببینیت نڤێژێ دكەت. [ئەڤ ئایەتە دراستا ئەبی جەهلدا هات، دەمێ‌ سۆز داییە هەڤالێت خۆ هەكە ئەو پێغەمبەری (سلاڤێت خودێ‌ ل سەر بن) ل كەعبێ‌ ل سەر نڤێژی ببینیت دێ‌ پاشڤە بەت و پێ‌ خۆ دانیتە سەر ستۆیێ‌ وی و پشتی هاتی نێزیكی پێغەمبەری بووی(سلاڤێت خودێ‌ ل سەر بن) زوی ترساندا پشت و پشت ڤەگەریا گۆتنێ‌: ها تە چو گوتبوو و تە چو كر گۆت: ب خودێ‌ خەندەكەكا ئاگری كەڤتە دناڤبەرا من و ویدا ئەز ترسیام و پاشڤەزڤریم]"},{"id":11,"translation":"11. بێژە من، ئەگەر ئەو كەسە ل سەر ڕێكا ڕاست بایە."},{"id":12,"translation":"12. یان ژی داخوازا خودێترسی و پارێزكارییێ كربایە [ما ئەڤە بۆ وی چێتر نەبوو]."},{"id":13,"translation":"13. بێژە من كەسێ د ڕێكا كرنا نڤێژێدا ڕاوەستیایی، و باوەری نەئینایی و پشتا خۆ دایییە باوەرییێ، ما ژ خۆ ناترسن خودایێ مەزن ئیزایەكێ ب سەر واندا داڕێژیت؟."},{"id":14,"translation":"14. ئەرێ ما ئەو نوزانیت و نەزانییە، خودێ وی دبینیت؟."},{"id":15,"translation":"15. نەخێر بلا وەنەكەت، سویند ئەگەر ژ خۆڤە نەبیت [و دەست ژ دژمنكارییا دینی بەرنەدەت]، ئەم دێ وی د پۆرچكا ویڕا گرین، و بەر ب دۆژەهێ ڕاكێشین."},{"id":16,"translation":"16. پۆرچكا درەوینا گونەهكار."},{"id":17,"translation":"17. و پاشی بلا گازی دەستەك و جڤاتا خۆ بكەت."},{"id":18,"translation":"18. ئەم ژی دێ گازی زێرەڤانێت دۆژەهێ كەین."},{"id":19,"translation":"19. نەخێر، گوهێ خۆ نەدێ و نڤێژێت خۆ بكە، و خۆ بۆ خودایێ خۆ داچەمینە، و ب گوهدارییێ خۆ نێزیكی وی بكە."}]},{"id":97,"verses":[{"id":1,"translation":"1. مە قورئان د شەڤەكا ب ڕێز و ڕویمەتدا ئینا خوارێ."},{"id":2,"translation":"2. تو چ دزانی ئەو شەڤا ب ڕێز و ڕویمەت چ شەڤە؟."},{"id":3,"translation":"3. ساخكرنا وێ شەڤێ (ئەو شەڤا ب ڕێز و ڕویمەت) ب ڕێكا پەرستنا خودێ، چێترە ژ هزار هەیڤان."},{"id":4,"translation":"4. د وێ شەڤێدا ملیاكەت و جبریل ژی، ب هەمی فەرمانێت خودێڤە دئێنە خوارێ."},{"id":5,"translation":"5. ئەڤ شەڤە [شەڤا ب ڕێز و ڕویمەت] شەڤا ئاشتی و تەناهییێیە هەتا بەرسپێدەیێ [ئانكو خودێ بەس تێدا تەقدیرا ئاشتی و تەناهییێ‌ دكەت]."}]},{"id":98,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ئەوێت كو بێ باوەر، ژ خودان كتێبان (جوهی و فەلە) و بوتپەرێسان، دەستا ژ بێ‌ باوەرییا خۆ بەرنادەن، هەتا بەلگە و نیشانەكا ئاشكەرا بۆ نەئێت."},{"id":2,"translation":"2. ئەو ژی پێغەمبەرەكە ژ نك خودێ، كتێبەكا پیرۆز ل سەر وان دخوینیت، (كو قورئانە)."},{"id":3,"translation":"3. كو چەند فەرمانێت ڕاستگۆ و دورستانە تێدانە."},{"id":4,"translation":"4. ل سەر پێغەمبەرینیا موحەممەدی (سلاڤێت خودێ ل سەر بن)، ئەڤێت خودان كتێب ژێك جودا نەبوون، هەتا پشتی پێغەمبەر ب خۆ بۆ وان هاتی."},{"id":5,"translation":"5. د گەل ڤێ ژی فەرمانا وان نەهاتییە كرن، ئەگەر ب پەرستنا خودێ نەبیت، ژ دل و دلبێشی و دلسۆژ بن د دینێ خۆدا، و ڕوییێ خۆ ژ هەر بیروباوەرەكا لەنگ و لۆر و خوار و ڤیچ وەرگێڕن، و بەرێ خۆ بدەنە ڕێكا خودێ و بەردەوام و ب ڕەنگێ پێدڤی نڤێژان بكەن و زەكاتێ ژ مالێ خۆ بدەن، ئەها ئەڤەیە دینێ ڕاست و دورست."},{"id":6,"translation":"6. بێ گۆمان ئەڤێت بێ باوەر ژ خودان كتێب و بوتپەرێسان دێ چنە د ئاگرێ دۆژەهێدا، و هەروهەر دێ تێدا مینن، و ئەها ئەڤەنە خرابترین چێكری و دورستكریێت خودێ."},{"id":7,"translation":"7. بەلێ ئەڤێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت قەنج كرین، ئەها ئەون باشترین چێكرییێت خودێ."},{"id":8,"translation":"8. خەلاتێ وان ل دەڤ خودایێ وان چەند بەحەشتەكن، كو جهێ ئێورین و ڕوینشتنێنە، و ڕویبار د بنڕا دئێن و دچن، و هەروهەر دێ د ڤان بەحەشتاندا مینن، خودێ ژ وان قایل بوو و خەلاتكرن، و ئەو ژی قایلبوون ب خەلاتێ خۆ، ئەڤە خەلاتە بۆ هەر كەسەكێیە ژ خودێ بترسیت."}]},{"id":99,"verses":[{"id":1,"translation":"1. دەمێ ئەرد ب بیڤەلەرزا خۆ ڤەدلەرزیت."},{"id":2,"translation":"2. و دەمێ ئەرد هەر تشتێ د زكێ خۆدا، ب سەر ئەردی دئێخیت."},{"id":3,"translation":"3. و مرۆڤ وێ ڕۆژێ دبێژیت: ئەڤە ئەردی چییە و بۆچ هۆ لێ هات."},{"id":4,"translation":"4. وێ ڕۆژێ ئەرد بەحس و دابێشا خۆ دكەت، و كا چ ل سەر چێ بوویە ڤەدگێڕیت."},{"id":5,"translation":"5. كو خودایێ تە، هۆسا فەرمان یا دایێ."},{"id":6,"translation":"6. وێ ڕۆژێ مرۆڤ دێ ب تەڕابەڕایی و شەپرزەیی ژ گۆڕان ڕابن، دا كار و كریارێت خۆ ببینن."},{"id":7,"translation":"7. ڤێجا هەر كەسێ تەمەت گرانییا پرتا ژ هەمییان بچویكتر قەنجییێ بكەت، دێ خەلاتێ وێ قەنجییێ بینیت."},{"id":8,"translation":"8. و هەر كەسێ تەمەت گرانییا پرتا ژ هەمییان بچویكتر خرابییێ ژی بكەت، دێ جزایێ وێ خرابییێ بینیت."}]},{"id":100,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب هەسپێت بەزا، دەمێ حلكەحلك دئێتێ."},{"id":2,"translation":"2. سویند ب سومێت، ئاگر ژ نالان دچیت."},{"id":3,"translation":"3. سویند ب هەسپێت سپێدەییان، هەوان ددەنە سەر دژمنێت خودێ."},{"id":4,"translation":"4. كو ب هندێ تۆزێ ڕادكەن."},{"id":5,"translation":"5. و ب وێ تۆزێڤە خۆ دگەهینتە مەیدانا شەڕگەها دژمنان."},{"id":6,"translation":"6. [سویند ب ڤان هەمییان] ب ڕاستی مرۆڤ نەیێ شوكوردارە بۆ خودایێ خۆ."},{"id":7,"translation":"7. و ئەو ب خۆ ژی باشترین بەلگەیە ل سەر ڤێ نەشوكورداریێ، چونكی كریارێت وی یێت نەباش د ڕاستا خودێدا، ڤێ نەشوكوردارییێ‌ ئاشكەرا دكەن."},{"id":8,"translation":"8. و ئەو ل سەر ڤیانا مالی گەلەكێ ڕژدە."},{"id":9,"translation":"9. ڤێجا ما نوزانیت دەمێ مرییێت ناڤ گۆڕان ڕادبن و ساخ دبنەڤە."},{"id":10,"translation":"10. و هنگی هەر تشتەكێ د سینگاندا ڤەشارتی، ئاشكەرا دبیت."},{"id":11,"translation":"11. بێ گۆمان ئەها وێ ڕۆژێ، خودایێ وان ئاگەهداری هەر كار و كریارەكا وانە."}]},{"id":101,"verses":[{"id":1,"translation":"1. (ڕۆژا قیامەتێ) ژ گوه كرنە، چونكی ب ترس و نەخۆشییێت خۆ، مرۆڤی ژ گوهان دكەت."},{"id":2,"translation":"2. ئەو ڕۆژ چییە؟."},{"id":3,"translation":"3. تو چ دزانی ئەو چ ڕۆژە؟."},{"id":4,"translation":"4. ئەو ڕۆژا مرۆڤ تێدا، وەكی بەلاتینكێت شەپرزە و بەلاڤە."},{"id":5,"translation":"5. و چیا وەكی هرییا ژەنی لێ دئێن."},{"id":6,"translation":"6. ڤێجا ئەو كەسێ ترازیا وی ب كار و كریارێت قەنج گران بوو."},{"id":7,"translation":"7. ئەو دێ د ژیانەكا خۆشدا بیت."},{"id":8,"translation":"8. و ئەڤە و ئەوێ بارێ ترازیا وی ب كار و كریارێت قەنج سڤك بیت."},{"id":9,"translation":"9. جهێ وی دۆژەهە و ئاگرە."},{"id":10,"translation":"10. تو چ دزانی ئەو ئاگر چییە؟"},{"id":11,"translation":"11. ئاگرەكێ شاریایە."}]},{"id":102,"verses":[{"id":1,"translation":"1. مال كۆمكرن و مالدارییا دنیایێ، هوین ژ بیرڤەكرن و بێ ئاگەهكرن."},{"id":2,"translation":"2. هەتا مرن ب سەر هەوەدا دئێت، هوین دێ د ڤێ ڕەوشێدا بن."},{"id":3,"translation":"3. نە‌و.. وەنەكەن ژ نوكە و پێڤە هوین دێ زانن [سەرەنجاما ڤێ ژ بیرڤەكرن و بێ ئاگەهیێ، دێ بیتە نەخۆشی]."},{"id":4,"translation":"4. جارەكا دی ژ نوكە و پێڤە هوین دێ زانن سەرەنجاما ڤێ ژ بیرڤەكرن و بێ ئاگەهیێ، دێ بیتە نەخۆشی."},{"id":5,"translation":"5. نە‌و.. وەنینە وەكی هوین هزر دكەن، ئەگەر هەوە ب دورستی زانیبایە سەرەنجاما هەوە هەر نەخۆشییە، هەوە وەنەدكر."},{"id":6,"translation":"6. بێ گۆمان هوین دێ دۆژەهێ ب چاڤێ سەرێ خۆ بینن."},{"id":7,"translation":"7. جارەكا دی هوین دێ ب چاڤێ ڕاست و دورست بینن."},{"id":8,"translation":"8. پاشێ وێ ڕۆژێ، پسیارا هەر خێر و خۆشییەكێ دێ ژ هەوە ئێتەكرن."}]},{"id":103,"verses":[{"id":1,"translation":"1. سویند ب دەمی."},{"id":2,"translation":"2. ب ڕاستی مرۆڤ هەمی د خوسارەتن (بەر خوسارەتن)."},{"id":3,"translation":"3. ئەو نەبن ئەوێت باوەری ئینایین، و كار و كریارێت قەنج كرین، و هەڤدوو ل سەر حەقییێ‌ شیرەت كرین، و هەڤدوو ب بێنفرەهییێ شیرەت كرین."}]},{"id":104,"verses":[{"id":1,"translation":"1. نەخۆشی و ئیزا بۆ هەر كەسێ عەیبدەرئێخ و تانهاڤێژ."},{"id":2,"translation":"2. ئەوێ هەر مال كۆمكرنێ دكەت، و هەر دهەژمێریت."},{"id":3,"translation":"3. هزر دكەت مالێ وی، دێ هەر وی هێلیتە ساخ."},{"id":4,"translation":"4. نە‌و.. بلا وێ هزرێ نەكەت، بێ گۆمان ملیاكەت دێ وی هاڤێژنە د دۆژەهێدا، ئەو دۆژەها هەر تشتەكی پرت و پەڕاتە دكەت."},{"id":5,"translation":"5. تو چ دزانی ئەو دۆژەهـ چییە؟"},{"id":6,"translation":"6. ئاگرێ خودێ یێ شاریایییە."},{"id":7,"translation":"7. ئەو ئاگرێ سەر و دلان دگریت."},{"id":8,"translation":"8. بێ گۆمان ئەڤ ئاگرە ل سەر وان یێ گرتی و دادایییە [رزگاربوون ژێ نینە]."},{"id":9,"translation":"9. ب ستوینێت ڕائێخستی و درێژكریڤە د گرێداینە."}]},{"id":105,"verses":[{"id":1,"translation":"1. [هەی موحەممەد] ما تە نەزانی كا خودایێ تە چ ب سەرێ خودانێت فیلان (لەشكەرێ ئەبرەهەیێ حەبەشی) ئینا."},{"id":2,"translation":"2. ما مە دژمنكاری و فند و فێلێت وان، پویچ و بەربا نەكرن."},{"id":3,"translation":"3. و مە ڕەڤێت پەڕندەیان دەستەسەری وان كرن، و ب سەر واندا هنارتن."},{"id":4,"translation":"4. وان پەڕندەیان بەرێت ئاخا سۆتی تێوەردكرن."},{"id":5,"translation":"5. وەكی كایا خواری، یا كەتییە بن پێیان لێ كرن."}]},{"id":106,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ژ بەر وێ گورا قورەیشییان دایییە كاروانكارییێ."},{"id":2,"translation":"2. ژ بەر گورا وەغەرا زڤستانێ (بۆ یەمەنێ)، و یا هاڤینێ (بۆ شامێ)، دبرن."},{"id":3,"translation":"3. بلا خودانێ ڤێ مالێ (كو كەعبەیە) بپەرێسن، و ببنە بەندەیێت وی."},{"id":4,"translation":"4. ئەو خودایێ ژ برسێ‌ تێركرین، و ژ ترسێ ئێمن و پشت ڕاست كرین."}]},{"id":107,"verses":[{"id":1,"translation":"1. بێژە من، ئەرێ‌ تە ئەو مرۆڤێ‌ باوەرییێ‌ ب ڕۆژا جزادانێ‌ (كو قیامەتە) نەئینیت دیت."},{"id":2,"translation":"2. ئها ئەوە یێ پشتا خۆ ددەتە سێوی."},{"id":3,"translation":"3. و كەسێ د بەر ناندان و تێركرنا بەلنگازیڕا ناكەت."},{"id":4,"translation":"4. ئیزا و نەخۆشی بۆ وان نڤێژكەران."},{"id":5,"translation":"5. ئەوێت ژ نڤێژا خۆ د بێ ئاگەهـ [یان ژی نەكەن بۆ ڕویمەتی نەبیت]."},{"id":6,"translation":"6. ئەوێت ڕویمەتكارییێ‌ دكارێ خۆدا دكەن."},{"id":7,"translation":"7. و ڕێكا هەوجەیییێت مالێ ژ خەلكی دگرن [یان زەكاتێ نەدەن و ڕێكێ لێ دگرن]."}]},{"id":108,"verses":[{"id":1,"translation":"1. [هەی موحەممەد] مە گەلەك كەرەم و خێر و خێرات یێت دایینە تە، ژ وان ڕویبارێ (كەوسەر)ێ.. د بەحەشتێدا."},{"id":2,"translation":"2. ڤێجا نڤێژان بۆ خودایێ خۆ بكە، و قوربانان بۆ ڤەكوژە."},{"id":3,"translation":"3. بێ گۆمان یێ كەربێ دهاڤێتە تە و حەژ تە نەكەت، ئەوە یێ واركۆرە و ژ خێرێ دادۆتی و بێ سەروشین [و مال میرات]."}]},{"id":109,"verses":[{"id":1,"translation":"1. [هەی موحەممەد] بێژە شاندێ (وفد)ێ قورەیشییان هەی بێ باوەر و گاورینۆ."},{"id":2,"translation":"2. ئەز وی ناپەرێسم یێ هوین دپەرێسن."},{"id":3,"translation":"3. و هوین ژی وی ناپەرێسن یێ ئەز دپەرێسم."},{"id":4,"translation":"4. من ژی پەرستنا هەوە كری، نەكرییە و نە ئەز دكەم."},{"id":5,"translation":"5. و هوین ژی وێ پەرستنێ ناكەن یا ئەز دكەم."},{"id":6,"translation":"6. دینێ هەوە (كو شرك)ـە بۆ هەوە، و دینێ من (كو نیاسینا خودایەكێ ب تنێیە) بۆ من."}]},{"id":110,"verses":[{"id":1,"translation":"1. ئەگەر سەركەڤتنا خودێ و ڤەكرنا مەكەهێ بۆ تە هات، و ب دەست تەڤە هات [ئەڤ سۆرەتە نیشانا نێزیكبوونا وەغەركرنا پێغەمبەرییە (سلاڤێت خودێ‌ ل سەربن)]."},{"id":2,"translation":"2. و تە خەلك دیت، یێ كۆم كۆم دئێنە د دینێ خودێدا."},{"id":3,"translation":"3. ڤێجا هنگی خودێ ژ هەمی كێماسییان بشۆ، و سوپاسی و شوكورا خۆ بۆ دیاركە، و داخوازا لێبۆرینێ ژێ بكە، چونكی بێ گۆمان ئەوە یێ هەر تۆبەوەرگر."}]},{"id":111,"verses":[{"id":1,"translation":"1. بەرزیان و بەرئاتاف ببن دەست و لەپێت (أبو لهب)، ـ مەخسەد پێ ئەو ب خۆیە ـ و بەرزیان ژی بوون."},{"id":2,"translation":"2. مالێ وی و قازانجێ ژێ گەهشتیێ، مفایێ وی نەدا."},{"id":3,"translation":"3. دێ چیتە د ئاگرەكێ ب گوڕیدا."},{"id":4,"translation":"4. د گەل ژنا خۆ كو پشتیهەلگرا دار و ستریان بوو (بۆ هلئێخستنا فتنەیێ)."},{"id":5,"translation":"5. وەریسەكێ هلچنی د ستۆیێ وێدایە."}]},{"id":112,"verses":[{"id":1,"translation":"1. [هەی موحەممەد بێژە گاوران ئەوێت دڤێن تۆ خودایێ‌ خۆ بۆ وان بدەیە نیاسین] بێژە خودێ ئێكە و تاك و تەنیایە."},{"id":2,"translation":"2. ئەو خودایە یێ هەمی پێدڤی هەوجەی وی، و وەجا هەمییان دقەتینیت، و ئەو پێدڤی هەوجەیی كەسێ نینە."},{"id":3,"translation":"3. كەس ژێ نەبوویە، و [ئەو] ژ كەسێ نەبوویە."},{"id":4,"translation":"4. و چو هەڤكویف ژی بۆ نینن."}]},{"id":113,"verses":[{"id":1,"translation":"1. بێژە ئەز خۆ ب خودانێ سپێدەیێ دپارێزم."},{"id":2,"translation":"2. ژ زیان و خرابیا هەر چێكرییەكی [ئانكو ژ خرابیا هەمی تشتان]."},{"id":3,"translation":"3. و ژ زیان و خرابیا شەڤێ دەمێ دئینیت [و دنیا تاری دبیت، و تێدا خرابی دئێتەكرن]."},{"id":4,"translation":"4. و ژ زیان و خرابیا سێربەندان ئەوێت پفان ل گرێیان ددەن [و ل بەر دگەڕن ناڤبەرا مرۆڤان نەخۆش بكەن، ب سێربەندییێ‌ و ب پفكرنا گرێیان]."},{"id":5,"translation":"5. و ژ زیان و خرابیا هەر زكڕەشەكێ زكڕەشییێ‌ بكەت [ئانكو وەختێ زكڕەشییێ‌ و حەسویدییێ‌ دكەت]."}]},{"id":114,"verses":[{"id":1,"translation":"1. بێژە ئەز خۆ ب خودایێ مرۆڤان دپارێزم."},{"id":2,"translation":"2. سەروەر و خودانێ هەمی مرۆڤان."},{"id":3,"translation":"3. و پەرستی و خودایێ هەمی مرۆڤان."},{"id":4,"translation":"4. ژ زیانا شەیتانێ خۆ نەپەنی دكەت، دەمێ ناڤێ خودێ دئێتە ئینان."},{"id":5,"translation":"5. ئەوێ د گوهێ خەلكیدا دخوینیت، و دەنگێ خۆ دگەهینیتە سەر دلێ وان، و خرابییێ ل بەر دلێ وان شرین دكەت، و وەسواسێ دئێخیتە د دلێت واندا."},{"id":6,"translation":"6. ژ شەیتانێت ئەجنە و شەیتانێت مرۆڤان."}]}]